1893.12.10

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 33

Τῆς 10 Δεκεμβρίου 1893.

(Παρασκευή).

Ὥρα 6 καὶ 15′ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ μετά τινα διόρθωσιν ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν τηλεγράφημα τοῦ Προέδρου τῆς Γαλλικῆς Βουλῆς, εἰς ἀπάντησιν τοῦ ἡμετέρου τηλεγραφήματος, τοῦ ἀποσταλέντος πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν.

§2ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Αὐτοῦ ἐξοχότητα κύριον Βουδούρην Πρόεδρον τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς. Ἀθήνας. «Ἐν μέσῳ ζωηροτάτων ἐπευφημιῶν τῆς Γαλλικῆς Βουλῆς ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ἀναγνώσω τὸ τηλεγράφημα τῆς Ὑμετέρας ἐξοχότητος. Ἐπεφορτίσθην ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἵνα διαβιβάσω ὑμῖν ἁπάσας αὐτῆς τὰς εὐχαριστίας καὶ ἵνα παρακαλέσω ὑμᾶς, ὅπως διερμηνεύσητε τὴν πατροπαράδοτον ἀγάπην καὶ συμπάθειαν τῆς Γαλλίας πρὸς τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς Ἑλλάδος. «Κάρολος Δουπουῆ.» (Εὖγε! εὖγε! ζητωκραυγαὶ καὶ χειροκρατήματα παρατεταμένα καὶ ζωηρὰ ἔκ τε τῆς αἰθούσης καὶ τῶν ἀκροατηρίων).

§3ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἀνευφημήσωμεν τὸ εὐγενὲς καὶ γενναῖον ἔθνος: Ζήτω ἡ Γαλλία! (Ζητωκραυγαὶ ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τῶν ἀκροατηρίων).

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ κατασκευῆς λιμένος ἐν Λευκάδι. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 54). Οἱ κατάδικοι Εὐθύμιος Λαμπρόπουλος καὶ Χρῆστος Ἀργυρόπουλος παραπονοῦνται, ὅτι ἀδίκως τοῖς ἐπεβλήθη ἡ ποινή των.

§5ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς εἶχε ζητήσει νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν σημείωμα, ἐμφαῖνον πόσαι ἀποφάσεις ἐξεδόθησαν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπὸ τῆς 1 Μαΐου μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου ἐ. ἔ. ἀφορῶσαι εἰς ψηφίσματα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου τοῦ δήμου Ἀθηναίων, καὶ ὁποῖον τὸ ἀποτέλεσμα ἑκάστης τῶν ἀποφάσεων τούτων. Καταθέτω τὸ τοιοῦτον σημείωμα. Ἐκ τούτου δὲ προκύπτει, ὅτι ἐξεδόθησαν ἐν ὅλῳ ἓξ ἀποφάσεις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἡ πρώτη τῶν ἀποφάσεων ἀφεώρα εἰς ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, δι’ οὗ ἐχορηγεῖτο πίστωσις ἐκ δραχμῶν 200 ὑπὲρ τοῦ Ἰωάννου Χανιώτου δι’ ἔξοδα ἐπιστροφῆς αὐτοῦ ἐκ Παρισίων, ὅπου, δαπάνῃ τοῦ δήμου, εἶχε μεταβῆ πρὸς θεραπείαν του ἐν τῷ νοσοκομείῳ Παστέρ. Ἡ Νομαρχία τὸ ψήφισμα τοῦτο εἶχεν ἀκυρώσει, καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπεκύρωσε τὴν ἀπόφασιν τῆς Νομαρχίας, κατὰ συνέπειαν ἠκύρωσε τὸ ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου. Ἡ δευτέρα ἀπόφασις ἀφεώρα εἰς ψήφισμα, δι’ οὗ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον ἐχορήγει πίστωσιν ἐκ δραχμῶν 200, πληρωτέων εἰς τὸν Πέτρον Γυφτόπουλον, ὅστις εἶχε προκαταβάλει εἰς τὸ δημοτικὸν ταμεῖον τὸ ποσὸν τοῦτο ἐξ ἐνοικίων ἑνὸς δημοτικοῦ καταστήματος. Τὸ ψήφισμα τοῦτο ἡ Νομαρχία ἠκύρωσεν, ἀλλὰ τὸ Ὑπουργεῖον, δεχθὲν τὴν κατὰ τῆς ἀποφάσεως τῆς Νομαρχίας ἔφεσιν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, ἐπεκύρωσε τὸ ψήφισμα. Ἡ τρίτη ἀπόφασις ἀφορᾷ εἰς ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, δι’ οὗ ἐχορηγεῖτο πίστωσις ἐκ δραχμῶν 500, πληρωτέων εἰς τινα Κανδρεδιώτην δι’ ἔξοδα αὐτοῦ, ὅπως μεταβῇ εἰς Παρισίους παρὰ τῷ Παστὲρ, διότι εἶχε δηχθῇ παρὰ λυσσῶντος κυνός. Ἡ Νομαρχία ἠκύρωσε τὸ ψήφισμα, καὶ τὸ Ὑπουργεῖον ἐπεκύρωσε τὴν ἀπόφασιν τῆς Νομαρχίας. Ἡ τετάρτη ἀφορᾷ εἰς ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, δι’ οὗ ἐχορηγεῖτο πίστωσις ἐκ δραχμῶν 6,000, πληρωτέων εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν διὰ τὸ πρὸς αὐτὴν χρέος τοῦ Τρακάδα, ἐργολάβου τῆς καθαριότητος. Τὸ ψήφισμα τοῦτο ἠκύρωσεν ἡ Νομαρχία, καὶ τὴν ἀπόφασιν τῆς Νομαρχίας ἐπεκύρωσε τὸ Ὑπουργεῖον. Ἡ πέμπτη ἀφορᾷ εἰς ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, δι’ οὗ ἐχορηγοῦντο πιστώσεις, ἀφορῶσαι εἰς διάφορα βοηθήματα χρηματικά. Τὸ ψήφισμα αὐτὸ ἠκύρωσεν ὁ νομάρχης, καὶ τὸ Ὑπουργεῖον ἐπεκύρωσε τὴν ἀπόφασιν τοῦ νομάρχου. Ἡ ἕκτη ἀφορᾷ εἰς ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, δι’ οὗ ἐχορηγεῖτο πίστωσις ἐκ δραχμῶν 3908, πληρωτέων εἰς τὸν Ἰωάννην Κυριάκον ἀπέναντι τοῦ πρὸς αὐτὸν τακτικοῦ χρέους τοῦ δήμου κατόπιν ἐπελθόντος συμβιβασμοῦ, ἐπὶ ἐκπτώσει 60%. Τὸ ψήφισμα τοῦτο ἡ Νομαρχία ἠκύρωσε, στηριχθεῖσα εἰς τὸν λόγον, ὅτι οἱ δανεισταὶ τοῦ δήμου, ἄλλοτε κληθέντες, ἐδέχθησαν ἔκπτωσιν 50%, ἀλλὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἠκύρωσε τὴν ἀπόφασιν τῆς Νομαρχίας, ἐπικυρῶσαν οὕτω τὸ ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου. Ἑπομένως ἐκ τῶν ἓξ ἐκδοθεισῶν ἀποφάσεων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπὸ τῆς 1 Μαΐου μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου ἐ. ἔ. τέσσαρες εἶναι ἀκυρωτικαὶ ψηρισμάτων τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου καὶ δύο ἐπικυρωτικαί.

§6ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ τὸ σημείωμα.

§7ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 55). Ὁ ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς κ. Σταυρόπουλος ἀπηύθυνε χθὲς ἐπερώτησιν εἰς τοὺς Ὑπουργοὺς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως κατατεθῶσιν αἱ μηνύσεις, αἱ ὁποῖαι τυχὸν ἐγένοντο κατὰ ἀστυνόμων στρατιωτικῶν, καὶ τῆς ἐπερωτήσεως ταύτης ἔλαβον σήμερον γνῶσιν, ὡς αὕτη ἐγένετο, διότι χθὲς δὲν εἶχον ἀντιληφθῆ ἀκριβῶς ταύτης· μόνον ἤκουσα, ὅτι ἐζήτησε νὰ καταθέσω εἰδικῶς ἔγγραφά τινα, ἀφορῶντα εἴς τινα ἀστυνόμον, κατηγορηθέντα ἐπὶ ἐκβιάσει. Τὰ ἔγγραφα ταῦτα ἐζήτησα παρὰ τῆς ὑπηρεσίας καὶ μοὶ ἐδόθησαν. Ἑπομένως δὲν προσάγω παρὰ ταῦτα μόνον, διότι τὴν ἄλλην ἐπερώτησιν δὲν εἶχον ὑπ’ ὄψιν, ὅπως ζητήσω καὶ τὰς σχετικὰς πρὸς ταύτην πληροφορίας. Τὰ ἔγγραφα ταῦτα εἶναι τὰ ἀφορῶντα εἰς τὸν ὑπαστυνόμον Ι. Νουχάκην, ἐκ τούτων δὲ προκύπτει, ὅτι οὗτος κατηγορήθη ἐπὶ ἐκβιάσει, καὶ τὰς ἀνακρίσεις, τὰς ἐνεργηθείσας κατ’ ἐντολὴν τοῦ Διευθυντοῦ, ὑπέβαλεν ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας κ. Τζαβέλας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν δι’ ἐγγράφου του, ἐν τῷ ὁποίῳ ἀνέφερεν, ὅτι ὑποθέτει, ὅτι ὁ ἀστυνόμος οὗτος ἐγένετο ἔνοχος τῆς ἀποδοθείσης αὐτῷ ἐκβιάσεως, καὶ προέτεινεν, ἐκτὸς τῆς ποινικῆς καταδιώξεως αὐτοῦ, καὶ τὴν ἀπόλυσίν του ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ἀστυνόμου. Τὰ ἔγγραφα ταῦτα ἐτέθησαν εἰς τὸ ἀρχεῖον, καὶ ἐκεῖθεν μοὶ παρεδόθησαν, καὶ τὰ καταθέτω.

§8ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τί ἐνέργεια ἔγεινε;

§9ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Οὐδεμία. Τὰ ἔγγραφα ἐτέθησαν εἰς τὸ ἀρχεῖον τοῦ Ὑπουργείου.

§10ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀπελύθη αὐτὸς συνεπείᾳ τῆς παραστάσεως τοῦ Διευθυντοῦ;

§11ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν γνωρίζω ἂν ἀπελύθη, διότι ἐγὼ δὲν εἶμαι ὁ τότε Ὑπουργὸς, ἀλλ’ ἐκ τῶν ἐγγράφων αὐτῶν δὲν φαίνεται ἂν ἐγένετο ἄλλη τις ἐνέργεια ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς.

§12Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Παρεπέμφθη ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου;

§13ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας δὲν βλέπω κἀμμίαν ἄλλην ἐνέργειαν, παρὰ τὰς λέξεις «Ἀρχεῖον. Ἐν Ἀθήναις, τὴν 12 Ὀκτωβρίου 1893. Ὁ Ὑπουργὸς Δ. Γ. Ράλλης».

§14ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πότε ὑπεβλήθη ἡ ἀναφορὰ αὕτη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον;

§15ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Τὴν 6 Ὀκτωβρίου 1893, τὴν 12 δ’ Ὀκτωβρίου ἐστάλη εἰς τὸ ἀρχεῖον.

§16ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Οὔτε καταδίωξις ἐγένετο;

§17ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὑποθέτω. Ἐγὼ οὐδὲν ἄλλο γνωρίζω ἐγὼ ἐζήτησα τὰ ἔγγραφα, καὶ μοὶ παρεδόθησαν ἐκ τοῦ ἀρχείου δὲν ὑπάρχει ἄλλο ἔγγραφον. Ἐκ τῶν ἐγγράφων αὐτῶν προκύπτει αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἐκθέτω. Εἶναι ἡ ἀναφορὰ τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας, ζητοῦντος τὴν ἀπόλυσιν, καὶ ἐπ’ αὐτῆς σημειωμένη ἡ φράσις «Ἀρχεῖον» μὲ χρονολογίαν καὶ ὑπογραφήν· οὐδὲν πλέον.

§18ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μένει ὁ καταγγελθεὶς ἀστυνόμος ἐν τῇ θέσει του;

§19ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν πιστεύω. Ὑποθέτω ὅτι μετὰ τὴν κυβερνητικὴν μεταβολὴν θὰ παρῃτήθη.

§20ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω νὰ κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα ταῦτα, ὡς καὶ τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν συζήτησιν τῆς προτάσεως νόμου περὶ καταργήσεως τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας.

§21ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Θέλετε νὰ καταθέσω εἰς τὸ γραφεῖον τὰ ἔγγραφα περὶ τοῦ καταγγελθέντος ἀστυνόμου Νουχάκη;

§22ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαιότατα. Καὶ νὰ πληροφορήσητε τὴν Βουλὴν, ἂν ὁ ἀστυνόμος αὐτὸς ἐπαύθη συνεπείᾳ τῶν ἐγγράφων τούτων.

§23ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἀφ’ ὅτου ἐστάληταν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, βεβαίως οὐδεμία ἄλλη ἐνέργεια ἐγένετο.

§24ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μετὰ τὴν κυβερνητικὴν μεταβολὴν ἀπεχώρησεν ὁ ἀστυνόμος;

§25ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Βεβαίως.

§26ΚΟΡΟΜΑΝΤΖΟΣ. Πρὸ μικροῦ ὑπεβλήθη ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ κατασκευῆς λιμένος ἐν Λευκάδι. Ἤμην μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ οὔτε εἰδοποιήθην οὔτε μετέσχον τῶν συζητήσεων αὐτῆς.

§27Δ. Μ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Καταθέτω τὰς δι’ ἐπερωτήσεως τοῦ ἑτέρου τῶν Βουλευτῶν Κυθήρων ζητηθείσας δύο αἰτήσεις, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων μετετέθη ἡ δημοδιδάσκαλος Χρυσηῒς Κίτσου.

§28ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἐπισπεύσῃ τὴν ὑποβολὴν τῶν σκέψεων αὐτῆς καθ’ ὅσον ἀποβλέπει τὸ σταφιδικὸν ζήτημα. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκόν της καὶ πρὸ ἡμερῶν ὁ εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς ὑπέβαλε τὸ πόρισμα τῆς ἐργασίας αὐτῆς. Νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ ὀφείλει πρὸ τῶν διακοπῶν τῶν ἑορτῶν νὰ προβῇ εἰς μίαν σπουδαίαν συζήτησιν καὶ εἰς μίαν ἀπόφασιν ἀκόμη. Εἶναι ἀνάστατοι αἱ ἐπαρχίαι αἱ σταφιδοφόροι, καὶ ζητοῦσιν, ἵνα ἡ Βουλὴ καταστήσῃ τὸ ζήτημα αὐτὸ ζήτημα σπουδαίας καὶ συντόνου μελέτης καὶ μιᾶς ὁριστικῆς ἀποφάσεως. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ὑποβάλῃ αὔριον τὸ πόρισμα τῶν σκέψεών της, ὅπως, συνδυαζομένου τούτου μετὰ τῆς ἐργασίας τῆς ἐπιτροπῆς, δυνηθῶμεν νὰ προβῶμεν εἰς μέτρον ἀνακουφιστικὸν καθ’ ὅσον ἀποβλέπει τὸ σπουδαιότατον αὐτὸ ζήτημα.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἔκθεσις ἐτυπώθη.

§30Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅτε ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ τοῦ εἰσηγητοῦ τῆς ἐπιτροπῆς ἡ ἔκθεσις αὐτῆς, ἀπεφασίσθη, ὅπως ἡ ἔκθεσις αὕτη τυπωθῇ καὶ ὅπως ἡ Βουλὴ ἐπιληφθῇ τῆς ἐξετάσεως αὐτῆς τὴν ἐπαύριον. Ἐπὶ παρατηρήσει ὅμως ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐδόθη διορία τις, ὁρισθείσης πρὸς τὴν ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως συζήτησιν οὐχὶ τῆς ἐπαύριον, ἀλλὰ τῆς τρίτης ἡμέρας μετὰ τὴν δημοσίευσιν. Τοιαύτη ἡ νῦν διέπουσα τὰ περὶ τούτου ἀπόφασις τῆς Βουλῆς. Περὶ δὲ τῆς ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως, εἰς αὐτὴν ἀνήκει νὰ κανονίσῃ τὰ κατ’ αὐτήν· διότι ἡ Κυβέρνησις εἶπεν, ὅτι ἐλπίζει πρὸ τῶν διακοπῶν τῶν Χριστουγέννων νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ἴδιον αὑτῆς σχέδιον. Τὸ σχέδιον τοῦτο εἶναι ἀνεξάρτητον τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις εἶναι πρέπον νὰ γένηται ἀντικείμενον συζητήσεως αὐτοτελοῦς, ὥστε ἡ πρότασις τῆς Κυβερνήσεως, ὑποβαλλομένη μετὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς, νὰ περιλαμβάνῃ καὶ ὅ,τι ἐκ τῆς συζητήσεως ταύτης ἤθελε προκύψει πρακτικόν.

§31ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἡ παράκλησίς μου ἀπέβλεπεν, ὅπως ἡ πρότασις τῆς Κυβερνήσεως συνδυασθῇ μετὰ τῶν παρατηρήσεων τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ τοιουτοτρόπως τὸ ταχύτερον φθάσωμεν εἰς ἓν πρακτικὸν ἀποτέλεσμα. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ὑπέβαλε σχέδιον νόμου· ἐκθέτει μόνον καὶ μόνον τὰς ἰδέας καὶ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐπορίσθη ἀπὸ τὰς ἐκθέσεις τῶν ἐπιμελητηρίων καὶ τῶν προξένων, ἀλλὰ πρότασιν νόμου δὲν ὑπέβαλεν. Εἶναι ἔργον καὶ καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τὴν ὑπόσχεσιν, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν, ἅμα εἰσήχθη ἡ περὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ συζήτησις, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, νὰ ὑποβάλῃ τὸ ταχύτερον νομοσχέδιον, συνδυαζόμενον μετὰ τῶν παρατηρήσεων τῆς ἐπιτροπῆς καὶ φθάνον τὸ ταχύτερον εἰς ἓν ἀποτέλεσμα. Δὲν πρέπει, νομίζω, νὰ περιορισθῶμεν εἰς συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς, διότι τοῦτο δὲν ἠμπορεῖ νὰ μᾶς ὁδηγήσῃ εἰς πρακτικὸν ἀποτέλεσμα.

§32ΣΑΚΚΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ ὑποβάλῃ ἡ Κυβέρνησις, θὰ ᾖναι τὸ πόρισμα τῆς συζητήσεως, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἐπιμείνῃ ἡ Βουλὴ ἐπὶ μίαν καὶ δύο συνεδριάσεις ἴσως, καὶ τὸ πόρισμα αὐτὸ θ’ ἀποσταλῇ βεβαίως εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἐκ τῆς συζητήσεως θὰ ἐξαχθῇ, ὑποθέτω, συμπέρασμα καθαρώτατον. Ἐπὶ τῇ βάσει λοιπὸν τοῦ συμπεράσματος τούτου ἡ Κυβέρνησις δύναται, ὑποβάλλουσα κατόπιν νόμον, νὰ μεριμνήσῃ εἴτε περὶ τοῦ θέματος τῆς σταφίδος, εἴτε περὶ τοῦ μέλλοντος αὐτῆς. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ ὑποβάλῃ προσεχῶς σημείωμα, ἐκ τοῦ ὁποίου νὰ ἐμφαίνηται εἰς ποῖα Κράτη ὑπάρχει συνθήκη μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως τῶν Κρατῶν τούτων καὶ τῆς Ἑλλάδος, καὶ ἐκτὸς τούτου ποῖον εἶναι τὸ ποσὸν τὸ πληρονόμενον ὡς φόρος εἰσαγωγῆς εἰς τὰ διάφορα Κράτη, εἰς τὰ ὁποῖα εἰσάγεται ἡ σταφίς.

§33ΦΩΤΗΛΑΣ. Περιέχεται εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς.

§34Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τοιοῦτον σημείωμα ἐδόθη ἐκ τῆς ὑπηρεσίας εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ὑποθέτω δὲ, ὅτι θὰ περιλαμβάνηται ἐν τῇ ἐκθέσει, ὡς παράρτημα αὐτῆς.

§35ΦΩΤΗΛΑΣ. Περιελήφθη εἰς τὴν ἔκθεσιν· περιλαμβάνονται ὅλοι οἱ δασμοὶ, οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλονται εἰς ὅλα τὰ Κράτη.

§36ΧΟΪΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ συζήτησις, ἡ ὁποία θὰ γείνῃ ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως, δὲν θὰ ἔχῃ κἀνὲν πρακτικὸν ἀποτέλεσμα· θὰ συντελέσῃ μόνον εἰς τὸ νὰ χάσωμεν τὰς ἡμέρας αὐτὰς μέχρι τῶν διακοπῶν. Νομίζω, ὅτι ὀρθότερον θὰ ἦτο, σὺν τῇ ὑποβολῇ τῆς ἐκθέσεως, νὰ ὑποβληθῇ καὶ τὸ νομοσχέδιον τῆς Κυβερνήσεως ἡ δὲ συζήτησις νὰ γείνῃ ἐπ’ αὐτοῦ.

§37ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει εἰσέτι μορφωμένην γνώμην. (Διάλογοι).

§38ΧΟΪΔΑΣ. Πότε θὰ διανεμηθῇ ἡ ἔκθεσις, κύριε Πρόεδρε;

§39ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἡ ἔκθεσις εἶναι ἑτοίμη· ὑπεβλήθη ὑπ’ ἐμοῦ, ἐτυπώθη εἰς τὸ τυπογραφεῖον, αὔριον δὲ θὰ διανεμηθῇ. Λοιπὸν ἀφοῦ ἀναγνωσθῇ ἡ ἔκθεσις παρὰ τῶν κυρίων Βουλευτῶν καὶ συζητηθῇ ἐν τῇ Βουλῇ καὶ προκύψωσιν αἱ διάφοροι ἰδέαι καὶ αἱ διάφοροι γνῶμαι ἐπὶ τοῦ σπουδαίου αὐτοῦ ζητήματος, τότε θὰ θελήσῃ, ὑποθέτω, καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ ὑποβάλῃ τὰς ἰδίας αὐτῆς σκέψεις δι’ εἰδικοῦ νομοσχεδίου. Αὐτὸ εἶναι τὸ λογικὸν καὶ τὸ ὀρθὸν, καὶ αὐτὸ εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι θὰ κάμῃ· θὰ γείνῃ δευτέρα συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου καὶ θὰ ἐπανέλθωμεν· αἱ συζητήσεις δὲν βλάπτουν.

§40ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὅλα τὰ λεχθέντα δὲν εἶναι ποσῶς πρακτικά. Ἐνῷ πρόκειται περὶ σπουδαιοτάτου θέματος καὶ λίαν ἐπείγοντος, ἡμεῖς καταγινόμεθα νὰ κανονίσωμεν τὴν συζήτησιν οὕτως, ὥστε νὰ ματαιοποιήσωμεν μακρολογοῦντες. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἐνθυμεῖσθε, ὅτε ἐγένετο ἡ πρότασις περὶ καταρτισμοῦ ἐπιτροπῆς, μᾶς εἶπεν: «Αἱ ἐπιτροπαὶ δὲν δύνανται νὰ ἐπιτύχωσιν, οὔτε δύνανται νὰ φέρωσι πρακτικὸν ἀποτέλεσμα· ἐγὼ ὑποχωρῶ εἰς τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς, ἐπιτρέπω καὶ εἰς τὴν πλειονοψηφίαν νὰ συντελέσῃ, ὥστε νὰ καταρτισθῇ ἡ ἐπιτροπὴ ὡς οἷόν τε πολυμελὴς, ἀλλὰ σᾶς πληροφορῶ, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἐλάχιστα θὰ κατορθώσῃ.» Διὰ νὰ ἀποδείξῃ δὲ τοῦτο ῥιζικώτερον καὶ ἐμπράκτως, προτείνει σήμερον, ἵνα μετ’ ὀλίγας ἡμέρας ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως τῆς πολυσελίδου, ἣν κατέθηκε πρό τινων ἡμερῶν ὁ κ. Φωτήλας καὶ ἐξ ἧς εἶδον σήμερον δημοσιευθὲν παρ’ ἐφημερίδος τὸ πρῶτον μέρος. Τί θὰ συζητήσωμεν μετ’ ὀλίγας ἡμέρας; Θὰ συζητήσωμεν ἐπὶ πολλὰς συνεδριάσεις ἀορίστως, ἀκαδημαϊκῶς, καὶ ἕκαστος θὰ ἐκθέσῃ τὰς ἰδέας του. Ὁ εἷς θὰ ἔχῃ μίαν ἰδέαν ὑπὲρ τῆς ἀποστάξεως, ὁ ἄλλος θὰ ἔχῃ τὴν ἰδέαν ὑπὲρ τοῦ μονοπωλίου, ὁ ἄλλος τὴν ὑπὲρ τῆς οἰνοποιήσεως τῆς σταφίδος, ὁ ἄλλος μίαν ἄλλην ἰδέαν περὶ ἐξευρέσεως ἀγορῶν, ὁ ἄλλος ἄλλην περὶ περιορισμοῦ τῶν σταφιδαμπέλων καὶ ἐκριζώσεως μάλιστά τινων ἐξ αὐτῶν, ἄλλος τὴν τῆς ἀποκοπῆς τοῦ περισσεύματος, ἕτερος τὴν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, καὶ τοιουτοτρόπως θὰ μεταβληθῇ ἡ Βουλὴ, κύριε Πρόεδρε, — μὲ συγχωρεῖτε διὰ τὴν φράσιν — εἰς χαύραν τῶν Ἑβραίων.

§41ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἰσχυρίσθη, ὅτι κατ’ ἀρχὴν εἶναι ἐναντίος τοῦ καταρτισμοῦ ἐπιτροπῆς καὶ ὅτι ἐκ τῆς ἐπιτροπῆς οὐδὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλπίζηται, ἀλλὰ τοὐναντίον εἶπεν, ὅτι, ὡς συνήθως γίνεται, αἱ ἐπιτροπαὶ ἐνταῦθα δὲν ἐργάζονται, δὲν καταλήγουσιν εἰς ἕν ἀποτέλεσμα. Εὐτυχῶς ὅμως ἡ ἐπιτροπὴ διέψευσε τὸν ἰσχυρισμὸν ἐκεῖνον τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἡ ἐπιτροπὴ, συνεδριάσασα, εἰργάσθη φιλοτίμως, παρεσκεύασε μακρὰν ἔκθεσιν, ὑπέβαλε ταύτην εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ οὕτω πως ἀπέδειξεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν ἐν Ἑλλάδι νὰ ἐργάζωνται σκοπίμως αἱ κοινοβουλευτικαὶ ἐπιτροπαί. Ἡ Βουλὴ τότε ἔλαβε τὴν ὁριστικὴν ἀπόφασιν, ὅπως, ἀφοῦ λάβῃ γνῶσιν τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης, συζητήσῃ ἐπὶ τοῦ σπουδαίου τούτου ζητήματος, ἐπὶ τῶν συμπερασμάτων τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ ἀκουσθῇ ἐπ’ αὐτοῦ ἡ γνώμη τῶν Βουλευτῶν, τῶν δυναμένων νὰ ἔχωσι τοιαύτην. Ἡ Κυβέρνησις ἐπεφυλάχθη ν’ ἀκούσῃ τὰς γνώμας ταύτας, καὶ ὅσας κρίνῃ ὀρθὰς νὰ τὰς διατυπώσῃ εἰς ἓν ἢ δύο ἢ τρία νομοσχέδια, καὶ νὰ τὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν. Νομίζω, ὅτι εἶναι πρὸ παντὸς ἀξιοπρεπὲς διὰ τὴν Βουλὴν νὰ ἀποδώσωμεν καὶ εἰς αὐτὴν πρωτοβουλίαν τινὰ, νὰ μὴ θέλωμεν τὰ πάντα νὰ ἐξαρτῶμεν ἐκ τῆς πρωτοβουλίας τῆς Κυβερνήσεως, καὶ νὰ μὴ ἐπιμένωμεν, ὅτι τότε μόνον δυνάμεθα νὰ συζητῶμεν, ὅταν ἡ Κυβέρνησις ὑποβάλῃ τὸ νομοσχέδιον, ὅτι δὲ ἡμεῖς δὲν ἔχομεν κἀμμίαν ἰδέαν.

§42ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, μὲ παρενόησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος. Ἐγὼ εἶπον πάντα ταῦτα, διότι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν κατέληξεν εἰς συμπέρασμα περιεχόμενον ἐν νομοσχεδίῳ, δὲν ὑπέβαλε νομοσχέδιον. Ἄν ἡ ἐπιτροπὴ ὑπέβαλλε νομοσχέδιον, βεβαιότατα δὲν εἴχομεν, παρὰ μόνον νὰ συζητήσωμεν τὸ νομοσχέδιον, καὶ νὰ ὑποστηρίξωμεν αὐτὸ, ἢ νὰ τὸ πολεμήσωμεν, ζητοῦντες τὴν βελτίωσίν του. Ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ ὑπέβαλε μίαν λαμπρὰν ἔκθεσιν· ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς εἰργάσθη ὁμολογουμένως πολὺ, καὶ εἶναι ἀξιέπαινος δι’ ὅλην τὴν ἐργασίαν, τὴν ὁποίαν κατέβαλεν· ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη, ἡ πολυμελὴς, δὲν κατέληξεν εἰς πρότασιν νόμου. Ἀφοῦ δὲν ἔχομεν νομοσχέδιον ἐνώπιόν μας, δὲν δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν. Ἢ ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, ἢ ἡ ἐπιτροπή· ἡ Κυβέρνησις μάλιστα εἶναι ἡ ἁρμοδιωτέρα νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, καὶ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τῆς Κυβερνήσεως θὰ συζητήσωμεν πρακτικώτερον, ἀποφεύγομεν δ’ οὕτω τὰς βραδύτητας καὶ τὰς ἀναβολὰς, αἵτινες θὰ μᾶς φέρωσι λεληθότως εἰς τὰς διακοπὰς τῶν ἑορτῶν, καὶ ἐπὶ μῆνας θ’ ἀναμένωσιν οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ τὰ νομοθετικὰ μέτρα, πρὸς μεγάλην βλάβην αὐτῶν καὶ σχεδὸν εἰπεῖν καταστροφήν. Ἐὰν εἰλικρινῶς ποθῶμεν τὴν ὑποστήριξιν τοῦ πολυτίμου προϊόντος, πρέπει νὰ σπεύσωμεν νὰ νομοθετήσωμεν, καὶ ὄχι νὰ συζητῶμεν καὶ αἰωνίως νὰ συζητῶμεν.

§43ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Βέβαια, αὐτὸ εἶναι ὀρθόν.

§44ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τὸ πρακτικώτερον εἶναι νὰ παρακαλέσωμεν τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως ὑποβάλῃ καὶ τὸ νομοσχέδιον, τὸ περιλαμβάνον τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα κρίνει ἡ Κυβέρνησις ὡς ἀναγκαῖα καὶ ὠφέλιμα, καὶ νὰ γένηται ἡ συζήτησις ὁμοῦ· τότε θὰ ὑποβληθῶσι καὶ ὅλαι αἱ γνῶμαι. Ἄν ἔχῃ ἀνάγκην ὁ κ. Πρωθυπουργὸς γνωμῶν τῆς Βουλῆς καὶ ἡμῶν, ἡμεῖς δὲν πιστεύω νὰ ἔχωμεν δυσκολίαν, προκειμένου περὶ μὴ κομματικοῦ ζητήματος, νὰ ὑποβάλωμεν τὴν γνώμην μας οἱ βουλόμενοι καὶ ἰδιαιτέρως εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργόν· ἀλλ’ ἐγὼ εἶμαι βέβαιος, ὅτι εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι ἄριστα μελετημένος καὶ μετὰ πολλῶν ἄλλων συνδιελέχθη, ἔχει δὲ πρὸ πολλοῦ ἐσχηματισμένην γνώμην, ὥστε δύναται νὰ ὑποβάλῃ ἓν νομοσχέδιον, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ νὰ συζητήσωμεν πρακτικώτερον.

§45ΦΩΤΗΛΑΣ. Νομίζω ὅτι σπεύδουσιν ὅλοι· χωρὶς νὰ μελετηθῇ ἡ ἔκθεσις, χωρὶς νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ ἂν ἡ ἔκθεσις αὕτη περιέχῃ συμπεράσματα ἢ νομοσχέδιόν τι, συζητοῦμεν. Ἡ ἔκθεσις περιέχει στοιχεῖα οὐσιώδη, διὰ τὰ ὁποῖα ἀπαιτεῖται ἡ κρίσις τῆς Βουλῆς καὶ ἡ κρίσις τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Ζυγομαλᾶς νομίζει, ὅτι ἡ ἔκθεσις δὲν περιέχει τι· περιέχει οὐσιώδη συμπεράσματα, περιέχει καί τι πλέον, ἡ ἐπιτροπὴ ζητεῖ νὰ βελτιώσῃ τὴν κατάστασιν διὰ πολλῶν μέτρων, μεταξὺ τῶν ὁποίων εἶναι καὶ ἡ σύστασις Σταφιδικῆς Τραπέζης· ἐζήτησε τὴν γνώμην ἀνδρὸς εἰδικοῦ, νομομαθοῦς, καὶ κατήρτισεν ἔκθεσιν καὶ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα εἶναι ἕτοιμα. Συζητεῖτε, πρὶν ἀναγνώσητε τὴν ἔκθεσιν, πρὶν ἴδητε τὸ νομοσχέδιον, πρὶν λάβητε γνῶσιν οὐδενός, καὶ διὰ τοῦτο εἶναι ὀρθὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ὁ κ. Εὐταξίας, ὅτι πρέπει νὰ ἀναγνωσθῇ ἡ ἔκθεσις, καὶ τότε ὅλοι θὰ σπεύσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν. Ἀλλὰ συζητοῦμεν πρὶν ἢ ἀναγνώσωμεν τὴν ἔκθεσιν, διὰ νὰ δείξωμεν ὅλοι ἐνδιαφέρον ὑπὲρ τῆς σταφίδος.

§46ΧΟΪΔΑΣ. Δὲν εἶναι αὐτὸς ὁ λόγος, κύριε Πρόεδρε.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον θὰ διανεμηθῇ ἡ ἔκθεσις· ὥστε δύνασθε νὰ ἔχητε ὀλίγην ὑπομονήν.

§48ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ὁ κ. εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς ἔπρεπε νὰ ἐννοήσῃ, ὅτι αὐτὸς εἶναι ἄξιος κατακρίσεως, διότι συγχρόνως μὲ τὴν ἔκθεσιν δὲν ὑπέβαλε καὶ τὴν πρότασιν τοῦ νόμου, ἡ ὁποία ἤθελεν ἀποῤῥεύσει συνεπείᾳ τῶν σκέψεων τῆς Κυβερνήσεως. Ἔπρεπε νὰ ἦναι κατατεθειμένη ἡ πρότασις καὶ δημοσιευμένη, ὅπως συζητήσωμεν ἐπὶ τοῦ πραγματικοῦ πορίσματος τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ὄχι ἐπὶ μιᾶς ἐκθέσεως, ἡ ὁποία περιέχει μυρίας ὅσας γνώμας. Τοιαῦται συζητήσεις, κύριε Πρόεδρε, εἶναι μάταιαι. Πρέπει νὰ μάθωμεν τὸ «φείδου χρόνου», καὶ ὄχι νὰ συζητήσωμεν κενὰ πράγματα. Ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς παρεσκεύασε τὸ ἔδαφος πρὸς σπουδαίαν τοῦ ζητήματος συζήτησιν, ἡ δὲ Κυβέρνησις, ἥτις βεβαίως ἔχει προπαρασκευάσει πρότασιν νόμου πρὸς λύσιν αὐτοῦ, διότι πρὸ χρόνων ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μελετᾷ τὸ ζήτημα καὶ ἔχῃ συζητήσει αὐτὸ ἐπανειλημμένως μετὰ προσώπων εἰδικῶν περὶ τὰ σταφιδικὰ καὶ λίαν ἱκανῶν, ὀφείλει νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν προπαρασκευασθεῖσαν πρότασιν, ὅπως ἡ Βουλή, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψει ταύτην καὶ τὰς σκέψεις τῆς ἐπιτροπῆς, προβῇ εἰς τὴν τελικὴν λύσιν τοῦ ζητήματος.

§49ΧΟΪΔΑΣ. Ἐγὼ δὲν ἐνόησα, διατὶ ὑψώθη τὸ ζήτημα εἰς ζήτημα ἀξιοπρεπείας ἢ ἐλλείψεως ἀξιοπρεπείας. Ἡμεῖς ὑποστηρίζομεν τὴν ὑποβολὴν καὶ συζήτησιν ἑνὸς νομοσχεδίου, διότι θέλομεν νὰ φθάσωμεν ταχύτερον εἰς ἓν ἀποτέλεσμα. Ἡ ἔκθεσις καταλήγει εἰς συμπεράσματα, καὶ προτείνει διαφόρους γνώμας· ὡς ἠκούσατε δὲ παρὰ τοῦ κ. εἰσηγητοῦ, τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς δὲν συμφωνοῦσι μὲ κἀμμίαν γνώμην· ὅλοι ὑπέγραψαν μετ’ ἐπιφυλάξεως. Ἰδοὺ λοιπὸν ὅτι ἐκ τῆς ἐκθέσεως θὰ προκύψῃ συζήτησις, ἥτις θὰ παραταθῇ ἐπὶ ἡμέρας, καὶ δὲν θὰ καταλήξωμεν εἰς ἀποτέλεσμα. Ὅταν ἡ Κυβέρνησις ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, δύναται ἕκαστος τῶν Βουλευτῶν νὰ προτείνῃ τροποποιήσεις, διὰ νὰ μὴ χάνεται ὁ χρόνος.

§50ΦΩΤΗΛΑΣ. Καὶ πάλιν ἀναγκάζομαι νὰ εἴπω δύο λέξεις εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, ὅτι συζητεῖ χωρὶς νὰ ἔχῃ γνῶσιν τοῦ περιεχομένου τῆς ἐκθέσεως. Ἐγὼ διαβεβαιῶ, ὅτι ἐκ τῶν μελῶν ἄλλα μὲν εἶναι ἐντελῶς σύμφωνα, τινὰ δὲ διαφωνοῦσιν εἴς τινα μέρη, ἀλλ’ ἐν τοῖς πλείστοις ὅλοι εἶναι σύμφωνοι.

§51ΧΟΪΔΑΣ. Πλεῖστοι εἶναι ὑπογεγραμμένοι μετ’ ἐπιφυλάξεως.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον θὰ δημοσιευθῇ ἡ ἔκθεσις, καὶ τότε γίνεται συζήτησις ἐπ’ αὐτῆς.

§53ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐνθυμηθῇ νὰ προσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν πληροφορίαν περὶ τοῦ ποσοῦ τῆς σταφίδος τοῦ ἐξαχθέντος ἀπὸ τῆς 16 Αὐγούστου μέχρι τῆς 30 Νοεμβρίου ἐ. ἔ., περὶ τῆς ὁποίας ἔκαμα καὶ προχθὲς λόγον.

§54ΣΤΑΗΣ. Ὁ ἁμαρτήσας, κύριοι συνάδελφοι, καὶ συνειδὼς τὴν ἑαυτοῦ ἁμαρτίαν ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην ἐξομολογήσεως, ἵνα διὰ ταύτης ἐξαγνίσῃ τὴν συνείδησίν του. Καὶ ἐγὼ ἥμαρτον, καὶ ὀφείλω δημοσίᾳ, καὶ μάλιστα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, νὰ ὁμολογήσω τὴν ἁμαρτίαν μου. Ἤμαρτον, διότι ἐκ τοῦ σχηματισμοῦ τῆς ἀντικοινοβουλευτικῆς Κυβερνήσεως τῆς 3 Μαΐου 1893 ἀνέμενον ἀγαθόν τι, ἐνῷ πάντες κατεβόων κατ’ αὐτῆς. Ἤμαρτον, διότι, ἐνῷ τὰ ἀλλεπάλληλα γεγονότα τῆς κυβερνητικῆς ἐκείνης δράσεως ἐδικαίουν τοὺς κατὰ τῆς Κυβερνήσεως καταβοῶντας, ἐγὼ δὲν ἐπειθόμην, ἀλλ’ ἐπίστευον, ὅτι ὁ τέως ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸς ἤθελεν εὐεργετικῶς δράσει ἐπὶ τὰ τῆς ἐκπαιδεύσεως, τὰ τόσον κακῶς ἔχοντα παρ’ ἡμῖν. Διΐσταμαι πολιτικῶς πρὸς τὸν ἐκ Λοκρίδος κ. Βουλευτήν, ἀλλ’ ἤλπιζον, ὅτι ἡ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Παιδείας βασιλεία του θὰ ἦτο εὐεργετικὴ ἐπὶ τὴν καθόλου ἐκπαίδευσιν. Ἐπίστευον, —ἀνοήτως, τὸ ὁμολογῶ, —ὅτι αἱ γνώσεις αὐτοῦ, ὁ ζῆλος ἐν τῇ πολιτικῇ διαπάλῃ περὶ τῶν πρωτείων, αἱ μυριάκις δοθεῖσαι ὑποσχέσεις, τὸ μέγα ἀξίωμα, ὃ παρ’ ἐλπίδα τόσον ταχέως κατέλαβεν, ἦσαν ἐγγύησις ἰσχυρά, ἵνα δικαιολογήσῃ τὴν πεποίθησιν, ἣν περὶ αὐτοῦ ἔτρεφον. Ἀλλὰ διεψεύσθησαν αἱ ἐλπίδες μου, καὶ οἰκτρῶς ἠπατήθην. Ἀνέμενον παρ’ αὐτοῦ τὴν βελτίωσιν τῶν τῆς ἐκπαιδεύσεως, καὶ ἀντὶ ταύτης εἶδον τὴν τελείαν καταστροφὴν αὐτῆς...

§55ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Περὶ τίνος πρόκειται; Θ’ ἀπαγγείλητε κατηγορητήριον κατὰ τῆς πρώην Κυβερνήσεως;

§56ΣΤΑΗΣ. Ἔχετε ὑπομονήν... Ἀνέμενον, λέγω, τὴν βελτίωσιν, καὶ εἶδον τὴν τελείαν καταστροφήν, ἥτις ἤρξατο διὰ τῆς γνωστῆς τηλεγραφικῆς ἐγκυκλίου καὶ ἐπετελέσθη διὰ τοῦ πραξικοπήματος κατὰ τῆς Ριζαρείου Σχολῆς παρὰ τοῦ πρώην αὐτῆς τροφίμου. Ἐπάναγκες εἶναι νὰ ἐξηγήσω διὰ βραχέων, πρὶν ἢ λάβω ἀνὰ χεῖρας τὴν τηλεγραφικὴν ἐγκύκλιον τοῦ τέως Ὑπουργοῦ καὶ τὸ Β. Διάταγμα τῆς 12 Ἰανουαρίου 1893, ἕνα τῶν πολλῶν λόγων, ὧν ἕνεκα προεκλήθη τὸ Β. Διάταγμα τοῦτο. Πολλοὶ τῶν καθηγητῶν συνήθως ἐν τῷ καθ’ ἡμέραν ἐλέγχῳ τῶν μαθητῶν βαθμολογοῦσιν αὐτοὺς λίαν ἐπιεικῶς, ἄλλοι μὲν διότι εἶναι φύσει ἐπιεικεῖς, ἄλλοι δὲ διότι ἀδυνατοῦσι νὰ ἐκτιμήσωσι τὴν ἀξίαν τοῦ ἐξεταζομένου, καὶ ἄλλοι δι’ ἄλλους εὐνοήτους λόγους. Οὕτω δὲ κατὰ τὸ τέλος τοῦ σχολικοῦ ἔτους παρατηρεῖται ἀσυμφωνία πλήρης μεταξὺ τῶν βαθμῶν τῶν γραπτῶν καὶ τῶν προφορικῶν ἐξετάσεων τῶν μαθητῶν. Ἐπειδὴ δὲ ἄλλοτε ἐλαμβάνετο πρὸς προαγωγὴν τοῦ μαθητοῦ ὁ μέσος ὅρος τῆς προόδου αὐτοῦ καθ’ ὅλον τὸ σχολικὸν ἔτος καὶ τῆς γραπτῆς καὶ τῆς προφορικῆς ἐξετάσεως αὐτοῦ, συνήθως πάντες ἀπελύοντο, καίπερ τῆς γραπτῆς καὶ προφορικῆς ἐξετάσεως δεικνυούσης μαθητὴν ὅλως ἀνίκανον. Τοῦτο δὲ ἐπιστοῦτο πάντοτε, ὁσάκις διετάσσετο ὑπὸ τῆς προϊσταμένης ἀρχῆς ἐπιθεώρησις καὶ ἐξέλεγξις τῶν γραπτῶν καὶ τῶν ἐλέγχων. Ἐπειδὴ δὲ ἡ μέθοδος αὕτη ἀνεκαλύφθη, ἐφευρέθη ἑτέρα, ἡ κατὰ Σεπτέμβριον μετεξέτασις· καὶ οὕτω ἐπὶ 70 μαθητῶν μιᾶς τάξεως 10 ἢ 15 ἀπελύοντο κατ’ Ἰούνιον, 5 ἢ 6 ἀπεῤῥίπτοντο, καὶ οἱ λοιποὶ πάντες ἔμενον ἐπανεξεταστέοι κατὰ Σεπτέμβριον, ὅτε καὶ προήγοντο, ἐννοεῖται. Τὸ ἄτοπον τοῦτο, τὴν κατάχρησιν ταύτην ἐπάταξε τὸ Β. Διάταγμα τῆς 12 Ἰανουαρίου 1893, τὸ ἐκδοθὲν ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Γυθείου πρώην Ὑπουργοῦ κ. Κοσσονάκου. Τὸ 15 ἄρθρον τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος Β. Διατάγματος ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ὁ μαθητής, ὁ μὴ κριθεὶς ἄξιος ἐν τῇ γραπτῇ ἐξετάσει τῆς μὲν Ἑλληνικῆς γλώσσης τοῦ βαθμοῦ καλῶς, τῆς δὲ Λατινικῆς ἢ τῶν Μαθηματικῶν, ἢ δύο τῶν ἄλλων μαθημάτων τοῦ σχεδὸν καλῶς, δὲν γίνεται δεκτὸς εἰς προφορικὴν ἐξέτασιν, καὶ ὀφείλει νὰ ἐπαναλάβῃ τὰ μαθήματα ἐν τῇ αὐτῇ τάξει.» Καὶ τὸ γράμμα καὶ τὸ πνεῦμα τῆς διατάξεως ταύτης, ὡς ἠκούσατε, κύριοι συνάδελφοι, οὐ μόνον δὲν ἐπιτρέπει τὴν πρόοδον τῶν ἐξετάσεων τοῦ μαθητοῦ τοῦ μὴ κριθέντος ἀξίου προαγωγῆς ἐν τῇ γραπτῇ ἐξετάσει ἑνὸς τῶν κυρίων μαθημάτων, ἢ δύο τῶν δευτερευόντων, ἀλλ’ ἀπαγορεύει καὶ τὴν κατὰ Σεπτέμβριον μετεξέτασιν, διότι ὑποχρεοῖ τὸν μαθητὴν νὰ ἐπαναλάβῃ τὰ μαθήματα τῆς αὐτῆς τάξεως. Τὴν σαφῆ ταύτην ἔννοιαν τοῦ 15 ἄρθρου ἐπιβεβαιοῖ καὶ τὸ 14 ἄρθρον τοῦ αὐτοῦ Β. Διατάγματος, καθ’ ὃ «τῇ ὑστεραίᾳ τῆς γραπτῆς ἐξετάσεως ἑκάστου μαθήματος ὀφείλει ὁ ἐξετάσας τὸ μάθημα νὰ ὑποβάλῃ τὰ γραπτὰ ὑπογεγραμμένα μετὰ τοῦ βαθμοῦ εἰς τὸν σύλλογον, ὅστις, εἰσηγουμένου τοῦ ἐξετάσαντος, ἀποφαίνεται διὰ πράξεως περὶ τῶν ἀξίων νὰ ὑποστῶσι καὶ τὴν ἐξέτασιν τῶν ἄλλων μαθημάτων». Ἡ κατ’ ἐξοχὴν δὲ δοκιμασία τοῦ ἐξεταζομένου πρέπει νὰ ᾖναι ἡ γραπτή, ὡς συμβαίνει καὶ ἐν ταῖς παρ’ ἡμῖν στρατιωτικαῖς σχολαῖς καὶ τῇ Πολυτεχνικῇ καὶ ἁπανταχοῦ τῆς Ἑσπερίας· διότι κατὰ ταύτην οὐδεμία ἐπήρεια δύναται νὰ ἐξασκηθῇ ἐπὶ τοῦ ἐξεταζομένου, τοῦ ἔχοντος χρόνον ἱκανόν, ἵνα σκεφθῇ καὶ κατατάξῃ τὰς γνώσεις του καὶ τὴν ἐπιλογὴν δύο ζητημάτων ἐκ τῶν δεδομένων τριῶν. Πάντα ταῦτα δὲν ἔλαβε ὑπ’ ὄψιν ὁ τέως ἐπὶ τῆς Παιδείας Ὑπουργός, ἀλλ’ ὑπέκυψεν εἰς τὰς φωνὰς τῶν ἀνικάνων μαθητῶν ἢ τῶν κηδεμόνων αὐτῶν, καὶ εἰς τὴν ἐκ τῆς πολιτικῆς ἀνάγκης πίεσιν, διαψεύσας πάσας τὰς ἐπαγγελίας αὐτοῦ κατὰ τῆς συναλλαγῆς, ἃς διεκήρυττε καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, καὶ ἐν αὐτῷ ἔτι τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Παιδείας, πρὸ τῶν ὑπαλλήλων αὐτοῦ. Ἡ τηλεγραφικὴ ἐγκύκλιος τοῦ ἐκ Λοκρίδος Βουλευτοῦ ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Καταγγέλλεται ἡμῖν, ὅτι καθηγηταί τινες καὶ διδάσκαλοι ἐν τῇ βαθμολογίᾳ τῶν ἐξεταζομένων μαθητῶν κρίνουσι μόνον τὰ γραπτὰ αὐτῶν, κατὰ τὴν 15 διάταξιν τοῦ ἰσχύοντος διατάγματος, χωρὶς νὰ συνυπολογίσωσι καὶ τὴν ἐτησίαν αὐτῶν πρόοδον. Ἐπειδὴ τοῦτο ἀντίκειται εἰς τὸ πνεῦμα τῆς διατάξεως, παραγγέλλομεν, ἵνα ὡς τάχιστα ἐπανορθωθῇ τὸ ἀδίκημα τοῦτο, ἄν παρ’ ὑμῖν τυχὸν ἐγένετο.» Διὰ τῆς ὑπουργικῆς ταύτης ἐγκυκλίου ἠκύρωσε τὸ ἐν ἰσχύϊ σωτήριον διάταγμα ὁ ἐκ Λοκρίδος κ. Βουλευτής, καὶ ἐπήνεγκε τὴν ἐπανάστασιν ἐν τῷ μαθητικῷ κόσμῳ καὶ τὰς παντοειδεῖς ἐπιθέσεις κατὰ τῶν καθηγητῶν, διότι σχεδὸν πάντες οἱ μαθηταὶ θεωροῦσιν ἑαυτοὺς ἠδικημένους παρὰ τῶν διδασκάλων αὐτῶν. Ἐννοεῖτε, Κύριοι, τὴν χαρὰν τῶν ἀνικάνων καὶ τῶν ἀδίκως δῆθεν ἀποῤῥιφθέντων· ἐπετέθησαν κατὰ τοῦ συλλόγου τοῦ Γυμνασίου Χαλκίδος, τοῦ Γυμνασίου Λαμίας, ἐπετέθησαν κατά τινων τῶν ἐν Ἀθήναις καθηγητῶν, καὶ δὲν εἶναι παράδοξον, ἐὰν ἀσθενεῖς χαρακτῆρες μαθητῶν ἐπίστευσαν ἑαυτοὺς ἀδικηθέντας καὶ προσβληθέντας τόσον, ὥστε καὶ εἰς αὐτοκτονίας νὰ προβῶσι.

§57ΡΙΚΑΚΗΣ. Περὶ τίνος πρόκειται; δὲν ἐνόησα ἀκόμη.

§58ΣΤΑΗΣ. Κύριε ἐκ Πατρῶν συνάδελφε, ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ ὕπαρξις καὶ τὸ μεγαλεῖον τῶν ἐθνῶν ἐρείδεται ἐπὶ τῆς θρησκείας καὶ τῆς παιδείας· καὶ περὶ τούτων πρόκειται.

§59ΡΙΚΑΚΗΣ. Τί ἀντικείμενον ἔχομεν; ἡ ὁμιλία σας τίνα ἔχει σκοπόν;

§60ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὁ κ. Εὐταξίας δὲν εἶναι πλέον Ὑπουργός.

§61ΣΤΑΗΣ. Τὸ πόρισμα τῆς ὁμιλίας μου θὰ δείξῃ τὸν σκοπὸν αὐτῆς.

§62ΡΙΚΑΚΗΣ. Νὰ μᾶς εἰπῆτε ἀπὸ τοῦδε συγκεκριμένα πράγματα.

§63ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Πρέπει νὰ ὑποβληθῇ ἡ πρότασις καὶ νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα πρὸς συζήτησιν (θόρυβος).

§64ΣΤΑΗΣ. Οὐδεὶς θὰ κανονίσῃ ἐξ ὑμῶν τὸν τρόπον τῆς ἀγορεύσεώς μου. Ἤδη ἔρχομαι εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν ἐκθέσεων τῶν ἐπιθεωρητῶν τῶν Γυμνασίων Καλαβρύτων, Σύρου, Χαλκίδος, Λαμίας, Βώλου, Αʹ Πατρῶν, καὶ τοῦ ἐν Ἀθήναις Διδασκαλείου, διότι ἐπὶ τῶν ἐκθέσεων τούτων στηρίζεται ὅλη ἡ ἐνέργεια τοῦ ἐκ Λοκρίδος κ. Βουλευτοῦ. Ἐπειδὴ δὲ περὶ τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπείας τοῦ Διδασκαλείου Ἀθηνῶν ἔχω νὰ παρατηρήσω ὀλίγα μόνον πράγματα, διὰ τοῦτο ἄρχομαι ἐξ αὐτῆς. Ἐν τῇ ἐκθέσει ταύτῃ, τῇ συνταχθείσῃ ὑπὸ δύο καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, οὐδὲν ἄλλο ἀνευρίσκω ἢ ἐπαίνους ἀνεξαιρέτως δι’ ἅπαν τὸ προσωπικὸν τοῦ συλλόγου τούτου, καὶ ἰδίᾳ διὰ τὸν διευθυντὴν τοῦ Διδασκαλείου κ. Φ. Γεωργαντᾶν, ἄνδρα ἄριστα παρεσκευασμένον εἰς τὸ ἔργον, εἰς ὃ ἐκλήθη, ὡς λέγει ἡ ἔκθεσις, καὶ διὰ τὸν καθηγητὴν τῶν τεχνικῶν μαθημάτων, — ἐπὶ τετραετίαν ἐν Γερμανίᾳ εἰδικῶς σπουδάσαντα,— περὶ οὗ λέγει ἐπὶ λέξει ἡ ἔκθεσις: «Διὰ δὲ τὰς δυσχερείας, ἃς μετὰ πολλοῦ μόχθου κατώρθωσε νὰ κατανικήσῃ, παραλαβὼν μαθητὰς σχεδὸν ὅλως ἀπαρασκεύους εἰς τὰ ὑπ’ αὐτοῦ διδασκόμενα μαθήματα, διὰ προσφόρου μεθόδου καὶ πολλῆς φιλοπονίας δυνηθεὶς ν’ ἀποδείξῃ καρποὺς πολλῷ ἀνωτέρους τῶν προσδοκωμένων, ἄξιος προσέτι ἐπαίνου εἶναι καὶ ὁ τῶν μαθημάτων τούτων καθηγητὴς κ. Ν. Στάης». Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ Κύριος οὗτος τυγχάνει ἀδελφός μου, ἀπελύθη τῆς ὑπηρεσίας, καὶ ἀντικατεστάθη παρὰ τινος δημοδιδασκάλου ἀλλοδαποῦ, παρὰ τὰς ἐντόνους διαμαρτυρίας καὶ τῆς ἐκθέσεως καὶ τῆς ὑπηρεσίας, διωρίσθη δὲ μετά τινα χρόνον, ἐλλείψει ἄλλων τοιούτων καθηγητῶν, ἐξορισθεὶς εἰς Λάρισσαν. Ἀλλ’ ἐπὶ τῆς πράξεως ταύτης τοῦ ἐκ Λοκρίδος κ. Βουλευτοῦ δὲν μοὶ ἐπιτρέπεται, νομίζω, νὰ ἐπιμείνω ἐπὶ πλέον, καὶ εἰσέρχομαι εἰς ἐξέτασιν τῆς ἐκθέσεως τοῦ κ. Γ. Χατζηδάκη, καθηγητοῦ τοῦ Πανεπιστημίου, περὶ τοῦ Γυμνασίου Καλαβρύτων. Ἡ κατάστασις τοῦ Γυμνασίου τούτου εἶναι οἰκτρὰ, κατὰ τὴν ἔκθεσιν, πολλοὶ δὲ εἶναι οἱ συντελέσαντες εἰς τοῦτο λόγοι, οἱ προκαλέσαντες κατὰ τὸ παρελθὸν δὶς τὴν πυρπόλησιν τοῦ γυμνασιακοῦ καταστήματος ὑπὸ τῶν μαθητῶν, ὡς λέγει ἡ ἔκθεσις. Ὑπέχει δὲ καὶ τὸ προσωπικὸν τοῦ συλλόγου τῶν καθηγητῶν μικρὰν εὐθύνην ἐπὶ τῇ τοιαύτῃ καταστάσει, δι’ ὃ καὶ ἡ ἔκθεσις ἐπάγεται, ὅτι μόνον ὁ τῶν μαθηματικῶν καθηγητὴς δύναται νὰ παραμένῃ ἐπωφελῶς ἐν τῷ Γυμνασίῳ τούτῳ. Ἐν τούτοις οἱ μὲν δύο μετετέθησαν, οἱ δὲ ἕτεροι δύο ἀπελύθησαν, καὶ ἀπελύθη ὁ κατὰ τὴν ἔκθεσιν ἱκανώτερος, διωρίσθησαν ὅμως καὶ πάλιν. Ἄξιον ἀναγνώσεως εἶναι τὸ συμπέρασμα τῆς ἐκθέσεως ταύτης, ἔχον ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Γυμνάσιον ἄρα τοιοῦτον καὶ ἐν τοιαύτῃ κοινωνίᾳ δὲν ἔχει, κρίνω, λόγον ὑπάρξεως, ἂν μὴ μεταῤῥυθμισθῇ καθ’ ὁλοκληρίαν. Ἀνάγκη λοιπὸν, ἵνα ἡ Σ. Κυβέρνησις σκεφθῇ καὶ ἐξετάσῃ αὐτὸ τοῦτο πρῶτον, ἂν πρέπῃ νὰ ἐξακολουθῇ ὑφιστάμενον τοιοῦτον Γυμνάσιον καὶ παράγον τοιούτους καρπούς.» Εἰς Σῦρον δὲν ἠγέρθησαν παράπονα, εἰμὴ μόνον κατὰ τοῦ καθηγητοῦ τῶν μαθηματικῶν, καὶ τούτου ἕνεκα μετέβη ἐκεῖσε ὁ κ. Ι. Χατζηδάκης, ἐξήτασε τὰ πράγματα καὶ φέρει τὸ ἑξῆς συμπέρασμα ἐν τῇ ἐκθέσει αὐτοῦ (ἀναγινώσκει): «Τὸ συμπέρασμα, εἰς ὃ ἐπίμονος ἔρευνα ἤγαγέ με, εἶναι ὅτι ὁ καθηγητὴς κ. Τσιλιμίγκρας ἢ οὐδένα μαθητὴν ἐδίδαξεν ἰδιαιτέρως καὶ παρ’ οὐδενὸς ἐξεβίασεν ἀληθῶς χρήματα, ἤ, καὶ ἂν παραδεχθῶμεν ὅτι ἐδίδαξε, τοῦτο θὰ συνέβη πάντως ἐν λίαν περιωρισμένῳ κύκλῳ, καὶ ἐντεῦθεν οὔτε σκάνδαλον οὔτε παράπονα φαίνονται ὅτι ἠγέρθησαν, ὅπως κατηγγέλθη»· ἐπαινεῖ δὲ τοὺς λοιποὺς καθηγητάς. Καὶ ἐν τούτοις πάντες μετετέθησαν ἐκεῖθεν, πλὴν τοῦ κ. Τσιλιμίγκρα, ἀπολυθέντος τέλος καὶ αὐτοῦ κατὰ τὰς ἀρχὰς Ὀκτωβρίου.

§65ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσιν τοῦ γυμνασιάρχου Σύρου, συνεπείᾳ τῆς ὁποίας ἀπελύθη τῆς ὑπηρεσίας ὁ καθηγητὴς οὗτος.

§66ΣΤΑΗΣ. Περὶ τοῦ Γυμνασίου Βώλου ἔχομεν ἔκθεσιν ἑτέρου καθηγητοῦ τοῦ Πανεπιστημίου, τοῦ κ. Σακελλαροπούλου. Ἐν τῇ ἐκθέσει ταύτῃ ἐπαίνους καὶ πάλιν ὑπὲρ τῶν καθηγητῶν τοῦ Γυμνασίου τούτου ἀνευρίσκω, ἡ αὐστηρότης δὲ τοῦ συλλόγου τῶν καθηγητῶν, καὶ ἰδίᾳ τοῦ γυμνασιάρχου, προὐκάλεσε καταιγίδα παραπόνων, ἀλλ’ ἀβασίμων ὅλως κατὰ τὴν ἔκθεσιν. Τὸ συμπέρασμα τῆς ἐκθέσεως ταύτης εἶναι, ὅτι πάντες οἱ καθηγηταὶ τοῦ Γυμνασίου τούτου ἐξεπλήρωσαν εὐόρκως τὸ ἑαυτῶν καθῆκον, καὶ ὅτι πρέπει νὰ μετατεθῇ ἐκεῖθεν μόνον ὁ καθηγητὴς Παπαφωτίου, πρὸς ὃν ἀδίκως ἀπεδόθη μομφὴ ἐπὶ τῇ αὐτοκτονίᾳ μαθητοῦ τινος. Ἰδοὺ δὲ τί περὶ τούτου λέγει ἡ ἔκθεσις (ἀναγινώσκει): «Ὁ καθηγητὴς Γ. Παπαφωτίου ἔδειξε πολλὴν αὐστηρότητα πρὸς τὸν αὐτοκτονήσαντα· λέγω δὲ τοῦτο ὄχι διότι πιστεύω, ὅτι καὶ πόῤῥωθεν ἐνέχεται ὁ ἄνθρωπος εἰς τὸ ἐπελθὸν δυστύχημα, ὅπερ βεβαίως οὔτε αὐτὸς ἦτο δυνατὸν νὰ προΐδῃ, οὔτε καθηγητὴς οἱοσδήποτε καθόλου δύναται τοιαῦτα νὰ προβλέπῃ καὶ οὕτω νὰ κανονίζῃ τὴν βαθμολογίαν του, ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τοῦ ἐπελθόντος θανάτου τοῦ μαθητοῦ κτλ. Βέβαιον ὅμως θεωρῶ καὶ τοῦτο, ὅτι δὲν ἴσχυσε νὰ ἐξαναγκάσῃ τὸν νέον τοῦτο καὶ μόνον εἰς αὐτοχειρίαν, ὅτι δὲν προεβιβάσθη· ἦτο, φαίνεται, καὶ πρότερον ἄπελπις, διότι πρό τινος χρόνου ἠθέλησε καὶ εἰς τὰ ἀγγλικὰ πλοῖα νὰ καταταχθῇ ὡς ναύτης, καὶ ἀπετράπη ὑπὸ τῶν συγγενῶν του, καὶ ἄλλα ἀκόμη τεκμήρια ἔδειξαν, ὅτι δὲν ἐνόμιζε τὸν βίον προσμειδιῶντα αὐτῷ εὐτυχῆ. Ὁπωσδήποτε ὁ καθηγητὴς Παπαφωτίου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μένῃ πλέον ἐν Βώλῳ. Ὡς πρὸς τοὺς λοιποὺς καθηγητὰς, οὐδένα βλέπω λόγον, δι’ ὃν νὰ προτείνω τὴν μετάθεσίν των.» Καὶ ἐν τούτοις, Κύριοι, καὶ ὁ γυμνασιάρχης ἀπελύθη, ὃν θεωρεῖ ὁ ἐπιθεωρητὴς «ἄνδρα ἄξιον τιμῆς ἐπὶ τῇ δεξιᾷ διευθύνσει καὶ τῇ ἐκπληρώσει τοῦ καθήκοντος», καὶ ὁ λίαν ἱκανὸς Παπαφωτίου καὶ οἱ λοιποὶ σχεδὸν πάντες. Διωρίσθησαν ὅμως καὶ πάλιν, διασπαρέντες εἰς τὰ πέρατα τοῦ Ἑλληνισμοῦ, τιμωρηθέντες οὕτω διὰ τὴν εὔορκον ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντος! Ἑπομένως καὶ ἐν τῷ Γυμνασίῳ τούτῳ ὅλως ἀλλοῖα ἔπραξεν ὁ τέως Ὑπουργὸς τῶν ὑπὸ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ προτεινομένων. Περὶ τοῦ Γυμνασίου Λαμίας ὁ αὐτὸς ἐπιθεωρητὴς λέγει (ἀναγινώσκει): «Τὸ σοβαρὸν καὶ ἀνήκουστον τοῦτο γεγονός, ἡ πυρπόλησις τοῦ Γυμνασίου ὑπὸ τῶν μαθητῶν, δὲν εἶναι τὸ μόνον μαρτυροῦν ἔκρυθμον τὴν κατάστασιν τοῦ ἔθνους καὶ τῆς πειθαρχίας τῶν ἐν Λαμίᾳ μαθητῶν· καὶ αὐθαδῶς τινες τῶν μαθητῶν ἐφέροντο πρὸς τοὺς καθηγητάς των, καὶ διήρπασάν τινα τῶν βιβλίων τῆς ὑπηρεσίας καὶ ἄλλα τοιαῦτα ἔπραξαν κτλ. Δυστυχῶς πανταχοῦ ἀκούεται τὸ παράπονον, ὅτι ἐν τοῖς μαθητικοῖς ἐγκλήμασι δὲν δεικνύει τὴν προσήκουσαν δραστηριότητα ἡ δικαστικὴ ἀρχή. Ἡ δὲ πρόοδος τῶν μαθητῶν μετρία.» Ἡ κακὴ αὕτη κατάστασις τοῦ Γυμνασίου ἀποδίδεται ὑπὸ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῷ γυμνασιάρχῃ, καὶ οὐχὶ τοῖς καθηγηταῖς, ὧν τὴν ἐν Λαμίᾳ διατήρησιν συνίστησι. Καὶ ὅμως ἀπελύθησαν πάντες, ἀλλὰ διωρίσθησαν καὶ πάλιν, πλὴν τριῶν, ἐξ ὧν οἱ δύο ἱκανοὶ καὶ ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν ἄξιοι τῆς θέσεως τοῦ καθηγητοῦ. Περὶ τοῦ Γυμνασίου Χαλκίδος ὁ αὐτὸς ἐπιθεωρητὴς λέγει (ἀναγινώσκει): «Πολλὴν ἐπιείκειαν ἐφάνη εἰς ἐμὲ, ὅτι ἀσκεῖ τὸ Γυμνάσιον Χαλκίδος καθόλου. Πιέζεται ὅμως ὑπὸ πιέσεων παντοειδῶν καὶ πλειότερον ἴσως ἢ τὰ ἄλλα τοῦ Κράτους Γυμνάσια, καὶ μάλιστα διότι καὶ ἐδῶ οἱ πλεῖστοι τῶν καθηγητῶν εἶναι ἐντόπιοι κτλ. Τὴν πίεσιν καθιστᾷ φοβερὰν, ὅταν παρομαρτῇ ἡ ἀπειλὴ τῆς παύσεως, ὁ δὲ ἀπειλούμενος ἦναι πτωχὸς οἰκογενειάρχης κτλ. Προσεβλήθη ὁ γυμνασιάρχης χωρὶς νὰ ἐνεργηθῇ τι κατὰ τῶν προσβαλόντων μαθητῶν, ἄλλοι εἰσήλασαν ἀγρίως εἰς τὴν κατοικίαν του, ἐν ᾧ μάλιστα ἔλειπε μὲν αὐτὸς, ἐνόσει δὲ ἡ σύζυγός του, καὶ τέλος τὸ ἐξαγόμενον τῶν ἐξετάσεων ἠναγκάσθη νὰ δημοσιεύσῃ ὁ σύλλογος ὑπὸ τῇ προστασίᾳ τῆς ἐπὶ τούτῳ κληθείσης ἐνόπλου δυνάμεως»· ὅπερ, κατ’ ἐμὲ, μαρτυρεῖ, ὅτι ὁ σύλλογος δὲν ὑπέκυψεν εἰς τὰς παντοειδεῖς πιέσεις, ἀλλ’ ὅτι ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκόν του. Ἀλλ’ ἐν τούτοις ἐκ τῶν ἑπτὰ καθηγητῶν τοῦ Γυμνασίου τούτου τρεῖς ἔμειναν ἐν τῇ θέσει αὐτῶν, ἐν οἷς καὶ ὁ ἄριστος Κορωναῖος, οἱ δὲ λοιποὶ ἀπελύθησαν καὶ μετετέθησαν ἐκεῖθεν. Τοῦ Αʹ Γυμνασίου Πατρῶν ἀληθῶς ἡ κατάστασις ἀπελπιστικὴ, καὶ ὀφείλομεν νὰ τὸ ὁμολογήσωμεν, ἵνα ἐπέλθῃ ἡ βελτίωσις, διότι ὑπὲρ τῆς βελτιώσεως τῆς ἐκπαιδεύσεως ἀγωνιζόμεθα καὶ οὐχὶ ὑπὲρ κομματικῶν συμφερόντων. Ἡ τοποθέτησις ἀληθῶς τοῦ ἀρίστου γυμνασιάρχου κ. Σ. Δουκάκη ἐν τῷ Γυμνασίῳ τούτῳ εἶναι ἐπαινετή. Καὶ τὸ ἦθος καὶ ἡ πρόοδος τῶν μαθητῶν τοῦ Γυμνασίου τούτου δὲν ἔχουσι καλῶς. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ἀναγνώσω μόνον τὰ μὴ δημοσιευθέντα μέρη τῆς ἐκθέσεως τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, διότι δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἀναγνώσω τὰ περὶ τῆς ἐκλύσεως τῶν μαθητῶν.

§67ΤΣΕΡΤΙΔΗΣ. Πρέπει νὰ ἀναγνωσθῶσι.

§68ΣΤΑΗΣ. Θὰ ἀναγνώσω τὰ μὴ δημοσιευθέντα ἐν τῇ «Ἐφημερίδι», τῇ διερμηνευούσῃ τὰ φρονήματα τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως. Ὁ ἐκ Λοκρίδος κ. Βουλευτὴς ἐσημείωσε διὰ κυανῆς μολυβδίδος, τίνα ἔπρεπε νὰ δημοσιευθῶσι, προσδιορίσας μάλιστα καὶ τὴν σειρὰν τῆς δημοσιεύσεως αὐτῶν καὶ τὸ μέγεθος τῶν στοιχείων, δι’ ὧν ἔδει νὰ δημοσιευθῶσι· διέγραψε δὲ ἐπιμελῶς ὅσα δὲν ἔπρεπε νὰ δημοσιευθῶσιν, ὡς ἀσύμφορα τῷ σκοπῷ αὐτοῦ! Ἰδοὺ δὲ καὶ αἱ διαγραφαὶ ἐν τῇ ἐκθέσει (ἐπιδεικνύει τὰς ἐν τῷ κειμένῳ διαγραφάς). «Αἱ κατηγορίαι αὗται, κύριε Ὑπουργέ, λέγει ἡ ἔκθεσις...

§69ΤΣΕΡΤΙΔΗΣ. Ποῖαι κατηγορίαι; Νὰ τὰ ἀναγνώσητε ὅλα.

§70ΣΤΑΗΣ. Μάλιστα ὅλα, ἵνα σᾶς εὐχαριστήσω· ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω ὅτι ταῦτα ἐδημοσιεύθησαν, καὶ περιττὸν κρίνω νὰ καταχρασθῶ τῆς εὐμενείας ὑμῶν (ἀναγινώσκει): «Διττὴ καὶ ἐξ ἴσου ὀλεθρία ὑπῆρξε, κύριε Ὑπουργὲ, ἡ ἐπὶ τοὺς μαθητὰς ἐπίδρασις τῆς περὶ ἧς ὁ λόγος ἐκλύσεως, ἥν ἐγέννησεν ἡ ἄκρα τοῦ γυμνασιάρχου ἐνδοτικότης καὶ ἐπιείκεια καὶ αἱ πρὸς ἀλλήλους τῶν καθηγητῶν ἔριδες. Ἡ μὲν πρόοδος τῶν μαθητῶν, καθόλου εἰπεῖν, (διότι βεβαίως ὑπάρχουσι καὶ ἐξαιρέσεις) ὑπῆρξε λίαν μετρία, ὡς ἠδυνήθην νὰ πεισθῶ καὶ ἐκ τῆς γραπτῆς αὐτῶν κατὰ διάφορα μαθήματα δοκιμασίας καὶ ἐκ τῆς προφορικῆς ἐξετάσεως, ἡ δὲ ἠθικὴ αὐτῶν (ὁμιλῶ γενικῶς) ἀταξία ἔφθασεν εἰς μέγιστον βαθμόν.» Καὶ ταῦτα περὶ τῆς προόδου καὶ τῆς ἠθικῆς διαπλάσεως τῶν μαθητῶν τοῦ Αʹ Γυμνασίου Πατρῶν γράφει ὁ ἐπιθεωρητής. Περὶ δὲ τοῦ προσωπικοῦ τοῦ αὐτοῦ Γυμνασίου ἰδοὺ τί λέγει ὁ αὐτὸς ἐπιθεωρητὴς (ἀναγινώσκει): «Αἱ κατηγορίαι κύριε Ὑπουργὲ,—αἱ κατὰ τοῦ γυμνασιάρχου — διετυποῦντο κατὰ διαφόρους τρόπους καὶ ὑπὸ διαφόρων προσώπων, πάντοτε ὅμως μετά τινος ἀοριστίας. Εἶναι δὲ δύο εἰδῶν κατηγορίαι ἀναφερόμεναι εἰς παραβάσεις ὑπηρεσιακὰς, καὶ κατηγορίαι ἀναφερόμεναι εἰς καταχρήσεις χρηματικάς. Ἀποτέλεσμα δὲ καὶ συμπέρασμα τῆς ἐργασίας μου εἶναι, ὅτι ὡς πρὸς μὲν τὰς δῆθεν χρηματικὰς κατηγορίας οὐδὲν ὡρισμένως καὶ ἀσφαλῶς ἐστηρίχθη καὶ διετυπώθη, διότι πᾶσαι αἱ κατηγορίαι ἐγένοντο ἢ ἀνωνύμως ἢ ἀορίστως καὶ μὲ ἐπιφυλάξεις· ἐνίοτε μάλιστα ἀπεδεικνύετο, ὅτι ἐσυκοφαντεῖτο ὁ γυμνασιάρχης Παπαλουκᾶς, ὡς λ. χ. ἐν τῷ ζητήματι τῶν δῆθεν ὑπ’ αὐτοῦ σφετερισθέντων ἐράνων τῶν ὑπὲρ τῶν Ζακυνθίων, περὶ τῶν ὁποίων ἐράνων ἔχει εἰς χεῖράς του ὁ γυμνασιάρχης ἐπίσημον ἔγγραφον, δι’ οὗ πιστοποιεῖται ἡ λῆψις τῶν χρημάτων. Δὲν δύναμαι νὰ μὴ ἐκφράσω τὴν χαράν μου, κύριε Ὑπουργὲ, διότι ἡ ἐξέτασις τῶν πραγμάτων μὲ ἀπαλλάττει τῆς ὀδύνης τοῦ νὰ ἀποδώσω πράξεις, αἵτινες θὰ ἦσαν βδελυραὶ, εἰς γηραιὸν καὶ ἀρχαῖον γυμνασιάρχην». Καὶ ἡ περίοδος αὕτη, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἐκ τῶν διαγεγραμμένων καὶ μὴ δημοσιευθεισῶν, ἵνα κατασυκοφαντήσωσι χρηστὸν καὶ πολλῆς τιμῆς ἄξιον ἄνδρα.

§71ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀναγνώσατε παρακάτω.

§72ΣΤΑΗΣ. Τὰ πάντα θ’ ἀναγνώσω, διότι τὰ πάντα ἀποδεικνύουσιν, ὅτι διεστράφησαν τὰ πάντα. Ἰδοὺ ἡ συνέχεια (ἀναγινώσκει): «Ὡς πρὸς τὰς ἄλλας κατηγορίας, ἂν καὶ δὲν ἦναι δυνατὸν ν’ ἀποδειχθῶσι μετὰ μαθηματικῆς ἀκριβείας ἐν ταῖς λεπτομερείαις, (ἀφοῦ μάλιστα καὶ αὐταὶ δὲν ἔχουσιν ἀκριβῶς καὶ ὡρισμένως διατυπωθῆ καὶ δὲν εἶναι ἀπηλλαγμέναι ὑπερβολῶν) δὲν δύναμαι δυστυχῶς νὰ εἴπω τὰ αὐτά. Καὶ ἂν ὁ γυμνασιάρχης δὲν περιέπεσεν εἰς παραβάσεις ὡρισμένων διατάξεων, τοιαύτη ὅμως ὑπῆρξεν ἡ καθόλου διεύθυνσις τοῦ Γυμνασίου, ὥστε τὰ λυπηρὰ αὐτῆς ἀποτελέσματα εἶναι εἰς πάντα καὶ ἐκ πρώτης ὄψεως καταφανῆ καὶ αὐτόδηλα κτλ. καὶ ὑπέχει διὰ τοῦτο τὴν ἠθικὴν κυρίως εὐθύνην τῆς ἐκλύσεως, εἰς ἣν περιέστη τὸ Γυμνάσιον, δυστυχῶς δὲ ἐδείνωσε τὸ πρᾶγμα καὶ ἡ ἔλλειψις τῆς ἀπαραιτήτου ἐν τῇ λειτουργίᾳ παντὸς ἐκπαιδευτηρίου συμπνοίας τοῦ προσωπικοῦ». Καὶ ἀκολουθεῖ ἡ ἔκθεσις περὶ ἑνὸς ἑκάστου τῶν καθηγητῶν. Ὁ γυμνασιάρχης, ὁ Καραπαναγιώτης, ὁ Τούλης, καὶ ὁ μαθηματικὸς Οἰκονομόπουλος ἓν κόμμα, ὁ Π. Οἰκονόμου, ὁ Παπαγιαννόπουλος καὶ ἐν μέρει ὁ Δελένδας ἄλλο κόμμα, καὶ πάλιν μεταξὺ τῶν καθηγητῶν ἄλλαι ἔριδες. Ὁ Τούλης προεγύμναζε μαθητάς του, ἐπίσης καὶ ὁ Παπαγιαννόπουλος, ὡς οἱ ἴδιοι ὡμολόγησαν τῷ ἐπιθεωρητῇ, ὁ Παπαδημητρίου φαίνεται ἀνὴρ τοῦ καθήκοντος, λέγει ἡ ἔκθεσις, ὁ Παπαγιαννόπουλος ἔχει ἀκόμη ἢ οἱ ἄλλοι ὀλιγωτέραν τὴν λεπτότητα ἐκείνην, ἣν πρέπει νὰ ἔχωσιν οἱ μορφωταὶ τῆς νεότητος, ἱκανότης δὲ αὐτοῦ εἶναι οἵα περίπου καὶ ἡ τῶν συναδέλφων του, γράφει ὁ ἐπιθεωρητής. Τὸ δὲ συμπέρασμα τῆς ἐκθέσεως ταύτης εἶναι ὅτι «μόνον ὁ Γέγλης καὶ ὁ Δελένδας πρέπει νὰ μείνωσιν ἐν τῷ Αʹ Γυμνασίῳ Πατρῶν. Ὁ Οἰκονομόπουλος δύναται νὰ μεπατεθῇ εἰς τὸ Βʹ Γυμνάσιον Πατρῶν, ὡς καὶ ὁ Παπαδημητρίου, ἂν καὶ δὲν διάκεινται πολὺ φιλικῶς». Ἀλλ’ ἠκολούθησεν ἆρά γε ὁ τέως Ὑπουργὸς τὰς ὁδηγίας τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, ἢ ἔπραξεν ὅλως τ’ ἀντίθετα; Ἐννοεῖται, ὅτι τὸ δεύτερον τοῦτο συνέβη· ἀπέλυσε μὲν σχεδὸν πάντας, ἐπανήγαγεν ὅμως καὶ πάλιν αὐτοὺς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, πλὴν τοῦ Παπαλουκᾶ καὶ τοῦ Παπαδημητρίου. Ἐπανήγαγε μάλιστα τὸν Παπαγιαννόπουλον εἰς τὸ αὐτὸ Γυμνάσιον Πατρῶν. Διώρισε τὸν Π. Οἰκονόμου ἐν Καλαβρύτοις, ἔνθα ὑπηρετῶν ἄλλοτε εἶχε γεννήσει σκάνδαλα, ὡς λέγει ἡ αὐτὴ ἔκθεσις. Μετέθεσε τὸν Τούλην εἰς Ἀθήνας καὶ τὸν Καραπαναγιώτην εἰς Πειραιᾶ· μετέθεσε τὸν Δελένδαν εἰς Βῶλον, παρὰ τὰς συστάσεις τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, καὶ ἀφῆκεν ἐν τῷ αὐτῷ Γυμνασίῳ τὸν Γέγλην καὶ τὸν Οἰκονομόπουλον. Συμπέρασμα, Κύριοι, τῆς ἐξετάσεως πασῶν τῶν ἐκθέσεων εἶναι, ὅτι ἐκ τῶν 31 καθηγητῶν, περὶ ὧν διαλαμβάνουσιν αὗται, ἂν καὶ σχεδὸν πάντες ἀπελύθησαν, μόνον ἓξ δὲν ἐπανῆλθον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ἱκανοὶ καὶ ἄριστοι ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν εἶναί τινες· ἐτιμωρήθησαν οὕτως οἱ ἱκανοὶ, καὶ ἐβραβεύθησαν οἱ μέτριοι καὶ ἀμελεῖς. Ἵνα δὲ μὴ μείνῃ περὶ τούτου μηδεμία ἀμφιβολία, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ἀναγνώσω σημείωμα, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὑπ’ ὄψιν του ὁ τέως Ὑπουργὸς κατὰ τὰς διδασκαλικὰς μεταβολάς· ἐκ παραδόξου συμπτώσεως εὑρίσκεται ἐν χερσί μου ἀντίγραφον τοῦ σημειώματος τούτου, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ἐν τῷ πρώην ὑπουργικῷ χαρτοφυλακείῳ τοῦ ἐκ Λοκρίδος κ. Βουλευτοῦ...

§73ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως νὰ δηλώσῃ, ἐὰν εὗρε τοιοῦτόν τι ἐν τῷ Ὑπουργείῳ.

§74ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ Ὑπουργοῦ ὄχι.

§75ΣΤΑΗΣ. Τὸ σημείωμα τοῦτο εἶναι, οὕτως εἰπεῖν, τὸ φύλλον ποιότητος ἑνὸς ἑκάστου ἐκ τῶν ἀπολυθέντων γυμνασιαρχῶν καὶ καθηγητῶν· τὸ πρωτότυπον ὁ ἐκ Λοκρίδος κ. Βουλευτὴς τὸ ἔλαβε μεθ’ ἑαυτοῦ, ἐγὼ ἔχω ἀντίγραφον. Ἰδοὺ δὲ τί λέγει τὸ σημείωμα περὶ τῶν ἀπολυθέντων καθηγητῶν (ἀναγινώσκει): «1) Α. Παπαγεωργίου, γυμνασιάρχης, ἱκανὸς καὶ αὐστηρός· ἀπελύθη, ἀναδιωρίσθη. 2) Κ. Κασιμάτης, ἱκανὸς καὶ φιλόπονος· ἀπελύθη, ἀναδιωρίσθη. 3) Π. Παναγιωτίδης, ἱκανός· ἀπελύθη, ἀναδιωρίσθη, προήχθη. 4) Δ. Παπαγεωργίου, μέτριος, πλὴν φιλόπονος· ἀπελύθη, ἀναδιωρίσθη. 5) Δ. Ἐπισκοπίδης, ἀνίκανος· ἀπελύθη, ἀναδιωρίσθη. 6 Π. Δούκας, ἐλαστικὸς καὶ μέτριος· ἀπελύθη, ἀναδιωρίσθη. 7) Θ. Ὀλύμπιος, ἱκανὸς, πλὴν εὐτελέστατος· ἀπελύθη, ἀναδιωρίσθη. 8) Πλ. Οἰκονόμου, εὐτελὴς καὶ ἀνίκανος· ἀπελύθη, ἀναδιωρίσθη. 9) Α. Παπαγιαννόπουλος, τέρας ἀμαθείας καὶ κακοηθείας· ἀπελύθη, ἀναδιωρίσθη...»

§76ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Σεῖς, βλέπω, ἀποδίδετε κατηγορίας ἀορίστους ἐναντίον ἀπόντων προσώπων.

§77ΚΟΡΟΜΑΝΤΖΟΣ. Συκοφαντεῖτε πρόσωπα διακρινόμενα ἐπὶ ἠθικότητι καὶ ἱκανότητι, καὶ θέλετε νὰ ἐκδικήσητε προσωπικὰ πάθη.

§78ΣΤΑΗΣ. Ἐγὼ ἀναγινώσκω τὰς κρίσεις καὶ τὰ σημειώματα τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ σας, ἢ τῶν συνεταίρων του, περὶ τῶν ἀπολυθέντων γυμνασιαρχῶν καὶ καθηγητῶν, καὶ τὰ ὁποῖα ἐγὼ κατ’ οὐδένα λόγον δὲν ἀποδέχομαι.

§79ΚΟΡΟΜΑΝΤΖΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι τοιαῦτα χαρτιὰ ἀνυπόγραφα δὲν πρέπει νὰ ἀναγινώσκωνται, καὶ διὰ τοῦτο φέρω ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θ’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος τῶν Βουλευτῶν· μεθ’ ὃ γίνεται ἡ διαλογή).

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπαρτία δὲν ὑπάρχει. Παρόντες 101. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 8 μ.μ.