1893.12.21

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 42

Τῆς 21 Δεκεμβρίου 1893.

(Τρίτη).

Ὥρᾳ 5 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Στέφανος Προκοπίου, κάτοικος Πατρῶν, ὑποβάλλει πρότασιν νόμου περὶ διακανονίσεως τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος. Θέλει παραπεμφθῆ εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον. Ὁ Ἐπαμεινώνδας Θεοδωρίδης, δημότης Ἀθηναίων, ζητεῖ ἀπὸ τὴν Βουλὴν συνδρομὴν χρηματικήν, διότι πάσχει ἐκ παραλυσίας καὶ πένεται. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§2Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Βραδέως προσέρχομαι κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο εἰς ἐπιτέλεσιν τοῦ καθήκοντος τῆς ὑποβολῆς εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι ἔκτακτοι περιστάσεις καὶ περὶ τὰ τῆς Βουλῆς καὶ περὶ τὰ τῶν οἰκονομικῶν τῆς χώρας κατέστησαν ἀνέφικτον τὴν ἐνωριτέραν αὐτοῦ παρασκευὴν καὶ τὴν εἰσήγησιν αὐτοῦ, ὡς συνήθως ἐγίνετο, παρ’ ἡμῶν τουλάχιστον, εὐθὺς ἐπὶ τῇ ἐνάρξει τῆς συνόδου. Ὑποβάλλομεν ὅμως τὸν προϋπολογισμὸν ἐντὸς τῆς συνταγματικῆς διμήνου διορίας· καίτοι δὲ θὰ ἦτο προτιμότερον, ἐὰν ἠδυνάμεθα, νὰ ἠκολουθοῦμεν τὴν τακτικὴν πορείαν καὶ νὰ εἴχομεν ὑποβάλει τὸν προϋπολογισμὸν ἀπὸ τῶν πρώτων ἡμερῶν τοῦ Νοεμβρίου, οὐχ ἧττον παρουσιάζει πλεονεκτήματά τινα ἡ βραδεῖα ὑποβολὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι ἔχομεν ἤδη πλήρη πρὸ ἡμῶν τὰ ἀποτελέσματα τῆς χρήσεως τῆς παρελθούσης, ἔχομεν δὲ καὶ τὰ ἀποτελέσματα τῆς χρήσεως τῆς τρεχούσης ὡς πρὸς τὰς προσόδους, αἵτινες πραγματοποιοῦνται ἐντὸς τοῦ ἔτους, σχεδὸν πλήρη, διότι ἔχομεν σχεδὸν ἐπὶ πασῶν τῶν προσόδων τοῦ 1893 τὰ ἀποτελέσματα μέχρι τῆς 30 Νοεμβρίου, ἐπί τινων δὲ προσόδων ἔχομεν καὶ ἀποτελέσματα τοῦ Δεκεμβρίου· ὥστε ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ προσόδων, αἵτινες βεβαιοῦνται καὶ εἰσπράττονται ἐντὸς τοῦ ἔτους, ἐλλείπουσι μόνον τ’ ἀποτελέσματα ἑνὸς μηνὸς, ἢ καὶ ἐλάσσονος τοῦ μηνὸς, ἵνα γινώσκωμεν ἀκριβῶς τὰς βάσεις, ἐφ’ ὧν δυνάμεθα νὰ στηρίξωμεν τὰς πιθανότητας περὶ τοῦ μέλλοντος. Ἐξετάζοντες τ’ ἀποτελέσματα τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1892 ἐν τῇ ἐκτελέσει αὐτοῦ, εὑρισκόμεθα πάντως ἐν κατοχῇ τῶν στοιχείων πλήρων, διότι ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως ἐδημοσιεύθη ἀπὸ ἡμερῶν ἤδη ἡ κατάστασις ἡ προσωρινὴ, ἥτις εἶναι προσωρινὸς ἀπολογισμὸς τῆς χρήσεως τοῦ 1892, καὶ ἐκ τῆς καταστάσεως ἐκείνης ἠδυνήθη ἕκαστος νὰ σχηματίσῃ γνώμην περὶ τῆς ἐκβάσεως τῶν ὑποθέσεων, ἐφ’ ὧν εἶχον στηριχθῆ οἱ τότε κανονισθέντες ἀριθμοὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐκείνου, καὶ νομίζω, ὅτι τὰ πράγματα ἀποδεικνύουσιν ἤδη, ὅτι μετ’ ἀκριβείας ἄκρας κατηρτίσθη ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1892. Ἔχει δὲ πολλὴν σπουδαιότητα ἡ ἐξέτασις τοῦ ζητήματος τούτου, διότι, καθ’ ὃν τρόπον κατηρτίσθη ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1892, κατηρτίσθη καὶ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1893, καὶ ἐπὶ τῶν αὐτῶν βάσεων, ὡς πρὸς τὸν τρόπον τοῦ κανονισμοῦ τῶν ἐκτιμήσεων, κατηρτίσθη καὶ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1894, ὃν ὑποβάλλω σήμερον εἰς τὴν Βουλήν. Ὅτε εἰσηγούμην εἰς τὴν Βουλὴν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1892, ἔλεγον πρὸς αὐτὴν, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς ἐκεῖνος, ὅστις δεύτερος διὰ τὸ ἔτος 1892 ὑπεβάλλετο εἰς τὴν Βουλὴν, δὲν κατέληγεν εἰς πλῆρες ἰσοζύγιον, διότι κατέληγε μὲν εἰς περίσσευμα βεβαιώσεων ἐπὶ τῶν δαπανῶν, δὲν κατέληγεν ὅμως καὶ εἰς περίσσευμα εἰσπράξεων ἐπὶ τῶν δαπανῶν, τοὐναντίον κατέληγεν εἰς ἔλλειμμα τῶν εἰσπράξεων πρὸς τὰς δαπάνας· παρίστων μάλιστα, ὅτι τὸ ἔλλειμμα ἦτο ἀνώτερον τοῦ φαινομένου, διότι περιελάμβανεν ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1892 καὶ εἰσπράξεις ἐκτάκτους, αἵτινες δὲν θὰ ἐπανελαμβάνοντο ἐν προϋπολογισμοῖς νεωτέροις καὶ δὲν ἠδύναντο νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ἀνήκουσαι εἰς σταθερὸν προϋπολογισμόν. Τοιαύτη ἦτο ἡ εἴσπραξις τῶν 2,600,000 δραχμῶν, ἃς εἶχε καταβάλει εἰς τὸ Δημόσιον ἡ Τράπεζα ἡ Ἐθνικὴ, ἵνα ἐξαγοράσῃ τὴν ὑποχρέωσιν αὑτῆς, ὅπως ἀποδίδῃ εἰς τὸ Δημόσιον ἐτησίως μέρος τῶν προσόδων τῶν ἐκ τῆς κυκλοφορίας τῶν τραπεζικῶν γραμματίων. Εἶχε προσέτι καὶ κατ’ ἄλλα τινὰ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1892 διαφορὰν ὑπὲρ τῶν προσόδων, διότι περιελάμβανεν ὁλόκληρον τὴν ἐτησίαν πρόσοδον ἐκ τῶν τοῦ ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ὅπερ συνεχωνεύθη κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο μετὰ τοῦ ταμείου τοῦ Κράτους, ἐνῷ δὲν περιελάμβανεν ἁπάσας τοῦ ἔτους τὰς δαπάνας. Καὶ ἐπὶ ἄλλων τινῶν περιελάμβανεν εἰσπράξεις, αἵτινες δὲν θὰ ἐπανελαμβάνοντο κατὰ τὰ ἔτη τὰ ἑπόμενα. Ἀλλ’ ἐξεταζομένου τοῦ προϋπολογισμοῦ, οἷος παρουσιάζετο ἐν ταῖς ἀναγραφαῖς αὐτοῦ, ἔλεγον, εἰσηγούμενος αὐτὸν, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς οὗτος καταλήγει εἰς φαινόμενον περίσσευμα, ἀλλ’ ὅτι τὸ περίσσευμα τοῦτο, ὅπερ ἀνήρχετο εἰς 3 περίπου ἑκατομμύρια δραχμῶν, δὲν ἔπρεπε νὰ θεωρηθῇ ὡς πραγματικόν, τοὐναντίον ἔπρεπε νὰ θεωρηθῇ καταδεικνύον τὴν πιθανότητα ἐλλείμματος τῶν ἐσόδων πρὸς τὰς δαπάνας ἴσου ἢ ἀνωτέρου, τουτέστιν, ὅτι, ὑπαρχούσης πάντοτε διαφορᾶς μεταξὺ βεβαιώσεων καὶ εἰσπράξεων, κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο μάλιστα ἀνωτέρας τῆς συνήθους, τουτέστι διαφορᾶς 7 ἢ καὶ 8 ἑκατομμυρίων, τὸ περίσσευμα τῶν 3 ἑκατομμυρίων ἀντεστοίχει πρὸς ἔλλειμμα 4 ἢ 5 ἑκατομμυρίων. Τοιαῦται ἦσαν αἱ ἐπαγγελίαι τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1892. Ὁποῖα δὲ ὑπῆρξαν τ’ ἀποτελέσματα ἐν ἀντιπαραθέσει πρὸς τὰς ἐπαγγελίας ἐκείνας; Τοὺς πίνακας ἔχετε πάντες πρὸ ὑμῶν, καὶ ἐμελετήσατε βεβαίως αὐτούς· ὁ πίναξ οὗτος, ὃν ἔχω πρὸ ἐμοῦ, εἶναι ὁ δημοσιευθεὶς ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως, ἐκ τούτου δὲ βλέπομεν, ὅτι αἱ βεβαιώσεις ὑπερέβησαν τὰς ἀναγεγραμμένας ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1892. Ἐνῷ ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐσόδων τοῦ 1892 ἀνέγραφε βεβαιώσεις 103,550,792, ἐβεβαιώθησαν καὶ ἀναγράφονται ἐν τῷ προσωρινῷ τούτῳ ἀπολογισμῷ 104,277,877, ἤτοι ἐβεβαιώθησαν πλέον τῶν προϋπολογισθέντων 727,085 δραχμαί. Ἀλλ’ ἡ ἐπὶ πλέον αὕτη βεβαίωσις, ἡ κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς χρήσεως, κατέλιπε καθυστεροῦντα, κατέλιπε δὲ καθυστεροῦντα, κατὰ τὸν αὐτὸν πίνακα, τὴν διαφορὰν μεταξὺ 94,882,884 δραχμῶν πρὸς 104,277,877, τουτέστι κατέλιπε καθυστεροῦντα 9,394,993 δραχμάς. Τὰ εἰσπραχθέντα ταῦτα 94,882,884, ἐλάσσονα τῶν κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν βεβαιωτέων 103,550,792 κατὰ 9,394,993, δὲν εἶναι καὶ ἐλάσσονα τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον τότε προεβλέπομεν ὡς εἰσπραχθησόμενον, διότι ὑπῆρξε μὲν καθυστέρησις μεγαλειτέρα τῶν εἰσπράξεων πρὸς τὰς βεβαιώσεις τὰς τότε προβλεπομένας, ἀλλ’ ὑπῆρξε καὶ βεβαίωσις ἀνωτέρα τῆς τότε προβλεπομένης, ὥστε ἐκ τούτου δὲν ἐπηρεάσθη σχεδὸν τὸ ἀποτέλεσμα, ἀλλ’ ἐπὶ τῶν δαπανῶν ἐπῆλθον οἰκονομίαι, καταστήσασαι τὸ τελικὸν ἀποτέλεσμα τοῦ προϋπολογισμοῦ βέλτιον τοῦ προβλεπομένου· διότι, ἐνῷ εἴχομεν ἀναγεγραμμένας δαπάνας 99,986,000, ἐπληρώθησαν μόνον 97,340,000, καὶ τοῦτο, ἐνῷ ἐδέησεν ἐπὶ τῇ ἐκτελέσει νὰ ἐκδοθῶσι καὶ νόμοι καὶ Β. Διατάγματα περὶ ἀναπληρωματικῶν καὶ ἐκτάκτων πιστώσεων, αὐξάνοντες τὰς ἐπιτρεπομένας δαπάνας κατὰ 4,833,000 δραχμῶν· τουτέστι τὰς πιστώσεις τὰς ἀρχικῶς ἀναγεγραμμένας εἰς 99,986,600, ἄλλαις λέξεσι σχεδὸν εἰς 100 ἑκατομμύρια, ἔχομεν ἤδη ηὐξημένας εἰς 104,819,000, ἀλλ’ ἐκ τούτων πράγματι ἐδαπανήθησαν μόνον 97,310,000, ὥστε ἐπὶ τῶν δαπανῶν τῶν ψηφισθεισῶν ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἐν τῷ ἀρχικῷ προϋπολογισμῷ ἔχομεν δαπάνην ἐλάσσονα κατὰ 2,645,000 δραχμάς· ἑπομένως σήμερον, ὅτε ἡ διαφορὰ τῶν εἰσπράξεων πρὸς τ’ ἀναγεγραμμένα ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ὡς βεβαιωτέα ἔσοδα εἶναι, ὡς εἶπον, μεγαλειτέρα τῆς προϋποτεθείσης, ἕνεκα ὅμως τῶν οἰκονομιῶν ἐν τῇ ἐκτελέσει τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων καὶ τῆς ἐπὶ πλέον βεβαιώσεως ἐσόδων, δὲν ἀπαντᾷ τὸ ἔλλειμμα ὅσον ἠγγέλλετο, ὅτε ὁ προϋπολογισμὸς ἐψηφίζετο καὶ ἐφ’ οὗ τῇ προϋποθέσει ἐψηφίσθη ὁ προϋπολογισμὸς, τουτέστιν ἀντὶ πραγματικοῦ ἐλλείμματος 4 ἢ 5 ἑκατομμυρίων, ἔχομεν μόνον ἔλλειμμα ἀναγεγραμμένον 2,457,000 δραχμῶν. Ἀλλὰ καὶ ἐκ τοῦ ἐλλείμματος τούτου δέον νὰ ἀφαιρέσωμεν ποσόν τι, διότι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ εἴχομεν ἀναγράψει καὶ δάνεια. Εἴχομεν ἀναγράψει ἐκ προϊόντος δανείου πρὸς ἐκκαθάρισιν τῶν τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας 1,280,000 δραχμῶν, τὸ δὲ δάνειον τοῦτο δὲν συνωμολογήθη, δὲν καταλέγεται ἄρα ἐν τοῖς πραγματοποιηθεῖσιν ἐσόδοις· ἑπομένως, ἀφαιρουμένου τοῦ κεφαλαίου τοῦ δανείου τούτου, ἀφαιρουμένων τῶν 1,280,000 δραχμῶν ἀπὸ τοῦ φαινομένου ἐλλείμματος τῶν 2,457,000 δραχμῶν, ἔχομεν ἔλλειμμα ἀναγεγραμμένον 1,177,000 δραχμῶν ἀπέναντι τοῦ προαγγελθέντος ἐλλείμματος τῶν 4 ἢ 5 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Τοῦτο δεικνύει μετὰ πόσης ἀκριβείας ὁ προϋπολογισμὸς ἐκεῖνος εἶχε συνταχθῆ. Καὶ εἶναι ἀναγκαῖον ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην νὰ ἐξετασθῇ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1892, διότι δὲν πρέπει, νὰ λησμονῶμεν ὅτι, ὅτε ἐψηφίσθη ὁ προϋπολογισμὸς οὗτος, οἱ ἐπικρίνοντες αὐτὸν ἔλεγον, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς, ὅστις, καθ’ ἡμᾶς, θὰ κατέλειπεν ἔλλειμμα 4 ἢ 5 ἑκατομμυρίων, θὰ ἄφινεν, ἔλεγον ἐκεῖνοι, ἔλλειμμα 20 καὶ 25 ἑκατομμυρίων, μάλιστα ὑπῆρξαν καὶ θαῤῥαλεώτεροι, προελθόντες μέχρι τῶν 30 καὶ 35 ἑκατομμυρίων. Ἀλλὰ ταῦτα πάντα τὰ ἑκατομμύρια ἤδη ἐξαφανίζονται, καὶ ὅσα ἔτι ἡμεῖς προηγγέλλομεν, καὶ ἐκεῖνα περιστέλλονται, τὸ δὲ ἔλλειμμα τὸ ἀναγραφόμενον εἶναι 1,177,000 δραχμῶν. Εἶναι ὅμως ἀληθὲς, ὅτι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1892 ἦτο εὐκολώτερος ὁ ὑπολογισμὸς ὁ ἀκριβὴς, διότι ὁ προϋπολογισμὸς ἐκεῖνος δὲν συνετάχθη ἀπὸ τοῦ προηγουμένου ἔτους, ὡς οἱ προϋπολογισμοὶ συνήθως συντάσσονται, καὶ ὡς, καίτοι βραδέως, συνετάχθη καὶ ὑποβάλλεται ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1894, ἀλλὰ συνετάχθη καὶ ὑπεβλήθη δεύτερος ἐκεῖνος περὶ τὰ μέσα τοῦ ἔτους 1892, ὅτε ἦσαν γνωστὰ τὰ ἀποτελέσματα τοῦ πρώτου ἡμίσεως τοῦ ἔτους, ἦτο δὲ καὶ ὑπὸ τὴν ἀντίληψιν τῶν συνταξάντων τὸν προϋπολογισμὸν ὁ χαρακτὴρ τοῦ ἔτους ὡς πρὸς τὰς προσόδους καὶ ὡς πρὸς τὰς δαπάνας. Οὐχ ἧττον ὅμως ἡ τοσαύτη ἀκρίβεια περὶ τὰ συντελεσθέντα εἶναι ἐνθαῤῥυντικὴ πρὸς τὴν πεποίθησιν ἐπὶ τὰ ἀποτελέσματα τῶν προϋπολογισμῶν, οἵτινες εἰσέτι δὲν ἔφθασαν ἐν τῇ ἐφαρμογῇ μέχρι τῆς πλήρους αὐτῶν συντελέσεως. Εἴχομεν παραστήσει τότε, ὅτι ὑπελογίζομεν πάσας τὰς προσόδους ἐπὶ τῷ κατωτάτῳ, καὶ ἐπειδὴ οὕτως ὑπελογίζομεν τὰς προσόδους, διὰ τοῦτο ἐπετεύχθη, ὅπως καὶ αἱ βεβαιώσεις ἀποδειχθῶσιν ὑπέρτεραι τῶν ἀναγραφομένων, καὶ ἐπειδὴ ἐπὶ τῷ ἀνωτάτῳ ὑπελογίζομεν τὰς δαπάνας, ἀναγράφοντες αὐτὰς ἐν τῇ λογιστικῇ αὐτῶν ἀρτιότητι, διὰ τοῦτο, καίτοι ἐζητήθησαν ἀναπληρωματικαὶ καὶ ἔκτακτοι πιστώσεις, ὅπερ εἶναι ἀδύνατον ν’ ἀποφύγωμεν κατὰ τὸ λογιστικὸν ἡμῶν σύστημα, ἐπετεύχθη ὅπως ἐν τῷ συνόλῳ ἔχωμεν οἰκονομίαν ἐπὶ τοῦ ἀρχικοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐξ ἀφετηρίας λοιπὸν τοιαύτης, προκυπτούσης ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς πλήρους ἐκτελέσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1892, μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1893, ἅτινα στενότερον ἔτι σχετίζονται πρὸς τὴν ἐργασίαν, ἥτις πρόκειται πρὸ ἡμῶν, τουτέστι πρὸς τὴν παρασκευὴν καὶ τὴν ψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1894. Διότι μετὰ τὸ 1892, καὶ ἰδίως μετὰ τοὺς πρώτους μῆνας τοῦ 1893, ἐπαρουσιάσθησαν τοιαῦται διαφοραὶ ἐν τῇ κινήσει ἐν γένει τῇ ἐμπορικῇ, τῇ βιομηχανικῇ καὶ τῇ γεωργικῇ τῆς χώρας, ὥστε αἱ βάσεις τοῦ προϋπολογισμοῦ κατὰ πολὺ μεταβάλλονται, καὶ ἡ μελέτη τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1893 μέχρι τέλους τοῦ μηνὸς Νοεμβρίου πολὺ θέλει μᾶς ὠφελήσει περὶ τὴν ἐκτίμησιν τὴν ἀκριβῆ τῶν κατὰ τὰς πιθανὰς προσόδους τοῦ ἔτους 1894, περὶ οὗ πρόκειται νὰ προνοήσωμεν. Τοιαῦται ὑπῆρξαν αἱ μεταβολαὶ κατὰ τὸ 1893, ὥστε δὲν ἀρκεῖ ἤδη ἡ ἐξέτασις τῶν κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο, ὡς συνήθως ἐξετάζονται τὰ τῶν χρήσεων ἐν τῇ ἐκτελέσει τῶν προϋπολογισμῶν, τουτέστιν ἐν τῷ συνόλῳ, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ μηνὸς εἰς μῆνα πρέπει νὰ ἐξετάζωνται τὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τούτου, διότι βλέπομεν διαφορὰς σπουδαιοτάτας μεταξὺ τῶν καθ’ ἕκαστον μηνῶν τοῦ ἔτους τούτου, βλέπομεν τουτέστι τοὺς πρώτους μῆνας τοῦ ἔτους παρουσιάζοντας ἀποτελέσματα ὅμοια πρὸς τὰ τῶν παρελθόντων ἐτῶν, ἀπὸ τῶν μέσων ὅμως τοῦ ἔτους βλέπομεν μειώσεις προσόδων προερχομένας κατὰ τὸ πλεῖστον ἐκ τῆς καταστάσεως τῆς ἐκρύθμου τῶν κοινωνικῶν σχέσεων τῆς χώρας, ἀλλὰ προερχομένας ἐν μέρει καὶ ἔκ τινος ἐξαιρετικοῦ γεγονότος, τῆς καλῆς ἐσοδείας τῶν σιτηρῶν, ἥτις καθ’ ὅλα εἶναι ὠφέλιμος εἰς τὴν χώραν, ἀλλ’ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἔχει ἀποτέλεσμα ἀντίθετον τῶν ἁπανταχοῦ ἄλλοθι παρουσιαζομένων, διότι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ βλέπομεν τὰς εἰσπράξεις τὰς ἐκ τοῦ δασμοῦ τῶν σιτηρῶν μειουμένας καταπληκτικῶς ἐπὶ τῶν τελευταίων μηνῶν, καὶ μεταβαλλούσας σπουδαίως τὰ ἀποτελέσματα τῶν τελωνειακῶν προσόδων ἐκ τῆς εἰσαγωγῆς. Ἀλλὰ καὶ τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ εὐαρέστου τούτου γεγονότος τῆς καλῆς ἐσοδείας τῶν σιτηρῶν, ἐπιπροστιθέμενον εἰς πάντα τὰ ἄλλα τὰ δυσάρεστα ἐν τῇ δράσει τῇ βιομηχανικῇ καὶ τῇ ἐμπορικῇ καὶ τῇ κοινωνικῇ τῆς χώρας, ἐπαυξάνει ἐπὶ μᾶλλον καὶ μᾶλλον τοῦ προϋπολογισμοῦ ἡμῶν τὰς δυσχερείας. Καὶ ὅμως τοιαύτη ὑπῆρξεν ἡ εὐρύτης τῆς προνοίας περὶ τὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1893, ὥστε καὶ μεθ’ ὅλην τὴν κατάστασιν ταύτην τῆς κοινωνίας, μεθ’ ὅλας τὰς περιστάσεις, ἃς ὑπέμνησα, τὰς συντελούσας, ὅπως ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1893 μὴ παρουσιάσῃ τ’ ἀποτελέσματα, ὁποῖα τὰ προσεδοκῶμεν, οὐχ ἧττον βλέπομεν καὶ πάλιν τὰ ἀποτελέσματα ταῦτα ἐν τοῖς πλείστοις μὴ ἀπέχοντα πολὺ τῶν προνοηθέντων. Ἔν τισι μάλιστα βλέπομεν αὐτὰ καὶ ὑπέρτερα, καὶ τοῦτο ἕνεκα τῆς μεγάλης περὶ τὴν ἐκτίμησιν τῶν προσόδων μετριότητος τῶν καταρτισάντων τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1893. Ἡ κατάστασις τῆς χώρας ἐπέδρασεν εἰς τὰς προσόδους τὰς ἐκ τῆς καταναλώσεως, ἐπέδρασεν ἰδίως εἰς ταύτας καὶ ὄχι καὶ εἰς ὅλας τὰς ἐξ ἐμμέσων φόρων προσόδους, ὡς πρὸς δὲ τὰς προσόδους τὰς ἐκ τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς οὐδόλως ἐπέδρασεν ἡ κατάστασις τῆς χώρας, τοὐναντίον βλέπομεν τὰς προσόδους ταύτας ἐν πλήρει ἀκμῇ, βλέπομεν μάλιστα ἔν τισι καὶ αὔξησιν ὅλως ἀπροσδόκητον. Οὕτως ἐν τῇ προσόδῳ, τῇ ἐκ τοῦ φόρου τοῦ ἐλαίου, βλέπομεν αὔξησιν σπουδαιοτάτην, ἥτις κυρίως δεικνύει τὸ εὔφορον τοῦ ἔτους, δεικνύει ὅμως προσέτι ἡ αὔξησις αὕτη, ὡς καὶ ἡ τῶν ἄλλων προσόδων ἐκ γεωργικῆς παραγωγῆς, ὅτι ἡ κατάστασις τῆς χώρας δὲν παρεμποδίζει τὴν καλλιέργειαν, τοὐλάχιστον μέχρι τοῦδε, καὶ ὅτι αἱ εὐνοϊκαὶ περιστάσεις, αἱ ἀτμοσφαιρικαὶ καὶ ἄλλαι, συντελοῦσιν ὡς καὶ ἐν πάσῃ ἄλλῃ ἐποχῇ εἰς τὴν αὔξησιν τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς φορολογίας. Οὕτω, λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψει τοὺς φόρους τοὺς ἀμέσους, βλέπομεν, ὅτι οἱ φόροι οὗτοι, ὧν τὰ ἀποτελέσματα εἶναι ἤδη γνωστὰ ἐν τῷ συνόλῳ, διότι δὲν ἀπαιτεῖται ἡ παρέλευσις τοῦ ἔτους, ἵνα γένηται πλήρης ἡ βεβαίωσις, τοὐλάχιστον τῶν πλειόνων, ἀπήνεγκον τὰ ἑξῆς ἀποτελέσματα: Ἐκ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν ἔχομεν ἐπὶ πλέον τῶν προϋπολογισθέντων 195,000 δραχμῶν· ἐκ τοῦ φόρου τοῦ ἐλαίου, ὃν εἴχομεν προϋπολογίσει εἰς 1,101,000 δραχμῶν, ἔχομεν ἐπὶ πλέον 1,240,000 δραχμῶν, τουτέστιν, ἀντὶ προϋπολογισθέντων 1,101,000, ἔχομεν πραγματοποιηθέντα 2,341,000 δραχμῶν· ἐκ τοῦ φόρου τοῦ οἴνου ἔχομεν μικρὰν αὔξησιν 11,000 δραχμῶν...

§3Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πάντοτε περὶ βεβαιώσεων ὁμιλεῖτε.

§4ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ναί, ἀλλὰ προκειμένου περὶ φόρου ἐπὶ τοῦ ἐλαίου, γινώσκει ὁ κ. Βουλευτής, ὅτι ἡ διαφορὰ εἶναι πολὺ μικρὰ μεταξὺ εἰσπράξεων καὶ βεβαιώσεων, διότι ἡ ἀπότισις γίνεται παρὰ τῶν μισθωτῶν, ἀναλαμβανόντων τὴν μίσθωσιν μετὰ προηγουμένην κατάθεσιν ἐγγυήσεως. Ἔχομεν ὅμως ἐκ τοῦ φόρου τῶν ζώων ἐλάττωσιν 349,000 δρ. ἐπὶ τῶν προβλέψεων. Ὥστε ἐκ τῶν ἀμέσων τούτων φόρων ἔχομεν αὔξησιν προσόδων ἀξίαν λόγου, τουτέστιν ἐπὶ τοῦ συνόλου ἔχομεν προσθήκην εἰς τὰ ἔσοδα τοῦ προϋπολογισμοῦ 1,164,000 δραχ. Ἐπίσης καὶ ἐπὶ τῶν προσόδων ἐκ τῶν δημοσίων κτημάτων δὲν παρατηρεῖται ἐλάττωσις, τουναντίον μάλιστα παρατηρεῖται καὶ ἐκεῖ αὔξησίς τις, ἰδίως παρατηρεῖται αὔξησις βεβαιώσεων ἐκ παγίων καὶ προσωρινῶν δόσεων γαιῶν καὶ φυτειῶν, ἀλλ’ αὕτη ἀφορᾷ μᾶλλον εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου, ἥτις προοδεύει βραδέως, καὶ ἔπρεπε μάλιστα νὰ παράγῃ βεβαίωσιν ἴσως καὶ ἀνωτέραν. Ἔχομεν προσέτι αὔξησιν καὶ ἐξ ἄλλων πηγῶν, ἔχομεν αὔξησιν ἐξ ἀνταλλάγματος ἀπαλλαγῆς ἐκ τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, καὶ τοῦτο οὐχὶ δι’ ἄλλον λόγον, εἰμὴ διότι ἐξετιμήσαμεν μετρίως τὴν πρόσοδον ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ παρελθόντος ἔτους. Ἀλλὰ καὶ ἐν ἄλλοις ἔχομεν ἐνδείξεις, ὅτι ἡ κατάστασις δὲν ἐπηρέασε τὰ τῶν προσόδων, ὅσον ἠδυνάμεθα νὰ ὑποθέσωμεν. Ἐπὶ τῆς προσόδου ἐκ τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς κοπῆς τοῦ καπνοῦ π. χ. δὲν ἔχομεν αὔξησιν σπουδαίαν τοῦ ποσοῦ τοῦ ἀναγεγραμμένου ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, διότι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀνεγράφη ἡ ὑποτιθεμένη κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς συντάξεως αὐτοῦ αὔξησις τῆς προσόδου, ἀλλὰ καὶ πάλιν ἡ οὕτως ἀναγραφεῖσα ἐπὶ σπουδαιοτάτοις ποσοῖς αὔξησις, διότι ἀνεγράψαμεν αὔξησιν ἑκατομμυρίων ἐπὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν ἀμέσως προηγουμένων, πάντα τὰ οὕτως ἀναγραφέντα πραγματοποιοῦνται, καὶ ἔχομεν ἐπὶ πλέον ἔσοδον 72,000 δραχμῶν. Εἴχομεν ὑπολογίσει τὴν πρόσοδον ἐκ τῆς κοπῆς τοῦ καπνοῦ ἐπὶ πιθανῆς καταναλώσεως 1,000,000 ὀκάδων, καὶ ὅτε τοῦτο προετείνομεν εἰς τὴν Βουλὴν, ἐπεκρίνετο ἡ ἐκτίμησις ἡμῶν ὡς ὑπὲρ τὸ μέτρον αἰσιόδοξος. Ὁμολογῶ, ὅτι ἐγὼ ἐφρόνουν, ὅτε ἀνεγράφη ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἐκ τῆς κοπῆς τοῦ καπνοῦ πρόσοδος ἐπὶ καταναλώσεως 1,000,000 ὀκάδων, ὅτι θὰ εἴχομεν μεγαλειτέραν ἔτι τὴν πρόσοδον, καὶ ὑποθέτω, ὅτι θὰ τὴν εἴχομεν μεγαλειτέραν, ἂν μὴ ἐπήρχετο ἡ στενοχωρία τῆς κοινωνίας ἡ οἰκονομικὴ, ἣν ἐπήνεγκε τὸ ἔκρυθμον τῆς καταστάσεως. Οὐχ ἧττον πᾶν τὸ ἀναγραφὲν εἰσεπράχθη, καὶ ἔχομεν καὶ 72,000 δραχμὰς ἐπὶ πλέον. Τοῦτο εἶναι σπουδαῖον καθ’ ἑαυτὸ, ἰδίως ὅμως εἶναι σπουδαῖον ἐν σχέσει πρὸς τὸ ζήτημα, τὸ ἀπαύστως προβάλλον ἐν τῷ μέσῳ ἡμῶν, ὁσάκις πρόκηται περὶ ἀνεπαρκείας τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι εἴθισται ἑκάστοτε νὰ προτείνηται τὸ μονοπώλιον τοῦ καπνοῦ ὡς ἡ πανάκεια, δι’ ἧς δύναται νὰ θεραπευθῇ πᾶσα τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀσθένεια. Καὶ ἄλλοτε περὶ τούτου μακρὰ ἐγένετο συζήτησις, καὶ τελευταῖον πάλιν, καθ’ ἣν ἐποχὴν ἀπὸ μηνὸς εἰς μῆνα ἠλαττοῦτο ἡ πρόσοδος ἡ ἐκ τῆς κοπῆς τοῦ καπνοῦ, ἐπεδεικνύετο τοῦτο ὡς ἀπόδειξις, ὅτι ὁ θεσμὸς δὲν ἠδύνατο νὰ εὐδοκιμήσῃ, καὶ ὅτι μόνη θεραπεία ὑπῆρχεν ἡ ἀντικατάστασις τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ κατὰ τὴν κοπὴν διὰ τοῦ μονοπωλίου. Παριστᾶτο ὅτι τὸ σύστημα τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ κατὰ τὴν κοπὴν δὲν ἠδύνατο νὰ ἐπιτύχῃ, εἰμὴ κατὰ τὸ πρῶτον τῆς ἐφαρμογῆς ἔτος, τὸ πολὺ ἠδύνατο νὰ παραταθῇ ἡ ἐπιτυχία αὐτοῦ καὶ κατὰ τὸ δεύτερον ἔτος, ἀλλὰ κατόπιν θὰ ἐπήρχετο ἡ ἀποτυχία, διότι οἱ ἐπιδιώκοντες τὸ κέρδος ἐν τῇ παραβιάσει τοῦ νόμου, παρασκευασθέντες πρὸς τὸ ἔργον, ἐπιδίδονται εἰς τελεσφόρον ἐργασίαν. Ἀπεδείχθη ὅμως, ὅτι ἦτο ζήτημα ἐκτελέσεως ἡ ἐπιτυχία τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ κατὰ τὴν κοπὴν, καὶ εὐθὺς ὡς ἤλλαξαν οἱ ὅροι, ὑφ’ οὓς ἐπραγματοποιεῖτο ἡ ἐκτέλεσις τῆς φορολογίας, ἤρξατο ὁ φόρος τρεπόμενος τὴν πρὸς τὰ ἄνω πορείαν. Ἐπανῆλθε τὸ ποσὸν τῆς φορολογουμένης καταναλώσεως ὅπου εἶχε φθάσει πρότερον, εἰς τὰς 930,000 κατ’ ἔτος, ἤδη δὲ ἐξικνεῖται εἰς τὸ 1,000,000, καὶ φρονῶ, ὅτι θὰ ἐξετείνετο καὶ εἰς τὸ 1,150,000, ἐὰν ἡ κατάστασις τῆς χώρας ἦτο ὁμαλή. Ὁπωσδήποτε ἔχομεν 1,000,000 φορολογουμένης καταναλώσεως, ἥτις ἐπάγεται ἀκαθάριστον πρόσοδον ἐκ πάντων τῶν ἐκ τοῦ καπνοῦ ἀποῤῥεόντων 8,300,000 δραχμῶν, καθαρὰν δὲ πρόσοδον 7,600,000. Βεβαίως οὐδεμία ἑταιρία Μονοπωλίου θὰ παρουσιασθῇ, ἥτις νὰ ἐγγυηθῇ εἰς τὸ Δημόσιον τὴν ἀπόδοσιν τοῦ ποσοῦ τούτου, οὔτε καὶ 1,000,000 ἐπὶ ἔλαττον. Τοῦτο πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν, ἵνα παύσῃ προκύπτον τὸ μορμολύκειον τοῦτο τοῦ μονοπωλίου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, ἀφοῦ τέλος ἐπαγιώθη σύστημα φορολογίας τοῦ καπνοῦ πολλὰ μὲν ἀποδίδον τῷ Δημοσίῳ, ἀλλὰ συνδυάζον συνάμα καὶ τὰς ἀνάγκας τῆς φορολογίας πρὸς τὰς εἰδικὰς ἀνάγκας τῆς παρ’ ἡμῖν παραγωγῆς τοῦ προϊόντος τούτου, ἥτις εἶναι ἀσυμβίβαστος πρὸς τὴν λειτουργίαν μονοπωλίου. Ἐνῷ ὅμως ἔχομεν ὑπέρτερα ἀποτελέσματα τῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἢ ἴσα ἐκ τῶν φόρων, ὧν ἐμνήσθην, ἐνῷ ἔχομεν ἐπίσης εὐάρεστα ἀποτελέσματα καὶ ἐξ ἄλλων φόρων, οἷον τὰ ἐκ τελῶν χαρτοσήμου, ὑπολογισθέντων κατόπιν τῶν μεταῤῥυθμίσεων ἐπὶ αὐξήσει 1,167,000, ἀπενεγκόντων δὲ ἐν τῇ ἐκτελέσει αὔξησιν μεγαλειτέραν, τὴν αὔξησιν ἐν ταῖς προσόδοις τοῖς μὴ σχετιζομέναις πρὸς γεωργικὴν παραγωγὴν ἔχομεν κυρίως ἐκ τῶν μηνῶν τῶν πρώτων τοῦ ἔτους, κατὰ τοὺς τελευταίους ὅμως μῆνας ἔχομεν μείωσίν τινα τῶν προσόδων, μαρτυροῦσαν ἐπηρεασμὸν ἐκ τῆς καταστάσεως τῆς ἐκρύθμου τῆς κοινωνίας. Ἀλλὰ καὶ μετὰ τὴν μείωσιν ταύτην πραγματοποιοῦνται αἱ ηὐξημέναι ἀναγραφαὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Τὸ αὐτὸ δὲν συμβαίνει καὶ ἐν τοῖς φόροις ἐπὶ τῆς καταναλώσεως. Ὁ κυριώτερος φόρος ἐπὶ τῆς καταναλώσεως εἶναι ὁ ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς, καὶ ἐκεῖ ἔχομεν μείωσιν ὅλως ἔκτακτον, καὶ ἔχομεν ταύτην κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο ἀσχέτως πρὸς τὴν δασμολογίαν τῶν σιτηρῶν· διότι, ἐνῷ κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας ἡ εἰσαγωγὴ τῶν σιτηρῶν σπουδαίως ἐπηρεάσθη ἐκ τοῦ ἕνεκα τῆς καλῆς ἐσοδείας ὑπάρχοντος ἐν τῇ χώρᾳ ἰθαγενοῦς σίτου, κατὰ τοὺς πρώτους ὅμως μῆνας εἴχομεν σπουδαίαν αὔξησιν εἰσαγωγῆς σιτηρῶν, ὥστε ἡ κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο ἐν συνόλῳ μείωσις τῶν ἐκ δασμῶν ἐσόδων ἀνάγεται εἰς τὴν ἄλλην εἰσαγωγήν. Ἡ δὲ μείωσις τῶν δασμολογικῶν ἐσόδων ὁποία τις εἶναι; Ἐνῷ ἔχομεν ἀναγεγραμμένον εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἔσοδον 29,500,000 ἐκ τῶν τελῶν εἰσαγωγῆς, θὰ ἔχωμεν, ὑπολογιζομένης καὶ τῆς προσόδου τοῦ Δεκεμβρίου ἐν τῷ αὐτῷ μέτρῳ τῆς γνωστῆς ἤδη τοῦ Νοεμβρίου, θὰ ἔχωμεν ἐν τῷ ἀποτελέσματι πρόσοδον μόνον 22,000,000, τουτέστι διαφορὰν ἐπὶ ἔλαττον 7,500,000 δραχμῶν. Εἰς ταύτην δὲ τὴν ἐπὶ ἔλαττον διαφορὰν ἐπὶ τῆς προσόδου τῆς φορολογίας κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν δέον νὰ ἐπιπροστεθῶσι καὶ μειώσεις ἐκ τῶν ἄλλων προσόδων τῶν ἐκ φόρων καταναλώσεως, οἷον ἐκ τοῦ πετρελαίου, τῶν παιγνιοχάρτων καὶ τοῦ ἅλατος· ἐκ τούτου δὲ ἐπέρχεται διατάραξίς τις τῶν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, διότι δὲν δύναται ν’ ἀφαιρεθῇ ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων ποσὸν 7,500,000 δραχμῶν, καὶ μάλιστα ἐξ ἑλληνικοῦ προϋπολογισμοῦ ἐσόδων, καὶ νὰ μὴ γένηται ἡ ἔλλειψις αὐτοῦ ἐπαισθητή. Ταῦτα πάντα μειοῦσι σπουδαίως τὰ ἔσοδα τοῦ προϋπολογισμοῦ, καίτοι, ὡς εἶπον, ἔχομεν καὶ διαφορὰς ἐπὶ πλέον, ἀλλ’ αἱ ἐπὶ πλέον ἐκεῖναι διαφοραί, ἀφαιρούμεναι ἀπὸ τῶν ἐπὶ ἔλαττον, καταλείπουσι πάλιν διαφορὰν σπουδαίαν, διότι αἱ ἐπὶ ἔλαττον διαφοραὶ τῶν προσόδων ἀνέρχονται ἐν συνόλῳ εἰς 8,436,000 δραχμῶν, ἐνῷ αἱ ἐπὶ πλέον ἀνέρχονται εἰς 1,378,000 δραχμῶν, ἔχομεν ἄρα 7,000,000 περίπου διαφορὰν ἐπὶ ἔλαττον. Ἐνταῦθα ὅμως δέον νὰ γένηται λόγος καὶ περὶ ἄλλων τινῶν προσόδων, αἵτινες δὲν σχετίζονται πρὸς τὴν παραγωγὴν τῆς χώρας ἢ τὴν κατανάλωσιν, ἀλλ’ ἔχουσι μᾶλλον χαρακτῆρα ὑπηρεσιακόν, σχετιζόμεναι πρὸς τὰ τῆς ἐν γένει λειτουργίας τῆς διοικήσεως. Οὕτως εἴχομεν ἀναγεγραμμένην πρόσοδον ἐξ εἰσφορᾶς τῶν δήμων διὰ τὰς δαπάνας τῆς ἀστυνομίας ἐξ 1,800,000 δραχμῶν. Τὸ ποσὸν τοῦτο θὰ λείψῃ ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1893, διότι τοιαύτη εἰσφορὰ δὲν ἐγένετο, ἀλλὰ καὶ ἡ ἀντίστοιχος δαπάνη δὲν ἐγένετο, καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν, ὑφ’ ἣν ἤδη ἐξετάζομεν τὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ, αἱ ἀναγραφαὶ αὗται δὲν ἔχουσι σημασίαν. Ἔχομεν καὶ πρόσοδον ἄλλην, ἣν ὑπὸ τὴν ἔποψιν, ὑφ’ ἣν ἐξετάζομεν ἤδη τὸν προϋπολογισμὸν, δὲν δυνάμεθα νὰ θεωρήσωμεν, ὡς ἔχουσαν πολλὴν τὴν σπουδαιότητα, εἶναι δὲ αὕτη ἡ ἐκ νομισματοποιΐας ἔκτακτος πρόσοδος 1,500,000 δραχμῶν, ἥτις ὁπωσδήποτε θέλει αὐξήσει κατὰ τοσοῦτον τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους, ἐνῷ τὰ ἔξοδα θέλει αὐξήσει ἀντιστοίχως μόνον κατὰ 250 χιλιάδας, ἀλλ’ εἶναι πρόσοδος, ἥτις δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ κανονική. Ἐπίσης δὲν ἔχει σπουδαιότητα ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς μελέτης τοῦ σταθεροῦ προϋπολογισμοῦ — καὶ πρὸς τοιαύτην μελέτην ἐξετάζομεν ἤδη τὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1893 — πρόσοδος ἐξ ὑπερτιμήσεως τοῦ καταβληθέντος ἐπί τινα χρόνον εἰς τὸ Δημόσιον χρυσοῦ λόγῳ τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς σταφίδος καὶ τῶν ἄλλων ἐξαγομένων, ἡ πρόσοδος δὲ αὕτη ἀνέρχεται εἰς 1,650,000 δραχμῶν, ἀντίστοιχον ἔχουσα μείωσιν τοῦ φόρου κατὰ 20 τοῖς ἑκατόν. Ἐκ τούτων θέλουσιν αὐξήσει τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους, καὶ ἐξασφαλίζεται τὸ ἰσοζύγιον ἢ μᾶλλον τὸ περίσσευμα τοῦ 1893, περίσσευμα, ὅπερ ὅμως καὶ ἄνευ τούτων ἴσως θὰ ἐπαρουσιάζετο, καὶ εἰς ὃ πρέπει νὰ ἐνδιατρίψω, διότι ἐν γένει οἱ ἐν τῇ Βουλῇ ἐπικρίναντες τὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ ὅτε ὑπεβλήθη καὶ κατόπιν, ἐθεώρησαν αὐτὸ ὡς ἰδανικόν. Ἤδη ἐφθάσαμεν εἰς σταθμὸν προόδου ἐν τῇ ἐκτελέσει τοῦ προϋπολογισμοῦ, καθ’ ὃν τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐφαρμογῆς αὐτοῦ καθιστῶσι κατάδηλον, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς, οἷος εἶχεν ὑποβληθῆ, ἦτο προϋπολογισμὸς ἀληθής. Καίτοι ἔκτακτοι περιστάσεις ἐμείωσαν σπουδαίως τὰ τῶν ἐσόδων, καίτοι ὑπῆρξαν αὐξήσεις ἐν τοῖς ἐσόδοις ἐξ ἐκτάκτων πόρων, καὶ ἄνευ τῶν ἐκτάκτων πόρων θὰ ὑπῆρχεν ἐπὶ τῇ ἐφαρμογῇ ἰσοζύγιον ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1893, μεθ’ ὅλην τὴν κατάστασιν ταύτην· καὶ ἰδοὺ πῶς ἔχουσι τὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ τούτου, ἐφ’ ὅσον δύναταί τις σήμερον νὰ ἐκτιμήσῃ αὐτά. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1893, ὡς συνετάχθη, παρουσιάζει περίσσευμα ἐν τῷ συνόλῳ, ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, ὅτι οὐδὲν θὰ ἐπληρόνετο λόγῳ ὑπερτιμήσεως τοῦ συναλλάγματος τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους, ἀναγράφεται ὅμως ἐν τῷ προϋπολογισμῷ πᾶν τὸ ποσὸν τοῦ περισσεύματος ὡς πίστωσις διὰ τὴν ἐνδεχομένην πληρωμὴν ὑπερτιμήσεως τοῦ συναλλάγματος, ἢ διὰ τὴν ἐνδεχομένην ἐπιβάρυνσιν τοῦ δημοσίου χρέους ἐξ ἄλλων λόγων. Τὸ ποσὸν δὲ τὸ οὕτως ἀναγραφόμενον ἐν τῷ προϋπολογισμῷ εἶναι 8,850,000 δραχμῶν. Τοῦτο εἶναι τὸ περίσσευμα τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐξ οὗ ὅμως ἔδει ν’ ἀφαιρεθῇ ποσὸν 1,000,000, διότι ἀναγράφει ὁ προϋπολογισμὸς ἔσοδον ἑνὸς ἑκατομμυρίου ἐκ δανείου ὑπὲρ τῆς ὁδοποιΐας, ὅπερ δὲν δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς πρόσοδος, ὥστε τὸ περίσσευμα ἐκ κανονικῶν προσόδων εἶναι 7,850,000 δραχ. Ἤδη τὸ περίσσευμα τοῦτο ἐξέλιπε σχεδὸν ὁλόκληρον ἐκ τῆς μειώσεως τῶν προσόδων τῶν ἐκ τῶν φόρων καταναλώσεως, καὶ μεθ’ ὅλην τὴν προσθήκην, ἥν ἔχομεν ἐκ τῶν φόρων τῆς παραγωγῆς, θέλουσι μείνει ὅμως πάντοτε ὡς περίσσευμα αἱ ἔκτακτοι πρόσοδοι, περὶ ὧν ἐποιησάμην λόγον, τουτέστιν ἡ ἐκ τῆς νομισματοποιΐας καὶ τῆς ὑπερτιμήσεως τοῦ καταβληθέντος χρυσοῦ λόγῳ τῶν φόρων ἐπὶ τῶν ἐξαγομένων προϊόντων. Τοιοῦτον θὰ ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1893, ἐὰν αἱ ἔκτακτοι περιστάσεις, ἐν αἷς διατελεῖ ἡ χώρα οἰκονομικῶς, μὴ ἐπέβαλλον κανονισμὸν τῶν τοῦ δημοσίου χρέους, μεταβαλόντα ῥιζικῶς τὰ τῶν ἐξόδων. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1893, ὅστις θὰ ἐφηρμόζετο ἐν ἰσοζυγίῳ καὶ ἐπὶ περισσεύματι, ἐὰν μὴ ὑπῆρχεν ἀνάγκη πληρωμῆς συναλλαγματικῆς διαφορᾶς διὰ τὴν ἀπότισιν τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους τῶν ἐκ δανείων, δὲν ὑπῆρξε δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐπὶ τοιαύταις συνθήκαις, διότι πρὸς τὴν ἀπαλλαγὴν τοῦ Δημοσίου ἀπὸ τῆς ἀνάγκης τῆς πληρωμῆς συναλλαγματικῆς ὑπερτιμήσεως περὶ τὰ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους ἀπῃτεῖτο ἡ συνομολόγησις δανείου, ἀλλ’ αὕτη δὲν ἐπετεύχθη, τὸ δὲ ποσὸν, τὸ ἀναγραφόμενον ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, τῶν 8,850,000 δραχμῶν, καὶ ἄν διετίθετο ὁλόκληρον πρὸς ἀπόκτησιν συναλλάγματος, θὰ ἦτο ὅλως ἀνεπαρκὲς, καὶ μάλιστα ἐπὶ τῇ ὑπερτιμήσει τοῦ συναλλάγματος, ἥτις ἐπῆλθε κατόπιν τῆς βεβαιότητος, ὅτι δὲν θὰ ἐπραγματοποιεῖτο δάνειον, ἀφοῦ μάλιστα εὐθὺς ὡς τὸ Δημόσιον ἐπαρουσιάζετο ἀγοραστὴς συναλλάγματος διὰ τὸ ποσὸν τῶν πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους εἰς χρυσὸν ὀφειλῶν τῶν 32,000,000 ἐτησίως, ἀφεύκτως ἡ ὑπερτίμησις θὰ ἐπολλαπλασιάζετο. Ἀλλὰ καὶ ἐπαρκὲς ἐὰν ἦτο τὸ περίσσευμα τοῦ προϋπολογισμοῦ πρὸς τὸ ἐκ τῆς ὑπερτιμήσεως τοῦ συναλλάγματος ἔξοδον, πάλιν δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῶσι τὰ τῆς ἀποτίσεως τῶν πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους ὀφειλῶν τοῦ Κράτους διὰ προμηθείας συναλλάγματος, διότι ἡ χρηματικὴ ἡμῶν ἀγορὰ δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ βαστάσῃ τὸ βάρος τῆς προμηθείας ἐπὶ οἱᾳδήποτε ὑπερτιμήσει. Ἡ χώρα ἡμῶν, ὡς ἔχουσι παρ’ αὐτῇ τὰ τῆς νομισματικῆς κυκλοφορίας, καὶ ἂν μὴ αὕτη κανονισθῇ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσῃ πρὸς τοσαύτην παροχὴν μεταλλικοῦ νομίσματος· τούτου δ’ ἕνεκα ἐλήφθησαν περὶ τὰ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους μέτρα ἄλλα, ἐπιδράσαντα ἐπὶ τὴν ὅλην τῆς χώρας οἰκονομίαν. Ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1893 τὰ μέτρα ταῦτα ἐπηύξησαν σπουδαίως τὸ περίσσευμα, ἀλλ’ ἡ τοιαύτη τοῦ περισσεύματος ἐπαύξησις οὐδεμίαν ἔχει ἀξίαν, ἐν τῇ ἀπόψει, ὑφ’ ἣν ἐξετάζομεν ἤδη τὰ τῆς σχέσεως τῶν ἐσόδων καὶ τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους ἐν προϋπολογισμῷ καταλήγοντι εἰς ἰσοζύγιον ἢ εἰς περίσσευμα ἐσόδων· πρέπει ὅμως νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει καὶ ἡ τῶν μέτρων τούτων ἐπίδρασις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι ἐπὶ μέτρων τοιούτων θὰ στηριχθῇ καὶ ὁ κανονισμὸς τοῦ προϋπολογισμοῦ κατὰ τὸ ἐπιὸν ἔτος, περὶ οὗ ἐν τῇ συνόδῳ ταύτῃ καλούμεθα ἵνα προνοήσωμεν. Ἡ Κυβέρνησις, ἥτις πρώτη εὑρέθη ἐν τῇ ἀνάγκῃ, ὅπως κανονίσῃ τὰ τοῦ δημοσίου χρέους διὰ τρόπου μὴ ἀνταποκρινομένου πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους, μὴ πληροῦντος αὐτὰς, προσέφυγε εἰς σύστημα, ὅπερ δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς περιλαμβανόμενον ἐν τῷ διατάγματι τῆς 30 Μαΐου τοῦ ἔτους τούτου. Κατὰ τὸ σύστημα τοῦτο, μέγα μέρος τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους ἀπὸ τῶν μέσων τοῦ ἔτους τούτου καὶ ἕως τοῦ τέλους τοῦ 1895 δὲν θὰ ἐπληρόνετο, ἀλλὰ κεφαλαιούμενον θ’ ἀπέδιδε τόκον πρὸς 5% εὐθὺς, χρεωλύσιον δὲ ½% ἀπὸ τοῦ 1899. Κατὰ τὸ σύστημα τοῦτο, ἡ ἀπὸ τοῦ Ἰουνίου 1893 καὶ κατὰ τὰ δύο ἑπόμενα ἔτη πληρωμὴ ὀφειλῶν τινων τοῦ Κράτους, γενομένη δι’ ἀναβολῆς, διὰ κεφαλαιώσεως, θὰ κατέληγε μετὰ 2½ ἔτη εἰς ἐπαύξησιν τοῦ δημοσίου χρέους κατὰ 65 ἑκατομμύρια δραχ. χρυσῶν· ἀλλὰ ἐν τῷ παρόντι ἀφῄρει ἀπὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ πᾶσαν τὴν ἀναγεγραμμένην δαπάνην πρὸς τὴν ἀπότισιν τῶν ὀφειλῶν τούτων, ἀντικαθιστῶν μόνην τὴν τῶν τόκων αὐτῶν...

§5ΡΑΛΛΗΣ. Διατί, παρακαλῶ, 65 ἑκατομμύρια;

§6ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τοιοῦτος εἶναι ὁ ὑπολογισμός, ὃν ἔχω ἐδῶ ἀναγεγραμμένον.

§7ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἑξήκοντα.

§8ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ ἔχω ἀναγεγραμμένα 65· ἀλλὰ καὶ 60, νομίζω, ἀρκοῦσι.

§9ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν θὰ ηὔξανε τὸ χρέος κατὰ 60 ἑκατομμύρια, ἀλλὰ θὰ ἀνεγνωρίζετο ὀφειλὴ 60,000,000.

§10ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Λέγω ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ἔτους τούτου θὰ παρουσίαζε περίσσευμα κατὰ λόγον τοῦ ποσοῦ τοῦ ὀφειλομένου, καὶ ὅπερ αὐτὸ μὲν δὲν θὰ ἐπληρόνετο, θὰ ἐπληρόνετο δὲ μόνον ὁ τόκος αὐτοῦ. Τὸ ποσὸν τοῦτο θὰ ἦτο 65 ἑκατομμύρια κατὰ τὸ 1896, τουτέστιν ἀπὸ τοῦ 1896 θὰ ὤφειλε τὸ Κράτος πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους τὰ ἐξ ὑπαρχῆς ὀφειλόμενα 32 ἑκατομμύρια εἰς χρυσόν, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ πλέον 3,250,000, αὐξανόμενα εἰς 3,575,000 ἀπὸ τοῦ 1899, πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν 65 ἑκατομμυρίων· διότι τὸ δάνειον τῆς κεφαλαιώσεως εἶχε καθωρισμένον τόκον 5%, εἶχε καὶ χρεωλύσιον ἀπὸ τοῦ 1899½%, ὥστε ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης θὰ εἴχομεν πρόσθετον βάρος ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους εἰς χρυσὸν 5½% ἐπὶ 65 ἑκατομμυρίων, ἤτοι δραχμὰς χρυσᾶς 3,575,000· ἀλλὰ καὶ πρὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, τουτέστι κατὰ τὰ ἔτη 1896, 1897 καὶ 1898, θὰ εἴχομεν πρόσθετον βάρος 5% ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ κεφαλαίου, ἤτοι 3,250,000 ἐτησίως.

§11ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κατὰ τὸ ἰδικόν σας σύστημα πόσον θὰ ἦτο;

§12ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὰ τοῦ ἡμετέρου συστήματος θὰ ἀκούσητε ἤδη· διότι ἐν τούτῳ διαφέρει τὸ σύστημα τὸ εἰσαγόμενον, περὶ προσωρινῆς προνοίας, ὅτι κατὰ τοῦτο πᾶν τὸ πληρονόμενον καταλογίζεται εἰς ἐξόφλησιν ἴσης ὀφειλῆς τοῦ Δημοσίου, ἐνῷ κατὰ τὸ σύστημα τοῦ διατάγματος τῆς 30 Μαΐου δὲν γίνεται πληρωμή, ἀλλὰ κεφαλαιοῦνται αἱ ὀφειλαί, ἐπιῤῥιπτομένης τῆς προνοίας εἰς τοὺς μετέπειτα περὶ τῆς ὑπηρεσίας τῶν συγκεφαλαιουμένων, ἅτινα δὲν ἠδύναντο οἱ κατὰ τὸ 1893 κυβερνῶντες ν’ ἀποτίσωσιν.

§13ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐὰν συνωμολογεῖτο τὸ δάνειόν σας;

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε!

§15ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οὐδαμῶς ὁμιλῶ ἐν πνεύματι ἐπικρίσεως. Ἴσως ἡ ἐπίκρισις ἀποῤῥέει ἐκ τῶν παρ’ ἐμοῦ λεγομένων, ἀλλὰ προσπαθῶ ν’ ἀποφύγω πᾶσαν τοιαύτην ἔννοιαν, διότι θέλω ἁπλῶς νὰ παραστήσω τὴν ἀλληλουχίαν τῶν γεγονότων, ὡς τὴν ἀντιλαμβάνομαι. Συμβαίνει νὰ ἀντιλαμβάνωμαί τινα ἀντιθέτως πρὸς τὴν ἀντίληψιν ἄλλων, ἀλλὰ δὲν ἐπιδιώκω τὴν παράστασιν τῆς ἀντιθέσεως, περιοριζόμενος εἰς τὴν λογιστικὴν τῶν πραγμάτων ἄποψιν. Λογιστικῶς διὰ τοῦ δανείου τῆς κεφαλαιώσεως ἀνεβάλλετο ἡ πληρωμὴ ὀφειλῶν ἐκ τοῦ δημοσίου χρέους ἀναγεγραμμένων ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, καὶ ἑπομένως ἡ χρῆσις τοῦ 1893 ὠφελεῖτο ἐκ τῆς μὴ πληρωμῆς, καὶ εἴχομεν ἐκ τούτου αὔξησιν περισσεύματος ἴσην πρὸς τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἀναγεγραμμένα ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ὡς πληρωτέα ἐπὶ τῷ ἀρτίῳ, καὶ τὰ ὁποῖα δὲν ἐπληρόνοντο, ὡς ἀνήκοντα εἰς τὸ χρέος τὸ μέχρι τοῦ ἔτους 1896 συγκεφαλαιούμενον. Τὸ σύστημα ὅμως τοῦ διατάγματος τῆς 30 Μαΐου τοῦ ἔτους τούτου δὲν ἔλυε τὸ ζήτημα ὡς πρὸς ὅλας τὰς εἰς χρυσὸν ὀφειλὰς τὰς ἐκ τοῦ δημοσίου χρέους· ἔλυε τὸ ζήτημα τοῦτο ὡς πρὸς τὰς πλείστας ἐξ αὐτῶν, ἔμενον ὅμως τὸ δάνειον τῶν 135 ἑκατομμυρίων, τὸ δάνειον τῶν 16,500,000...

§16ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὸ τὸ ἔχει.

§17ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ διάταγμα περιελάμβανε τὸ δάνειον τοῦτο ὡς τραπησόμενον εἰς δάνειον κεφαλαιώσεως, ἀλλὰ τὸ ἕτερον τῶν συμβαλλομένων μερῶν δὲν συνήνεσεν εἰς τὴν τροπὴν, καὶ ἐπειδὴ τὸ διάταγμα δὲν ἐπιβάλλει, ἀλλ’ ἐπιτρέπει τὴν τροπὴν, δὲν ἐφηρμόσθη αὕτη. Ἡ διάταξις αὕτη ἐθεωρήθη ὡς πάροχος ἀδείας, οὐχὶ ὡς διάταξις κανονιστικὴ καὶ ὑποχρεωτική· ἑπομένως καὶ ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τὸ δάνειον τῶν 16,500,000 δὲν ὑπήχθη εἰς τὸν κανονισμὸν τοῦ διατάγματος τῆς 30 Μαΐου.

§18ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπὶ τούτου παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ δώσω μίαν πληροφορίαν, ὅτι τὸ δάνειον τῶν 16,500,000 δὲν ἐτράπη προσκαίρως καὶ μέχρι τῆς κυρώσεως τῆς Βουλῆς. Αὐτὸ τοὐλάχιστον ἐδήλωσε πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, τὴν τότε, ἡ Διεύθυνσις τῆς Τραπέζης, ἡ ὁποία ἐξεπροσώπει ὁλόκληρον τὴν ὁμάδα· ἀνέμενε δηλαδὴ τὴν κύρωσιν τοῦ διατάγματος τῆς 30 Μαΐου.

§19ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀνέμενον οἱ δανεισταὶ, ἵνα κυρωθῇ τὸ διάταγμα, ὅπως λάβωσιν ἀπόφασιν· ὁποίαν ὅμως ἀπόφασιν θὰ ἐλάμβανον μετὰ τὴν κύρωσιν, τοῦτο οὐδεὶς γινώσκει· ὑποθέτω μάλιστα, ὅτι καὶ αὐτοὶ οἱ ἀμέσως ἐνδιαφερόμενοι δὲν γινώσκουσι σήμερον, τί θὰ ἔπραττον τότε, διότι θὰ ἔπραττον ὅ,τι αἱ περιστάσεις αἱ τότε θὰ ὑπηγόρευον. Τὸ διάταγμα δὲν ἐκανόνιζε τὰ περὶ τούτου καθ’ ὃν τρόπον ἐκανόνιζε τὰ τῶν ἄλλων δανείων, τουτέστιν ὑποχρεωτικῶς.

§20ΡΑΛΛΗΣ. Πάλιν εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ διακόψω, διότι γνωρίζετε καὶ γνωρίζει ἡ Βουλὴ, ὅτι ἐπὶ τοῦ διατάγματος τῆς 30 Μαΐου ἐπῆλθον δύο συμβάσεις, τὴν μίαν τῶν ὁποίων ὑπέγραψεν ἡ Διεύθυνσις τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἡ Διεύθυνσις τῆς Τραπέζης τῆς Ἠπειροθεσσαλίας καὶ ἡ Διεύθυνσις τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης, καὶ ἀνεγράφετο ἐν τῇ ἑτέρᾳ ἡ τροπὴ τοῦ δανείου τῶν 16,500,000 εἰς ὁμολογίας τοῦ δανείου τῆς κεφαλαιώσεως. Ὅλα αὐτὰ ἀποδεικνύουν, ὅτι ἡ συμφωνία ἦτο τελεία, ἀλλὰ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀναγραφῇ, πρὶν ἐπέλθῃ ἡ κύρωσις τῆς Βουλῆς.

§21ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ γνώμη, ἣν ἡ ὑπηρεσία ἔχει περὶ τῶν τοῦ δανείου τούτου, εἶναι...

§22ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ ὑπηρεσία δὲν ἐγνώριζε τίποτε περὶ τούτου.

§23ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ γνώμη, ἣν ἡ ὑπηρεσία ἔχει,—ὄχι εἶχεν,—εἶναι, ὅτι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 12 τοῦ διατάγματος τῆς 30 Μαΐου δὲν ὑπεχρέου τὴν Τράπεζαν, ἵνα τρέψῃ τὸ δάνειον τῶν 16,500,000 εἰς δάνειον κεφαλαιώσεως, καὶ ὅτι ἡ Τράπεζα εἶχε τὴν προαίρεσιν νὰ ἐνασκήσῃ τὴν ἐλευθερίαν, ἥτις ἀφίετο εἰς αὐτήν.

§24ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Οὐσιαστικῶς οὐδὲν ἤθελεν ἐπέλθει ἀποτέλεσμα, καὶ ἐὰν ἤθελεν ἐπέλθει ἡ τροπή.

§25ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς διαφορᾶς ἐκ τῆς τροπῆς τοῦ δανείου τῶν 16,500,000 εἰς τὸ δάνειον τῆς κεφαλαιώσεως, ἀλλὰ περὶ τῆς διαφορᾶς ἐκ τῆς μὴ ἐξοφλήσεως τῶν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δανείου τῶν 16,500,000 διὰ τίτλων τοῦ δανείου τῆς κεφαλαιώσεως. Ἡ ὑπηρεσία εἰς χρυσὸν τοῦ δανείου τῶν 135,000,000, τοῦ δανείου τῶν 16,500,000, τοῦ δανείου τῆς κεφαλαιώσεως, τῶν προσωρινῶν δανείων, τοῦ δανείου τῶν Δυνάμεων, δὲν θὰ ἐξετελεῖτο, κατὰ τὸ διάταγμα τῆς 30 Μαΐου, διὰ καταβολῆς τίτλων τοῦ δανείου τῆς κεφαλαιώσεως, ἀλλὰ θὰ ἐξετελεῖτο διὰ χρυσοῦ, προερχομένου ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου.

§26ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θὰ ἐπληρόνοντο οἱ τόκοι τοῦ δανείου;

§27ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Θὰ ἐπληρόνετο ὁ τόκος τοῦ τόκου τῶν δανείων, περὶ ὧν προνοεῖ τὸ διάταγμα τῆς 30 Μαΐου, ὁλόκληρος δὲ ὁ τόκος τῶν δανείων, περὶ ὧν τὸ διάταγμα δὲν προνοεῖ.

§28ΣΥΓΓΡΟΣ. Κατὰ τὴν σύμβασιν, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἡ τότε Κυβέρνησις, ἐπρόκειτο νὰ πληρωθῇ ἀμέσως ὁ τόκος τῶν 16,500,000. Δὲν φθάνομεν εἰς τὸν αὐτὸν παρονομαστήν; Ἡ ἀνάγκη ἐντὸς τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1893 ἤθελεν εἶσθαι ἡ αὐτή.

§29ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ ἀνάγκη ἐντὸς τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1893 ἤθελεν εἶσθαι ἡ αὐτή, εἴτε ἐπραγματοποιεῖτο εἴτε μὴ ἐπραγματοποιεῖτο ἡ τροπὴ τοῦ δανείου τῶν 16,500,000 εἰς δάνειον τῆς κεφαλαιώσεως, ἀλλὰ δὲν θὰ ἦτο ἡ αὐτή, ἂν τὰ τοκομερίδια τοῦ δανείου τῶν 16,500,000 ἐπληρόνοντο διὰ τίτλων τοῦ δανείου τῆς κεφαλαιώσεως ἀντὶ χρυσοῦ. Καὶ ἐφαρμοζομένης μὲν τῆς τροπῆς, θὰ ἐπληρόνετο εἰς χρυσὸν τὸ τοκομερίδιον τοῦ δανείου τῆς κεφαλαιώσεως, εἰς ὃ ἐτράπη τὸ δάνειον τῶν 16,500,000, μὴ ἐφαρμοζομένης δὲ τῆς τροπῆς, πάλιν εἰς χρυσὸν θὰ ἐπληρόνετο τὸ τοκομερίδιον τοῦ δανείου τῶν 16,500,000, ἀφοῦ αἱ διατάξεις τοῦ διατάγματος τῆς 30 Μαΐου περὶ πληρωμῆς τῶν τοκομεριδίων διὰ τίτλων τοῦ δανείου τῆς κεφαλαιώσεως πάντως δὲν ἐπεξετείνοντο ἐπὶ τὰ τοκομερίδια τοῦ δανείου τῶν 16,500,000· εἰς χρυσὸν ἄρα θὰ κατεβάλλοντο τὰ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δανείου τούτου, τετραμμένου ἢ μή, ὡς καὶ τὰ τοῦ δανείου τῶν 135,000,000 καὶ τὰ τῶν ἄλλων δανείων, ὧν ἐμνήσθην. Ταῦτα πάντα τὰ τοκομερίδια θὰ ἀπετέλουν τὴν εἰς χρυσὸν ὀφειλὴν τοῦ Δημοσίου λόγῳ τοῦ δημοσίου χρέους κατὰ τὸ ἔτος 1893, ὀφειλήν, ἥτις θὰ ἐπήγετο καταβολὴν χρήματος ἕνεκεν ὑπερτιμήσεως τοῦ συναλλάγματος. Ἀνάγκη ἄρα νὰ ἐξετασθῇ κατὰ πόσον ἡ καταβολὴ αὕτη θὰ ἐπέδρα ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1893, τουτέστι κατὰ πόσον τὴν μείωσιν τῶν ἐξόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὴν ἐκ τῆς πληρωμῆς τῶν τοκομεριδίων δανείων τινῶν διὰ τίτλων κεφαλαιώσεως, θὰ ἐξουδετέρου ἡ ἐπιβάρυνσις τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐκ τῆς πληρωμῆς τῶν τῆς ὑπηρεσίας ἑτέρων δανείων διὰ χρυσοῦ, ἤτοι ἐπὶ προσθέτῳ δαπάνῃ λόγῳ τῆς ὑπερτιμήσεως τοῦ συναλλάγματος. Ἀνάγκη νὰ ἐξετασθῇ καὶ ἕτερον ζήτημα σπουδαιότερον, ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθῇ ἡ προμήθεια τοῦ χρυσοῦ ἢ τοῦ συναλλάγματος ἐπὶ οἱᾳδήποτε ὑπερτιμήσει, διότι ἐπὶ τῶν ἀνεπιδέκτων ἐκτελέσεως ὁ λογιστικὸς ὁρισμὸς τῶν ἐπὶ τῇ ἐκτελέσει βαρῶν οὐδεμίαν ἔχει σημασίαν. Ὅπως τὸ διάταγμα τῆς 30 Μαΐου ἐστηρίζετο καὶ εἰς τὴν πληρωμὴν εἰς χρυσὸν ἐσόδων τινῶν, ἀλλ’ ἀνεγνωρίσθη ὑπ’ αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως τῆς συνταξάσης καὶ ἐκδούσης τὸ διάταγμα καὶ ἐκτελούσης αὐτὸ, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη ἦτο ἀδύνατον νὰ ἐφαρμοσθῇ...

§30ΡΑΛΛΗΣ. Ὄχι! διόλου.

§31ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. .. ὅτι ἦτο ἀδύνατον νὰ ἀποκτηθῇ ὁ χρυσὸς αὐτούσιος διὰ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ νόμου κατὰ τὸ γράμμα καὶ τὸ πνεῦμα αὐτοῦ, ὅτι ἠδύνατο νὰ εἰσπραχθῇ ποσὸν τραπεζικῶν γραμματίων ἀνώτερον τοῦ ἀρτίου, ἀλλὰ χρυσὸς αὐτούσιος δὲν ἠδύνατο νὰ εἰσπραχθῇ, καὶ ἑπομένως, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς προμηθείας τοῦ χρυσοῦ ἐκτὸς τῆς ἀγορᾶς δὲν ἠδύνατο νὰ λυθῇ διὰ τοῦ διατάγματος τῆς 30 Μαΐου, —περὶ τούτου δ’ ἐγένετο ἱκανὴ συζήτησις ἐν τῇ Βουλῇ καὶ δὲν πρόκειται ἤδη νὰ ἀναπτύξω τὰ περὶ αὐτοῦ,—ὅπως ἐκεῖ ἐδέησεν ἡ Κυβέρνησις νὰ δεχθῇ ἀντὶ χρυσοῦ τραπεζικὰ γραμμάτια, ἀνθ’ ὧν κατόπιν προσερχομένη εἰς τὴν ἀγορὰν θὰ ἐζήτει χρυσὸν, οὕτως ἐπεβάλλετο εἰς τὴν Κυβέρνησιν, κατὰ τὸ σύστημα τοῦ διατάγματος τῆς 30 Μαΐου, ἡ ὑποχρέωσις τῆς προμηθείας χρυσοῦ ἐν τῇ ἀγορᾷ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δανείων, ὧν ἐμνήσθην, ὅστις θὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ ἀντληθῇ ἐν τῇ ἀγορᾷ ἐντὸς τῶν διοριῶν τῶν τεταγμένων, διότι διορία πρὸς τὴν ἀπόκτησιν καὶ καταβολὴν τοῦ χρυσοῦ τούτου ἦτο ἡ 19 τοῦ μηνὸς Δεκεμβρίου.

§32ΡΑΛΛΗΣ. Τοῦ δανείου τῶν μονοπωλίων.

§33ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ναὶ, ἀλλ’ ἔστω καὶ μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου ἂν ἐξετάσωμεν τὰ τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους εἰς μεταλλικὸν νόμισμα, ποῖαι ἦσαν αὗται; Τὸ Δημόσιον ὤφειλεν οὐ μόνον περὶ τῶν εἰς μεταλλικὸν ὑποχρεώσεων, ὧν ἐμνήσθην, νὰ προνοήσῃ, ἀλλ’ ὤφειλε νὰ προνοήσῃ καὶ περὶ ἄλλων, περὶ ὧν προνοοῦμεν ἡμεῖς ἤδη, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποφύγωμεν αὐτάς· τούτου δ’ ἕνεκα βλέπετε τὸ συνάλλαγμα σήμερον ἔτι ἐστηριγμένον, διότι ἀγοραστὴς εἶναι καὶ τὸ Δημόσιον. Καὶ προεχωρήσαμεν ἐφ’ ἱκανὸν ἐν τῇ ἐνεργείᾳ ταύτῃ, ἀλλὰ δὲν ἐξεπληρώσαμεν ἔτι ἁπάσας τὰς ἐπιβαλλομένας εἰς τὸ Δημόσιον ὑποχρεώσεις εἰς χρυσὸν, αἵτινες καὶ κατὰ τὸ σύστημα τοῦ διατάγματος τῆς 30 Μαΐου θὰ ὑφίσταντο ἀκέραιοι. Κατὰ Δεκέμβριον καθίσταται ἀπαιτητὴ ἡ ὀφειλὴ τῶν τόκων πρὸς τοὺς ἐκ προσωρινῶν δανείων πιστωτὰς τοῦ Κράτους ἐπὶ τῇ ἀνανεώσει τῶν γραμματίων, ὑπάρχουσι δὲ καὶ καθυστεροῦσαι ὀφειλαὶ τόκων. Ὡσαύτως καθίσταται ἀπαιτητὴ ἡ ἐπὶ ταῖς προκαταβολαῖς τῶν Δυνάμεων δόσις τοῦ ἔτους 1893, καθυστερούσης τέως καὶ τῆς δόσεως τοῦ 1892.

§34ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἐπληρώθη τὸ 1892;

§35ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τώρα ἐπληρώθη, τούτου δ’ ἕνεκα, ὡς εἶπον, παρατηρεῖτε στήριξίν τινα τοῦ συναλλάγματος, διότι ἐδέησε τὸν χρυσὸν νὰ προμηθεύσῃ ἡ ἀγορά. Ἀλλ’ ἐδέησε ν’ ἀποκτηθῇ χρυσὸς καὶ ὑπὸ ὅλων τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Κράτους. Ὅλα τὰ Ὑπουργεῖα εἶχον καθυστερήσεις, μὴ ἐπιδεχομένας παράτασιν, ἰδίως μάλιστα, ἀφ’ ὅτου εἶναι γνωστὴ ἡ ἔκρυθμος κατάστασις τῶν οἰκονομικῶν τῆς χώρας. Πάντα δὲ ταῦτα, κατὰ σημείωσιν, ἣν ἔχω ἐνταῦθα, ἀθροίζονται εἰς 3,871,000 δραχμῶν εἰς χρυσόν.

§36ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τῶν προμηθειῶν;

§37ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶναι 1,748,000 δραχμῶν ἐκ καθυστερουσῶν ὀφειλῶν τῶν διαφόρων Ὑπουργείων, 1,200,000 πρὸς τὰς Δυνάμεις διὰ δόσεις, 704,000 διὰ μίαν ἑξαμηνίαν τῶν εἰς χρυσὸν προσωρινῶν δανείων, 168,000 δι’ ὑπηρεσίαν δανείου ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας εἰς χρυσόν. Ὅλα ὁμοῦ ταῦτα συμποσοῦνται εἰς 3,871,000. Ἀλλὰ εἰς ταῦτα θὰ προσετίθεντο, κατὰ τὸ σύστημα τοῦ διατάγματος τῆς 30 Μαΐου, τὰ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δανείου τῶν 135,000,000 διὰ μίαν ἑξαμηνίαν καὶ τοῦ δανείου τῶν 16,500,000 ἐπίσης διὰ μίαν ἑξαμηνίαν, τουτέστι θὰ προσετίθετο ποσὸν 3,374,000 δραχ. ἐν συνόλῳ. Ἐν μηνὶ ἄρα Δεκεμβρίῳ ἔδει νὰ γένηται προμήθεια ποσοῦ ἑπτὰ ἑκατομμυρίων καὶ ἑκατοστύων τινῶν χιλιάδων δραχμῶν. Τοῦτο, ἐρωτῶ, ἦτο δυνατόν; Ἡ ἀγορὰ ἡμῶν δύναται νὰ παράσχῃ ἐντὸς ἡμερῶν ἢ ὀλίγων ἑβδομάδων ποσὸν 7,275,000 δραχμῶν εἰς χρυσόν; Κρίνω τοῦτο ἀδύνατον, ὡς ἔχουσι τὰ τῆς ἀγορᾶς ἡμῶν σήμερον, καὶ ἐπειδὴ τοῦτο εἶναι ἀδύνατον, φρονῶ ὅτι τὸ διάταγμα τῆς 30 Μαΐου, τὸ ὁποῖον εἶχε παύσει λειτουργοῦν, πρὶν ἢ χαρακτηρισθῇ ὡς ἄκυρον παρὰ τῆς Βουλῆς, καὶ ἀφ’ ἧς δὲν ἐγένετο ἡ πληρωμὴ τῶν φόρων τῶν κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν εἰς χρυσὸν, θὰ ἐλογίζετο ὡς αὐτοδικαίως κατηργημένον, ὅταν διεπιστοῦτο, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γένηται ἡ πληρωμὴ ἐγκαίρως πρὸς τοὺς ἔχοντας λαμβάνειν εἰς χρυσὸν ἐξ οἱωνδήποτε ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους, καὶ μάλιστα εἰς ὑπηρεσίαν δανείων. Σύστημα κανονίζον τὰ τοῦ δημοσίου χρέους κατὰ τρόπον, οὗτινος ἡ ἐκτέλεσις θὰ προσέκοπτεν εὐθὺς ἐν τῇ πρώτῃ διορίᾳ τῶν εἰς χρυσὸν πληρωμῶν, δὲν ἦτο προωρισμένον, ἵνα διατηρηθῇ. Ἀλλ’ ἐὰν θεωρηθῇ, ὅτι ἠδύνατο νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ σύστημα ἐκεῖνο, θὰ εἴχομεν πρόσθετον περίσσευμα ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἱκανῶς σπουδαῖον ἐκ τῆς μὴ πληρωμῆς τοκομεριδίων τινῶν εἰς χρῆμα, ἀλλ’ ἐκ τῆς πληρωμῆς αὐτῶν εἰς τίτλους τοῦ δανείου τῆς κεφαλαιώσεως.

§38ΡΑΛΛΗΣ. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ σᾶς διακόψω. Δὲν λαμβάνετε ὑπ’ ὄψιν τὴν σχετικὴν διάταξιν τοῦ διατάγματος τῆς 30 Μαΐου, κατὰ τὴν ὁποίαν μέρος τῶν προκαταβολῶν ὤφειλε νὰ τραπῇ εἰς ὁμολογίας τοῦ δανείου κεφαλαιώσεως· αἱ σχετικαὶ δὲ διαπραγματεύσεις—βεβαίως θὰ τὸ γνωρίζετε—εἶχον προβῆ μέχρι τοσούτου, ὥστε καὶ τὸ δάνειον ἀκόμη τῶν 16,500,000, μεθ’ ὅλην τὴν ἀντίπραξιν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Σύρου, ὅστις οὐχ ἧττον πρὸς ἐμὲ εἶπεν, ὅτι εἶναι σύμφωνος...

§39ΣΥΓΓΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ τὸ ἐπαναλάβητε αὐτό. Ἡ εὐγενεία σας ἤλθετε πρὸς ἐμὲ εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Τραπέζης Ἠπειροθεσσαλίας καὶ μοὶ εἴπατε περὶ αὐτοῦ· ὄχι μόνον σᾶς εἶπον, ὅτι εἶμαι σύμφωνος, ἀλλ’ ὑπέδειξα ὑμῖν καὶ τρόπον διευκολύνσεως τῆς δυσκολίας τῆς μετατροπῆς· μοὶ εἴπατε μάλιστα ἀποχαιρετῶν με «εὐχαριστῶ».

§40ΡΑΛΛΗΣ. Ἔλεγον ἀκριβῶς, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Σύρου ἠναγκάσθη νὰ εἴπῃ πρός με, ὅτι ἦν σύμφωνος εἰς τὸ νὰ γείνῃ ἡ τροπή. Ὑπολογίζετε οὕτω τὰς προκαταβολὰς ἀκεραίας, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ τραπῶσιν εἰς δάνειον κεφαλαιώσεως· ὑπολογίζετε τὸ δάνειον τῶν 16,500,000, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ τραπῇ· περιπλέον δὲ καταλογίζετε ὡς ὑποχρεώσεις ἀπαιτητὰς κατὰ Δεκέμβριον ὅλας ἐκείνας τὰς ὀφειλὰς, τὰς ὁποίας ἀπὸ μακροῦ χρόνου εἴχετε ἀφήσει ἐκκρεμεῖς καὶ en souffrance, καὶ αἵτινες ἐπὶ ἔτη ὁλόκληρα καθυστεροῦντο. Καὶ ἐρωτᾶτε, ἂν τὸν Δεκέμβριον, τὴν 19 Δεκεμβρίου, ἦτο δυνατὸν νὰ εὕρωμεν 7½ ἑκατομμύρια. Δὲν θ’ ἀπῃτοῦντο δυνάμει τοῦ διατάγματος τῆς 30 Μαΐου 7½ ἑκατομμύρια τὸν Δεκέμβριον· ἀπῃτοῦντο ἀληθῶς 600,000 φράγκα διὰ τὸ δάνειον τῶν τριῶν Δυνάμεων, τὰ ὁποῖα εἴχετε ἀφήσει ἐκκρεμῆ, ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους.

§41ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ ἠξεύρω, ὅτι μέχρι τῆς 19 Δεκεμβρίου δὲν ἠδυνήθημεν ἡμεῖς νὰ προμηθευθῶμεν χρυσὸν, ὅσος ἀπῃτεῖτο διὰ τὴν πληρωμὴν μόνης τῆς καθυστερούσης δόσεως τοῦ δανείου τῶν Δυνάμεων. Ἑπομένως τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Βουλευτὴς λέγει, ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ προμηθευθῇ ἐγκαίρως, πάντως δὲν ἠδύνατο νὰ τὸ προμηθευθῇ, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ ὑποχρεώσεων ἐκ δανείων, ἐχουσῶν τὴν διορίαν ἐντὸς τοῦ Δεκεμβρίου, διότι τὰ πράγματα ἀπέδειξαν εἰς ἡμᾶς, ὅτι δὲν ἠδυνήθημεν μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης νὰ προμηθευθῶμεν ποσὸν ἀσήμαντον ἐν ἀντιπαραβολῇ πρὸς ὅσα ὠφείλοντο κατὰ τὸ σύστημα τοῦ διατάγματος τῆς 30 Μαΐου, κατὰ δὲ τὸ νεώτερον σύστημα δὲν ὀφείλονται.

§42ΡΑΛΛΗΣ. Μὲ κεκηρυγμένην τὴν χρεωκοπίαν βεβαίως.

§43ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶπον ὅτι ταῦτα ἦσαν 3,300,000 δραχμῶν. Εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο δὲν περιέλαβον τοὺς τόκους τῶν δανείων τῶν προσωρινῶν, διότι ἡ ὑπηρεσία τῶν δανείων ἐκείνων εἶναι κοινὴ καὶ εἰς τὰ δύο συστήματα, οὐδὲ παραδέχομαι τὰ λεχθέντα παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ὅτι ἠδύνατο τὸ Κράτος νὰ ἀπαλλαγῇ τῆς ὑπηρεσίας ἐκείνης ἕνεκα τῆς φιλοπάτριδος προθυμίας τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Σύρου καὶ τῶν ἄλλων δανειστῶν· διότι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Σύρου, γινώσκομεν πάντες, ὅτι, ὁσάκις πρόκηται περὶ εὐκολιῶν πρὸς τὸ Δημόσιον, εἶναι πρόθυμος· ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Σύρου συνδέει πρὸς τὴν τοιαύτην ἐνέργειαν καὶ τὴν φιλοπατρίαν, τοῦτο δὲ εἶναί τι ὅλως προσωπικὸν, καὶ ἐπὶ τούτου δὲν ἐπιτρέπεται νὰ στηρίζωνται γενικοὶ ὑπολογισμοὶ, καὶ μάλιστα προϋπολογισμοὶ τοῦ Κράτους. Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους δὲν ἠδύνατο νὰ στηρίζηται ἐπὶ εὐκολιῶν, τὰς ὁποίας ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Σύρου βεβαίως θὰ παράσχῃ, ἂν ζητηθῶσι παρ’ αὐτοῦ, ἀλλ’ αἵτινες δὲν δύνανται νὰ παρασχεθῶσι γενικώτερον ἐπὶ ταῖς ἀναλογίαις τῶν ἀναγκῶν προϋπολογισμοῦ βεβαρημένου, ὅσον εἶναι ὁ ἡμέτερος.

§44ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ θὰ σᾶς ὑποδείξω καὶ ἕτερον Βουλευτὴν φιλόπατριν, τὸν συμπολίτην μου κ. Σκουζὲν, ὅστις ἦν πρόθυμος ἐπίσης εἰς τὴν τροπὴν τοῦ δανείου τῶν 16 ἑκατομμυρίων.

§45ΣΥΓΓΡΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κύριε Βουλευτὰ ἐξ Ἀττικῆς, νὰ σᾶς κάμω μίαν παρατήρησιν. Ὅλαι αἱ παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας κάμνετε, νομίζω, ὅτι δὲν ἔχουσι βάσιν, διότι...

§46ΡΑΛΛΗΣ. Διότι δὲν ἀπετέλει τὸ μέτρον μας τὴν χρεωκοπίαν.

§47ΣΥΓΓΡΟΣ. Αἱ παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἐκάματε, εὑρίσκω, ὅτι δὲν ἔχουσι βάσιν, διότι, ἐὰν καὶ αἱ προκαταβολαὶ καὶ τὸ δάνειον τῶν 16,500,000 ἀντηλλάσσοντο ἀντὶ τίτλων τοῦ δανείου τῆς κεφαλαιώσεως, ἡ ὑπηρεσία τῶν τόκων ὅλων τούτων τῶν κεφαλαίων θὰ ἐπεβάρυνε τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1893 καὶ κατὰ συνέπειαν αἱ ἀνάγκαι τοῦ μεταλλικοῦ κατὰ τὸ 1893 θὰ ἦσαν ὁποίας ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καθυπέβαλε. Συνάμα δὲ λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς προσθέσω, ὅτι διὰ τῆς ἐπιζητήσεως τῆς τροπῆς τοῦ δανείου τῶν 16,500,000 εἰς δάνειον τῆς κεφαλαιώσεως ἐπήρχετο μία φανερὰ ζημία εἰς τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον παραξενεύομαι πῶς οἱ τότε συνιστῶντες τὸ πρᾶγμα δὲν εἶχον παρατηρήσει. Κατὰ τὸ Β. Διάταγμα τῆς τριακοστῆς Μαΐου ὡρίζετο, ὅτι τὸ μὲν δάνειον τῶν 16,500,000 ἤθελε λογισθῆ πρὸς 71%, δάνειον τὸ ὁποῖον δὲν ἀποφέρει ἐπὶ τοῦ ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου, παρὰ 4%, τὸ δὲ τῆς κεφαλαιώσεως, τὸ ἀποφέρον 5% ἐπὶ τοῦ ὀνομαστικοῦ, ἤθελε ληφθῆ πρὸς 73%, ὅπερ μεθερμηνευόμενον σημαίνει, ὅτι οἱ κάτοχοι τοῦ δανείου τῶν 16,500,000 ἀντὶ 4% θὰ ἀπελάμβανον 5%. Καὶ διότι οἱ Κύριοι αὐτοὶ ἠρνήθησαν, διὰ τοῦτο παραπονεῖσθε; ἢ λησμονεῖτε ὅτι, ἂν, ὡς εἴπατε, ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἐπερίμενε τὴν ἐπικύρωσιν τοῦ funding διὰ νὰ κάμῃ τὴν τροπὴν,—ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα εἶναι λοιπὸν συμμέτοχος,—θ’ ἀπέκτα δάνειον προνομιοῦχον ἀποφέρον 5%, ἀντὶ τοῦ κοινοῦ ἐσωτερικοῦ δανείου, ὃ κατεῖχεν, ἀποφέρον 4%; Ζητῶ συγγνώμην, κύριε Πρόεδρε, διότι σᾶς διέκοψα.

§48ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, ζητῶ συγγνώμην. Πρόκειται περὶ νέας δωρεᾶς, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Σύρου ἠθέλησε νὰ κάμῃ πρὸς τὸ Δημόσιον. Ἤθελε νὰ μὴ ζημιωθῇ τὸ Δημόσιον, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἠθέλησε νὰ λάβῃ τὰς ὁμολογίας τοῦ δανείου τῆς κεφαλαιώσεως πρὸς 73% καὶ τόκον 5%, ὅταν διὰ τοῦ δανείου τοῦ ἄλλου ἐλάμβανε τόκον πρὸς 4%. Ἀλλ’ ὅλα αὐτὰ, τὰ ὁποῖα λέγει ὁ κύριος Βουλευτὴς, εἶναι ἐντελῶς πλημμελῆ, διότι, ἂν τὸ δάνειον τῶν 16,500,000 ἐπρόκειτο ν’ ἀνταλλαγῇ πρὸς τίτλους τοῦ δανείου τῆς κεφαλαιώσεως πρὸς 73%, τοῦτο ὡρίσθη μεθ’ ὑπολογισμὸν μέχρι λεπτοῦ, ὅπως μὴ ζημιωθῇ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Σύρου οὐδὲ λεπτὸν, καὶ μὴ δωρήσῃ ἐν τῇ γενναιοδωρίᾳ του οὐδὲ λεπτὸν εἰς τὸ Κράτος. Ἀληθῶς τὸ δάνειον τῆς κεφαλαιώσεως ἦτο ἀσφαλέστερον κατὰ τοῦτο, καθόσον αἱ δι’ αὐτοῦ χορηγούμεναι ἐγγυήσεις ἦσαν σπουδαιότεραι.

§49ΣΥΓΓΡΟΣ. Καὶ ὁ τόκος περισσότερος.

§50ΡΑΛΛΗΣ. Σᾶς ἤκουσα. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ἀπαντήσω, ἀφοῦ ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὴν ὑπομονὴν νὰ μᾶς ἀκούῃ. Περιπλέον φρονεῖτε, ὅτι τὸ Κράτος ἤθελε βαρυνθῆ διὰ τοῦ τόκου 3½ ἑκατομμυρίων κατὰ τὸ 1893. Ποσῶς. Τὸ Κράτος ἤθελε βαρυνθῆ μὲ τόκους κατὰ τὸ 1894 καὶ οὐχὶ τὸ 1893, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως ἑκάστης σειρᾶς ὁμολογιῶν...

§51ΣΥΓΓΡΟΣ. Κατὰ τὸ 1893, διότι κατὰ τὴν σύμβασίν σας εἶσθε ὑποχρεωμένοι, ἅμα ἐξεδίδετε δάνεια, νὰ ἐμβάζητε ἀμέσως τὴν πληρωμὴν τῶν τόκων ἑνὸς ἔτους.

§52ΡΑΛΛΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ. Τὸ Κράτος ἤθελεν ἐπιβαρυνθῆ ὄχι μὲ τοὺς τόκους τῶν προκαταβολῶν, διότι αὐτοὶ ὠφείλοντο, ὄχι μὲ τοὺς τόκους τοῦ δανείου τῶν 16,500,000, διότι αὐτοὶ ὠφείλοντο, καὶ σεῖς ἐν τῇ γενναιοδωρίᾳ σας δὲν τοὺς ἐχαρίζετε.

§53ΣΥΓΓΡΟΣ. Δὲν ἐπρόκειτο περὶ χάριτος.

§54ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ ἠξεύρω. Ἐπρόκειτο νὰ ἐπιβαρυνθῇ τὸ Κράτος μὲ τοὺς τόκους τῶν 9,000,000 ὁμολογιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐξεδόθησαν διὰ τὸ τοκομερίδιον τοῦ Ἰουλίου, καὶ μὲ τοὺς τόκους τῶν ὁμολογιῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐξεδίδοντο διὰ τὸ τοκομερίδιον τοῦ Ὀκτωβρίου. Τοῦτο ἦτο τὸ δάνειον τῆς κεφαλαιώσεως· ἀλλ’ εἶχεν ἓν μέγα ἐλάττωμα,—καὶ πρέπει νὰ τὸ εἴπω,—ὅτι δὲν ἦγε, κατὰ τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ ἐκ Σύρου, ἀπ’ εὐθείας εἰς τὴν χρεωκοπίαν, τὴν ὁποίαν συνεβούλευεν ἐπανειλημμένως καὶ φορτικῶς μάλιστα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τῆς 3 Μαΐου, διαλανθάνων εἰς τοὺς διαδρόμους τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν.

§55ΣΥΓΓΡΟΣ. Εἰς τοιοῦτον στάδιον συζητήσεως δὲν δύναμαι νὰ σᾶς ἀκολουθήσω.

§56ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ἐμποδίζω τὸν κύριον Βουλευτὴν διακόπτοντα, διότι, καίτοι ἐξήγησα, ὅτι οὐδόλως προαιροῦμαι νὰ δώσω πολιτικὸν χαρακτῆρα εἰς τὰ παρ’ ἐμοῦ ἐκτιθέμενα, ἐπειδὴ ὅμως ἐνδέχεται νὰ λανθάνῃ, παρὰ τὴν θέλησίν μου, ἐν τῷ τρόπῳ τῆς ἐκθέσεως ἔννοια δυναμένη κατὰ τὴν γνώμην τοῦ κ. Βουλευτοῦ νὰ δώσῃ χώραν εἰς παρεξηγήσεις, δὲν ἤθελον νὰ παρεμβάλω κώλυμα εἰς τὴν διευκρίνησιν τῶν θεμάτων, ἀλλὰ βλέπετε ὅτι μεταβάλλεται ὁλοσχερῶς ὁ χαρακτὴρ τῆς συζητήσεως. Τώρα ὁ κύριος Βουλευτὴς προκαλεῖ ζήτημα, ἐὰν τὸ διάταγμα τῆς 30 Μαΐου ἐκήρυσσε τὴν χρεωκοπίαν ἢ δὲν ἐκήρυσσε τὴν χρεωκοπίαν, καὶ ἂν ἦτο δυνατόν, ὑφισταμένου τοῦ διατάγματος τῆς 30 Μαΐου, νὰ θέλῃ τις νὰ ἐπινοήσῃ χρεωκοπίαν, ὡς ἂν εἰ ὁ θέλων τὴν χρεωκοπίαν δὲν ἱκανοποιεῖτο ἐντελῶς διὰ τοῦ διατάγματος ἐκείνου...

§57ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἱκανοποιεῖτο διόλου.

§58ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μὴ ἐπιτρέπετε τὰς διακοπὰς, κύριε Πρόεδρε.

§59ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κατ’ ἀρχὴν δὲν ἐπιτρέπω διακοπὰς, οὐδὲ νομίζω ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ ἐπὶ τοῦ βήματος νὰ ἐπιτρέπῃ διακοπάς· διότι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι ὑπόχρεως νὰ ὑφίσταται αὐτὴ τὰς ἐκ τῆς ἀνοχῆς τοῦ ἐπὶ τοῦ βήματος ἐνοχλήσεις. Τὰς διακοπὰς προεκάλεσεν ἡ ἀνάγκη, ὅπως ὁμιλήσω περὶ τῶν κατὰ τὸ διάταγμα τῆς 30 Μαΐου, ἦτο δὲ ἀνάγκη νὰ μὴ παραλίπω τὰ περὶ τούτου, διότι τὸ διάταγμα μετεῤῥύθμισεν ἐν τῇ ἐκτελέσει πολλὰ τῶν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ 1893, καὶ ἔπρεπε νὰ παραστήσω τίνα ὑπῆρξαν τὰ ἐπὶ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1893 ἀποτελέσματα τοῦ διατάγματος, ὅπως πρέπει νὰ παραστήσω καὶ τίνα θὰ ὑπάρξωσι τὰ ἐπὶ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦτον ἀποτελέσματα τοῦ ἄρτι ψηφισθέντος νόμου περὶ τῆς ὑπηρεσίας τῶν ἐθνικῶν δανείων, διότι καὶ τοῦ νόμου τούτου ἡ ἐπίδρασις ἐπὶ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1893 εἶναι σπουδαία. Τὸ καθιερωθὲν ὑπὸ τοῦ διατάγματος τῆς 30 Μαΐου σύστημα, ὅπερ ὅμως, ὡς εἶπον, δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ ἐφαρμοσθῇ, διότι θὰ προσέκοπτεν ἤδη τῇ 19 Δεκεμβρίου εἰς τὸ ἀνέφικτον τῆς προμηθείας τοῦ χρυσοῦ τοῦ ἀναγκαίου πρὸς τὴν πληρωμὴν τῶν τοκομεριδίων, τῶν μὴ ἀποτινομένων διὰ τῆς κεφαλαιώσεως, ἐφ’ ὅσον ὅμως ἐφηρμόσθη, ἔσχεν ἀποτέλεσμα ὅτι 11,449,000 δρ. ἀναγεγραμμέναι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων πρὸς ἀπότισιν τοκομεριδίων δὲν πληρόνονται ἐκ τῶν τακτικῶν προσόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ πληρόνονται ἐκ τίτλων δανείου· ἑπομένως ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐσόδων παρουσιάζει τὸ ποσὸν τοῦτο ὡς πρόσθετον περίσσευμα. Ἐπίσης ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ἄρτι ψηφισθέντος νόμου περὶ ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐσόδων θὰ παρουσιάσῃ ὡς πρόσθετον περίσσευμα καὶ ἅπασαν τὴν πρὸς τὸ ἄρτιον διαφορὰν τῆς κατὰ τὸν μῆνα Δεκέμβριον πληρωμῆς τῶν τοκομεριδίων δανείων τινῶν κατὰ λόγον 50%. Ἡ διαφορὰ δὲ αὕτη εἶναι 6,356,000 δραχμῶν. Ἑπομένως ἔχομεν ἐπὶ τῷ συνόλῳ ποσὸν 17,800,000, ἐπιπροστιθέμενον εἰς τὸ περίσσευμα τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1893 ἐκ τῆς μὴ ἐκτελέσεως ἀκεραίων τῶν εἰς ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους, ἐκ τῆς πληρωμῆς τῶν κατὰ τὸν μῆνα Δεκέμβριον ἐξαργυρωτέων τοκομεριδίων δανείων τινῶν μεμειωμένων εἰς τὸ ἥμισυ, ἐκ τῆς πληρωμῆς διὰ τίτλων ἀντὶ χρήματος τοκομεριδίων ἐξαργυρωτέων κατὰ Ἰούλιον καὶ κατὰ Ὀκτώβριον. Προσέτι ἔχομεν περίσσευμα ἐκ τῆς μειώσεως τῆς δαπάνης πρὸς ἀπότισιν τῆς ὑπερτιμήσεως τοῦ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους διατεθησομένου συναλλάγματος, διότι, ἐνῷ ὁ προϋπολογισμὸς προορίζει πρὸς τοιούτους σκοποὺς τὸ περίσσευμα τῶν 8,850,000 διετέθησαν ἐντὸς τοῦ ἔτους εἰς ὑπερτίμησιν συναλλάγματος, ἕνεκα τῶν ὑποχρεώσεων τῶν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τῶν δανείων, 4,600,000, ὥστε ἔχομεν καὶ ἐκ τούτου οἰκονομίαν 3,250,000, ὑπολογιζομένου τοῦ εἰς ἀγορὰν συναλλάγματος προωρισμένου περισσεύματος οὐχὶ εἰς 8,850,000, ἀλλ’ εἰς 7,850,000, λόγῳ τῆς μὴ συμπεριλήψεως ἐν αὐτῷ τοῦ προϊόντος τοῦ μὴ συνομολογηθέντος δανείου τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου. Οὕτω λοιπὸν ὑπολογιζομένων τῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἔχομεν λίαν σπουδαῖον περίσσευμα κατὰ τὸ ἔτος 1893· ἔχομεν 21 ἑκατομμύρια περίπου ἐκ τῶν πόρων τούτων, ἐπιπροστιθέμενα εἰς τὸ μικρὸν περίσσευμα, εἰς ὃ θὰ κατέληγεν ἄλλως ἡ ἐκτέλεσις τοῦ προϋπολογισμοῦ. Τὸ περίσσευμα τοῦτο τῆς χρήσεως δὲν εἶναι καὶ ἐν τῇ ταμειακῇ διαχειρίσει περίσσευμα, διότι ὁ ταμειακὸς λογαριασμὸς εἶναι ἀνεξάρτητος τῶν τῆς χρήσεως. Ἐν τῷ ταμειακῷ λογαριασμῷ ἔχομεν διαφόρους πληρωμάς, προκαταβληθείσας ἐπὶ δανείων μήπω πραγματοποιηθέντων, καὶ ἐννοεῖται, ὅτι εἰς τὰς προκαταβολὰς ταύτας διετέθησαν κυρίως τὰ περισσεύματα τῶν τακτικῶν καὶ ἐκτάκτων προϋπολογισμῶν· ἀλλ’ ἡ ἐξέτασις τῶν κατὰ τὴν ταμειακὴν κατάστασιν δὲν εἶναι τὸ προκείμενον θέμα· ἡμεῖς ἤδη ἦτο πρέπον νὰ ἐξετάσωμεν τὰ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς διαῤῥυθμίσεως τοῦ χρέους ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1893, ἵνα συμπληρώσωμεν οὕτω τὴν μελέτην τῶν κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτοῦ, καὶ ἐκ τῆς ἀφετηρίας ταύτης προέλθωμεν εἰς τὴν ἐπισκόπησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1894. Ἰδίως δ’ ἐν τοῖς τοῦ δημοσίου χρέους, ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων, ὁποῖα βλέπομεν αὐτὰ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1893, θὰ δυνηθῶμεν νὰ κρίνωμεν περὶ τῶν δυνάμεων τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1894, ὅπως ἀντίσχῃ εἰς τὰς ἀπαιτήσεις τὰς ἐκ τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους. Ἡ εἰς ἀκέραιον πληρωμὴ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους εἶναι ἐντελῶς ἀδύνατος· τοῦτο ἀντιλαμβάνεται ἐκ πρώτης ὄψεως πᾶς ὁ ἐξετάζων τὰ τῆς καταστάσεως, ὁποία σήμερον παρουσιάζεται. Μέχρι τοῦδε τὴν δυσχέρειαν προεκάλει μόνη ἡ ἔλλειψις δυνάμεων τῆς χώρας, διότι αἱ νομισματικαὶ ἀνωμαλίαι καὶ ἡ ἀνεπάρκεια τῶν τραπεζικῶν κεφαλαίων πρὸς πλήρωσιν ἀναγκῶν στοιχειωδῶν καθίστων λίαν δυσχερῆ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους πρὸς προμήθειαν ἐν τῇ χρηματικῇ τῆς χώρας ἀγορᾷ καὶ ἀποστολὴν μεταλλικοῦ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἂν μὴ ἐλαμβάνοντο μέτρα τινά, ἅτινα ἡ κατάπτωσις τῆς δημοσίας πίστεως ἐπ’ ἐσχάτων κατέστησεν ἀτελεσφόρητα Ἀλλ’ ἐν ᾧ τὰ ἐμπόδια προήρχοντο μέχρι τοῦδε ἐκ τῆς ἀνεπαρκείας τῆς χώρας, ὅπως παράσχῃ εἰς τὸ Δημόσιον τὸν χρυσὸν, οὗτινος τοῦτο εἶχεν ἀνάγκην, ἀντὶ τῶν τραπεζικῶν γραμματίων, τῶν ἀποτελούντων τὰς προσόδους αὐτοῦ, σήμερον καὶ τὰς προσόδους ταύτας βλέπομεν μειουμένας ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε, καὶ ἂν ἡ χώρα ἦτο ἐπαρκὴς πρὸς τὴν παροχὴν τοῦ χρυσοῦ ἀντὶ τῶν τραπεζικῶν γραμματίων τοῦ Δημοσίου, δὲν θὰ ἦτο τὸ Δημόσιον ἐπαρκὲς πρὸς τὴν ἐκ τῶν ἰδίων εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια προσόδων ἀπόκτησιν τοῦ χρυσοῦ. Καὶ τοῦτο ἐγένετο καταφανὲς ἤδη πρὸς ὑμᾶς ἐξ ἑνὸς καὶ μόνου γεγονότος, ὅπερ ἐξέθηκα ἐν σχέσει πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1893, ἐκ τῆς κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο ἐπὶ ἔλαττον διαφορᾶς πρὸς τὰ προϋπολογισθέντα τῶν προσόδων τῶν ἐκ τῶν δασμῶν ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς, διαφορᾶς 7,500,000 δραχμῶν ἐπὶ ἔλαττον ἐξ ἑνὸς καὶ μόνου φόρου, ἥτις δὲν ἐπῆλθεν ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων ἁπάντων τῶν μηνῶν, ἀλλ’ ἐπῆλθεν ἐκ μόνων τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν τελευταίων μηνῶν, διότι οἱ πρῶτοι μῆνες τοῦ ἔτους ἀπέδιδον περίπου ὅσα καὶ οἱ μῆνες τοῦ προηγουμένου ἔτους. Ἐὰν ἐπὶ τοιαύτῃ βάσει ὑπολογίσωμεν τὰ τῶν προσόδων κατὰ τὸ προσεχὲς ἔτος, ἐὰν ὑπολογίσωμεν τὰς προσόδους ἐκ τῶν δασμῶν ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς ἐπὶ τῷ μέτρῳ, ὅπερ παρέχουσι τὰ ἀποτελέσματα τῶν τελευταίων μηνῶν τοῦ 1893, ἐὰν τὸ αὐτὸ μέτρον ἐφαρμόσωμεν καὶ εἰς τοὺς ἄλλους φόρους καταναλώσεως, τὰ συμπεράσματα, εἰς ἃ καταλήγομεν, δὲν εἶναι ἐνθαῤῥυντικά, βεβαίως δ’ εἶναι ἱκανὰ, ἵνα μᾶς πείσωσιν, ὅτι εἴτε οὗτος ὁ Βουλευτὴς, εἴτε ἐκεῖνος ὁ Βουλευτὴς, εἴτε οὗτος ὁ πολιτευόμενος, εἴτε ἐκεῖνος ὁ πολιτευόμενος ἤθελε τὴν κήρυξιν τῆς ἀνεπαρκείας τοῦ Κράτους πρὸς τὴν πλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεων αὐτοῦ, εἴτε ἡ ἀνεπάρκεια ἐκηρύχθη ὑπὸ τοῦ διατάγματος τῆς 30 Μαΐου, εἴτε ἐκηρύχθη ὑπὸ τοῦ νόμου τῆς 10 Δεκεμβρίου, ἡ ἀνεπάρκεια εἶναι γεγονὸς βέβαιον, γεγονὸς προερχόμενον καὶ ἐκ τῆς ἐλλείψεως δυνάμεων τῆς χώρας, ὅπως παράσχῃ εἰς τὸ Δημόσιον τὸ μεταλλικὸν χρῆμα, ὅπερ εἶναι ἀναγκαῖον πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους, καὶ ἐκ τῆς ἐλλείψεως δυνάμεων αὐτοῦ τοῦ Δημοσίου, μετὰ τὴν κατάστασιν, ἣν πολλὰ συνετέλεσαν ἵνα δημιουργήσωσιν, ὅπως προσφέρῃ τὸ εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια ἀντίτιμον τοῦ χρυσοῦ· διότι τοιαύτη εἶναι ἡ περιστολὴ τῶν προσόδων τοῦ Κράτους ἐκ τῆς κρίσεως, ἣν διερχόμεθα, ὥστε καὶ ἂν ἐπὶ τῷ ἀρτίῳ θ’ ἀντηλλάσσοντο τὰ τραπεζικὰ γραμμάτια πρὸς τὸν χρυσὸν, δὲν θὰ εἶχε τὸ Δημόσιον προσόδους ἱκανὰς εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, ἵνα δι’ αὐτῶν ἀποτίσῃ τὸν ἀναγκαῖον χρυσόν. Εἰς τὰ συμπεράσματα ταῦτα μᾶς ὁδηγοῦσι τὰ ἀποτελέσματα τῆς φορολογίας τῆς καταναλώσεως κατὰ τοὺς τελευταίους τοῦ ἔτους μῆνας, καὶ διὰ τὸ σοβαρὸν τῶν συμπερασμάτων μὲ βλέπετε ἐπιμένοντα εἰς τὰ τῶν τελευταίων τούτων μηνῶν, περὶ ὧν πρέπει νὰ σχηματίσῃ ἡ Βουλὴ γνώμην μεμελετημένην, ἵνα ἐκ τῆς Βουλῆς μεταδοθῇ καὶ εἰς τὴν κοινωνίαν πλήρης γνῶσις τῆς ἐξ αὐτῶν ἀποῤῥεούσης καταστάσεως. Τὰ φορολογικὰ ἀποτελέσματα τῶν τελευταίων μηνῶν τοῦ 1893 δίδουσι τὸ μέτρον τῶν δυνάμεων τοῦ Δημοσίου πρὸς τὴν πλήρωσιν τῶν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους ὑποχρεώσεων αὐτοῦ, μένοντος κεχωρισμένου καὶ ἀνεξαρτήτου τοῦ ζητήματος τῆς ἀνεπαρκείας τῆς χώρας πρὸς παροχὴν εἰς ἀντάλλαγμα τραπεζικοῦ νομίσματος τοῦ ἀναγκαίου εἰς τὸ Δημόσιον χρυσοῦ. Κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο, ὡς εἶπον, δὲν ὑπῆρξεν ἀνάγκη προμηθείας σπουδαίου ποσοῦ συναλλάγματος πρὸς τὰ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους, ἀφοῦ ἡ λόγῳ ὑπερτιμήσεως δαπάνη ὑπῆρξε μόνον 4,600,000 δραχμῶν.

§60Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τοῦ ἔτους;

§61ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μέχρι τοῦδε καὶ ἀπ’ ἀρχῆς τοῦ ἔτους, περιλαμβάνει ὅμως τὸ ποσὸν καὶ τὰς δαπάνας ἐξ ὑπερτιμήσεως συναλλάγματος, ἃς κατὰ τὸν μῆνα τοῦτον ἐπάγεται ἡ εἰς χρυσὸν καταβολὴ τῶν τόκων τῶν προσωρινῶν δανείων καὶ τοῦ εἰς μεταλλικὸν δανείου τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ὡς καὶ τῶν δόσεων εἰς λογαριασμὸν τῶν προκαταβολῶν τῶν Δυνάμεων, τῆς ἤδη καθισταμένης ἀπαιτητῆς καὶ τῆς καθυστερούσης. Ἀλλὰ πρὸς ἐκτίμησιν τοῦ ἀναγκαίου ποσοῦ συναλλάγματος εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους κατὰ τὸ ἔτος 1894 ἐν σχέσει πρὸς τὸ διατεθὲν κατὰ τὸ 1893, πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει, ὅτι, κατὰ τὸν νόμον περὶ ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους, τὰ τοῦ Δεκεμβρίου τοῦ 1893 τοκομερίδια ἀποτίνονται τὸ πλεῖστον διὰ τραπεζικῶν γραμματίων, καὶ θέλουσι μὲν τελικῶς ἐπιβαρύνει τὴν ἀγορὰν ἡμῶν, ὡς ἐὰν ἀπετίνοντο εἰς χρυσὸν, ἀλλὰ τὸ Δημόσιον θέλουσιν ἐπιβαρύνει διὰ τῆς σταθερᾶς διαφορᾶς τῶν 50% πρὸς τὰ 30%, ἀντὶ τῆς ἀπὸ τοῦ ἐπιόντος ἔτους ἐπιβαρύνσεως αὐτοῦ κατὰ λόγον τῆς παραλλασσούσης ὑπερτιμήσεως τοῦ συναλλάγματος. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ἐφηρμόσθη ἐν ἔτει 1893 τὸ σύστημα τοῦ διατάγματος τῆς 30 Μαΐου, ἡ ἀνάγκη συναλλάγματος πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους δὲν ὑπῆρξεν ἐν ἀναλογίᾳ κατωτέρᾳ τῆς τοῦ ἐφαρμοσθησομένου κατὰ τὸ 1894 συστήματος. Κατὰ τὸ σύστημα τοῦ διατάγματος, τοκομερίδια 22,200,000 δραχμῶν ἐτησίως θ’ ἀπετίνοντο διὰ τίτλων κεφαλαιώσεως, δὲν θὰ ἐβάρυνον ἄρα τὴν ἀγορὰν πρὸς τὴν ἀπόκτησιν τοῦ χρυσοῦ, θὰ ἔμενον ὅμως βαρύνοντα τὴν ἀγορὰν πρὸς τὴν ἀπόκτησιν τοῦ χρυσοῦ ἄλλα δάνεια, ὅσον καὶ τὸ σύστημα τοῦ νόμου τῆς 10 Δεκεμβρίου 1893· διότι κατὰ τὸ σύστημα τοῦ νόμου τῆς 10 Δεκεμβρίου 1893 θὰ ἔχωμεν κατὰ τὸ 1894 καταβολὴν εἰς χρυσὸν λόγῳ τῶν 30% ἐπὶ τῶν τοκομεριδίων ἐξ 7,463,000, ἄλλην ἐξ 900,000 διὰ τὴν δόσιν τῶν Δυνάμεων, ἄλλην ἐξ 1,409,000 διὰ τοὺς τόκους τῶν προσωρινῶν δανείων, καὶ ἄλλην ἐξ 170,000 διὰ τόκους τοῦ εἰς μεταλλικὸν δανείου τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ἤτοι ἐν ὅλῳ 9,942,000 χρυσῶν δραχμῶν, ἐνῷ κατὰ τὸ σύστημα τοῦ διατάγματος τῆς 30 Μαΐου, τὸ ὁποῖον, ὡς εἶπον ἤδη, δὲν θὰ ἐφηρμόζετο, διότι δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ πληρωθῶσι τὰ εἰς χρυσὸν τῇ 19 Δεκεμβρίου κατὰ τὸ σύστημα ἐκεῖνο ὀφειλόμενα, ἀλλὰ κατὰ τὸ σύστημα ἐκεῖνο, ὑποτιθεμένου ὅτι ἠδύνατο νὰ ἐφαρμοσθῇ, θὰ εἴχομεν κατὰ τὸ 1894 πλὴν τῶν διὰ τίτλων κεφαλαιώσεως πληρωμῶν καταβολὰς εἰς χρυσὸν ἐπὶ τοῦ δανείου τῶν 135,000,000 δρ. 5,310,000 εἰς τόκους καὶ 380,000 εἰς χρεωλύσιον, ἐπὶ τοῦ δανείου τῶν 16,500,000 δρ. 631,000 εἰς τόκους καὶ 417,000 εἰς χρεωλύσιον, ἐπὶ τοῦ δανείου τῆς κεφαλαιώσεως 1,300,000 εἰς τόκους, ἤτοι ἐν συνόλῳ 8,039,000 δρ. κατὰ τὸ διάταγμα, ἀπέναντι 7,463,000 κατὰ τὸν νόμον, διότι τὰ ἄλλα, τὰ τῶν δόσεων τῶν Δυνάμεων, τὰ τῶν τόκων τῶν προσωρινῶν δανείων καὶ τοῦ δανείου τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας εἰς μεταλλικὸν εἶναι κοινὰ εἰς ἀμφότερα τὰ συστήματα. Προστιθεμένων ἄρα καὶ τούτων, ἀντὶ 10,350,000 κατὰ τὸ 1894, καταβληθησομένων εἰς χρυσὸν πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δανείων κατὰ τὸ σύστημα τοῦ διατάγματος τῆς 30 Μαΐου, θὰ ἔχωμεν καταβολὴν 9,940,000 κατὰ τὸ σύστημα τοῦ νόμου τῆς 10 Δεκεμβρίου, τουτέστι τὸ σύστημα τοῦτο τὸ προσωρινὸν καὶ ἀναλόγως πρὸς τὰς δυνάμεις τοῦ τόπου μεταβλητέον, ὡς σήμερον ἔχει, θὰ βαρύνῃ κατὰ τὸ 1894 τὸ Δημόσιον καὶ τὴν ἀγορὰν τῆς χώρας ὀλιγώτερον τοῦ συστήματος τοῦ διατάγματος· τὸ αὐτὸ δὲ σύστημα τοῦ νόμου κατὰ τὸ ἔτος 1895, ὡς ἐκ τῆς αὐξήσεως τοῦ δανείου τῆς κεφαλαιώσεως κατὰ τὸ σύστημα τοῦ διατάγματος τῆς 30 Μαΐου, θὰ ἐπήγετο ἐπιβάρυνσιν σχετικῶς ἐλάσσονα, διότι, ἐνῷ θὰ ἔχωμεν καὶ κατὰ τὸ 1895 τὴν αὐτὴν καταβολὴν τῶν 7,463,000 κατὰ τὸ σύστημα τοῦ νόμου, κατὰ τὸ σύστημα τοῦ διατάγματος θὰ εἴχομεν κατὰ τὸ 1895 καταβολὴν 9,940,000, πλὴν τῆς ἐπιβαρύνσεως ἐκ τῆς αὐξήσεως τοῦ δημοσίου χρέους ἐπὶ τῷ ποσῷ τῶν ἐν τῷ ἔτει κεφαλαιωθέντων τοκομεριδίων. Τὰ κατὰ τὸν νόμον περὶ προσωρινοῦ κανονισμοῦ τοῦ δημοσίου χρέους ἀναγραφόμενα ἐν τῷ προϋπολογισμῷ 9,942,000 δρ., ἤτοι εἰς στρογγύλον ἀριθμὸν 10,000,000, δὲν ἀποτελοῦσι τὴν ὅλην ἐκ τούτου ἐπιβάρυνσιν, διότι ἡ καταβολὴ θὰ γίνηται εἰς χρυσὸν, ὅπως εἰς χρυσὸν θὰ κατεβάλλετο καὶ τὸ ἀνώτερον ποσὸν, τὸ κατὰ τὸ σύστημα τοῦ διατάγματος τῆς 30 Μαΐου διαφεῦγον τὴν κεφαλαίωσιν, ἡ δὲ ὀφειλὴ εἰς χρυσὸν ἐπάγεται δαπάνην ὑπερτιμήσεως, ἣν ἂν ὑπολογίσωμεν πρὸς 70%, ἀντὶ τῶν 10,000,000 θὰ ἔχωμεν τὴν ἐκ τούτου ἐπιβάρυνσιν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1894 ἐκ 17,000,000, ἐπιπροστιθεμένων δὲ καὶ τῶν ἄλλων ἐκ δανείων ὑποχρεώσεων, ἤτοι τῶν εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, εἴτε ἐξ ὑπαρχῆς, εἴτε ἐκ τροπῆς, καὶ τῶν ἐκ χορηγημάτων, θὰ ἔχωμεν ἀναγραφὴν ὁλικὴν πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους 22,350,000 δρ. εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, τουτέστι θὰ ἔχωμεν 30% ἐπὶ τῶν τοκομεριδίων τῶν παγίων καὶ χρεωλυτικῶν δανείων 7,463,000, τόκους κυμαίνοντος χρέους 1,509,000, προμήθειαν 41,000, δόσιν ἀπέναντι προκαταβολῶν τῶν Δυνάμεων 900,000, ἐν ὅλῳ 9,913,000 εἰς χρυσόν· θὰ ἔχωμεν προσέτι ὑπηρεσίαν δανείων εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια 5,025,000, ὑπερτίμησιν νομίσματος 6,939,000 πρὸς 70% φθάνομεν δ’ οὕτω εἰς δρ. 21,668,000· εἰς ταῦτα προσθετέον τὰ ναυτικὰ χορηγήματα, τὰ πιστωτικὰ γραμμάτια καὶ τοὺς τόκους τῶν χρηματικῶν ἐγγυήσεων ἐπὶ ποσῷ 490,000, καὶ οὕτω συμπληροῦνται 22,358,000 δρ. Τοῦτο τὸ ποσὸν τῆς εἰς τραπεζικὸν νόμισμα καταβολῆς κατὰ τὸ σύστημα τοῦ νόμου, θὰ ἦτο ἀνώτερον, ἐὰν μὴ εἶχον κανονισθῆ κατὰ τὸν νόμον τοῦτον τὰ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους καὶ εἶχεν ἐπικυρωθῆ τὸ σύστημα τοῦ διατάγματος τῆς 30 Μαΐου· θὰ ἦτο δὲ ὀλίγῳ μὲν ἀνώτερον κατὰ τὸ ἔτος 1894, τουτέστι περὶ τὸ ἥμισυ ἑκατομμύριον, ἀλλὰ πλειότερον κατὰ τὸ 1895, ἤτοι κατὰ 3,000,000 περίπου, θὰ ηὐξάνοντο δὲ καὶ οἱ τόκοι τοῦ δανείου τῆς κεφαλαιώσεως κατὰ λόγον τῶν κεφαλαιωθέντων τοκομεριδίων τοῦ προηγουμένου ἔτους.

§62ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θὰ ἐτελειοῦντο κατὰ τὸ 1896.

§63ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κατὰ τὸ 1896 θὰ συνεποσοῦντο τὰ κεφαλαιωθέντα εἰς 65 ἑκατομμύρια καὶ θὰ ἔπαυεν αὐξανόμενα. Περὶ τούτων ὡμίλησα προοιμιαζόμενος τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1894, διότι ἡ μελέτη τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἔτους τούτου ἀφετηρίαν καὶ τέρμα πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν διάθεσιν τῶν δυνάμεων τοῦ Δημοσίου πρὸς τὴν ὅσον ἔνεστιν ἐλάσσονα ὑστέρησιν περὶ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεων αὐτοῦ πρὸς τοὺς εἰς μεταλλικὸν πιστωτὰς τοῦ Κράτους. Πρὸς τοῦτο ἀνάγκη νὰ διαγνώσωμεν ἀκριβῶς τὸ ὅριον τῆς ἐσχάτης ἐντάσεως τῶν δυνάμεων τοῦ Δημοσίου καὶ τῆς χώρας, τὴν δὲ περὶ τῶν δυνάμεων τούτων μελέτην, ὡς εἶπον, πρέπει νὰ στηρίξωμεν ἐπὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ τελευταίου τμήματος τοῦ ἔτους 1893. Καὶ τὸ μὲν ποσὸν, περὶ οὗ κατὰ τὸν νόμον τῆς 10 Δεκεμβρίου ὀφείλει ὁ προϋπολογισμὸς νὰ προνοήσῃ λόγῳ τοῦ δημοσίου χρέους, ἀντὶ τῶν κατὰ τὸ 1893 35,500,000, εἶναι μεμειωμένον κατὰ τὸ 1894 εἰς 22,350,000 δραχμῶν, ἀλλὰ ταῦτα περιλαμβάνουσι πᾶσαν τὴν ἀναγκαίαν δαπάνην λόγῳ ὑπερτιμήσεως τοῦ χρυσοῦ, ἤτοι 7 ἑκατομμυρίων, ἐνῷ ἡ ἀναγεγραμμένη δαπάνη ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1893 παραλείπει τὴν ἐκ τοῦ κεφαλαίου τούτου δαπάνην, οὐδὲ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθῇ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1893, ἂν τ’ ἀναγεγραμμένα ἐν αὐτῷ πρὸς τὴν εἰς χρυσὸν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους ἔδει νὰ προμηθευθῶσι δι’ ἀγορᾶς συναλλάγματος. Προϋπέθετεν ἄρα ὁ προϋπολογισμὸς ἐκεῖνος οἰκονομικὸν συνδυασμὸν, οὗτινος ἡ μὴ πραγματοποίησις κατέστησε τὸν προϋπολογισμὸν μὴ ἐκτελέσιμον. Ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1894 τὴν ἔλλειψιν τοῦ οἰκονομικοῦ συνδυασμοῦ ἐδέησεν ἵνα ἀναπληρώσῃ ἡ περιστολὴ τῶν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους, ἀλλὰ καὶ μετὰ τὴν περιστολὴν αὐτῶν εἰς 22,350,000, ἀντὶ τῶν 35,500,000, ἐπιβάλλεται ἡ ἐξέτασις, ἂν ἦναι ὁ προϋπολογισμὸς αὐτάρκης· διότι, ἂν τὰ ἀποτελέσματα τοῦ τελευταίου μέρους τοῦ ἔτους 1893 ἤρκεσαν ἵνα ἐπὶ τοῦ ὅλου ἔτους 1893 ἐξ ἑνὸς μόνον κεφαλαίου, τοῦ τῶν προσόδων ἐκ τῶν δασμῶν ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς, μειώσωσι τὴν πρόσοδον κατὰ 7,500,000, προκύπτει φλέγον τὸ πρόβλημα, τίς ἄρα θὰ ἦναι ἡ μείωσις τῆς προσόδου ἐκ τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν κατὰ τὸ 1894; Ἐκεῖ ὀφείλομεν νὰ στρέψωμεν τὴν προσοχὴν, διότι αἱ ἄλλαι μειώσεις τῶν προσόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ εἶναι παραπληρωματικαὶ, ἐπαυξάνουσαι τὸ ἔλλειμμα ἢ μειοῦσαι τὸ περίσσευμα, ἀλλ’ ἀνεπαρκεῖς ἵνα μεταβάλωσι τὸν χαρακτῆρα, ὃν ἀποδίδει εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἡ ἀπὸ τῶν μέσων τοῦ ἐνεστῶτος ἔτους νέα φάσις τῶν κατὰ τὴν ἀπόδοσιν τῶν τελῶν ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς, ἧς ἡ ὀρθὴ ἐκτίμησις θέλει ἐπιτρέψει, ὅπως προβῶμεν εἰς τὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐν τῇ πεποιθήσει ὅτι ἐπὶ πραγμάτων εἰργάσθημεν καὶ οὐχὶ ἐπὶ κενῶν ἰδεῶν καὶ ἐπιθυμιῶν. Τῆς μελέτης ἐπελήφθην διαιρέσας τὰ τῆς προσόδου ταύτης εἰς τὴν ἐκ τῶν εἰσαγομένων σιτηρῶν καὶ εἰς τὴν ἐκ τῶν ἄλλων εἰδῶν. Καὶ ὡς πρὸς μὲν τὴν ἐκ σιτηρῶν, ἀφοῦ κατὰ τοὺς πρώτους μῆνας τοῦ 1893 εἴχομεν σπουδαίαν ἐπὶ πλέον πρόσοδον ἢ κατὰ τὰ προηγούμενα ἔτη, ἀφοῦ κατὰ Μάρτιον τοῦ 1892 εἴχομεν 5,535,000 ὀκάδων εἰσαγωγὴν, ἀντὶ τῶν κατὰ Μάρτιον τοῦ 1893 8,767,000, κατ’ Ἀπρίλιον τοῦ 1892 2,556,000, ἀντὶ τῶν κατὰ τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1893 9.620,000, κατὰ Μάϊον εἴχομεν 4,375,000, ἀντὶ 7,962,000, κατὰ Ἰούνιον 4,693,000, ἀντὶ 10,008,000, καὶ κατὰ Ἰούλιον 3,666,000 ἀντὶ 7,172,533, τὸν Αὔγουστον ἔχομεν ἀπότομον μείωσιν τῆς διαφορᾶς, ἤτοι 3,257,000 ἀντὶ 4,958,000, μετὰ δὲ τὸν Αὔγουστον τ’ ἀντίστροφα, ἤτοι τὸν Σεπτέμβριον 5,563,000 ἀντὶ 3,981,000, τὸν Ὀκτώβριον 11,868,000, ἀντὶ 3,462,000, καὶ τὸν Νοέμβριον 13,727,000, ἀντὶ 3,798,811. Ἡ τοιαύτη ἐπὶ ἔλαττον διαφορὰ εἰσαγωγῆς κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας τοῦ ἔτους τούτου δὲν ἐπιτρέπει ν’ ἀπεκδεχώμεθα μεγάλα ποσὰ ἐκ τελῶν εἰσαγωγῆς ἐπὶ τοῦ σίτου κατὰ τὸ προσεχὲς ἔτος, καὶ ἐκρίθη ὅτι ἐκ τῶν εἰσπράξεων τοῦ ἔτους 1893, τῶν ἐκ τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τοῦ σίτου, ἔπρεπε ν’ ἀφαιρέσωμεν 2,000,000, καὶ τὸ ὑπόλοιπον ν’ ἀναγράψωμεν ὡς ἔσοδον τοῦ 1894. Τοιαύτη ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγραφὴ φαίνεται ἀσφαλὴς, ἴσως δὲ καὶ κατά τι κατωτέρα τοῦ πιθανοῦ ἀποτελέσματος· ἀλλ’ ὡς πρὸς τὴν ἄλλην εἰσαγωγὴν ἠδυνάμεθα ν’ ἀναγράψωμεν τ’ ἀποτελέσματα τοῦ 1893 ὡς τὰ πιθανὰ κατὰ τὸ 1894, ἢ ἔπρεπε μᾶλλον νὰ θεωρήσωμεν τὰ τῶν τελευταίων μηνῶν τοῦ ἔτους, ὃ διανύομεν, ἀποτελέσματα ὡς τὸν τύπον τοῦ πιθανοῦ χαρακτῆρος τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ 1894. Ἐὰν τοιαύτην ἐσχηματίζομεν γνώμην, ἡ μείωσις ἐπὶ τοῦ ὅλου ἔτους ἔπρεπε νὰ ἦναι πολὺ σπουδαία, ἀλλὰ τὴν ἀφαίρεσιν ἐκανονίσαμεν ἐπὶ ἀναλογιῶν μετριωτέρων, καθορίσαντες αὐτὴν εἰς 2,000,000, καὶ οὕτως ἀνεγράψαμεν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1894 18,000,000 ἐκ τελῶν εἰσαγωγῆς, ἀντὶ τῶν ἀναγεγραμμένων ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1893 ὡς εἰσπρακτέων ἐκ τῶν τελῶν τούτων 29,500,000, τουτέστιν ἀνεγράψαμεν 11,500,000 ἐπὶ ἔλαττον· ἀλλὰ τὰ οὕτως ἀναγραφόμενα ἐπὶ ἔλαττον ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1893 κατὰ 11,500,000 εἶναι μόνον κατὰ 4 ἑκατομμύρια ἐπὶ ἔλαττον ἐπὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς ἐκτελέσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1893, διότι αἱ ἐκ τελωνειακῶν δασμῶν εἰσαγωγῆς εἰσπράξεις κατὰ τὸ 1893 θὰ εἶναι 22 ἑκατομμύρια ἢ καὶ ἐλάχιστόν τι περιπλέον. Τὰ ἀποτελέσματα τῶν δασμολογικῶν ἐσόδων τοῦ 1892, ἄνευ τῶν τοσούτων προσθηκῶν εἰς τοὺς δασμούς, αἵτινες ἐγένοντο κατόπιν, ὑπῆρξαν 26,758,000· ὥστε καίτοι θὰ εἰσπράξωμεν κατὰ τὸ 1894 ἐπὶ δασμολογίῳ βαρυτέρῳ, ἀναγράφομεν εἰσπράξεις πολλῷ κατωτέρας, ἐπὶ χρησταῖς μὲν ἐλπίσιν ὅτι αἱ περιστάσεις θέλουσιν ἀποδειχθῆ ἧττον δυσμενεῖς πρὸς τὴν χώραν, καὶ ὅτι ἐκ τούτου θὰ προέλθῃ πρόσοδος ἀνωτέρα, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῇ πεποιθήσει ὅτι πρόσοδον κατωτέραν δὲν κινδυνεύομεν νὰ εἰσπράξωμεν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου τοῦ προϋπολογισμοῦ. Τὸ ποσὸν ὅμως τοῦτο τῶν 11,500,000, ἀφαιρούμενον ἀπὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων τοῦ 1894, τείνει πρὸς τὴν ἐξουδετέρωσιν τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς μειώσεως ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων, ἣν ὁ περιορισμὸς ἀπὸ 35,500,000 εἰς 22,350,000 τῶν πιστώσεων τοῦ δημοσίου χρέους ἐπάγεται. Δὲν εἶναι δὲ αὕτη ἡ μόνη μείωσις, ἣν ὀφείλομεν νὰ ἐπενέγκωμεν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐσόδων τοῦ 1894 ἐπὶ τῶν ἀναγραφῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1893. Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων τοῦ 1894 ὀφείλομεν νὰ μεταγράψωμεν πάσας τὰς διαφορὰς, καθ’ ἃς ἠλλοιώθησαν τ’ ἀποτελέσματα τῶν ἐσόδων τοῦ 1893 καὶ ἃς ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τῆς χώρας ἢ ἄλλαι περιστάσεις καθιστῶσι πιθανὰς καὶ ἐν τῷ μέλλοντι· φέρω δὲ πρὸς ἡμᾶς σημείωσιν περὶ τῶν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1894 ἐπὶ τοιούτων βάσεων καθορισθέντων, ἤτοι τῶν ἐν αὐτῷ διαφορῶν ἐπὶ πλέον ἢ ἔλαττον τῶν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1893, τῶν ὑπαγορευθεισῶν ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς ἐκτελέσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1893. Ἔχομεν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐσόδων ἐπὶ τῆς πρώτης σειρᾶς τοὺς ἀμέσους φόρους, καί, ὡς εἶπον, τ’ ἀποτελέσματα τοῦ 1893 οὐ μόνον δὲν ὑπῆρξαν δυσάρεστα, ἀλλὰ τοὐναντίον ὑπῆρξαν εὐνοϊκά· κυρίως ὅμως ἡ ἐπὶ πλέον ἀξία λόγου διαφορὰ ἦτο ἡ ἐκ τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ ἐλαίου, ἀλλ’ αὕτη κατὰ τὸ ἐπιὸν ἔτος παριστᾶται κατ’ ἀντίθεσιν, ὥστε δὲν ἔχομεν τὴν ἐκ τούτου ὠφέλειαν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1894.

§64ΡΑΛΛΗΣ. Πόσον ἀναγράφετε τὸ ἔσοδον ἐξ ἐλαίου εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1894;

§65ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐκ τοῦ ἐγγείου φόρου ἐπὶ τοῦ ἐλαίου ἀναγράφομεν 900,000, ἀντὶ τῶν ἀναγεγραμμένων ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1893 1,101,000, ἀλλ’ ὡς εἶπον, καὶ ἀντὶ τῶν δύο ἑκατομμυρίων καὶ τριακοσίων τεσσαράκοντα χιλιάδων βεβαιωθεισῶν καὶ εἰσπραχθεισῶν. Ἴσως ἀνεγράφη διὰ τὸ 1894 ποσὸν ὑπέρτερον τοῦ δέοντος· τοῦτο θέλει ἐξετασθῆ ἐν τῇ εἰδικωτέρᾳ μελέτῃ τῆς ἐπιτροπῆς, ὅτε θέλομεν δώσει καὶ τὸν λόγον, δι’ ὃν ἀνεγράψαμεν τὸ ποσὸν τοῦτο. Ἐκ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1893 εἶχον ἀναγραφῆ 2,572,000 ὡς βεβαιωθησόμενα, ἀνεγράφησαν δ’ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1894 2,700,000, διότι τοσαῦτα δίδει ἡ ἐφαρμογὴ συστήματος ἐκτιμήσεως τῶν βεβαιωθησομένων, εἰς ὅ, εἰσαχθὲν πέρυσιν, ἐθεωρήσαμεν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐμμείνωμεν, τουτέστι τοῦ καθορισμοῦ τῆς πιθανῆς βεβαιώσεως ἐπὶ τῷ μέσῳ ὅρῳ τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν τριῶν τελευταίων ἐτῶν, προτιμωμένου ὅμως τοῦ ἀποτελέσματος τοῦ τελευταίου ἔτους, ἐὰν ὑπῆρξε κατ’ αὐτὸ ἡ βεβαίωσις κατωτέρα τοῦ μέσου ὅρου· ἐκ τοιούτου δὲ ὑπολογισμοῦ ἔχομεν 2,700,000 πιθανὴν βεβαίωσιν τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν κατὰ τὸ 1894. Ἐπὶ πάντων ὅμως τῶν ἀμέσων φόρων τῶν μὴ σχετιζομένων πρὸς τὴν γεωργικὴν παραγωγὴν ἐδέησε νὰ ἀναγράψωμεν κατὰ τὸ 1894 βεβαίωσιν κατωτέραν τῆς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1893· τοῦτο καὶ ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν ζώων, οὗτινος δὲν εἴχομεν τριετῆ ἐφαρμογὴν πρὸς κανονισμὸν τῆς βεβαιώσεως ἐπὶ τῷ μέσῳ ὅρῳ, ἀλλ’ ἐπὶ τῷ ἀποτελέσματι τοῦ ἐνεστῶτος ἔτους, ὑστερήσαντος τῶν προϋπολογισθέντων κατὰ 350,000 δραχμάς. Ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων, ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν, ἐπὶ τοῦ φόρου τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος τῶν ἀνωνύμων ἑταιριῶν, ἐνομίσαμεν ὅτι ὑπάρχει εἰδικὸς λόγος, ἵν’ ἀναγράψωμεν διὰ τὸ 1894 βεβαίωσιν κατωτέραν τῆς ἀναγεγραμμένης ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1893, διότι εἶναι ἀδύνατον ἡ ἐπιδεινωθεῖσα οἰκονομικὴ κατάστασις τῆς χώρας νὰ μὴ ἐπιδράσῃ ἐπὶ τὰ ἐπιτηδεύματα, τοὐλάχιστον ἐν ταῖς μεγάλαις πόλεσι, καὶ νὰ μὴ ἐπιδράσῃ ἐν αὐταῖς καὶ ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν, εἶναι δὲ δεδηλωμένον, ὅτι ἐπέδρασεν ἐπὶ τῆς προσόδου τῶν ἀνωνύμων ἑταιριῶν ἐκ τῶν ἰσολογισμῶν αὐτῶν. Ἀνεγράψαμεν ἄρα ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων 3,450,000 δραχμῶν ἀντὶ 3,637,000, ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν 2,380,000 ἀντὶ 2,578,000, καὶ ἐπὶ τοῦ φόρου τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος 200,000 ἀντὶ 368,000. Αὗται εἶναι μικραὶ διαφοραί, αἵτινες χάριν τῆς ἀκριβείας ἔπρεπε νὰ σημειωθῶσι· μεγαλείτεραι ὅμως εἶναι ἄλλαι διαφοραί. Πλὴν τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς, ἔχομεν καὶ ἄλλον φόρον, παρουσιάζοντα κατὰ τὸ 1894 ἀναγραφὴν κατωτέραν τῆς τοῦ 1893, ἐκεῖνος ὅμως οὐχὶ ἐκ λόγων ἐλάσσονος παραγωγῆς ἢ ἐλάσσονος καταναλώσεως, διότι πρόκειται περὶ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν οἰνοπνευματοποιείων, ὅστις εἶναι συνάμα καὶ φόρος καταναλώσεως, ἐφ’ ὅσον ἐπιπίπτει ἐπὶ τῶν πνευματωδῶν ποτῶν, καὶ φόρος παραγωγῆς, ἐφ’ ὅσον ἐπιπίπτει ἐπὶ τὴν βιομηχανίαν τῆς οἰνοπνευματοποιΐας· ὁ φόρος οὗτος κατηργήθη ἐπὶ τῶν οἰνοπνευματοποιείων αʹ καὶ βʹ τάξεως, ἀπέδωκε δ’ ὁ καταργηθεὶς 460,000 δραχμὰς κατὰ τὸ 1893. Ἐκ τῶν μονοπωλίων ἀνεγράφη πρόσοδος ἐπὶ ἔλαττον 666,000 δραχμῶν· ἐπὶ ἔλαττον ἐπίσης ἀνεγράφη καὶ ἡ πρόσοδος ἐκ τῆς σμύριδος, διότι τὰ ἀποτελέσματα τοῦ 1893, ἀποδόσαντα μόνον τὸ ἥμισυ τῶν ἀναγεγραμμένων, ὑπαγορεύουσι διὰ τὸ 1894 μείωσιν τῆς προβλέψεως τοῦ ἐνεστῶτος ἔτους ἐκ 400,000 δραχμῶν, καίτοι κατὰ τὸ δεύτερον ἔτος τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ συστήματος προσδοκᾶται αὔξησις τῆς προσόδου. Θὰ ἔχωμεν κατὰ τὸ 1894 μείωσιν καὶ ἐκ τῶν ἀποδόσεων παρελθουσῶν χρήσεων· τοῦτο εἶναι πραγματικὸν γεγονὸς, βεβαιούμενον ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας, εἶναι δὲ ἡ ἐλάττωσις 1,270,000 δραχμῶν. Σημειοῦται ἐλάττωσις 700,000 δρ. ἐκ τῆς εἰσφορᾶς τῶν δήμων ὑπὲρ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, διαγράφεται δὲ τὸ ἓν ἑκατομμύριον, τὸ ἀναγεγραμμένον ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1893 ἐκ δανείου πρὸς ἐκκαθάρισιν τῶν δοσοληψιῶν τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας. Τοιαῦται εἶναι αἱ μειώσεις, πρὸς ἃς ἀντιπαρατιθέμεναι ὅλως ἀνεπαρκεῖς καὶ ἀσήμαντοι φαίνονται αἱ αὐξήσεις 688,000 ἐκ δόσεων ἐθνικῶν γαιῶν καὶ φυτειῶν, 200,000 ἐξ ἀνταλλάγματος ἀπαλλαγῆς ἐκ τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, 138,000 ἐκ τοῦ χαρτοσήμου καὶ ἄλλαι μικροτέρου λόγου. Οὕτω δ’ ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐσόδων τοῦ 1894 παρουσιάζεται λίαν περιεσταλμένος σχετικῶς πρὸς τὸν τοῦ ἐνεστῶτος ἔτους, διότι ὁ τοῦ ἔτους τούτου ἀναγράφει βεβαιωθησόμενα 111,701,000, ὁ δὲ τοῦ 1894 δρ. 96,229,000. Ἀλλ’ ἐπειδὴ τὰ εἰσπραττόμενα ὑπολείπονται πάντοτε τῶν βεβαιουμένων, ἰδίως ἐν τοῖς ἐσόδοις ἐξ ἀμέσων φόρων, ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Βουλὴν ἤδη, ὅτε ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐξήρτηται ἡ κρίσις περὶ τῶν δυνάμεων τοῦ Δημοσίου πρὸς τὴν ἐκπλήρωσιν ὧν ἐπαγγέλλεται περὶ τὰ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους, ἡ ψήφισις τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐν τῷ τελικῷ καὶ θετικῷ αὐτοῦ παραστήματι τῶν κατὰ πιθανότητα εἰσπραχθησομένων, ἀντὶ τῆς ψηφίσεως τῶν κατὰ πιθανότητα βεβαιωθησομένων. Ἡ διάκρισις ὑφίστατο πάντοτε, ἐγίνετο δὲ ἐν ταῖς ἐκθέσεσιν ἐπὶ τοῦ συνόλου τῶν προϋπολογισμῶν, περιοριζομένου τοῦ προϋπολογισμοῦ εἰς τὴν ἀναγραφὴν τῶν βεβαιωτέων· ἤδη ἡ διάκρισις θὰ γένηται καὶ ἐν τοῖς καθέκαστα, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἡ ἐκτίμησις τῆς πιθανῆς καθυστερήσεως θὰ ἦναι ἀσφαλεστέρα, θ’ ἀφαιρῆται δὲ ἡ πιθανὴ καθυστέρησις ἀπὸ τῶν τυγχανόντων τῆς νομοθετικῆς κυρώσεως ἀριθμῶν. Μέχρι τοῦδε, ὡς καὶ πρὸ ὀλίγου ἔλεγον περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1892, εἰσάγοντες προϋπολογισμοὺς βεβαιώσεων, αἵτινες ὑπερτέρουν τὰς δαπάνας κατὰ ὡρισμένον ποσὸν, ἐνεδεικνύομεν τ’ ἀφαιρετέα 6 ἢ 7 ἢ 8 ἑκατομμύρια, πρὸς τὸν ἀκριβῆ καθορισμὸν τῶν πιθανῶν εἰσπράξεων, διευκρινίζοντες ὅτι ἡ ἀφαίρεσις ἐφηρμόζετο ἐπὶ 27 ἢ 28 ἑκατομμύρια ἐκ φόρων, οἵτινες δὲν εἰσπράττονται συνάμα μετὰ τῆς βεβαιώσεως, ἢ δὲν ἔχουσιν ἐξησφαλισμένην τὴν βεβαιουμένην εἴσπραξιν, δὲν εἶχε δὲ ἐφαρμογὴν ἐπὶ φόρων 70 ἑκατομμυρίων καὶ πλέον, ἅτινα εἰσπράττονται συνάμα μετὰ τῆς βεβαιώσεως ἢ ἔχουσιν ἐξησφαλισμένην τὴν ἐντὸς τῆς χρήσεως εἴσπραξιν τοῦ βεβαιουμένου ποσοῦ, εἰς ἄλλας ὅμως λεπτομερείας δὲν ἐπεξετείνομεν τὴν διάκρισιν· ἤδη ἐπεκτείνομεν τὴν διάκρισιν ἐπὶ πᾶν κεφάλαιον, ἄρθρον καὶ ἐδάφιον τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὥστε δύναται ἕκαστος νὰ μορφώσῃ ἰδίαν γνώμην, ἂν ὀρθῶς ἢ μὴ περὶ τῶν πιθανοτήτων ἐσκέφθημεν.

§66ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἰδίως τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως.

§67ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Παραθέτομεν εἰς τὴν στήλην τῶν κατὰ πιθανότητα εἰσπραχθησομένων, ἅτινα θέλουσι κυρωθῆ, ἰδίαν στήλην τῶν κατὰ πιθανότητα βεβαιωθησομένων, ἥτις ἐν τῷ κυρωθησομένῳ προϋπολογισμῷ θέλει ἐκλείψει, ὡς προωρισμένη μόνον εἰς τὰς μελέτας τῆς Βουλῆς. Οὕτω δὲ ἀναγράφοντες ἤδη, ὡς εἶπον, βεβαιώσεις 96,229,000, διαφωτίζομεν διὰ τῆς ἐν λεπτομερείᾳ ἀντιπαραθέσεως αὐτῶν πρὸς τὰς ἀναγραφομένας εἰσπράξεις τὴν ἔννοιαν τῶν 87,134,000, ἅτινα ἀποτελοῦσι τὸ σύνολον τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν εἰσπραχθησομένων ἐντὸς τῆς χρήσεως ἐσόδων. Ἡ μελέτη τῶν τῆς διαφορᾶς μεταξὺ τῶν εἰσπράξεων καὶ τῶν βεβαιώσεων ἤδη καθίσταται εὐχερής, διότι συνοδεύουσι τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1894 πίνακες, διακρίνοντες αὐτὰς ἐν ἑνὶ ἑκάστῳ ἄρθρῳ καὶ ἐδαφίῳ, ἀνεκοίνωσα δὲ ἤδη τὰ σύνολα, ἐξ ὧν προκύπτει διαφορὰ 9,095,000 ἀνωτέρα μᾶλλον ἢ κατωτέρα τῆς μέσης διαφορᾶς. Ἀνεγράφη αὕτη οἷα προκύπτει ἐκ τῶν ἐκτιμήσεων ἰδίᾳ ἐπὶ ἑκάστου ἄρθρου, ἐν οἷς ἐλήφθη ὑπ’ ὄψει καὶ ἡ παροῦσα κατάστασις τῆς κοινωνίας, ἥτις ἔν τισι φόροις, οὐχὶ ἐν πᾶσι, θέλει δυσχεράνει τὴν ἔγκαιρον εἴσπραξιν τῶν βεβαιουμένων. Εἶναι περιττὸν ἤδη νὰ ἐνδιατρίψω εἰς τὰ τοῦ θέματος τούτου, τῆς ἐπὶ ἔλαττον διαφορᾶς τῶν εἰσπράξεων πρὸς τὰς βεβαιώσεις, πρὸς ἐπανόρθωσιν τῆς πλάνης τῆς ἐπικρατούσης παρὰ πολλοῖς, ὅτι ἡ ὅλη διαφορὰ ἀποτελεῖ ὁριστικὴν ἀπώλειαν τοῦ Δημοσίου· εἶναι περιττὸν νὰ παραστήσω κατὰ πόσον ἡ διαφορὰ αὕτη ἀνακτᾶται ἐν τοῖς μετέπειτα προϋπολογισμοῖς ὡς ἀπόδοσις ἐκ παρῳχημένων χρήσεων· ἀλλ’ οἱαδήποτε καὶ ἂν ἦναι ἡ ἔννοια τῆς καθυστερήσεως ὡς πρὸς τὴν τελικὴν ζημίαν τοῦ Δημοσίου,—καὶ βεβαίως δὲν εἶναι τοιαύτη, ὁποίαν παριστῶσιν αὐτὴν πολλοὶ καὶ ὁποία φαίνεται ἐκ πρώτης ὄψεως,—ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ὅμως ὡρισμένης χρήσεως ἔχει πλήρη τὴν λογιστικὴν αὐτῆς ἔννοιαν, διότι ὁ προϋπολογισμὸς ἀναγράφει ἐν ταῖς εἰσπράξεσι τῆς χρήσεως καὶ τὰς εἰσπράξεις ἐκ καθυστερήσεων, ἑπομένως ὅ,τι οἱ μέλλοντες προϋπολογισμοὶ θέλουσιν εἰσπράξει ἐκ τῆς διαφορᾶς ταύτης, τοῦτο κατὰ μέσον ὅρον ἀναλαμβάνει ἕκαστος προϋπολογισμὸς ἐκ τῶν καθυστερήσεων τοῦ παρελθόντος, αἱ δὲ διαφοραὶ ἐπὶ πλέον ἢ ἔλαττον ἐν τοῖς καθ’ ἕκαστον προϋπολογισμοῖς, δὲν μεταβάλλουσι τὴν ἔννοιαν τοῦ γενικοῦ συμπεράσματος. Ἀφοῦ ἄρα οἱ προϋπολογισμοὶ παρουσιάζουσιν ἐν ταῖς εἰσπράξεσι καὶ τὰς ἐκ καθυστερημάτων τοῦ παρελθόντος, εἰς τοῦτο τὸ ποσὸν τῶν κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1894 πιθανῶς εἰσπραχθησομένων 87,134,000 πρέπει νὰ περιορισθῶσιν αἱ δαπάναι τοῦ Κράτους κατὰ τὸ ἐπιὸν ἔτος, ἵνα μὴ περιέλθωμεν εἰς τὴν ἀνάγκην, ὅπως προσφεύγωμεν εἰς ἐκτάκτους πόρους πρὸς τὴν ἀπάντησιν ἐνδεχομένου ὑστερήματος. Ὁ τρόπος, καθ’ ὃν ἐξετιμήθησαν τὰ τῶν βεβαιώσεων καὶ τῶν εἰσπράξεων, μὲ πείθει ὅτι, ἂν ἐξακολουθήσωσι τὰ πράγματα ὡς νῦν ἔχουσιν, ἀνωτέρα θὰ ἦναι ἡ βεβαίωσις καὶ ἡ εἴσπραξις τῆς ἀναγεγραμμένης ἐν τῷ προϋπολογισμῷ· ἂν ὅμως ἐπέλθῃ ἡ βελτίωσις, ἣν ὅλοι ἀπεκδεχόμεθα, θὰ ἦναι πολὺ ἀνωτέρα ἡ βεβαίωσις καὶ ἡ εἴσπραξις, ἀλλὰ δὲν ἐπιτρέπεται ἐπὶ τοιούτων ἐλπίδων νὰ στηρίζωμεν τὰς σκέψεις ἡμῶν, κανονίζοντες τὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Εἰς τὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ ὀφείλομεν νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὴν κατάστασιν, ὁποία σήμερον παρουσιάζεται. Δὲν εἶναι πιθανὸν ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ Κράτους νὰ καταστῇ χείρων, ἀδύνατον δὲ φαίνεται νὰ μὴ ἐπέλθῃ βελτίωσίς τις, ἀλλ’ ἡ κατάστασις αὕτη πρέπει νὰ ἦναι ἡ ἀφετηρία τῶν ἐνεργειῶν ἡμῶν, καὶ ἵνα ᾖ αὕτη ἀφετηρία ἐν τοῖς λογιστικοῖς, ἐν τοῖς τοῦ προϋπολογισμοῦ ἔπρεπε νὰ ἀναγράψωμεν τὰ πιθανὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐφαρμογῆς τῶν φορολογικῶν νόμων κατὰ τὸ 1894, ὁποῖα ἡ σημερινὴ ὄψις τῆς χώρας καὶ τοῦ Δημοσίου ὑπαγορεύουσιν αὐτὰ, καὶ τοιαῦτα εἶναι τὰ ἐνταῦθα ἀναγεγραμμένα...

§68ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι δυνατὸν νὰ διακόψωμεν διὰ πέντε λεπτά;

§69ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Ἂν θέλῃ ὁ κ. Πρωθυπουργός.

§70ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Προτιμῶ νὰ ἐξακολουθήσω.

§71ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Θὰ παραταθῇ πολύ;

§72ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν πιστεύω νὰ παραταθῇ πολύ. Ἔχομεν ἤδη πρὸ ἡμῶν τὴν ἐξέτασιν τῶν δαπανῶν, εἰς ἃς θέλομεν ἀπαντήσει διὰ τῶν εἰσπράξεων, οἷαι ἀνεγράφησαν, καὶ πρὸς τὸν καθορισμὸν τῶν δαπανῶν τούτων θέλομεν ἔχει ὁδηγὸν καὶ βάσιν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1893 καὶ τὰ μέχρι τοῦδε ἀποτελέσματα τῆς ἐκτελέσεως αὐτοῦ ὡς πρὸς τὰ ἔξοδα, ὅπως ἔχομεν αὐτὰ ὁδηγὸν καὶ βάσιν καὶ ὡς πρὸς τὰ ἔσοδα. Καὶ εἶπον μὲν, ὅτι περὶ τὰ τοῦ δημοσίου χρέους ἔχομεν κατὰ τὸ 1894 ἐν τοῖς ἐξόδοις διαφορὰν 13,000,000 περίπου ἐπὶ ἔλαττον, ἀλλ’ ὡς παρετηρήσατε, εἰσπράξεις περισταλεῖσαι εἰς 87,000,000 κινδυνεύουσιν ἅπαν τὸ ποσὸν τοῦτο ν’ ἀποῤῥοφήσωσιν, ἂν μὴ ἐν τῷ κανονισμῷ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων φανῶμεν φειδωλότεροι. Δὲν θέλω ἐν τῇ παρούσῃ εὐκαιρίᾳ νὰ εἴπω τι ἔχον γενικωτέραν ἔννοιαν περὶ τῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ ὡς πρὸς τὰ μέτρα, ἅτινα ἐπιβάλλει εἰς τὴν Πολιτείαν ἡ ἀνάγκη προνοίας περὶ ἐκπληρώσεως ὅσον ἔνεστιν ἐπαρκέστερον τῶν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους ὑποχρεώσεων αὐτῆς’ ἀλλὰ δὲν εἶναι καὶ δυνατὸν νὰ παρασιωπηθῶσί τινα τῶν ἐν τῇ Βουλῇ ἐμφανισθέντων, διότι ἡ Βουλὴ θὰ ἐκτιμήσῃ τὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ ταῦτα, ἅτινα ὑπαινίττομαι, δεικνύουσιν, ὅτι δὲν ἐπικρατοῦσι παρὰ πᾶσιν αἱ ἰδέαι, αἱ ἐξ ὀρθῆς ἐκτιμήσεως τῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τῶν τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως ἀποῤῥέουσαι· διότι ἔχομεν ὑποβεβλημένας εἰς τὴν Βουλὴν προτάσεις, φερούσας ὑπογραφὰς πολλῶν Βουλευτῶν, περὶ καταργήσεως φόρων ἐκ τῶν θεμελιωδεστέρων, περὶ καταργήσεως φόρων, ἥτις θὰ ἦτο εὐεργετικὴ εἰς τὴν χώραν καὶ περὶ ἧς θὰ ἠδύνατο ἴσως νὰ γένηται σκέψις ἐν καταστάσει ἀνθηρᾷ τῶν καθ’ ἡμᾶς, ἀλλ’ ἥτις προτεινομένη ἤδη δεικνύει ὁποῖαι πλάναι ἐπικρατοῦσι περὶ τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους, πλάναι ἐξικνούμεναι μέχρι τῆς ἀντιλήψεως τῆς καταστάσεως ὡς ἀνθηρᾶς, διότι μόνον ἐν ἀνθηρᾷ καταστάσει τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους θὰ ἠδύνατο νὰ γένηται σκέψις περὶ καταργήσεως τοιούτων φόρων. Ναὶ μὲν οἱ φόροι ἐκεῖνοι, τοὐλάχιστον οἱ πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν, εἶναι οἱ πρῶτοι, ἐφ’ ὧν πρέπει νὰ ἐργασθῇ ἡ Πολιτεία πρὸς μείωσιν, ἴσως δὲ καὶ πρὸς κατάργησιν, ἑνὸς ἐξ αὐτῶν τοὐλάχιστον, ἀλλὰ βεβαίως ἡ σημερινὴ κατάστασις πᾶν ἄλλο ἐνδεικνύει ἢ τοιαύτας σκέψεις. Καὶ ὅμως τοιαῦται ὑπεβλήθησαν προτάσεις. Βεβαίως αἱ προτάσεις αὗται ὑπηγορεύθησαν ἐκ μὴ ὀρθῆς ἐκτιμήσεως τῶν τῆς καταστάσεως τῆς χώρας καὶ τῶν τῆς καταστάσεως τοῦ Δημοσίου. Ἂν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, οἱ τοιαῦτα προτείναντες, εἶχον ἐνώπιον αὐτῶν τ’ ἀποτελέσματα τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1893 ἀπὸ τοῦ Σεπτεμβρίου καὶ εἶχον μελετήσει τὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1894, ὁποῖος οὗτος ὑπαγορεύεται ἐκ τῶν περιστάσεων, δὲν ἤθελον ὑποβάλει προτάσεις περὶ καταργήσεως τοῦ ἐγγείου φόρου, περὶ καταργήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ οἴνου, περὶ καταργήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ζώων, καὶ ἄλλοι περὶ καταργήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν, οὐδὲ ἄλλοι ἤθελον ὑποβάλει προτάσεις περὶ βελτιώσεως τῶν τῆς ναυτικῆς ὑπηρεσίας, περὶ βελτιώσεως τῶν τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, διὰ μέτρων, εἰς ἃ ὅλοι ἀποβλέπομεν, ὡς σωτήρια καὶ εἰς τὰς ὑπηρεσίας ταύτας καὶ εἰς τὰ ἐθνικὰ ἡμῶν πράγματα, ἀλλ’ ἅτινα αἱ οἰκονομικαὶ δυνάμεις τῆς χώρας σήμερον βεβαίως δὲν ἐπιτρέπουσιν. Ἂν αἱ προτάσεις ἐκεῖναι ἐλαμβάνοντο ὑπ’ ὄψει, καὶ ἐπ’ αὐτῶν ἐκανονίζοντο τὰ τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους, θὰ εἴχομεν διαφορὰν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ δεκάδων ἑκατομμυρίων, διότι οἱ φόροι, ὧν προτείνεται ἡ κατάργησις, αἱ πιστώσεις, ὧν προτείνεται ἡ αὔξησις, εἶναι ἐκ τῶν κυριωτέρων στοιχείων τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἔπρεπεν ὅμως νὰ ὁμιλήσω περὶ τούτων ἤδη, καίτοι ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι μετὰ μελέτην τοῦ θέματος οἱ προτείναντες τοιαῦτα Βουλευταὶ οὐδὲ θέλουσι σκεφθῆ, ἵνα προκαλέσωσι περαιτέρω ἐνέργειαν ἐπὶ τῶν παρ’ αὐτῶν προταθέντων, ἔπρεπεν ὅμως ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ νὰ φέρω τὸν λόγον εἰς ταῦτα, εἰς πρόληψιν τοιαύτης ἐνεργείας, διότι τοιαῦται προτάσεις παρεξηγούμεναι κινδυνεύουσι νὰ ἐκληφθῶσιν ὡς μαρτυροῦσαι παρὰ τῇ Βουλῇ ἔλλειψιν στοργῆς πρὸς τοὺς πιστωτὰς τῆς χώρας, τοὺς ζημιουμένους ἐκ τῆς ἀνεπαρκείας αὐτῆς. Δὲν ἔχουσι τὴν ἔννοιαν ταύτην. Ἀπέῤῥεον αἱ προτάσεις, ὡς εἶπον, ἐξ ἀτελοῦς γνώσεως τῶν τῆς οἰκονομικῆς τῆς χώρας καταστάσεως. Ἀλλ’ ἤδη, ὅτε ἐκτυλίσσεται πρὸ τῆς Βουλῆς ἡ ἀληθὴς κατάστασις τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους καὶ τῆς χώρας, νομίζω, ὅτι ἔπρεπε νὰ προκαλέσω εἰς ταῦτα τὴν προσοχὴν, ἵνα καταπνιγῶσιν ἐν τοῖς σπαργάνοις προτάσεις, αἵτινες, γνωσταὶ γενόμεναι καὶ ἐκτὸς τοῦ περιβόλου τούτου, δύνανται νὰ ζημιώσωσι καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν χώραν. Περὶ τῶν δαπανῶν δὲ προκειμένου, ἔχομεν τ’ ἀποτελέσματα τοῦ ἔτους τούτου, μαρτυροῦντα, ὅτι ἐν τοῖς πλείστοις ἐπετεύχθη τοῦ προϋπολογισμοῦ ἡ ἐκτέλεσις ἐν τοῖς ὁρίοις τῶν ἀναγεγραμμένων. Καὶ ὅπως ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1892, μετὰ τὴν ἀναγραφὴν ἐκτάκτων καὶ ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων ἐκ 4,830,000, ἔχομεν μείωσιν ἐπὶ τῶν ἀρχικῶς ἀναγραφέντων ἐκ 2,645,000, οὕτω δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι καὶ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1893, καίτοι ἤδη ψηφίζομεν ἀναπληρωματικὰς καὶ ἐκτάκτους πιστώσεις, καίτοι ἐξεδόθησαν ἤδη διατάγματα ἀναπληρωματικῶν καὶ ἐκτάκτων πιστώσεων, θὰ ἔχωμεν ἐν τῇ ἐκτελέσει περιστολὴν σπουδαίαν τῶν ἐξόδων. Ἀλλ’ αὐταὶ αὗται αἱ διὰ διαταγμάτων καὶ νόμων αὐξήσεις προκαλοῦσιν εἰς ἐξέτασιν, ἄν αὗται προέρχωνται ἐξ ἀτελοῦς ἐκτιμήσεως τῶν ἀναγκῶν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, καὶ ἑπομένως ἂν ὑπαγορεύωσι τὴν ἀναγραφὴν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1894 πιστώσεων περιλαμβανουσῶν καὶ τὰς αὐξήσεις ταύτας. Ἐννοεῖται, ὅτι ὁμιλῶν περὶ ἐκτάκτων καὶ ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων, δὲν ἀφορῶ εἰς τὰ τοῦ σιδηροδρόμου Λαρίσσης, ὅστις κατασκευάζεται ἐπὶ δανείῳ καὶ δὲν δύναται νὰ κατασκευασθῇ ἐκ τῶν τακτικῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους. Θέλει περιληφθῆ ἡ δαπάνη ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Κράτους, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι ὁ σιδηρόδρομος οὗτος θὰ κατασκευασθῇ διὰ χρήματος λαμβανομένου ἐκ περισσευμάτων τῶν κανονικῶν προσόδων. Ὁ σιδηρόδρομος Λαρίσσης, ἐννοεῖται οἴκοθεν, ὅτι θὰ παραχωρηθῇ τελικῶς εἰς ἑταιρίαν· βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραχωρηθῇ εἰς ἑταιρίαν, ὅταν τὸ Κράτος ἀναδεχθῇ πρὸς ταύτην ὑποχρεώσεις ἀναλόγους πρὸς τοὺς κινδύνους τῶν ζημιῶν, εἰς ἃς ἐκτίθεται. Τελικὸς σταθμὸς τοῦ σιδηροδρόμου θὰ ἦναι πάντως ἡ συμπλήρωσις τῆς κατασκευῆς καὶ ἡ λειτουργία αὐτοῦ ἐκτὸς τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅστις θὰ ὑπέχῃ μόνας τὰς ὑποχρεώσεις ἐτησίας χορηγίας ἢ ἐγγυήσεως, ἃς τυχὸν θὰ ἐπάγηται ἡ συμφωνία πρὸς τοὺς ἀναδόχους τῆς κατασκευῆς καὶ τῆς ἐκμεταλλεύσεως. Ἀλλ’ εἰς τὸν σταθμὸν τοῦτον δὲν περιήλθομεν ἔτι, καὶ ἤδη ὑπάρχει ἀνάγκη προνοίας ἐκ τῶν προχείρων πόρων τοῦ Κράτους περὶ τῆς ἐξακολουθήσεως τῶν ἔργων τῆς κατασκευῆς, ἕως οὗ κλεισθῇ ἡ μνησθεῖσα συμφωνία. Τὰ τῆς προνοίας ταύτης, ὁπωσδήποτε καὶ ἂν κανονισθῶσιν, εἴτε κανονισθῶσι δι’ ἀμέσου ἀναγραφῆς ἐν τῷ τεύχει τοῦ προϋπολογισμοῦ, εἴτε κανονισθῶσι παρεχομένης διὰ τοῦ νόμου τῶν ἐξόδων ἀδείας χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως, εἴτε κανονισθῶσι δι’ ἐκτάκτων πιστώσεων, μόνον περὶ λογιστικῆς κανονικότητος δύνανται νὰ προκαλέσωσι συζητήσεις, ἀλλ’ ἀντίῤῥησιν οὐσιαστικὴν οὐδεμίαν. Οἱ πόροι τοῦ Κράτους, περισσεύματα χρήσεων τρεχουσῶν ἢ παρῳχημένων ἐξ ἐσόδων τακτικῶν ἢ ἐκτάκτων, θέλουσιν ἐπαρκέσει εἰς τὴν ἐξακολούθησιν τῶν ἔργων τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου, ἕως οὗ παραχωρηθῇ οὗτος εἰς ἑταιρίαν. Περὶ τοῦ σιδηροδρόμου ἄρα τούτου, περὶ τῶν δαπανῶν πρὸς ἐξακολούθησιν τῶν ἔργων τῆς κατασκευῆς δὲν πρόκειται, εἰμὴ ἐφ’ ὅσον θὰ προκαλῆται τυχὸν συζήτησις περὶ τοῦ κανονισμοῦ τοῦ τρόπου τῆς χορηγίας τῶν πιστώσεων. Τὰ τοῦ σιδηροδρόμου τούτου ὡσαύτως δὲν πρόκειται νὰ ἐξετάσωμεν ἤδη κατ’ οὐσίαν, διότι περὶ αὐτῶν γενήσεται ἴσως καὶ εἰδικώτερον λόγος ἐξ ἀφορμῆς τῶν ὑποβεβλημένων εἰς τὴν Βουλὴν πιστώσεων, ἴσως δὲ καὶ ἐξ ἀφορμῆς τοῦ κανονισμοῦ τῶν σχέσεων τοῦ Κράτους πρὸς τὴν ἑταιρίαν τῆς κατασκευῆς, ἥτις ἐπ’ ἐσχάτων μάλιστα δὲν ἐπιτελεῖ τὰ τῶν συμφωνιῶν, ἀφοῦ, ὡς ἐπιτελεῖ ἤδη τὴν ἐκτέλεσιν, βεβαίως ἐντὸς τῶν χρονικῶν ὁρίων τῶν τεταγμένων ὑπὸ τῆς συμβάσεως δὲν θέλει δυνηθῆ νὰ περατώσῃ τὸ ἔργον. Ἡ Κυβέρνησις εἶχε συνεννοηθῆ ἄλλοτε μετὰ τῶν ἀναδόχων τῆς κατασκευῆς περὶ τοῦ διὰ διαιτησίας κανονισμοῦ τῶν ὑφισταμένων διαφορῶν, ὁ δὲ διακανονισμὸς οὗτος αἴρει καὶ πᾶσαν δυσχέρειαν ἐπὶ ταῖς συνεπείαις τῆς τῶν συμπεφωνημένων ἀθετήσεως. Καίτοι δὲ εἶναι οὕτως ἐξωμαλισμένα τὰ τῆς προόδου τοῦ ἔργου, πάντως ὅμως σπουδαῖα εἶναι ἐν σχέσει πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν τὰ ἀπὸ τοῦ σιδηροδρόμου Λαρίσσης ἀποῤῥέοντα ζητήματα, εἴτε πρόκειται περὶ ἐξακολουθήσεως τῆς κατασκευῆς εἰς λογαριασμὸν τοῦ Δημοσίου, εἴτε πρόκειται περὶ χορηγημάτων ἢ ἐγγυήσεων λόγῳ τῆς παραχωρήσεως τῆς ἐπιχειρήσεως εἰς ἑταιρίαν. Ἐκτὸς ὅμως τῶν εἰς τὸν σιδηρόδρομον Λαρίσσης ἀναγομένων πιστώσεων, ἔχομεν ἄλλας ἀναπληρωματικὰς καὶ ἐκτάκτους ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1893, ὧν ἡ μελέτη πρέπει νὰ γένηται μετὰ πολλῆς ἐπιμελείας ἐπὶ τῷ καταρτισμῷ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1894, ἵνα διακριθῇ ἂν τῷ ὄντι ἐνεῖχεν ἡ δαπάνη τὸ ἀπρόοπτον, τὸ δικαιολογοῦν τὴν διὰ διατάγματος ἢ διὰ νόμου παροχὴν ἀναπληρωματικῆς ἢ ἐκτάκτου πιστώσεως, ἢ ἂν ἡ ἀνάγκη αὐτῆς ἀπέῤῥεεν ἐξ ἀτελοῦς ἐκτιμήσεως τῶν πραγμάτων, ὅτε συνετάσσοντο τὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1893, ἐν τῇ περιπτώσει δὲ ταύτῃ ἀναπληρωθῇ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ ἐπιόντος ἔτους τὸ ἀνεπαρκὲς τῶν ἐκτιμήσεων ἐν τῷ τοῦ ἐνεστῶτος. Καὶ περὶ ἄλλων μὲν ἀναπληρωματικῶν καὶ ἐκτάκτων πιστώσεων, ταῦτα δὲν ἔχουσι πολλὴν τὴν σημασίαν, ἀφοῦ μάλιστα συνεζητήθησαν ἤδη ἐν τῇ Βουλῇ τὰ τῶν ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἐκεῖ ἀπεδείχθη ἡ ἔννοια αὐτῶν καὶ ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1893 ἐν ἐπαρκεῖ προνοίᾳ εἶχε συνταχθῆ, ὅτε συνετάχθη, ὅτι δὲ τὸ πλεῖστον γεγονότα κατόπιν προκύψαντα ἐπήνεγκον τὴν ἀνάγκην τῶν πιστώσεων, ὅπως ἔν τισιν ἐπήνεγκον καὶ τὰ πλεονάσματα ἄλλων πιστώσεων· ἀλλὰ τὰ τῶν ἀναπληρωματικῶν καὶ ἐκτάκτων πιστώσεων τῶν δημοσίων ἔργων, περὶ ὧν ἔτι δὲν συνεζήτησεν ἡ Βουλὴ, εἶναι πολὺ σημαντικώτερα, διότι ἐκεῖ βλέπομεν διαφορὰν δαπάνης ἐπὶ πλέον τῶν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγεγραμμένων πιστώσεων τοσοῦτον μεγάλην, ὥστε ὁ προϋπολογισμὸς ἀπεικονίζεται ὡς συνταχθεὶς οὐχὶ πρὸς τὴν ἀνάγκην, ἀλλὰ πρὸς τὴν παράστασιν τελικοῦ ἀποτελέσματος διαφόρου τοῦ πραγματικοῦ καὶ ἐκεῖ τῷ ὄντι πρέπει νὰ ἐπιστήσωμεν τὴν προσοχὴν ἡμῶν σήμερον, κανονίζοντες τὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ· διότι, ἂν ἀνεπαρκῶς εἴχομεν ἄλλοτε ἀναγράψει τὰ ποσὰ, ἅτινα τοσοῦτον ἐπολλαπλασιάσθησαν ἐν τῇ κατὰ τὸ ἐνεστὼς ἔτος ἐφαρμογῇ, πρέπει ἤδη ν’ ἀναπληρώσωμεν τὴν ἔλλειψιν· ἀλλὰ πρέπει ἤδη νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὴν τότε ἀναγραφὴν, ἂν πειθώμεθα, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθῇ ὁ προϋπολογισμὸς ὅπως εἶχε τότε συνταχθῇ. Ὅτε ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἔχουσιν ἀναγραφῆ πρὸς κατασκευὴν ὁδῶν 450,000 δραχμῶν, ζητοῦνται δὲ πιστώσεις ἀναπληρωματικαὶ 1,700,000, βεβαίως ἐκ πρώτης ὄψεως ἤθελέ τις ὑποθέσει, ὅτι κακῶς ἐγένετο ὁ ὑπολογισμὸς κατὰ τὸ ἔτος 1893, καὶ ἤθελε κρίνει, ὅτι κατὰ τὸ 1894 δὲν πρέπει νὰ ἐπαναλάβωμεν τὴν αὐτὴν μέθοδον. Καὶ ἐδῶ ὀφείλομεν, προκειμένου περὶ τοιαύτης δαπάνης, δαπάνης σπουδαίας καὶ τὸ ποσὸν καὶ τὸν χαρακτῆρα, νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τινα λεπτομέρειαν, διότι πρέπει νὰ διευκρινισθῇ, ἂν τῷ ὄντι ὑπάρχῃ δεσμὸς ἐκ προηγουμένων ἐγκρίσεων ἐργολαβιῶν, ὧν ἕνεκα ὀφείλομεν νὰ δαπανήσωμεν καὶ κατὰ τὸ 1894 τὰ ἐξωγκωμένα ποσὰ, ἅτινα αἱ πιστώσεις ἀποδεικνύουσιν ἀναπόφευκτα ἤδη διὰ τὸ ἔτος 1893. Καὶ ὡς πρὸς ταῦτα ἡ ἁπλουστέρα μέθοδος, ἵνα πληροφορηθῇ ἡ Βουλὴ περὶ τῆς καταστάσεως, εἶναι ἡ ἐξέτασις τῶν ἐγκεκριμένων ἐργολαβιῶν, ἵνα κρίνῃ κατὰ πόσον αὗται ἐπάγονται ὑποχρεώσεις ἀνωτέρας τῶν ἀναγραφομένων, διότι καὶ κατὰ τὸ ἔτος 1894 θὰ εὕρητε ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγραφὴν, ὁποίαν εἴχομεν καὶ κατὰ τὸ ἔτος 1893, ἀναγραφὴν ἄρα κατὰ 1,700,000 κατωτέραν τῆς ἐν τῇ ἐκτελέσει ἀποδειχθείσης ἀναγκαίας. Αἱ ὁδοὶ τῶν τριῶν κατηγοριῶν, ἐθνικῶν, ἐπαρχιακῶν καὶ δημοτικῶν, ἐφ’ αἷς ἐδόθη ἔγκρισις, ἐν συνόλῳ ἐπήγοντο δαπάνην 19,723,000. Ἐκ τούτων ἐπληρώθησαν 14,136,000, ἑπομένως μένουσιν ὀφειλόμενα 4,700,000.

§73ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ ἐθνικῶν;

§74ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐθνικῶν, ἐπαρχιακῶν καὶ δημοτικῶν. Αἱ ἐθνικαὶ ἐπήγοντο δαπάνας 17,580,000, αἱ ἐπαρχιακαὶ 1,475,000 καὶ αἱ δημοτικαὶ 667,000. Ἤδη ἄρα μετὰ τὴν πληρωμὴν 14,136,000 μένουσιν ὑποχρεώσεις ἐπὶ ποσῷ 4,800,000· ἐκ τούτων εἶναι ἐν τῷ διαλύεσθαι ἐργολαβίαι ἐγκεκριμέναι ἐπὶ ποσῷ 1,300,000, περιορίζονται ἄρα αἱ ἐγκρίσεις εἰς 3,400,000. Ἀλλ’ εἶναι ἤδη ἐκδεδομέναι ἐντολαὶ, περὶ ὧν προνοεῖ ἡ πίστωσις, ἣν θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει ἡ Βουλὴ κατ’ αὐτὰς, ἐπὶ ποσῷ 1,350,000. Ἀφαιρουμένων ἄρα καὶ τούτων, ἔχομεν ὑπόλοιπον ὑποχρεώσεων 2,050,000. Ταύτας δὲ, καθ’ ἣν ἡ Κυβέρνησις εἶχε καὶ πρότερον, ἔχει δὲ καὶ σήμερον γνώμην, δυνάμεθα νὰ κατανείμωμεν εἰς πιστώσεις ἐξ ἡμίσεως ἑκατομμυρίου κατ’ ἔτος. Ἀλλ’ εἰς ταῦτα ἤκουσα ἐν τῇ Βουλῇ ἀντιτασσόμενον, ἐξ ἀφορμῆς τῶν ὑποβληθεισῶν πιστώσεων, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διαλυθῶσιν αἱ συμφωνίαι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κανονισθῶσι τὰ τῆς ἐκτελέσεως τῶν συμπεφωνημένων καθ’ ὃν τρόπον ἡ Κυβέρνησις ἤθελεν θεωρήσει συμφέρον εἰς αὐτὴν πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς διανομῆς ἐπὶ τετραετίαν τῆς ὅλης ὀφειλῆς. Δὲν θὰ προέλθω τώρα εἰς ἀνάπτυξιν τῶν ἐν τῷ διατάγματι, τῷ κανονίζοντι τὰ τῆς ἐκτελέσεως τῶν δημοσίων ἔργων, ἐξ ὧν προκύπτει, ὅτι ἐκ τῆς Κυβερνήσεως ἐξαρτᾶται καὶ ἡ διάλυσις τῶν συμβολαίων ἄνευ μεγάλης ζημίας τοῦ Δημοσίου καὶ ὁ διακανονισμὸς τῶν τῆς ἐκτελέσεως ὡσαύτως ἄνευ ἀποζημιώσεων, αἵτινες σπουδαίως θὰ ἐπεβάρυνον τὰ ἔργα. Περὶ τούτων θέλω λάβει ἀφορμὴν ἵνα ὁμιλήσω ἐπὶ τῶν πιστώσεων· ἤδη ἀρκεῖ ἡ δήλωσις, ὅτι οὕτως ἐν τῇ γνώμῃ τῆς Κυβερνήσεως ἔχουσι τὰ περὶ τούτου. Ἀλλὰ δὲν ἔχουσι ταῦτα οὕτω μόνον ἐν τῇ γνώμῃ τῆς Κυβερνήσεως. Οὕτως ἔχουσι καὶ ἐν τῇ γνώμῃ τῆς ὑπηρεσίας· ἐδέησε δὲ περὶ τούτων νὰ ζητήσω καὶ ἰδιαιτέρως τὴν γνώμην τῆς ὑπηρεσίας, πρὸς ἣν πολλάκις εἶχον ἀφορμὴν νὰ συζητήσω περὶ αὐτῶν, διότι κατὰ προηγουμένην συνεδρίασιν ἐν συζητήσει ἐξ ἀφορμῆς τῶν πιστώσεων ἤκουσα ὅτι ἡ ὑπηρεσία ἐβεβαίου, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθῶσιν ὅσα εἶπον, δηλαδὴ τὰ τῆς ἀραιώσεως τῆς ἐκτελέσεως καὶ τὰ τῆς διαλύσεως τῶν συμβάσεων. Προσκομίζω δὲ μαρτυρίαν ἔγγραφον, ὅτι ἡ ὑπηρεσία φρονεῖ, ὅτι κατὰ τὸ διάταγμα εὐχερέστατα δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ κατανομὴ τῶν δύο ἑκατομμυρίων τῶν ἐγκεκριμένων ἐργολαβιῶν ἐπὶ τετραετίαν. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πεποιθήσεων καὶ τῶν παραστάσεων τούτων ἐνεμείναμεν εἰς τὰ ἀρχικὰ ποσὰ, ἡ δ’ ἐπαύξησις ἡ ἐπελθοῦσα ἐν τῇ ἐκτελέσει τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1893 δὲν θέλει παρουσιασθῆ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1894, ὅστις τοὐναντίον θέλει ἀναγράψει καὶ πάλιν τὰ ποσὰ, ἅτινα ἀνεγράφοντο ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1893. Ταῦτα τὰ τῶν δημοσίων ἔργων εἶναι τὰ σπουδαιότερα ἐν τῇ μελέτῃ τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους περὶ τὴν περιστολὴν τῶν ἐξόδων, διότι τὴν ἀνισοῤῥοπίαν ἐν τοῖς προϋπολογισμοῖς κυρίως προκαλοῦσι τὰ τῶν στρατιωτικῶν καὶ ναυτικῶν δαπανῶν καὶ τὰ ἔξοδα τῶν δημοσίων ἔργων. Ἐκεῖ ἀναβλύει ἡ πηγὴ τῶν ἀνωμαλιῶν ἐν τοῖς προϋπολογισμοῖς τῶν ἐξόδων τῶν διαφόρων Κρατῶν. Ἀλλὰ παρ’ ἡμῖν οἱ προϋπολογισμοὶ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν περιεστάλησαν ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε μόνον προτάσεις περὶ ἀναπτύξεως δαπανῶν χωροῦσιν ἐκεῖ, καὶ οὐδὲ κἄν σκέψις γίνεται περὶ ἐπικρίσεως δαπανῶν ὡς περιττῶν. Ἐν δὲ τοῖς τῶν δημοσίων ἔργων ἐπετεύχθη ἐπίσης σπουδαῖον, ἐπετεύχθη ἡ κατάργησις τῶν ἐπὶ ἐκτάκτοις πόροις δαπανῶν. Μένει ὁ σιδηρόδρομος Λαρίσσης, διὰ δανείου ἐκτελούμενος, καὶ ἐκτελεσθησόμενος δι’ ἐκτάκτων πόρων, ἢ δι’ ἑταιρίας, μένουσι δὲ καὶ ἐλάχιστά τινα ἔργα, πρὸς ἃ νομίζω ὅτι αἱ πιστώσεις, αἱ ἤδη ψηφιζόμεναι, θέλουσιν ἀρκέσει, δηλ. τὸ ἀνάκτορον τοῦ Διαδόχου, τὰ λουτρὰ τῆς Ὑπάτης, ἡ εὔρυνσις τοῦ πορθμοῦ τοῦ Εὐρίπου καὶ ὁ σιδηρόδρομος Διακοπτοῦ καὶ Καλαβρύτων. Πρὸς τούτων τὴν συμπλήρωσιν δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἀνάγκη ἐξευρέσεως πόρων, ἀρκούντων τῶν ὑφισταμένων, ὡς θ’ ἀρκέσωσι καὶ αἱ χορηγηθεῖσαι πιστώσεις. Ὥστε ἔκτακτος προϋπολογισμὸς δημοσίων ἔργων δὲν θὰ ὑπάρχῃ, δημόσια δὲ ἔργα δὲν θέλουσιν ἐκτελεῖσθαι ἄλλα, πλὴν τῶν ἀναγραφομένων ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. Ἀλλ’ ἐπειδὴ καὶ ἡ ἀναγραφὴ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀποδεικνύεται ἀνεπαρκὴς, θέλομεν ὑποβάλει νομοσχέδιον, καταρτισθὲν ἤδη, καὶ τροποποιοῦν τὸ ἄρθρον 24 τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ διὰ τρόπου, ὅστις θὰ καταστήσῃ ἀδύνατον τὴν ἐπανάληψιν τῶν γενομένων ἐπί τινων τῶν δημοσίων ἔργων, καὶ ἰδίως πρὸς τὸ ἀνάκτορον τοῦ Διαδόχου. Τοῦ ἀνακτόρου τοῦ Διαδόχου ἡ οἰκοδομὴ διετάχθη ἐπὶ προϋπολογισμῷ ἐγκριθέντι ὑπὸ τῆς Βουλῆς 500 χιλιάδων δραχμῶν, μειωθέντι δ’ ἐν τῇ δημοπρασίᾳ εἰς 370,000, ἀλλ’ αἱ δαπάναι αὐτῆς θὰ ἀνέλθωσιν ἤδη, ὅτε περιστολὴ μεγίστη διετάχθη, μενόντων καὶ ἀνοικοδομήτων προσθηκῶν τινων εἰς τὸ σχέδιον τοῦ κτιρίου, αἱ δαπάναι θὰ ἀνέλθωσι καὶ μετὰ τὰς διαταχθείσας περιστολὰς εἰς ἑκατομμύριον. Περὶ τούτων θέλομεν συζητήσει εἰδικώτερον ἐπὶ τῶν ὑποβληθεισῶν πιστώσεων· ἐξέθηκα δὲ τοῦτο, μόνον ἵνα δείξω, ὅτι τὸ ἄρθρον 24 τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, ὅπερ φαίνεται ἐξασφαλίζον τὰ πάντα, οὐδὲν ἐξασφαλίζει, ἀφοῦ εὑρίσκεται ἤδη τὸ Κράτος ἀπέναντι ὑποχρεώσεων ἀνειλημμένων ἔν τισιν, οὐδεὶς οἶδε πόθεν. Ἄλλοτε, ὅτε τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης εἶχεν ἀνακαινισθῆ καὶ ἐπεκταθῆ, ἐπὶ ἔτη δὲν ὑπεγράφοντο αἱ ἐντολαὶ πρὸς πληρωμὴν τοῦ ἐργολάβου, διότι δὲν ἠδύνατο νὰ βεβαιωθῇ, τίς εἶχε δώσει τὴν ἔγκρισιν τῆς ἐργολαβίας καὶ ἐπὶ τίνος πιστώσεως εἶχεν ἀποφασισθῆ ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου. Ἤδη διὰ νόμου θέλει περιορισθῆ πᾶσα δαπάνη δημοσίων ἔργων εἰς τὰ εἰδικῶς ἐπιτρεπόμενα ὑπὸ νόμου, μὴ θεωρουμένης ὡς ἐγκύρου μηδεμιᾶς συμφωνίας μὴ προβλεπομένης ὑπὸ τοῦ νόμου. Ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν εἰς τὰ ἔργα ταῦτα προωρισμένων πιστώσεων θέλει ληφθῆ εἰδικὴ πρόνοια ἐν τῇ τροποποιήσει τοῦ ἄρθρου 24 τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ. Οὕτω θέλομεν ἐπιτύχει, ὅπως ἐπὶ τῶν δημοσίων ἔργων μήτε δαπάναι ἄνευ ἀδείας νὰ γίνωνται, μήτε καὶ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ νὰ ἀναγράφωνται ποσὰ, ἐπὶ κινδύνῳ νὰ βλέπωμεν αὐτὰ κατόπιν ἐξερχόμενα τῶν ἀρχικῶς ταχθέντων ὁρίων. Τὰ δὲ ἤδη ἀναγραφόμενα ἐν τῷ προϋπολογισμῷ πρὸς ἐκτέλεσιν δημοσίων ἔργων εἶναι ἐλάχιστα, μένουσιν ὅμως ἔτι, ὡς εἶπον, πιστώσεις τινὲς ἐκτὸς τοῦ προϋπολογισμοῦ, αἵτινες θέλουσι διατεθῆ, ἐφ’ ὅσον δὲν εἶναι δυνατὸν καὶ ἐκεῖ, καίτοι τὰ ποσὰ δὲν εἶναι ἐκτάκτως σπουδαῖα, νὰ ἐπενεχθῶσι μειώσεις, οἷαι ἐπηνέχθησαν εἰς τὰ τοῦ ἀνακτόρου τοῦ Διαδόχου. Οὕτω δὲ περιστέλλοντες τὰ ἔξοδα τῶν Ὑπουργείων τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Ναυτικῶν καὶ τὰ τῶν δημοσίων ἔργων εἰς τὰ κατώτατα ὅρια, ἐν τῷ ἄλλῳ προϋπολογισμῷ δὲν ἔχομεν ἢ νὰ λάβωμεν τὴν πρόνοιαν, ὅπως μὴ παρασυρώμεθα ὑπὸ παραστάσεων περὶ ἀναγκῶν ἀναντιῤῥήτων, ἀλλ’ ὧν τὴν πλήρωσιν δὲν ἐπιτρέπουσιν αἱ σημεριναὶ περιστάσεις. Εἶναι ἀναντίῤῥητον, ὅτι ἐν παντὶ τῷ προϋπολογισμῷ δυνάμεθα δι’ αὐξήσεως τῶν πιστώσεων νὰ ἐπενέγκωμεν βελτιώσεις, αἵτινες καὶ τὴν ὑπηρεσίαν νὰ ἀναπτύξωσι καὶ ἐν δικαίῳ νὰ ἀμείψωσι τοὺς ὠφελίμως ἐργαζομένους ὑπὲρ αὐτῆς. Ἀλλ’ ἡ ὥρα αὕτη δὲν ἐπιτρέπει αὔξησιν δαπανῶν πρὸς τοιούτους σκοπούς. Περιστολὴν δαπανῶν θὰ ὑπηγόρευον ὅσα ἐξέθηκα περὶ τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους, ἀλλὰ περαιτέρω περιστολὴ εἶναι ἀνέφικτος, διότι ἐξωθήσαμεν αὐτὴν ἕως τοῦ ἐσχάτου ὁρίου καὶ κάτω τοῦ πρέποντος ὁρίου ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1893. Μόνον ὁσάκις εἰδικαὶ περιπτώσεις γεννῶσι νέαν καὶ ἀναπόδραστον ἀνάγκην, περὶ ταύτης πρέπει νὰ προνοήσωμεν. Οὕτως ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐκπαιδεύσεως θέλετε ἀπαντήσει αὔξησίν τινα ἐξόδων, τὴν ὁποίαν στηρίζομεν καὶ ἐπὶ νόμου εἰδικοῦ, ὃν θέλομεν προτείνει· ἡ αὔξησις εἶναι συνέπεια τοῦ νόμου περὶ ἐκπαιδευτικῶν τελῶν, διότι διὰ τοῦ νόμου περὶ ἐκπαιδευτικῶν τελῶν ἀφῃρέσαμεν ἀπὸ τοῦ Πανεπιστημίου προσόδους, ἃς ἐκρύθμως, ἴσως δὲ καὶ οὐχὶ νομίμως ἀπελάμβανεν ἐπὶ μακρὰ ἔτη, καὶ δι’ ὧν ἐπήρκει εἰς ἀνάγκας ἀναμφηρίστους τοῦ Πανεπιστημίου. Ἀλλὰ σήμερον, ὅτε ἐκανονίσθησαν τὰ περὶ ἐκπαιδευτικῶν τελῶν, ἔπαυσε τὸ Πανεπιστήμιον εἰσπράττον τὰ τέλη ἐκεῖνα, καὶ ἐπιβάλλεται εἰς τὴν ἐπικράτειαν ἡ ὑποχρέωσις, ὅπως ἀναπληρώσῃ αὕτη ὅ,τι ἐξεπληροῦτο τέως ὑπὸ τοῦ Πανεπιστημίου, ἀπολαμβάνοντος τὰς προσόδους ταύτας, καὶ οὕτως ὁλόκληρον τὸ ποσὸν, τὸ δαπανώμενον ὑπὸ τοῦ Πανεπιστημίου εἰς τὰ τῶν ἐργαστηρίων, τῶν ἀσκητηρίων, τῶν φροντιστηρίων, εἰς τὰ τῶν μουσείων, εἰς χορηγήματα πρὸς τὰ παραρτήματα τοῦ Πανεπιστημίου, πάντα ταῦτα ἀναλαμβάνει τὸ Δημόσιον, ἀφοῦ ἀφῄρεσεν ἀπὸ τοῦ Πανεπιστημίου τὰ παρ’ αὐτοῦ εἰσπραττόμενα ἐκπαιδευτικὰ τέλη. Ἐν ταῖς ἄλλαις ὑπηρεσίαις οὐδὲν ὑπάρχει τὸ ἐν τῇ γενικῇ ταύτῃ ἐπισκοπήσει εἰδικῶς προκαλοῦν τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς. Τὰ ἔξοδα ἀλλοῦ εἶναι κατά τι ἀνώτερα, ἀλλοῦ δὲ κατά τι κατώτερα τῶν μέχρι τοῦδε, ἀναλόγως πρὸς τὰς περιστάσεις, ἐν αἷς λειτουργεῖ ἡ ὑπηρεσία. Ἀλλ’ ἐν τῷ συνόλῳ, καίτοι παρουσιάζεταί τις αὔξησις ἐξόδων ἐν τῷ τελικῷ ἀποτελέσματι τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐν ἀντιπαραθέσει πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1893, αἱ δαπάναι εἶναι αἱ αὐταί, ἡ δὲ αὔξησις παρουσιάζεται, διότι ἡ πρώτη ἐφαρμογὴ νόμων νέων ἀπέδειξε τὴν ἀνάγκην ἀναγραφῶν ἀρτιωτέρων τῶν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1893 ἐν τοῖς ἐξόδοις τῆς διοικητικῆς ἀστυνομίας καὶ ἐν ἄλλοις τισί, περὶ ὧν εἶναι περιττὸν ἤδη νὰ ποιήσωμαι λόγον. Οὕτως ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1894 παρουσιάζει τὸ ἀποτέλεσμα, ὅτι ἐπὶ βεβαιώσεων 96,229,000 δραχμῶν ἔχομεν εἰσπράξεις, αἵτινες ἀποτελοῦσι τὸ ἐγγραφησόμενον ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἐπισήμως ποσὸν 87,134,000, ἔχομεν δὲ ἔξοδα 86,370,000. Ὥστε τὸ περίσσευμα εἶναι 763,000, ἀλλὰ περίσσευμα ὄχι ἐπὶ τῶν βεβαιώσεων, διότι ἐπὶ τῶν βεβαιώσεων ἔχομεν περίσσευμα 9,859,000 δραχμῶν. Τὸ περίσσευμα τοῦτο παριστᾷ τὴν ἀληθῆ εἰκόνα τοῦ προϋπολογισμοῦ; Πιστεύω ὅτι οὐδεὶς θέλει ὑπάρξει κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο, ὅστις νὰ ἐπαναλάβῃ τὸ συνήθως ἀντιτασσόμενον ἐπὶ τῷ παρουσιαζομένῳ ἀποτελέσματι τῶν προϋπολογισμῶν, ὅτι τοῦτο εἶναι εἰκονικόν. Δὲν θὰ δύναταί τις νὰ ἐπαναλάβῃ τοῦτο κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο, μετὰ τὴν ἀπόδειξιν, ἣν ἔδωκα, ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου, περὶ τῆς ὀρθότητος τῶν ἀναγραφῶν ἐν τοῖς προϋπολογισμοῖς τοῦ 1892 καὶ 1893. Ἡ ἐκτέλεσις κατὰ τὸ 1892 ἀπέδειξεν, ὅτι αἱ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγραφαὶ εἶναι ἐν συνόλῳ κάτω τῶν πραγματικῶν ἐν τοῖς ἐσόδοις καὶ ἄνω τῶν πραγματικῶν ἐν τοῖς ἐξόδοις, ὅτι ἔχομεν ἀποτελέσματα ἀνώτερα ὅσων προσεδοκῶμεν, ὅσων ἐπηγγελλόμεθα. Ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1893 δὲν ἔχομεν ἔτι ἄρτιον, ὅπως ἐπὶ τοῦ 1892, ἀπολογισμόν, ἔχομεν ὅμως ἱκανῶς προωδευμένα τὰ ἀποτελέσματα, ἵνα ἐν τῇ προσωρινῇ καταστάσει ἕκαστος ἀναγνωρίσῃ τὴν εἰλικρίνειαν περὶ τὴν σύνταξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ συστήματος τῆς ἐπὶ τῷ κατωτάτῳ ἐγγραφῆς τῶν ἐσόδων καὶ τῆς ἀρτίας ἐγγραφῆς τῶν ἐξόδων. Ἤδη ὅμως νομίζω, ὅτι, καὶ ἂν μὴ ὑπῆρχον ταῦτα τ’ ἀποτελέσματα τοῦ 1892 τὰ πλήρη καὶ τὰ τῶν προσωρινῶν καταστάσεων τοῦ 1893, οὐδεὶς θὰ ἠμφισβήτει τὰ ἀποτελέσματα τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1894, ὁποῖα τὰ παρουσιάζομεν. Ἐξ ἐναντίας, ἄν τις τὸ ἀμφισβητῇ, θέλει ἀντιθέτως παραστήσει, ὅτι εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα κατώτερον τοῦ πραγματικοῦ, καὶ περισσότερον μάλιστα ἢ ὅσον ἀπαιτεῖ ἡ ἐν ἀσφαλείᾳ ἐκτίμησις τῶν ἀναγραφομένων ἐν προϋπολογισμοῖς ἀριθμῶν. Μετὰ τῶν οὕτω κρινόντων θὰ συνετασσόμην ἔν τισι καὶ ἐγώ, διότι δυσκολεύομαι νὰ πιστεύσω, ὅτι ἀποτέλεσμα τοῦ προϋπολογισμοῦ θέλει εἶσθαι περίσσευμα μόνον 763,000. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι τὸ περίσσευμα θὰ ᾖναι ἑκατομμυρίων, καὶ ἴσως οὐχὶ ὀλίγων, ἐπειδὴ ἔχω τὴν ἐλπίδα, ὅτι θὰ ἐπέλθῃ βελτίωσις ἐπαισθητὴ τῆς σημερινῆς καταστάσεως. Δὲν θεωρῶ ἀδύνατον νὰ ἴδωμεν τὸ περίσσευμα τῶν 763,000 σπουδαίως αὐξάνον καὶ ἐν αὐτῇ τῇ ἐκτελέσει τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1894· βεβαίως ὅμως τὸ ποσὸν τοῦτο σπουδαίως θέλει αὐξήσει ἐν σταθερῷ προϋπολογισμῷ, στηριζομένῳ ἐπὶ ἐνεργειῶν, ὁποῖαι πρέπει συστηματικῶς νὰ διεξαχθῶσι πρὸς τὴν ἀποκατάστασιν τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν πραγμάτων. Τοιαῦται ἐνέργειαι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἀπολήξωσιν εἰς ἀποτέλεσμα, καὶ νὰ μὴ ἀνοίξωσι πάλιν εἰς τὴν χώραν,—δὲν λέγω εἰς τὸ Δημόσιον, ἀλλ’ εἰς τὴν χώραν,—τὰς πύλας τῆς πίστεως, τότε δὲ βεβαίως δὲν θὰ ἔχωμεν τοιαῦτα ποσὰ περισσευμάτων ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. Θὰ ἔχωμεν ποσὰ ἀνταποκρινόμενα πρὸς τὰ περισσεύματα, ἅτινα ἡ ἐκτέλεσις τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐν τῷ παρελθόντι μαρτυρεῖ, διότι ἀπ’ αὐτῶν καὶ μόνων τῶν εἰσπράξεων τῶν ἐκ τῶν τελωνείων, αἵτινες παρακολουθοῦσι τὴν κατάστασιν τῆς χώρας, τὸ 1892, ὡς εἶπον, ἀπήνεγκεν 8,000,000 ἐπὶ πλέον τῶν ἤδη ἀναγραφομένων ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1894, καὶ τοῦτο ἄνευ τῶν ἐπιπροστεθέντων ὑπὸ νεωτέρων νόμων δασμῶν, ἀποφερόντων ἐπὶ ταῖς αὐταῖς ἀναλογίαις τρία ἑκατομμύρια. Ἂν τὰ ποσὰ ἐκεῖνα ἴδωμεν εἰσπραττόμενα, ἂν ἴδωμεν τὸ ποσόν, τὸ ἀναγεγραμμένον ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1893 ὡς ἔσοδον ἐκ δασμῶν, τῶν 29,500,000 ἀποδιδόμενον, θὰ ἔχωμεν περίσσευμα, προστιθέμενον εἰς τὰς 763,000 δραχμάς, ἐξ 11,500,000, τὸ ὁποῖον δύναται καὶ νὰ αὐξηθῇ, διότι μετρίως ἐξετιμήθησαν τὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1893, καὶ τὰ ἀναγραφέντα ἐπὶ ποσῷ 29,500,000 θὰ ἔπρεπε νὰ ἀνεγράφοντο ἀνώτερα, ἂν ἡ κατάστασις τῆς χώρας ἦτο ἀνθηρά. Ἀλλὰ πλὴν τῶν 11,500,000, εἰς ἃς δυνάμεθα νὰ προσβλέπωμεν ἐπὶ τῇ ἐλπίδι, ὅτι βελτίωσις καταστάσεως θέλει ἐπαναφέρει αὐτὰ εἰς τὰς προσόδους τοῦ Κράτους, ἔχομεν καὶ ἄλλα στοιχεῖα πιθανῆς βελτιώσεως τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ προϋπολογισμοῦ. Εἶπον, ὅτι ἀναγράφομεν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἔξοδον ὑπερτιμήσεως συναλλάγματος λόγῳ μόνον τοῦ δημοσίου χρέους 7,000,000· ἀλλὰ πλὴν τῶν 7 τούτων ἑκατομμυρίων ἔχομεν καὶ ἄλλας ὑποχρεώσεις μεταλλικάς, ἐφ’ αἷς πληρόνομεν τὴν ὑπερτίμησιν ταύτην ἐπὶ τῷ αὐτῷ μέτρῳ. Ἂν βελτιωθῇ ἡ κατάστασις τῆς χώρας, ὥστε τὸ συνάλλαγμα ἀντὶ 70%, νὰ ὑπερτιμᾶται 60 ἢ 50 ἢ 40%, ἰδού, ὅτι ἐκ μόνου τοῦ δημοσίου χρέους δι’ ἑκάστην μείωσιν 10% προσθέτομεν καὶ ἀνὰ ἓν ἑκατομμύριον εἰς τὸ περίσσευμα τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ὁμοίας σκέψεις δυνάμεθα νὰ ἐπεκτείνωμεν εἰς πᾶν κεφάλαιον καὶ ἄρθρον, ἐφ’ οὗ ἐφηρμόσαμεν τοὺς ἐπὶ μειώσει ὑπολογισμούς. Ἐπὶ πάντων τούτων ἀπεκδεχόμεθα, ἵνα ἴδωμεν ἀποδιδόμενα πάλιν τὰ ποσὰ, ἅτινα καὶ πρότερον ἐπὶ τῶν αὐτῶν κεφαλαίων καὶ ἄρθρων ἀπεδίδοντο. Ὅταν δὲ ταῦτα ἴδωμεν, τὸ περίσσευμα θὰ ἦναι σπουδαῖον, καὶ ἐπὶ τοιούτου περισσεύματος θὰ δυνάμεθα νὰ στηρίζωμεν τὰς σκέψεις, ἃς αἱ σημεριναὶ περιστάσεις ἐπιβάλλουσιν. Αἱ σημεριναὶ περιστάσεις ἐπιβάλλουσι τὴν σκέψιν, πῶς ἐν ταῖς διαπραγματεύσεσιν, ὧν ἐπιλαμβανόμεθα ἤδη πρὸς τοὺς πιστωτὰς ἡμῶν, θὰ δυνάμεθα νὰ προσφέρωμεν ὅσον ἔνεστι πλειότερα...

§75ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Εἰς ποῖον σημεῖον ἵστανται αἱ διαπραγματεύσεις αὗται;

§76ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡμεῖς ἤδη ἀνεκοινώσαμεν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τὴν δοθεῖσαν εἰς ἡμᾶς ἐντολὴν καὶ τὴν ἑτοιμότητα, ὅπως ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐντολῆς προέλθωμεν εἰς τὰς διαπραγματεύσεις, ἀλλ’ εἴμεθα ἔτι ἐν τῷ πρώτῳ βήματι, διότι χρόνος δὲν ἐδόθη ἔτι πρὸς τὸ δεύτερον. Ἀνάγκη ἄρα νὰ ἐκτιμήσωμεν τὰ τῆς καταστάσεως, ἵνα πεισθῶμεν, ὅτι θὰ ἔχωμεν περισσεύματα, ἐπιτρέποντα εἰς ἡμᾶς, ὅπως ἐν ταῖς διαπραγματεύσεσι ποιώμεθα ἐπαγγελίας πρὸς τοὺς πιστωτὰς ἡμῶν, ἃς ἡ κατάστασις τῆς χώρας καὶ τὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ παριστῶσιν ὡς πραγματικάς. Ἀλλὰ καὶ ἀνεξαρτήτως τούτου ἀνάγκη, ἵνα συνάμα μετὰ τῆς ἐργασίας, τῆς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγεγραμμένης, γένηται καὶ ἐργασία, ἵνα καὶ ἀσχέτως πρὸς τὴν διαπραγμάτευσιν καὶ τὴν συνεννόησιν πρὸς τοὺς πιστωτὰς, καὶ ἀσχέτως πρὸς τοὺς δυναμένους νὰ διευκολύνωσι τὸ Δημόσιον εἰς τὴν διεξαγωγὴν τῶν διαπραγματεύσεων καὶ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεων, ἃς ἤθελον ἀναλάβει, προνοήσῃ τὸ Κράτος, ἵνα βαθμηδὸν καὶ ἐκ τῶν ἰδίων δυνάμεων καὶ ἕως οὗ φθάσωσιν εἰς ἀποτέλεσμα αἱ διαπραγματεύσεις, αἱ οὕτω διεξαγόμεναι, βαίνῃ πρὸς τὴν ὁριστικωτέραν ἀποκατάστασιν. Ἀποκατάστασις δὲ ὁριστικωτέρα δὲν δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ, ἐνόσῳ τὰ νομισματικὰ ἡμῶν πράγματα ἔχουσιν ὅπως ἤδη, ἰδίως ἕνεκα λόγου κυβερνητικοῦ, τουτέστι τοῦ δανείου τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Πρέπει λοιπὸν νὰ ἀποβλέπωμεν εἰς περίσσευμα ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, ἵνα, ἄν μὴ ἄλλως, δι’ αὐτοῦ τοὐλάχιστον δυνηθῶμεν βαθμηδὸν νὰ περιστείλωμεν τὰ τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ἀφαιροῦντες ἀπ’ αὐτῆς τὸ ποσὸν τὸ ἐπαυξάνον αὐτὴν λόγῳ τοῦ δανείου τοῦ Κράτους. Πιθανὸν νὰ προέλθωμεν ὡς πρὸς ταῦτα εἰς συμφωνίας, αἵτινες νὰ διευκολύνωσι τὴν ταχυτέραν ἐνέργειαν, ἀλλὰ καὶ ἐφ’ ὅσον αἱ τοιαῦται συμφωνίαι δὲν ἐπιτυγχάνονται ὅσῳ ταχέως θὰ ἐπεθυμοῦμεν, ἐφ’ ὅσον διεξάγονται αἱ διαπραγματεύσεις καὶ μετὰ τῶν πιστωτῶν ἡμῶν καὶ μετὰ τῶν κεφαλαιούχων, εἶναι ἀνάγκη ἡμεῖς ἐν ταύτῃ τῇ ὁδῷ νὰ βαδίζωμεν, περιστέλλοντες, ἐφ’ ὅσον δυνάμεθα, τὸ εἰς λογαριασμὸν τοῦ Κράτους κυκλοφοροῦν τραπεζικὸν γραμάτιον, καὶ προσπαθοῦντες διὰ τούτου τοῦ μέσου, ὅπως καὶ διὰ παντὸς ἄλλου ἐνδεδειγμένου μέσου, ἵνα ἀποδώσωμεν εἰς τὸ νόμισμα ἡμῶν τὴν ἀξίαν αὐτοῦ ἀκεραιοτέραν, διότι ἡ αἰτία τῆς σημερινῆς καταστάσεως ἐν τῇ βάσει αὐτῆς εἶναι ἡ ἐκ τῆς ἀνωμαλίας τῆς νομισματικῆς. Ἐὰν ταύτην δυνηθῶμεν ὀλίγον νὰ βελτιώσωμεν, θέλομεν ἐπιτύχει εἴτε διὰ τῆς συνδρομῆς τοῦ Κράτους, εἴτε καὶ ἄνευ τῆς συνδρομῆς τοῦ Κράτους, τὴν βελτίωσιν τῆς τραπεζικῆς καταστάσεως. Ἡ τραπεζικὴ κατάστασις δὲν εἶναι ἀπολύτως πλημμελής, ὅσον παριστᾶται παρά τινων, ἀλλ’ ἡ τραπεζικὴ ἐνέργεια εἶναι σήμερον ἀνεπαρκής, διότι σήμερον ἡ νομισματικὴ κατάστασις δὲν ἐπιτρέπει εἰς τὰς Τραπέζας νὰ λειτουργήσωσιν. Εὐθὺς ὡς βελτιώσωμεν τὴν νομισματικὴν κατάστασιν, θὰ δυνηθῶσι νὰ κινηθῶσιν αἱ Τράπεζαι, θὰ δυνηθῶσι νὰ ἐργασθῶσιν αὐταὶ ὑπὲρ ἑαυτῶν, καὶ εἴτε μόναι, εἴτε καὶ τῇ συνδρομῇ τοῦ Κράτους, θὰ δυνηθῶσι ν’ ἀποδώσωσιν εἰς τὰ οἰκονομικὰ τῆς χώρας τὴν βάσιν αὐτῶν τὴν ἑτέραν. Ἀμφότεραι αἱ βάσεις, ἡ νομισματικὴ κυκλοφορία καὶ ἡ τραπεζικὴ λειτουργία, σήμερον εἶναι ἐλλιπεῖς· ἔχομεν νομισματικὴν κυκλοφορίαν ἀνώμαλον, ἔχομεν νομισματικὴν κυκλοφορίαν, ἥτις ὡς ἐκ τῆς πληθώρας τοῦ τραπεζικοῦ νομίσματος καθιστᾷ ἀδύνατον πᾶσαν σπουδαίαν συναλλαγήν· ἔχομεν καὶ τὰς Τραπέζας ἐν καχεκτικῇ καταστάσει, διότι δὲν δύνανται νὰ ἀναλάβωσι δυνάμεις, ἐφ’ ὅσον ἡ ἀτμοσφαῖρα, ἐν ᾗ ἀναπνέουσιν, εἶναι ἡ παραγομένη ἐκ τῆς πλημμελοῦς νομισματικῆς κυκλοφορίας. Εἰς ἡμᾶς λοιπὸν ἀνήκει, καὶ ἐν σχέσει μάλιστα πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν, νὰ προνοήσωμεν, ὅπως αὐτὸς ὁ προϋπολογισμὸς παράσχῃ πόρους διὰ τῶν περισσευμάτων αὐτοῦ, ὅπως ἐργασθῶμεν ὑπὲρ τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς νομισματικῆς κυκλοφορίας. Ὅταν αὕτη ἐπιτευχθῇ, δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι θέλει ἐπιτευχθῆ καὶ ἡ ἀποκατάστασις τῆς τραπεζικῆς λειτουργίας. Εἰς ἐπίτευξιν τῶν ἀγαθῶν τούτων, ἐξ ὧν ἐξήρτηται καὶ τῶν πιστωτῶν τῆς χώρας ἡ πληρεστέρα ἱκανοποίησις, πρέπει πάντως νὰ προέλθῃ ἀρωγὸν τὸ Κράτος, ἐντεῖνον πρὸς τοῦτο τὰς δυνάμεις αὑτοῦ τὰς οἰκονομικάς. Οἱαδήποτε δὲ καὶ ἄν ὦσι τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐνεργειῶν αὐτοῦ πρὸς τοὺς σκοποὺς τούτους, πάντως ἐπιβάλλεται εἰς τὴν χώραν ἠθικῶς, ἵνα μηδὲν παραλείψῃ, ὅπως διαπιστωθῇ, ὅτι ἐν τῇ δυσχερείᾳ, ἐν ᾗ εὑρισκόμεθα, καὶ ἐξ ἧς ζητοῦμεν ἵνα ἐξέλθωμεν, δὲν σκεπτόμεθα κυρίως περὶ ἡμῶν αὐτῶν, ἀλλὰ μάλιστα περὶ τῶν πιστωτῶν ἡμῶν προνοοῦμεν, ὅτι δὲν ζητοῦμεν πῶς νὰ κατορθώσωμεν ἵνα δώσωμεν εἰς αὐτοὺς ὅσον ἔνεστιν ὀλιγώτερα, ἀλλὰ ζητοῦμεν πῶς νὰ κατορθώσωμεν, ἵνα δώσωμεν εἰς αὐτοὺς ὅσον ἔνεστι περισσότερα, καὶ ἐλπίζω ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς, καταρτιζόμενος ὅπως ὑποβάλλω αὐτὸν ἤδη εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ὅπως πέποιθα ὅτι θὰ ψηφίσῃ αὐτὸν ἡ Βουλὴ, θὰ παραγάγῃ τὸ αἴσιον τοῦτο ἀποτέλεσμα. (Χειροκροτήματα καὶ ἐπευφημίαι).

§77ΡΑΛΛΗΣ. Παρακαλῶ νὰ ἀφήσητε τὸ σημείωμα τοῦ τμήματος τῶν δημοσίων ἔργων.

§78Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δηλαδὴ τὴν ἔκθεσιν τῆς ὑπηρεσίας, διὰ τῆς ὁποίας ἀποδεικνύεται, ὅτι εἶναι δυνατὴ ἡ κατανομὴ εἰς τέσσαρα ἔτη.

§79Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐζητήθη ὅπως καταθέσω τὸν πίνακα τῶν διὰ τὴν κατασκευὴν ἐθνικῶν, ἐπαρχιακῶν καὶ δημοτικῶν ὁδῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους, ἀλλ’ ὁ πίναξ οὗτος περιλαμβάνεται ἐν τοῖς κατατεθεῖσιν ἐγγράφοις· ἐζητήθη ὅμως ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Γόρτυνος, καθωρίσθη τοὐλάχιστον ὑπ’ αὐτοῦ τὸ ζητούμενον, ὅπως καταθέσω τὸ ἔγγραφον τὸ βεβαιοῦν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ γένηται ἡ κατανομὴ τῆς πιστώσεως εἰς τέσσαρα ἔτη. Καταθέτω αὐτό.

§80ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον νὰ τυπωθῇ.

§81ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν φέρω ἀντίῤῥησιν.

§82ΡΑΛΛΗΣ. Ἐζητήθησαν καὶ δύο πίνακες ἀφορῶντες εἰς εἰς τὰ δημόσια ἔργα· ἴσως ὅμως τούτους θὰ καταθέσῃ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργός.

§83ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐνταῦθα ἀναγράφεται ὅτι ἐζητήσατε νὰ καταθέσω τὰ ἔγγραφα τὰ σχετικὰ πρὸς τὰ λουτρὰ τῆς Ὑπάτης καὶ τὰ σχετικὰ πρὸς τὴν οἰκοδομὴν τοῦ ἀνακτόρου τοῦ Διαδόχου. Ταῦτα πάντα εἶναι ἐνταῦθα.

§84Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐδῶ εἶναι οἱ δύο νόμοι τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων, καὶ προσέτι κατατίθεται προσωρινὸς ἀπολογισμὸς τοῦ 1892 ἐσόδων καὶ ἐξόδων, προσωρινὴ κατάστασις τοῦ 1893 ἐσόδων καὶ ἐξόδων, γενικὴ ληψοδοσία τοῦ δημοσίου ταμείου, ἰσολογισμὸς τῆς 31 Ὀκτωβρίου 1893, ληψοδοσία τοῦ δημοσίου ταμείου ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου 1893 μέχρι 31 Ὀκτωβρίου 1893, ἀνάλυσις ὑπολοίπου ἐν τοῖς ταμείοις κατὰ τὴν 31 Ὀκτωβρίου 1893 καὶ 30 Ἀπριλίου 1893, καὶ κατάστασις ὀφειλομένων ἐκ κεφαλαίων παγίων καὶ χρεωλυτικῶν κατὰ τὴν 31 Μαΐου 1893.

§85Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Καὶ ταῦτα μὲν τὰ κατατιθέμενα εἶναι σχετικὰ πρὸς τὸν εἰσαχθέντα τὴν ἑσπέραν ταύτην προϋπολογισμὸν τοῦ 1894, ἀλλὰ παρακαλῶ ὑμᾶς καὶ ἀνεξαρτήτως τούτων νὰ δώσητε διαταγὰς, ἵνα μὴ παραταθῇ ἐπὶ πλέον ἡ μὴ δημοσίευσις τοῦ ὁριστικοῦ ἀπολογισμοῦ τοῦ 1891, διότι ἓν ἤδη ἔτος παρῆλθεν, ἀφ’ ἧς ἐδημοσιεύθη ὁ προσωρινὸς ἀπολογισμός.

§86ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐξήτασε τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1894 ὑπὸ δύο ἐπόψεις, ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν λογιστικὴν, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἡμεῖς βεβαίως οὐδὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ἐκ τοῦ προχείρου, ἀλλὰ τὸν ἐξήτασε συνάμα καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς ἐπηρείας, τὴν ὁποίαν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ἐπὶ τῆς λειτουργίας αὐτοῦ κατὰ τὸ 1894 θὰ ἐξασκήσῃ τὸ ἀτυχὲς γεγονός, ἐν τῷ ὁποίῳ εὑρισκόμεθα, τὸ γεγονὸς τῆς ἀνεπαρκείας τοῦ Κράτους, ὅπως ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποχρεώσεις αὐτοῦ πρὸς τὸ ἐξωτερικόν. Εἶμαι τῆς ἰδέας, ὅτι τὸ γεγονὸς τοῦτο θὰ ἐξασκήσῃ σπουδαιοτάτην ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τῆς λειτουργίας τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1894, ἐπειδὴ δὲ θὰ ἐξασκήσῃ τοιαύτην ἐπιῤῥοὴν, νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην νὰ μάθῃ ποῦ πράγματι εὑρίσκονται αἱ διαπραγματεύσεις τῆς Κυβερνήσεως, αἱ σχέσεις τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τοὺς ὁμολογιούχους τοὺς ἐν τῷ ἐξωτερικῷ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπε προηγουμένως, διακοπεὶς, ὅτι ἀνεκοίνωσεν εἰς τοὺς ὁμολογιούχους τὰ ἀποφασισθέντα, καὶ ὅτι εὑρίσκεται εἰς μόνον τοῦτο τὸ πρῶτον βῆμα τῆς ἀνακοινώσεως. Γνωρίζομεν, Κύριοι, ἐκ τῆς δημοσιογραφίας τῆς εὐρωπαϊκῆς, ὅτι δὲν εὑρισκόμεθα ἐκεῖ μόνον, ἀπ’ ἐναντίας γνωρίζομεν, ὅτι εὑρισκόμεθα ἀπέναντι ῥητῶν καὶ κατηγορηματικῶν διαμαρτυρήσεων τῶν ὁμολογιούχων, γνωρίζομεν ὅτι εὑρισκόμεθα ἀπέναντι πλήρους καὶ τελείας δυσμενείας, ἵνα μὴ εἴπω τοῦ εὐρωπαϊκοῦ, ἀλλὰ βεβαίως τοῦ χρηματιστικοῦ κόσμου. Δὲν θέλω νὰ ἐκφράσω πρὸς τὸ παρὸν γνώμην ἐπὶ τῶν εἰδήσεων, τὰς ὁποίας ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ τῇ εὐρωπαϊκῇ ἀντιλαμβανόμεθα, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι σήμερον, ὅπως ἔχουσι τὰ οἰκονομικὰ ἡμῶν, ἐπιβάλλεται τὸ καθῆκον εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ γνωρίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ποῖαι εἶναι αἱ διαθέσεις αἱ ἐπισήμως γνωσταὶ τῶν δανειστῶν ἡμῶν, τῶν συγκεντρωθέντων ἐν Εὐρώπῃ καὶ ἐν σώματι πλέον διαπραγματευομένων μετὰ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ποῦ αὕτη εὑρίσκεται ἀπέναντι τῶν δανειστῶν τούτων. Πρέπει νὰ γνωρίσῃ τοῦτο ἡ Βουλὴ, διότι, καθὼς εἶπον, τὰ ἀποτελέσματα τῶν διαπραγματεύσεων τούτων θὰ ἐξασκήσωσι πολὺ μεγαλειτέραν ἐπιῤῥοὴν ὅλων ἐκείνων τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους ἀνέφερεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἐκ τῆς αἰσίας λύσεως τοῦ ζητήματος τούτου, ἐὰν δὲν ἐπέλθῃ ἄμεσος ἀνακούφισις εἰς τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Δημοσίου, θὰ ἐπέλθῃ ὅμως μεγάλη ἀνακούφισις εἰς τὰ οἰκονομικὰ τῆς κοινωνίας, διότι μόνον διὰ τῆς αἰσίας λύσεως τοῦ ζητήματος τούτου ἔσεται δυνατὸν τὸ ἑλληνικὸν ἐμπόριον, ἡ ἑλληνικὴ βιομηχανία νὰ εὕρῃ ἐν Εὐρώπῃ τὴν ὑποστήριξιν, τῆς ὁποίας ἔχει ἀνάγκην, ἵνα δυνηθῇ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἐργαζομένη. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἐπιβάλλεται τὸ καθῆκον εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ φωτίσῃ τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου πολὺ πληρέστερον, ἀφ’ ὅ,τι διακοπεὶς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπε, διὰ νὰ γνωρίζωμεν καὶ ἡμεῖς τὰ τοῦ ζητήματος τούτου, τοῦ κυρίως ἐπηρεάζοντος τὰ οἰκονομικὰ ἡμῶν, καὶ ὑπὸ τὴν ἐπήρειαν τῆς θέσεως αὐτοῦ νὰ μελετήσωμεν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1894.

§87Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτής, φαίνεται, ὑποθέτει, ὅτι ὑπάρχουσιν ἄλλα γεγονότα, πλὴν τῶν διὰ τῆς δημοσιογραφίας γενομένων γνωστῶν, ἐνῷ ἡ δημοσιογραφία πάντα ἀνεκοίνωσεν, ὅσα περιῆλθον εἰς γνῶσιν τῆς Κυβερνήσεως· διότι εἰς γνῶσιν τῆς Κυβερνήσεως περιῆλθον μόνον αἱ ἀνακοινώσεις τῶν προέδρων τῶν δύο συλλόγων, τοῦ ἐν Λονδίνῳ καὶ τοῦ ἐν Παρισίοις, ἀνακοινώσεις, αἵτινες καὶ ἐδημοσιεύθησαν, ἀφοῦ ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει ἐψηφίσθη τὸ κείμενον αὐτῶν, οὐδὲν δ’ ἄλλο ἐγένετο, εἰμὴ ἡ ἐκτέλεσις τῶν οὕτως ἀποφασισθέντων παρὰ τῶν δύο συλλόγων· περὶ δὲ τοῦ Γερμανικοῦ συλλόγου δὲν ἔχομεν ἔτι πληροφορίας. Ἡμεῖς δὲν εἴμεθα ἔτι εἰς ἄμεσον συνάφειαν πρὸς τοὺς συλλόγους τούτους ἢ πρὸς τοὺς δανειστὰς αὐτοὺς, διότι ἡμεῖς εὐθὺς διὰ τοῦ πρώτου ταχυδρομείου μετὰ τὴν κύρωσιν τοῦ νόμου ἀπεστείλαμεν αὐτὸν εἰς τὰς Πρεσβείας τὰς ἡμετέρας, προσκαλέσαντες αὐτὰς, ἵνα προβῶσιν εἰς τὰ κατὰ τὰ ἔθιμα ἑκάστης χώρας διαβήματα πρὸς τὴν συνεννόησιν μετὰ τῶν δανειστῶν, ἐννοεῖται δὲ, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀκόμη ὁ ὑλικὸς καιρὸς, ἵνα μάθωμεν κατὰ τίνα τρόπον ἑκάστη Πρεσβεία ἠδυνήθη νὰ προέλθῃ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῆς δοθείσης πρὸς αὐτὴν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἐντολῆς.

§88ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ ἀνεγνώσαμεν καί τι πλειότερον, ἀνεγνώσαμεν, ὅτι, ἂν ὄχι ἐπισήμως, ἀλλὰ βεβαίως ἡμιεπισήμως, ἐγένοντο παρατηρήσεις πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν παρὰ τριῶν ἐκ τῶν Μεγάλων Δυνάμεων. Ἐπιθυμοῦμεν νὰ γνωρίζωμεν καὶ τοῦτο κατὰ πόσον ἔχεται ἀληθείας.

§89Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὰ παρὰ τῇ Κυβερνήσει ἐπισήμως, ἡμιεπισήμως ἢ ἀνεπισήμως διεξαγόμενα ἐννοεῖται, ὅτι εἶναι δύσκολον νὰ διακριθῶσιν. Ὑπάρχουσι πρέσβεις, οἵτινες δὲν ὁμιλοῦσι περὶ θέματος, περὶ οὗ δὲν ἔχουσιν ἐντολὴν, ὅπως ἐργασθῶσιν ἐπισήμως, ὑπάρχουσι καὶ πρέσβεις, οἵτινες ὁμιλοῦσιν, ἀλλὰ δὲν καθορίζουσιν, ἂν ἡ ὁμιλία ἦναι μόνον ἰδιωτικὴ ἢ ἔχῃ ἐπισημότερον χαρακτῆρα. Αἱ ἀνακοινώσεις πρὸς τὴν Βουλὴν δὲν δύνανται νὰ ἀφορῶσιν, εἰμὴ μόνον εἰς τὰς ἐπισήμους ἀνακοινώσεις, καὶ περὶ ἐπισήμων ἀνακοινώσεων προκειμένου, εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἀνήκει ἡ ἐκτίμησις, ἂν ἦναι δημοσιευτέαι ἢ οὔ. Μὴ νομίσητε, ὅτι λέγω τοῦτο, ὑπαρχουσῶν ἀνακοινώσεων, ἃς θέλομεν νὰ ἀποκρύψωμεν, ἀλλὰ λέγω τοῦτο, διότι καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, ὅπως καὶ ἐπὶ παντὸς ἄλλου θέματος, δύναται νὰ ζητῆται ἐν τῇ Βουλῇ πᾶσα πληροφορία, ἀλλ’ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἀνήκει νὰ παρέχῃ ἢ νὰ μὴ παρέχῃ αὐτὰς, ἐπὶ ἰδίᾳ αὐτῆς εὐθύνῃ, διότι καὶ αἱ Βουλαὶ ἐκείνων ἀπαιτοῦσι τὴν ἀνακοίνωσιν, ὅσα δύνανται νὰ δημοσιεύωνται ἀζημίως πρὸς τὴν Πολιτείαν. Σήμερον οὐδὲν ἔχομεν ἔγγραφον, περὶ οὗ νὰ δύναται νὰ ἐγερθῇ ζήτημα, ἂν ἡ ἀνακοίνωσις αὐτοῦ θὰ ἦτο ἐπιζήμιος ἢ ὠφέλιμος εἰς τὴν Πολιτείαν. Ὅταν παραστῇ ἀνάγκη τοιαύτης ἐκτιμήσεως, —οὐδένα δὲ ἔχω λόγον, ἵνα ὑποθέτω, ὅτι θέλει παραστῆ δυσχέρειά τις περὶ αὐτὴν,—θὰ παρασχεθῇ τότε καὶ εἰς ἡμᾶς ἡ εὐκαιρία, ὅπως σκεφθῶμεν ἐὰν πρέπῃ νὰ προέλθωμεν εἰς ἀνακοινώσεις, ἢ νὰ ἀπόσχωμεν ἀπὸ πάσης ἀνακοινώσεως.

§90ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι λοιπὸν ἀκριβὲς, ὅτι οὐδὲν ἔγγραφον παρ’ οὐδεμιᾶς Πρεσβείας ἀπηυθύνθη.

§91ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Σᾶς τὸ εἶπε.

§92ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Καὶ οὕτω, κύριε Καραπάνε, ἐμάθετε ὀλιγώτερα ἀφ’ ὅσα ἐγνωρίζετε (ἱλαρότης).

§93ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι ἀκριβὲς, Κύριοι, ὅτι οὐδὲν περιπλέον ἡμῶν γνωρίζει ἡ Κυβέρνησις, τοῦτο δ’ ἐβεβαίωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰπὼν πρὸ ὀλίγου, «τί ζητεῖτε παρ’ ἐμοῦ πληροφορίας; τὰς πληροφορίας ταύτας ἔχετε ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ· ὅπως τὰς ἀνεγνώσατε ὑμεῖς ἐν ταῖς ἐφημερίσιν, οὕτω καὶ ἡμεῖς τὰς ἀνεγνώσαμεν». Ταῦτα ὅμως λέγων, παρεῖδεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι διέψευδεν ἑαυτὸν καὶ τὰς ἐπαγγελίας, ἃς πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἔδιδεν ἐντεῦθεν, ἐπαγγελίας μετὰ τῶν ποικίλων ἐκείνων ἐὰν, ἃς προεξόφλει διὰ περισσευμάτων δεκάδων ἑκατομμυρίων. Ἓν εἶναι ἀληθὲς, Κύριοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν μέτρων της κατώρθωσε νὰ φθάσῃ εἰς τέλειον ἀποκλεισμόν· σήμερον διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὃν ὑπέβαλε, τὸν ἀποκλεισμὸν τοῦτον καθιστᾷ τελειότερον, διότι ἀποδεικνύει δι’ αὐτοῦ ἐκεῖνο, ὅπερ ἡμεῖς ἀπ’ ἀρχῆς ἰσχυρίσθημεν, ὅτι τὸ μέτρον τῆς Κυβερνήσεως σχετικῶς πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους δὲν ἦτο προσωρινὸν, ὅτι τὸ μέτρον τῆς Κυβερνήσεως ἦτο ὁριστικὸν, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ μέτρου τούτου, τοῦ ἤδη κυρωθέντος καὶ ἰσχύοντος ὡς νόμος τοῦ Κράτους, δέον νὰ κανονισθῶσιν αἱ ὑποχρεώσεις αὐτοῦ ἀπέναντι τῶν δανειστῶν του ἐπὶ τὸ μέλλον. Ἐὰν οὕτως ἔχῃ τὸ πρᾶγμα, οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι πάντα ἐκεῖνα τὰ ποικίλα ἐὰν, ἅτινα, ὡς εἶπον πρὸ ὀλίγου, προεξοφλοῦνται διὰ δεκάδων ἑκατομμυρίων περισσευμάτων, ἐκλείπουσιν ἐντελῶς, ἔχομεν δὲ προϋπολογισμὸν, ὅστις παρεστάθη παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως μὲ πραγματικὰ ἔσοδα 87,000,000, μὲ πραγματικὰ ἔξοδα 86,000,000, εἰς στρογγύλους ἀριθμούς. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου ἤδη, Κύριοι, μήτε εἶναι ἡ ὥρα, καθ’ ἣν δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τῶν δεδομένων τοῦ προϋπολογισμοῦ, πρόκειται ν’ ἀμφισβητήσω μόνον εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως τὸ δικαίωμα νὰ παραβάλῃ τὸ μέτρον τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, τὸ μέτρον, τὸ κυρωθὲν διὰ τοῦ διατάγματος τῆς 30 Μαΐου, πρὸς τὸ ἴδιόν του μέτρον, ὅπερ ἐψήφισεν ἡ Βουλὴ καὶ ἰσχύει ὡς νόμος τοῦ Κράτους. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅλως διαφόρως ὤφειλε νὰ ἐξετάσῃ τὰ τοῦ διατάγματος τῆς 30 Μαΐου. Τὰ τοῦ διατάγματος τῆς 30 Μαΐου ὤφειλε νὰ ἐξετάσῃ, παραβάλλων τὰ ἀποτελέσματα αὐτοῦ πρὸς τὴν ἰδίαν του πολιτικὴν τὴν προηγουμένην, ὄχι τὴν πολιτικὴν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Σύρου, τὴν πολιτικὴν τῆς πτωχεύσεως ἢ τὴν πολιτικὴν τῆς χρεωκοπίας· διότι τὸ διάταγμα τῆς 30 Μαΐου, ὡς ἔσχον ἤδη τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐκθέσω ἐντεῦθεν καὶ ὡς πάντες ἐπείσθητε, δὲν ἀπετέλει ἄρνησιν τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους, τὸ διάταγμα τῆς 30 Μαΐου ἀπετέλει ἀναγνώρισιν αὐτῶν ἀκεραίαν, δὲν εἶναι δὲ δυνατὸς οἱοσδήποτε παραλληλισμὸς μεταξὺ τῶν δύο μέτρων, μεταξὺ τοῦ μέτρου τοῦ ληφθέντος διὰ τοῦ διατάγματος τῆς 30 Μαΐου καὶ τοῦ μέτρου τοῦ ἐσχάτως ἀποδεχθέντος παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τοῦ μέτρου τῆς χρεωκοπίας. Ἀναμφιβόλως, ἐὰν κατωρθοῦμεν νὰ διαγράψωμεν ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν ἡμῶν ὁλόκληρον τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους, ἔτι μᾶλλον ὁ προϋπολογισμὸς ἡμῶν ἤθελε καταστῆ ἰσοσκελὴς καὶ ἤθελε παρουσιάζει ἀκόμη περισσότερα πλεονάσματα. Ἀλλ’ ἐλησμόνησεν, εἰς ἐκτίμησιν τοῦ νέου συστήματός του, εἰς τὴν πλάστιγγα, δι’ ἧς ἠθέλησε νὰ σταθμίσῃ τὰ δύο μέτρα, νὰ θέσῃ καὶ πάσας τὰς ὕβρεις καὶ πάντας τοὺς προπηλακισμούς, οὓς, χάρις εἰς τὸ μέτρον τῆς Κυβερνήσεως, συγκομίζει ἀφθόνως τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος...

§94ΦΩΤΗΛΑΣ. Θὰ ὁμιλήσητε πολλὴν ὥραν ἀκόμη, κύριε Ράλλη;

§95ΡΑΛΛΗΣ. Βεβαίως· δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ διεξέλθω ὅλα τὰ θέματα.

§96ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τότε νὰ διακόψωμεν ἐπ’ ὀλίγα λεπτὰ τῆς ὥρας τὴν συνεδρίασιν.

§97ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν, ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλῃ.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιθυμεῖ ἡ Βουλὴ νὰ γείνῃ διακοπὴ ὀλίγων λεπτῶν τῆς ὥρας;

§99ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ 10 λεπτά. (Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 10 καὶ 30′ μ. μ.)

§101ΡΑΛΛΗΣ. Ἔλεγον, Κύριοι, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἠθέλησε νὰ παραλληλίσῃ δύο συστήματα ἐντελῶς ἀνόμοια, διαφέροντα κατὰ τὰς βάσεις αὐτῶν, ἀντὶ δὲ νὰ ἐξετάσῃ τὸ δάνειον τῆς κεφαλαιώσεως, παραλληλίζων αὐτὸ πρὸς τὰ ἀποτελέσματα τοῦ δανείου, τὸ ὁποῖον διεπραγματεύετο πρὸ τῆς 3 Μαΐου, παραδόξως ἠκούσαμεν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως θέλοντος νὰ παραλληλίσῃ τὸ δάνειον τῆς κεφαλαιώσεως πρὸς τὰ ἀποτελέσματα τοῦ μέτρου τῆς χρεωκοπίας. Οὐδεὶς παραλληλισμὸς εἶναι δυνατὸς μεταξὺ τῶν δύο αὐτῶν μέτρων, διότι τὸ μὲν δάνειον τῆς κεφαλαιώσεως ἀπετέλει ἀναγνώρισιν τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Δημοσίου, τὸ δὲ μέτρον τῆς 10 Δεκεμβρίου ἀποτελεῖ ἀκριβῶς ἄρνησιν τῶν ὑποχρεώσεων αὐτοῦ, καὶ ἡ ἄρνησις αὕτη ἐξικνεῖται μέχρις 70 ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν ἐπὶ τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ἐξικνεῖται δὲ ἐπὶ πλέον καὶ μέχρι τῆς καταργήσεως ὁλοκλήρου τοῦ χρεωλυσίου τῶν αὐτῶν ἐξωτερικῶν ὑποχρεώσεων. Ἐννοεῖται, ὅτι ἐντεῦθεν, τοὐλάχιστον κατ’ ἐπιφάνειαν, καὶ ἀμέσως καὶ ἀριθμητικῶς προκύπτει ἐλάττωσις εἰς τὴν στήλην τῶν ἐξόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι κατὰ 70 τοῖς ἑκατὸν ἐπὶ τῆς ὑπηρεσίας τῶν δανείων καὶ δι’ ὁλοκλήρου τοῦ χρεωλυσίου ἡ στήλη τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐλαφρύνεται. Ἀλλ’ ὤφειλε νὰ ἐξετάσῃ τοὐλάχιστον, ἀφοῦ εἰσῆλθεν εἰς τὴν πλημμελῆ ταύτην ὁδὸν, ὤφειλε νὰ ἐξετάσῃ καὶ τ’ ἀποτελέσματα τοῦ μέτρου, οἷα ἐνδεικνύονται ἐκ τῆς στάσεως, ἣν ἔλαβεν ὁλόκληρος ἡ Εὐρώπη ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπόσχεται ἤδη διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ του πλεόνασμα 700,000 δραχμῶν, ἀλλ’ ἰσχυρίζεται ἐπὶ πλέον, ὅτι, ἐὰν πραγματοποιηθῶσι τὰ διάφορα ἐκεῖνα ἐὰν, θέλει ἀνέλθει τὸ πλεόνασμα τοῦτο εἰς 10 ὅλα ἑκατομμύρια. Ἀλλὰ τότε γεννᾶται ἡ ἀπορία, πῶς, ἐνῷ οὕτως ἔχουσι τὰ πράγματα, ἔφθασεν εἰς τὸ μέτρον τῆς περικοπῆς τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους κατὰ 70%; Διότι, μεθ’ ὅλας τὰς μειώσεις, ἃς ἐπήνεγκεν εἰς τὴν στήλην τῶν ἐσόδων, κατὰ τὴν γνώμην τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὸ ἔτος 1894 θ’ ἀνέλθωσι ταῦτα εἰς τὸ ποσὸν τῶν ὀγδοήκοντα ἑπτὰ ἑκατομμυρίων καί τινας ἑκατοντάδας χιλιάδας δραχμῶν. Ἐὰν δὲ προστεθῶσιν εἰς τὰ ὀγδοήκοντα ἑπτὰ ταῦτα ἑκατομμύρια τὰ πλεονάσματα τῶν ἐὰν, ἐκ δέκα, δώδεκα ἢ καὶ δέκα ἑπτὰ ἑκατομμυρίων, τότε ἔχομεν ἀκέραιον προϋπολογισμὸν ἐσόδων ἑκατὸν ὅλων ἑκατομμυρίων, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐστήριζε, ἀκριβῶς κατὰ τὸ παρελθὸν τὴν πολιτικὴν τῆς ἐπαρκείας. Ἀλλ’ οὕτως ἀπέδειξε τὸ μέτρον τῆς 10 Δεκεμβρίου ὡς μέτρον ἀληθῶς χρεωκοπικὸν, ὡς μέτρον ἀνειλικρινὲς ἀπέναντι τῶν δανειστῶν· διότι μὲ αὐτὰς τὰς λαμπρὰς ἐπαγγελίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμβιβάσῃ τις τὸ μέτρον ἐκεῖνο τῆς αὐθαιρέτου περικοπῆς τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους κατὰ 70 τοῖς ἑκατόν. Μετ’ ὀλίγον θὰ ἔλθω εἰς τὸν παραλληλισμὸν τοῦ δανείου τῆς κεφαλαιώσεως πρὸς τὸ μέτρον τοῦτο, τὸ ἀποτελοῦν τὸ τελευταῖον οἰκονομικὸν πρόγραμμα τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἐπιτρέψατέ μοι ἐπ’ ὀλίγον νὰ παραλληλίσω τὸ μέτρον τοῦ διατάγματος τῆς 30 Μαΐου πρὸς τὴν πολιτικὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὰ μέτρα αὐτοῦ, τὰ ὁποῖα ἐστηρίζοντο ἐπὶ τῆς αὐτῆς βάσεως ἤτοι ἐπὶ τῆς ἐπαρκείας τῆς χώρας καὶ τῆς ἐπαρκείας τοῦ Δημοσίου ἀπέναντι τῶν δανειστῶν του. Ἐκεῖ ἀληθῶς εὑρίσκομεν δύο ὅμοια, καὶ ἑπομένως ὁ παραλληλισμὸς των εἶναι εὔκολος, κέκτηται δὲ οὗτος σπουδαιότητα, διότι καίτοι μετὰ πολλῆς τέχνης, οὐχ ἧττον ἠθέλησε νὰ ἐπιῤῥίψῃ ἡμῖν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὴν μομφὴν, ὅτι λαμβάνοντες ἓν μέτρον ἐντελῶς πρόσκαιρον, οὐδόλως ἀπεβλέπομεν εἰς τὸ ἀπώτερον μέλλον, παρημελοῦμεν δὲ ἡμεῖς αὐτὸ, ἐπιῤῥίπτοντες εἰς τὸν κύριον Τρικούπην ἢ ἄλλον διάδοχον ἡμῶν τ’ ἀποτελέσματα τοῦ προσκαίρου ἐκείνου μέτρου καὶ τὴν φροντίδα περὶ τοῦ μέλλοντος. Ὁποῖα δὲ ὑπῆρξαν τ’ ἀποτελέσματα τοῦ μέτρου ἐκείνου αὐτὰ καθ’ ἑαυτὰ καὶ ἐν παραβολῇ πρὸς τὸ πρότερον πρόγραμμα τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως; Ἐπρόκειτο τότε οὗτος νὰ δανεισθῇ 70 ἑκατομμύρια, ἐκ τῶν ὁποίων οὐδὲ ἓν λεπτὸν θὰ εἰσήρχετο εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, τὰ 70 δ’ αὐτὰ ἑκατομμύρια θὰ ἐχρησιμοποιοῦντο εἰς τὴν πληρωμὴν τῶν τοκοχρεωλυσίων ἐπὶ διετίαν, ἀπέναντι δὲ τῆς τοιαύτης εὐκολίας, ἥτις τῷ ἐγίγνετο παρὰ τῶν καταβαλλόντων τὸ δάνειον, ὤφειλε ν’ ἀποσύρῃ ἐντὸς διετίας ἴσου ποσοῦ τραπεζογραμμάτια. Τίνας δὲ συνεπήγετο τὸ μέτρον ἐκεῖνο ὑποχρεώσεις διὰ τὸ Κράτος; ἐδανείζετο 70 ἑκατομμύρια καὶ ἀνεγνώριζεν 100. Ἐλάμβανεν 70 ἢ 69 ἢ 71,—διότι καὶ τοῦτο δὲν γνωρίζομεν εἰσέτι ἀκριβῶς,—καὶ ὑπεχρέου τὸ Κράτος δι’ ἑκατόν. Ὤφειλεν ἑπομένως τὸ Κράτος πρὸς τὴν ἐξόφλησιν τοῦ δανείου τούτου, διὰ τῆς συνομολογήσεως τοῦ ὁποίου θ’ ἀπετίοντο οἱ τόκοι καὶ τὰ χρεωλύσια προηγουμένων δανείων, νὰ πληρώσῃ ἑκατὸν ἑκατομμύρια. Ὤφειλεν ἐπὶ πλέον νὰ πληρώσῃ προμήθειαν καὶ ἔξοδα ἐκδόσεως 2½%. Αὐταὶ εἶναι αἱ ὑποχρεώσεις, ἃς ἀνελάμβανεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἡ σύμβασις ἐκείνη περὶ δανείου ἤθελε πραγματοποιηθῆ. Καὶ ἐρωτᾶται τότε, μετὰ τὴν διετίαν ὁποία θὰ ἦτο ἡ ὑπηρεσία τοῦ δημοσίου χρέους; Ἡ ὑπηρεσία τοῦ δημοσίου χρέους ἤθελεν εἶσθαι ἴση πρὸς τὸ ποσὸν τὸ ἀναγεγραμμένον ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1893, πλέον τοὺς τόκους καὶ τὰ χρεωλύσια τοῦ νέου δανείου καὶ τὴν προμήθειαν· θὰ ἀνήρχετο ἑπομένως ἐντὸς τῆς διετίας ἡ ὑπηρεσία τοῦ δημοσίου εἰς χρυσὸν χρέους εἰς 35 ἑκατομμύρια. Καὶ τότε δικαιοῦμαι νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Τρικούπην, πῶς ἐπρόκειτο νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους, οὕτως ἀναβιβαζομένην, ἀφοῦ οὗτος ἐρωτᾷ, πῶς ἐσκεπτόμεθα ἡμεῖς ν’ ἀφήσωμεν εἰς τοὺς διαδόχους ἡμῶν τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ δανείου τῆς κεφαλαιώσεως; Τὸ δάνειον τῆς κεφαλαιώσεως ἀληθῶς συνεπήγετο ἀναγνώρισιν ὑποχρεώσεως ἐξ 100,000,000 διὰ τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἀλλ’ ὑποχρεώσεως προϋπαρχούσης· διότι ἡμεῖς πρὸς τοὺς κατόχους τῶν ληξιπροθέσμων τοκομεριδίων, θέλετε παρεδίδομεν, θέλετε ἐπεβάλλομεν, εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορον· δὲν εἶναι τὸ ζήτημα ὅπερ ἔχει πλέον ἔννοιάν τινα σήμερον, μετὰ τὴν χρεωκοπίαν· ἡμεῖς παρεδίδομεν τίτλους ἴσου ποσοῦ πρὸς τὴν ὑποχρέωσιν τὴν προϋπάρχουσαν. Ἐλέγομεν πρὸς τοὺς κατόχους τῶν τοκομεριδίων, τὰ ὁποῖα ἐπρόκειτο νὰ λήξωσιν ἐντὸς διετίας: σᾶς ὀφείλομεν 100· ἀλλ’ ἀντὶ τῶν ὀφειλομένων ἑκατὸν λάβετε τίτλους ἄλλων 100, ἀλλὰ τίτλους ἐξησφαλισμένους, τίτλους ἐξησφαλισμένους δι’ ἐκείνους, οἵτινες δὲν ἐκέκτηντο οὐδεμίαν ἀσφάλειαν, τίτλους μᾶλλον ἐξησφαλισμένους δι’ ἐκείνους, οἵτινες ἐκέκτηντο ἤδη ἀσφάλειαν. Ὡς καὶ ἄλλοτε ἔσχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ εἴπω, ὑπεχρεοῦμεν ἡμεῖς τὸ Δημόσιον δι’ ἴσου ποσοῦ πρὸς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὤφειλεν ἤδη. Καὶ εἰς στρογγύλους ἀριθμοὺς ποία εἶναι ἡ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ μέτρου ἡμῶν καὶ τοῦ μέτρου τοῦ κ. Τρικούπη τοῦ προηγουμένου; Διὰ τοῦ μέτρου ἡμῶν τὸ Δημόσιον θὰ ἐξέδιδεν ὁμολογίας 100 ἑκατομμυρίων ἀπέναντι ὀφειλῆς 100,000,000, ἐνῷ διὰ τοῦ μέτρου τοῦ κ. Τρικούπη τὸ Δημόσιον θὰ ἐδανείζετο 70,000,000, θὰ ἐξώφλει ὑφισταμένην ὀφειλὴν 70,000,000, ἀλλὰ θὰ ἐπλήρονε δι’ αὐτὴν 100,000,000. Ἐντεῦθεν κατὰ 30,000,000, θὰ ἐβάρυνε τὸ Δημόσιον ἐπὶ πλέον τὸ μέτρον τοῦ κ. Τρικούπη ἀπὸ τὸ τοῦ διατάγματος τῆς 30 Μαΐου. Δὲν ἦτο ἀκριβὲς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρὸ ὀλίγου ἔλεγεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡμεῖς προσεθέτομεν 65,000,000 εἰς τὸ δημόσιον ἡμῶν χρέος· τὰ 65 αὐτὰ ἑκατομμύρια ὀφείλοντο παρὰ τοῦ Δημοσίου, οὐδὲ ἓν λεπτὸν δὲ ἐκτὸς τῆς προμηθείας τοῦ 1½% ἐπρόκειτο νὰ προστεθῇ εἰς τὸ δημόσιον χρέος. Ἐὰν ἐξηκολούθει πραγματοποιῶν τὸ σύστημά του ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ τὸ πραγματοποιήσῃ διὰ τῶν διαπραγματεύσεων, ἃς διεξῆγε, θὰ κατεβάλλοντο τοῖς μετρητοῖς τὰ τοκομερίδια τῶν 2½ ἐτῶν, ἀλλὰ διὰ τὴν ἀπότισιν αὐτῶν θὰ ὑπεχρεοῦτο μὲ περιπλέον ποσὸν τὸ Δημόσιον 30,000,000. Ἀλλὰ τὸ μέτρον τῆς κεφαλαιώσεως ἀπέβλεπεν εἰς δύο ἑτέρας εὐκολίας· πρῶτον εἰς τὴν τροπὴν τοῦ δανείου τῶν 16,500,000 καὶ δεύτερον εἰς τὴν τροπὴν μέρους τῶν προκαταβολῶν. Ποῖον δὲ θὰ ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα τῆς περιλήψεως τῶν δύο κεχωρισμένων τούτων ὑποχρεώσεων ἐν τῷ δανείῳ τῆς κεφαλαιώσεως; Τὸ ἀποτέλεσμα θὰ ἦτο, ὅτι ἀφ’ ἑνὸς μὲν, τρεπομένου τοῦ δανείου τῶν 16,500,000, τὸ Δημόσιον θὰ ἐκέρδιζε τὴν διαφορὰν μεταξὺ τοῦ χρεωλυσίου, τὸ ὁποῖον ἦτο ἀναγκαῖον διὰ τὴν ἐξώφλησιν τοῦ δανείου αὐτοῦ ἐντὸς 24 ἐτῶν, καὶ δεύτερον ὅτι θ’ ἀπηλλάσσετο τῶν τριμηνιαίων λήξεων μέρους τῶν προκαταβολῶν, πιεζουσῶν τὴν χρηματιστικὴν ἡμῶν ἀγοράν. Ὡς πρὸς δὲ τὴν διαφορὰν τῆς τιμῆς τῆς ἐκδόσεως τοῦ δανείου τῶν 16,500,000, μεθ’ ὅλην τὴν γενναιοδωρίαν, ἣν ἠθέλησε νὰ ἐπιδείξῃ ἀπόψε ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Σύρου, λέγων ὅτι δὲν ἐδέχθη τὴν τροπὴν, ἵνα μὴ ζημιώσῃ τὸ Δημόσιον, ἐφροντίσαμεν νὰ καταστρωθῇ ἡ σχέσις μεταξὺ τῶν ὁμολογιῶν τοῦ δανείου τῆς κεφαλαιώσεως καὶ τῶν ὁμολογιῶν τοῦ δανείου τῶν 16,500,000, ὥστε οὐδὲ λεπτὸν νὰ δωρηθῇ παρὰ τῶν γενναιοδώρων ἐκείνων δανειστῶν πρὸς τὸ Κράτος, ἀλλ’ οὐδὲ λεπτὸν νὰ δωρηθῇ ἐπὶ πλέον παρὰ τοῦ Κράτους πρὸς αὐτούς. Αὐτὴ εἶναι ἡ δευτέρα εὐκολία, τὴν ὁποίαν εἴχομεν ἐκ τοῦ δανείου τῆς κεφαλαιώσεως. Τρίτη εὐκολία, σπουδαιοτέρα τῆς δευτέρας, ἦν, ὅτι εἰς τὸ δάνειον τῆς κεφαλαιώσεως ἤθελε συγχωνευθῇ μέγα μέρος τῶν προκαταβολῶν· εἰς τὰς προκαταβολὰς δ’ ἐκείνας καὶ τὸ ἑκάστοτε ἀπαιτητὸν αὐτῶν ὀφείλεται κατὰ τὸ πλεῖστον ἡ κατάστασις τῆς χρηματιστικῆς ἀγορᾶς· διότι γνωρίζετε ἐκ τῶν συζητήσεων τῶν γενομένων μέχρι τοῦδε ἐνώπιον ἡμῶν, ὅτι κατὰ πᾶσαν στιγμὴν ἐκινδυνεύομεν νὰ ἴδωμεν ῥιπτόμενα εἰς τὴν ἀγορὰν τὰ 8½ ἑκατομμύρια εἰς τραπεζογραμμάτια, ἀνθ’ ὅσων ἐδανείσθη ὁ κ. Τρικούπης κατὰ τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1892. Συγκεφαλαιουμένων τῶν προκαταβολῶν, ἢ τοῦ μεγίστου μέρους αὐτῶν, θὰ ἐπήρχετο ἄνεσις εἰς τὴν ἀγορὰν, διότι ἀναμφισβητήτως ὁ κίνδυνος τῆς πραγματοποιήσεως τῶν τραπεζογραμματίων θὰ ἐξέλειπε, καὶ οἱ κερδοσκόποι θὰ ἔπαυον ὑπολογίζοντες ἐπὶ τοῦ κινδύνου τῆς μετατροπῆς τῶν 8½ ἑκατομμυρίων τραπεζογραμματίων. Αὐταὶ εἶναι αἱ ὠφέλειαι, τὰς ὁποίας ἐποριζόμεθα ἐκ τοῦ δανείου τῆς κεφαλαιώσεως. Ἔσχε δὲ τοῦτο ἐξαίσιον ἐπιτυχίαν, διότι δὲν εἴδατε ἑνώσεις δανειστῶν, δὲν εἴδατε τὴν ἕνωσιν τῶν δανειστῶν ἐν Παρισίοις, τῆς ὁποίας ἀπόψε ἐμάθομεν διὰ τοῦ ταχυδρομείου τὰς λεπτομερείας, δὲν εἴδατε τὴν ἕνωσιν τῶν δανειστῶν ἐν Ἀγγλίᾳ, δὲν εἴδατε τὴν ἕνωσιν τῶν δανειστῶν ἐν Γερμανίᾳ, ἥτις ἐπέρχεται τὴν 4ην Ἰανουαρίου. Εἴδατε μόνον τὰς διαμαρτυρήσεις, ἃς καθ’ ὕπνους εἶδεν ὁ κ. Πρωθυπουργός. Οὐδεμία διαμαρτύρησις ἐπῆλθεν, οὐδεμία ἕνωσις δανειστῶν· ἐλειτούργει δὲ τελείως τὸ δάνειον τῆς κεφαλαιώσεως, καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν, ὡς ἰσχυρίσθη ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, νὰ παύσῃ λειτουργοῦν, εἰμὴ κατόπιν τῆς πορείας, ἥτις ἐχαράχθη ἐνταῦθα. Διότι, ὡς ἔσχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐξηγήσω ἤδη πρὸς τὴν Βουλὴν, τὸ μέτρον τῆς προσκαίρου ἀνταλλαγῆς τοῦ εἰσπραττομένου δυνάμει τοῦ νόμου περὶ εἰσπράξεως εἰς χρυσὸν τελῶν τινων χρυσοῦ ἤθελεν ἀναγκαίως καὶ αὐτομάτως παύσει ἅμα ὡς ὁ χρυσὸς ἤθελε κατέλθῃ κάτω τῶν 165. Ταῦτα ἐν σχέσει τοῦ δανείου τῆς κεφαλαιώσεως πρὸς τὸ δάνειον, ὃ ἐμελέτα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πρὸ τῆς 3ης Μαΐου, καὶ χωρὶς νὰ ἐξέλθωμεν τοῦ οἰκονομικοῦ κύκλου, χωρὶς νὰ ἐξετάσωμεν τὰς ἐκ τοῦ διεθνοῦς ἐλέγχου συνεπείας. Ἀναμφισβητήτως οὐδεὶς δύναται νὰ ὑπάρξῃ παραλληλισμὸς μεταξὺ τοῦ νεωτέρου σχεδίου τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ δανείου τῆς κεφαλαιώσεως, διότι, ὡς εἶπον ἤδη, διὰ τοῦ νεωτέρου μέτρου περικόπτονται αἱ ὑποχρεώσεις τοῦ Δημοσίου. Ἀλλὰ καίτοι πρόκειται νὰ παραλληλίσωμεν ἀνόμοια, θέλετε ἴδει, ὅτι καὶ κατὰ τὸν παραλληλισμὸν αὐτὸν πάλιν ἡ ὠφέλεια ἡ ἐκ τοῦ μέτρου τῆς κεφαλαιώσεως ἦν μεγίστη διὰ τὸ Δημόσιον, ἀνεξαρτήτως τοῦ ὅτι ἠθέλομεν ἀποφύγει καὶ τὰς ἑνώσεις τῶν δανειστῶν καὶ τὸ ὑβρεολόγιον ἐκεῖνο τὸ φοβερὸν, τὸ ὁποῖον καθ’ ἡμέραν ἐπιῤῥίπτεται κατὰ τῆς κεφαλῆς μας καὶ κατὰ τῆς δυστυχοῦς αὐτῆς χώρας, ὡς ἐν συναυλίᾳ, παρ’ ἁπάσης τῆς εὐρωπαϊκῆς δημοσιογραφίας. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως σᾶς εἶπεν, ὅτι συνέπεια τοῦ νεωτέρου μέτρου αὐτοῦ εἶναι, ὅτι αἱ εἰς χρυσὸν ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους ὑποβιβάζονται εἰς 7,800,000. Ποῖαι εἶναι δὲ αἱ ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας εἴχομεν ἀναλάβει ἡμεῖς εἰς χρυσὸν, ἢ τὰς ὁποίας διετηροῦμεν εἰς χρυσὸν εἰς βάρος τοῦ Κράτους μετὰ τὸ δάνειον τῆς κεφαλαιώσεως; Βεβαίως δὲν ἦτο τὸ δάνειον τοῦ 1881, δὲν ἦτο τὸ δάνειον τοῦ 1884, δὲν ἦτο τὸ δάνειον τοῦ 1890· διότι ὅλα αὐτὰ τὰ δάνεια περιελήφθησαν εἰς τὸ δάνειον τῆς κεφαλαιώσεως· ἦτο μόνον τὸ δάνειον τῶν μονοπωλίων, τὸ δάνειον δὲ τῶν μονοπωλίων γνωρίζομεν ὅτι ἀνεγράφετο ἐν τῷ προϋπολογισμῷ μὲ ὑπηρεσίαν 2,600,000 δραχ. καθ’ ἑξαμηνίαν, ἤτοι 5,200,000 τὸ ἔτος· ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἠθέλησε νὰ καταλογίσῃ εἰς βάρος τοῦ μέτρου ἡμῶν ὅλας ἐκείνας τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας καὶ δυνάμει τοῦ μέτρου του εἶναι ὑπόχρεον τὸ Δημόσιον νὰ ἐξοφλήσῃ εἰς ἀκέραιον. Καὶ ἐξηγοῦμαι. Ἀνέφερεν ὡς μίαν τοιαύτην ὑποχρέωσιν τὸ δάνειον τῶν τριῶν Μεγάλων Δυνάμεων· τὸν παρακαλῶ δὲ νὰ μοὶ εἴπῃ, ἐὰν τὸ μέτρον τῆς 10ης Δεκεμβρίου, ἡ περικοπὴ τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους, περιλαμβάνῃ καὶ τὸ δάνειον αὐτό. Βεβαίως ὄχι. Λοιπὸν κατὰ τοῦτο τὸ μέτρον τῆς κεφαλαιώσεως ἦγεν εἰς τὰ αὐτὰ ἀποτελέσματα μὲ τὸ μέτρον τὸ σημερινόν.

§102ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τὸ εἶπε.

§103ΡΑΛΛΗΣ. Τὸν παρακαλῶ ἐπίσης νὰ μοὶ εἴπῃ, ἐὰν τὸ μέτρον αὐτὸ τῆς περικοπῆς κατὰ 30% ἐπιδρᾷ ἐπὶ τὰς προκαταβολάς.

§104Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ εἶπον.

§105ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν τὸ ἐλέγετε, δὲν θὰ ἐλάμβανον ἐγὼ τὸν κόπον νὰ τὸ ἐπαναλάβω. Οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον ἐπιδρᾷ· ἀλλ’ ἐξ ἐναντίας τὸ μέτρον τῆς κεφαλαιώσεως ἐπέδρα ἐπ’ αὐτὰς τὰς προκαταβολάς, τὸ μέτρον τῆς κεφαλαιώσεως ἐπέδρα ἐπὶ τὰς προκαταβολάς, διότι ἐπρόκειτο μέγα μέρος αὐτῶν 12,000,000 ἐξ αὐτῶν νὰ τραπῶσιν εἰς δάνειον κεφαλαιώσεως, καὶ κατὰ τοῦτο ἐλάμβανεν ἡ νομισματικὴ ἡμῶν ἀγορὰ ἀναψυχήν· ἀλλ’ ἐντεῦθεν τὸ μέτρον τῆς 10ης Δεκεμβρίου εἶναι ἐπαχθέστερον τοῦ μέτρου τῆς κεφαλαιώσεως, διότι ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῶν ληξιπροθέσμων προκαταβολῶν τῶν 21,000,000 μένει εἰς βάρος τοῦ δημοσίου ταμείου καὶ τὸ κεφάλαιον αὐτῶν εἰς χρυσὸν ἀπαιτητὸν κατὰ πᾶσαν στιγμὴν εἰς ἀκέραιον εἰς βάρος τῆς νομισματικῆς ἀγορᾶς. Τίνες ἄλλαι ὑποχρεώσεις εἶναι, τὰς ὁποίας θέλει νὰ ῥίψῃ εἰς βάρος ἡμῶν; Εἶναι αἱ ὑποχρεώσεις τῶν προμηθειῶν· ἀλλὰ τάχα τὰς ὑποχρεώσεις τῶν προμηθειῶν τὰς περιλαμβάνει εἰς τὸ μέτρον τῆς περικοπῆς τῶν 70%; ἐξ ἐναντίας σᾶς τὸ εἶπεν ὁ ἴδιος, σᾶς εἶπεν, ὅτι μετὰ τὸ μέτρον του τοῦτο, τὸ λαοσωτήριον, τὸ Δημόσιον δὲν δύναται νὰ κάμῃ προμηθείας ἢ τοῖς μετρητοῖς, ἐὰν δὲ κατὰ τοῦτο δὲν ἐχειροτέρευσεν, ἂν καὶ ἐχειροτέρευσεν ἀκριβῶς ἕνεκα τῶν λόγων τούτων, οὓς ἐξέθηκεν αὐτὸς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἂν δὲν ἐχειροτέρευσε τὴν κατάστασιν τὸ μέτρον τῆς 10ης Δεκεμβρίου, βεβαίως οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον τὴν ἐβελτίωσεν, ἐν παραβολῇ πρὸς τὸ μέτρον τῆς κεφαλαιώσεως. Ἀκέραιαι ἔπρεπε νὰ ἐκτελεσθῶσιν αἱ ὑποχρεώσεις αἱ ἐκ προμηθειῶν καὶ ὑπὸ τὸ δάνειον τῆς κεφαλαιώσεως, ἀκέραιαι πρέπει νὰ ἐκπληρωθῶσι καὶ σήμερον ὑπὸ τὸ μέτρον τῆς 10ης Δεκεμβρίου, ἀλλ’ ἤδη τοῖς μετρητοῖς, καταργουμένης τῆς πίστεως τοῦ Δημοσίου. Ἀληθῶς καθ’ ἓν τὸ σημερινὸν μέτρον ὑπερτερεῖ, ὡς πρὸς τὰ τῆς νομισματικῆς ἡμῶν ἀγορᾶς, τοῦ δανείου τῆς κεφαλαιώσεως, ὑπερτερεῖ ὡς πρὸς τὸ δάνειον τῶν μονοπωλίων· ἀλλὰ γνωρίζετε πάντες, καὶ ἰδίᾳ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τί κοστίζει εἰς τὴν Ἑλληνικὴν πίστιν καὶ τί θὰ κοστίσῃ εἰς τὴν νομισματικὴν ἀγορὰν καὶ τί θὰ κοστίσῃ καὶ εἰς τὸ Κράτος καὶ εἰς τὴν αὐτοτέλειαν αὐτοῦ, τήν τε οἰκονομικὴν καὶ τὴν πολιτικὴν, ἡ ἀπόπειρα, διότι μόνον ὡς ἀπόπειρα δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ, ἡ ἀτυχὴς ἀπόπειρα, ἥτις φοβοῦμαι τελικῶς ὅτι θὰ ἀποτύχῃ, τῆς περιλήψεως εἰς τὸ μέτρον τῆς περικοπῆς κατὰ 70% καὶ τοῦ δανείου τῶν μονοπωλίων; Εἶπον ἀτυχὴς ἀπόπειρα, διότι αὐτὸς ὁ ἴδιος ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἠναγκάσθη τὴν ἐπιοῦσαν τῆς ψηφίσεως, τὴν ἐπιοῦσαν τῆς κυρώσεως τοῦ νομοθετήματος τῆς 10 Δεκεμβρίου νὰ διαψεύσῃ αὐτὸ τὸ κείμενον αὐτοῦ διὰ τῶν τηλεγραφημάτων, ἅτινα ἀπεστάλησαν ἐντεῦθεν πρὸς καθησύχασιν τῶν δανειστῶν μας, ἠναγκάσθη μάλιστα νὰ δώσῃ ἐντολὴν, ὅπως διαβιβασθῇ πρὸς τοὺς δανειστὰς ἡμῶν ἓν ψεῦδος χονδροειδέστατον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὴν συζήτησιν ἀκριβῶς τοῦ μέτρου ἐκείνου τῆς 10ης Δεκεμβρίου, τοῦ μέτρου τῆς χρεωκοπίας, ἐδήλωσε πρὸς τὴν Βουλὴν, καὶ τὸ εἴδομεν ἀναγεγραμμένον εἰς ὅλα τὰ τηλεγραφήματα τὰ καταχωρισθέντα ἐν ταῖς ἐφημερίσι ταῖς εὐρωπαϊκαῖς, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θ’ ἀφήσῃ ἀθίκτους τὰς προσόδους τὰς ἐκ τῶν εἰδῶν τῶν μονοπωλίων· καὶ ὄχι μόνον ἠναγκάσθη νὰ διαψεύσῃ τὸ κείμενον τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσατε, ἀλλ’ ἠναγκάσθη καὶ νὰ μὴ ἐκτελέσῃ αὐτὸν, διότι δὲν ἐτόλμησε νὰ ἐκτελέσῃ τὸν νόμον ἐκεῖνον ὡς πρὸς τὸ δάνειον τῶν μονοπωλίων, καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ μὲ διαψεύσῃ.

§106Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως σᾶς διαψεύδω εἰς ὅλα, ὅσα ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους εἴπετε.

§107ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Συνεχίζετε τὸ σύστημα τῆς ἀπάτης!

§108ΡΑΛΛΗΣ. Αἱ διαψεύσεις σας περὶ ὅσων ἐξέθηκα οὐδὲν ἀποδεικνύουσιν. Ἓν μόνον σᾶς παρακαλῶ νὰ βεβαιώσητε, ἐὰν τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα εἶχον εἰσέλθει εἰς τὸ ταμεῖον τῆς Ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων διὰ τὸ τοκομερίδιον, τὸ ἤδη λῆξαν καὶ μὴ πληρωθὲν, τοῦ δανείου τῶν 135,000,000, ἐὰν τὰ χρήματα ταῦτα εἰσῆλθον εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον.

§109Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὰ χρήματα ταῦτα εἰσέρχονται εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον.

§110ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν εἰσῆλθον.

§111Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἰσῆλθον, διότι προσεκλήθη ἡ Ἑταιρία τῶν Μονοπωλίων νὰ τὰ καταθέσῃ, καὶ ἡ Ἑταιρία τῶν Μονοπωλίων.

§112ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν τὰ κατέθηκε.

§113Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐξ ἐναντίας οὐδεμίαν ἔφερε δυσκολίαν.

§114ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ Ἑταιρία τῶν Μονοπωλίων δὲν τὰ κατέθηκε.

§115Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ Ἑταιρία τῶν Μονοπωλίων τὰ καταθέτει.

§116ΡΑΛΛΗΣ. Ἀλλ’ ἐὰν τυχὸν διὰ τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως καὶ διὰ τῆς βίας...

§117Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οὔτε διὰ στρατιωτικῆς δυνάμεως, οὔτε δι’ ἄλλης βίας.

§118ΡΑΛΛΗΣ. .. θελήσῃ νὰ ἁρπάσῃ τὰς προσόδους ἐκείνας ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, θέλει ἀκριβῶς ἀνατρέψει ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπεδίωξε, διαψεύδων τὸν νόμον του, θὰ ἴδῃ δὲ τότε, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταπίῃ τὸ δάνειον τῶν 135,000,000 καὶ τὰς ὑπεγγύους προσόδους τὰς ἐκ τῶν μονοπωλίων, καὶ τότε θὰ ἐννοήσῃ διατὶ τὸ δάνειον τῆς κεφαλαιώσεως δὲν περιέλαβε καὶ τὸ δάνειον τῶν μονοπωλίων, ἀλλὰ τότε θέλει περιπλέον ἐννοήσει, ὅτι ἀποπειρώμενος τοιοῦτόν τι θὰ καταστήσῃ ἀκόμη δυσχερεστέραν τὴν θέσιν τῆς νομισματικῆς ἡμῶν ἀγορᾶς, διότι διὰ πολλὰ ἄλλα ἐκρίθη τὸ μέτρον αὐτοῦ ὡς χρεωκοπικὸν, καὶ διὰ τὸ αὐθαίρετον τῆς περικοπῆς, καὶ διὰ τὸ ἀδικαιολόγητον τῆς περικοπῆς κατὰ 70%, καὶ διὰ τὸ αὐθαίρετον τῆς περικοπῆς τοῦ χρεωλυσίου, καὶ διὰ τὴν κατάργησιν τῶν ἐγγυήσεων, ἀλλὰ κυρίως ἐκρίθη τὸ μέτρον αὐτοῦ ὡς χρεωκοπικὸν, διότι ἠθέλησε νὰ θέσῃ χεῖρα ἐπὶ τῶν εἰσπράξεων τοῦ δανείου τῶν μονοπωλίων, αἵτινες ὤφειλον κατὰ τὴν σύμβασιν νὰ ἀποσταλῶσιν ἀπὸ τῆς 3ης Δεκεμβρίου, καθ’ ἣν δὲν εἶχε ψηφισθῆ ἀκόμη καὶ ἔτι ὀλιγώτερον δὲν εἶχε κυρωθῆ ὁ νόμος περὶ διακανονίσεως τοῦ δημοσίου χρέους. Ἀντὶ λοιπὸν καὶ ἐκ τοῦ περιορισμοῦ τῶν ὑποχρεώσεων ἐκ τοῦ δανείου τῶν μονοπωλίων ἡ νομισματικὴ ἡμῶν ἀγορὰ νὰ ἀντλήσῃ ἄνεσίν τινα, θὰ φθάσῃ εἰς τὴν καταστροφὴν τῆς πίστεως ἡμῶν, εἰς τὴν ἀποκοπὴν πάσης πιστώσεως τοῦ Κράτους καὶ πάσης πιστώσεως ἐμπορικῆς· θὰ ἦτο ἀσυγκρίτως καλλιτέρα ἡ θέσις τῶν πραγμάτων, ἡ θέσις τῆς νομισματικῆς ἡμῶν ἀγορᾶς, ἐὰν ἐξεπληροῦμεν μέχρι λεπτοῦ τὰς ὑποχρεώσεις ἡμῶν διὰ τὸ δάνειον τῶν μονοπωλίων. Καὶ ἡ σημερινὴ κατάστασις τῆς νομισματικῆς ἀγορᾶς ἀποδεικνύει τοῦτο· περιωρίσαμεν τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους κατὰ 70%, καὶ περιωρίσαμεν τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους καὶ ὡς πρὸς τὸ δάνειον τῶν μονοπωλίων, ἐνῷ κατὰ τὸ διάταγμα τῆς 30 Μαΐου ἐπρόκειτο νὰ πληρωθῇ τοῦτο ἀκέραιον. Εἰς ποίαν θέσιν παρέλαβε τὴν νομισματικὴν ἡμῶν ἀγορὰν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν 27 Ὀκτωβρίου, καὶ εἰς ποίαν θέσιν τὴν ἔχει σήμερον; 1,68 ἢ 1,66 εἶχε τὸ συνάλλαγμα τότε, κατῆλθε δὲ καὶ εἰς 1,64 καὶ 1,63, ὅτε ἐξέλιπεν αὐτομάτως τὸ μέτρον ἐκεῖνο τῆς ἀνταλλαγῆς διὰ γραμματίων τῶν εἰσπράξεων εἰς χρυσόν· καὶ σήμερον εἰς ποίαν θέσιν τὴν ἔχει, μετὰ τὴν ἄνεσιν τὴν ἐκ τῆς περικοπῆς τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους κατὰ 70%, ὅτε μάλιστα δὲν ἐπλήρωσεν οὐδὲ λεπτόν; τὴν ἔχει εἰς τὰ 1,70, ἀκόμη δὲ τὰ ἀποτελέσματα τοῦ μέτρου τοῦ χρεωκοπικοῦ δὲν ἐπῆλθον, καὶ τοῦτο διότι ἐφρόντισε νὰ διαψεύσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὸ μέτρον αὐτοῦ. Αὔριον, ὅταν ἀκουσθῇ ἡ διάψευσις, τὴν ὁποίαν ἠθέλησε νὰ ἀντιτάξῃ ἐνταῦθα εἰς τὴν βεβαίωσιν ὅτι δὲν εἰσήχθησαν αἱ εἰσπράξεις τῶν μονοπωλίων εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, θέλετε ἴδει ποῦ θὰ φθάσῃ ἡ νομισματικὴ ἡμῶν ἀγορά. Ἔχετε, Κύριοι, πλήρη τὴν εἰκόνα καὶ πλήρη τὸν παραλληλισμὸν μεταξὺ τοῦ μέτρου τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ μέτρου τοῦ δανείου τῆς κεφαλαιώσεως. Λυποῦμαι δὲ, ὅτι δὲν δύναμαι, πρὸς συμπλήρωσιν τῆς εἰκόνος, νὰ ἀναγνώσω ὑμῖν ἐντεῦθεν ὅλας τὰς ὕβρεις καὶ τὰς λοιδορίας, τὰς ὁποίας ἀνεγνώσατε ἤδη εἰς τὰς μέχρι τῆς σήμερον πρωΐας ἀφιχθείσας εὐρωπαϊκὰς ἐφημερίδας, ἀλλὰ καὶ τὰς εἰς τὰς ἀπόψε ἀφιχθείσας. Αὔριον τὸ πρωΐ θὰ τὰς ἀναγνώσητε, καὶ διὰ τοῦτο κρίνω μάταιον νὰ σᾶς ἀπασχολῶ τοιαύτην ὥραν, ἀναγινώσκων ὑμῖν, τί ἐξακολουθοῦσι λέγοντες ἐναντίον ἡμῶν ἐν Εὐρώπῃ, πῶς κρίνεται τὸ μέτρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τίνα ἀπειλοῦνται ἕνεκα τοῦ μέτρου τούτου ἀποτελέσματα. Ἀλλὰ καίτοι ἐχαρακτήριζεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὡς ὤφειλεν ἄλλως νὰ τὸ χαρακτηρίσῃ, τὸ μέτρον τῆς κεφαλαιώσεως ὡς μέτρον προσωρινὸν, ἀπέκρυπτεν ἐν τούτοις ἐπιμόνως τί ἐπρόκειτο νὰ ἐπακολουθήσῃ, διότι ἀπέκρυπτεν ἀκριβῶς τὰς διαπραγματεύσεις, τῶν ὁποίων ἐχρησίμευσεν ὡς βάσις τὸ δάνειον τῆς κεφαλαιώσεως, καὶ διαπραγματεύσεις αἱ ὁποῖαι εἶχον καθορισθῆ ἐγγράφως, ἂν ὄχι ἐν λεπτομερείᾳ, τοὐλάχιστον ἐν ταῖς γενικαῖς αὐτῶν γραμμαῖς. Τίνες δὲ ἦσαν αἱ διαπραγματεύσεις ἐκεῖναι; Ἵνα καταστήσω πλέον ἁπτὰ τ’ ἀποτελέσματα τούτων, θὰ σᾶς τὰς ὑποβάλω ὅπως ἐσχεδιάζοντο. Διὰ τῆς ἀναδιοργανώσεως τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἐπρόκειτο νὰ ἐξισωθῇ τὸ τραπεζικὸν γραμμάτιον πρὸς τὸν χρυσόν· τούτου κατορθουμένου, τίνα θὰ ἦσαν τ’ ἀποτελέσματα ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1893, ἐπὶ τῇ ὑποθέσει ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1893 θὰ ἐχρησίμευεν ὡς σχέδιον διὰ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1894; Ὅτι ἀμέσως ἔπρεπε νὰ ἀφαιρέσωμεν ἐκ τῆς στήλης τῶν ἐξόδων τὸ ποσὸν τῶν 8,560,000 δραχμῶν, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἀναγράψει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1893, εἴτε δι’ ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους, εἴτε διὰ πληρωμὴν συναλλαγματικῆς διαφορᾶς· διότι αὐτὸ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα, εἰς τὸ ὁποῖον τελικῶς καὶ ἐντὸς βραχυτάτου χρονικοῦ διαστήματος ἠθέλομεν φθάσει ἀφ’ ἑνὸς διὰ τῆς λειτουργίας τοῦ δανείου τῆς κεφαλαιώσεως, τὸ ὁποῖον ἐντὸς 2½ ἐτῶν ἤθελε φέρει εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ ἡμίσεως τοῦ ἐπ’ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ κυκλοφοροῦντος ποσοῦ γραμματίων διὰ λογαριασμὸν τοῦ Δημοσίου, ἀφ’ ἑτέρου διὰ τῆς ἀναδιοργανώσεως τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ποῖα ἄλλα ἀποτελέσματα ἐπεδιώκομεν διὰ τῶν διαπραγματεύσεων ἐκείνων; Ἐπεδιώκομεν τὴν κατάργησιν τοῦ χρεωλυσίου τοῦ ἀναγεγραμμένου ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1893. Καὶ ποῖον τὸ ποσὸν, διὰ τὸ ὁποῖον θὰ ἐπήρχετο ἄνεσις, ἕνεκα τῆς καταργήσεως ταύτης τοῦ χρεωλυσίου ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1894; Θὰ ἠλαττοῦτο ἡ ὑπηρεσία τοῦ δημοσίου χρέους κατὰ 4,000,000. Περιπλέον διὰ τῆς ἑνοποιήσεως τῶν δανείων τί ἐπεδιώκομεν; Ἐπεδιώκομεν ἄνεσιν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ δημοσίου χρέους 9 μέχρι 12 ἑκατομμυρίων. Ἐὰν ἀθροίσωμεν δὲ ὅλα ταῦτα τὰ ποσὰ, εἰς τίνα ἀποτελέσματα θὰ φθάσωμεν: 8,560,000 δραχ. συναλλαγματικὴ διαφορὰ, 4,000,000 τὸ χρεωλύσιον, καὶ 9,000,000, κατ’ ἐλάχιστον ὅρον, μείωσις τοῦ τόκου συνεπείᾳ τῆς ἑνοποιήσεως τῶν δανείων θὰ εἴχομεν ἐντεῦθεν μείωσιν 21,560,000 ὅλων. Ταῦτα ἦταν τ’ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἐπεδιώκομεν διὰ τοῦ δανείου τῆς κεφαλαιώσεως, συνδυαζομένου πρὸς τὰς διαπραγματεύσεις. Τί ὑπολείπετο ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους; Ὑπελείπετο ἡ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ τῶν 21,560,000, καὶ τοῦ ποσοῦ τοῦ ἀναγεγραμμένου ἐν τῷ προϋπολογισμῷ εἴτε διὰ τόκους καὶ χρεωλύσια, εἴτε διὰ διαφορὰν συναλλάγματος. Καὶ ποῖον τὸ κέρδος, τὸ ὁποῖον ἐντεῦθεν ἤθελε προέλθει; Τὸ κέρδος θὰ ἦτο, ὅτι δὲν θὰ ἤμεθα χρεωκόποι, τὸ κέρδος θὰ ἦτο, ὅτι δὲν θὰ περιϋβριζόμεθα ἀπὸ ὅλην τὴν ὑφήλιον, ὄχι πλέον ἀπὸ τὰ πεπολιτισμένα Κράτη, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τοὺς ἡμιβαρβάρους καὶ βαρβάρους λαούς· τὸ κέρδος θὰ ἦτο, ὅτι δὲν θὰ καθιστάμεθα ὑπὸ ἔποψιν πίστεως ὁ κοινὸς σκοπὸς ὅλων τῶν ἐχθρῶν ἡμῶν, ὅτι δὲν θὰ ἀπεξενούμεθα πάντας τοὺς φίλους ἡμῶν, ὅτι θὰ ἠδυνάμεθα νὰ λέγωμεν, ὅτι εἴμεθα Κράτος σεβόμενον τὰς ὑποχρεώσεις αὐτοῦ, καὶ τότε δὲν θὰ εἴχομεν ἀνάγκην ὅλων ἐκείνων τῶν «ἐὰν», ἵνα φθάσωμεν εἰς ἀνθηρὰν κατάστασιν, ἵνα ἐνισχύσωμεν τὰ πιστωτικὰ ἡμῶν καταστήματα, ἵνα δυνηθῶμεν νὰ ἐπεκτείνωμεν τὴν παραγωγὴν ἡμῶν, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐπεκτείνωμεν καὶ τὴν εἰσαγωγὴν ἡμῶν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ πάντοτε ἐχαρακτήριζον ὡς τὸ κέντρον (le stimulant) τῆς παραγωγῆς, καὶ ταῦτα, ὅτε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὴν ἐχαρακτήριζεν ὡς ζημίαν, λέγων πρὸς ἡμᾶς, ὅτι καθ’ ὅσον ἡ εἰσαγωγὴ περιορίζεται, κατὰ τοσοῦτον κερδίζομεν χρυσὸν, διότι ὅλος ἐκεῖνος ὁ χρυσὸς, ὅστις ἐπρόκειτο νὰ ἐξέλθῃ τοῦ Κράτους συνεπείᾳ τῆς εἰσαγωγῆς, θὰ ἔμενε παρ’ ἡμῖν. Νὰ τώρα χρυσόν. Περιορίζεται ἡ εἰσαγωγὴ, περιορίζονται ἐντεῦθεν καὶ αἱ εἰσπράξεις τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ περιορίζεται ἐπὶ πλέον καὶ ἡ κίνησις ἡ ἐμπορικὴ, περιορίζεται καὶ ἡ δρᾶσις ἡ κοινωνικὴ, καὶ εἶναι ἀδύνατον σήμερον νὰ θέλητε ν’ ἀμφισβητήσητε τοῦτο, διότι ἐπὶ τέλους ἐνοήσατε τὸ χονδροειδὲς σφάλμα, εἰς τὸ ὁποῖον περιεπέσατε, αὐξάνοντες ἐπ’ ἄπειρον τὰ εἰσαγωγικὰ τέλη, φρονοῦντες ὅτι διὰ τῆς ἐπιβαρύνσεως τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν ἠθέλετε αὐξήσει τὰς εἰσπράξεις τοῦ Δημοσίου, ἢ τοὐλάχιστον, ὅτι διὰ τῆς ἐπιβαρύνσεως τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν καὶ περιορίζοντες τὴν εἰσαγωγὴν ἠθέλετε καταστήσει μόνιμον τὸν χρυσὸν ἐν Ἑλλάδι. Σήμερον δὲν σᾶς ἐπιτρέπεται, μετὰ τὰ ἐπελθόντα ἀποτελέσματα, νὰ ἐμμένητε εἰς τὰς τοιαύτας πλάνας. Σήμερον κλαίετε καὶ ὀδύρεσθε διὰ τὴν μείωσιν τῶν τελῶν τῆς εἰσαγωγῆς, καὶ τὴν ἀποτιμᾶτε εἰς 11,000,000 τὴν μείωσιν ταύτην. Ἤθελον νὰ ἠξεύρω, ἐὰν ἔχητε νῦν καὶ τὰ 11,000,000 αὐτὰ εἰς χρυσὸν, ἵνα τὰ φυλάξητε ἐδῶ. Ἀληθῶς μὲ τὸ σύστημα πλῆρες τοῦ δανείου τῆς κεφαλαιώσεως ἠδυνάμεθα νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ἐλάφρυνσιν τῶν φόρων, καὶ ὠφείλομεν ἀναγκαίως νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ὁδὸν τοῦ degrêvement, μία δ’ ἐκ τῶν θεμελιωδῶν βάσεων τῆς πολιτικῆς ἡμῶν ἦν καὶ ἔσεται αὕτη, ἡ ἐλάφρυνσις τῶν φόρων· διότι ἡμεῖς ἔχομεν ἀντιθέτους ἀρχὰς πρὸς τὰς τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἡμεῖς δὲν φρονοῦμεν, ὅτι εἰς τὰ δασμολογικὰ 2 καὶ 2 κάμνουν 4, ἡμεῖς φρονοῦμεν, ὅτι πολλάκις εἰς τὰ δασμολογικὰ 2 καὶ 2 κάμνουν 2, καὶ κάμνουν καὶ 1½, καὶ κάμνουν καὶ 1, μόνος δὲ τρόπος, διὰ τοῦ ὁποίου φρονοῦμεν, ὅτι δυνάμεθα νὰ δώσωμεν τόνον εἰς τὴν κίνησιν τὴν ἐμπορικὴν καὶ εἰς τὴν κίσιν τὴν κοινωνικὴν, εἶναι νὰ ὑποβιβάσωμεν τοὺς δασμοὺς καὶ τὰ τέλη τὰ εἰσαγωγικά. Οὐδὲ ἐνόησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀκριβῶς τὴν εἰρωνείαν, ἥτις διετυποῦτο παρὰ τῶν συναδέλφων μου καὶ τῶν φίλων μου διὰ τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου, περὶ καταργήσεως καὶ μεταῤῥυθμίσεως φόρων, οὗ ἐμνήσθη. Ἠθέλησαν διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου νὰ τῷ ἀποδείξωσιν, ὅτι περικόπτει αὐθαιρέτως τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους, ὅπως γνωρίζετε ὅτι τὰς περικόπτει, κηρύσσει τὸ Κράτος εἰς δολίαν χρεωκοπίαν, καὶ ἐν τούτοις οὐδὲ κατὰ λεπτὸν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλαφρώσῃ τὸν λαὸν ἐκ τῶν βαρῶν, τὰ ὁποῖα αὐτὸς ἐπέβαλε κατὰ τὸ πλεῖστον. Ἀλλ’ ὄχι μόνον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλαφρώσῃ τὸν λαὸν οὐδὲ κατὰ λεπτὸν, ἀλλὰ θ’ ἀναγκασθῇ μετ’ ὀλίγον, ἐὰν ἔχῃ ἡμέρας ἡ ἔνδοξος αὐτοῦ Κυβέρνησις, νὰ ὑποβάλῃ νέα νομοσχέδια περὶ νέας ἐπαυξήσεως τῆς φορολογίας. Καὶ κατὰ τοῦτο, εἶπον, διαφέρει περιπλέον ἡ πολιτικὴ ἡμῶν ἡ οἰκονομικὴ ἀπὸ τῆς πολιτικῆς αὐτοῦ. Ἡμεῖς ἀπεβλέψαμεν πάντοτε ὡς πρὸς ἀσφαλῆ λιμένα τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους, εἰς τὸν ὑποβιβασμὸν τῶν τελῶν καὶ τὴν ἀνακούφισιν καὶ τοῦ παραγωγοῦ καὶ τοῦ καταναλωτοῦ, ἐνῷ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐφρόνει καὶ ἐξακολουθεῖ, ὑποθέτω, φρονῶν, ὅτι καθ’ ὅσον βαρύνεται ὁ καταναλωτὴς, καθ’ ὅσον ἐντεῦθεν, διότι καταναλωτὴς καὶ παραγωγὸς εἶναι εἰς καὶ ὁ αὐτὸς, καταπονεῖται ὁ παραγωγὸς, κατὰ τοσοῦτον δοξάζεται ἡ οἰκονομική του πολιτικὴ, καὶ καθίσταται ἀνθηρὰ ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τῆς χώρας! Ἀληθῶς αἱ εἰσπράξεις ἐκ τοῦ καπνοῦ ὑπερέβαλον τὰς προσδοκίας ἡμῶν, τοῦτο δὲ ὀφείλεται ἀκριβῶς εἰς τὴν πολιτικὴν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἠθέλησε νὰ κατακρίνῃ ἐντεῦθεν· διότι ἡ ἐνδελεχὴς μέριμνα ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ταμείου, ἥτις ἐξήγειρε καὶ διαδηλώσεις ἀκόμη, σκοπούσας εἰς τὴν κατάργησιν τῶν φόρων, εἰς τὴν παρεμπόδισιν τῆς καταβολῆς αὐτῶν,—καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ τὰς διαδηλώσεις ἐκείνας καὶ τὸν σκοπὸν αὐτῶν,—ἡ ἐνδελεχὴς, λέγω, μέριμνα τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, κατὰ τῆς ὁποίας προσεπάθουν νὰ ἐξεγείρωσι τὰ πλήθη, ὡς ἐκτελούσης τὸ ἐπιβεβλημένον αὐτῇ ἐκ τῶν νόμων καθῆκον, ἤγαγεν εἰς τὰ τοιαῦτα εὐάρεστα ἀποτελέσματα.

§119ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἡ τελειότης τοῦ νόμου.

§120ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ τελειότης τῆς ἐκτελέσεως τοῦ νόμου. Βεβαίως ὁ νόμος, καθ’ ἣν ἐποχὴν διετέλει κατηργημένος, διότι ἐπρόκειτο νὰ εἰσαχθῇ ἕτερον σύστημα, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ λειτουργήσῃ ὡς καθ’ ἣν ἐποχὴν ἐθεωρεῖτο ἰσχύων, οὕτω δὲ ἡ τελειότης τῆς ἐκτελέσεως τοῦ νόμου ἤγαγεν εἰς τὰ ἀποτελέσματα ταῦτα. Ἀλλ’ ἔλεγεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πρὸ ὀλίγου: «ἐλπίζω ὅτι θὰ ἐγκαταλειφθῇ ἡ ἰδέα τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ μονοπωλίου»· αὐτολεξεὶ ἐπανελάμβανε ταῦτα πρὸ ὀλίγου ἐντεῦθεν, «διότι δὲν ὑπάρχει, προσέθετεν, ἑταιρία, ἥτις, ἀναλαμβάνουσα τὸ μονοπώλιον, νὰ δύναται νὰ δώσῃ ὅσα δίδει τὸ ἐν ἰσχύϊ σύστημα». Αὕτη εἶναι παράδοξος λογική· νὰ ἔχωμεν 7 ἢ 8 ἑκατομμυρίων εἰσπράξεις, καὶ νὰ παραδίδωμεν τὸ μονοπώλιον τοῦ καπνοῦ δι’ ἔλασσον ποσὸν τῶν 8,000,000! Ἡμεῖς, ἀποβλέποντες εἰς τὸ μονοπώλιον τοῦ καπνοῦ, ἀπεβλέπομεν εἰς τὴν αὔξησιν τῆς ἐντεῦθεν προσόδου τοῦ Δημοσίου, καὶ ὡς ἀφετηρίαν τῶν διαπραγματεύσεων ἀκριβῶς διὰ τὴν παραχώρησιν τοῦ μονοπωλίου εἴχομεν τὰς εἰσπράξεις ταύτας. Ἐὰν δὲ ἐπεδιώξαμεν διὰ παντὸς τρόπου τὴν αὔξησιν τῶν εἰσπράξεων ἐκ τοῦ καπνοῦ, τελειοῦντες ἐν τῇ ἐκτελέσει τὸν νόμον, τὸ ἐπράττομεν ἀκριβῶς, ἵνα χρησιμεύσωσιν αὗται ὡς ἀφετηρία διαπραγματεύσεων διὰ τὸ μονοπώλιον τοῦ καπνοῦ· διότι, μεθ’ ὅλην τὴν τελείαν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου, μεθ’ ὅλην τὴν βελτίωσιν, ἥτις ἐπῆλθεν ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἤρχισε νὰ ἐπιτηρῆται καὶ ἡ παραγωγὴ, πάλιν μέγα μέρος τοῦ καταναλισκομένου καπνοῦ δὲν φορολογεῖται, καὶ τὸ γνωρίζουσι πάντες. Μήπως δὲν γνωρίζετε ἐπαρχίας, εἰς τὰς ὁποίας ποτὲ τὸ πακέτον δὲν εἰσήχθη; δὲν γνωρίζετε ἐπαρχίας, εἰς τὰς ὁποίας ἡ ζυγαριὰ ἐξακολουθεῖ νὰ ἐργάζηται; Κατὰ τοσοῦτο δὲ, καθ’ ὅσον θὰ κατεστέλλετο ἡ λαθραία αὕτη κατανάλωσις τοῦ καπνοῦ, ζημιοῦσα καὶ τὸ ἔντιμον ἐμπόριον καὶ καθιστῶσα ἀνισότητα, θὰ ηὔξανον τὰ ἔσοδα τοῦ Δημοσίου ἐκ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ συστήματος τοῦ μονοπωλίου, τὸ ὁποῖον, ὡς σύστημα τελειότερον, δὲν δύναται νὰ ἐλαττωθῇ ὡς πρὸς τὰς εἰσπράξεις τοῦ ποσοῦ τοῦ ἀναγεγραμμένου εἰς τοὺς ἀπολογισμοὺς τοῦ Δημοσίου, ἀφ’ ἧς ἐποχῆς ἤρξατο τελειότερον λειτουργοῦν τὸ σύστημα τὸ ἐν ἰσχύϊ, μικτὸν καὶ ἀποτελοῦν νόθον μονοπώλιον, Ἀλλ’ ἐχαρακτήρισε πάλιν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὸ μονοπώλιον ὡς μὴ συμβιβαζόμενον πρὸς τὴν παραγωγὴν, καὶ ὡς δυνάμενον νὰ στενοχωρήσῃ αὐτήν. Ἐξ ἐναντίας διὰ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ μονοπωλίου ἀπεβλέπομεν ἀκριβῶς εἰς τὴν βελτίωσιν καὶ τὴν αὔξησιν τῆς ἐξωτερικῆς καταναλώσεως, διότι ὑπὸ τοὺς ὅρους, ὑφ’ οὓς καλλιεργεῖται σήμερον τὸ εἶδος τοῦτο παρ’ ἡμῖν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ συναγωνισμὸς σπουδαῖος μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τοῦ τουρκικοῦ εἴδους, μόνον δὲ διὰ τῆς ἐπιβλέψεως μεγάλης ἑταιρίας, ἑνούσης ἐν τῇ ἐνεργείᾳ της τὴν ὅλην κατανάλωσιν τὴν ἐσωτερικὴν καὶ τὴν ἐξαγωγήν, ἠδύνατο νὰ ἐπέλθῃ βελτίωσις τῆς παραγωγῆς. Δὲν θέλω νὰ βαρύνω ὑμᾶς ἐπὶ πολὺ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε ὅμως νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις ἐπὶ ἑνὸς τῶν κεφαλαίων τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων, διότι συνδέεται ἀκριβῶς τοῦτο μὲ τὰς ἀναπληρωτικὰς πιστώσεις τὰς ὑπὸ συζήτησιν. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι, καθ’ ἣν ἡμέραν εἰσήχθη ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐπὶ τῶν σχετικῶν πιστώσεων, μακρὰ διεξήχθη μεταξὺ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐμοῦ συζήτησις. Ὁ κ. Πρόεδρος ἐπέμεινε νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι, ἂν τὸ ποσὸν τῶν 470,000, τῶν ἀναγεγραμμένων ἐν τῷ προϋπολογισμῷ διὰ τὰς κατασκευαζομένας κατὰ τὸ 1893 ὁδούς, δὲν ἐπήρκεσε καὶ ἦναι ἠναγκασμένος νὰ ζητήσῃ πίστωσιν 1,300,000 δραχ. περιπλέον, τοῦτο ὀφείλεται οὐχὶ εἰς τὰς ἀνειλημμένας παρ’ αὐτοῦ ὑποχρεώσεις, ἀλλ’ εἰς τὴν κακὴν ἐκτέλεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ παρὰ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως. Ἤθελε μάλιστα νὰ βεβαιώσῃ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῆς 3ης Μαΐου ἐνέκρινε καὶ ἔργα νέα, συνέπεια δὲ τῆς ἐγκρίσεως ἐκείνης ἦτο ἡ αἴτησις περὶ ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως 1,300,000 δρ. Τοὺς πίνακας ἔχετε ὅλους ὑπ’ ὄψιν σας· ἐξ αὐτῶν θὰ παρατηρήσετε, ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐδὲ μιᾶς δραχμῆς νέα ἔγκρισις ἀπὸ τῆς 3 Μαΐου, ὅτι ὅλαι αἱ δαπάναι, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο μέχρι σήμερον, συνέπεια τῶν ὁποίων εἶναι ἡ ὑπὸ συζήτησιν πίστωσις, ὀφείλονται εἰς ἐγκρίσεις γενομένας πρὸ τῆς 3 Μαΐου, καὶ παραδόξως ἐνῷ ἰσχυρίζεται, ὅτι οὐδεμία νέα ἔγκρισις εἰς ὡρισμένην ἐπαρχίαν ἐγένετο, εἰς τὸν πίνακα αὐτὸν, τὸν χειρόγραφον, ἀναγράφεται μία ἐκ δραχμῶν 100,000 διὰ τὴν ὁδὸν Γύρου τῆς Κερκύρας. Εἶναι δὲ περίεργος ἡ ἱστορία τῆς ἐγκρίσεως ταύτης, διότι τὴν 27 Ἀπριλίου εἶχε παραιτηθῆ ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Τρικούπη, τὴν ἡμέραν δ’ ἐκείνην ἀκριβῶς, ἢ τὴν ἐπιοῦσαν, ἐνέκρινε τὴν δαπάνην ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, μίαν δὲ ἡμέραν πρὸ τῆς ὁρκίσεως τοῦ νέου Ὑπουργείου συνετάχθη ὑπὸ τοῦ νομάρχου Κερκύρας τὸ συμβόλαιον τῆς ἐργολαβίας, καθ’ ὃ ἀνήρχετο ἡ δαπάνη εἰς 100,000 δραχ. Ἂν δὲ διέλθητε μίαν πρὸς μίαν τὰς ἀναγραφὰς εἰς τοὺς τρεῖς πίνακας, τί θέλετε ἴδει, ὅτι πρόκειται περὶ πληρωμῶν ἀφορωσῶν εἰς τὴν 27ην δόσιν, εἰς τὴν 5ην δόσιν, εἰς τὴν 6ην δόσιν, καὶ οὕτω καθεξῆς, ἔργων ἐγκριθέντων πρὸ ἐτῶν. Αὗται εἶναι αἱ ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους, αἱ ὁποῖαι ἐπήγαγον τὴν ὑποβολὴν τῶν ἀναπληρωματικῶν καὶ ἐκτάκτων πιστώσεων. Κατὰ πόσον εὐθύνεται ἡ Κυβέρνησις τῆς 3ης Μαΐου, τὸ ἐννοεῖτε πάντες. Ἀλλ’ ἠθέλησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι εὐθύνεται ἡ Κυβέρνησις τῆς 3ης Μαΐου, δι’ ἐγγράφου, τὸ ὁποῖον προσήγαγεν ἀπόψε. Εἶναι τοῦτο τῆς 20 Δεκεμβρίου ἐπιστολὴ τῆς Διευθύνσεως τῶν δημοσίων ἔργων, τὴν ὁποίαν ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ἀναγνώσω (ἀναγινώσκει αὐτήν). Οὕτω, κατὰ τὴν ἐπιστολὴν ταύτην τῆς Διευθύνσεως τῶν δημοσίων ἔργων, ἀπηγορεύθη εἰς τοὺς μηχανικούς, ἐπὶ ἀπειλῇ τιμωρίας, νὰ βεβαιῶσι τὴν συντέλεσιν ἔργων ὑπὲρ τὰς χορηγηθησομένας πιστώσεις. Ἔπρεπεν ὅμως νὰ τιμωρῶνται μᾶλλον οἱ Ὑπουργοί, οἱ ὁποῖοι μετὰ τὴν παραίτησίν των ἐκδίδουσιν ἐγκρίσεις. Ἐννοεῖτε τώρα τί πρόκειται νὰ γείνῃ. Πρόκειται πάλιν ν’ ἀναγραφῇ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀνεπαρκὴς πίστωσις, κατὰ δὲ τὰ μέσα τοῦ 1894 ἢ τὰς ἀρχὰς τοῦ 1895 καὶ μετὰ τὴν λειτουργίαν τοῦ νόμου περὶ ἐκτελέσεως δημοσίων ἔργων νὰ ἔχωμεν νέας πιστώσεις ὁμοίας φύσεως· διότι δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ Δημόσιον νὰ μὴ πληρόνῃ τὰ ἐκτελούμενα καὶ ἐγκεκριμένα ἔργα· δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ ἐκεῖνο, περὶ τοῦ ὁποίου διαβεβαιοῖ ὁ Διευθυντὴς τῶν δημοσίων ἔργων τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δηλαδὴ, οἱαδήποτε καὶ ἂν ᾖναι ἡ ἐργασία, ἡ πληρωμὴ δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὸ δι’ ἑκάστην ὁδὸν ὁρισθὲν ποσόν. Βεβαίως αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι θὰ ζητήσουν καὶ ἐπιτύχουν τὴν πιστοποίησιν τῶν ἐκτελουμένων παρ’ αὐτῶν ἔργων, καὶ ἂν δὲν πληρωθῶσιν, ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ ἐγείρωσιν ἀγωγήν. Ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, ὅτι εἶναι δυνατὸν ὅλα ταῦτα τὰ θαυμάσια μέτρα νὰ ληφθῶσι, καὶ νὰ ἐπιτευχθῶσι δι’ αὐτῶν τὰ θαυμάσια ἀποτελέσματα κατὰ τὸ 1894, ὥστε νὰ μὴ ὑπερβῶμεν τὰς πιστώσεις, μένει πάντοτε ἓν ἐρώτημα διὰ τὸ 1893, διατὶ τὸ θαυμάσιον μέτρον τῆς ἐγκυκλίου τῆς τιμωρίας τοῦ κατωτέρω προσωπικοῦ, τῆς μὴ πληρωμῆς τῶν ἐκτελεσθέντων ἔργων, διατὶ δὲν ἐλαμβάνετο κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ 1893; Διετέλεσατε ἐν τῇ Κυβερνήσει Ἰανουάριον, Φεβρουάριον, Μάρτιον, Ἀπρίλιον· τί ἐπράξατε κατ’ αὐτὸ τὸ διάστημα; Ἐδαπανήσατε οὐ μόνον τὰς 470,000 δραχμὰς τοῦ προϋπολογισμοῦ, εἰς ἃς κατὰ τὴν ἐπιστολὴν ἔπρεπε νὰ περιορισθῇ ἡ δαπάνη, ἀλλ’ ἐδαπανήσατε καὶ ἄλλας 600,000. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν εὐηρεστήθη νὰ καταθέσῃ τὸ σημείωμα, τὸ ὁποῖον τοῦ ἐζήτησα, διὰ τὸ ἀνάκτορον τοῦ Διαδόχου...

§121ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ ἔχω ἐδῶ· ἀλλ’ εἶδον εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι ζητεῖτε καὶ τὸν φάκελλον.

§122ΡΑΛΛΗΣ. Ἐζήτησα μόνον σημείωμα τῆς δαπάνης. Ἔχει σχέσιν μὲ τὸν τρόπον τῆς ἐν γένει ἐκτελέσεως τῶν δημοσίων ἔργων καὶ ἡ ἀνοικοδόμησις τοῦ ἀνακτόρου τοῦ Διαδόχου καὶ ἡ τῶν λουτρῶν τῆς Ὑπάτης, τὰ ὁποῖα ἐπεσκέφθην, δύναμαι δὲ νὰ σᾶς παραστήσω τί ἐκεῖ ἐγένετο. Τὸ σημείωμα, τὸ ὁποῖον μοὶ ἔδοσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, δὲν εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐζήτησα. Ἐζήτησα σημείωσιν τοῦ ἀρχικοῦ προϋπολογισμοῦ διὰ τὸ ἀνάκτορον καὶ τὰ λουτρὰ τῆς Ὑπάτης, καὶ σημείωσιν τῆς καταβληθείσης δαπάνης δι’ ἀμφότερα μέχρι σήμερον. Γνωρίζετε ὅτι ἡ δαπάνη διὰ τὸ ἀνάκτορον τοῦ Διαδόχου εἶχε προσδιορισθῆ εἰς 400.000 δραχμῶν, καὶ ἕως τώρα ἔχομεν δαπανήσει 700,000. Ἐπειδὴ δὲ εἶχον σταματήσει αἱ ἐργασίαι, προεκάλεσα διάταγμα ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως δραχ. 150,000, ἀφοῦ οὐδεμίαν πρόνοιαν εἶχε λάβει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ δὲν θὰ ἐπαρκέσῃ καὶ ἡ πίστωσις αὕτη, διότι, καθ’ ἃς ἔλαβον πληροφορίας ἐκ τοῦ τμήματος τῶν δημοσίων ἔργων, θ’ ἀπαιτηθῇ δαπάνη 1,300,000 δραχμῶν ἐν ὅλῳ. Ἀλλὰ πρέπει, Κύριοι, νὰ ἐπισκεφθῆτε τὸ ἀνάκτορον τοῦ Διαδόχου, ἵνα αἰσθανθῆτε τὴν θλῖψιν, ἣν ᾐσθάνθην κἀγὼ διὰ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ᾠκοδομήθη. Καὶ τί ἐστοίχισε, νομίζετε, τὸ σχέδιον τοῦ ἀνακτόρου τούτου καὶ ἡ ἐπιστασία τῆς οἰκοδομῆς μέχρις Ἀπριλίου; Εἰς τὸν κ. Τσίλλερ ἐπληρώθησαν μισθοὶ κατὰ τὸ πενταετὲς διάστημα ἀπὸ 1 Μαΐου 1888 δραχ. 72,000. Ἐκτὸς τοῦ μηνιαίου δὲ μισθοῦ, ἐχορηγεῖτο καὶ ἀποζημίωσις 1% ἐπὶ τῆς ἀξίας τοῦ ἔργου. Ὁ Τσίλλερ εἶχε τὴν ἐπιστασίαν τοῦ ἀνακτόρου τοῦ Διαδόχου, καὶ ἐπληρώθη ὑπὲρ τὰς 100,000, διὰ νὰ οἰκοδομήσῃ ἓν ἀληθὲς ἀρχιτεκτονικὸν ἐξάμβλωμα! Ἀλλ’ εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐπισκεφθῶ κατὰ Αὔγουστον καὶ τὰ λουτρὰ τῆς Ὑπάτης, καὶ ἴδω τὴν ἀληθῶς διὰ τὴν καταστροφὴν τοῦ δημοσίου πλούτου, διότι συγχρόνως ἐγένετο πᾶν τὸ δυνατὸν, ἵνα καταστραφῇ ὅ,τι ἡ φύσις ἐδώρησεν ὑμῖν Ὅλοι γνωρίζετε ἢ ἔχετε ἀκούσει περὶ τῶν ἰδιοτήτων τῶν λουτρῶν τῆς Ὑπάτης. Ἤρκει νὰ κατασκευάσωσι λουτῆρας περὶ τὴν φυσικὴν δεξαμενὴν, ἤρκει νὰ προβλέψωσι περὶ τῆς συγκοινωνίας, καὶ νὰ ἀπαλλάξωσι τοὺς ἐπισκέπτας ἀπὸ τοῦ φόβου τοῦ Παπακυριτσοπούλου, ὅπως ὑπερπληρωθῶσι θαμώνων αἱ θέρμαι αὗται. Ἐν τούτοις ἐσοφίσθησαν νὰ δαπανήσωσιν ἑκατοντάδας χιλιάδων δραχμῶν καὶ νὰ καταστρέψωσι τὰς φυσικὰς ἀρετὰς τῶν ὑδάτων· διότι κατεσκεύασαν μακρὰν τῆς πηγῆς τῶν ὑδάτων κατάστημα ὑδροθεραπευτικῆς, δι’ ὃ ἐδαπάνησαν ἑκατοντάδες χιλιάδων δραχμῶν· ἐπειδὴ δὲ τὸ ἐπίπεδον, εἰς ὃ τὸ ᾠκοδόμησαν, ἦτο ὑψηλότερον τῆς ἐπιφανείας τῶν ὑδάτων, ἐσχεδίασαν διὰ μηχανῆς ν’ ἀναβιβάσωσι τὸ ὕδωρ μέχρις αὐτοῦ καὶ διοχετεύωσιν εἰς τοὺς λουτῆρας· οὕτω δὲ τὸ ὕδωρ ἀποβάλλει τὴν θερμοκρασίαν καὶ τὰς πτητικὰ αὐτοῦ ἅλατα. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἔπραξαν ὅλα αὐτὰ τὰ θαυμάσια, ἔπραξαν καί τι περιπλέον· ἔῤῥιψαν 49,000 δραχμὰς εἰς τὴν θάλασσαν, διότι κατεσκεύασαν ὀχετὸν ἐν τῷ μέσῳ τοῦ καταστήματος πρὸς διοχέτευσιν τοῦ ὕδατος ἐκ τῆς φυσικῆς δεξαμενῆς εἰς τοὺς λουτῆρας· ἀλλὰ κατόπιν εἶδον, ὅτι κακῶς κατεσκευάσθη ἐν τῷ μέσῳ, καὶ διὰ δαπάνης ἑτέρων 49,000 κατεσκεύασαν ἕτερον ὀχετὸν εἰς τὸ ἄκρον ὅριον τοῦ καταστήματος. Ἡ κατασκευὴ δὲ τῶν λουτρῶν τούτων μᾶς ἐκόστισεν οὐκ ὀλίγας ὕβρεις, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἠναγκάσθην νὰ προκαλέσω τὸ διάταγμα τῆς πιστώσεως τῶν 150,000· διότι ὁ κ. Τρικούπης εἶχε παραγγείλει τὰ μηχανήματα τὰ ἀναγκαῖα διὰ τὴν μεταφορὰν τοῦ ὕδατος καὶ τὴν λειτουργίαν τοῦ καταστήματος. Ταῦτα ἔφθασαν εἰς τὸ τελωνεῖον Πειραιῶς ἀπὸ τοῦ Ἰανουαρίου, καὶ ὁ κατασκευαστὴς ἔκτοτε περιέμενε τὴν πληρωμήν. Τὰ μηχανήματα εὑρίσκονται ἀκόμη εἰς τὸ τελωνεῖον Πειραιῶς· ὁ προμηθευτὴς ἀπέστελλεν ἐπιστολὰς ἐπὶ ἐπιστολῶν, καὶ πρὶν προφθάσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ λάβῃ τὸ ἔξοχον μέτρον ὑπὲρ τῆς πίστεως τοῦ Δημοσίου, κατηγόρει ὁ προμηθευτὴς ἡμᾶς ὡς χρεωκόπους καὶ κακῆς πίστεως! Διὰ τοῦ διατάγματος τῆς ἐκτάκτου πιστώσεως τῶν 150,000 ἀπήλλαξα τὸ Δημόσιον ἀπὸ τῶν δικαίων ἄλλως ἀπαιτήσεων τοῦ κατασκευαστοῦ τῶν μηχανῶν, τοῦ σκόλοπος τούτου τοῦ Δημοσίου, ὃν ὀφείλομεν εἰς τὴν μεγαλοφυΐαν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ὀφείλομεν αὐτῇ τὸν ἕτερον σκόλοπα, τὸν σιδηρόδρομον Καλαβρύτων–Διακοφτοῦ, διὰ τοῦ ὁποίου δὲν θὰ τολμήσῃ νὰ ταξειδεύσῃ ὁ κ. Βουλευτὴς Καλαβρύτων...

§123ΦΩΤΗΛΑΣ. Μὲ συγχωρεῖτε νὰ σᾶς διακόψω;

§124ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι περιττόν.

§125ΦΩΤΗΛΑΣ. Εἶναι ὁ καλλίτερος σιδηρόδρομος τῆς Ἑλλάδος, καὶ ἂν προχωρήσῃ ἕως εἰς τὰ Μαζέϊκα, θὰ ἦναι ὁ καλλίτερος τῆς Πελοποννήσου. Προσέφερε τόσα καὶ τόσα ἡ ἐπαρχία Καλαβρύτων, καὶ εἶναι τὸ μόνον ἔργον, ὅπερ ἐγένετο ὑπὲρ αὐτῆς.

§126ΡΑΛΛΗΣ. Ἔργον ἀληθῶς ἐξαίσιον, καὶ διὰ τὴν τολμηρὰν ἐκτέλεσιν τοῦ ὁποίου...

§127ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐὰν κατεσκευάζετο ἁμαξιτὴ ὁδὸς, ἤθελε κοστίσει ἓν ἑκατομμύριον.

§128ΡΑΛΛΗΣ. .. δυνάμεθα νὰ καυχώμεθα. Εἶδον πολλοὺς σιδηροδρόμους, ἀλλὰ δὲν εἶδον πουθενὰ σιδηρόδρομον προϋπολογισθέντα δι’ 800.000 δραχμῶν, καὶ τοῦ ὁποίου ἡ δαπάνη ἀνῆλθεν εἰς 2,000,000. Ἀλλὰ πρέπει νὰ γνωρίζητε, ὅτι τὸν σιδηρόδρομον τοῦτον θὰ τὸν ἔχωμεν ἐνόσῳ εὑρίσκεται εἰς τὴν θέσιν του, διότι δυνατὸν νὰ μάθωμεν μίαν ἡμέραν, ὅτι ἐξετοπίσθη, ὡς ἐξετοπίσθη μία γέφυρα εἰς ἀπόστασιν 30 μέτρων.

§129ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἀπατᾶσθε· δὲν ἐξετοπίσθη.

§130ΡΑΛΛΗΣ. Σᾶς διαβεβαιῶ, ὅτι διερχόμενος πλησίον τοῦ καταῤῥάκτου, παρεξενεύθην, ὡς καὶ πάντες οἱ μετ’ ἐμοῦ, ἰδὼν τμήματα τοίχου γεφύρας εἰς ἀπόστασιν 30 μέτρων ἀπὸ τῆς γραμμῆς, ἐφ’ ἧς διήρχετο ὁ συρμός, καὶ ἐρωτήσας ἐπληροφορήθην, ὅτι ἡμέραν τινὰ ἡ ἀρχικὴ γέφυρα διολισθήσασα ἐξετοπίσθη.

§131ΦΩΤΗΛΑΣ. Καὶ ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι δὲν διήλθετε.

§132ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ ἕνα τρόπον εὑρίσκω δυνατῆς ἐκμεταλλεύσεως τοῦ σιδηροδρόμου αὐτοῦ. Ἅμα περατωθῇ, νὰ κηρύξωμεν εἰς ὅλην τὴν ὑφήλιον, καὶ ἰδίως ἐν Ἀμερικῇ, ὅπου ἐπιδιώκονται τοιούτου εἴδους διασκεδάσεις, ὅτι εἰς τὸν σιδηρόδρομον αὐτὸν ἔχει τις τὴν ἐκλογὴν τοῦ θανάτου.

§133ΦΩΤΗΛΑΣ. Θὰ κάμητε καλὰ νὰ μὴ ταξειδεύσητε (ἱλαρότης).

§134ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ ἀληθῶς ἔτρεμα καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς ἀνόδου καὶ καθόδου. Ὁπωσδήποτε, καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει ὅτι θὰ μείνῃ εἰς τὴν θέσιν του, δὲν δύναται νὰ χρησιμεύσῃ μήτε δι’ ἐπιβάτας μήτε δι’ ἐμπορεύματα, διότι ἓν καὶ μόνον βαγόνιον δύναται νὰ σύρῃ ἕνεκα τῶν καμπύλων καὶ τοῦ ἀποτόμου τῆς ἀναβάσεως, καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει τεθῶσι δύο, μοιραίως ταῦτα θὰ ἐκτροχιασθῶσι καὶ θὰ εὑρεθῶσι καὶ ἡ μηχανὴ καὶ αἱ ἅμαξαι καὶ οἱ ἐπιβάται εἰς τὸ βάραθρον. Ταῦτα δὲν εἶναι παρατηρήσεις ἰδικαί μου· ἐκεῖ μετέβην, συνοδευόμενος ἀπὸ τὸν Διευθυντὴν τῶν δημοσίων ἔργων, ἀπὸ διαφόρους μηχανικοὺς καὶ ἀπὸ τὸν νομομηχανικὸν Πατρῶν. Ἐπειδὴ δὲ εἶδον ἐνταῦθα τὸν κ. Φωτήλαν, ἐσκέφθην νὰ κάμω λόγον καὶ περὶ τοῦ σιδηροδρόμου Διακοφτοῦ...

§135ΦΩΤΗΛΑΣ. Εἴχετε καθῆκον, ὡς πρώην Ὑπουργὸς, νὰ σκέπτησθε περὶ τῶν τοιούτων, καὶ οὐχὶ διότι εἴδατε ἐμέ.

§136ΡΑΛΛΗΣ. Ἀλλ’ ἐὰν πρόκηται νὰ καταδικασθῶ νὰ διέλθω πάλιν αὐτὸν, δὲν ἐννοῶ νὰ γείνω Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν... Ἰδίως προετιθέμην νὰ πραγματευθῶ τὸ ζήτημα περὶ τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης, περὶ τοῦ ὁποίου ἤδη ἔλαβε χώραν συζήτησις κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν τῆς σχετικῆς πιστώσεως μεταξὺ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐμοῦ. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔλεγεν ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1893 ἐξετέθη ὁ λόγος, δι’ ὃν δὲν εἶχε ληφθῇ πρόνοια περὶ τῆς ἀναγκαίας δαπάνης διὰ τὴν ἐξακολούθησιν τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς Λαρίσσης ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἐκείνῳ, διότι ἐπρόκειτο περὶ ἐκτάκτου δαπάνης, δι’ ἣν ἐντεῦθεν δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ ληφθῇ πρόνοια ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. Ἰδοὺ ἐν τούτοις αὐτολεξεὶ τί ἔλεγε κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ (ἀναγινώσκει): «ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Περὶ τίνος ὁμιλεῖτε; Ἂν ἐλέγετε ὅτι ἐγένετο ἡ δαπάνη αὕτη ἄνευ πιστώσεως, θὰ εἶχεν ἔννοιαν τὸ λεγόμενον, καίτοι δὲν ἔχει οὕτως, ἀφοῦ ὑπῆρχον πιστώσεις· ἂν ὅμως λέγητε, ὅτι ὑπάρχει εἰδικὸν ταμεῖον τῶν χρημάτων τῶν εἰσπραχθέντων ἐκ τοῦ δανείου τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης, τοῦτο βεβαίως δὲν ἔχει παρ’ ἡμῖν ὅπως τὸ παριστᾶτε. Διότι παρ’ ἡμῖν ὁ προϋπολογισμὸς εἶναι ἑνιαῖος, καὶ τὰ εἰσπραττόμενα χρήματα δὲν διακρίνονται ἐπὶ τῇ δαπάνῃ κατ’ εἰδικοὺς προορισμούς. Εὐθὺς, ὡς εἴχομεν πιστώσεις, ἐπληρόνομεν κατὰ τὰς πιστώσεις ἐξ οἱωνδήποτε χρημάτων, ἀφοῦ τὰ χρήματα δὲν διακρίνονται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, οὐδ’ ἐν τῷ ταμείῳ. Ἐκ τῆς παραγνωρίσεως τούτου προέρχεται ὅλη αὐτὴ ἡ σύγχυσις. Ἀρκεῖ ἡ ἀπόδειξις ὅτι ἐκ τῶν χρημάτων τῶν ἐν τῷ ταμείῳ ἐγένετό τις πληρωμὴ συνεπείᾳ πιστώσεων, καὶ παρέπεται, ὅτι ἡ πληρωμὴ ἐγένετο ἐν τάξει.» Ἀναμφιβόλως τότε ἦτο ἐντελῶς ἐν τῷ ὀρθῷ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἄν ὑπῆρχε πίστωσις καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς πιστώσεως ἐγίνοντο πληρωμαὶ, δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, ὅτι θὰ ἤμεθα ἐν τάξει· ἀλλ’ ἐκεῖνο ἀκριβῶς, διὰ τὸ ὁποῖον ἐνεκαλοῦμεν καὶ τότε καὶ ἐγκαλοῦμεν καὶ σήμερον τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι, ὅτι, καίτοι δὲν ὑπῆρχε πίστωσις, οὐχ ἧττον παρίστα εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι πᾶσα πρόνοια περὶ τῆς ἐξακολουθήσεως τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης ἦτο περιττὴ, διότι ὑπῆρχε πίστωσις καὶ ὑπῆρχον καὶ χρήματα. Εἶναι σημείωμα (δεικνύει ἔγγραφόν τι) τοῦ τμήματος τῶν δημοσίων ἔργων περὶ τῶν πληρωθέντων εἰς ἔργα τοῦ σιδηροδρόμου Λαρίσσης μέχρι τέλους τοῦ 1893, σημείωμα τὸ ὁποῖον ἔλαβον ὅτε ἤμην Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐξ αὐτοῦ προκύπτει, ὅτι ἐντὸς τοῦ Ἀπριλίου ἐπληρώθησαν διὰ τὰ ἔργα Μαρτίου δρ. 594,954, ἀλλ’ ἀπὸ τῶν ἀρχῶν Ἀπριλίου εἶχον ἐξαντληθῆ αἱ χορηγηθεῖσαι πιστώσεις, καὶ εἶχον πληρωθῆ δραχ. 612,374 ὑπὲρ αὐτάς. Τοιαύτη ἦτο ἡ κατάστασις, εἰς τὴν ὁποίαν εὕρομεν καὶ τὴν ἐξακολούθησιν τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης. Ἀπὸ τῶν ἀρχῶν Ἀπριλίου εἶχεν ἐξαντληθῆ ἡ πίστωσις· ἐνῷ δ’ ἐβεβαίου ἡμᾶς ὁ κ. Τρικούπης, ὅτι ἡ πρόνοια ἦν ἐπαρκὴς δι’ ὅλον τὸ 1893, ἀπὸ τῶν ἀρχῶν Ἀπριλίου εἶχεν ἐξαντληθῆ ἡ πίστωσις, εἶχον δὲ πληρωθῆ 612,379 δραχμαὶ ὑπὲρ τὰς πιστώσεις. Ἐντεῦθεν ἠναγκάσθημεν νὰ προκαλέσωμεν τὸ διάταγμα περὶ ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως 7,000,000. Ἀλλ’ ἀνεῦρε καὶ ἑτέραν δικαιολόγησιν σήμερον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, προβάλλων ὅτι δὲν ἐγνωρίζομεν τίς θὰ ἦν ἡ δαπάνη μέχρι τέλους τοῦ ἔτους, καὶ πρὸς ἀπόδειξιν ἔφερεν, ὅτι κατὰ τὸν μῆνα Ὀκτώβριον εἴχομεν δαπάνην μόλις ἑκατὸν χιλιάδων δραχμῶν. Ἀναμφιβόλως ὑπὸ τοὺς ὅρους, ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἐκτελεῖ τὰ ἔργα ἡ ἐργολάβος ἑταιρία, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δαπανῶνται πλέον τῶν 100,000 δρ., θαυμάζω δὲ, ὅτι δαπανῶνται τοσαῦται, διότι γνωρίζετε, ὅτι ἡ ἐργολάβος ἑταιρία εὑρίσκεται ἀπὸ καιροῦ ἐν καταστάσει πτωχεύσεως, ἂν δὲ δὲν ἐκηρύχθη παρ’ ἐμοῦ ἔκπτωτος, τοῦτο ὀφείλεται εἰς μίαν ἑτέραν πρᾶξιν ἔκθεσμον τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Τρικούπη, κατὰ παράβασιν τοῦ 22 ἄρθρου τῆς σχετικῆς συμβάσεως καὶ κατὰ παράβασιν τοῦ νόμου τοῦ ἐγκρίνοντος τὴν σύμβασιν γενομένην, ὀφείλεται εἰς τὴν διαιτησίαν, ἣν ἐδέχθημεν· ὑφισταμένης δ’ ἐκκρεμοῦς τῆς διαιτησίας, δὲν ἦν δυνατὸν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ κηρύξῃ ἔκπτωτον τὴν ἑταιρίαν. Ἀλλ’ ἡ ἑταιρία αὕτη διατελεῖ ἐν καταστάσει πτωχεύσεως ἀπὸ μηνῶν, σήμερον δὲ δὲν εἶναι δυνατὸν βεβαίως νὰ θεωρήσῃ τις, ὅτι ἡ ἐργασία τοῦ σιδηροδρόμου προβαίνει ὄχι ὅπως ὥρισεν ἡ σύμβασις, ὄχι ὅπως περαιωθῇ τὸ ἔργον ἐντὸς τῆς προθεσμίας, ἣν ὥρισεν ἡ σύμβασις, ἀλλ’ ὅπως περαιωθῇ μετὰ δεκαετίαν ὁλόκληρον. Ἐπιβάλλεται δὲ σήμερον εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἅμα ὡς περαιωθῇ εἴτε οὕτως εἴτε ἄλλως ἡ διαιτησία, νὰ προβῇ εἰς τὴν κήρυξιν τῆς ἑταιρίας ὡς ἐκπτώτου. Αὐτὸς εἶναι ὁ μόνος τρόπος, διὰ τοῦ ὁποίου εἶναι δυνατὸν νὰ διασωθῶσι τὰ 22 ἢ 23 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ἐδαπανήθησαν μέχρι τοῦδε. Τὰ ὀλίγα ταῦτα, Κύριοι, σχετιζόμενα πρὸς τὰς ὑπὸ συζήτησιν πιστώσεις, εἶναι ἐπαρκῆ, ὅπως πληροφορήσωσιν ὑμᾶς περὶ τοῦ τρόπου, μὲ τὸν ὁποῖον ἐκτελοῦνται τὰ δημόσια ἡμῶν ἔργα, ἀλλ’ εἶναι ἐπίσης ἐπαρκῆ, ὅπως πληροφορήσωσιν ὑμᾶς καὶ περὶ τῆς ἀληθείας τῶν ἐπαγγελιῶν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὡς πρὸς τὸ ὅτι διὰ τὰς ὁδοὺς ἡμῶν τὰς κατασκευαζομένας δὲν θέλει δαπανηθῆ ἢ ποσὸν 470 χιλιάδων δραχμῶν. Ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα νὰ ἐξετασθῶσι τ’ ἀποτελέσματα τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1894, θέλω εὑρεθῆ, ἐλπίζω, εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν, ὅπως ἀποδείξω ὑμῖν, ὅτι ὅλαι αἱ ἐπαγγελίαι τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, καὶ αἱ ἀφορῶσαι εἰς τὴν στήλην τῶν ἐσόδων καὶ αἱ ἀφορῶσαι εἰς τὴν στήλην τῶν ἐξόδων, εἶναι πεπλανημέναι, τότε δὲ, ἔχοντες καὶ τὰ ὁριστικὰ ἀποτελέσματα τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, θὰ γνωρίζωμεν κατὰ πόσον ὠφελεῖ εἰς τὴν διάσωσιν τῆς πίστεως καὶ τῶν ἀτόμων, ἰδίως δὲ τῶν Κρατῶν, ἡ δολία χρεωκοπία.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως;

§138ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἔλαβον πρὸ ὀλίγου τηλεγράφημα ἐκ Θηβῶν, ἀπευθυνόμενον καὶ πρὸς ἄλλους συναδέλφους...

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βουλευτὰ, τὸ ἔλαβον καὶ ἐγώ.

§140ΕΥΤΑΞΙΑΣ. .. φέρον τὰς ὑπογραφὰς διαφόρων κατοίκων τῆς πόλεως ἐκείνης, οἵτινες, ὑπομιμνήσκοντες τὴν ἀναφοράν, τὴν ὁποίαν ἔστειλαν πρὸ πολλοῦ εἰς τὴν Βουλήν, παρακαλοῦσιν ἡμᾶς νὰ ἀπευθύνωμεν παραστάσεις πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἔλθῃ ἐπίκουρος δι’ ἑνὸς νομοθετήματος ὑπὲρ αὐτῶν, ὁμολογουμένως ἀναξιοπαθούντων ἕνεκα τοῦ σεισμοῦ. Δυστυχῶς ὁ σεισμὸς οὗτος ἐπῆλθε μετὰ τὴν καταστροφὴν τῆς Ζακύνθου, ὅτε δηλαδὴ εἶχεν ἐξαντληθῆ ἡ ἰδιωτικὴ φιλανθρωπία ὑπὲρ τῶν Ζακυνθίων, οἱ δὲ Θηβαῖοι ἀπέμειναν οὕτω σχεδὸν ἄνευ συνδρομῆς. Ζητοῦσι δὲ νῦν μόνον, ἵνα διὰ νόμου τοῖς χαρισθῇ ὁ φόρος τῶν οἰκοδομῶν ἐπί τινα ἔτη, καθόσον αὐτοὶ εἶναι νῦν ἠναγκασμένοι νὰ ἀνεγείρωσι νέας οἰκίας.

§141ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ τηλεγράφημα αὐτὸ ἀπευθύνεται καὶ πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς καὶ πρὸς ἐμέ. Νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ πρὸ ἡμερῶν ἔχει ἀποφανθῆ καὶ ἔχει συστήσει εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ὑποβολὴν τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου, ἡ δὲ Κυβέρνησις τότε ἐδείχθη εὐχαρίστως ἀποδεχομένη τὴν σύστασιν τῆς Βουλῆς. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ὑποβάλῃ τὸ νομοσχέδιον.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σταλῇ τὸ τηλεγράφημα εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρῶτον ἀντικείμενον εἶναι ἡ τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως τῆς χρήσεως 1892 ἐκ δραχμῶν 3,710,200.70. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§143ΡΑΛΛΗΣ. Μόνον μίαν πληροφορίαν ἐπὶ αὐτῆς τῆς πιστώσεως θέλω νὰ ζητήσω ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἂν εἰς τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ ἔτους 1892 περιέλαβε καὶ τὴν πίστωσιν τῶν 3,710,200.70.

§144Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐφ’ ὅσον ἐδαπανήθη, βεβαίως περιελήφθη, διότι αἱ πιστώσεις δὲν εἶναι πάντοτε καὶ δαπάναι. Πρὸ ὀλίγου ὡμίλησεν ὁ κ. Βουλευτὴς περὶ πιστώσεως 7,000,000 διὰ τὸν σιδηρόδρομον Λαρίσσης. Καλῶς γινώσκει, ὅτι ἐκ τῶν 7,000,000 μόλις θέλουσι δαπανηθῆ 2,000,000, τὰ δὲ ἄλλα θέλουσιν ἀκυρωθῆ. Ἐζητήθησαν 7,000,000 διότι τοιαύτη γνώμη ἐπεκράτει τότε περὶ τῆς ἀνάγκης, ἀλλὰ τὸ ἔτος προχωρεῖ καὶ δὲν ἐγένετο ἔτι διάθεσις τοῦ πλείστου τῆς πιστώσεως’ ἡ πίστωσις ἄρα, ἐφ’ ὅσον μὴ διατεθῇ, θέλει ἀκυρωθῆ, ἀφοῦ λήξῃ ἡ χρῆσις. Ἀναγράφονται δὲ ἐν τοῖς ἀπολογισμοῖς ὅσα δὲν ἀπηλείφθησαν, ὅσα ἐδαπανήθησαν ἐπὶ τῶν πιστώσεων.

§145ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὸ εἶναι κατὰ θεωρίαν ὀρθότατον. Ἐρωτῶ ὅμως, ἂν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, τὸν ὁποῖον ὑπεβάλετε εἰς τὴν Βουλὴν πρὸ ὀλίγου, σχετικῶς πρὸς τὴν προσωρινὴν κατάστασιν τοῦ ἀπολογισμοῦ τοῦ 1892, περιελάβετε καὶ τὴν πίστωσιν τῶν 3,710,200.70.

§146Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Αἱ πιστώσεις ὅλαι περιελήφθησαν, ὡς τὰς βλέπετε, διότι ἡ κατάστασις αὕτη ἐδημοσιεύθη διὰ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ αἱ πιστώσεις πᾶσαι εὕρηνται ἀναγεγραμμέναι ἐν αὐτῇ, καὶ αἱ δαπάναι, ἐφ’ ὅσον ἐγένοντο.

§147ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι περίεργον τοῦτο! Ἐζητήθη πίστωσις διὰ τὸ δημόσιον χρέος τῇ 22 Σεπτεμβρίου 1,000,000 καὶ δικαιολογεῖται, ὅτι τὸ 1,000,000 τοῦτο θέλει χρησιμεύσει ὡς διαφορὰ τοῦ συναλλάγματος (ἀναγινώσκει) «πρὸς πληρωμὴν τῆς καθυστερούσης εἰς τὰς τρεῖς Δυνάμεις, Ἀγγλίαν, Γαλλίαν καὶ Ρωσσίαν, δόσεως τοῦ 1892 ἐκ φρ. 600,000, ἀπέναντι τῶν προκαταβολῶν τῶν εἰς τὸ δάνειον τῶν 60 ἑκατομμυρίων (Ρότσχιλδ καὶ πρὸς πληρωμὴν ἐνταλμάτων εἰς χρυσὸν εἰς χεῖρας τῶν Τραπεζῶν εὑρισκομένων ἐκ δραχμῶν περίπου 350,000.» Ἑπομένως διὰ διαφορὰν συναλλάγματος ὑπολογίζεται 1,000,000. Πρὸς τί αὐτό;

§148Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν πιστεύω νὰ ἦναι μόνον διὰ τὴν ὑπερτίμησιν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὰς 350,000.

§149ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὄχι· εἶναι εἰς τὴν σελίδα τετάρτην τοῦ τεύχους.

§150ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τί λέγει;

§151ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ρητῶς ἀναφέρει, ὅτι «δι’ ὑπερτίμησιν συναλλάγματος πρὸς πληρωμὴν τῆς καθυστερούσης εἰς τὰς τρεῖς Δυνάμεις, Ἀγγλίαν, Γαλλίαν καὶ Ρωσσίαν, δόσεως τοῦ 1892 ἐκ φρ. 600,000, ἀπέναντι τῶν προκαταβολῶν τῶν εἰς τὸ δάνειον τῶν 60 ἑκατομμυρίων (Ρότσχιλδ) καὶ πρὸς πληρωμὴν ἐνταλμάτων εἰς χρυσὸν εἰς χεῖρας τῶν Τραπεζῶν εὑρισκομένων ἐκ δραχμῶν περίπου 350,000, ἀπαιτεῖται ἐπὶ τῇ σημερινῇ ὑπερτιμήσει τοῦ συναλλάγματος πίστωσις ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1892 ἐκ δρ. 1,000,000, καταλογιστέα εἰς τὸ ἄρθρον 4.»

§152ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τοῦτο εἶναι τὸ αὐτὸ καὶ τὸ προηγουμένως ἀναγνωσθέν. Δὲν ἐννοῶ δὲ τὴν ἀπορίαν, διότι, καταλογιζομένων εἰς τὸ 1,000,000 τῶν 350,000 ἐξ ἐνταλμάτων, ὑπολείπονται λόγῳ ὑπερτιμήσεως συναλλάγματος 650,000, αἵτινες, κατανεμόμεναι εἰς τὰς 600,000 φράγκων τῆς καθυστερούσης πρὸς τὰς τρεῖς Δυνάμεις δόσεως καὶ εἰς τὰς 350,000 τῶν ἐνταλμάτων, ἀπαντῶσι πρὸς τὴν τότε ὑπερτίμησιν. Ἂν ὅμως θέλητε πληροφορίας αὐθεντικάς, θὰ τὰς καταθέσω αὔριον (γέλωτες). (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ συζήτησιν, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως ἐκ δραχ. 206,090 ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν τῆς χρήσεως 1893.

§154ΗΛ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Προκειμένου, Κύριοι συνάδελφοι, νὰ ψηφίσωμεν εἰς τρίτην καὶ τελευταίαν ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον περὶ χορηγίας ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1893 ἐκ δρ. 206,090, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ εἴπω ὀλίγα τινά, παρὰ τὸ προκεχωρηκὸς τῆς ὥρας, καὶ δι’ ἑτέρους μὲν λόγους σχετιζομένους πρὸς τὴν περὶ ἧς πρόκειται πίστωσιν, ἀλλὰ πρὸ πάντων διότι φρονῶ, ὅτι ἐν τῇ συνοδευούσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο αἰτιολογικῇ ἐκθέσει οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῶν Ναυτικῶν δὲν ἐκθέτουσι τοὺς προκαλέσαντας τὴν πίστωσιν ταύτην λόγους μετὰ πάσης ἀκριβείας, οὐδὲ μετὰ τῆς εἰλικρινείας ἐκείνης, ἥτις πρέπει νὰ πρυτανεύῃ περὶ τὴν σύνταξιν ἐγγράφων ὑποβαλλομένων εἰς τῆς Βουλῆς τὴν κρίσιν. Τὰ κονδύλια, εἰς ἃ κατανέμεται ἡ ὅλη αἰτουμένη πίστωσις, εἶναι τὰ ἑξῆς τρία· αʹ) τὸ τῶν πληρωμάτων τῶν βασιλικῶν πλοίων, ἐφ’ οὗ ζητεῖται πίστωσις ἐκ δρ. 160,800· βʹ) τὸ τῶν τροφῶν, ἐφ’ οὗ ζητεῖται πίστωσις ἐκ δραχμῶν 41,290· γʹ) τὸ τῶν ἐξόδων γραφείων, ἐφ’ οὗ ζητεῖται πίστωσις ἐκ δραχ. 4,000. Οἱ ἀναφερόμενοι δὲ ἐν τῇ ἐκθέσει τῶν κ. Ὑπουργῶν λόγοι ἀνεπαρκείας τῶν χορηγηθεισῶν διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1893 πιστώσεων, καὶ ἣν ἀνεπάρκειαν ἔρχεται νὰ θεραπεύσῃ ἡ αἰτουμένη πίστωσις, εἶναι οἱ ἑξῆς. Περὶ τὸ κονδύλιον τῶν πληρωμάτων τοῦ στόλου· αʹ) ἡ ἀνάγκη, εἰς ἣν εὑρέθη ἡ Κυβέρνησις, νὰ μισθοδοτήσῃ καθ’ ἅπαντα τὸν μῆνα Ἰανουάριον τοῦ 1893 τοὺς ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τυγχάνοντας τότε ναύτας αʹ καὶ βʹ τάξεως, καὶ οὓς δὲν ἠδύνατο ν’ ἀπολύσῃ, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι τὸ νομοσχέδιον, δι’ οὗ συνεχωνεύθησαν πᾶσαι αἱ τάξεις τῶν ναυτῶν εἰς μίαν καὶ μόνην, ἐψηφίσθη μόλις περὶ τὰ μέσα Ἰανουαρίου· βʹ) ἡ ἀνάγκη εἰς ἣν εὑρέθη τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, νὰ ἐξοπλίσῃ διάφορα πλοῖα, σημειούμενα ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ὡς παρωπλισμένα, χάριν τῶν ὁποίων ἐδέησε νὰ μεταταχθῶσιν ἐκ τῆς διαθεσιμότητος εἰς τὴν ἐνέργειαν διάφοροι ἀξιωματικοὶ καὶ ὑπαξιωματικοί, νὰ διατηρηθῶσι δὲ δῆθεν εἰς τὰς τάξεις των καθ’ ἅπαν τὸ ἔτος διακόσιοι κληρωτοί. Ἐν τῷ λόγῳ τούτῳ περιλαμβάνεται καὶ ἡ δικαιολογία τῆς ὑπερβάσεως τῆς διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1893 χορηγηθείσης πιστώσεως ἐπὶ τοῦ κονδυλίου τῶν τροφῶν. Ὡς πρὸς δὲ τὴν γενομένην ὑπέρβασιν εἰς τὸ ὑπὸ τὸν τίτλον «ἔξοδα γραφείων» κονδύλιον, ἀναφέρεται μὲν ἐν τῇ ἐκθέσει τῶν κυρίων Ὑπουργῶν καὶ ὁ πρόχειρος οὗτος λόγος, προστίθεται ὅμως καὶ ὁ λόγος, ὅτι δὲν ἐπήρκεσεν ἡ ἀναγεγραμμένη ἐν τῷ προϋπολογισμῷ πίστωσις διὰ γραφικὰ ἔξοδα τοῦ Ὑπουργείου, ὡς καὶ ἕτερος, ἀφορῶν εἰς τὴν μὴ ἐπάρκειαν τῶν πιστώσεων διὰ τὴν κατάρτισιν τῶν ἀναγκαίων ἐντύπων διὰ τὰς λιμενικὰς ἀρχὰς τοῦ Κράτους, ὡς καὶ διὰ δετικὰ αὐτῶν. Καθ’ ἃ παρατηρεῖτε, κύριοι Βουλευταὶ, οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῶν Ναυτικῶν πειρῶνται ν’ ἀποδείξωσιν ἐν τῇ ἐκθέσει των, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν τοῦ 1893 ὑπῆρξεν ἐν παντὶ ἐπαρκὴς, καὶ ὅτι, ἂν ὑπῆρξεν ἀνεπάρκεια ἔν τισι κονδυλίοις, εἰς τοῦτο εὐθύνεται ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, ἥτις ἐξώπλισε φοβερὸν ὄντως στόλον κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ ἔτους 1893. Καὶ δὲν ψέγουσι μὲν τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν ἐπὶ τῇ πράξει της ταύτῃ, τῆς ὁποίας ἀναγνωρίζουσι τὸ εὔλογον, ἕνεκα τῆς ἐκτάκτου ἀνάγκης, εἰς ἣν εὑρέθη, βεβαιοῦσιν ὅμως ἁπλῶς τὸ γεγονός. Ἀλλ’ εἶναι οἱ ἐκτιθέμενοι ὑπὸ τῶν κυρίων Ὑπουργῶν λόγοι οἱ πράγματι προκαλέσαντες τὰς ὑπερβάσεις ταύτας τῶν πιστώσεων τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἢ ὑπολανθάνουσιν ἕτεροι, τοὺς ὁποίους οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ δὲν ἐθεώρησαν σύμφορον δι’ ἑαυτοὺς νὰ ἀναφέρωσιν; Ἔρχομαι νὰ ἐξετάσω τοῦτο, ἄρχομαι δὲ τῆς ἀναλύσεως τῶν λόγων τῆς ἐκθέσεως ἀπὸ τοῦ τελευταίου κονδυλίου τῶν γραφικῶν ἐξόδων. Καὶ ἐν πρώτοις δὲν θεωρῶ ὡς σοβαρὸν τὸν ἀναφερόμενον ἐν τῇ ἐκθέσει λόγον, ὅτι ἐγένετο ἀνάγκη ὑπερβάσεως τοῦ διὰ γραφικὰ ἔξοδα ἀναγραφομένου ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1893 κονδυλίου ἕνεκα τῆς ἐξοπλίσεως ὀλίγων μικρῶν πλοίων. Τὰ ἐξοπλισθέντα πλοῖα εἶναι ἐν συνόλῳ πέντε, ὧν τέσσαρα, ἤτοι ὁ «Πηνειὸς», ὁ «Εὐρώτας», ἡ «Πληξαύρα» καὶ ἡ «Σῦρος», ἐξωπλίσθησαν δυνάμει Β. Διατάγματος, ἐκδοθέντος τὴν 4 Ἰουνίου 1893 μεταξὺ τῆς 4 καὶ 17 Ἰουνίου, καθ’ ἃ προκύπτει ἐκ τοῦ σημειώματος, τὸ ὁποῖον τοσούτῳ φιλοφρόνως εὐηρεστήθη νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ἐπὶ τῇ αἰτήσει μου, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, τὸ δὲ πέμπτον, ἤτοι ὁ «Ἀχελῷος», ἐξωπλίσθη τὴν 17 Ἰουλίου, παροπλισθείσης τῆς «Σύρου». Ἐπειδὴ δὲ τὰ γραφικὰ ἔξοδα ἑκάστου τῶν τρομερῶν τούτων πλοίων ἀνέρχονται εἰς δραχμὰς 5 κατὰ μῆνα δι’ ἕκαστον πλοῖον, τὸ ὅλον χορηγηθὲν εἰς αὐτὰ ποσὸν διὰ γραφικὰ ἔξοδα 6 μηνῶν ἀνέρχεται ἐν συνόλῳ εἰς τὸ οὐχὶ καταπληκτικὸν ποσὸν τῶν 120 δραχμῶν. Ἰδοὺ διατί ἔλεγον, ὅτι δὲν πιστεύω, ὅτι οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ θεωροῦσιν ὡς σοβαρὰν τὴν δικαιολογίαν ταύτην τῆς ὑπερβάσεως τῆς δαπάνης. Ἔρχομαι εἰς τὰ γραφικὰ τοῦ Ὑπουργείου. Ἡ ἀναγραφομένη διὰ ταῦτα δαπάνη ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1893 ἀνέρχεται εἰς δρ. 6,000, τοιαύτη δὲ ἦτο καὶ ἡ ἀναγραφομένη δαπάνη ἐν τῷ ἀληθῶς πολυτελεῖ προϋπολογισμῷ τοῦ 1892, καὶ τοσαύτη ἀναγράφεται ἤδη ἀπὸ ἱκανῶν ἐτῶν· ἐδαπανήθησαν δὲ, κατὰ τὸ σημείωμα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ἕως τέλους Ὀκτωβρίου τρέχοντος ἔτους 5,366 δραχ. διὰ γραφικὰ τοῦ Ὑπουργείου ἔξοδα, ὥστε ἀπέμεινε τότε ὑπόλοιπον ἐκ δρ. 634, ἐὰν δέ τις λάβῃ ὑπ’ ὄψει, ὅτι τὰ γραφικὰ προμηθεύονται πρὸ τῆς λήξεως τῆς τριμηνίας καὶ προπληρώνονται, πιθανὸν εἶναι, ὅτι τὸ ἀπομένον ποσὸν τῶν 634 δραχμῶν θὰ ἐπαρκέσῃ μέχρι τέλους τοῦ ἔτους, ἢ τουλάχιστον δὲν θ’ ἀπαιτηθῇ ποσὸν κατὰ πολὺ ὑπερβαῖνον τὰς 400 δραχμὰς ἀφοῦ εἰς 536 ἀνέρχεται κατὰ μέσον ὅρον ἡ μηνιαία δαπάνη. Ἐὰν ἤδη ἀφαιρέσωμεν τὰς 400 ταύτας δραχμὰς ὡς καὶ τὰς 120, περὶ ὧν ἐγένετο ἀνωτέρω λόγος, ἐκ τοῦ ὅλου ποσοῦ τῶν 4,000 δραχμῶν, ἀπομένουσι περὶ τὰς 3,500, αἵτινες ἀφεύκτως πρέπει νὰ καταλογισθῶσιν εἰς τὰ ἔντυπα καὶ τὰ δετικὰ, διὰ τὰ ὁποῖα ἐν μὲν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1893 ἀνεγράφετο πίστωσις ἐκ δραχμῶν 9,000, ἐν δὲ τῷ τοῦ 1892 ἀνεγράφοντο 12,140 δραχμαὶ, ἤτοι ἀνεγράφοντο ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1893 3,140 δραχμαὶ ἐπὶ ἔλαττον, ἐδαπανήθησαν δὲ, κατὰ τὸ σημείωμα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἕως τέλους Ὀκτωβρίου 1893 δρ. 12,773 ἤτοι 3,773 ἐπὶ πλέον τῶν προϋπολογισθεισῶν. Ἀλλ’ ὁ κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τυγχάνων Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἐν τῇ προτασσομένῃ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τούτου αἰτιολογικῇ ἐκθέσει ῥητῶς ἐσημείου, ὅτι ἐλαττοῖ τὸ κονδύλιον τοῦτο, «διότι εἰς ἔνια τῶν λιμεναρχείων γενήσεται χρῆσις τῶν ἐντύπων τῶν προμηθευθέντων τὸ 1892». Δύνασθε, Κύριοι, νὰ μοὶ εἴπητε τί σημαίνει τὸ νὰ ἐλαττῶται κονδύλιόν τι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, ὡς πρὸς τὸ ἐν τῷ προηγουμένῳ προϋπολογισμῷ ἀναγραφόμενον, νὰ ἔρχωνται δὲ ὕστερον νὰ μᾶς ζητῶσιν ἀναπληρωτικὴν πίστωσιν διὰ τὸ ἐλαττωθὲν κονδύλιον, καὶ τοῦτο, οὐχὶ προκειμένου περὶ ἀπροόπτων ἐξόδων, ἀλλὰ περὶ τακτικῶν καὶ γνωστῶν ἐκ τῶν προτέρων; Ὀνομάζεται τοῦτο ἀπρονοησία ἢ ἀνειλικρίνεια; Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, συγχωρήσατέ με νὰ μὴ λάβω τὸν κόπον νὰ χαρακτηρίσω τὴν πρᾶξιν ταύτην, ὑμῖν δ’ ἀπόκειται, ἂν θέλητε, νὰ δώσητε εἰς αὐτὴν τὸν προσήκοντα χαρακτηρισμόν. Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὴν ἑτέραν ὑπέρβασιν, τὴν ἀναγομένην εἰς τὰ πληρώματα τῶν βασιλικῶν πλοίων, θὰ ἐξετάσω δὲ ταύτην συλλήβδην μετὰ τῆς τῶν τροφῶν. Δὲν πιστεύω καὶ πάλιν σπουδαίως νὰ ἐπικαλῶνται οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ ὡς δικαιολογίαν τῆς ὑπερβάσεως τοῦ ἀναγραφομένου ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1893 κονδυλίου τὸν λόγον, ὅτι ἐμισθοδότησαν δι’ ὅλου τοῦ μηνὸς Ἰανουαρίου ναύτας τινὰς πρώτης καὶ δευτέρας τάξεως, ὧν ἡ μισθοδοσία ἦτο ἀνωτέρα τῆς διὰ τοῦ ͵ΒΡΚΘʹ νόμου ὁρισθείσης. Ὑπῆρχον κατὰ Ἰανουάριον τοῦ 1893 ναῦται πρώτης τάξεως 27, ὧν ἡ διαφορὰ τοῦ μισθοῦ ὑπὲρ τὴν ὁρισθεῖσαν διὰ τοῦ μνημονευθέντος νόμου ἦτο 15 δραχμῶν. Τὸ ὅλον λοιπὸν τῆς ἐπὶ πλέον γενομένης δαπάνης διὰ τούτους ἀνέρχεται εἰς δραχμὰς 405. Ὑπῆρχον δὲ προσέτι 44 ναῦται δευτέρας τάξεως, ὧν ἡ μὲν διαφορὰ τοῦ μισθοῦ εἶναι 10 δραχμαὶ, τὸ ὅλον δὲ τῆς χάριν τούτων γενομένης ὑπερβάσεως δαπάνης δραχ. 440. Ἐὰν ἤδη ὑπολογίσωμεν καὶ δαπάνην 55 ἔτι δραχμῶν δι’ ἑπτὰ τοιούτους ναύτας, ἀπολυθέντας οὐχὶ κατὰ τὸ τέλος Ἰανουαρίου, ἀλλὰ κατὰ Φεβρουάριον καὶ Μάρτιον, φθάνομεν εἰς τὸ ποσὸν 900 δραχμῶν, αἵτινες ἀφαιρούμεναι ἀπὸ τῶν 160,800 μᾶς ἀφίνουσιν ὑπόλοιπον 159,900 δραχμῶν. Δύναμαι ὅμως, καὶ προκειμένου περὶ τῆς ἐλαχίστης ταύτης δαπάνης, νὰ ἐρωτήσω τὸν τότε τυγχάνοντα Ὑπουργὸν, διατὶ, ἀφοῦ ὁ νόμος ἐκυρώθη τὴν 17 Ἰανουαρίου, δὲν ἐφρόντισε νὰ θέση ἐν αὐτῷ τὴν διάταξιν, ὅτι ἰσχύει ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεώς του, καὶ νὰ δυνηθῇ οὕτω νὰ ἀποφύγῃ καὶ τὴν μικρὰν ὑπέρβασιν τῶν 900 δραχμῶν; Ἐπίσης δὲν μεταβάλλει ἐπαισθητῶς τὸ ποσὸν τοῦ κονδυλίου τούτου ἡ ἀνάκλησις τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν ἐκ τῆς διαθεσιμότητος εἰς ἐνέργειαν. Καθ’ ἃ εἶπον ἤδη, τὰ πέντε μικρὰ πλοῖα ἐξωπλίσθησαν τοὺς μῆνας Ἰούνιον καὶ Ἰούλιον, ἀνεκλήθησαν δὲ, κατὰ τὸ σημείωμα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, χάριν τοῦ ἐξοπλισμοῦ αὐτῶν, ἐκ τῆς διαθεσιμότητος εἰς ἐνέργειαν πέντε ἀξιωματικοὶ καὶ ὀκτὼ ὑπαξιωματικοὶ, ὧν ἡ ἐπὶ πλέον διαφορὰ τῆς μισθοδοσίας δι’ ἕξ μῆνας ἀνέρχεται εἰς δραχμὰς 6,000 περίπου. Ἀφαιρούμεναι δ’ αὗται ἐκ τοῦ ἀπολειφθέντος ποσοῦ τῶν 159,900, ἀφίνουσιν ὑπόλοιπον 153,900, αἵτινες πρέπει ἀφεύκτως νὰ δικαιολογηθῶσιν εἰς τὴν διατήρησιν τῶν κληρωτῶν τῶν μὴ ἀποσταλέντων εἰς διαθεσιμότητα, καὶ τοῦτο ἐπὶ τῇ ὅλως ἀνακριβεῖ ὑποθέσει, καθ’ ἣν οὗτοι διετηρήθησαν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ χάριν τοῦ ἐξοπλισμοῦ τῶν μικρῶν πλοίων. Ἀλλ’ ἡ μισθοδοσία διακοσίων κληρωτῶν πρὸς 25 δραχμὰς κατὰ μῆνα δι’ ἕκαστον ἀνέρχεται δι’ ἅπαν τὸ ἔτος εἰς 60,000 δραχμῶν.

§155ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Εἶναι τοσαύτη ἡ μισθοδοσία τῶν 200 κληρωτῶν; Δὲν ὑπολογίζετε τὰς τροφάς;

§156ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ τροφαὶ ἀποτελοῦσιν ἴδιον κονδύλιον. Γινώσκω ὀλίγον τὰ πράγματα ταῦτα, ἀποκτήσας ἐν παρῳχημένοις χρόνοις ἕξιν τινὰ περὶ τὰ τοιαῦτα. Εὐτυχῶς δὲ ἡ ἕξις αὕτη δὲν μὲ κατέλιπεν εἰσέτι. Ἔλεγον λοιπόν, ὅτι ἡ δαπάνη τῶν κληρωτῶν ἀνέρχεται εἰς 60,000 δραχμῶν. Ἀλλ’ ἐχρησίμευσαν ὄντως οἱ κληρωτοὶ οὗτοι εἰς τὴν κατάρτισιν τῶν πληρωμάτων τῶν κατὰ Ἰούνιον καὶ Ἰούλιον ἐξοπλισθέντων μικρῶν πλοίων; Ἴδωμεν. Κατὰ τὸ διάταγμα τοῦ ὀργανισμοῦ των, ὁρίζεται τὸ μὲν πλήρωμα τῶν ἀτμομυοδρομώνων εἰς 73 ναύτας, τὸ δὲ τῶν μικρῶν ἀτμοημιολιῶν εἰς 26· δὲν κατηρτίσθησαν ὅμως τὰ πληρώματά των ἐκ τῆς ὅλης ὀργανικῆς των δυνάμεως, καθ’ ἃ προκύπτει ἐκ τῶν κατατεθεισῶν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν καταστάσεων, ἀλλὰ τὸ μὲν πλήρωμα τοῦ «Εὐρώτα» ἀπετελέσθη ἐκ 48 μόνον ναυτῶν, τὸ δὲ τοῦ «Πηνειοῦ» ἐκ 47, ἐκ 30 τὸ τῆς «Σύρου», καὶ ἐξ 23 τὸ τῆς «Πληξαύρας». Ἐπειδὴ δὲ δύο ὅμοια πλοῖα, ἐξωπλισμένα ἐπὶ ἕξ μῆνας, ἑκάτερον, ἀπαιτοῦσι τὴν αὐτὴν διὰ τὸ προσωπικὸν δαπάνην, ὅταν ἓν καὶ μόνον πλοῖον ἐξωπλισμένον ἐπὶ ἓν ἔτος, ἀπῃτήθησαν ἄρα διὰ τὰ πληρώματα τοῦ «Εὐρώτα» καὶ τοῦ «Πηνειοῦ», ἀνὰ 300 δραχ. κατ’ ἔτος καὶ κατ’ ἄτομον, δραχ. 14,250, διὰ δὲ τὸ τῆς «Σύρου» καὶ τῆς «Πληξαύρας» δραχ. 7,950. Εἰς τὴν δαπάνην ταύτην δέον νὰ προστεθῇ ἡ γενομένη ἐπὶ πλέον δαπάνη διὰ τὸ πλήρωμα τοῦ «Ἀχελώου», ἐξοπλισθέντος μετὰ τὸν παροπλισμὸν τῆς «Σύρου» καὶ παραλαβόντος 18 ἐπὶ πλέον ναύτας, ἐκτὸς τοῦ πληρώματος αὐτῆς, δαπάνη ἀνερχομένη εἰς δραχ. 300 κατ’ ἔτος δι’ ἕκαστον ναύτην, ἤτοι ἐν ὅλῳ εἰς 2700 δραχ. Ἤτοι τὸ ὅλον τῆς δαπάνης διὰ τοὺς μισθοὺς τῶν πληρωμάτων τῶν πέντε αὐτῶν πλοίων ἀνέρχεται εἰς 24,900 δραχμάς, ἂν ὑποτεθῇ ὡς ἀκριβές, καθ’ ἃ εἶπον προηγουμένως, ὅτι πράγματι διετηρήθησαν κληρωτοὶ χάριν τοῦ ἐξοπλισμοῦ τῶν πλοίων τούτων. Ἡ ὑπόθεσις ὅμως αὕτη δὲν εἶναι τὸ παράπαν ἀκριβής, ἔχω δὲ ἀνὰ χεῖράς μου τὰς κατατεθείσας ὑπὸ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν καταστάσεις, ἐξ ὧν προκύπτει ἀλανθάστως, ὅτι πάντες οἱ ναῦται, οἱ ἐπιβάντες τῶν πλοίων τούτων, ἐλήφθησαν ἐξ ἄλλων ὑπηρεσιῶν, εἰς τρόπον ὥστε τὸ ἀπολειφθὲν ποσὸν τῶν 153,000 δραχ. ἀπομένει ἀκέραιον καὶ δὲν ἐδαπανήθη βεβαίως χάριν τοῦ ἐξοπλισμοῦ τῶν μικρῶν τούτων πλοίων. Ἄλλως τε, ἀφοῦ τὰ πλοῖα ταῦτα ἐξωπλίσθησαν μόλις περὶ τὰ μέσα τοῦ τρέχοντος ἔτους, πῶς ἦτο δυνατὸν ὁ κατὰ τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1893 τυγχάνων Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νὰ προΐδῃ ἀπὸ τοῦ μηνὸς Ἰανουαρίου τὴν ἀνάγκην τὴν ἐπιστᾶσαν μόλις κατὰ μῆνα Ἰούνιον, καὶ νὰ διατηρήσῃ χάριν αὐτῆς εἰς τὰς τάξεις των 200 κληρωτοὺς ἐπὶ πλέον τοῦ ἀπαιτουμένου διὰ τὰς λοιπὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας; Ἀφοῦ ἤδη ἡ βεβαίωσις αὕτη τῶν κυρίων Ὑπουργῶν ἐξηλέγχθη ἀνακριβής, ἔρχομαι εἰς ἕτερον ζήτημα. Οἱ κληρωτοὶ προσέρχονται τὴν 1 Ὀκτωβρίου, τὴν 1 Ἰανουαρίου, τὴν 1 Ἀπριλίου, τὴν 1 Ἰουλίου· δύνανται δὲ ν’ ἀποσταλῶσιν εἰς διαθεσιμότητα μετὰ τρίμηνον ἐκγύμνασιν. Ἠδύνατο ἑπομένως καὶ ὤφειλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ν’ ἀποστείλῃ εἰς διαθεσιμότητα τοὺς μὲν ὑπεραρίθμους τῆς σειρᾶς τοῦ Ὀκτωβρίου 1892 τὴν 1 Ἰανουαρίου 1893, τοὺς δὲ ὑπεραρίθμους τῆς σειρᾶς τοῦ Ἰανουαρίου 1893 τὴν 1 Ἀπριλίου τοῦ αὐτοῦ ἔτους. Ἀλλ’ ὄχι μόνον δὲν ἔπραξε τοῦτο, ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν καταταχθέντων 385 ναυτῶν τῶν δύο σειρῶν κατέταξεν ἐπὶ πλέον, κατὰ τὸ σημείωμα τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, καὶ 493 εἰσέτι ναύτας, ἐξ ἄλλων κατηγοριῶν προερχομένους, πρὸς πλήρωσιν τῶν κενῶν τῆς ὑπηρεσίας. Ἔπραξε τοῦτο ἕνεκεν ἀπρονοησίας; αὐτὸν μόνον εὐθύνει ἡ πρᾶξις αὕτη. Ἂν δὲ πάλιν τὸ ἔπραξεν ἕνεκεν ἀναγκῶν τῆς ὑπηρεσίας, τοῦτο ἀποδεικνύει ἐπιπροσθέτως, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν δὲν συνετάχθη ἀρχῆθεν ἐπαρκής. Μὴ ἀπατώμεθα, Κύριοι· ἡ πραγματικὴ αἰτία τῆς ὑπερβάσεως τῆς δαπάνης δὲν ἔγκειται ἐν τῷ ἐξοπλισμῷ τῶν μικρῶν πλοίων, ἀλλ’ ἐν τῇ ἀρχικῇ ἀνεπαρκείᾳ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Χάριν πραγματικοῦ ἢ εἰκονικοῦ ἰσοζυγίου τοῦ γενικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, δὲν ἐξετάζω, ἐπεδιώχθησαν οἰκονομίαι καὶ ἐν τῷ ναυτικῷ. Ἐγένοντο δὲ οἰκονομίαι καὶ περὶ τὸ ὑλικὸν καὶ περὶ τὸ προσωπικόν. Ἀλλ’ αἱ μὲν περὶ τὸ ὑλικὸν ἐπενεχθεῖσαι οἰκονομίαι ἐγένοντο, φαίνεται, ὑπὸ χεῖρος ἐμπείρου περὶ τὰ τοιαῦτα καὶ δεξιᾶς, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἀπῃτήθη διὰ ταῦτα ἀναπληρωτικὴ πίστωσις. Ὡς πρὸς τὰς οἰκονομίας τοῦ προσωπικοῦ, φαίνεται ν’ ἀνεμίχθη καὶ χεὶρ ἄπειρος καὶ ἀδεξία, διὰ τοῦτο δὲ καὶ ἡ ἐπακολουθήσασα ἀνάγκη ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως. Ἠκολούθησαν ἐν ταῖς οἰκονομίαις ταύταις τὴν συνήθη εἰς τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν τακτικήν, ὅστις φαίνεται μὴ θέλων νὰ ἐννοήσῃ, ὅτι διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ὡρισμένης ὑπηρεσίας ἀπαιτεῖται ἀριθμὸς ἀνθρώπων, μὴ δυνάμενος νὰ ἐλαττωθῇ κάτω ὁρίου τινὸς ἄνευ βλάβης αὐτῆς. Τῷ χρειάζονται λοιπὸν οἰκονομίαι; Νομίζει ὅτι ἕκαστος ἄνθρωπος δὲν ἀποτελεῖ ἰδίαν ἀτομικότητα, ἀλλ’ ὅτι εἶναι δεκτικὸς συγχωνεύσεως μετ’ ἄλλων, καὶ βλέπομεν αὐτὸν περικόπτοντα ἀνηλεῶς τὰς εἰς τὰ πρόσωπα ἀναγομένας δαπάνας, χωρὶς τὸ παράπαν νὰ λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψει, ὅτι ἡ περικοπὴ τῆς δαπάνης ἑκάστου ἀτόμου συνεπάγεται καὶ τὴν στέρησιν τῆς προσφερομένης ὑπὸ τούτου ὑπηρεσίας. Θέλει ὅμως ἐξ ἑτέρου νὰ παριστᾷ τὰ πάντα ἐν μεγάλῳ, καὶ νὰ φαίνηται διατηρῶν στόλους. Τί σημαίνει ἂν περικοπὴ δαπανῶν τοῦ προσωπικοῦ τοῦ στόλου καὶ διατήρησις αὐτοῦ ἦναι ἀσυμβίβαστα; Ἀρκεῖ νὰ φαίνωνται τὰ πράγματα μεγάλα, ἢ νὰ παρίστανται ὡς τοιαῦτα μόνον ἐπὶ τοῦ χάρτου. Τί ὅμως προέκυψεν ὡς πρὸς τὰ ναυτικά μας ἐν γένει ἕνεκα τῆς τάσεως ταύτης τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ; Ἡ ναυτικὴ ἐν γένει ὑπηρεσία παρέλυσε, καὶ οὐδεὶς κλάδος αὐτῆς ἐλειτούργησεν εὐρύθμως καὶ κανονικῶς κατὰ τὸ ἔτος 1893. Ἡ θωρηκτὴ ἰδίως μοῖρα ἔφθασεν εἰς τὸ τελευταῖον ὅριον τῆς ἐκλύσεως. Οὐδέποτε γυμνάσια ἀποβατικῶν ἀγημάτων ἐνηργήθησαν κατὰ τὰ διαγεγραμμένα ὑπὸ τῶν κανονισμῶν, συνεπληροῦντο δὲ τὰ κενὰ τῶν ἀγημάτων διὰ πάσης εἰδικότητος ἀνδρῶν, καὶ πλειστάκις δι’ ἀποθηκοφυλάκων, θερμαστῶν καὶ ὑπηρετῶν ἔτι, ἐγὼ δ’ αὐτὸς εἶδον ὑπαξιωματικοὺς τῶν ἀρμένων χρησιμεύοντας εἰς τὰ ἀγήματα ὡς ὁδηγοὺς διμοιριῶν. Πυροβολικὸν γυμνάσιον οὐδέποτε ἐξετελέσθη κανονικόν, ὁ αὐτὸς δὲ ναύτης, ὁ ὁποῖος εἰς ἓν γυμνάσιον πυροβολικοῦ ἐχρησίμευεν ὡς γεμιστὴς π. χ. πυροβόλου τῶν 15 ἑκατοστομέτρων, τὴν ἐπιοῦσαν ἐτάσσετο εἰς τὸ βελοφόριον πυροβόλου τῶν 27 ἑκατοστομέτρων. Σπανίως αἱ διάφοροι κινήσεις τοῦ πυροβολικοῦ γυμνασίου ἐξετελέσθησαν πραγματικῶς, τὸ πλεῖστον δὲ αὗται ἐξετελοῦντο εἰκονικῶς· οὕτω π. χ. ὁ ἐπιφορτισμένος τὸ κλεῖστρον πυροβόλου τινὸς ναύτης προσεποιεῖτο ὅτι ἀνοίγει αὐτὸ, χωρὶς νὰ τὸ ἀνοίγῃ τὸ παράπαν, καὶ οὕτω καθεξῆς. Καὶ ἐφ’ ὅσον μὲν ταῦτα ἐτελοῦντο ἐν οἰκογενειακῷ κύκλῳ, κακὴ ὑπομονὴ, ἀλλ’ ἐνθυμοῦμαι μετὰ λύπης καὶ ἐντροπῆς, ὅτι κατά τινα ἐποχὴν ἐτύγχανεν ἠγκυροβολημένον παρὰ τὰ θωρηκτά μας καὶ ἀγγλικόν τι πλοῖον, ὁ δὲ κυβερνήτης αὐτοῦ, τοῦ ὁποίου δὲν θέλω νὰ μνημονεύσω τὸ ὄνομα, ἀκούσας τοῦ ἤχου τῶν σαλπίγγων καὶ τοῦ γινομένου θορύβου, μὴ βλέπων δ’ ἐκτελουμένην οὐδεμίαν κίνησιν, ἐκινήθη εἰς περιέργειαν ἵνα μάθῃ τί συνέβαινεν ἐν τοῖς θωρηκτοῖς ἡμῶν, ἔκπληκτος δὲ ἔμαθεν, ὅτι ἐτελεῖτο εἰκονικὸν γυμνάσιον πυροβολικοῦ! Ἐκσφενδόνισις τορπίλλης οὐδέποτε ἐγένετο, οὐδ’ ἕτερον γυμνάσιον οἱονδήποτε τορπιλλικὸν, οὔτε ὑπάρχει ἔστω εἷς καὶ μόνος πτυχιζοῦχος τορπιλλητὴς ἐπὶ τῶν θωρηκτῶν μας. Δυναμόμετρον οὐδέποτε ἐτέθη εἰς τοὺς κυλίνδρους τῶν μηχανῶν, καὶ ἀρκούμεθα ἔτι εἰς τὴν ῤύθμισιν τῶν ἀτμοσυρτῶν, τὴν γενομένην ὅτε τὸ πρῶτον ἐδοκιμάσθησαν τὰ πλοῖα ταῦτα ἐν Γαλλίᾳ, ἐνῷ ἡ ἐργασία αὕτη γίνεται ἀνὰ πᾶσαν τετράωρον φυλακὴν εἰς τὰ καλῶς συγκεκροτημένα ναυτικά. Ὡς ἐπιστέγασμα δὲ καὶ ὡς κορωνίδα τῆς καταστάσεως ταύτης, εἴδομεν νὰ διατάσηται ἡ θωρηκτὴ μοῖρα νὰ ἐκπλεύσῃ μέχρι Πόρου, καὶ νὰ μὴ δύναται νὰ ἐκτελέσῃ τὸν μικρὸν τοῦτον διάπλουν, δι’ ἔλλειψιν θερμαστῶν καὶ πληρωμάτων. Καὶ ἠδυνήθη μὲν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νὰ καταρτίσῃ διὰ θερμαστῶν περισυλλεγέντων ἔνθεν κἀκεῖθεν μίαν καὶ μόνην τετράωρον φυλακὴν τῆς μηχανῆς, καὶ κατώρθωσεν ἐπίσης, μετακαλέσας παρανόμως ἐκ Πόρου ναύτας τινὰς τῆς σειρᾶς τοῦ Ὀκτωβρίου,—λέγω δὲ παρανόμως, διότι οὗτοι μετεκλήθησαν πρὶν ἔτι συντελέσωσι τὴν κατὰ νόμον ἀπαιτουμένην τρίμηνον ἐκπαίδευσίν των,—κατώρθωσε, λέγω, διὰ τοιούτων μέσων οὐχὶ βεβαίως νὰ συμπληρώσῃ τὰ πληρώματα τῶν θωρηκτῶν, ἀλλὰ νὰ ἐφοδιάσῃ ταῦτα εἰς τρόπον μόλις ἐπιτρέποντα αὐτοῖς ν’ ἀπάρωσι τοῦ Πειραιῶς καὶ νὰ ἐπιχειρήσωσι μικρόν τινα διάπλουν. Ἀλλὰ τὸ ἀποτέλεσμα τούτου ὑπῆρξεν, ὅτι, ἀντὶ νὰ μεταβῶσι τὰ θωρηκτὰ εἰς Πόρον, ἐβιάσθησαν νὰ προσορμισθῶσιν εἰς Κερατσίνιον. Καὶ δὲν γνωρίζω μὲν διατὶ ἐγένετο τοῦτο, ἀλλὰ βεβαίως ἡ προσόρμισίς των δὲν ὀφείλεται εἰς κακὴν θέλησιν τῶν ἀξίων ὄντως κυβερνητῶν τῶν πλοίων τούτων. Εἰς τί ὅμως δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ἡ οὕτω συντελουμένη συγκρότησις τῶν πληρωμάτων; Προκαλῶ δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ μοὶ εἴπῃ εὐσυνειδήτως, οὐχὶ ὡς μέλος τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ὡς παλαιὸς ἀξιωματικὸς τοῦ Ναυτικοῦ, ἂν δύναται πεποιθότως νὰ ἐμπιστευθῇ εἰς τὴν οὕτω κατηρτισμένην θωρηκτήν μας μοῖραν τὴν ἐκτέλεσιν οἱασδήποτε σπουδαίας ἀποστολῆς. Καὶ δὲν ἐρωτῶ ἂν δύναται νὰ ἐμπιστευθῇ εἰς αὐτὴν τὴν ὑπεράσπισιν τῶν ἐθνικῶν μας δικαιωμάτων, ἢ τὴν διεκδίκησιν τῶν συμφερόντων τῶν ἐν τῷ Ἐξωτερικῷ ὑπηκόων τοῦ Βασιλέως, ἀλλ’ ἂν δύναται ἁπλῶς νὰ τὴν ἀποστείλῃ ὁπουδήποτε τοῦ ἐξωτερικοῦ πρὸς ἐπίδειξιν κἂν τῆς ἐθνικῆς μας σημαίας... Ἀλλὰ βλέπω αὐτὸν σιωπῶντα, καὶ θέλων νὰ τὸν ἐξαγάγω τῆς ἀμηχανίας, τὸν ἀπαλλάττω τοῦ κόπου νὰ μοὶ ἀπαντήσῃ, καὶ ἀπαντῶ ἐγὼ ἀντ’ αὐτοῦ: Βεβαίως ὄχι. Μὴ πλανώμεθα, κύριοι συνάδελφοι. Διὰ τοιαύτης τακτικῆς περὶ τὴν συγκρότησιν τῶν πληρωμάτων ἀδύνατον νὰ ἔχωμεν στόλον ἄξιον τοῦ προορισμοῦ του καὶ τῶν θυσιῶν τοῦ ἔθνους. Ἐὰν πράγματι θέλωμεν νὰ ἐνεργήσωμεν σοβαρῶς, ἀνάγκη πᾶσα, τό γε νῦν ἔχον, νὰ λησμονήσῃ ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν τὴν τοσούτῳ συνήθη εἰς τὰ χείλη αὐτοῦ καὶ τόσῳ προσφιλῆ καταστᾶσαν αὐτῷ, ἰδίως ἀπὸ τῆς ἐπιστρατεύσεως τοῦ 1880, φράσιν «καταρτίσατε ἐκ τῶν ἐνόντων». Ἐκ τῶν ἐνόντων καὶ διὰ τῶν ἐνόντων δὲν καταρτίζονται τὰ πληρώματα τῶν πολεμικῶν πλοίων. Ἀνάγκη πᾶσα νὰ ἐννοήσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι τὰ λαμπρὰ θωρηκτὰ, διὰ τῶν ὁποίων ἐπροικίσθη ἡ χώρα, τῇ ἀξιεπαίνῳ αὐτοῦ πρωτοβουλίᾳ, τὰ πυροβόλα, ὁ ὁπλισμὸς ἐν γένει δὲν εἶναι ἢ ὄργανα, τὰ ὁποῖα μόνον εἰς πεπειραμένας καὶ δεξιὰς χεῖρας ἐμπιστευόμενα δύνανται νὰ ἐπιφέρωσι τὰ πρέποντα ἀποτελέσματα· ὅτι αἱ δεξιαὶ καὶ πεπειραμέναι χεῖρες δὲν καταρτίζονται ἢ μόνον δι’ ἐντελοῦς ἐκπαιδεύσεως καὶ ἀδιαλείπτου ἐκγυμνάσεως· ὅτι ἐκπαίδευσις καὶ ἐκγύμνασις δὲν γίνονται παρὰ διὰ κανονικῶς συγκεκροτημένων πληρωμάτων, ὅτι δὲ κανονικῶς συγκεκροτημένα πληρώματα δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν, ἐφ’ ὅσον ἐπικρατεῖ ἡ καθιερωθεῖσα τακτικὴ περὶ τὴν συγκρότησιν αὐτῶν. Πρέπει νὰ ἐννοηθῇ παρὰ πάντων, ὅτι τὸ πολεμικὸν ναυτικὸν ἐπάγγελμα δὲν εἶναι σήμερον οἷον ἦτο πρό τινων δεκαετηρίδων, δὲν εἶναι οἷον τὸ φαντάζονται οἱ ἐντελῶς ἄγευστοι τοῦ ἐπαγγέλματος καὶ οἱ μὴ γινώσκοντες οὐ μόνον τὸ Ω αὐτοῦ, ἀλλ’ οὔτε τὸ Α γινώσκοντες· εἶναι ἐπιστήμη, ἐν τῇ ἀνωτέρᾳ γνώσει καὶ τῇ εὐσυνειδήτῳ ἐξασκήσει τῆς ὁποίας συνενοῦνται καὶ συντρέχουσι πλεῖσται θετικαὶ καὶ ἐφηρμοσμέναι ἐπιστῆμαι. Πρέπει νὰ ἐννοηθῇ, ὅτι ἡ θωρηκτὴ μοῖρα εἶναι ἀνώτερον ναυτικὸν σχολεῖον, οἱονεὶ ναυτικὸν Πανεπιστήμιον, ἐν ᾧ δέον νὰ ὑπάρχωσι τοσαῦται ἕδραι, ὅσαι εἰδικότητες, ἕδραι ἐμπεπιστευμέναι εἰς πεπαιδευμένους ἀξιωματικοὺς καὶ γνώστας τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ ἐπαγγέλματός των. Μόνον ἂν ἐμποτισθῶμεν ὑπὸ τῶν ἰδεῶν τούτων, δυνάμεθα ν’ ἀποκτήσωμεν ἡμέραν τινὰ πολεμικὸν ναυτικὸν ἄξιον τοῦ ὀνόματός του, καὶ διὰ τοῦ ὁποίου νὰ δυνηθῶμεν νὰ προσθέσωμεν μίαν ἔτι λαμπρὰν σελίδα εἰς τὴν ὄντως λαμπρὰν ναυτικὴν ἱστορίαν τῆς πατρίδος. Ἄλλως, τὸ λέγω μετὰ λύπης, παίζομεν ἐν οὐ παικτοῖς. Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς γʹ συζήτησιν, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς γʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὸ νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως ἐκτάκτων πιστώσεων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως 1893 ἐκ δραχμῶν 7,405,122.70).

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας πιστώσεων τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως 1893, ἀναπληρωτικῶν μὲν ἐκ δραχμῶν 1,877,098.87, ἐκτάκτων δὲ ἐκ δρ. 525,000.

§158ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Εἰς μίαν τῶν προηγουμένων συνεδριάσεων ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς συζητουμένου νομοσχεδίου τινός, ἔκρινε πρέπον νὰ εἴπῃ τινὰ περὶ τῆς ἐνεργείας ἐμοῦ, ὡς Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐν σχέσει πρὸς τὰ ἐκτελεσθέντα ἐν Κερκύρᾳ ἔργα ὁδοποιΐας. Εἰς τὰς παρατηρήσεις του ταύτας ἀπαντῶν, εἶπον ὅτι, ἐὰν εὐηρεστεῖτο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ προσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἔγγραφα, ἤθελεν ἀποδειχθῆ, ὅτι, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐθνικὴν ὁδοποιΐαν, ἐν Κερκύρᾳ ἐδαπανήθησαν ὀλιγώτερα ἢ εἰς ὅλους τοὺς ἄλλους νομοὺς τοῦ Κράτους. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς τότε ἐδήλωσεν, ὅτι αὐτός, καὶ ἐν σχέσει πρὸς τὴν αἰτουμένην πίστωσιν, οὐδεμίαν ἀπολύτως ἔγκρισιν ἔδοσε, καθ’ ὃ διάστημα διετέλει Ὑπουργός. Τὴν δήλωσιν ταύτην ἐπανέλαβε καὶ τὴν ἑσπέραν ταύτην, καὶ ὑπηνίχθη πάλιν ἐμὲ, ἐπικρίνας τὴν ἐνέργειάν μου. Νομίζω λοιπὸν καθῆκον, ἵνα ἐξετάσω τὰ παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑποβληθέντα ἔγγραφα, καὶ ἐκ τῆς ἐξετάσεως ταύτης θέλει ἀποδειχθῆ, ὅτι ἡ μὲν δήλωσις ἡ ἰδική μου ἦτο ἀκριβής, ἡ δὲ δήλωσις τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Ἀττικῆς δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὰ πράγματα. Καὶ πρῶτον ὡς πρὸς τὴν δήλωσιν τὴν ἰδικήν μου ἐζητήθη κατάλογος τῶν ἐγκρίσεων ἀπὸ τοῦ Ἰανουαρίου 1892 μέχρι τοῦ Ὀκτωβρίου 1893. Εὑρίσκω, ὅτι ἐγκρίσεις ἰδικαί μου ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐθνικὴν ὁδοποιΐαν Κερκύρας περιορίζονται εἰς δύο· ἀφ’ ἑνὸς ἔγκρισις 48,000, ἀφ’ ἑτέρου ἔγκρισις 6,000, αἱ ζητούμεναι δὲ ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις ἀνέρχονται εἰς 714,000. Ὡς πρὸς τὴν ἐπαρχιακὴν ὁδοποιΐαν, ἰδικαί μου ἐγκρίσεις δὲν ὑπάρχουσιν ἢ τέσσαρες, τῶν ὁποίων τὸ σύνολον ἀνέρχεται εἰς 40,000, εὑρίσκω ὅμως δύο ἐγκρίσεις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Βουλευτοῦ, μίαν τοῦ Σεπτεμβρίου τοῦ 1893 ἐκ δραχμῶν 20,500 καὶ ἑτέραν τοῦ μηνὸς Ὀκτωβρίου 1893 ἐκ δραχμῶν 15,762 διὰ τὸν νομὸν Μεσσηνίας.

§159ΡΑΛΛΗΣ. Αἱ ἐγκρίσεις αὗται εἶναι δι’ ὑποχρεώσεις ἀνειλημμένας κατὰ τὸ παρελθόν.

§160ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Λέγω, ὅτι ὑπάρχουσι δύο ἐγκρίσεις ἰδικαί σας, καὶ ὅτι ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν ἀναφερομένων ἐν τῷ πίνακι ἐγκρίσεων, ὅτι τὰ παρ’ ἐμοῦ λεχθέντα εἶναι ἀκριβῆ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἔγκρισιν τῶν 100,000 δραχμῶν, παρακαλῶ τὸν κ. Βουλευτὴν νὰ δηλώσῃ, ὅτι δὲν εἶναι ἰδική μου.

§161ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ ἀκριβῶς ἐπέκρινα τὴν ἔγκρισιν τῶν 100,000 δραχμῶν, διὰ τὴν ὁποίαν ἀληθῶς δὲν εὐθύνεται ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας, διότι ἡ ἔγκρισις αὕτη ἐγένετο κατὰ τὸ τέλος Ἀπριλίου, καθ’ ἣν ἐποχὴν ἀκριβῶς εὑρίσκετο εἰς Λονδῖνον, ἀλλὰ μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν ἐγένετο ἡ ἔγκρισις αὕτη χάριν τοῦ τότε διευθύνοντος τὸ Ὑπουργεῖον κ. Βουλευτοῦ Μεγαρίδος, οὔτε ἀπεστάλη τηλεγραφικῶς εἰς τὸν νομάρχην Κερκύρας καὶ ὁ νομάρχης Κερκύρας ὑπέγραψε τὴν ἔγκρισιν τὴν 30 Ἀπριλίου, χάριν τοῦ Βουλευτοῦ Μεγαρίδος. Σημειώσατε, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ὁδοῦ, ἡ ὁποία οὐδένα ἄλλον εἶχε σκοπὸν ἢ νὰ φθάσῃ εἰς τὸ αὐτὸ τέρμα καὶ ἀπὸ τοῦ αὐτοῦ σημείου ἀναχωροῦσα, εἰς τὸ ὁποῖον φθάνει ἤδη ἄλλη ὁδὸς, εἰς τὸν λιμένα Ροδιᾶς, μὲ τὴν διαφορὰν, ὅτι ἐπρόκειτο νὰ συγκοινωνήσουν δύο χωρία. Δὲν εὐθύνεται βεβαίως ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας, εὐθύνεται ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ὑπέγραψεν αὐτὴν τὴν πρᾶξιν. Τὸ ἀληθὲς εἶναι, ὅτι κατὰ τοὺς πίνακας, τοὺς ὁποίους κατέθηκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰς μόνον τὸν νομὸν Κερκύρας διὰ τὴν ὁδοποιΐαν ἀνήκουσιν ἔργα 659,000 δραχμῶν, ἀνήκουσι δὲ εἰς τὸν αὐτὸν νομὸν ἔργα ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας....

§162ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἀπὸ πότε;

§163ΡΑΛΛΗΣ. Δυστυχῶς οἱ πίνακες αὐτοὶ δὲν ὁρίζουσι. Μεταξὺ δὲ ἐμοῦ καὶ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κερκύρας περὶ ἑνὸς ἐπρόκειτο, ἐὰν εἶχεν ὁπωσδήποτε ἐγκριθῆ οἱαδήποτε πίστωσις ὑπὲρ τῆς ἐπαρχίας Ἀττικῆς ἢ ὑπὲρ τῆς ἐπαρχίας Κερκύρας, καὶ ἀπήντησα τότε, ὅτι ὑπὲρ τῆς ἐπαρχίας Ἀττικῆς οὐδὲ ἑνὸς λεπτοῦ δαπάνη διὰ νέαν ὁδὸν ἐγένετο, τοῦτο δ’ ἀποδεικνύουσι καὶ οἱ πίνακες, τοὺς ὁποίους εἶχεν ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας. Ὡς πρὸς δὲ τὰς δύο ἐγκρίσεις μου πρόκειται περὶ ἐγκρίσεως ὁδῶν ἤδη ἐγκεκριμένων καὶ τῶν ὁποίων ἡ ἔγκρισις ἐπεβάλλετο ἐκ τῆς καταστάσεως ἐκείνης, ἀλλὰ νέα ἔγκρισις οὐδεμία ἐγένετο.

§164ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θέλω ἐγὼ νὰ ἐξακριβωθῇ, εἶναι τὸ ἑξῆς, ὅτι ὅσα ὁ κ. Βουλευτὴς ἀνέφερε περὶ δαπανῶν εἰς τὴν ἐπαρχίαν Κερκύρας ἀναφέρονται εἰς δαπάνας γενομένας ἐκ τοῦ ποσοῦ, ὅπερ ἀνῆκεν εἰς τὴν Κέρκυραν, ὡς παρ’ αὐτῆς καταβληθὲν, καὶ ὅτι μέχρι τοῦδε δὲν ἐδαπανήθη ὁλόκληρον τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον κατέθηκαν εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας αἱ ἐπαρχίαι Κερκύρας. Ἐκ τούτου ἕπεται, ὅτι καὶ ἡ ἐνέργεια τοῦ Ὑπουργοῦ τοῦ ἐγκρίναντος τὸ ποσὸν τῶν 100,000 δρ. καὶ αὐτὴ νομιμωτάτη εἶναι, διότι, καὶ μεθ’ ὅλον τὸ ποσὸν τῶν 100,000 δραχμῶν, δὲν ἐξηντλήθη ὁλόκληρον τὸ ὀφειλόμενον πρὸς τὴν Κέρκυραν ποσὸν, τὸ ὁποῖον παρέλαβε τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας καὶ τὸ ὁποῖον δυνάμει τοῦ ψηφισθέντος νόμου ὀφείλεται εἰς τὰς ἐπαρχίας, ἀπὸ τὰς ὁποίας εἰσεπράχθη.

§165ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι τὸ δημόσιον ταμεῖον ὀφείλει ὄχι μόνον εἰς τὸ ταμεῖον τὸ ἐπαρχιακὸν Κερκύρας, ἀλλ’ εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας τοῦ Κράτους, καὶ ὄχι ἑκατοστύας χιλιάδων δραχμῶν, ἀλλ’ ἑκατομμύρια ὅλα. Ἐὰν δὲ κατεκρίνετο παρ’ ἐμοῦ, κατεκρίνετο διότι ἐλήφθη τὸ μέγιστον μέρος τοῦ ποσοῦ τοῦ ἀναγεγραμμένου διὰ τὴν ἐθνικὴν καὶ ἐπαρχιακὴν ὁδοποιΐαν ὑπὲρ τῆς Κερκύρας. Αὕτη ἦτο ἀκριβῶς ἡ κατάχρησις. Ἔλεγον ὅτι κατὰ τὴν διανομὴν τοῦ ποσοῦ τοῦ ἀναγεγραμμένου ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τὴν μερίδα τοῦ λέοντος ἔλαβεν ἡ Κέρκυρα, καὶ παρεκάλουν τὸν κύριον Βουλευτὴν ἐκ Κερκύρας νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ ἐξηγήσῃ, ἐὰν τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἀναγεγραμμένα διὰ τὴν Κέρκυραν, ἠδύναντο ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1893 νὰ διανεμηθῶσι καὶ εἰς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας.

§166ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅτι τὸ μεγαλείτερον ποσὸν τῆς ζητουμένης ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως ἐπρόκειτο νὰ δαπανηθῇ εἰς Κέρκυραν· ἐγὼ ἀπέδειξα, ὅτι, ἐνῷ ζητοῦνται 600,000 δραχμῶν διὰ τὴν ἐθνικὴν ὁδοποιΐαν, μόνον 40,000 ἀφορῶσι τὴν Κέρκυραν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπαρχιακὴν ὁδοποιΐαν, πολλὰ εἰσέτι εἰς τὴν Κέρκυραν ὀφείλονται, οὐδὲν δὲ μέχρι τοῦδε ἐδαπανήθη ἐκ τοῦ ἐγκριθέντος ποσοῦ τῶν 100,000· ὥστε τὸ ποσὸν τοῦτο κατ’ οὐδὲν βαρύνει τὴν ζητουμένην πίστωσιν. Λανθάνεται δὲ ὁ κ. Βουλευτής, νομίζων, ὅτι ὅλαι αἱ ἐπαρχίαι ἔχουσι λαμβάνειν μεγάλα ποσά· εἰς πολλὰς ἐπαρχίας ἐκτελοῦνται ἔργα ἐπαρχιακὰ, καίτοι οὐδὲν ἔχουσι λαμβάνειν ἐκ τοῦ ταμείου τῆς ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὰ ἄλλα ζητήματα, τὸ ζήτημα τῶν λουτρῶν Ὑπάτης, τὸ ζήτημα τοῦ σιδηροδρόμου Διακοφτοῦ, δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ ὑποβάλῃ ἐν τινι τῶν προσεχῶν συνεδριάσεων τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, ὅπως δυνηθῶ καὶ ἐγὼ νὰ δώσω ἐξηγήσεις ἐπ’ αὐτῶν. Κατὰ τὸν κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴν, οἱ Ὑπουργοὶ οἱ προκάτοχοι φέρουσιν ὅλην τὴν εὐθύνην τῶν διαπραχθέντων κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων αὐτῶν. Ἐλπίζω ὅτι ἐκ τῆς ἐξετάσεως τῶν ἐγγράφων θὰ ἀποδεχθῇ, ὅτι οἱ Ὑπουργοὶ ἔλαβον ὅλα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ λάβωσιν ἐκ τῆς θέσεώς των, ὅπως περιφρουρήσωσι τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Ὅσον ἀφορᾷ ἰδίως τὰ λουτρὰ Ὑπάτης, καὶ ἐπιτροπὴν συνέστησα, ὅπως ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα, ὅταν δὲ μηχανικός τις, ὁ κ. Γαζῆς, ἀνέφερεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ὅσα ὁ κ. Βουλευτὴς κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν, ἀμέσως συνέστησα ἑτέραν ἐπιτροπὴν εἰδημόνων, ὅπως ἐξετάσῃ καὶ ἀποφανθῇ περὶ τῆς ἀληθείας τῶν παρὰ τοῦ κ. Γαζῆ ὑποστηριζομένων· ὑπάρχει δ’ ἔκθεσις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν εἰδημόνων τούτων, ὑποστηριζόντων ὅτι τὸ ἔργον ἐξετελέσθη ὡς ἔδει νὰ ἐκτελεσθῇ· ἐὰν δὲ οἱ εἰδήμονες οὗτοι ἠπατήθησαν, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐπιῤῥίψητε εὐθύνην εἰς Ὑπουργὸν, ὁ ὁποῖος, προκειμένου περὶ ἐπιστημονικῶν ζητημάτων, δὲν δύναται ἢ νὰ ζητήσῃ τὴν γνώμην τῶν εἰδημόνων.

§167ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἠθέλησα νὰ ἐπιῤῥίψω ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς ἐκτελέσεως τῶν δημοσίων ἔργων εὐθύνην ἐπὶ τὸν πρώην Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἠθέλησα μόνον νὰ παραστήσω τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἐξακολουθοῦσι νὰ ἐκτελῶνται τὰ δημόσια ἔργα. Τὴν εὐθύνην ἄν φέρῃ τις, τὴν φέρει ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, ἡ ὁποία ἀφῆκεν εἰς χεῖρας τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς τὴν ἐκτέλεσιν ὅλων αὐτῶν τῶν δημοσίων ἔργων, Γαλλικῆς ἀποστολῆς, πρὸς τὴν ὁποίαν κατεβλήθησαν ὁλόκληρα ἑκατομμύρια εἴτε ἀμέσως, εἴτε ἐμμέσως, διότι καὶ αὐτὸ δυστυχῶς δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν. Κατὰ τοῦτο δὲ, καθ’ ὅσον ἠνέχθη ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Κερκύρας τὴν διαχείρισιν παρὰ τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς τῶν δημοσίων ἔργων, κατὰ τοῦτο εὐθύνεται. Ὡς πρὸς δὲ τὸ ἄλλο ζήτημα τῆς δαπάνης, πρέπει νὰ ὁμολογήσῃ, ὅτι εἰς ἐκείνας τὰς ἐπαρχίας, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι λαμβάνειν ὄχι μόνον ἴσα ποσὰ, ἀλλὰ καὶ ὑπέρτερα ποσὰ ἀπὸ τὸ Δημόσιον ἐκ καταβολῶν δι’ ἐπαρχιακὴν ὁδοποιΐαν, οὐδὲ λεπτὸν κατεβλήθη. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρήσῃ τις, ὅτι ἦτο δικαία ἡ διανομὴ, ἡ ὁποία ἐγένετο οὐχὶ ὑπ’ εὐθύνην αὐτοῦ, διότι εἶπον, ὅτι δὲν ἦτο ἐδῶ καθ’ ἣν ἐποχὴν ἐνεκρίθη τὸ ποσὸν τῶν 100,000 δραχμῶν, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε ἐπὶ τῆς διαχειρίσεως τῆς Κυβερνήσεως, ἧς μετεῖχε καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς Κερκύρας, ἡ διανομὴ, ἥτις ἐγένετο τῆς πιστώσεως τῆς ἀναγραφομένης ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, διότι περὶ αὐτῆς ἀκριβῶς ἐπρόκειτο. Ἀναμφισβητήτως ὀφείλονται ἑκατομμύρια εἰς τὴν ἐπαρχιακὴν ὁδοποιΐαν, τὰ ὁποῖα συνεχωνεύθησαν ἐν τῷ δημοσίῳ ταμείῳ· ἀλλ’ ὅταν ἀναγράφῃ μία Κυβέρνησις 400,000 δραχμὰς διὰ τὴν κατασκευὴν νέων ὁδῶν, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κρίνῃ τις ὡς δικαίαν τὴν διανομὴν αὐτῶν, ἐγκρινομένης τῆς κατασκευῆς μιᾶς καὶ μόνης ἐπαρχιακῆς ὁδοῦ διὰ δραχμὰς 100,000, μιᾶς καὶ μόνης ἐπαρχιακῆς ὁδοῦ, ἡ ὁποία οὐδένα ἄλλον σκοπὸν εἶχεν ἢ νὰ ἑνώσῃ δύο χωρία, καὶ ἡ ὁποία ἄρχεται ἀπὸ τοῦ αὐτοῦ σημείου, ἀφ’ οὗ ἄλλη ἐπαρχιακὴ ὁδὸς, ἥτις ἐνεκρίθη τότε καὶ εἰς τὸ αὐτὸ σημεῖον τοῦ χωρίου Ροδιᾶς ἐξικνεῖται.

§168ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Ἔλεγον, κύριε Πρόεδρε, ὅτι δὲν φθονῶ τὴν ἐπαρχίαν Κερκύρας, διότι ἔτυχε προσώπου, οἷος εἶναι ὁ κ. Θεοτόκης, ὅστις κατώρθωσε νὰ ἱκανοποιήσῃ τὰς δικαίας ἀξιώσεις τῆς ἐπαρχίας του ἐκ τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας, ἀλλὰ δικαιοῦμαι νὰ ἐκφράσω παράπονα ὑπὲρ τοῦ ἀποκλήρου νομοῦ τῶν Κυκλάδων, ὁ ὁποῖος, καίτοι ἔχων λαμβάνειν τρία ἑκατομμύρια δραχμῶν, δὲν κατώρθωσε μέχρι σήμερον νὰ λάβῃ οὔτε δέκα χιλιάδας. Καὶ πρὸ παντός μοι ἔρχεται εἰς τὴν μνήμην ἡ δυστυχὴς ἐπαρχία τῆς Σύρου, ἡ ὁποία ἔχει λαμβάνειν ὑπὲρ τὸ ἓν ἑκατομμύριον δραχμῶν, καὶ ὅμως μόλις κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος κατώρθωσε νὰ λάβῃ 7,000, διὰ νὰ κατασκευασθῇ μία ὁδὸς βατὴ διὰ σκαλοπατίων. Εἶναι παρόντες δύο ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἐκ Σύρου, καὶ δύνανται νὰ μαρτυρήσωσι. Περὶ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν τοῦ ἀποκλήρου τούτου νομοῦ οὐδὲ λόγος πρέπει νὰ γίνηται. Εἰς αὐτὴν τὴν σύγκρισιν μὲ ἤγαγεν ἡ πολὺ δικαία βεβαίως ἀξίωσις καὶ ἡ παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κερκύρας Βουλευτοῦ, ὅτι, ὅ,τι ἐδικαιοῦτο νὰ λάβῃ ἡ ἐπαρχία Κερκύρας, τὸ ἔλαβεν ἀλλὰ βεβαίως, ἂν φθάσωμεν εἰς τοιαύτην σύγκρισιν, ἡμεῖς οἱ ἐκ τοῦ νομοῦ τῶν Κυκλάδων θὰ ἤμεθα οἱ ἀναξιώτεροι τῶν ἀντιπροσώπων, διότι οὐδέποτε εἴχομεν τὴν δύναμιν νὰ ἀπαιτήσωμεν, ἵνα ἀποδοθῇ εἰς ἡμᾶς ὅ,τι μᾶς ἀνήκει.

§169ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἔχετε τὴν ἀτμοπλοϊκήν.

§170ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Βεβαίως ἡ Σῦρος, ἡ ὁποία ἦτο καὶ εἶναι πάντοτε ἡ ἕδρα ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας, δὲν εἶχεν ἀνάγκην ἐπιχορηγήσεως ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου, ἵνα διατηρῇ τακτικὴν ἀτμοπλοϊκὴν συγκοινωνίαν. Οὐδὲν ἔλαβε μέχρι σήμερον, ἐνῷ συνεισφέρει μέχρι σήμερον ὑπὲρ τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας 1,200,000 δραχμῶν. Ὅλα τὰ ποσὰ ταῦτα ἐδαπανήθησαν ὑπὲρ ἄλλων ἐπαρχιῶν, καί μοι ἐπεβάλλετο νὰ κάμω τὸ παράπονον τοῦτο, ὅταν, πολὺ δικαίως βεβαίως, ἄλλοι ἀξιότιμοι συνάδελφοι νομίζωσιν, ὅτι ὀφείλουσι νὰ διεκδικήσωσιν ὑπὲρ τῶν ἐπαρχιῶν των τὰ ἀνήκοντα εἰς αὐτοὺς ποσὰ ἐκ τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας. Καὶ βεβαίως δικαιοῦμαι νὰ παραξενεύωμαι, ὅταν ἀκούω, ὅτι ἐκ τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου ἢ 50 ἢ 70 χιλιάδων δραχμῶν διετέθησαν μόνον ὑπὲρ τῆς ἐπαρχίας Κερκύρας κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, καὶ δι’ ἐκτάκτων μάλιστα καὶ ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων, ὑπὲρ τὰς 140 χιλιάδας δραχμῶν. Ἂς τολμήσῃ δὲ οἱοσδήποτε ἐκ τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ νομοῦ Κυκλάδων νὰ δηλώσῃ, ἂν ὑπὲρ τῆς ἐπαρχίας του ἐδαπανήθη κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἔστω καὶ μία δραχμή. Διατί λοιπὸν αὐτὴ ἡ ἀνισότης; Μὴ τυχὸν ὁ νομὸς τῶν Κυκλάδων δὲν συνεισφέρει ἐξ ἴσου εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον; Ἢ μὴ τυχὸν καὶ ἡμεῖς ἐνταῦθα δὲν ἀντιπροσωπεύομεν ἐξ ἴσου τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους καὶ δὲν δικαιούμεθα καὶ ἡμεῖς νὰ ζητήσωμεν, ὥστε τὰ καταβληθέντα ὑπὸ τῶν ἐπαρχιῶν τοῦ νομοῦ Κυκλάδων νὰ δαπανηθῶσιν ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τῶν ἐπαρχιῶν τοῦ νομοῦ τούτου; (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον εἰς γʹ συζήτασιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ τῶν μελῶν τῶν ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν τῶν ἀνακηρυσσομένων ὑποψηφίων).

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ αὔριον δὲν θὰ γείνῃ συνεδρίασις, ἕνεκα τῶν διακοπῶν, παρακαλῶ νὰ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ, ὅπως ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως.

§172ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἕνεκα τῶν ἑορτῶν, αἱ συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς θὰ ἀναβληθῶσι μέχρι τῆς 10 Ἰανουαρίου.

§174ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Καλὰ Χριστούγεννα!

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 4 μετὰ τὸ μεσονύκτιον.