1894.02.02

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 45

τῆς 2 Φεβρουαρίου 1894.

(Τετάρτη).

Ὥρα 5 καὶ 15′ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων: αʹ) Περὶ χορηγίας πιστώσεως ἴσης τοῖς δύο δωδεκατημορίοις ἐπὶ τῶν προϋπολογισθέντων ἐξόδων τῆς χρήσεως 1894 δι’ ἔξοδα τοῦ Κράτους τῶν μηνῶν Ἰανουαρίου καὶ Φεβρουαρίου ἐ. ἔ. βʹ) Περὶ πληρωμῆς ἐντόκων γραμματίων ἀνηκόντων εἰς τὰ κληροδοτήματα Ἰ. Βαρβάκη καὶ Π. Τριανταφυλλίδου· καὶ γʹ) Περὶ χορηγήσεως ἐκτάκτου πιστώσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1892 ἐκ δραχμῶν 614,349.61. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 103–105).

§2Γ. Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ὑποβάλλω νομοσχέδιον, μετ’ ἐκθέσεως δικαιολογητικῆς, περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 39 τοῦ νόμου ΑΥΠΑʹ τῆς 28 Μαΐου 1887 περὶ τῆς ἐπὶ τῶν πολεμικῶν πλοίων οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 106). Πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως ἔχει τὸν λόγον ὁ κύριος Ρικάκης.

§4ΡΙΚΑΚΗΣ. Χθὲς τὸ ἑσπέρας, κύριε Πρόεδρε, ἔλαβον τηλεγράφημα ἐκ τῆς ἐπαρχίας μου, ὑπὸ τῆς σταφιδικῆς ἐπιτροπῆς ὑπογεγραμμένον, ἡ ὁποία μοὶ ἐκφράζει τὴν λύπην της, ὅτι κατὰ τὴν πρώτην συνεδρίασιν δὲν παρευρέθην ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ μὲ παρακαλεῖ νὰ παρευρεθῶ, ὅπως ὑποστηρίξω τὸ νομοσχέδιον περὶ σταφίδος. Τὸ τηλεγράφημα τοῦτο μοὶ ἐπιβάλλει τὸ καθῆκον, ἀλλὰ μοὶ χορηγεῖ καὶ τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐκπληρώσω μίαν ἐπιθυμίαν, τοῦ νὰ δυνηθῶ νὰ ἐκφράσω τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους δὲν ἠδυνήθην νὰ παρασταθῶ κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην, καὶ συγχρόνως τὴν γνώμην μου περὶ τῶν τελευταῖον λαβόντων χώραν σχετικῶς μὲ τὴν ἀπαρτίαν τοῦ Κοινοβουλίου. Νεώτατος εἰσῆλθον τὸ Βουλευτήριον, κύριε Πρόεδε, πρὸ 34 ἐτῶν, καὶ ἤδη ἴσως εἶμαι, ἐὰν ὄχι ὁ πρεσβύτερος, ἀλλὰ βεβαίως μεταξὺ τῶν πρεσβυτέρων. Πολλὰ ἀνέγνωσα καὶ πολλὰ εἶδον, τὰ ὁποῖα μὲ ἐδίδαξαν διὰ τῆς πείρας, ὅτι ὀφείλω νὰ ἔχω δοξασίας τινὰς καὶ ἰδέας, τὰς ὁποίας μέχρι τέλους τοῦ βίου μου δὲν δύναμαι νὰ ἐγκαταλείψω. Κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην καὶ μέχρι τῶν τελευταίων χρόνων ἐγνώριζον, ὅτι, κατὰ τὰ κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα καὶ τὰς κοινοβουλευτικὰς παραδόσεις, αἱ Κυβερνήσεις, ὁσάκις ἠμφισβητεῖτο ἢ καθίστατο ἀμφίβολος ἡ πρὸς αὐτὴν ἐμπιστοσύνη τῆς Βουλῆς, ἐβεβαίουν ταύτην διὰ τῆς ψηφοφορίας. Οἱ βουλευταὶ, εἰς οἱονδήποτε κόμμα καὶ ἂν ἀνῆκον, ὅταν ἐνόμιζον ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀπελάμβανε τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς, εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ προκαλῶσι τὴν τοιαύτην ἔκφρασιν διὰ τῆς ψηφοφορίας. Ἀλλ’ ἀπό τινος, κύριε Πρόεδρε, ἡ ἔκφρασις τῆς πλειονοψηφίας δὲν θεωρεῖται ἀρκοῦσα. Δὲν ἠξεύρω πῶς ἐγεννήθη τὸ δόγμα,—καὶ τοῦτο τὸ λέγω, διότι δὲν πρόκειται μόνον περὶ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ πρόκειται περὶ πάσης μελλούσης Κυβερνήσεως,—πῶς ἐπιστεύθη, λέγω, ὅτι πᾶσα Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἔρχηται μετὰ τῆς ἀπαρτίας της, ὅτι ἐὰν μία Κυβέρνησις δὲν ἔχῃ 105 παρόντας Βουλευτὰς, δὲν δύναται ἡ Βουλὴ νὰ συνεδριάσῃ, οἱ δὲ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀποτελοῦσι μέρος τῆς πλειονοψηφίας ταύτης, δὲν δυνάμεθα νὰ χρησιμεύσωμεν πρὸς συγκρότησιν ἀπαρτίας τοῦ σώματος. Δὲν ἐξετάζω πῶς ἐγεννήθη τὸ δόγμα τοῦτο, πόθεν προῆλθε, τίνες οἱ γεννήτορες αὐτοῦ, διότι δὲν ἐννοῶ οὐδένα νὰ αἰτιαθῶ ἢ νὰ παρεξηγήσω, ἀλλὰ κατ’ ἐμὲ εἶναι δόγμα νέον, τὸ ὁποῖον δὲν δύναμαι νὰ ἀκολουθήσω. Ὅτε διεκόπησαν αἱ συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς, ἐπίστευον, κατὰ τὴν ἀπόφασιν αὐτῆς, ὅτι κατὰ τὴν 10 Ἰανουαρίου ἐπρόκειτο νὰ ἐπανέλθωμεν, διὰ νὰ ἐκπληρώσωμεν τὰ καθήκοντά μας, προκειμένου μάλιστα περὶ σπουδαίων νομοθετημάτων, τὰ ὁποῖά εἰσιν ἐκκρεμῆ ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλίου, καὶ τὰ ὁποῖα ἡ κοινὴ ἀνάγκη ἐπέβαλλε νὰ εἰσαχθῶσι καὶ ὡς τάχιστα νὰ ἐκτελεσθῶσιν. Ἦλθεν ἡ 10 Ἰανουαρίου, ἦλθεν ἡ 20, καὶ οὐδεμίαν πρόσκλησιν ἔλαβον, ἵνα ἔλθω εἰς τὸ Βουλευτήριον. Ἐπληροφορήθην, ὅτι ἐν Ἀθήναις ἀρκετὸς ἀριθμὸς Βουλευτῶν ὑπῆρχε· μόλα ταῦτα ὁ κ. Πρόεδρος δὲν ἔλαβε τὴν καλοσύνην νὰ μᾶς καλέσῃ εἰς συνεδρίασιν. Ἐν τῷ μεταξὺ, ἐν τῇ ἀμφιβολίᾳ μου ταύτῃ, βλέπω διὰ τῆς δημοσιογραφίας γεννώμενον τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ὑπ’ οὐδενὸς ἀπεκρούσθη, ὅτι θὰ συνεδριάσῃ ἡ Βουλὴ, ὅταν συνέλθωσιν 105 Βουλευταί, ἀνήκοντες εἰς τὴν πλειονοψηφίαν. Ἐνόησα λοιπὸν τότε, ὅτι πρέπει νὰ ἀναμένω, ἵνα συμπληρωθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν 105. Κατὰ τὸ δόγμα τοῦτο, ἐὰν τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους ἀπειλῶνται, ἐὰν ἦναι ἀνάγκη νὰ ψηφισθῇ προϋπολογισμὸς ἢ ἄλλη πίστωσις διὰ τὰς δημοσίας δαπάνας, ἐὰν ἐπαρχίαι ὁλόκληροι στενάζωσι καὶ ζητῶσι τὴν νομοθετικὴν ἀρωγὴν, δὲν δυνάμεθα νὰ συνεδριάσωμεν, διότι λείπει εἷς ἢ δύο Βουλευταὶ, ἡ δὲ συγκοινωνία εἶναι τοιαύτη, ὥστε ὁ κ. Γεωργιάδης δὲν δύναται νὰ ἔλθῃ ἀπὸ τὴν Σκόπελον, διὰ νὰ συμπληρώσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν 105 Βουλευτῶν. Ἐκ τούτων ἐπίστευσα, ὅτι ἀναγνωρίζεται τὸ δόγμα, ὅπερ, κατὰ τὴν γνώμην μου, δὲν συμβιβάζεται μὲ τὰ κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα καὶ μὲ τὴν λειτουργίαν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Δὲν γνωρίζω πῶς ἐγεννήθη ἡ ἰδέα, ὅτι οἱ Βουλευταὶ οἱ μὴ ἀνήκοντες εἰς τὴν πλειονοψηφίαν δὲν θέλουσιν εἰσέλθει εἰς τὸ Κοινοβούλιον· διότι, ἐὰν τοιαύτη ἰδέα ἐγεννᾶτο, καὶ ἐὰν ἐπιστεύετο, τότε βεβαίως οἱ παραίτιοι τοιαύτης ἀναβολῆς δὲν ἠδύνατο ἢ νὰ ὑπέχωσι μεγάλας εὐθύνας. Ἀφοῦ ἐσχηματίσθη πλέον ἡ πεποίθησις αὕτη καὶ καθ’ ἑκάστην τὸ ἡμιεπίσημον ὄργανον τῆς Κυβερνήσεως ἀπηρίθμει τὴν ἄφιξιν Βουλευτῶν ἀνηκόντων εἰς τὴν πλειονοψηφίαν καὶ ἐπὶ τέλους ἀνήγγειλεν, ὅτι συνεπληρώθη ὁ ἀριθμὸς καὶ πρόκειται νὰ συνεδριάσῃ ἡ Βουλὴ τὴν προσεχῆ Τετάρτην, διὰ μόνων δὲ τῶν φίλων τῆς Κυβερνήσεως θέλει γείνῃ ἀπαρτία, ἐθεώρησα ὅτι ἔπρεπε ν’ ἀφήσω νὰ τελειώσῃ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νέου αὐτοῦ δόγματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἐγὼ δὲν ἠδυνάμην κατ’ οὐδένα τρόπον νὰ συντελέσω οὔτε διὰ τῆς παρουσίας μου, διότι πάντοτε θέλω ἀντιφρονεῖ κατὰ τοιούτου συστήματος, ἡ λειτουργία τοῦ ὁποίου εἶναι ὀλεθρία. Τὴν Τετάρτην αἴφνης δὲν ἐγένετο ἀπαρτία, διότι δύο Βουλευταὶ συνέβη νὰ ἦναι ἀσθενεῖς, ἐνῷ ἐγὼ εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ πιστεύω, ὅτι ἤθελε γείνῃ ἀπαρτία, ἀφοῦ ὁ κ. Πρόεδρος ἐκάλεσε τοὺς Βουλευτὰς εἰς συνεδρίασιν, καὶ οὕτως ἐβεβαιοῦτο, ὅτι ἐξέλιπεν ὁ λόγος, δι’ ὃν ἡ Βουλὴ μέχρι τοῦδε δὲν συνεκαλεῖτο. Ἅμα τὴν Δευτέραν συνεπληρώθη ἡ ἀπαρτία, ἅμα ἐβεβαιώθην, ὅτι ἡ Βουλὴ δύναται νὰ λειτουργήσῃ κατὰ τὰς νέας ἰδέας καὶ τὰς νέας δοξασίας, ἅμα ἐξέλιπε τὸ ἐπεισόδιον, διὰ τὸ ὁποῖον, ὡς εἶπον, δὲν δύναμαι νὰ συμπράξω οὔτε εἰς τὴν ἐφαρμογήν του, ὅπως δὲν συνέπραξα εἰς τὴν γέννησίν του, προσῆλθον εἰς τὸ Βουλευτήριον, καὶ κατέλαβον τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν, ὡς ἐνθυμεῖσθε, ἐτήρησα, καὶ οὐδέποτε ἐγκατέλειψα οὔτε ἐν ἡμέρᾳ οὔτε ἐν νυκτί. Οὐ μόνον λοιπὸν τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, δι’ ὅπερ ἰδίως ἐνδιαφέρομαι, ἀλλὰ τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον μοὶ ἐπιβάλλει ἡ θέσις μου, μὲ ὑποχρεοῖ νὰ τηρήσω τὴν θέσιν αὐτήν, καὶ θὰ τὴν τηρήσω, ἐκπληρῶν τὸ καθῆκόν μου· προειδοποιῶ δὲ τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ὅτι θέλω ἐξακολουθῆ νὰ ἔρχωμαι πάντοτε μελετημένος (γέλωτες).

§5Θ. ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μοὶ εἴπῃ, ἂν ἔλαβε μέτρον τι ὡς πρὸς τὴν παράτασιν τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν οἴνων.

§6Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς ὑπέβαλε κατὰ τὴν προτελευταίαν συνεδρίασιν ἀναφορὰν ἐκ Πατρῶν περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας πρὸς εἴσπραξιν τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ οἴνου. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη εἰσέτι δὲν ἐλήφθη ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα ἐξετασθῇ.

§7ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Ἀρχίζει ἡ καταδίωξις.

§8ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Θέλει ἐξετασθῇ ἡ αἴτησις, ἅμα ὡς διαβιβασθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον· δὲν ἀμφιβάλλω δὲ, ὅτι θέλει διαβιβασθῇ σήμερον.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σήμερον ἐστάλη.

§10ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὥστε αὔριον, μετὰ τὴν ἐξέτασιν, θέλω δυνηθῆ νὰ δώσω πληροφορίας.

§11ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις παραδέχεται κατ’ ἀρχὴν τὴν αἴτησιν;

§12ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι· διότι δὲν τὴν εἶδεν εἰσέτι.

§13ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἂν ἀπέτεινα τὴν ἐρώτησιν ταύτην εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὡς Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἔπραξα τοῦτο, διότι καὶ ἐγὼ, κατὰ πληροφορίας ἰδιαιτέρας, ἃς ἔλαβον καὶ ἐκ Πατρῶν καὶ ἐκ Πύργου, εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι οἱ ἐπιτηδευματίαι οὗτοι καὶ οἱ οἰνοπαραγωγοὶ δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ πληρώσωσι σήμερον τοὺς φόρους, τοὺς ὁποίους ὀφείλουσιν ἐκ τῆς χρήσεως τοῦ 1893. Ἂν ἑπομένως ἐπιβληθῇ εἰς αὐτοὺς τὸ πρόστιμον τῶν 20% οἱ φόροι οὗτοι θὰ καταστῶσι πολὺ βαρύτεροι. Ἡ κατάστασις τῶν ἐπαρχιῶν τούτων εἶναι γνωστὴ εἰς πάντας· δὲν εἶναι ἑπομένως ἀνάγκη πολλῆς μελέτης τῶν αἰτήσεων αὐτῶν, ὅπως ἀποφανθῇ ἐπ’ αὐτῶν κατ’ ἀρχὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Διὰ τοῦτο ἀπέτεινα τὴν ἐρώτησιν ταύτην, παραδεχόμενος κατ’ ἀρχήν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, γνωρίζουσα τὴν κατάστασιν τῶν ἐπαρχιῶν τούτων, — διότι ὑποθέτω ὅτι τὴν γνωρίζει, — θὰ δεχθῇ νὰ δώσῃ τὴν αἰτουμένην παράτασιν.

§14ΧΟΪΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, σχετικῶς μὲ τὴν αἴτησιν, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πατρῶν συνάδελφος κ. Κανακάρης ὑπέβαλε χθές, περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων ὅσον ἀφορᾷ τοὺς οἰνοπαραγωγούς, θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ πρόνοιαν, ὅπως διευκολύνῃ τὴν ἐν γένει πληρωμὴν τῶν καθυστερουμένων φόρων ἐν Πάτραις. Εἶναι γνωσταὶ, Κύριοι, αἱ οἰκονομικαὶ δυσχέρειαι τῶν κατοίκων τῆς ἐπαρχίας Πατρῶν. Ἡ οἰκονομικὴ ἐξάντλησις αὐτῶν εἶναι τοσοῦτον φοβερὰ καὶ ἀξιοδάκρυτος, ὥστε ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ μέτρον σωστικὸν ὑπὲρ ἐπαρχίας, ἥτις δέον νὰ ἐπισπᾶται διαρκῶς τὴν κυβερνητικὴν μέριμναν, καὶ ὡς πρωτεύουσα τῆς Πελοποννήσου, καὶ ὡς παρέχουσα ἄχρι τοῦδε μέσα ἄφθονα, ὡς ἐκ τοῦ πλούτου της, εἰς συντήρησιν τοῦ Κράτους. Ἰδίᾳ δὲ ἐν Πάτραις συμβαίνει καὶ τὸ ἑξῆς φοβερὸν ἀδίκημα· δὲν εἶναι ὑποχρεωμένοι μόνον οἱ ἐπιτηδευματίαι εἰς τὴν πληρωμὴν τῶν φόρων τοῦ τρέχοντος ἢ τοῦ παρελθόντος ἔτους, ὅπως συμβαίνει εἰς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν πληρωμὴν φόρων δι’ ἐπιτηδεύματα δύο ἢ τρία, τὰ ὁποῖα οὐδέποτε ἐξήσκησαν. Ὀφείλεται δὲ τὸ ἀπίστευτον τοῦτο γεγονὸς εἰς τὴν πλεονεκτικὴν φορομανίαν ἐφόρου τινὸς, οὗτινος μοῦ διαφεύγει ἤδη τὸ ὄνομα, ὑπηρετήσαντος ἐν Πάτραις κατὰ τὴν ἐποχὴν, καθ’ ἣν ἐπεζητοῦντο περισσεύματα ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, καὶ ὅστις ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τοιαύτης μανίας κατήρτισε τὸν κατάλογον τῶν ἐπιτηδευματιῶν, εἰς ὃν ἐνεγράφετο ἓν καὶ τὸ αὐτὸ πρόσωπον ὡς ἐξασκοῦν τρία καὶ τέσσαρα ἐπιτηδεύματα. Ὁ κατάλογος οὗτος ἦτο τῆς τριετίας τοῦ 1887, ἐχρησίμευσε δὲ ἀτυχῶς ὡς βάσις τοῦ καταρτισμοῦ τῶν καταλόγων τῶν ἑπομένων ἐτῶν, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν οὕτω πως κατηρτισμένων καταλόγων καταδιώκονται οἱ ἄνθρωποι ἐν Πάτραις, διὰ νὰ πληρώσωσι δύο καὶ τρία ἐπιτηδεύματα. Ὡς γνωρίζετε, Κύριοι, ἅμα ὁ κατάλογος καταστῇ ὁριστικὸς, μόνον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι ἁρμόδιον νὰ ἀπαλλάξῃ τοὺς κακῶς ἐγγεγραμμένους ὡς ἐπιτηδευματίας.

§15ΦΩΤΗΛΑΣ. Μάλιστα· καὶ πολλαὶ προσφυγαὶ γίνονται, καὶ πολλοὶ ἀπηλλάχθησαν.

§16ΧΟΪΔΑΣ. Ὅτι δὲ αἱ πλεῖσται τῶν περὶ ἀπαλλαγῆς αἰτήσεων, τῶν ὑποβληθεισῶν καὶ ὑποβαλλομένων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ἀφορῶσι τὰς Πάτρας, δύναται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορηθῇ ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου, παρὰ τῆς ὁποίας θὰ μάθῃ, ὅτι ἐπὶ ἑκατὸν τοιαύτης φύσεως αἰτήσεων αἱ ἐννενήκοντα ἐννέα ἀποβλέπουσιν ἐπιτηδευματίας ἐκ Πατρῶν, ἕνεκα τοῦ λόγου, τὸν ὁποῖον προηγουμένως σᾶς ἐξέθεσα, δηλ. τῆς πλημμελεστάτης συντάξεως τοῦ καταλόγου. Ἵνα δέ τις ἀπαλλαγῇ ὡς πλημμελῶς ἐγγεγραμμένος, θὰ διατρέξῃ τὸ ἑξῆς πολύπλοκον καὶ λαβυρινθῶδες στάδιον. Τὴν αἴτησίν του θὰ τὴν ὑποβάλῃ εἰς τὸν ἔφορον, ὁ ὁποῖος θὰ ζητήσῃ τὴν βεβαίωσιν τῆς παρὰ τοῦ δημάρχου· οὗτος, μὴ δυνάμενος μόνος νὰ τὴν πιστοποιήσῃ, ἀπευθύνεται εἰς τὴν ἀστυνομίαν. Ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τῶν ἐνεργειῶν της βεβαιοῖ ὁ δήμαρχος τὴν ἀκρίβειαν τῆς αἰτήσεως. Οὕτω συμπληρωθεῖσαν τὴν αἴτησιν, τὴν διευθύνει πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον ὁ ἔφορος, τὸ ὁποῖον ὅμως ἀπαιτεῖ καὶ τὴν ὑπὸ προσωπικὴν εὐθύνην τοῦ ἐφόρου βεβαίωσιν τῶν ἐν τῇ αἰτήσει περιεχομένων. Εἰς τὸ ὑπηρεσιακὸν τοῦτο σημεῖον κυρίως προσκόπτουσα ἡ διεξαγωγὴ τῆς αἰτήσεως, ἀποτυγχάνει, καθόσον ὁ ἔφορος, ὅστις μέλλει νὰ πιστοποιήσῃ περὶ τῆς ἐξασκήσεως ἐπιτηδεύματος προηγουμένων ἐτῶν, μόλις πρό τινος διωρίσθη, κατὰ συνέπειαν δὲν εἶναι εἰς θέσιν περὶ τῆς βασιμότητος τῆς αἰτήσεως ν’ ἀποφανθῇ, καὶ προτιμᾷ νὰ ἀποφαίνηται τὸ ἀνυπόστατον αὐτῆς, διὰ τὸ ἁπλούστερον καὶ εὐκολώτερον· οὕτω δὲ δημιουργεῖται ἀδικία, ἥτις καὶ εἰς τὰς μᾶλλον ἀσυντάκτους Πολιτείας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπαντᾷ. Ἀλλὰ καὶ ἐάν τις τυχὸν τὸν σκόπελον τοῦτον τὸν ἐφοριακὸν παρακάμψῃ, ἡ αἴτησίς του ἔπειτα παραμένει ἐν ἐκκρεμότητι ἐνώπιον τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου, ἐν τῷ μεταξὺ δὲ ὁ οὕτω πρωτοφανῶς ἀδικούμενος ἐπιτηδευματίας συλλαμβάνεται, καὶ, καταπιεζόμενος ἀπηνῶς, ἀναγκάζεται ἢ νὰ πληρώσῃ, ἢ νὰ προτιμήσῃ, ὡς ἐκ τῆς οἰκονομικῆς ἀνεπαρκείας του, νὰ σήπηται ἐν ταῖς φυλακαῖς. Τοιαύτη ἀξιοθρήνητος κατάστασις ἐδημιουργήθη ἐν Πάτραις, καὶ διὰ τοῦτο ἐνόμισα καθῆκόν μου νὰ ἐπιστήσω τὴν ἰδιαιτέραν πρόνοιαν τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ πρὸς θεραπείαν καταστάσεως αὐτὸ τοῦτο ἀφορήτου καὶ ἐπωδύνου.

§17ΠΗΛΙΚΑΣ. Θέλω νὰ ἐρωτήσω, ἂν καὶ ἀπὸ τὰς ἄλλας σταφιδοφόρους ἐπαρχίας ὑπάρχωσι τοιαῦται αἰτήσεις περὶ παρατάσεως τῆς πληρωμῆς αὐτοῦ τοῦ φόρου· ἂν δὲ πρόκηται νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον παρατάσεως, τότε δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ μόνον διὰ τὸ Πύργον καὶ τὰς Πάτρας, ἀλλὰ δι’ ὅλας τὰς ἐπαρχίας τὰς σταφιδοφόρους, διότι ἡ αὐτὴ κατάστασις ἐπικρατεῖ εἰς ὅλας.

§18ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν ἐξ Ἠλείας ζητῆται ἡ ἀναβολὴ τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου, ζητεῖται καθόσον ἡ Ἠλεία ὑπέφερε καὶ κατὰ τὸ προπαρελθὸν ἔτος ἐκ τοῦ περονοσπόρου, καὶ κατὰ συνέπειαν εὑρίσκεται εἰς πολὺ χειροτέραν κατάστασιν πάσης ἄλλης ἐπαρχίας, ἀλλὰ ἡ Ἠλεία εἶναι συνάμα καὶ ἡ τὸν περισσότερον παράγουσα σταφιδόκαρπον, τὸ τρίτον τοῦ ὅλου παραγομένου σταφιδοκάρπου τῆς Ἑλλάδος· κατὰ συνέπειαν φρονῶ, ὅτι εὑρίσκεται εἰς θέσιν ἀπαιτοῦσαν τὴν ἰδιαιτέραν μέριμναν τῆς Κυβερνήσεως.

§19ΡΙΚΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι αὐτὴ ἡ διάκρισις, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἠθέλησε νὰ συστήσῃ, δὲν εἶναι δικαία. Διότι ἄλλοτε ὑπέφερεν ἡ ἐπαρχία Ἠλείας ἀπὸ τὸν περονόσπορον καὶ περιῆλθεν εἰς δυσχερεστέραν θέσιν, δὲν εἶναι λογικὸν, ὅτι ὑπὲρ αὐτῆς μόνον πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια καὶ ὄχι καὶ ὑπὲρ τῶν ἄλλων, αἱ ὁποῖαι σήμερον εὑρίσκονται εἰς τὴν δυσάρεστον ἀνάγκην νὰ μὴ δύνανται νὰ ἐκπληρώσωσι τὰς ὑποχρεώσεις των. Ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλει τὸν πρόσθετον φόρον, κύριε Πρόεδρε, ποῖον σκοπὸν ἔχει; νὰ ὑποχρεώσῃ τοὺς ἀμελοῦντας ἢ τοὺς δυστροποῦντας ὀφειλέτας νὰ πληρώσωσιν ἐμπροθέσμως τὸ χρέος των. Ὅταν τὸ Κράτος, ὅταν ὁ δανειστὴς ἦναι βεβαιωμένος, ὅτι ὁ ὀφειλέτης ἀδυνατεῖ νὰ πληρώσῃ, εἶναι, σᾶς ἐρωτῶ, δικαία ἡ ἐπιβολὴ προστίμου, ἢ οἱαδήποτε ἄλλη ποινή; Τοῦτο πρέπει νὰ ἐξετασθῇ. Καὶ ἀφοῦ εἶναι σήμερον βεβαιωμένον, ὅτι ὁλόκληρος ἡ Πελοπόννησος καὶ ἰδίως αἱ ῥηθεῖσαι ἐπαρχίαι ὑποφέρουσι, καὶ ὑποφέρουσι στερήσεις σπουδαίας, θὰ ἦτο οὐχὶ ἄδικον, ἀλλ’ ἀπάνθρωπον, νὰ περιμένωμεν νὰ τιμωρήσωμεν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι στεροῦνται τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου καὶ δὲν δύνανται νὰ ἐκπληρώσωσι τὰς ὑποχρεώσεις των πρὸς τὸ Δημόσιον.

§20ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐν τῇ καταστάσει τῶν δανείων καὶ τῇ γενικῇ ληψοδοσίᾳ τοῦ Δημοσίου, ταῖς προσηρτημέναις εἰς τὸ τεῦχος τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1894, ἀναγράφονται διάφορα ποσὰ, προερχόμενα ἐκ τοῦ προϊόντος δανείων, καὶ ἅτινα καθυστεροῦσι, μὴ εἰσπραχθέντα παρὰ τοῦ Δημοσίου. Παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, διατὶ καθυστεροῦνται τὰ ποσὰ ταῦτα, καὶ τί πράττει τὸ Ὑπουργεῖον πρὸς κανονισμὸν καὶ εἴσπραξιν αὐτῶν, καὶ ἰδίως τῶν ἑξῆς (ἀναγινώσκει):

Ἀνέρχονται τὰ ποσὰ ταῦτα εἰς ἑκατομμύριά τινα, τὰ ὁποῖα παρίστανται ὡς ἐνεργητικὸν τοῦ Δημοσίου, καὶ διὰ τοῦτο ἐπιθυμῶ νὰ πληροφορηθῇ ἡ Βουλὴ, ἂν ἔχωμεν αὐτὸ τὸ ἐνεργητικὸν πάντοτε, ἂν μᾶς τὸ ὀφείλωσι δηλ. αἱ διάφοροι Τράπεζαι, αἱ συνομολογήσασαι τὰ δάνεια. Παρακαλῶ προσέτι τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν καὶ περὶ τῶν ἑξῆς ζητημάτων: 1) Ἂν ἐτακτοποιήθη, καὶ πῶς, ὁ μετὰ τῶν κ. κ. Antony Gibbs and Sons λογαριασμὸς τοῦ δανείου τῶν 5,000,000 λιρῶν στερλινῶν. 2) Ἂν ὀφείλωνται εἰσέτι παρὰ τῶν Τραπεζῶν Ἐθνικῆς καὶ Ἰονικῆς τὰ ποσὰ δρ. 2,167,709 καὶ δρ. 28,852 ἐκ τοῦ δανείου τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας πρὸ τοῦ 1885, τὰ σημειούμενα ἐν τῇ γενικῇ ληψοδοσίᾳ τοῦ Δημοσίου κατὰ τὴν 31 Ὀκτωβρίου 1893, καὶ τὰ ὁποῖα ὡσαύτως ἀναγράφονται ὡς ἐνεργητικόν. 3) Ἐν τῇ αὐτῇ γενικῇ ληψοδοσίᾳ σημειοῦται εἰς πίστιν τῶν κ. κ. Hambro ἐκ κυκλοφορίας πιστοποιητικῶν τοῦ δανείου τῆς κεφαλαιώσεως ποσὸν δρ. 501,355. Εἰς τὴν ἀνάλυσιν δὲ τῶν ἐν τοῖς ταμείοις τοῦ Κράτους ὑπολοίπων κατὰ μὲν τὴν 31 Ὀκτωβρίου 1893 σημειοῦται ὡς ὑπάρχον ἐν αὐτοῖς ἐκ τῶν πιστοποιητικῶν τούτων ποσὸν δραχ. 950,000. Τοῦτο ὅμως ἐν τῇ ἀναλύσει τῶν αὐτῶν ὑπολοίπων κατὰ τὴν 30 Νοεμβρίου σημειοῦται εἰς δραχμὰς 147,190 μόνον. Πῶς διετέθη παρὰ τοῦ δημοσίου ταμείου τὸ ἐλλεῖπον ποσὸν ἐκ δρ. 247,810; Ἐδόθησαν τοιαῦτα πιστοποιητικὰ ἐντὸς τοῦ Νοεμβρίου 1893 παρὰ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως; Παρακαλῶ δ’ ὡσαύτως τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ποῦ εὑρίσκεται ἡ ὑπόθεσις τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης, καὶ νὰ καταθέσῃ τὸ ἀντίγραφον τῆς διαιτητικῆς ἀποφάσεως τοῦ Γερμανοῦ διαιτητοῦ, ἂν πράγματι, ὅπως ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ εἴδομεν, ἐξεδόθη ἡ ἀπόφασις αὕτη καὶ πρόκηται νὰ κοινοποιηθῇ. Συνάμα δὲ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ποῦ εὑρίσκονται ἐν γένει αἱ ἐργασίαι τοῦ σιδηροδρόμου τούτου, καὶ ποῖα μέτρα ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις, ὅπως μὴ γείνῃ καὶ ἐν τῷ σιδηροδρόμῳ τούτῳ ὅ,τι γίνεται ἀπὸ ἐτῶν ἐν τῷ σιδηροδρόμῳ Μύλων–Καλαμῶν. Ὡσαύτως παρακαλῶ τὸν ἴδιον, ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ποῦ εὑρίσκονται τὰ ἔργα τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν. Ἀπὸ διετίας ταῦτα διεκόπησαν. Τὸ Δημόσιον δὲ ἔχει χρήματα, ὅπως διαθέσῃ πρὸς περαίωσιν αὐτῶν, τὰ προερχόμενα ἐκ τοῦ εἰδικοῦ πόρου τοῦ δανείου· συνήφθη δὲ καὶ σύμβασις, ἡ δὲ σύμβασις αὕτη ἔλαβεν ἀρχὴν ἐκτελέσεως διὰ τῆς ἐκχωρήσεως τοῦ κατασκευασθέντος μέρους τῆς γραμμῆς ταύτης, μένει δὲ τὸ ὑπόλοιπον πρὸς κατασκευὴν, καὶ πρὸς συμπλήρωσιν αὐτῆς· μένει δὲ ἐγκαταλελειμμένον καὶ καταστρεφόμενον, πρὸς βλάβην καὶ τοῦ τόπου, ὅστις στερεῖται τῆς συγκοινωνίας ταύτης, καὶ τοῦ Δημοσίου, τὸ ὁποῖον μίαν ἡμέραν θ’ ἀναγκασθῇ νὰ δαπανήσῃ πολὺ πλειότερα ἀφ’ ὅσα ἤθελε δαπανήσει σήμερον. Τὰς πληροφορίας ταύτας παρακαλῶ νὰ δώσῃ ὁ κύριος Ὑπουργός.

§21ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐν σχέσει πρὸς τὸ ζήτημα τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ὑποβάλῃ ὁλόκληρον τὸν φάκελλον τῆς ὑποθέσεως ταύτης, ἂν δηλαδὴ ὑπῆρξε προηγουμένως δικαστικὴ διαφορὰ, ὑποβληθεῖσα εἰς τὰ Ἑλληνικὰ δικαστήρια, ἂν ἐξεδόθη ἀπόφασις τῶν Ἑλληνικῶν δικαστηρίων, καὶ ἐν γένει ὅλον τὸν φάκελλον τῆς ὑποθέσεως ταύτης, διότι τὰ τῆς ὅλης ὑποθέσεως πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλή.

§22ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ φάκελλος τῆς διαιτητικῆς ἀποφάσεως συμπεριλαμβάνει ὅλα· ὁ διαιτητὴς θὰ ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει ὅλα.

§23ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν συνήφθη συμβόλαιον μεταξὺ τοῦ δήμου Ἀθηναίων καὶ τοῦ μηχανικοῦ Ματὸν ἐπὶ τρία ἔτη, ὅπως αὐτὸς ἀναλάβῃ τὰς ὑδραυλικὰς ἐργασίας τοῦ δήμου Ἀθηναίων, καὶ χορηγῆται εἰς αὐτὸν μηνιαία μισθοδοσία χιλίων δραχμῶν κατὰ μῆνα, ἐνῷ ὁ δῆμος εὑρίσκεται σχεδὸν ἐν χρεωκοπίᾳ. Ἐπεθύμουν τοῦτο νὰ γνωρίζω, διότι σχετίζεται πολὺ μὲ τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ δήμου. Εἶναι ἀληθές, ὅτι πρὸ χρόνου πολλοῦ ἐψηφίσθη νόμος ὑπὲρ τῶν λιμενικῶν τοῦ Πειραιῶς ἔργων, ἵνα τὰ ἐμπορεύματα τὰ εἰσαγόμενα εἰς τὰς Ἀθήνας πληρόνωσι λιμενικὸν φόρον διὰ τὰ λιμενικὰ ἔργα τοῦ Πειραιῶς, ἀλλὰ πρὸ χρόνου πολλοῦ διὰ τὰ ἔργα τὰ λιμενικὰ ὑπάρχουσιν εἰσοδήματα ἀρκετὰ ἐκ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Πειραιῶς, τὸ δὲ λιμενικὸν ταμεῖον δαπανᾷ καὶ εἰς ἄλλας ἐργασίας τὸ χρῆμα αὐτό, παρὰ εἰς τὰ λιμενικὰ ἔργα. Τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δύναται νὰ μάθῃ διὰ μιᾶς ἐκθέσεως, τὴν ὁποίαν παρακαλεῖται νὰ προκαλέσῃ, ἀφοῦ ἀποστείλῃ εἰς τὸν δῆμον καὶ ἐξετάσῃ τὰ διάφορα λιμενικὰ ἔργα δι’ εἰδικῶν ἀνθρώπων, τὰ ὁποῖα ἐξετελέσθησαν ἐπὶ μίαν ὁλόκληρον δεκαετίαν διὰ χρημάτων τοῦ λιμενικοῦ ταμείου, καὶ ἂν τὸ χρῆμα ἐκεῖνο ἐδαπανήθη πραγματικῶς εἰς τοιαῦτα ἔργα, ἢ δι’ ἄλλους σκοπούς. Ὁ δῆμος Πειραιῶς, ὁ ὁποῖος εἶναι πολὺ πλουσιώτερος τοῦ δήμου Ἀθηναίων, νὰ δαπανᾷ τὰ χρήματα τῶν λιμενικῶν πρὸς καλλωπισμὸν τοῦ δήμου, τὸ θεωρῶ ἄδικον. Δὲν εἶμαι ἐναντίος τοῦ δήμου Πειραιῶς, διότι ἐξ ἴσου ὀφείλω νὰ μεριμνήσω καὶ διὰ τὸν δῆμον Πειραιῶς, ἀλλ’ ἔχω σπουδαιότερον λόγον νὰ μεριμνήσω περὶ τοῦ δήμου Ἀθηναίων, ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται εἰς οἰκτρὰν οἰκονομικὴν κατάστασιν, ἐνῷ δὲ ἔχει ἓν δικαίωμα, τὸ ὁποῖον δύναται ν’ ἀπολαμβάνῃ ὁ δῆμος Ἀθηναίων, τοῦτο τὸ δικαίωμα τὸ ἀπολαμβάνει ὁ δῆμος Πειραιῶς, χάριν τοῦ κοινοῦ λιμένος, καὶ ἡ στέρησις τοῦ δικαιώματος τούτου εἶναι ἀρκετὰ σοβαρὸν εἰσόδημα, ὅπερ δύναται νὰ διορθώσῃ ἐπ’ ὀλίγον τὴν οἰκονομικὴν θέσιν αὐτοῦ, ἐνῷ ὁ δῆμος Πειραιῶς δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ ἀπολαύῃ τοῦ εἰσοδήματος τούτου, ἐπειδή, ὡς προεῖπον, εἶναι ἀρκετὰ πλούσιος καὶ εὐπορεῖ, καὶ δύναται διὰ τῶν εἰσοδημάτων του νὰ ἐπαρκῇ καὶ εἰς τὰ λιμενικὰ ἔργα Πειραιῶς καὶ εἰς τὸν καλλωπισμὸν τῆς πόλεως, ἐνῷ ὁ δῆμος Ἀθηναίων εἶναι εἰς οἰκονομικὴν χείρονα θέσιν, καὶ ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ δυνηθῇ νὰ δώσῃ μίαν βελτίωσιν τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τοῦ δήμου Ἀθηναίων, ἥτις ἐπιβάλλεται ἐκ τῆς ἀνάγκης διὰ τῆς ἐξευρέσεως πόρων, ἵνα μὴ κηρυχθῇ μετ’ ὀλίγον ἡ ἐπίσημος χρεωκοπία αὐτοῦ. Ἄλλως τε δὲν εἶναι μακρὰν ἡ χρεωκοπία, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἀκούσωμεν, ὅτι ὁ δῆμος ὑπέπεσε, καὶ δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ δώσωμεν κἀμμίαν βοήθειαν, ἐνῷ σήμερον δύναται ὁ κ. Ὑπουργός, χωρὶς νὰ παραβλάψῃ τὰ εἰσοδήματα τοῦ δήμου Πειραιῶς, νὰ κανονίσῃ διὰ νομοθετικοῦ μέτρου τὰ δικαιώματα ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων ἐμπορευμάτων, ἐξ ἀναλογίας καὶ εἰς τὸν δῆμον Πειραιῶς καὶ εἰς τὸν δῆμον Ἀθηναίων.

§24ΙΩ. ΓΡΙΒΑΣ. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Πρωθυπουργὸν νὰ μὲ πληροφορήσῃ, τίνα μέτρα ἔλαβε κατὰ τοῦ δασάρχου Ἀκαρνανίας, ὁ ὁποῖος, δὲν ἠξεύρω ἐν τίνι δικαιώματι, ἐξεδίωξε τοὺς χωρικοὺς τῶν χωρίων τοῦ δήμου Ἀστακοῦ, Μαχαιρᾶ καὶ Χρυσοβίτσης, οἱ ὁποῖοι ἔσπειρον εἰς τὰς γαίας των, κατεχομένας ὑπ’ αὐτῶν ἀπὸ ἀμνημονεύτων χρόνων, καὶ ὄχι μόνον κατέστρεψε τὴν σπορὰν, ἀλλὰ καὶ ἐξεδίωξε τοὺς ἀνθρώπους καὶ ἐκακοποίησεν αὐτούς.

§25ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του, ὅτι ὁ μόνος πόρος τοῦ δήμου Ἀθηναίων καὶ ὁ κυριώτερος εἶναι ὁ δημοτικὸς δασμός. Εἰς βάρος τοῦ δυστυχοῦς δήμου παίζεται παιγνίδιον οὐχὶ εὐπρεπές· ὁ δασμὸς οὗτος ἐκμισθοῦται ἀκυροῦται, ἐκμισθοῦται καὶ πάλιν ἀκυροῦται, καὶ ἀποτέλεσμα ἐπέρχεται νὰ εἰσπράττηται ὁ φόρος παρὰ τῶν ὀργάνων τοῦ δημάρχου. Μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶναι πρόδηλος ἡ καταστροφὴ τῶν συμφερόντων τοῦ δήμου, καὶ δέον ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ σπεύσῃ νὰ προλάβῃ τὸ περαιτέρω κακόν. Συμβαίνει δὲ καὶ διοικητικῶς ἓν ἄτοπον, τὸ ὁποῖον θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐν τῇ νομομαθείᾳ του, νὰ λύσῃ, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐκτεθέντος τοῦ δημοτικοῦ δασμοῦ εἰς πλειοδοσίαν, τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον δι’ ἀποφάσεώς του ἀποφαίνεται τὴν ἀκύρωσιν τῆς δημοπρασίας, ὡς μὴ συμφέροντος τοῦ ποσοῦ τοῦ προσφερθέντος. Αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν δὲν τὴν ὑπέβαλε τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον εἰς τὸν νομάρχην, ἐνῷ ὁ δημοτικὸς νόμος λέγει ῥητῶς, ὅτι πᾶσα ἀπόφασις τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου ὑποβάλλεται εἰς τὴν κρίσιν τοῦ νομάρχου. Δὲν ἠδύνατο τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον νὰ προβῇ εἰς ἄλλην δημοπρασίαν ἄνευ ἐγκρίσεως τῆς ἀνωτέρας διοικητικῆς ἀρχῆς. Λοιπὸν παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ νὰ ἀποφανθῇ, ἂν ἡ πρᾶξις τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Ἀθηναίων συνᾴδει μὲ τοὺς κειμένους νόμους.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ.

§27ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως πραγματικῶς τεθῇ φραγμός τις εἰς τὰς δαπάνας, αἵτινες ἀτάκτως ἐγίνοντο μέχρι τοῦδε. Δυστυχῶς ὅμως, νομίζω ὅτι ὁ φραγμὸς οὗτος δὲν εἶναι πολὺ ἰσχυρότερος ἐκείνου, ὅστις ὑπῆρχε διὰ τῆς ἰσχυούσης διατάξεως τοῦ ἄρθρου 24 τοῦ λογιστικοῦ νόμου· καὶ κατὰ τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἀπαγορεύονται ῥητῶς πολλά, τὰ ὁποῖα ἐγίνοντο ἐναντίον τῶν διατάξεων αὐτοῦ. Ἐπειδὴ ὅμως ὑπάρχουσι διατάξεις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, περιορίζουσαι τὸ δικαίωμα τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου. Νομίζω ὅμως, ὅτι ἐν τῇ πρώτῃ παραγράφῳ τοῦ ἄρθρου 1 παρέλκει ἡ λέξις «ἔκτακτος πίστωσις», διότι, ἂν πάντοτε διὰ νόμου θὰ χορηγῆται πίστωσις πρὸς κατασκευὴν ἔργων ἀξίας ἄνω τῶν 10 χιλιάδων δραχμῶν, ἡ πίστωσις αὕτη δὲν θέλει εἶσθαι πλέον ἔκτακτος, ἀλλ’ ἀναπληρωματική. Ὄχι δὲ μόνον παρέλκει ἡ λέξις, ἀλλὰ καὶ πρόξενος παρανοήσεως δύναται νὰ γείνῃ, διότι κατὰ τὸν λογιστικὸν νόμον ἔκτακτοι πιστώσεις δίδονται μόνον ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς. Ἡ χορηγία ἐκτάκτου πιστώσεως δύναται, ἐπαναλαμβανομένη ἀλληλοδιαδόχως, νὰ καταστήσῃ τὸν φραγμὸν, τὸν ὁποῖον θέτει ἡ δευτέρα παράγραφος, ὅλως διόλου ἀσθενῆ, καὶ νὰ εἰσέλθωμεν πάλιν εἰς τὴν σημερινὴν ἀταξίαν. Καὶ ἐνταῦθα ἔκτακτος πίστωσις δὲν πρέπει νὰ δίδηται, ἀφοῦ πρόκειται περὶ ἔργων ἀποφασισθέντων ἐκ τῶν προτέρων παρὰ τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ἀναπληρωματική.

§28Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ πλήρωσις τῆς ἀνάγκης, περὶ ἧς ὁμιλεῖ ὁ κ. Βουλευτής, δύναται νὰ προκαλῇ χορήγησιν πιστώσεως ἐκτάκτου ἢ ἀναπληρωματικῆς, κατὰ τὰ ἐν τῷ λογιστικῷ νόμῳ διατεταγμένα περὶ τῶν περιπτώσεων, εἰς ἃς ἀφορῶσι διακεκριμένως αἱ ἔκτακτοι καὶ αἱ ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις. Ἂν ὑπάρχῃ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγεγραμμένη πίστωσις διὰ τὸ ἔργον, εἰς ὃ ἀφορᾷ ἡ ἀνάγκη, ἡ πρὸς τὴν ἀνάγκην πίστωσις ἔσται ἀναπληρωματική, ἂν δὲ μὴ ὑπάρχῃ ἀναγεγραμμένη πίστωσις διὰ τὸ ἔργον ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, ἔσται ἡ πρὸς τὴν ἀνάγκην πίστωσις ἔκτακτος· ἀλλὰ καὶ αὕτη καὶ ἐκείνη δύνανται νὰ χορηγηθῶσι μόνον ἐὰν ὑπάρχῃ νόμος καθορίζων τὴν ὁλικὴν δαπάνην τοῦ ἔργου, εἰς ὃ ἀφορᾷ ἡ πίστωσις, καὶ οὐχὶ διὰ βασιλικοῦ διατάγματος, ἀλλὰ μόνον διὰ νόμου.

§29ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐδῶ παύει ὁ περιορισμὸς τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας.

§30ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν παύει, διότι καὶ αἱ ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις καὶ αἱ ἔκτακτοι δίδονται ἢ διὰ Β. Διατάγματος ἢ διὰ νόμου, τὸ δὲ νομοσχέδιον ὁρίζει, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ἡ χορήγησις πιστώσεως ἀναπληρωματικῆς ἢ ἐκτάκτου διὰ βασιλικοῦ διατάγματος, ἐπιτρέπεται δὲ μόνον διὰ νόμου καὶ ἂν τὸ ποσὸν περιλαμβάνηται ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς ὅλης προϋπολογισθείσης καὶ δι’ εἰδικοῦ νόμου ἐγκριθείσης δαπάνης.

§31ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὅταν πρόκηται περὶ δαπάνης, διὰ τὴν ὁποίαν ἀνεγράφη ἀρχικὴ πίστωσις, πᾶσα πίστωσις προστιθεμένη εἶναι πίστωσις ἀναπληρωματική. Ἡ ἰδέα δὲ, ὅτι δύναται νὰ ὑπάρχῃ καὶ ἔκτακτος πίστωσις παρὰ τῇ ἀναπληρωματικῇ, εἶναι ἀκριβῶς ἡ θύρα, διὰ τῆς ὁποίας πάλιν θὰ εἰσέλθωμεν εἰς καταχρήσεις, τὰς ὁποίας τὸ νομοσχέδιον ἐπαγγέλλεται ὅτι θέλει νὰ προλάβῃ. Ἂν πρόκηται διὰ νέων πιστώσεων νὰ ἐπαυξάνωμεν τὰς δαπάνας τῶν ἔργων, χαρακτηρίζοντες τὰς νέας αὐτὰς πιστώσεις ὡς ἐκτάκτους, θέλομεν ἔχει τὰ ἴδια ἀποτελέσματα. Θέλομεν ἔχει μόνον περιορισμὸν, ὅτι αἱ ἔκτακτοι αὐταὶ πιστώσεις θὰ δίδωνται διὰ νόμου καὶ ὄχι διὰ Β. Διαταγμάτων· ἀλλ’ ἐν τῇ λειτουργίᾳ τοῦ πολιτεύματος ἡμῶν γνωρίζομεν, ὅτι ἡ διαφορὰ αὕτη εἶναι διαφορὰ χρόνου καὶ σπανίως διαφορὰ οὐσίας, διότι ἡ Κυβέρνησις, ἥτις ἔλαβεν ἔκτακτον πίστωσιν διὰ Β. Διατάγματος, ἢ θὰ ἔχῃ ἡ ἰδία τὴν πλειονοψηφίαν ἐν τῇ Βουλῇ καὶ θὰ τύχῃ ἀναμφισβητήτως τῆς κυρώσεως αὐτοῦ, ἢ δὲν θὰ τὴν ἔχῃ, καὶ οἱ διάδοχοι αὐτῆς θὰ φέρουν τὸ νομοσχέδιον τῆς ἐκτάκτου πιστώσεως πρὸς κύρωσιν. Τοῦτο μόνον τὸ τυπικὸν ὠφελούμεθα διὰ τῆς τροποποιήσεως ταύτης, ἐνῷ, ἂν θελήσωμεν ν’ ἀπαγορεύσωμεν εἰς ἡμᾶς αὐτοὺς τὴν ἐπέκτασιν, ἥτις συνήθως μετ’ ἐλαφρᾶς συνειδήσεως ἐπέρχεται, τῶν ἔργων, ἅτινα ἅπαξ ψηφίζομεν, καὶ περιορισθῶμεν, ὅπως διὰ μόνων ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων συμπληρῶμεν τὰ ποσὰ ἐκεῖνα, διὰ τὰ ὁποῖα ἡ πίστωσις ἡ ἀρχικῶς δοθεῖσα δὲν ἀρκεῖ, ἀλλὰ πάντοτε ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ προϋπολογισμοῦ, θὰ δυνάμεθα ν’ ἀποφύγωμεν τὰ συμβαίνοντα ἄτοπα. Ἀναφέρω ἓν παράδειγμα, τὸν σιδηρόδρομον Διακοφτοῦ–Καλαβρύτων, ὅστις, ἐνῷ κατ’ ἀρχὰς ὑπελογίσθη, ὅτι θ’ ἀπαιτήσῃ δαπάνην 700,000 δραχμῶν, τώρα ἀποδεικνύεται, ὅτι ἡ δι’ αὐτὸν δαπάνη θὰ φθάσῃ καὶ θὰ ὑπερβῇ τὰ 3,000,000. Τὸ αὐτὸ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ καὶ εἰς τὴν δευτέραν παράγραφον· πρέπει νὰ λείψωσιν αἱ ἔκτακτοι αὐταὶ πιστώσεις, τὰς ὁποίας ὁ λογιστικὸς ἡμῶν νόμος ἐπιτρέπει, ἀλλὰ μετὰ περιορισμοῦ ἰσχυροῦ, διότι δὲν ἐπιτρέπει ἔκτακτον πίστωσιν ἢ ὅταν συνάμα εὑρεθῇ καὶ ὁ ἔκτακτος πόρος, διὰ τοῦ ὁποίου ἤθελεν ἐκτελεσθῆ ἡ ἔκτακτος αὕτη πίστωσις. Ἀλλ’ ἡμεῖς τὴν μὲν διάταξιν τὴν σωτήριον, ὅπως εὑρίσκηται συνάμα καὶ ὁ ἔκτακτος πόρος, τὴν ἐγκατελείψαμεν καθ’ ὁλοκληρίαν, ἐλάβομεν δὲ τὴν πρώτην διάταξιν, διὰ τῆς ὁποίας ἐπιτρέπεται ἡ λῆψις ἐκτάκτου πιστώσεως, καὶ διὰ τῶν πιστώσεων τούτων συνετελέσαμεν εἰς τὴν καταστροφὴν τῶν οἰκονομικῶν μας. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι σοβαρώτεροι θὰ ἤμεθα, ἐὰν πράγματι ἀπαλείψωμεν τὰς ἐκτάκτους πιστώσεις. Τοῦ ἔργου, ὅπερ πρόκειται νὰ ἐκτελεσθῇ, ἡ δαπάνη πρέπει νὰ περιορισθῇ ἐντὸς τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἀρχικῶς προσδιωρίσθη, ἐντὸς δὲ πάντοτε τοῦ ποσοῦ τούτου νὰ δίδηται ἀναπληρωματικὴ πίστωσις. Οὕτω μόνον θὰ ἔχωμεν κἄτι τι σοβαρώτερον. Παρακαλῶ ἀκόμη μίαν πληροφορίαν· τί σημαίνει τὸ εἰς τὸ τέλος τῆς δευτέρας παραγράφου «ἀπαγορευομένης τῆς ὑποδιαιρέσεως τῆς εἰς τὸ αὐτὸ ἔργον διδομένης πιστώσεως»;

§32Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Γινώσκετε ὁποία γίνεται κατάχρησις. Ἀφοῦ ὁ νόμος ὑπέβαλε τὴν ὑποχρέωσιν εἰς διακρίσεις ἐκ τῆς ὑπερβάσεως ἢ μὴ τοῦ ὅρου τῶν 10,000 δραχμῶν ἢ τῶν 2,000 δραχμῶν, διετρέχομεν τὸν κίνδυνον νὰ ἴδωμεν δι’ ὑποδιαιρέσεως τὰς δαπάνας παρισταμένας ὡς κατωτέρας τοῦ ὅρου τῶν 10 χιλιάδων ἢ τῶν 2 χιλιάδων.

§33ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὀλίγον καθαρώτερον νὰ ἐκτίθηται.

§34ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὑποθέτω ὅτι ἡ ἐξήγησις αὕτη, ἡ ἐνταῦθα διδομένη, θέλει ἀρκέσει, ἵνα ἀναπληρώσῃ πᾶσαν περὶ τούτου ἀσάφειαν, ὅτι δηλ. πρόκειται περὶ προλήψεως τῆς καταχρήσεως ταύτης, ἤτοι τῆς παραστάσεως ἑνιαίας δαπάνης τριῶν χιλιάδων δραχμῶν εἰς δύο διῃρημένης, ἐκ 1500, ὅπως ἑκατέρα τῶν ἐκ 1500 δραχμῶν πιστώσεων ὑποβληθῇ εἰς τὰς διατυπώσεις τὰς ἐπὶ τῶν κάτω τῶν 2,000 δραχμῶν πιστώσεων ἀπαιτουμένας.

§35ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Παρακαλῶ νὰ γείνῃ δευτέρα παράγραφος, διὰ νὰ ἐξηγηθῇ τὸ πρᾶγμα.

§36ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Νομίζω ὅτι ἀρκοῦσιν ὅσα εἶπον. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς αʹ συζήτησιν ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς αʹ συζήτησιν, τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 12 τοῦ νόμου ͵ΒΚΕʹ τῆς 16 Ἰουλίου 1892 περὶ διαλύσεως τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας).

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσθήκης ταχυδρομικῶν καὶ τηλεγραφικῶν βοηθῶν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§38ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κατὰ τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμον πολλοὶ Βουλευταὶ καὶ ἐντεῦθεν καὶ ἐκεῖθεν, καὶ κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔλαβον ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, ἡ προσθήκη τῶν 15 τηλεγραφικῶν βοηθῶν δὲν ἐπαρκεῖ νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας, διότι πολλὰ τηλεγραφικὰ γραφεῖα μένουσι κλειστά, ἕνεκεν ἐλλείψεως προσωπικοῦ. Διὰ τοῦτο προτείνω νὰ προστεθῶσι δέκα ἔτι βοηθοὶ δευτέρας τάξεως, ἵνα οὕτως ἐξυπηρετηθῶσιν αἱ παριστάμεναι ἀνάγκαι τῆς ὑπηρεσίας.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ μόνον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται εἶτα δεκτὸν καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ συζήτησιν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς γʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον «περὶ προσθήκης ἐδαφίου εἰς τὸ ἄρθρον 6 τοῦ ἀπὸ 20 Ἀπριλίου 1893 ͵ΒΡΠΘʹ νόμου περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων», καὶ τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἐπαναφορᾶς τῆς διὰ τοῦ νόμου ͵ΒΡΚΘʹ τῆς 13 Ἰανουαρίου 1893 καταργηθείσης τάξεως τοῦ μαθητευομένου ναύτου ἐν τοῖς πληρώμασι τοῦ στόλου».

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ διαθηκῶν.

§41ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ μοὶ ἐξηγήσῃ, διατὶ ἐνόμισε καλὸν ἐν τῷ κεφαλαίῳ δευτέρῳ νὰ ἐγκαταλείψῃ ἀρχὴν γενικῶς παραδεδεγμένην, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐν ἄρθρῳ ἰδιαιτέρῳ ὁρίζονται τὰ εἴδη τῆς διαθήκης, καὶ μετὰ τὸν ὁρισμὸν τῶν εἰδῶν τῆς διαθήκης ἐπέρχονται αἱ διατάξεις αἱ ἀναφερόμεναι εἰς μίαν ἑκάστην τῶν διαθηκῶν τούτων. Νομίζω ὅτι εἶναι τακτικώτερον ὁ ἀναγινώσκων τὸν νόμον νὰ βλέπῃ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς πόσα εἶναι τὰ εἴδη τῶν διαθηκῶν, τὰ ὁποῖα παραδέχεται ἡ νομοθεσία ἡμῶν, καὶ κατόπιν νὰ ἴδῃ, πῶς κανονίζονται ταῦτα. Αὕτη εἶναι τυπικὴ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν κάμνω.

§42ΣΤΕΦΑΝΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὁ λόγος τῆς μὴ ἀναγραφῆς τῶν εἰδῶν τῶν διαθηκῶν εὕρηται ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει. Ἡ ἐπιτροπὴ ἡ συντάξασα τὸ νομοσχέδιον ἐθεώρησεν, ὅτι ἡ κατάταξις τῶν διαφόρων εἰδῶν τῶν διαθηκῶν ἥρμοζε μᾶλλον εἰς τὴν θεωρίαν καὶ τὴν ἐπιστήμην, παρὰ εἰς τὴν νομοθεσίαν. Ἡ ἐπιτροπὴ καὶ εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ ἀστικοῦ κώδικος τὸ αὐτὸ ἀκολουθεῖ σύστημα· ἀποφεύγει τοὺς ὁρισμοὺς, ἐν γένει τὴν ἀπαρίθμησιν, διότι τοῦτο ἀνήκει εἰς τὴν θεωρίαν, εἰς τὴν ἐπιστημονικὴν ἀνάπτυξιν.

§43ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν νομίζω ὅτι αὐτὸ, περὶ τοῦ ὁποίου εἶπον, εἶναι ὁρισμὸς, διότι ἄλλως πολλὰ ἄλλα θέλουσιν ἐκλείψει ἐκ τοῦ νομοσχεδίου. Ὁρισμὸς εἶναι, ὅτι ὁ τελευτῶν ὁρίζει τὴν τελευταίαν αὑτοῦ βούλησιν, καὶ ὅτι πλείονες τοῦ ἑνὸς δὲν δύνανται νὰ ἐκφράσωσι τὴν ἑαυτῶν βούλησιν ἐν τῇ αὐτῇ διαθήκῃ.

§44ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Δὲν εἶναι ὁρισμοὶ αὐτοί.

§45ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι εἶναι ζήτημα τυπικόν· εἶναι καλὸν ἐκ τῶν προτέρων ὁ ἀναγινώσκων τὸν νόμον νὰ μανθάνῃ πόσα εἴδη διαθηκῶν παραδέχεται ὁ νόμος.

§46ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τέσσαρες ἐπιτροπαὶ εἰργάσθησαν καὶ μᾶς ἔφεραν τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Οἱ κώδικες οἱ οὕτως ἐπὶ μακρὸν χρόνον καταρτιζόμενοι πρέπει νὰ ψηφίζωνται ἄνευ τοιούτων λεπτολόγων συζητήσεων, διότι ἄλλως οὐδὲν ἄλλο πράττομεν ἢ νὰ παρακωλύωμεν, χωρὶς νὰ τὸ θέλωμεν, τὴν ψήφισιν χρησιμωτάτου θεσμοῦ. Οἱ νομομαθεῖς ἡμῶν παρηκολούθησαν τὴν ἐργασίαν, ἡ ὁποία ἐγένετο ἀλλαχοῦ καὶ τὴν ἐν γένει πρόοδον τῆς ἐπιστήμης, καὶ ὡς πόρισμα ὅλης αὐτῆς τῆς μελέτης ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον αὐτό.

§47ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Λυποῦμαι διὰ τὴν ἑρμηνείαν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεγαρίδος ἠθέλησε νὰ δώσῃ εἰς τὴν παρατήρησίν μου. Οὐδόλως πρόκειται νὰ ἐπιφέρωμεν παρατηρήσεις, ἀπ’ ἐναντίας πρόκειται, ὅσῳ ἀσθενεῖς καὶ ἂν ἦναι αἱ δυνάμεις ἑνὸς ἑκάστου ἡμῶν, νὰ βελτιώσωμεν τὸ νομοσχέδιον. Ἐὰν ἴδωμεν, ὅτι αἱ παρατηρήσεις ἡμῶν εἶναι ἐσφαλμέναι, ἡμεῖς πρῶτοι τὸ παραδεχόμεθα. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν τὴν ἀπαίτησιν, τὴν ὁποίαν ἔχετε σεῖς, ὅτι, ἐπειδὴ ἐμελετήσατε σεῖς αὐτὸ, ἄρα εἶναι καὶ ὀρθόν. Ἡμεῖς ἐξηνέγκαμεν γνώμην, ἡ γνώμη δ’ αὕτη εἶναι γνώμη, ἡ ὁποία ἐπὶ αἰῶνας ἐπικρατεῖ ἐν τῇ συντάξει τῆς νομοθεσίας· δὲν πρόκειται ποσῶς νὰ παρελκύσωμεν τὴν συζήτησιν· πρόκειται, ἐὰν ἡ ἰδέα αὕτη θεωρηθῇ ὀρθή, νὰ γείνῃ δεκτή, ἄλλως νὰ μὴ γείνῃ. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ φέρωμεν παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου δι’ ἐλλείψεις οὐσιαστικὰς, ἠθέλομεν ἐπιμείνῃ περισσότερον· εἶπον ὅμως, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ οὐσιαστικοῦ ζητήματος, πρόκειται περὶ μεθοδικωτέρας συντάξεως τοῦ νομοσχεδίου· ἀλλ’ ἀφοῦ ἡ πλειονοψηφία δὲν τὸ ἐγκρίνει, δὲν ἐπιμένομεν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ, ὡς ἔχουσι, τὰ ἄρθρα αὐτοῦ 1–9).

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 10 (ἀναγινώσκεται).

§49ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐγὼ νομίζω, κύριε Ὑπουργὲ, ὅτι εἰς τὸ ἄρθρον 10 δὲν εἶναι ὀρθὴ ἡ διάταξις, ὅτι πρέπει νὰ συντάσσηται ἡ διαθήκη ἐνώπιον δύο συμβολαιογράφων καὶ ἑνὸς μάρτυρος. Εἰς ὅλας τὰς πράξεις, κατὰ τὰς διατάξεις τῆς νομοθεσίας ἡμῶν, ἀπαιτοῦνται πάντοτε δύο μάρτυρες.

§50ΣΤΕΦΑΝΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τὸ ὑπαγορεῦον τὰς περὶ διαθηκῶν διατάξεις πνεῦμα εἶναι ἡ ὡς οἷόν τε ἁπλοποίησις τῶν διατυπώσεων. Δύο συμβολαιογράφοι εἶναι δύο δημόσιοι ὑπάλληλοι, παριστάμενοι ἐκεῖ· ἴσως, κατ’ αὐστηρὰν κρίσιν, θὰ ἦτο περιττὸς καὶ ὁ μάρτυς, ἀλλ’ ἐπειδὴ παραδεχόμεθα τρεῖς μάρτυρας, ἐλάβομεν τὸν ἕνα τῶν συμβολαιογράφων ὡς ἰσοφαρίζοντα πρὸς δύο μάρτυρας, καὶ ἑπομένως ἀπῃτήσαμεν τὴν παρουσίαν ἑνὸς μόνου μάρτυρος, διότι, ὡς γνωρίζετε καὶ ἐκ τῆς πείρας τῆς δικανικῆς, πολλάκις εἶναι δύσκολος καὶ ἡ εὕρεσις τόσων μαρτύρων.

§51ΦΩΤΗΛΑΣ. Θὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς. Γνωρίζομεν ὅτι εἰς δήμους τινὰς—διότι πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει τὴν πρακτικὴν—ὑπάρχουσι δύο συμβολαιογράφοι, οἱ ὁποῖοι κάλλιστα δύνανται νὰ συνεννοηθῶσιν εἰς μίαν διαθήκην, εὔκολος δὲ ἡ εὕρεσις ἑνὸς μάρτυρος.

§52ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Καὶ δύο μαρτύρων.

§53ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὄχι, δὲν εἶναι εὔκολον· ὁ δὲ κ. Κωνσταντόπουλος, ὁ ὁποῖος εἰς τοιαῦτα ζητήματα ἔχει περισσοτέρας γνώσεις, λέγει ὅτι εἰς οὐδεμίαν νομοθεσίαν εὑρίσκει δύο συμβολαιογράφους καὶ ἕνα μάρτυρα.

§54ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Εἶναι εἰς τὸν Ἱσπανικὸν κώδικα.

§55ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι πρέπει...

§56ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Σεῖς παραδέχεσθε, ὅτι ἐν ταῖς διαθήκαις πρέπει νὰ πολλαπλασιάζωνται αἱ διατυπώσεις καὶ νὰ καθίσταται οὕτω δῆθεν ἡ ἐκδήλωσις τῆς τελευταίας βουλήσεως ὅσον τὸ δυνατὸν ἀσφαλεστέρα· γνωρίζετε δὲ ποῖον εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα, ὅτι 50% τῶν δημοσίων διαθηκῶν κηρύσσονται ἄκυροι, ἕνεκα τοῦ μεγάλου πολλαπλασιασμοῦ τῶν διατυπώσεων, διὰ τῶν ὁποίων θέλετε καὶ νῦν νὰ τὰς περιβάλητε. Αἱ νεώτεραι σήμερον νομοθεσίαι τείνουσιν εἰς τὸ ἀντίθετον ἐντελῶς σημεῖον. Διατὶ δύναται ἆρά γε ὁ πολίτης νὰ κάμῃ μίαν δωρεὰν, νὰ πωλήσῃ τὴν οἰκίαν του ἢ νὰ κάμῃ μίαν ἄλλην πρᾶξιν τοῦ ἀστικοῦ βίου δι’ ὀλιγωτέρων διατυπώσεων; Πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια βεβαίως, ὥστε νὰ ἦναι ἀσφαλὴς ἡ ἐκδήλωσις τῆς τελευταίας βουλήσεως τοῦ διαθέτου, καθόσον δὲν ὑπάρχει ἐπανόρθωσις κατόπιν· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἡ παρουσία δύο συμβολαιογράφων, δημοσίων ὑπαλλήλων, τοὺς ὁποίους ὁ νόμος ἐμπιστεύεται, καὶ ἑνὸς μάρτυρος εἶναι ἀρκοῦσα, ἵνα ἀσφαλίσῃ τοῦτο, τόσῳ μᾶλλον, καθόσον πολλάκις ἕνεκα τῶν μαρτύρων ἠκυρώθησαν διαθῆκαι.

§57ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὄχι· ἠκυρώθησαν ἕνεκα τῆς πολλαπλότητος τῶν τύπων· ἀλλὰ μοὶ φαίνεται, ὅτι ἡ παρουσία ἑνὸς μόνον μάρτυρος δὲν ἀρκεῖ, εἰς ἣν μάλιστα κατάστασιν εὑρίσκονται οἱ συμβολαιογράφοι πολλῶν δήμων.

§58ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἐὰν ἀπαιτήσητε δύο μάρτυρας, διαταράσσετε τὴν ἀναλογίαν, ἥτις ὑπάρχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. (Διάλογοι). (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 10, ὡς ἔχει, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ εἰς αʹ συζήτησιν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως). Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς αʹ συζήτησιν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ μεταῤῥυθμίσεως τῶν ἄρθρων 195 καὶ 196 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας).

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ ἄρθρου 43 τῆς Ποιν. Δικονομίας. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§61ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Διατὶ λέγει «ἀνακριτὰς» καὶ ὄχι «ἀνακριτικοὺς ὑπαλλήλους»;

§62ΣΤΕΦΑΝΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Διότι πρόκειται περὶ προσώπων ἀπολαυόντων ἰδιαζούσης δικαιοδοσίας.

§63ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Θέλω νὰ εἴπω, ὅτι ὑπάρχουσι πολλάκις περιπτώσεις, διεξαγομένης ἀνακρίσεώς τινος, αἱ ὁποῖαι παρουσιάζουσι τὴν ἐνέργειαν ἁπλουστάτης ἀνακριτικῆς πράξεως ἐπουσιώδους, αὐτὸ δὲ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τὸν ἐνεργοῦντα τὴν ἀνάκρισιν, ἐὰν πρέπῃ νὰ ἀναθέσῃ τὴν ἀνακριτικὴν πρᾶξιν εἰς τὸν ἀνακριτὴν ἢ εἰς τὸν ἀνακριτικὸν ὑπάλληλον. Ἐὰν ὁ Πρόεδρος ὑποθέτῃ, ὅτι ἡ πρᾶξις, τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ ἐνεργήσῃ ὁ ἀνακριτικὸς ὑπάλληλος, εἶναι ἐντελῶς ἐπουσιώδης, διατὶ νὰ μὴ παρέξωμεν τὴν εὐκολίαν αὐτὴν εἰς τὸν Πρόεδρον, νὰ δύναται νὰ τὴν ἀναθέσῃ κατὰ τὴν κρίσιν του εἰς ἀνακριτικὸν ὑπάλληλον, ἀλλὰ νὰ τὸν ὑποχρεῶμεν νὰ τὴν ἀναθέτῃ μόνον εἰς τὸν ἀνακριτὴν, τὸν κατοικοῦντα εἰς τὴν ἕδραν τοῦ δικαστηρίου;

§64ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ὁ νόμος, προκειμένου περὶ προσώπων ἀπολαυόντων ἰδιαζούσης δικαιοδοσίας, παρεξέκλινε τῆς κοινῆς διαδικασίας, καὶ ἠθέλησεν ἵνα ὁ Πρόεδρος τῶν Ἐφετῶν ἐνεργῇ τὴν ἀνάκρισιν· τώρα σεῖς ζητεῖτε, ἔστω καὶ περὶ μεμονωμένων πράξεων, νὰ δύναται ὁ Πρόεδρος τῶν Ἐφετῶν νὰ ἀναθέτῃ τὴν ἐνέργειαν ἐπουσιώδους τινὸς πράξεως εἰς τὸν ἀστυνόμον ἢ τὸν πταισματοδίκην. Νομίζω, ὅτι θὰ ἦναι παρὰ τὸν νόμον τοῦτο, καὶ θὰ ἀποκλίνῃ ἐκ τοῦ πνεύματος, τὸ ὁποῖον ὑπηγόρευσεν εἰς τὸν νομοθέτην τὴν ἐξαιρετικὴν ταύτην ἁρμοδιότητα τοῦ Προέδρου τῶν Ἐφετῶν. Ἐὰν δὲ πρόκηται περὶ μάρτυρός τινος μὴ κατοικοῦντος ἐν τῇ ἕδρᾳ, ὅπου εἶναι ὁ ἀνακριτὴς, ὅπως σήμερον ἔρχονται μάρτυρες ἐξ ἀπωτάτων μερῶν, ἵνα παραστῶσιν ἐνώπιον τοῦ Πλημμελειοδικείου, νομίζω ὅτι δὲν θὰ ἦναι μέγα τι, ἐὰν εἷς μάρτυς προσέλθῃ ἐνώπιον τῶν ἀνακριτῶν καὶ ἐξετασθῇ, καὶ τηρήσωμεν ἐν τῷ νόμῳ τὴν ἁρμονίαν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἠθέλησεν ὁ νομοθέτης.

§65ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐδῶ λέγετε «ἔχουσιν ὅμως οὗτοι τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιτρέψωσι πράξεις τινὰς τῆς προανακρίσεως εἰς ἄλλους Εἰσαγγελεῖς Πρωτοδικῶν ἢ ἀνακριτὰς», καὶ ἐννοεῖτε, ὑποθέτω, ἐκτὸς τῆς ἕδρας τοῦ Ἐφετείου.

§66ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ὑποθέτω.

§67ΡΙΚΑΚΗΣ. Εἶναι καλὸν νὰ τεθῇ εἰς τὸ γράμμα τοῦ νόμου.

§68ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Γνωρίζετε ὅτι κατὰ τὴν δικονομίαν, τήν τε πολιτικὴν καὶ τὴν ποινικὴν, δύναται κατὰ παραγγελίαν ἄλλο δικαστήριον, εἴτε Εἰρηνοδικεῖον, νὰ ἐκτελέσῃ πράξεις διαδικασίας. Δὲν γίνεται λοιπὸν διάκρισις, ἐὰν ἦναι καὶ ἐντὸς ἢ ἐκτὸς τοῦ Πρωτοδικείου· ὅ,τι γίνεται κοινῶς εἰς ὅλας τὰς περιστάσεις τὰς ἄλλας, θὰ γείνῃ καὶ ἐδῶ· ὁ Πρόεδρος, ὁ ὁποῖος θὰ ἀναθέσῃ τὴν πρᾶξιν, αὐτὸς θὰ κρίνῃ βεβαίως καὶ δὲν θὰ μεταβιβάσῃ par délégation τὴν ἐξουσίαν του εἰς ὑποδεεστέραν ἀρχήν, ἀλλὰ μόνον μονομερῆ πρᾶξιν τῆς ἀνακρίσεως, τὴν ὁποίαν ὡς ἐκ τῶν περιστάσεων δὲν δύναται ἐκεῖνος νὰ ἐκτελέσῃ.

§69ΡΙΚΑΚΗΣ. Ὁ Πρόεδρος τῶν Ἐφετῶν, ὅστις εἶναι εἰς τὴν ἕδραν του, προκειμένου νὰ ἐνεργήσῃ μίαν ἀνακριτικὴν πρᾶξιν, χάριν εὐκολίας θὰ τὴν ἀναθέσῃ εἰς τὸν ἀνακριτήν. Ἀλλὰ λάβετε ὑπ’ ὄψιν σας, ὅτι ὁ κατηγορούμενος εἶναι ἐφέτης καὶ διαμένει εἰς τὴν ἰδίαν ἕδραν, ὅπου καὶ ὁ ἀνακριτὴς (διάλογοι). Νομίζω ὅτι δὲν ἐπέρχεται κἀμμία ζημία, ἂν ἐξασφαλίσητε τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον εἰσάγετε, διὰ τοιαύτης ἐγγυήσεως, τὴν ὁποίαν θεωρῶ ἀναγκαίαν πρὸς τὴν λειτουργίαν τοῦ νόμου αὐτοῦ.

§70ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Διατὶ νὰ μεταβάλωμεν διατάξεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔδωσαν ἀφορμὴν εἰς παράπονα ἢ καταχρήσεις; Τὴν ὑπάρχουσαν δικονομίαν, τὸ ἄρθρον 43 αὐτὸ τὸ τροποποιοῦμεν μόνον κατὰ τοῦτο, ὅτι ἐν περιπτώσει κωλύματος τοῦ Προέδρου τῶν Ἐφετῶν ἀντικαθίσταται ἕτερος ἐφέτης. Τὸ ἄρθρον 43 λέγει (ἀναγινώσκει): «Εἰς τὴν κατὰ τὰ προηγούμενα ἄρθρα 41 καὶ 42 προανάκρισιν ὁ κατὰ καιρὸν παρ’ Ἐφέταις Εἰσαγγελεὺς ἐκπληροῖ τὰ ἔργα τοῦ παρὰ Πρωτοδίκαις Εἰσαγγελέως, ὁ δὲ Πρόεδρος τὰ τοῦ ἀνακριτοῦ. Ἀμφότεροι μολοντοῦτο ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιτρέψωσι πράξεις τινὰς τῆς προανακρίσεως εἰς ἄλλους Εἰσαγγελεῖς Πρωτοδικῶν ἢ ἀνακριτάς». Τοῦτο τὸ ἐπαναλαμβάνομεν, ἵνα ὑπάρχῃ ἑνιαῖον τὸ ἄρθρον ἐν τῷ νέῳ νόμῳ καὶ ἵνα μὴ ἀναγκάζηται ὁ θέλων νὰ ἐφαρμόσῃ αὐτὸ νὰ προσφεύγῃ καὶ εἰς τὴν δικονομίαν.

§71ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ κηρύττομαι ἐναντίον τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Φρονῶ ὅτι ὁ νόμος, ὡς ἔχει, καλῶς ἐφηρμόσθη ἐπὶ ἥμισυν αἰῶνα καὶ οὐδεμίαν παρέσχεν ἀφορμὴν νὰ σκεφθῶμεν περὶ μεταβολῆς. Ὁ νόμος ἐθεώρησεν ἁρμόδιον νὰ ἐνεργήσῃ τὴν ἀνάκρισιν περὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὑπάγονται εἰς τὴν ἔκτακτον δικαιοδοσίαν, τὸν Πρόεδρον τῶν Ἐφετῶν, κωλυομένου δὲ τούτου, ὥρισεν ἀναπληρωτὴν τὸν ἀρχαιότατον τῶν Ἐφετῶν, καὶ τούτου κωλυομένου, τὸν ἑπόμενον ἀρχαιότερον. Τοιαύτης οὔσης τῆς νομοθεσίας, διατὶ διενοήθημεν νὰ προβῶμεν εἰς νέας μεταῤῥυθμίσεις; Ὁ Πρόεδρος τῶν Ἐφετῶν παρέχει πᾶσαν ἐγγύησιν, ἂν δ’ οὗτος κωλύηται, ὁ ἀρχαιότερος ἐφέτης παρέχει ἐπίσης τὴν αὐτὴν ἐγγύησιν. Νομίζω λοιπόν, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη εἰσαγωγῆς τοιούτου νομοσχεδίου. Δὲν βλέπω τὸν λόγον, δι’ ὃν πρέπει νὰ ὁρίζῃ ὁ νόμος, τὶς ὁ ἀναπληρῶν τὸν Πρόεδρον τῶν Ἐφετῶν εἰς τὰ ἔργα τῆς ἀνακρίσεως, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐκλέγηται ὁ τοιοῦτος ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου τῶν Ἐφετῶν. Ἐπίσης δὲν βλέπω τὸν λόγον, δι’ ὃν γίνεται ἡ τόση συζήτησις περὶ τοῦ τρόπου τῆς διεξαγωγῆς τῆς ἀνακρίσεως. Ἡ κυρία ἀνάκρισις, ἐν ὅσῳ ἐνεργεῖται ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῶν Ἐφετῶν, ὡς ἐνεργεῖται καὶ ὑπὸ τοῦ ἀνακριτοῦ ἡ προεισαγωγικὴ ἀνάκρισις, εἶναι ἔργον Εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν, ὅπερ δύναται νὰ ἐκτελέσῃ μέχρις ὅτου ἤθελεν ἀποφασίσει νὰ ἀναθέσῃ τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὸν Πρόεδρον τῶν Ἐφετῶν, ὅτε ἄρχεται ἡ τακτικὴ καὶ κυρία ἀνάκρισις. Ταύτην ὁ Πρόεδρος τῶν Ἐφετῶν δύναται νὰ ἀναθέσῃ καὶ εἰς ἄλλους ἀνακριτὰς καὶ εἰρηνοδίκας. Ἀληθῶς ἡ νομοθεσία, ὡς ἔχει, ἀναφέρει ἀνακριτὰς, ἀλλ’ ἐν τῇ ἐννοίᾳ τῆς ἐκφράσεως περιλαμβάνονται καὶ οἱ εἰρηνοδίκαι. Τὴν προεισαγωγικὴν ὅμως ἀνάκρισιν ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν δύναται νὰ ἀναθέσῃ καὶ εἰς ἄλλους ἀνακριτικοὺς ὑπαλλήλους, καὶ τοῦτο εἶναι σπουδαῖον, διότι ὁ ἐν Ἀθήναις Εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν ἐνδέχεται νὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ κάμῃ μίαν κατ’ οἶκον ἔρευναν εἰς μίαν νῆσον, εἰς μίαν ἄκραν τοῦ Βασιλείου, ὅπου δὲν δύναται εὐχερῶς καὶ ἐγκαίρως νὰ μεταβῇ, πρέπει ἑπομένως νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἀναθέτῃ αὐτὴν εἰς τὸν ἁρμόδιον εἰρηνοδίκην ἢ ἄλλον ἀνακριτικὸν ὑπάλληλον. Κατ’ οὐσίαν λοιπὸν φρονῶ, ὅτι οὐδεμία ὑπάρχει ἀνάγκη ἐπιψηφίσεως τοῦ νόμου τούτου.

§72ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Δὲν εἶναι ἡ ἐπιθυμία τοῦ ἀνακαινισμοῦ τῆς νομοθεσίας, ἥτις μοὶ ὑπηγόρευσε τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἀλλ’ αἱ παραστάσεις τοῦ κ. Προέδρου τῶν Ἐφετῶν, ὅστις μοὶ παρέστησεν, ὅτι ἐπεσωρεύθη τοσαύτη ἐργασία ἐν τῷ γραφείῳ του, ὥστε δὲν ἐπαρκεῖ, καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὅπως ἀνακουφισθῇ καὶ ὁ Πρόεδρος καὶ ὁ προεδρεύων, ἢ ὁ μετ’ αὐτὸν ἀρχαιότερος τῶν ἐφετῶν. Συνεπείᾳ τούτου ἐσκέφθην νὰ ζητήσω τὴν συνδρομὴν ἁρμοδίου προσώπου εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλον. Ἄλλως τε ἐγὼ, παρὰ πάντα ἄλλον, δὲν ἔχω τὸ θάῤῥος, δὲν τολμῶ νὰ θίξω τὰ κείμενα, φοβούμενος μήπως ἀνατρέψω τὸ σοφὸν οἰκοδόμημα, τὸ ὁποῖον, ὡς καὶ ἄλλοτε εἶπον, σοφαὶ χεῖρες ἐδημιούργησαν. Ἐν τῷ προκειμένῳ νομοσχεδίῳ τὸ δεύτερον ἐδάφιον ἔμεινεν οἷον ὑπάρχει ἐν τῷ ἄρθρῳ 43, μόνον δ’ εἰσάγεται ἡ τροποποίησις, ἡ ἐπιτρέπουσα εἰς τὸ Συμβούλιον, κωλυομένου τοῦ Προέδρου, νὰ ἐπιτρέπῃ τὴν ἀνάκρισιν εἰς ἄλλον, παρ’ αὐτοῦ ὑποδεικνυόμενον, ἐφέτην. (Γίνεται δεκτὸν τὸ μόνον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ εἰς αʹ συζήτησιν).

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταῤῥυθμίσεως διατάξεών τινων τῶν προξενικῶν νόμων.

§74ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι τὸ προσωπικὸν τῶν Προξενείων ἡμῶν ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ ἀριθμοῦ εἶναι πολυτελές. Τὴν προσθήκην τῶν γραφέων θεωρῶ περιττήν. Ἡ ὑπηρεσία τῶν Προξενείων Ἀλεξανδρείας καὶ Σμύρνης δύναται νὰ ἐκτελεσθῇ ὑπὸ δύο μόνον καλῶν γραφέων, ἀλλ’ οὐχὶ ἀνικάνων, ὡς συνήθως διορίζονται, διότι, ἂν σήμερον διορίζωνται ἔτι τέσσαρες, αὔριον θὰ διορισθῶσιν ἄλλοι ἕξ. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι κατάλληλος ἡ στιγμή, ἵνα ἔλθω εἰς λεπτομερείας, ἀλλ’ ὑπάρχουσι Προξενεῖα, ὡς εἶναι τὸ τῆς Σμύρνης, τὰ ὁποῖα δι’ ἑνὸς καλοῦ γραφέως δύνανται νὰ λειτουργήσωσιν ἄνευ βλάβης τῆς ὑπηρεσίας.

§75ΣΤΕΦΑΝΟΥ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Βεβαιῶ τὸν κ. Βουλευτὴν, ὅτι, ἂν φρονῇ ὅτι λόγοι προσωπικοὶ ὑπηγόρευσαν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τοιοῦτόν τι οὐδόλως ὑπάρχει. Τὸ νομοσχέδιον ἐγένετο συνεπείᾳ ἐκθέσεως τοῦ γενικοῦ Προξένου Ἀλεξανδρείας. Πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅτι ἀπὸ ἔτους καὶ πλέον λειτουργεῖ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ ὁ θεσμὸς τοῦ Κακουργιοδικείου, καὶ ἀδύνατον νὰ ἐπαρκέσωσιν οἱ ὑπάρχοντες γραφεῖς διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ τε Προξενείου καὶ τοῦ Κακουργιοδικείου. Πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι εἷς τῶν γραφέων ἀσχολεῖται διαρκῶς — καὶ τοῦτο γνωρίζω ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως — εἰς τὴν ἀνάκρισιν, ἕτερος εἰς τὰς ἄλλας ὑπηρεσίας τοῦ Προξενείου, ἕτερος εἶναι τακτικὸς γραφεὺς τοῦ προξενικοῦ δικαστηρίου, καὶ ἕτερος καταγίνεται εἰς τὰ συμβολαιογραφικά. Τὸ Προξενεῖον Ἀλεξανδρείας εἶναι πολυασχολώτατον. Ὁ κ. Γρυπάρης, ὁ παραστήσας τὴν ἀνάγκην ταύτην, δὲν ἤχθη εἰς τοῦτο ἐκ λόγων προσωπικῶν.

§76ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ὑπάρχει γραμματεὺς καὶ ὑπογραμματεύς;

§77ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ὑπάρχει ὑποπρόξενος γραμματεύς. Σημειώσατε δὲ, ὅτι ὁ προξενικὸς πράκτωρ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ συχνὰ ἀναγκάζεται νὰ μεταβαίνῃ εἰς Κάϊρον πρὸς περαίωσιν διαφόρων ὑποθέσεων, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸν ἀναπληροῖ ὁ ὑποπρόξενος γραμματεύς· ἐσχάτως μάλιστα ὁ κ. Γρυπάρης ἦτο ἐν ἀδιακόπῳ κινήσει μεταξὺ Ἀλεξανδρείας καὶ Καΐρου.

§78ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐὰν θελήσωμεν νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰς ἐκθέσεις ὅλων τῶν διευθυντῶν τῶν ὑπηρεσιῶν οὐ μόνον τῶν Προξενείων, ἀλλὰ καὶ τῶν Ὑπουργείων, δὲν θέλομεν εὕρει προϊστάμενον, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ζητῇ αὔξησιν προσωπικοῦ, καὶ τοῦτο διότι ἀνατίθεται ἐργασία εἰς γραφεῖς ἀνικάνους. Ἐγὼ ἔκαμα τὴν παρατήρησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, ὅτι, εἰς ἣν κατάστασιν εὕρηνται τὰ οἰκονομικὰ ἡμῶν, μᾶς ἐπιβάλλεται ὕψιστον καθῆκον νὰ ἐλαττώσωμεν τὰς δαπάνας, καὶ ἐλαττοῦμεν ταύτας διὰ τῆς ἀποβολῆς τοῦ περιττοῦ προσωπικοῦ· τοιοῦτο δὲ προσωπικὸν εὕρηται καὶ ἐν τοῖς Προξενείοις. Δὲν ὁμιλῶ οὐδαμῶς περὶ τῶν Προξενείων Ἀλεξανδρείας καὶ Σμύρνης, ἀλλὰ παρατηρῶ, ὅτι, ὡς βαίνομεν, καὶ τὸν γραμματέα τῆς Τεργέστης θὰ ἐπαναφέρωμεν, διότι καὶ ἐκεῖ θὰ παρασταθῇ ἴσως φαινομενικὴ ἀνάγκη. Οὕτω δὲ προβαίνοντες εἰς αὐξήσεις τῶν ὑπηρεσιῶν καὶ τῶν δαπανῶν, θὰ καταστήσωμεν ἀδύνατον τὴν ἀνόρθωσιν τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν.

§79ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὰ δύο Γενικὰ Προξενεῖα, διὰ τὰ ὁποῖα ζητεῖται προσθήκη εἰς τὸ προσωπικὸν, ἔχουσι τοσαύτην ἐργασίαν, ὅσην οὐδὲν τῶν λοιπῶν ἄλλων Προξενείων. Ἐν Ἀλεξανδρείᾳ ὁ ἀριθμὸς τῶν πολιτῶν Ἑλλήνων εἶναι μέγας, μεγάλαι δὲ καὶ αἱ εἰσπράξεις καὶ αἱ δαπάναι, καὶ τοιαύτη καὶ τοσαύτη ἡ περιπλοκὴ τῶν ὑποθέσεων καὶ ἡ ἐργασία τῶν ἐκεῖ δικαστηρίων, ὥστε ὁ ἀριθμὸς πῶν ἐκεῖ γραφέων εἶναι σήμερον ἀνεπαρκής. Παρατηρῶ δὲ, ὅτι ἐπὶ ὁλόκληρον δωδεκαετίαν δὲν ἐζητήθη αὔξησις προσωπικοῦ. Σήμερον ζητεῖται, ὅτε ἱδρύθη τὸ Κακουργιοδικεῖον. Ὁ διορισμὸς γραφέως εἶναι οἰκονομία, διότι, ἐὰν δὲν διορισθῇ, θὰ σταλῇ ἐντεῦθεν διαρκὴς ὑπογραμματεὺς, ὅπως δυνηθῇ νὰ λειτουργήσῃ τὸ Κακουργιοδικεῖον· ἐννοεῖτε δὲ καλῶς, τί θέλει δαπανηθῆ εἰς τοιαύτην ἀποστολήν.

§80ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τώρα θὰ γίνεται καὶ τὸ ἓν καὶ τὸ ἄλλο.

§81ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὄχι· διότι ἐλειτούργησε μέχρι τοῦδε τὸ Κακουργιοδικεῖον καὶ δὲν ἐστάλη ὑπογραμματεὺς, ἐπὶ βλάβῃ ὅμως τῆς ταχύτητος τῆς διεξαγωγῆς τῶν ὑποθέσεων, διότι δὲν ἐπαρκοῦσι βεβαίως οἱ τρεῖς γραφεῖς. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης εἶπεν, ὅτι οἱ προϊστάμενοι τῶν γραφείων ζητοῦσιν αὐξήσεις προσωπικοῦ· ἀλλὰ ὁ κ. Βουλευτὴς θὰ παρετήρησεν βεβαίως, ὅτι εἰς τὸ εἰσαγόμενον νομοσχέδιον προτείνεται κατάργησις θέσεως συμφώνως τῇ γνώμῃ προϊσταμένου. Ὁ προϊστάμενος τοῦ Γεν. Προξενείου Τεργέστης ζητεῖ τὴν κατάργησιν τῆς θέσεως τοῦ παρ’ αὐτῷ γραφέως, διότι σήμερον ἡ Τεργέστη δὲν ἔχει διὰ τὴν Ἑλλάδα τὴν σημασίαν, τὴν ὁποίαν εἶχε πρὸ δωδεκαετίας. Σήμερον τὸ Προξενεῖον Τεργέστης ἔχει ἐργασίαν περιωρισμένην, διότι ἡ ναυτιλία καὶ τὸ ἐμπόριον δὲν ἔχουσιν ἐκεῖ τὴν ἀνάπτυξιν τὴν πρότερον. Διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις, εἶναι πρέπον, ἀντὶ τῆς προτεινομένης οἰκονομίας, νὰ διορίσῃ γραφεῖς ὅπου εἶναι ἀνάγκη.

§82ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Συγχαίρω τὸν πρόξενον Τεργέστης, λυποῦμαι δὲ, διότι δὲν δύναμαι νὰ συγχαρῶ καὶ ἄλλους.

§83ΣΑΚΚΗΣ. Ὀφείλω ἰδιαιτέραν παρατήρησιν νὰ ἀπευθύνω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν διὰ τὴν αὔξησιν τῆς μισθοδοσίας τοῦ γραμματέως τοῦ Προξενείου Μασσαλίας. Οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευσαν τὴν κατάργησιν τοῦ γραφέως τοῦ Προξενείου Τεργέστης, ὑπαγορεύουσι, φρονῶ, καὶ τὴν κατάργησιν τῆς θέσεως τοῦ γραμματέως τοῦ Προξενείου Μασσαλίας, διότι καὶ ἐκεῖ ἠλαττώθησαν αἱ ἐργασίαι, δύναται δὲ νὰ ἀναπληρωθῇ ἐπαρκῶς ὁ γραμματεὺς οὗτος ὑπὸ ἐντοπίου ὑπαλλήλου, ἀντὶ ἐλαχίστου μισθοῦ προσλαμβανομένου ὑπὸ τοῦ κ. προξένου, ἢ τοὐλάχιστον δύναται ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ζητήσῃ νὰ μεταβληθῇ ἡ θέσις τοῦ γραμματέως εἰς θέσιν γραφέως.

§84ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Βεβαίως δὲν θεωροῦμεν ὡς προσωπικὸν τὸ ζήτημα τῆς αὐξήσεως τῶν θέσεων τῶν προξενικῶν γραφέων. Τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν θεωροῦμεν ἀνώτερον τοιούτων προσωπικῶν ζητημάτων, ἑπομένως τὰς παρατηρήσεις ὡς πρὸς τὴν αὔξησιν τοῦ προσωπικοῦ ποιοῦμεν ἐν τῷ συμφέροντι, ὅπερ ἔχει ἡ Ἑλλὰς περὶ οἰκονομικωτέρας διοικήσεως. Πρὸ ὀλίγου ἐψηφίσαμεν νομοθέτημα περὶ αὐξήσεως ταχυδρομικῶν καὶ τηλεγραφικῶν βοηθῶν, σήμερον προσθέτομεν θέσεις εἰς τὰ Προξενεῖα, αὔριον θὰ παρουσιάσητε ἄλλας αὐξήσεις, ἐνῷ οἱ καιροὶ ἐπιβάλλουσιν ἐλάττωσιν τῶν θέσεων, τῶν δαπανῶν ἐν γένει. Ὡς πρὸς τὸ Προξενεῖον Ἀλεξανδρείας, περὶ τοῦ ὁποίου ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεγαρίδος εἶπεν, ὅτι ἔχει ὑπηρεσίαν πολλὴν, παρατηρῶ ὅτι, ἐπειδὴ πρὸ δωδεκαετίας διατελεῖ τὸ αὐτὸ προσωπικὸν, ὡς ἐβεβαίωσεν ὁ ἴδιος, ὑπάρχει μᾶλλον λόγος ἐλαττώσεως, διότι ἀπὸ τοῦ Γενικοῦ τούτου Προξενείου ἀφῃρέθη μέγα μέρος ὑποθέσεων, αἵτινες ἀνετέθησαν εἰς τὰ μικτὰ δικαστήρια. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ θὰ κάμω δύο συστάσεις εἰς τον κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν. Πρῶτον μετὰ θλίψεως ἀναγκάζομαι νὰ εἴπω, ὅτι ἡ προξενικὴ ὑπηρεσία χωλαίνει οἰκτρῶς. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ὁμιλῶν μετὰ εἰδικοῦ προσώπου, κατώρθωσα νὰ ἀπαριθμήσω περὶ τοὺς δέκα πέντε προξένους, ὑποπροξένους καὶ ἐν γένει προξενικοὺς ὑπαλλήλους, μένοντας ἐν Ἀθήναις, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ ἦναι εἰς τὰς θέσεις των, ὅπως προστατεύωσι τὰ συμφέροντα τόσων χιλιάδων Ἑλλήνων, ἐκτεθειμένων εἰς τὰς πιέσεις καὶ τὰς ἀδικίας τῶν ὀθωμανικῶν ἀρχῶν. Τὸ ἄτοπον τοῦτο δὲν ὀφείλεται εἰς τὸν νῦν Ὑπουργὸν, ὅστις ἤδη μόλις ἀνέλαβε τὴν ἀρχὴν, ἀλλ’ εἰς τὴν ἀνοχὴν τῶν πρώην τοιούτων. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι θλίψιν προξενεῖ εἰς ἐμὲ ἡ κατάστασις αὕτη, διότι πρὶν ἢ εἰσέλθω εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην ἀνῆκον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Πλεῖστα παράπονα ἐγεννήθησαν παρὰ ὑπηκόων Ἑλλήνων κατὰ προξενικῶν ἀρχῶν ἐν Τουρκίᾳ. Οὐδεμία μέριμνα λαμβάνεται περὶ τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων· εἷς πολίτης Ἀθηνῶν, μεταβὰς εἰς πόλιν τουρκικὴν, συνελήφθη παρὰ τῆς τουρκικῆς ἀρχῆς ἄνευ λόγου, καὶ ἐχρειάσθησαν 15 ἡμέραι, ἵνα κατορθώσῃ τὸ Προξενεῖον νὰ ἐξαγάγῃ αὐτὸν ἐκ τῆς φυλακῆς, καὶ πάλιν δὲν ἀφέθη ἐλεύθερος, ἀλλὰ μετήχθη εἰς τὸ ἀτμόπλοιον τὸ ἀναχωροῦν διὰ τὴν Ἑλλάδα, καὶ ἐπειδὴ δὲν τὸ ἐπρόφθασαν, ἐκρατήθη εἰς τὰς φυλακὰς καὶ ἑτέρας 15 ἡμέρας. Ἡ παραμονὴ τῶν προξένων μακρὰν τῶν ἑδρῶν αὐτῶν δικαιολογεῖται ἐν μέρει μόνον ἐκ τῆς ἑξῆς ἀφορμῆς, τὴν ὁποίαν ὀφείλει νὰ θεραπεύσῃ ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ νὰ φέρῃ βελτίωσιν. Εἶναι δὲ αὕτη ἡ διαφορὰ τοῦ νομίσματος, καὶ ἀντὶ νὰ προσθέτῃ ὑπαλλήλους ὁ κ. Ὑπουργὸς, θὰ ἦτο δικαιότερον νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἀνόρθωσις τῆς μισθοδοσίας κατὰ ποσὸν ἴσον πρὸς τὴν τῶν μικροτέρων ὑπαλλήλων. Κατὰ τὸν νόμον, οἱ προξενικοὶ ὑπάλληλοι οἱ ἔχοντες μισθὸν διακοσίων δραχμῶν λαμβάνουσι τοῦτον εἰς χρυσὸν, οἱ ἔχοντες μισθὸν ἀνώτερον λαμβάνουσιν αὐτὸν εἰς χαρτὶ, σήμερον δὲ ὁ προξενικὸς ὑπάλληλος ὁ μισθοδοτούμενος μὲ δραχμὰς τριακοσίας ἢ τετρακοσίας λαμβάνει μισθὸν ὀλιγώτερον ἢ ἴσον πρὸς τὸν τοῦ ὑφισταμένου ὑπαλλήλου αὐτοῦ· διὰ τοῦτο οἱ προϊστάμενοι τῶν ὑπηρεσιῶν δυσκολεύονται νὰ μεταβῶσιν εἰς τὰς θέσεις των. Νύξιν μόνον ποιοῦμαι τούτου, καὶ παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ φέρῃ διόρθωσιν ἐπὶ τῶν συστάσεων, τὰς ὁποίας ἔκαμα. Ὡς τροπολογίαν τοῦ νομοσχεδίου τούτου προτείνω,— δηλ. ἐννοῶ, ἂν δέχηται ὁ κ. Ὑπουργὸς, νὰ τὴν προτείνῃ αὐτὸς, διότι γνωρίζω τὴν τύχην τῶν βουλευτικῶν προτάσεων,—νὰ προστεθῇ ἄρθρον, καθ’ ὃ ἐπὶ τῶν μισθῶν πάντων τῶν διπλωματικῶν καὶ τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων διακόσιαι δραχμαὶ θέλουσι πληρόνεσθαι εἰς χρυσόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς αʹ συζήτησιν ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ ΦΟΗʹ νόμου περὶ ἀδείας πρὸς περιορισμὸν τῆς δικαστικῆς δικαιοδοσίας τῶν ἐν Αἰγύπτῳ προξενικῶν ἀρχῶν τῆς Ἑλλάδος. (Ἐνταῦθα καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Β. Πήλικας).

§86ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, ἂν καὶ τυπικῶς ὑποβάλλεται, εἶναι σοβαρόν. Πάντες γνωρίζομεν τὸ μέγα ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ Ἑλλὰς ὑπὲρ τῶν εὑρισκομένων ἐν Αἰγύπτῳ συμπολιτῶν ἡμῶν. Χιλιάδες Ἑλλήνων ἐμπορεύονται καὶ διαμένουσιν ἐκεῖ, καὶ μεγάλως ἐνδιαφέρονται οὗτοι, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν διαχείρισιν τῆς δικαιοσύνης καὶ τὴν διατήρησιν σώων καὶ ἀμειώτων τῶν ἄλλων προνομίων, ὧν ἀπολαύουσιν ἀπὸ δεκαετηρίδων δυνάμει τῶν συμβάσεων (Capitulations). Εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἄνευ τῆς Ἑλλάδος ἀδύνατον καθίσταται νὰ ὑπάρξωσι τὰ μικτὰ δικαστήρια. Δὲν προβαίνω σήμερον εἰς τὴν συζήτησιν καὶ τὴν ἀνάπτυξιν θέματος μακροτάτην δεομένου ἐξέτασιν, ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δηλώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ἂν ὁριστικῶς συνεβλήθη μετὰ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπὶ τίσιν ὅροις. Παρακαλῶ δ’ αὐτὸν νὰ ὑποβάλῃ τὸν φάκελλον μετὰ τῶν ἐκθέσεων τοῦ πολιτικοῦ πράκτορος καὶ τῶν ἐγγράφων τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Νὰ πληροφορήσῃ ὡσαύτως ἡμᾶς, τί ἔπραξεν ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς ἐμπορικῆς συμβάσεως, δι’ ἧς θὰ ὑποστηριχθῶσι τὰ διάφορα προϊόντα ἡμῶν, καὶ ἰδίως ὁ καπνὸς, τὸ χασὶς καὶ τὰ οἰνοπνεύματα, ἅτινα εὐτυχῶς ἐν ἀφθονίᾳ ἤρχισαν νὰ εἰσάγωνται εἰς Αἴγυπτον. Τί συμβαίνει ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς Ἰθαγενείας, ἐπὶ τοῦ σπουδαιοτάτου τοῦ τῶν κανονισμῶν, εἰς τὸ ἐσωτερικὸν τῆς Αἰγύπτου; Ὡσαύτως ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν θέσεων ἐν τοῖς δικαστηρίοις, τῆς λαλουμένης γλώσσης εἰς τὰ μικτὰ ταῦτα δικαστήρια, καὶ ἐν γένει περὶ ὅλων ἐκείνων τῶν δικαιωμάτων καὶ τῶν προνομίων, τὰ ὁποῖα δικαιούμεθα νὰ ζητήσωμεν παρὰ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως, τὰ ὁποῖα ἄλλοτε ἐπιμόνως ἐζητήσαμεν καὶ τὰ ὁποῖα δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ἐζήτησε καὶ πάλιν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις καὶ ἐπέτυχε, διότι ἄλλως δὲν ἐξηγῶ τὴν προσχώρησιν τὴν Ἑλλάδος εἰς τὴν αἴτησιν τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως. Δὲν πιστεύω ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις προσῆλθεν ἄνευ ὅρων καὶ ἐνέδωκεν ἐκ διπλωματικῆς ἁβρότητος, καὶ οὕτως ἐστέρησεν ἡμᾶς τῆς σπουδαιοτάτης εὐκαιρίας νὰ κατορθώσωμεν νὰ ἀποκτήσωμεν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐδικαιοῦτο ἡ Ἑλλὰς νὰ ἀποκτήσῃ πρὸ ἐτῶν. Ὅταν εὐαρεστηθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ προσαγάγῃ τὰς πληροφορίας ταύτας,—ἐὰν ἦναι δυνατὸν πρὸ τῆς πρώτης ἀναγνώσεως, ἀναβαλλομένης τῆς σημερινῆς συζητήσεως, ἄλλως μετὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν, ἀλλὰ πάντως πρὸ τῆς δευτέρας,—τότε θέλω ὁμιλήσει ἐν ἐκτάσει, ἐὰν δεόντως ἐπροστατεύθησαν τὰ Ἑλληνικὰ συμφέροντα.

§87ΣΤΕΦΑΝΟΥ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν μοὶ ἐπιτρέπεται ἐκ τῆς ὑπηρεσίας νὰ καταθέσω τὸν φάκελλον, τὸν ὁποῖον ὁ κ. Βουλευτὴς ζητεῖ, διότι πρόκειται περὶ ὑποθέσεως, ἥτις δὲν ἐπεραιώθη, ἑπομένως τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους ἀπαγορεύει τὴν ἀνακοίνωσιν εἰς τὴν Βουλὴν τῶν ἐγγράφων τῶν σχετιζομένων πρὸς τὸ ζήτημα τῶν μικτῶν δικαστηρίων. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐρώτησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ἐὰν ἡ Ἑλλὰς συνεβλήθη καὶ συνῄνεσεν εἰς τὴν ἐπὶ πέντε ἔτη ἀνανέωσιν τῆς συμφωνίας, δηλῶ αὐτῷ, ὅτι καὶ κατὰ τὴν περίπτωσιν ταύτην ἡ Ἑλλὰς ἔπραξεν ὅ,τι καὶ κατὰ τὰς προηγουμένας περιόδους, τουτέστιν ἠκολούθησε τὸ παράδειγμα τῶν λοιπῶν Εὐρωπαϊκῶν Δυνάμεων, ἐκ τῶν ὁποίων οὐδεμία ἠρνήθη τὴν συναίνεσιν αὐτῆς εἰς τὴν ἐπὶ νέαν πενταετίαν ἀνανέωσιν τῆς λειτουργίας τῶν μικτῶν δικαστηρίων. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἄλλα ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἔθιξεν ὁ κ. Βουλευτής, καλῶς γινώσκει καὶ ἐξ ἄλλων συζητήσεων γενομένων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ κατὰ προηγουμένας περιόδους, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἀείποτε ἐπεδίωξε νὰ ἐπιτύχῃ ἀνταλλάγματα, ὁσάκις παρίστατο ἡ ἀνάγκη τῆς συναινέσεως αὐτῆς ἐν τοιαύταις διεθνέσι συμβάσεσι· τοῦτ’ αὐτὸ ἔπραξε καὶ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις. Ἕν μόνον δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὸν κ. Βουλευτήν, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς θέσεως τοῦ ἐφέτου ἐν τοῖς μικτοῖς δικαστηρίοις, τὸ ὁποῖον ἀπὸ πολλοῦ ἐπιδιώκει ἡ Ἑλλὰς, εὑρίσκεται ἐν καλῇ ὁδῷ, καὶ ἔχω λόγους νὰ πιστεύω, ὅτι ἐντὸς ὀλίγου θέλομεν ἐπιτύχει τὸ ἐπιδιωκόμενον.

§88ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν γνωρίζω ἂν ἀντελήφθην καλῶς τῆς γνώμης τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἐννοεῖ ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι ἡ Ἑλλὰς θέλει παραδεχθῆ τὴν ἐπὶ πενταετίαν παράτασιν τῆς λειτουργίας τῶν μικτῶν δικαστηρίων, πρὶν ἔλθῃ εἰς συμπέρασμά τι περὶ τῶν ἄλλων ζητημάτων, τὰ ὁποῖα διαιροῦσι τὴν Ἑλλάδα πρὸς τὴν Αἰγυπτιακὴν Κυβέρνησιν; Ἐὰν τοιοῦτόν τι ἐννοῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, λέγων ὅτι θέλει πράξει ὅ,τι καὶ αἱ ἄλλαι Δυνάμεις, νομίζω ὅτι σφάλλει, διότι οὐδὲν ἄλλο μέσον ἔχομεν ἡμεῖς, ὅπως ἐπὶ θυσίᾳ συμφερόντων Αἰγυπτιακῶν ἐπιτύχωμεν παραχωρήσεις παρὰ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως, ἢ μόνον τὴν παράτασιν τῆς ἰσχύος τῶν μικτῶν δικαστηρίων. Ἐὰν τὸ ζήτημα τοῦτο τὸ λύσωμεν ἀνεξαρτήτως τῶν ἄλλων ζητημάτων, δὲν ἐξυπηρετοῦμεν βεβαίως τὰ συμφέροντα τῆς Ἑλλάδος. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς προσέτι καὶ εἰς ἕτερον συμβὰν τῶν παρελθόντων ἐτῶν, εἰς τὸ συμβὰν τῆς συνομολογήσεως συμβάσεως ὑποχρεούσης τὴν Ἑλληνικὴν Πολιτείαν ἄνευ γνώσεως τῆς Βουλῆς. Συνέβη πρὸ καιροῦ δι’ ἁπλῆς ἀνταλλαγῆς ἐγγράφων τοῦ Ὑπουργείου νὰ ὑποχρεωθῇ τὸ Κράτος ἄνευ γνώσεως τῆς Βουλῆς. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν της εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο.

§89ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δύο αἰτιάσεις ἀπηύθυνεν ἐμμέσως ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, ὡσεὶ ἤθελε νὰ καθοδηγήσῃ δι’ αὐτῶν τὴν Κυβέρνησιν τὴν σημερινὴν εἰς ὀρθοτέραν ἐν τῷ ζητήματι πορείαν, ἐν ᾧ ἀμφοτέρας τὰς αἰτιάσεις ἔπρεπε ν’ ἀπευθύνῃ καθ’ ἑαυτοῦ, διότι μετεῖχε τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, ἥτις ἐγένετο παραίτιος τῶν δύο κακῶν, περὶ ὧν ἐγένετο λόγος, διότι τὸ μὲν τούτων ἦτο παρανομία καὶ ἐγένετο ἀληθῶς, τὸ δὲ ἕτερον, τὸ ἀφορῶν εἰς τὴν συνομολόγησιν ἐμπορικῆς συνθήκης, ἦτο τὸ παραγαγὸν ζημίας, ὁμοίας τῶν ὁποίων οὐδέποτε ἄλλοτε ὑπέστη ἐκ τοιούτου λόγου ἡ Ἑλλάς. Τὸ κατηγορηθὲν ὡς παράνομον, ἡ παράτασις τῆς ἐξουσίας τῶν μικτῶν δικαστηρίων, συνωμολογήθη καθ’ ὃν χρόνον ὑπῆρχε νόμος, παρέχων εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἄδειαν νὰ συνομολογήσῃ ὅσα συνωμολόγησεν, ἡ δὲ Κυβέρνησις ἡ συνομολογήσασα ἐκεῖνα, περὶ ὧν εἶχε δικαίωμα κατὰ τὸν ὑπάρχοντα νόμον, ἔλαβε τὴν πρόνοιαν, ὅπως ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, δι’ οὗ ἐζήτει παρὰ τῆς Βουλῆς τὴν ἄδειαν τῆς παρατάσεως καὶ διὰ τὸν λοιπὸν πέραν τῆς ὑπαρχούσης ἤδη ἀδείας χρόνον μέχρι συμπληρώσεως πενταετίας· τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο ἦλθε τότε εἰς τὴν Βουλήν, δὲν ἐψηφίσθη δὲ, διότι ἐζητοῦντο ἐπανειλημμένως πληροφορίαι παρὰ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἀναβολαί, καὶ ἔληξεν ἡ βουλευτικὴ περίοδος ἐν τῷ μεταξύ. Εἷς δὲ τῶν κυριώτατα συντελεσάντων εἰς τὴν ἀναβολὴν ἦτο καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης. Ἦλθεν ἡ μετὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 14 Ὀκτωβρίου 1890 Κυβέρνησις καὶ εὗρε τὸ νομοσχέδιον ἐκκρεμὲς, καὶ οὐδεμίαν ἔλαβε πρόνοιαν περὶ ψηφίσεως τούτου, ὅτε δ’ ἐζητήθη παρὰ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, τοῦ συναδέλφου τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης, λόγος περὶ αὐτοῦ, ἀπήντησεν ὁ Ὑπουργὸς, ὅτι ἠγνόει τὴν ὑπόθεσιν· ἐψηφίσθη δὲ τὸ νομοσχέδιον μετὰ ταῦτα, τῇ προτάσει τοῦ διαδόχου του, δηλαδὴ ἐμοῦ, ἅμα ἀναλαβόντος πάλιν τὸ Ὑπουργεῖον. Ὡς πρὸς δὲ τὴν σύμβασιν, τὴν ὁποίαν ὑπηνίχθη ὁ κ. Βουλευτής, πάλιν ὑπαίτιος τῆς μὴ παρατάσεως αὐτῆς ὑπῆρξεν ἡ Κυβέρνησις, ἐν ᾗ συνέπραττεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης. Εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην προετάθησαν ὑπὸ τῆς Αἰγύπτου πάντα τὰ δυνατὰ ἀνταλλάγματα, καὶ ὅμως, καίτοι εὑρισκόμεθα ἐν ἀρίσταις σχέσεσι πρὸς τὴν Αἰγυπτιακὴν Κυβέρνησιν, ἐνομίσαμεν, ὅτι ἔπρεπε ν’ ἀπαντήσωμεν, ὅτι δὲν δεχόμεθα τὰς προτάσεις αὐτῆς, ἐὰν ἐκείνη δὲν ἤθελε δεχθῆ ἁπάσας ἡμῶν τὰς προτάσεις, καὶ αὐτὰς ἐκείνας, αἵτινες ἦσαν ὅλως ἀσυμβίβαστοι πρὸς τὰ συμφέροντα τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ἐφρόντισε νὰ ἐπαναληφθῶσιν εὐθὺς μετ’ ὀλίγον αἱ διαπραγματεύσεις, ἀλλὰ τὸ οὖς τὸ Αἰγυπτιακὸν δὲν ἦτο πλέον εὐνοϊκὸν, οὐδὲ ἠδύνατο νὰ ἐλπίσῃ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, ὅτι θὰ ἔφθανον εἰς πέρας αἱ διαπραγματεύσεις, αἱ γενόμεναι ἐπὶ τῇ βάσει μελέτης, ἧς δεῖγμα ἐπαρκὲς εἶναι ἡ ἐκδηλωθεῖσα μέριμνα περὶ ἐξαγωγῆς μαρμάρων εἰς Αἴγυπτον. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀφεθῇ πλήρης ἐλευθερία εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα διεξαγάγῃ τὰς διαπραγματεύσεις πρὸς τὴν Αἰγυπτιακὴν Κυβέρνησιν. Ἡ Κυβέρνησις βεβαίως ἔχει καθῆκον νὰ ἐπωφεληθῇ τῶν εὐνοϊκῶν δι’ αὐτὴν ὅρων, ἵνα ἐπιτύχῃ παρὰ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως πᾶσαν ὑποχώρησιν ἐν τῷ ζητήματι τῆς ἐμπορικῆς συμβάσεως· ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν, καθὼς καὶ πᾶσα ἡ Βουλὴ, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς παρατάσεως τῶν μικτῶν δικαστηρίων δὲν εἶναι εὔκολον νὰ παραταθῇ ὑπὸ τῆς Ἑλλάδος, διότι τρέχομεν τὸν κίνδυνον νὰ μείνωμεν μεμονωμένοι ἐν Αἰγύπτῳ, νὰ μᾶς ἀφήσωσι μεμονωμένους καὶ αὐτοὶ οἱ ἡμέτεροι ὑπήκοοι, διότι εἶναι βέβαιον, ὅτι ὁ θεσμὸς τῶν μικτῶν δικαστηρίων ἐπέτυχεν ὑπὲρ πᾶν ἄλλο ἐν Αἰγύπτῳ. Τοῦτο λοιπὸν λέγω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ παρεμβάλλωμεν προσκόμματα εἰς τὴν πορείαν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, καὶ νὰ ἤμεθα βέβαιοι, ὅτι οὐδεμία Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις θέλει παραχωρήσει τι, ἂν δὲν ἦναι ἀπαραιτήτως ἀναγκαῖον νὰ παραχωρηθῇ πρὸς τὸ συμφέρον τὸ Ἑλληνικόν.

§90ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Οὐδεμίαν ἐπιδέχεται ἀμφιβολίαν ἡ ἰδέα, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεγαρίδος, ὅτι, ἐὰν μετ’ ἀνεπιτηδειότητος διαχειρισθῶμεν τὸ ζήτημα, θ’ ἀπομονωθῶμεν ἐν Αἰγύπτῳ. Ἀλλὰ μετ’ ἀπορίας μου ἤκουσα αὐτὸν λέγοντα, ὅτι ὁ Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ἠθέλησε νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν εἰσαγωγὴν μαρμάρων ἐν Αἰγύπτῳ. Βεβαιῶ τὸν ἀξιότιμον κ. Βουλευτὴν ἐκ Μεγαρίδος, ὅτι πρώτην φορὰν ὁ Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ἀκούει, ὅτι ἐδόθη σπουδαιότης ἢ ὑπῆρχε ζήτημα περὶ τῆς εἰσαγωγῆς τῶν μαρμάρων ἡμῶν ἐν Αἰγύπτῳ. Ὁ Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, ὅτε καὶ πρὸ ἐτῶν συνεζητήθη τὸ ζήτημα τῆς συμβάσεως μετὰ τῆς Αἰγύπτου, καὶ μετὰ ταῦτα, καὶ σήμερον ἔτι, εἰς ἓν κυρίως ἀποβλέπει προϊὸν διὰ τὴν Αἴγυπτον, χωρὶς, ἐννοεῖται, νὰ περιφρονῇ καὶ τὰ ἄλλα, εἰς τὸν καπνόν. Ὅτε συνεζητήθη πρὸ ἐτῶν τὸ ζήτημα, ὁ Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ἔλαβε τὴν τιμὴν νὰ εἴπῃ εἰς τὸν τότε Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι πλανᾶται οἰκτρῶς, νομίζων, ὅτι ἐξησφάλισε τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ καπνοῦ ἐν Αἰγύπτῳ. Τότε μόνον ἡ εἰσαγωγὴ αὕτη ἐξασφαλίζεται, ὅταν κατορθώσωμεν νὰ θέσωμεν τὸν ἡμέτερον καπνὸν εἰς ἀνωτέραν μοῖραν τοῦ καπνοῦ τοῦ τουρκικοῦ, ὁ ὁποῖος χαίρει σήμερον προνόμια, ἕνεκα τῶν ὁποίων εἶναι ἀδύνατον νὰ συναγωνισθῇ πρὸς αὐτὸν ὁ καπνὸς τῆς Ἑλλάδος. Ἐὰν ὑπῆρχον παρόντες οἱ κύριοι Βουλευταὶ ἐκ Σύρου, ἠδύναντο νὰ σᾶς βεβαιώσωσιν, ὅτι πρὸ τῆς συμβάσεως ἡ Σῦρος ἐξῆγε κολοσσιαῖα ποσὰ καπνοῦ, τὰ ὁποῖα κατηναλίσκοντο ἐν Αἰγύπτῳ, ἔκτοτε δὲ ἐξάγει πολὺ μικρὰ ποσά. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι σπουδαίως πρέπει νὰ ἐπιστήσωμεν τὴν προσοχὴν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ ζήτημα, ὅτι ἡ Αἴγυπτος εἶναι τόπος σπουδαίας καταναλώσεως καπνοῦ, ἀλλ’ ὅτι ἡ κατανάλωσις αὕτη δὲν δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ ἐν Αἰγύπτῳ, ἐνόσῳ ἡ Τουρκία ἀπολαμβάνει τῶν προνομίων, τὰ ὁποῖα τῇ παραχωρήθησαν.

§91ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ἔχει προνόμια ὁ τουρκικὸς καπνός.

§92ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὅταν ὁ καπνὸς ὁ τουρκικὸς, ὁ ἔχων ἀξίαν τετραπλασίαν τοῦ ἡμετέρου, πληρόνῃ τὸν αὐτὸν φόρον, νομίζω ὅτι εἶναι προνομιοῦχος. Οὐδεμίαν ἔχω ἀμφιβολίαν ἐγὼ, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, οἱαδήποτε καὶ ἂν ἦναι αὕτη, δὲν θέλει ποτὲ θυσιάσει τὰ συμφέροντα τὰ Ἑλληνικὰ, ἀλλὰ δικαιοῦται νὰ θέσω ἐν ἀμφιβολίᾳ τὴν ἐπιτηδειότητα, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησε προηγουμένως ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεγαρίδος, ἐὰν τὸ ζήτημα τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον ἔχομεν εἰς χεῖρας, δὲν δυνηθῶμεν νὰ τὸ διαχειρισθῶμεν μετ’ ἐπιτηδειότητος. Διὰ τοῦτο ἠθέλησα νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ ζήτημα τῶν διαπραγματεύσεων μετὰ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως.

§93ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Δὲν εἶναι ἡ κατάλληλος ὥρα πρὸς ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος καὶ ἔρευναν τῶν εὐθυνῶν. Ὅταν ἐρευνήσωμεν ταύτας, θ’ ἀποδειχθῇ, ὅτι καὶ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Μεγαρίδος μετέχει πως τῆς εὐθύνης σὺν τῷ ἄλλῳ Ὑπουργῷ διὰ τὰ ἐπιζημίως πραχθέντα τότε εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἀστυνομικῶν κανονισμῶν, ὧν τὰς ὀλεθρίας συνεπείας ἐματαίωσε διὰ τὰς μεγάλας πόλεις ἡ παρέμβασις τῆς Γαλλίας. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐγὼ ἐπιθυμῶ νὰ παρατηρήσω, εἶναι, ὅτι ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς ἀρνεῖται νὰ καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα τὰ ζητηθέντα παρ’ ἡμῶν. Ἀναγνωρίζω πλῆρες τὸ δικαίωμα αὐτοῦ νὰ ἀρνηθῇ τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα θεωρεῖ ὡς ἐπιβλαβῆ εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους· ἀλλ’ ἀφοῦ ἐδήλωσεν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς συνῄνεσεν εἰς τὴν ἀνανέωσιν τῆς συμβάσεως μετὰ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως περὶ τῶν μικτῶν δικαστηρίων, τὰ ἔγγραφα τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν σχετικὴν ἐρώτησίν μου δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ τὰ κατακρατήσῃ, καθόσον ἐκ τῶν ἐγγράφων αὐτῶν θὰ πεισθῶμεν, ἐπὶ περαιωμένης πλέον ὑποθέσεως, ἐὰν ἡ ἐνέργεια τῆς Κυβερνήσεως ἦτο σύμφωνος πρὸς τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν δικαιολογίαν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἠκολούθησε τὰς ἄλλας Δυνάμεις εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, δὲν εὑρίσκω αὐτὴν ἐπαρκῆ· αἱ ἄλλαι Δυνάμεις ἱκανοποιήθησαν πληρέστατα διὰ τὴν συμμετοχὴν αὐτῶν εἰς τὰ μικτὰ δικαστήρια, ἀλλ’ ἡ Ἑλλὰς εἶναι ἠδικημένη ἐξ ἀρχῆς, ἀπὸ αὐτῆς δηλαδὴ τῆς συστάσεως τῶν δικαστηρίων τούτων. Ἡ Ἑλλάς, ἥτις εἶναι ἡ μεγαλειτέρα δύναμις πασῶν τῶν ἄλλων Δυνάμεων, ἠθροισμένων ἐν Αἰγύπτῳ, ὡς ἐκ τοῦ μεγάλου ἀριθμοῦ τῶν ὑπηκόων της, εὑρίσκεται ἐν ἥττονι μοίρᾳ ὅλων τῶν ἄλλων ὡς πρὸς τὰς θέσεις τῶν δικαστῶν, ὧν δύο θέσεις ἔχομεν πρωτοδικῶν, μίαν ἀμφισβητουμένην ἐν τῷ Ἐφετείῳ καὶ οὐδεμίαν ἐν ταῖς Εἰσαγγελίας· καὶ αὐτοῦ τοῦ Βελγίου ὑστεροῦμεν, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει ἴσως οὔτε πεντήκοντα ὑπηκόους ἐν Αἰγύπτῳ. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι οἱ Ἕλληνες σήμερον εἶναι οἱ διατηροῦντες τὰ μικτὰ δικαστήρια· καὶ ὅμως οὔτε τὴν Ἑλληνικὴν γλῶσσαν ἔχομεν ἀνεγνωρισμένην, οὔτε δικαστὰς Ἕλληνας ἐπαρκεῖς. Εἶναι, νομίζετε, καλὸν καὶ συμφέρον νὰ παρακολουθήσωμεν τὰς ἄλλας Δυνάμεις, τὰς ἱκανοποιημένας καθ’ ὁλοκληρίαν, ἐριζούσας δι’ ἄλλους λόγους ἀνωτέρας πολιτικῆς, ἧς δὲν μετέχομεν; Δὲν ἦτο δὲ πολιτικὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτὴς, πρὸς τὸν ὁποῖον τρέφω μεγάλην ὑπόληψιν, ὅτι ἡμεῖς οἱ Ἕλληνες εἴμεθα ἠναγκασμένοι ν’ ἀποδεχθῶμεν τὴν ἀνανέωσιν τῆς συμβάσεως...

§94ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν εἶπον τοῦτο.

§95ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τοῦτο εἴπετε· χαίρω ὅμως, διότι τὸ ἀρνεῖσθε... Ἡμεῖς οὐδεμίαν τόσῳ μεγάλην ἔχομεν ἀνάγκην τῶν μικτῶν δικαστηρίων. Θὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ πρώην καθεστὼς, τὰ Προξενεῖα θὰ δικάζωσι τὰς ὑποθέσεις, καὶ θὰ ματαιωθῇ ὁ θεσμὸς τῶν μικτῶν δικαστηρίων, τοῦ ὁποίου ἔχει ἀνάγκην μεγάλην ἡ Αἴγυπτος κυρίως καὶ πρὸ πάντων, καὶ ὄχι ἡ Ἑλλάς. Ὅπως ἀποκτήσῃ τὴν ἀνανέωσιν τῶν μικτῶν δικαστηρίων ἡ Αἴγυπτος, ὤφειλε νὰ μᾶς παραχωρήσῃ τὴν πρέπουσαν θέσιν. Τὸ ζήτημα τῶν κανονισμῶν εἶναι μέγιστον, εἶναι σοβαρώτατον· διότι, ἂν δὲν ὑπῆρχεν ἡ πρόνοια τῆς Γαλλίας ὑπὲρ τῶν ἰδίων ὑπηκόων, οἱ Ἕλληνες θὰ ἦσαν κατεστραμμένοι ἐν ταῖς μεγαλοπόλεσιν, ὡς ἐκ τῆς καταδιώξεως, ἡ ὁποία γίνεται σήμερον ἐν Αἰγύπτῳ σχεδὸν συστηματικῶς ἐναντίον τῶν Ἑλλήνων. Λοιπὸν νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ποσῶς δὲν θὰ θεωρήσῃ χρήσιμον, ὅτι πρέπει νὰ παρακολουθήσωμεν τὰς ἄλλας Δυνάμεις, ἀλλὰ θὰ προσπαθήσῃ ἀνεξαρτήτως, ὅπως δοθῇ πλήρης ἱκανοποίησις εἰς ἡμᾶς, διότι βλέπετε, ὅτι καὶ αὐτὴν τὴν θέσιν τοῦ ἑνὸς ἐφέτου, ἐνῷ τυγχάνει διωρισμένος Ἕλλην, ἀκόμη δὲν μᾶς τὴν ἀναγνωρίζουσιν ὡς ἀνήκουσαν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ προσωπικῶς εἰς τὸν κ. Ἀντωνιάδην! Ἂν ἀποχωρήσῃ ἢ ὅπως δήποτε ἐκλείψῃ ὁ κ. Ἀντωνιάδης, ἡ Ἑλλὰς δὲν θὰ δικαιοῦται νὰ διορίσῃ ἕτερον. Μᾶς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι εὑρίσκεται τὸ ζήτημα τοῦτο εἰς καλὴν ὁδὸν, ἀλλ’ εἰς καλὴν ὁδὸν εὑρίσκεται πρὸ εἴκοσιν ἐτῶν· ἔκτοτε ἐζητήσαμεν τοὐλάχιστον μίαν θέσιν ἐφέτου, μίαν ἔτι πρωτοδίκου καὶ μίαν εἰσαγγελέως ἢ ἀντεισαγγελέως. Λοιπὸν φρονῶ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν πρέπει νὰ ἐπιμείνῃ ἀρνούμενος νὰ καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα, τὰ σχετικὰ μόνον πρὸς τὰ μικτὰ δικαστήρια, ὅπως συζητήσωμεν ἐπὶ τοῦ ζητήματος ἐν τῷ φωτὶ καὶ οὐχὶ ἐν τῷ σκότει.

§96ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, περαίνων τὸν λόγον, ἐδήλωσε δισταγμὸν περὶ τῆς ὑπὸ τῆς Ἑλλάδος ἀποκτήσεως τοῦ δικαιώματος ἐπὶ ἕνα ἐφέτην, βεβαιώσας ὅτι κατὰ χάριν ἔχομεν τὸν δικαστὴν τὸν ἐνασκοῦντα τὰ καθήκοντα τοῦ ἐφέτου. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς ἔπρεπε νὰ ἐνθυμηθῇ τὴν δήλωσιν τὴν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἑλλάδος γενομένην ἐνταῦθα, ὅτι καὶ ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις συνῄνεσεν, ὅπως Ἕλλην ἐφέτης παρακάθηται δικαιωματικῶς, καὶ πᾶσαι αἱ ἔχουσαι ψῆφον Δυνάμεις ἐδήλωσαν, ἐρωτηθεῖσαι ἰδιαιτέρως, ὅτι οὐδεμίαν ἔχουσιν ἀντίῤῥησιν, μένει δὲ μόνον τὸ ζήτημα νὰ κανονισθῇ κατὰ τὴν πρώτην ἐπίσημον συνάντησιν, ἥτις εἶναι ἡ προσεχής. Ὥστε τὸ ζήτημα τοῦ ἐφέτου ἐν Αἰγύπτῳ εἶναι ἤδη λελυμένον, σήμερον δὲ ὑπολείπεται μόνον, αἱ Δυνάμεις, συνερχόμεναι ἐν κοινῷ συμβουλίῳ διὰ τῶν ἀντιπροσώπων αὐτῶν ἐν Αἰγύπτῳ καὶ παρατείνουσαι τὴν ἰσχὺν τῶν μικτῶν δικαστηρίων, νὰ κυρώσωσι δι’ ἀποφάσεως ἐπισήμου τὸ ὑφ’ ἡμῶν ζητηθέν. Οὕτω δὲ ὁ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ ἐφέτης κ. Ἀντωνιάδης δὲν κατέχει πλέον τὴν θέσιν προσωπικῷ δικαιώματι, ἀλλ’ ὡς Ἕλλην ἐφέτης, καὶ ἐκλείπων θέλει παραδώσει τὴν θέσιν εἰς τὸν Ἕλληνα διάδοχον αὐτοῦ. Συμφωνῶ καὶ ἐγὼ, ὅτι ὀφείλομεν νὰ μὴ ἀρκεσθῶμεν εἰς ταύτην μόνον τὴν παραχώρησιν, καὶ ὅτι πρέπει νὰ ζητηθῇ νὰ προστεθῇ εἰς ἡμᾶς εἷς ἔτι πρωτοδίκης...

§97ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Καὶ εἰσαγγελεύς.

§98ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λάβωμεν καὶ πρωτοδίκην καὶ εἰσαγγελέα. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀκριβὲς τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ λεχθὲν, ὅτι ἐγὼ ἐδήλωσα, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι ἠναγκασμένη νὰ προσχωρήσῃ εἰς τὸ ζήτημα τῆς παρατάσεως. Ἐγὼ θεωρῶ, ὅτι δὲν εἶναι ἠναγκασμένη νὰ προσχωρήσῃ, ἀλλ’ ὅτι ἔχει συμφέρον, πεῖθον αὐτὴν εἰς τὴν προσχώρησιν. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει καθῆκον νὰ διευκολύνῃ τὴν προσέλευσιν εἰς τὴν συμφωνίαν. Διότι, ἂν ἦναι συμφέρον μέγα τῆς Αἰγύπτου ἡ ὑπόστασις τῶν μικτῶν δικαστηρίων, εἶναι μέγα συμφέρον τῇ Ἑλλάδι ἡ ὑπόστασις τῶν αὐτῶν δικαστηρίων· ἂν ἔχῃ μεγάλην ἀνάγκην ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις τῆς ἐξακολουθήσεως τῆς ὑποστάσεως τῶν μικτῶν δικαστηρίων, δὲν ἔχει μικρὰν αὐτῆς ἀνάγκην ἡ Ἑλλάς. Τὰ περισσότερα δὲ εὐεργετήματα, τὰ ὁποῖα ἀπεκόμισε ξένον τι Κράτος ἐν Αἰγύπτῳ ἐκ τῆς ἱδρύσεως τοῦ θεσμοῦ τούτου τῶν μικτῶν δικαστηρίων, τὰ ἀπεκόμισεν ἡ Ἑλλάς· μάρτυρες τούτου πάντες οἱ διελθόντες τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀφ’ ὅτου ἱδρύθησαν τὰ δικαστήρια ταῦτα· μάρτυρες πᾶσαι αἱ ἐκθέσεις πάντων τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Ἑλλάδος ἐν Κωνσταντινουπόλει καὶ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ, ἀφ’ ὅτου ἱδρύθη ὁ θεσμός. Εἷς μόνος πολιτευόμενος ἐν Ἑλλάδι, ὁ ἀοίδιμος Ἐπαμεινώνδας Δεληγεώργης, ἐπολέμησε τὸν θεσμὸν, ὅτε εἰσήγετο, ἐκ πεποιθήσεως καὶ μετὰ ἐπιχειρημάτων ὁμολογουμένως ἀξίων προσοχῆς, ἀλλὰ καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι ἡμῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει, ὁ μακαρίτης Σῖμος, καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι ἡμῶν ἐν Ἀλεξανδρείᾳ ὑπερεμάχησαν πάντες τοῦ θεσμοῦ, τὰ δὲ ἀποτελέσματα ἀπέδειξαν, ὅτι ἐν τῇ γνώμῃ τῶν ἀντιπροσώπων ἡμῶν περιείχετο τὸ ὀρθὸν, καὶ ὅτι ὁ μακαρίτης Βούλγαρης ἔπραξε τὰ ὀρθὰ καὶ ὠφέλιμα εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀποδεχθεὶς τὸν θεσμόν. Οἱ καρποὶ οἱ συγκομισθέντες, ἐπαναλαμβάνω, ὑπὸ τῆς Ἑλλάδος εἶναι πολὺ πλουσιώτεροι ἢ οἱ καρποὶ οἱ συγκομισθέντες ὑπὸ πάντων τῶν ἄλλων Κρατῶν. Διὰ τοῦτο συμβουλεύω νὰ καταβληθῇ πᾶσα φροντὶς, ὅπως ἐπιτευχθῇ συμφωνία καὶ ἐξακολουθήσῃ ἡ λειτουργία τοῦ θεσμοῦ τῶν μικτῶν δικαστηρίων. Ἀλλὰ ταῦτα εἰπὼν περὶ τοῦ θέματος, ἔχω ἀνάγκην νὰ εἴπω καὶ δύο λέξεις πρὸς τὸν κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴν, ὁ ὁποῖος, ἀπορῶ πῶς, ἐνῷ μετὰ τοσαύτης προσοχῆς παρακολουθεῖ πάντα τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν τῆς Ἑλλάδος, καὶ ἰδίως ἐνῷ μετὰ τοσαύτης προσοχῆς μελετᾷ τὰ ἀναγόμενα εἰς τὰ τοῦ καπνοῦ, ἀγνοεῖ πάντα τὰ συμβάντα ἀπὸ τοῦ 1884 καὶ ἐντεῦθεν ἐν Ἑλλάδι, ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἐξαγωγὴν καπνοῦ εἰς αἴγυπτον. Ἀγνοεῖ ὅτι ὑπάρχουσιν ἐκθέσεις τῶν τελωνείων τῶν Αἰγυπτιακῶν, αἵτινες ἐπιβεβαιοῦτι τὰς ἐκθέσεις τῶν Ἑλληνικῶν ἀρχῶν· ἀγνοεῖ ὅτι ὑπάρχουσι τοιαῦται ἐκθέσεις πρακτόρων Ἑλλήνων,—τοῦ ἄλλοτε γενικοῦ προξένου ἐν Ἀλεξανδρείᾳ κ. Ἀργυροπούλου,—ἀγνοεῖ δὲ δυστυχῶς, ὅτι ἐφέτος, ἐν τῇ συνόδῳ ταύτῃ, κατετέθη φυλλάδιον στατιστικῶν πληροφοριῶν περὶ τῆς παρελθούσης καταναλώσεως τοῦ ἑλληνικοῦ καπνοῦ, τὸ ὁποῖον παρέχει πάσας ἐκείνας τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας εἰς αὐτὸν ἐνταῦθα πρὸ ὀλίγου ἐκ μνήμης καὶ συλλήβδην ἔδωκα καὶ ἐκ τῶν ὁποίων θὰ πεισθῇ, ἂν τὰς ἀναγνώσῃ, ὅτι οὐδὲ κατὰ φαντασίαν πρέπει νὰ ἀνασκοπῆται τὸ πρὸ τοῦ 1884 παρελθὸν, τὸ ὁποῖον βεβαίως δὲν ἐπέῤῥιπτε κἀμμίαν αἴγλην ἐπὶ τῆς Ἑλληνικῆς ἐξαγωγῆς· τὸ παρελθὸν ἐκεῖνο πρέπει νὰ ταφῇ διὰ παντὸς, καὶ νὰ μὴ εὐχηθῶμεν ποτὲ νὰ ἐπανέλθῃ, νὰ λυπώμεθα δὲ, διότι ἡ σημερινὴ κατάστασις ἐν μέρει ἐπανήγαγεν αὐτὸ εἰς φῶς. Ἂν πρέπῃ νὰ ὑπερισχύσωμεν, πρέπει οὐχὶ διὰ τοῦ λαθρεμπορίου, ἀλλὰ διὰ τοῦ ἐμπορίου, διὰ νομίμου, ἐντίμου, τολμηρᾶς καὶ νοήμονος ἐνεργείας· νοήμων δὲ καὶ τολμηρὰ καὶ ἔντιμος ἐνέργεια δὲν εἶναι τὸ λαθρεμπόριον. Δὲν ἔχομεν καθῆκον ἡμεῖς βεβαίως νὰ καταδιώξωμεν αὐτὸ, διότι δὲν εἴμεθα χωροφύλακες ξένης Δυνάμεως· ἀλλὰ σήμερον, ὅτε παρῆλθεν εἰς τὴν ἱστορίαν, ὀφείλομεν νὰ τὸ καταδικάσωμεν ὁριστικῶς, πειρώμενοι διὰ συμβάσεων νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν εἰσαγωγὴν τῶν προϊόντων ἡμῶν εἰς τὸ ξένον Κράτος, οἱονδήποτε καὶ ἂν ἦναι, καὶ εἰς αὐτὴν τὴν Τουρκίαν καὶ εἰς τὴν Αἴγυπτον, διὰ συμβάσεων καὶ οὐχὶ διὰ τρόπου ἀνηθίκου καὶ ἐξευτελιστικοῦ, καταδικασθέντος ὑπὸ παντὸς Ἕλληνος. Συμβαλλόμενοι δὲ πρὸς τὴν Αἴγυπτον, ἐπετύχομεν κατὰ τὸ 1884 πολὺ πλεῖον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἐπετυγχάνετο παρανόμως διὰ τοῦ λαθρεμπορίου. Τὸ ἐπετύχομεν πλουσιώτατον, καὶ ἰδοὺ οἱ πίνακες (ἀναγινώσκει): Ἐν ἔτει 1887 εἰσήχθησαν εἰς τὴν Αἴγυπτον ὀκάδες καπνοῦ 727,149, ἐν ἔτει 1888 ὀκάδες 1,221,215, ἐν ἔτει 1889 ὀκ. 1,156,994, ἐν ἔτει 1890 (ἀκριβῶς κατὰ τὸ ἔτος, κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ τουρκικὸς καπνὸς ἦτο ἐλεύθερος ἐν Αἰγύπτῳ, διότι κατηργήθη ὁ φόρος ὁ ἐπιβαλλόμενος ὑπὲρ τοῦ μονοπωλίου τοῦ ἐν Τουρκίᾳ,) εἰσήχθη τὸ μεγαλείτερον ποσὸν καπνοῦ ἐξ Ἑλλάδος εἰς τὴν Αἴγυπτον, διότι εἰσήχθησαν 1,650,478 ὀκάδες καπνοῦ εἰς τὴν Αἴγυπτον, τὸ δὲ ἀμέσως ἑπόμενον ἔτος, τὸ 1891, ὀκάδες 310,121 μόνον, διότι τότε ἔληξεν ἡ σύμβασις, αἱ δὲ 310 χιλιάδες ὀκάδες εἶναι τὸ ἀπόθεμα τοῦ προηγουμένου ἔτους, τὸ ὁποῖον ἔσπευσαν μὲν οἱ ἔμποροι νὰ εἰσαγάγωσι, προβλέποντες τὴν λῆξιν τῆς συμβάσεως, μετὰ κόπου δὲ ἡ Κυβέρνησις κατώρθωσε νὰ ἐπιτύχῃ, ὥστε νὰ εἰσαχθῇ καὶ τοῦτο κατὰ τοὺς ὅρους τῆς ληξάσης συνθήκης. Κατὰ δὲ τὸ 1892, ὅτε δὲν ἴσχυε πλέον ἡ συνθήκη θέλετε νὰ μάθητε πόσος καπνὸς εἰσήχθη; εἰσήχθησαν 103 ὀκάδες μόνον, ἑκατὸν τρεῖς ὀκάδες, ἀπέναντι 1,650,000 ὀκάδων, αἱ ὁποῖαι εἰσήχθησαν κατὰ τὸ προηγούμενον ἔτος.

§99ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Διὰ τοῦ τελωνείου.

§100ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Καὶ διὰ τῆς ἄλλης ὁδοῦ κἀμμία, διότι διὰ τῆς ἄλλης ὁδοῦ μόνον τοῦ χασὶς τολμῶσι νὰ ἐπιχειρῶσι τὴν εἰσαγωγὴν, ἀλλὰ καὶ δὲν ἐπιτυγχάνουσι...

§101ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τὸ ἐπράξατε δημοσίως.

§102ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν πιστεύω ὅτι δικαιούμεθα νὰ καταδικάσωμεν τὸν ἀντιπρόσωπον τῆς Ἑλλάδος, ὅτι διεξήγαγε τὴν ὑπόθεσιν, τὴν ὁποίαν ὑπαινίττεσθε, ὡς διεξήγαγεν αὐτήν. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἀντιπρόσωπος οὕτως ἐργασθεὶς εἶναι ἄξιος παντὸς ἐπαίνου καὶ πάσης ἀμοιβῆς. Ἔχοντες λοιπὸν τοιαῦτα προηγούμενα, τοιαύτας ἀποδείξεις ὑπὲρ τῆς συμβάσεως τοῦ 1884, τῆς κατόπιν, ἐν ἔτει 1887, τροποποιηθείσης ἐπὶ τὸ λυσιτελέστερον, πρέπει νὰ βαδίσωμεν ἐπὶ τῆς αὐτῆς ὁδοῦ, καὶ νὰ προσέλθωμεν μὲν ἄνευ βλάβης τῶν ἡμετέρων συμφερόντων ζητοῦντες παρὰ τῆς Αἰγύπτου πᾶν ὅ,τι αὕτη δύναται νὰ προσφέρῃ ἄνευ βλάβης τῶν ἰδίων συμφερόντων, νὰ φθάσωμεν δὲ εἰς διπλῆν συνεννόησιν, καὶ δικαστικὴν καὶ ἐμπορικὴν, συντελοῦντες οὕτω τὸ πᾶν ἐπ’ ἀγαθῷ τῆς Ἑλλάδος.

§103ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ ἐκφράζω τὴν ἀπορίαν μου διὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς καὶ τὰς στατιστικὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἀνέπτυξεν ὁ κ. ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτής. Αὗται δὲν εἶναι ὑπὲρ αὐτοῦ. Ἡ ἐλάττωσις τῆς νομίμου εἰσαγωγῆς, ἢ μᾶλλον ἡ κατάργησις αὐτῆς, βεβαίως ἐπῆλθε μετὰ τὴν λῆξιν τῆς συμβάσεως τῆς Ἑλλάδος ἐν Αἰγύπτῳ, διότι ἐπῆλθε τότε ἡ αὔξησις τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ καπνοῦ. Συμπίπτουσι ταῦτα. Ἂν νομίζῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι καθ’ ὁλοκληρίαν κατηργήθη ἡ εἰσαγωγὴ ἐν Αἰγύπτῳ ἀπὸ τοῦ 1891, καὶ ὅτι μόνον 103 ὀκάδες καπνὸς εἰσήχθη ἐκεῖ, πλανᾶται, καὶ ἂν ἐρωτήσῃ οἱονδήποτε γνωρίζοντα τὰ τῆς Ἀλεξανδρείας, θέλει πληροφορηθῆ, ὅτι ὑπάρχει καπνὸς ἑλληνικὸς ἐκεῖ πολὺ περισσότερος τῶν 103 ὀκάδων. Εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει ἀνάγκην πληροφοριῶν. Ὁ καπνὸς ὁ τουρκικὸς εἶναι ἀνώτερος τοῦ ἑλληνικοῦ κατὰ ποιότητα, ἡ ἀξία δὲ αὐτοῦ ἐν τῷ τόπῳ τῆς παραγωγῆς του εἶναι ἡ αὐτὴ σχεδὸν, οἵα καὶ ἐν Ἑλλάδι. Ὅταν ὁ καπνὸς οὗτος, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀνώτερος, ἔχῃ τὴν αὐτὴν ἀξίαν ἐν τῷ τόπῳ τῆς παραγωγῆς αὐτοῦ,—εἶναι δὲ καπνὸς, τὸν ὁποῖον ὁ τουρκικὸς πληθυσμὸς περιποιεῖται περισσότερον, εἰσάγεται δὲ τακτικῶς,— εἶναι δύσκολον ὁ καπνὸς ὁ ἑλληνικὸς νὰ ὑπερισχύσῃ. Τοῦτο δὲ νομίζω, ὅτι δὲν χρήζει πολλῶν ἀναπτύξεων, ἵνα ἀποδειχθῇ. Καὶ κατὰ τὸ 1891 τοιαύτην εἶχον γνώμην, ἐσύστησα δὲ καὶ τότε ἐκεῖνο, ὅπερ, διὰ τὸν λόγον τοῦτον καὶ σήμερον συνιστῶ, δηλ. ὅτι πρέπει νὰ ἐπιδιώξωμεν τὴν κατανάλωσιν τοῦ ἑλληνικοῦ καπνοῦ. Χαίρω δὲ πολὺ, διότι βλέπω καὶ ἐκ τῆς πτέρυγος ἐκείνης ἐκφραζομένην ἰδέαν ἠθικῆς πολιτικῆς’ σήμερον μάλιστα, ὅτε ἡ ἠθικὴ πολιτικὴ ἀκριβῶς παρ’ ἡμῖν παραγνωρίζεται καὶ παραγνωρίζεται παρὰ τῆς πτέρυγος ἐκείνης, (δεικνύει τὴν δεξιὰν) χαίρω παραπολὺ, διότι βλέπω τοῦτο ἐκφραζόμενον καὶ παρὰ τῆς πτέρυγος ἐκείνης, ἥτις δὲν ἐσυνείθιζε νὰ ἀναγνωρίζῃ αὐτό.

§104ΜΠΟΓΙΑΤΖΟΓΛΟΥΣ. Ποία ἠθικὴ πολιτική;

§105ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ ἠθικὴ πολιτικὴ δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὴν κοινωνικὴν ἠθικήν. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦ καπνοῦ καὶ τῆς ἐμπορίας αὐτοῦ, οἱ ἐν Σύρῳ γνωρίζουσι τὴν ἔννοιαν αὐτῆς.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἴπετε ὅτι «τώρα ἔχετε ἠθικὴν πολιτικήν». Τί σημαίνει αὐτό;

§107ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ἐξήγησα.

§108ΜΠΟΓΙΑΤΖΟΓΛΟΥΣ. Περὶ τῆς πτέρυγος ταύτης εἴπετε. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς κανένα νὰ ὑβρίζῃ.

§109ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, οὐδέποτε θέλω νὰ ὑβρίζω, οὔτε ἐνόησα ποτὲ νὰ ὑβρίσω, καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Σύρου εἶναι ἀκριβῶς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ὑβρίζει, ὅταν ἐκ τοῦ βήματος ἐκείνου εἰς παρῳχημένην ἐποχὴν εἶπεν, ὅτι πρέπει νὰ πάρῃ μαστίγιον, διὰ νὰ μαστιγώσῃ τοὺς Βουλευτάς! (Θόρυβος). Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ, ἂν πρόκηται νὰ ἔχω τὸν λόγον, νὰ μοὶ τὸ εἴπητε.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, Κύριοι, κάμετε ἡσυχίαν.

§111ΜΠΟΓΙΑΤΖΟΓΛΟΥΣ. Τὸ μαστίγιον τὸ ἐσήκωσα κατ’ ἐκείνου, ὅστις πρῶτος ἐτόλμησε ἐπὶ τοῦ βήματος ἐκείνου νὰ ἀναστηλώσῃ τὴν σημαίαν τῆς πτωχεύσεως.

§112ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Λοιπὸν εἶπον ἀκριβῶς, κύριε Πρόεδρε, τοῦτο εἶναι ἠθικὴ πολιτική, διότι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Σύρου, ὁ ὁποῖος καὶ μαστίγιον ἠθέλησε νὰ σηκώσῃ, ὁ ὁποῖος οὐδέποτε ἐδίστασε μετὰ τῆς πτέρυγος, εἰς ἣν ἀνήκει, νὰ διαβεβαιώσῃ πάντα τὸν κόσμον, ὅτι ἡ Ἑλλὰς οὐδέποτε θὰ πτωχεύσῃ, καὶ μέχρι προχθὲς ἐβεβαίου, ὅτι μήτε κατὰ δραχμὴν δὲν θὰ παραβιάσῃ τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ Δημοσίου πρὸς τὸ ἐξωτερικὸν, ἔρχεται σήμερον νὰ πράξῃ τοὐναντίον. Καὶ ἐνῷ ἔπραξε τὸ ἐναντίον, τὸ μαστίγιόν του ὁ ἐκ Σύρου κ. Βουλευτής, ἀντὶ νὰ τὸ ἐγείρῃ σήμερον, τὸ ἔθεσεν εἰς τὸ θυλάκιόν του καὶ ἔπραξεν ὅσα ἐθεώρει ἄξια μαστιγώσεως εἰς ἐποχὴν, καθ’ ἣν δὲν ἐπρόκειτο νὰ γείνωσιν, ἀλλὰ νὰ προληφθῶσι τὰ ἄξια μαστιγώσεως (θόρυβος καὶ διακοπαί).

§113ΜΠΟΓΙΑΤΖΟΓΛΟΥΣ. Ἔκτοτε ἐκλονίζετο ἡ δημοσία πίστις.

§114ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι πολὺ ἁπλοῦς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος νομίζει, ὅτι ἡ δημοσία πίστις Κράτους τινὸς δύναται νὰ κλονισθῇ ἐξ οἱωνδήποτε ἰδεῶν, ἂν αἱ ἰδέαι αὗται δὲν ἀπεικονίζωσι τὰ πράγματα.

§115ΜΠΟΓΙΑΤΖΟΓΛΟΥΣ. Ἐτραυματίζετο δεινῶς ἡ δημοσία πίστις.

§116ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐτραυματίζετο ἡ δημοσία πίστις διὰ τῆς πορείας τῶν διαχειριζομένων αὐτὴν καὶ τὰ οἰκονομικὰ τῆς χώρας. Αὐτὸ ἐννοῶ ἠθικὴν πολιτικὴν, καὶ ἐπιτρέψατέ μοι, κύριε Πρόεδρε, νὰ σᾶς ἐρωτήσω καὶ πάλιν, ἂν προεδρεύητε ἢ ὄχι.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶπον νὰ μὴ διακόπτουν· τί ἄλλο θέλετε; Προκαλεῖτε τὰς διακοπάς· τί νὰ κάμω;

§118ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν προκαλῶ τὰς διακοπάς. Καὶ διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι μετ’ εὐχαριστήσεως ἤκουσα καὶ ἐκεῖθεν ἰδέας ἠθικῆς πολιτικῆς, καὶ ἐννοῶ μετὰ πάσης προθυμίας νὰ ὑποστηρίξω τὴν ἔντιμον εἰσαγωγὴν τοῦ καπνοῦ ἐν Αἰγύπτῳ· ἀλλὰ διὰ νὰ ὑποστηριχθῇ ἀκριβῶς ἡ τοιαύτη εἰσαγωγὴ ἡ ἔντιμος καὶ ἡ διὰ τῆς νομίμου ὁδοῦ, πρέπει νὰ ὑπάρξῃ σύμβασις, ἐξασφαλίζουσα ἀληθῆ εἰσαγωγὴν ἑλληνικοῦ καπνοῦ ἐν Αἰγύπτῳ. Διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ δὲ τοιαύτη εἰσαγωγὴ, ἀπαιτεῖται σύμβασις διάφορος ἐκείνης, ἥτις συνωμολογήθη πρὸ 7 ἢ 6 ἐτῶν, νομίζω. Διὰ τοῦτο ἀκριβῶς, διότι δὲν νομίζω ὅτι ἐπὶ ἴσοις ὅροις μὲ τὸν τουρκικὸν καπνὸν δύναται νὰ συναγωνισθῇ ὁ ἑλληνικὸς, ἐπέστησα τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο δώσῃ ὅλην τὴν σημασίαν, ἣν πράγματι τὸ ζήτημα ἔχει. Ἐὰν ὑπάρχωσι δύο ἀντὶ ἑνὸς ἐφέται Ἕλληνες ἐν Αἰγύπτῳ, δὲν εἶναι τοῦτο μέγα κέρδος διὰ τὴν Ἑλλάδα. Θὰ ἱκανοποιήσωμεν καὶ ἕνα ἕτερον δικαστικόν· καὶ τοῦτο εἶναι μὲν εὐχάριστον, ἀλλὰ δὲν εἶναι σπουδαῖόν τι διὰ τὰ γενικὰ συμφέροντα τῆς χώρας. Τὸ συμφέρον τῆς Ἑλλάδος εἶναι ἐν Αἰγύπτῳ νὰ δυνηθῇ νὰ καταναλώσῃ τὰ προϊόντα, ἅτινα παράγει, καὶ τοῦτο καὶ μόνον εἶναι ἀκριβῶς ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν της, καὶ ὄχι εἰς τὸν διορισμὸν ἑνὸς ἑτέρου ἐφέτου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς αʹ συζήτησιν ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις τοῦ ἑπομένου νομοσχεδίου ἀναβάλλεται δι’ αὔριον. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 8 μ. μ.