1893.12.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 32

τῆς 9 Δεκεμβρίου 1893.

(Πέμπτη).

Ὥρα 6 μ. μ.

(Προεδρεύοντος τοῦ ἀντιπροέδρου κ. Βαρβαρήγου Πήλικα).

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰν τοῦ Βασιλείου Κανελλοπούλου, ἀποστράτου ταγματάρχου, παραπονουμένου ὅτι τῷ καθυστερεῖται παρὰ τοῦ ταμείου τῶν ἐπαρχιακῶν πληρωμῶν ἡ σύνταξίς του τοῦ μηνὸς Ἰανουαρίου ἐ. ἔ.

§2ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ νόμος προεῖδε καὶ διέταξε νὰ μὴ κατάσχωνται αἱ συντάξεις τῶν συνταξιούχων. Ἐν τούτοις οἱ κερδοσκόποι ἀγοράζουσι τὰς συντάξεις αὐτῶν τῶν πτωχῶν ἀνθρώπων, διότι δὲν ἐξαργυροῦνται αὗται ἐγκαίρως παρὰ τοῦ ταμείου, προεξοφλοῦντες αὐτὰς ἐπὶ ἁδρῷ τόκῳ, καὶ πληρόνονται αὐτοὶ παρὰ τοῦ ταμείου. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διατάξῃ τοὺς ταμίας, ὅπως αἱ πληρωμαὶ γίνωνται αὐτοπροσώπως πρὸς τοὺς συνταξιούχους.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδιοκτῆταί τινες φορτηγίδων παραπονοῦνται κατὰ τοῦ φόρου περὶ τελῶν ἀγκυροβολίας, καὶ ζητοῦσι ν’ ἀπαλλαγῶσιν αὐτοῦ.

§4ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ν’ ἀποδώσῃ δικαιοσύνην εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους. Αὐτοί, ἔχοντες μικρὰ πλοιάρια, πληρόνουν φόρον ἐπιτηδεύματος, ἀλλὰ συγχρόνως ἐπιβάλλεται αὐτοῖς καὶ φόρος ἀγκυροβολίας ὑπέρογκος· εἶναι δὲ ἄδικον νὰ ὑποβάλλωνται οἱ πτωχοὶ οὗτοι ἄνθρωποι εἰς δύο φόρους.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἐκ Πυλίας βουλευτὴς κ. Σάκκης ὑποβάλλει τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν (ἀναγινώσκει): «Παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, τίνα μέτρα ἔλαβε, κατόπιν προηγουμένης ἐπερωτήσεώς μου, περὶ τῆς ἐν Κορώνῃ ἀνεγειρομένης οἰκίας ὑπὸ τοῦ Ν. Ταρσούλη ἐπὶ οἰκοπέδου ἀνήκοντος εἰς τὸ Δημόσιον καὶ οὗ ἡ ἀξία ὑπερβαίνει τὰς 10,000 δραχμῶν. Ὡσαύτως τί ἐνήργησε περὶ τῶν ἔξωθεν τῆς πόλεως Τυρνάβου καταληφθεισῶν γαιῶν ὑπὸ τοῦ Μπαφάλη.»

§6Γ. Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Κύριε Πρόεδρε, χθὲς ἐλησμόνησα νὰ προσθέσω καὶ ἕτερον λόγον σπουδαῖον, δι’ ὃν ἐπῆλθεν ἡ ἔλλειψις τῶν ἀνδρῶν τοῦ ναυτικοῦ. Ὁ προϋπολογισμὸς ἀναλόγως τῶν τότε ἀναγκῶν κατέταξε τὰ πλοῖα εἰς πλοῖα ἐνεργὰ καὶ εἰς πλοῖα παρωπλισμένα. Τὰ τῆς ἐνεργείας ἦσαν τὰ τρία θωρηκτὰ καὶ ἡ ἐκπαιδευτικὴ ἐν Πόρῳ μοῖρα· πάντα τὰ λοιπὰ εἶχον τεθῇ εἰς κατάστασιν παροπλισμοῦ. Ἀλλὰ τὸ Δημόσιον, ἕνεκα τῶν μέτρων κατὰ τῆς χολέρας καὶ κατὰ τοῦ λαθρεμπορίου, ἠναγκάσθη νὰ ὁπλίσῃ τὰ πλοῖα «Ἀχελῷον», «Πηνειὸν» καὶ «Εὐρώταν», ἐκτὸς τοῦ «Ἀλφειοῦ», καὶ ἐκ τούτου προῆλθεν ἡ ἔλλειψις τῶν ἀνδρῶν, ἥτις ἐλπίζω ὅτι θὰ προληφθῇ ἐν τῷ νέῳ προϋπολογισμῷ, διὰ νὰ μὴ συμβῇ ὅ,τι συνέβη ὡς ἐκ τῆς ὁπλίσεως τῶν τριῶν ἐκείνων πλοίων, τὴν ὁποίαν ἡ ἀνάγκη ὑπηγόρευσε.

§7ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Σχετικῶς πρὸς τὰς ἀνακοινώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, νομίζω καθῆκόν μου νὰ ὑπομνήσω εἰς αὐτὸν, ὅτι αἱ πληροφορίαι αὐτοῦ δὲν εἶναι ἀκριβεῖς, φαίνεται δὲ, ὅτι δὲν ἐμελέτησε καλῶς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν τοῦ τρέχοντος ἔτους· διότι ἐν αὐτῷ ἀλογίστως τὸ πνεῦμα τῆς οἰκονομίας, τὸ ὁποῖον διέπνεε κατὰ τὴν ἐπιψήφισίν του, ἐπέβαλεν εἰς τὸν τότε Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ καταργήσῃ τὰς πλείστας θέσεις, τὰς ἀπαραιτήτους πρὸς λειτουργίαν τῶν τριῶν μοναδικῶν θωρηκτῶν πλοίων μας· ἐντεῦθεν δὲ ὁ τότε προϋπολογισμὸς ἐνόμιζεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ὑποβιβάσῃ τοὺς θερμαστὰς καὶ νὰ ἐλαττώσῃ τὰς μισθοδοσίας αὐτῶν· τὸ ἀποτέλεσμα δὲ τῶν τοιούτων δῆθεν οἰκονομιῶν ἦτο, ὅτι πλεῖστοι ἐκ τῶν παλαιῶν θερμαστῶν παρῃτήθησαν, τινὲς δ’ ἐξ αὐτῶν ἀπελύθησαν. Καὶ γνωστὸν εἶναι, ὅτι οἱ θερμασταὶ δὲν δημιουργοῦνται ὡς ἀπὸ μηχανῆς καὶ ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ συλλέξωμεν αὐτοὺς ἐκ τῶν τριόδων, ἀλλὰ χρήζουσι χρόνου μακροῦ, ὅπως ἐκγυμνασθῶσιν. Ἑπομένως ἦτο πολὺ φυσικὸν, τὸ ἐγκαταλειφθὲν πάντοτε εἰς τὴν τύχην του ναυτικόν μας νὰ εὑρεθῇ, ὑπὸ τὸ σύστημα τοῦ κ. Τρικούπη, ἄνευ θερμαστῶν, ἀφοῦ εἶναι βεβαίως γνωστὸν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ὅτι τὰ τρία θωρηκτά μας, διὰ νὰ λειτουργήσωσι κανονικῶς ἐν πλήρει ἐνεργείᾳ, ἔχουσιν ἀνάγκην ἕκαστον ἐξ αὐτῶν ἑκατὸν εἴκοσι θερμαστῶν, καὶ διὰ νὰ κινηθῶσι μόνον, ἔχουσιν ἀνάγκην ἕκαστον ἑβδομήκοντα πέντε θερμαστῶν. Ἀντιθέτως πρὸς ταῦτα, διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ νομίζω ὅτι ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν περιωρίσθη πραγματικῶς εἰς εἰκοσιπέντε μόνον ἄνδρας δι’ ἕκαστον. Νομίζει σχετικῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι δύνανται νὰ γυμνασθῶσι θερμασταὶ κατὰ τὸ καὶ διὰ τὸ ναυτικὸν σύστημα τοῦ κ. Τρικούπη τῆς ἀναμορφώσεως πάντων τῶν κλάδων ἐν γένει τῆς διοικήσεως; Συγκεκριμένως ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι καὶ ἐγὼ, ὅτε δῆθεν ἐπετήρει τὸ ναυτικὸν ἡμῶν εἰς ἀλλοδαπὸς, ἀντελήφθην μετ’ ἐκπλήξεως, ὅτι ἐγυμνάζοντο τότε οἱ θερμασταὶ οὐχὶ ἐντὸς τοῦ κύτους τῶν πλοίων, οὐχὶ διὰ νὰ ἀνθέξωσιν εἰς τὴν θερμοκρασίαν τῶν 55 βαθμῶν, ἣν ἔχουσι τὰ θωρηκτά μας, ἀλλὰ πῶς νομίζετε, κύριε Πρόεδρε; εἰσάγοντες ἐν Πόρῳ ἄμμον διὰ τοῦ πτύου εἰς ὑποθετικὸν κλίβανον θωρηκτοῦ ἐν τῇ ξηρᾷ. Καὶ οὐδεὶς θὰ δυνηθῇ νὰ μὲ διαψεύσῃ περὶ τούτου, διότι ἐγὼ ὁ ἴδιος ἀντελήφθην τὸ σύστημα τοῦτο ἐν Πόρῳ, καὶ ἔῤῥιξα τότε ἐπὶ τῷ τοιούτῳ συστήματι, ἐγὼ ὁ χερσαῖος. Μόνον εἰς τὸ Κράτος αὐτὸ τὸ πρωτότυπον δύνανται νὰ συμβαίνωσι τοιαῦτα παράδοξα. Ἀντελήφθην δὲ τότε μαγείρους τῶν πολεμικῶν πλοίων διδασκομένους τὴν μαγειρικὴν κατὰ τὸ σύστημα τῆς ἀναμορφώσεως, λαμβάνοντας δηλ. ξύλινα σχήματα ἰχθύων καὶ θέτοντας αὐτὰ εἰς τὸ τηγάνιον, διατασσομένους δὲ νὰ στρέφωσι καὶ ἀναστρέφωσιν αὐτά! (ἱλαρότης). Τὸ ἐπάγγελμα, κύριοι συνάδελφοι, τοῦ θερμαστοῦ ἐν ὥρᾳ ἀνάγκης ἁπλῆς κινητοποιήσεως τῶν πλοίων, — ὄχι ἐν ὥρᾳ πολέμου, διότι, εἰς ὃ σημεῖον περιήλθομεν, τῆς χρεωκοπίας καὶ τοῦ ἐθνικοῦ ἐξευτελισμοῦ, τοῦτο εἶναι ὄνειρον καὶ διὰ τὰς μεθεπομένας ἴσως γενεὰς, — τὸ ἐπάγγελμα, λέγω, τοῦ θερμαστοῦ εἶναι τὸ ἐπιπονώτερον, τὸ δυσκολώτερον ἐκ τῶν ναυτικῶν· διὰ νὰ ὑπηρετήσωσιν ἑπομένως οὗτοι ἐπαρκῶς, πρέπει νὰ ἔχωσι πρὸ παντὸς πεποίθησιν, ὅτι δύνανται νὰ ἔχωσι προαγωγὴν καὶ ὅτι δὲν θὰ ὑπηρετῶσι συνεχῶς καὶ ἀδιαλείπτως, ἄνευ ἀνέσεως, διότι τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς τὰ πολεμικὰ πλοῖα, καὶ μάλιστα κατὰ τὸ σύστημα τὸ ἐφαρμοσθὲν εἰς τὰ ἰδικά μας θωρηκτὰ, ἀφοῦ οὗτοι μετὰ ὑπηρεσίαν ἓξ μηνῶν, κατὰ τὰ ἐφαρμοζόμενα εἰς τὰ ἄλλα Κράτη, καὶ δύο ἔστω ἐτῶν κατὰ τὸ ἰδικόν μας σύστημα, πρέπει νὰ τυγχάνωσιν ἀνέσεως διὰ διακοπῆς τῆς ἐργασίας των. Καὶ δικαιολογεῖται σήμερον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, λέγων ὅτι ἡ ἐπελθοῦσα χολέρα συνετέλεσεν εἰς τὴν ἀνεπάρκειαν τῶν ἀνδρῶν τοῦ ναυτικοῦ καὶ ἰδίως τῶν θερμαστῶν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀκριβὲς τοῦτο, διότι τὰ τρία μικρὰ πλοῖα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερε, δὲν ἀπησχόλησαν πλέον τῶν 10 ἢ 15 θερμαστῶν. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄργους κ. Βουλευτὴς, ὡς παράδειγμα τῆς ἀνεπαρκείας ἢ τῆς ἀπρονοησίας μᾶλλον τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ἐχαρακτήρισε τὴν περίπτωσιν τῆς μεταφορᾶς τῶν θωρηκτῶν μας εἰς Πόρον ἐκ τοῦ Ναυστάθμου, διὰ τὴν ὁποίαν ἐχρειάσθησαν 25 θερμασταί, ὅπως ἐκ τοῦ Ναυστάθμου μετακομίσωσιν ἀλληλοδιαδόχως τὰ τρία θωρηκτὰ εἰς Πόρον. Βεβαίως, ἐνδιαφερόμενοι ἡμεῖς ὑπὲρ τοῦ ναυτικοῦ, ὀφείλομεν νὰ ὑπομνήσωμεν εἰς ὑμᾶς, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ τρέχοντος ἔτους παρέλειψε τὰ στοιχειωδέστερα ἐκ τῶν ἀναγκαιούντων εἰς τὸ ναυτικὸν ἡμῶν, ἐλπίζω δὲ, ὅτι δὲν θὰ συμβῇ τοῦτο καὶ εἰς τὸν μέλλοντα προϋπολογισμόν. Ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ ὕψους περὶ τῆς ἐν γένει καταστάσεως μας ἐπιτρέψατέ μοι, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν, νὰ κατέλθω καὶ εἰς πολὺ χαμηλὸν ἔδαφος, καὶ νὰ σᾶς ὑπομνήσω, ὅτι πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰ νόμιμα ὀργανικὰ κείμενα ἡμῶν, καὶ ὅτι πρέπει ἐπὶ τέλους νὰ καταπέσῃ πᾶς φραγμὸς, ὁ ὁποῖος τίθεται πρὸ παντὸς λειτουργοῦ τοῦ Κράτους εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων του καὶ εἰς τὴν νομιζομένην χρῆσιν τῶν δικαιωμάτων του. Βεβαίως δὲν ἐλησμονήσατε, ὅτι ὑπάρχει νόμος ἢ κανονισμὸς, διέπων τὰ τῶν λιμεναρχείων τοῦ Κράτους, κατ’ αὐτὸν δὲ, οἱ διευθυνταὶ τῶν κεντρικῶν λιμεναρχείων δέον νὰ ὦσι πλωτάρχαι τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ. Ἐρωτῶ ὑμᾶς, εἶναι τοιοῦτοι ἀξιωματικοὶ πλωτάρχαι τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ οἱ λιμενάρχαι Πατρῶν, Βώλου καὶ Κερκύρας; Εἰς τὸ μὲν ἐξ αὐτῶν εἶναι εἷς ἀνθυποφροντιστὴς, γραμματεὺς λιμεναρχεύων, εἰς τὸ ἕτερον εἶναι εἷς ὑποφροντιστὴς, γραμματεὺς λιμεναρχεύων, εἰς τὸ τρίτον, τὸ τῶν Πατρῶν, ἦτο εἷς ὑποπλοίαρχος τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ, ἀλλὰ κατὰ τὰς τελευταίας πληροφορίας καὶ οὗτος ἀντικατεστάθη ὑπὸ οἰκονομικοῦ ἀξιωματικοῦ, ὑποφροντιστοῦ ἢ ἀνθυποφροντιστοῦ. Βεβαίως δὲν θὰ χαθῇ τὸ Ἑλληνικὸν, θὰ εἴπητε, καὶ οὔτε ὑπάρχει ἐλπὶς νὰ διορθωθῇ, ἐφ’ ὅσον ἐξακολουθεῖ νὰ διευθύνῃ τὸ Κράτος τὸ πρὸ δεκαετίας ἰσχῦον σύστημα. Ἀλλὰ μὴ ἐγκαταλίπετε εἰς ἐξευτελισμὸν καὶ τὸν τελευταῖον ἐκ τῶν στοιχειωδῶν νόμων, οἵτινες κανονίζουσι τὰ τῆς κανονικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου σας. Τελευταῖον θὰ ὑπομνήσω τὸ ἑξῆς εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, διότι ὑποθέτω ὅτι ἀφορᾷ καὶ εἰς αὐτὸν ἡ ἐπερώτησίς μου αὕτη· ἴσως περισσότερον ἀφορᾷ αὕτη εἰς τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, εἶναι ὅμως λίαν σχετικὴ καὶ πρὸς αὐτὸν, διότι τὸ ζήτημα ἀφορᾷ εἰς τὴν ἐμπορικὴν ἡμῶν ναυτυλίαν. Πρὸ ἡμερῶν ἐγνώσθη, καὶ βεβαίως δὲν ἐλησμόνησεν ἡ Βουλὴ τὴν οὐσιωδεστάτην ἐκείνην ἐπερώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Σκοπέλου Βουλευτοῦ, ὅτι πλοῖα φέροντα τουρκικὴν σημαίαν, ἀνήκοντα δὲ εἰς τὴν Ἑταιρίαν τοῦ Μονοπωλίου τῆς Τουρκίας, ὄχι μόνον συνέλαβον καὶ κατεβύθισαν πλοῖον ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν, ἀλλὰ καὶ ἐφόνευσαν ναύτας· κατὰ τὰς τελευταίας δὲ πληροφορίας, ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις, ἂν καὶ τὸ γεγονὸς τοῦτο συνέβη ἐν ταῖς Ἑλληνικαῖς θαλάσσαις, ἐδικαίωσεν ἐκείνους, οἵτινες οὕτω πειρατικῶς προσηνέχθησαν. Περὶ τοῦ πραξικοπήματος τούτου κατὰ τῆς σημαίας ἡμῶν, ἐρωτῶ καὶ τοὺς τρεῖς Ὑπουργοὺς, —διότι ὑποθέτω ὅτι εἰς τὴν δικαιοδοσίαν καὶ τῶν τριῶν ἀνάγεται, —ἔλαβον μέριμνάν τινα; ἢ νομίζουσιν ὅτι ἐπιτρέπεται ἀτιμωρητεὶ νὰ τελῶνται τοιαῦται βιαιοπραγίαι παρὰ ξένων ἐντὸς τῶν Ἑλληνικῶν θαλασσῶν κατὰ τῆς ἐμπορικῆς ἡμῶν ναυτιλίας; Καὶ τότε, ἐὰν ἐν σιγῇ παρέλθῃ καὶ τὸ πραξικόπημα αὐτὸ, εἶναι δυνατὸν πλέον ἡ σημαία ἡ Ἑλληνικὴ ἀφόβως, ἀνερυθριάστως, νὰ διαπλέῃ τὰς θαλάσσας ἡμῶν; Βεβαίως ἐγὼ ἀναγνωρίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔλαβεν ἤδη ὅλα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ὤφειλε καὶ ὀφείλει νὰ λάβῃ, διὰ νὰ ἱκανοποιήσῃ τὴν προσβληθεῖσαν σημαίαν ἡμῶν καὶ τοὺς δολοφονηθέντας συμπολίτας ἡμῶν. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐνόμισεν, ὅτι ὤφειλε νὰ καταστήσῃ γνωστὸν ποῖα εἶναι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἀπέναντι τοῦ προσβαλόντος Κράτους, νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται ἡμῖν, τοῖς ἀντιπροσώποις τοῦ ἔθνους, νὰ παρακαλέσωμεν συμπληρωματικῶς τὴν Κυβέρνησιν, μετὰ τὴν προηγηθεῖσαν ἐπερώτησιν τοῦ κ. ἐκ Σκοπέλου Βουλευτοῦ, νὰ λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα, διότι ἐνταῦθα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγηται ποῖα συμφέροντα διακινδυνεύουσιν, ὅταν ἀτιμωρητεὶ τὰ πλοῖα ἡμῶν δύνανται νὰ καταδιώκωνται τόσον καταστρεπτικῶς εἴτε ἀπὸ τὰ πλοῖα τοῦ Τουρκικοῦ Μονοπωλίου, εἴτε ἀπὸ τὰ πλοῖα τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως. Πάντες γνωρίζομεν πόσων ἑκατομμυρίων δραχμῶν συμφέροντα ἔχομεν διὰ τῆς διενεργουμένης μικρᾶς ἱστιοφόρου ναυτιλίας μας μεταξὺ τῶν λιμένων ἡμῶν καὶ τῶν λιμένων τῆς γείτονος ἐπικρατείας· ὅταν δὲ ἐν σιγῇ παρέλθῃ τὸ τοιοῦτον πραξικόπημα, βεβαίως τοῦτο θὰ ᾖναι καίριον τραῦμα κατὰ τῆς ἐμπορικῆς ἡμῶν ναυτιλίας. Καὶ σήμερον εἶχον ἐξ Ἑρμουπόλεως διαμαρτύρησιν παρ’ ἐμπόρων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι σπουδαιότατον συμφέρον εἰς τὴν ἐξακολούθησιν τῆς ναυτικῆς ταύτης ἐμπορίας, καὶ ἐξανίστανται, πῶς ἡ Κυβέρνησις μέχρι σήμερον δὲν ἔλαβε σπουδαιότατα μέτρα κατὰ τοῦ συμβάντος πραξικοπήματος, ἐκφράζουσι δὲ τὸν φόβον των, ἂν θὰ δύνανται εἰς τὸ μέλλον νὰ ἐξακολουθῶσι τὴν τοιαύτην ἐμπορίαν, ἡ ὁποία φέρει σπουδαιότατα κέρδη εἰς τὸ Κράτος.

§8ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ. Ὁ προλαλήσας ἀξιότιμος ἐκ Νάξου Βουλευτὴς συνεβούλευσε τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ μελετήσῃ καλλίτερον τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1893. Φρονῶ ὅτι ἡ συμβουλὴ αὕτη πολλῷ δικαιότερον δύναται ν’ ἀπευθυνθῇ πρὸς τὸν συμβουλεύσαντα Βουλευτήν. Εἶπεν ὁ κύριος Βουλευτής, ὅτι, εἰσάγοντες τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν τοῦ 1893, κατηργήσαμεν θέσεις σπουδαίας ἐπὶ τῶν θωρηκτῶν. Εἰς τοῦτο πλανᾶται, καὶ ὑποθέτω ὅτι ἡ πλάνη του προέρχεται ἐκ τοῦ ὅτι ἀγνοεῖ τὸν ἐν ἰσχύϊ ὀργανισμὸν τῶν θωρηκτῶν, καθ’ ὃν ἡ ἐν ἐνεργείᾳ δύναμις αὐτῶν ἡ πλήρης ἀποτελεῖται ἐκ 397 ἀνδρῶν, ἡ δὲ ἠλαττωμένη ἀποτελεῖται ἐκ 320. Τὴν ἠλαττωμένην δύναμιν ταύτην διετηρήσαμεν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1893, ἐννοεῖται δέ, ὅτι ἡ ἐλάττωσις γίνεται ἀνάλογος ἐφ’ ὅλους τοὺς κλάδους τῆς ὑπηρεσίας τῶν θωρηκτῶν, συνεπῶς καὶ εἰς τὸν κλάδον τῶν θερμαστῶν. Εἶπεν ὁ κ. Βουλευτής, ὅτι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἐκείνῳ προεβλέψαμεν μόνον περὶ 25 θερμαστῶν δι’ ἕκαστον θωρηκτόν· ἀλλὰ πλανᾶται, διότι προεβλέψαμεν περὶ 50 θερμαστῶν δι’ ἕκαστον, ὡς ὁρίζει ὁ ἐν ἰσχύϊ ὀργανισμός...

§9ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Ἠλαττώσατε τὴν μισθοδοσίαν, καὶ παρῃτήθησαν οἱ ἄνθρωποι.

§10ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς λέγει, ὅτι ἠλαττώσαμεν τὴν μισθοδοσίαν τῶν θερμαστῶν καὶ ἐθελοντῶν. Τοῦτο εἶναι ἀληθές, ἐγένετο δὲ διὰ νόμου, ἀλλ’ ὡς ἐνθυμεῖται ἡ Βουλή, εἴχομεν μειώσει καὶ τὴν ἀντιμισθίαν τῶν ναυτῶν. Προέβημεν δὲ εἰς τὸ μέτρον ἐκεῖνο τῆς ἐλαττώσεως τῆς μισθοδοσίας τῶν ἐθελοντῶν θερμαστῶν, διότι ἡ προπαιδευτικὴ μοῖρα ἤρχισε νὰ ἀποδίδῃ ναυτοθερμαστὰς ἀρκοῦντας διὰ τὴν ὑπηρεσίαν. Καθ’ ὅσον λοιπὸν ηὔξανον οὗτοι, ἐνομίσαμεν καλὸν νὰ ἐλαττώσωμεν τοὺς ἐθελοντὰς, ἓν μέτρον δὲ πρὸς ἀνακοπὴν τῆς προσελεύσεως τῶν ἐθελοντῶν ἦτο ἡ ἐλάττωσις τοῦ μισθοῦ αὐτῶν. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸν ὅλον ἀριθμὸν τῶν θερμαστῶν, τὸν ὁποῖον ἀνεγράψαμεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, τὸν ἐθεωρήσαμεν ὡς ἀρκοῦντα διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν εἰς κατάστασιν ἐνεργείας ἀναγραφέντων πλοίων. Ἐν τῷ προϋπολογισμῷ εἴχομεν ἀναγράψει ἐν ἐνεργείᾳ τὰ τρία θωρηκτὰ, καὶ δύο ἕτερα, τουτέστι τὴν «Ὄλγαν» καὶ τὸν «Ἄρην», ἕτερα δύο ἐν ἐφεδρείᾳ, πάντα δὲ τὰ λοιπὰ ἐν παροπλισμῷ. Ἐπειδὴ ὅμως μεταξὺ τῆς ὑποβολῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τῆς ἐπιψηφίσεως αὐτοῦ ἐπαρουσιάσθη ἀνάγκη νὰ ἐφοπλισθῶσι καὶ ἄλλα πλοῖα, εἶχον λάβει τὴν τιμὴν νὰ προτείνω κατὰ τὴν ἐπιψήφισιν μικρὰν αὔξησιν τῶν θερμαστῶν, ἣν παρεδέχθη ἡ Βουλή. Ἐν τούτοις κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ 1893 εἴχομεν ἐν ἐνεργείᾳ τὰ ἑξῆς πλοῖα· τὰ τρία θωρηκτὰ, ἅτινα εἶχον σταλῆ κατὰ πρῶτον εἰς Κέρκυραν, ἐκεῖθεν δὲ ἓν ἐξ αὐτῶν μετέβη εἰς Νεάπολιν διὰ τὰς ἑορτὰς τοῦ βασιλέως τῆς Ἰταλίας, εἶτα δὲ καὶ τὰ τρία εἰς Τάραντα δι’ ἐπισκευήν· ἀλλὰ πλὴν αὐτῶν εἴχομεν ἐν ἐνεργείᾳ καὶ τὴν «Μυκάλην», τὸν «Ἀχελῷον», τὴν «Σῦρον» καὶ τὴν «Σφακτηρίαν», οὐδὲν δὲ παράπονον ἠγέρθη περὶ ἐλλείψεως θερμαστῶν. Ὥστε βλέπει ὁ κ. Βουλευτής, ὅτι συμφώνως πρὸς τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα εἴχομεν ἀναγράψει ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1893, εἴχομεν θερμαστάς, δι’ ἕκαστον δὲ θωρηκτὸν εἴχομεν 50 θερμαστάς, ἤτοι τὴν ἠλαττωμένην δύναμιν τῆς ἐν ἐνεργείᾳ καταστάσεως, συμφώνως πρὸς τὸν ὀργανισμὸν τοῦ ναυάρχου Lejeune, τὸν ἐν ἰσχύϊ.

§11ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Δὲν ἀδικῶ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, διότι βεβαίως ὅσον εἶμαι ἐγὼ ναυτικός, ἄλλο τόσον εἶναι καὶ αὐτός. Ἀλλὰ βεβαίως ἔπρεπε νὰ γνωρίζωμεν, ὅτι τὰ θωρηκτά, ὡς εἶναι κατεσκευασμένα, εἶναι ἀδύνατον καὶ διὰ τὴν ἐλαχίστην κίνησίν των νὰ ἀπαιτήσωσιν ἀριθμὸν θερμαστῶν ὀλιγώτερον τῶν 65 ἕκαστον, ἀλλὰ πραγματικῶν θερμαστῶν. Ἦτο δὲ ἑπόμενον νὰ περιμένῃ ὁ ἀξιότιμος πρώην Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, ὅτι μετὰ τὴν ὑποβίβασιν τῶν βαθμῶν τῶν ἐπὶ πολλὰ ἔτη ὑπηρετούντων θερμαστῶν οἱ πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν δὲν θὰ ἔστεργον νὰ ἐξακολουθήσωσιν ὑπηρετοῦντες μὲ τὴν μείωσιν τῆς μισθοδοσίας των. Βεβαίως καὶ ἐγὼ ἐμελέτησα τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ παρελθόντος ἔτους, καὶ εἶδον ὅτι ἀνελόγει δι’ ἕκαστον τῶν θωρηκτῶν ἀριθμὸς 50 θερμαστῶν, ἀλλὰ τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι, ὅτι δὲν ἐδέχθησαν νὰ ὑπηρετήσωσιν οὗτοι μὲ μισθοδοσίαν μικροτέραν, καὶ ἐκ τούτων ἄλλοι μὲν παρῃτήθησαν ἄλλοι δὲ ἀπελύθησαν, καὶ οὕτω ὑπηρετοῦσιν εἰς ἕκαστον θωρηκτὸν περὶ τοὺς 25 μόνον θερμασταί. Ὅταν ἦναι γνωστόν, ὅτι παρῆλθον ἡ ἐποχή, καθ’ ἣν ὁ Μιαούλης, ὁ Κανάρης, ὁ Τομπάζης καὶ ὁ Σαχτούρης κατενίκων τοὺς ἀντιπάλους ἡμῶν διὰ τῆς ἐπιτηδειότητος τῶν ναυτῶν ἡμῶν περὶ τὴν διαχείρισιν τῶν ἱστίων, ἡ δὲ ἱκανότης τῶν ναυτῶν κατῆλθεν ἐκ τοῦ ὕψους τῶν ἱστίων εἰς τὰ βάθη τοῦ κύτους, καὶ ἔχομεν ἑπομένως πλέον ἀνάγκην ἀνδρῶν δυναμένων νὰ ἀντέχωσιν εἰς τὴν θερμότητα τοῦ κύτους τοῦ θωρηκτοῦ, οὗτοι δὲ εἶναι ἐκεῖνοι, οἵτινες κινοῦσι ὅλην τὴν δύναμιν αὐτοῦ, πρέπει νὰ μὴ ἤμεθα φειδωλοὶ οὔτε εἰς τὸν ἀριθμὸν οὔτε εἰς τὴν μισθοδοσίαν αὐτῶν.

§12ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ. Πλὴν τῶν πλοίων, τὰ ὁποῖα ἀνεγράψαμεν εἰς κατάστασιν ἐνεργείας ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, ἐθέσαμεν εἰς ἐνέργειαν κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ 1893 ἕτερα πέντε πλοῖα, χωρὶς νὰ αἰσθανθῶμεν τὴν ἔλλειψιν τῶν θερμαστῶν. Τοῦτο ἀποδεικνύει εἰς τὸν κ. Βουλευτήν, ὅτι ὁ ἀριθμὸς, τὸν ὁποῖον προεβλέψαμεν, ἦτο ἐπαρκής.

§13ΚΡΙΕΖΗΣ. Ἡ εἰς τὰ πλοῖα ταῦτα μετάθεσις τῶν θερμαστῶν ἐγένετο ἐκ τῆς θωρηκτῆς μοίρας.

§14ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Ὡμιλήσατε περὶ τοῦ ἀριθμοῦ ἐν γένει τῶν ναυτῶν, κύριε Σκουλούδη, καὶ εἴπατε, ὅτι εἴχετε ἀριθμὸν ναυτῶν ἐπαρκῆ. Ἀλλ’ εἰς τί σᾶς χρησιμεύουσιν οἱ ναῦται ἐπὶ τοῦ καταστρώματος; διὰ νὰ καθαρίζωσι τὸ κατάστρωμα καὶ τὰ πυροβόλα; διὰ νὰ φυλάττωσι τὴν πυριταποθήκην; Ἀλλ’ ὅταν δὲν ἔχητε τὴν κινοῦσαν δύναμιν, τοὺς θερμαστάς, τί τοὺς θέλετε τοὺς ναύτας τοὺς ἄλλους; Εἴδατε τί ἔκαμεν ὁ νῦν Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἕνεκα τούτου; ἐπεβίβαζεν ἐπὶ ἑνὸς θωρηκτοῦ τοὺς θερμαστὰς τῶν ἄλλων δύο, διὰ νὰ τὸ μετακινήσῃ ἁπλῶς! Προκειμένου δὲ περὶ τῆς διαφωνίας μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τοῦ ὑποναυάρχου, πῶς ἀρνεῖται νὰ ὑποβάλῃ τὰ ἀπαιτούμενα ἔγγραφα; Πρόκειται ἆρά γε νὰ βλαβθῶσι σπουδαιότατα συμφέροντα τοῦ Κράτους, διὰ νὰ ἀρνῆται νὰ ὑποβάλῃ ἔγγραφα ἀφορῶντα εἰς ἁπλᾶ ὑπηρεσιακὰ ζητήματα; καὶ τοῦτο, ὅταν ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν ἡμῶν τὰ ἐν Ἀγγλίᾳ δημοσίᾳ συζητούμενα περὶ τοῦ Ἀγγλικοῦ στόλου! Τότε λοιπὸν, ὁσάκις Βουλευτής τις, ποιούμενος χρῆσιν τοῦ δικαιώματος τῶν ἐπερωτήσεων, ζητῇ ἔγγραφα, θὰ λαμβάνῃ τὴν ἀπάντησιν, ὅτι δὲν δύναται νὰ λάβῃ αὐτὰς τὰς πληροφορίας, διότι βλάπτονται τὰ δημόσια συμφέροντα!

§15ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἕν παράδοξον παρετήρησα εἰς ὅλην τὴν συζήτησιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν λέγει, ὅτι δὲν πταίει· ἀλλ’ ἀναγνωρίζει, ὅτι δὲν πταίει καὶ ὁ προκάτοχός του. Ἤδη μανθάνομεν, ὅτι δὲν πταίει καὶ ὁ προκάτοχος τοῦ προκατόχου του, καὶ τοῦτο τὸ ἀναγνωρίζει ἐπίσης ὁ κ. Ὑπουργὸς. Τίς λοιπὸν πταίει;

§16ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀρχιτέκτων Ἰωάννης Ἰωάννου ὑποβάλλει δι’ ἐμοῦ, κύριε Πρόεδρε, ἀναφορὰν, δι’ ἧς ὑποδεικνύει σκάνδαλόν τι. Προκειμένου διαγωνισμοῦ διὰ τὴν σύνταξιν τοῦ σχεδίου τῆς Ἀβερωφείου φυλακῆς τῶν ἐφήβων, ἐπὶ τῇ βάσει προκηρύξεως τῆς ἁρμοδίας ἐπιτροπῆς, οἱ ἀρχιτέκτονες προέβησαν εἰς σύνταξιν καὶ ὑποβολὴν σχεδίων, ἡ δὲ ἐπιτροπὴ ἐνέκρινε σχέδιόν τι ἀντὶ τοῦ ποσοῦ 200,000 δραχμῶν, καίτοι ἀνεγνώρισεν, ὅτι τοῦ παραπονουμένου ἀρχιτέκτονος τὸ σχέδιον ἦτο τὸ ἄριστον, ὅπερ ὅμως ἀπέῤῥιψεν, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι δὲν ὑπῆρχε πίστωσις ἢ ποσὸν ὡρισμένον ἐν τῷ προϋπολογισμῷ μεῖζον τῶν 200,000, τὸ δὲ ἀποῤῥιφθὲν ὑπερέβαινε τὸ ποσὸν αὐτὸ κατὰ 40,000 δραχμάς. Ἐν τούτοις, ἀντὶ νὰ προσκυρωθῇ εἰς ἕνα ἀρχιτέκτονα τὸ ἔργον, αἴφνης ἐκτίθεται κατὰ προσεχῆ Κυριακὴν τὸ ἔργον εἰς νέαν μειοδοτικὴν δημοπρασίαν, προϋπολογισθείσης τῆς δαπάνης εἰς 315,000 δραχμάς.

§17ΚΟΡΟΜΑΝΤΖΟΣ. Δὲν ἔχει ἁρμοδιότητά τινα ἡ Βουλὴ ἐπὶ τοῦ ζητήματος, διότι τὸ ἔργον εἶναι ἰδιωτικὸν, καὶ ἀπόδειξις τούτου εἶναι, ὅτι θὰ τὸ ἐγκρίνῃ ὁ κ. Ἀβέρωφ.

§18ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ λοιπὸν τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἐξετάσωσι τὸ πρᾶγμα, ἐφ’ ὅσον ἔχουσιν ἁρμοδιότητα, καὶ καθ’ ὅσον ὑπάρχει μεμπτόν τι, νὰ τὸ διορθώσωσι.

§19ΡΟΥΚΗΣ. Ἀναγνώσατε τὴν ἀναφοράν.

§20ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ (ἀναγινώσκει τὴν ἀναφοράν). Παρακαλῶ ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε, ν’ ἀποστείλητε εἰς τοὺς ἁρμοδίους τὴν ἀναφορὰν ταύτην πρὸς ἐνέργειαν τῶν δεόντων. Προκειμένου νὰ συζητηθῶσιν αἱ προτάσεις νόμων περὶ καταργήσεως τοῦ νόμου περὶ στρατιωτικῆς ἀστυνομίας καὶ τοῦ νόμου περὶ ἐκπαιδευτικῶν τελῶν, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν πληροφορίαι καὶ ἔγγραφά τινα διὰ τὴν δικαίαν καὶ ἐπιτυχῆ συζήτησιν τῶν προτάσεων τούτων. Ὡς πρὸς τὴν στρατιωτικὴν ἀστυνομίαν, νομίζω καλὸν οἱ κ. κ. Ὑπουργοὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ὑποβάλωσιν ἐκθέσεις ἀφορώσας τὰς ἐναντίον στρατιωτικῶν ἀστυνομικῶν καταγγελίας ἀπὸ τῆς εἰσαγωγῆς ἐν Ἀθήναις τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, εἰ μὴ νόμῳ, ἀλλὰ πράγματι. Πρὸς δὲ νὰ προσαγάγῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐκθέσεις τῶν Διευθυντῶν τῆς Ἀστυνομίας, ἐξ ὧν προκύπτουσιν οἱ λόγοι, δι’ οὓς ἀπελύθησάν τινες στρατιωτικοὶ ἀστυνόμοι καὶ ὑπαστυνόμοι. Τὴν στιγμὴν ταύτην ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ὁ πρώην Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς κ. Τζαβέλλας προέτεινεν ἀπόλυσιν ἀστυνόμου τινὸς, ὡς μετερχομένου τὸν ἐκβιαστὴν τῶν κοινῶν γυναικῶν...

§21ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν ἠμπορῶ νὰ ἠξεύρω ἐγὼ τοῦτο, διότι δὲν ἔγεινεν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μου. Θὰ ἐξετάσω.

§22ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἕτερον γεγονὸς ἀνήγγειλε χθὲς τὸ ἑσπέρας ὁ κ. Βουλευτὴς Ναυπλίας, ὅτι εἷς πολίτης ἐντιμότατος, Κεφαλλὴν, Μουσούρης ὀνόματι, ἐφυλακίσθη καὶ ἐδάρη ἀνηλεῶς, διότι ὤφειλεν ἐνοίκια. Ἕτερός τις, ποιμὴν, διελθὼν πρὸ τῆς ἀγροτικῆς ἀστυνομίας καὶ μὴ χαιρετήσας, συνελήφθη καὶ ἐδάρη ἀνηλεῶς. Δύναμαι νὰ σᾶς τὸν ἐπιδείξω, ἂν θέλητε, εἶναι καταμωλωπισμένος. Τοιαῦται εἶναι αἱ πράξεις τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας! Γνωρίζω ὅτι εἷς ἀστυνόμος κατηγορεῖται δι’ 80 ἢ 90 τοιαύτας πράξεις, καὶ δι’ οὐδεμίαν ἐξ αὐτῶν ἔδωκε λόγον, ἐκτὸς μιᾶς μόνον. Αὐτὴ ἡ σειρὰ τῶν καταγγελιῶν τί ἔγεινε; Τόσοι συκοφάνται εὑρέθησαν; Ἐν παρόδῳ λέγω, ὅτι δύο ἄγνωστοι, ἀλλὰ γνωστοὶ εἰς τοὺς Ὑπουργοὺς, ἔπαθον τὰ ἑξῆς. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει ἕνα βαπτιστικὸν, ὁ ὁποῖος ἔχει δύο καταστήματα ἐμπορικὰ ἐν Ἀθήναις, ἡ δὲ στρατιωτικὴ ἀστυνομία τὸν ἐξέλαβεν ὡς λωποδύτην, τὸν συνέλαβε καὶ τὸν ἔβαλε νὰ σαρόνῃ τοὺς δρόμους! Τὸν ἐπερνοῦσαν τὸν δυστυχῆ δεμένον ἀπὸ τὴν οἰκίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἡ δὲ σύζυγος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἔλεγεν «ἀφῆστε τὸν βαπτιστικόν μου!» ἀλλ’ εἰς μάτην! Ὁ υἱὸς τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν ἵστατο ἐν ὁδῷ τινι καὶ ὑβρίσθη καπηλικώτατα ὑπὸ τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων, ὡδηγήθη δὲ καὶ εἰς τὴν ἀστυνομίαν, καὶ δὲν ἠξεύρω τίνα λύσιν ἔλαβεν ἡ ὑπόθεσις. Εἶναι ἄπειρα τοιαῦτα γεγονότα, τὰ πλεῖστα τῶν ὁποίων ἔμειναν ἀκατάγγελτα, διότι οἱ παθόντες δὲν τολμῶσι νὰ καταγγείλωσι. Παρακαλῶ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ προσαγάγῃ τὰς τοιαύτας ἐκθέσεις, ἂν ὑπάρχωσι, καὶ σχετικὰς ἐκ τῆς ὑπηρεσίας πληροφορίας, διὰ ν’ ἀποδειχθῇ ποῖος θεσμὸς ἀστυνομίας διέπει τὴν Ἑλλάδα· διότι ἡ πλειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς σπεύδει νὰ ὑποβάλῃ ἔκθεσιν ἐπὶ τῆς σχετικῆς προτάσεως νόμου, συνηγοροῦσαν ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως αὐτοῦ τοῦ θεσμοῦ. Εὔχομαι νὰ μὴ λυθῇ τὸ ζήτημα τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας ἐπὶ τῆς ῥάχεως τῶν συνηγορούντων ὑπὲρ τοῦ θεσμοῦ τούτου. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως νὰ προσαγάγῃ πίνακα δηλοῦντα τὸν ἀριθμὸν τῶν φοιτητῶν τοῦ Πανεπιστημίου κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος τὸ μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου περὶ ἐκπαιδευτικῶν τελῶν, πρὸς δὲ νὰ καταθέσῃ ἔκθεσιν τῶν εἰσπράξεων τοῦ Πανεπιστημίου πρὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου τούτου. Νὰ καταθέσῃ δὲ καὶ ἔκθεσιν, ἐμφαίνουσαν πόσοι ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς ἐφοίτων πρὸ τοῦ νόμου καὶ πόσοι τώρα. Ὡσαύτως νὰ καταθέσῃ τὴν μεταξὺ τοῦ Ὑπουργείου καὶ τοῦ Πανεπιστημίου ἀλληλογραφίαν, δι’ ἧς τὸ Πανεπιστήμιον ζητεῖ χρήματα ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν διὰ νὰ ζήσῃ. Αὐτὰ τὰ πράγματα ὅλα, ἐν σχέσει λαμβανόμενα ὑπ’ ὄψιν, ἴσως πείσωσι τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ τὴν πλειονοψηφίαν νὰ καταργήσῃ ἢ διορθώσῃ αὐτὸ τὸ νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀνάξιον εἰς τὸν παρόντα αἰῶνα νὰ ὑπάρχῃ.

§23ΚΟΡΟΜΑΝΤΖΟΣ. Ὀφείλω νὰ δικαιολογήσω τὴν διακοπὴν, τὴν ὁποίαν ἔκαμα πρὸς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ἐξ Ἀττικῆς. Τῷ παρετήρησα, ὅτι οὐδεμίαν ἁρμοδιότητα ἔχει ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ ἐφηβείου τοῦ Ἀβέρωφ· καὶ δὲν ἔχει ἁρμοδιότητα, διότι δὲν ἐτηρήθησαν αἱ διατάξεις τοῦ νόμου περὶ ἐκτελέσεως τῶν δημοσίων ἔργων, διότι τοιαύτη ἦτο ἡ ἐπιθυμία καὶ ἡ ἀξίωσις τοῦ δωρητοῦ· ἑπομένως, ἀντὶ νὰ συστηθῇ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἡ ἐπιτροπὴ πρὸς ἐξέτασιν τῶν ὑποβληθέντων διαγραμμάτων, συνεστήθη τοιαύτη ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἄλλων τινῶν ἀρχῶν. Ἐκ τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς προκύπτει, ὅτι δὲν ἐκρίθη ἄριστον τὸ σχέδιον τοῦ παραπονουμένου διὰ τῆς πρὸ ὀλίγου ἀναγνωσθείσης ἀναφορᾶς ἀρχιτέκτονος, ἀλλ’ ἕτερον, ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος δὲ ἐπεφυλάχθη ν’ ἀποφανθῇ ὁ κ. Ἀβέρωφ. Ἐὰν δὲ ἀξιώσωμεν, ὥστε ἡ Κυβέρνησις νὰ φέρῃ τὴν εὐθύνην ἐπὶ τοῖς γενομένοις, βεβαίως θὰ ἀξιώσωμεν ν’ ἀκυρωθῶσι πάντα τὰ γενόμενα, καὶ νὰ ὑποβληθῶσι τὰ περὶ κατασκευῆς τοῦ Ἐφηβείου εἰς τὸν νόμον περὶ κατασκευῆς δημοσίων ἔργων.

§24ΣΤΕΦΑΝΟΥ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Θ’ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Γόρτυνος σχετικῶς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ἁρμοδιότητος. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι ὁ κ. Ἀβέρωφ προσεφέρθη ἵνα ἀνεγείρῃ Ἐφηβεῖον, δηλαδὴ φυλακὰς διὰ τοὺς ἐφήβους, καὶ τὸ οἰκοδόμημα αὐτὸ νὰ δωρήσῃ κατόπιν εἰς τὸ Δημόσιον, χάριν τοῦ σκοποῦ, διὰ τὸν ὁποῖον θέλει οἰκοδομήσει αὐτό. Τὰ τῆς ἐγκρίσεως τοῦ σχεδίου, ἢ μᾶλλον τὰ τῆς ἐξετάσεως τοῦ σχεδίου, ἀναγκαίως ἔπρεπε νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, διότι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ὑπάγονται ὅλα τὰ ἀφορῶντα εἰς τὰς φυλακὰς, ἑπομένως ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης ἦτο ἡ κατάλληλος, ἵνα γνωμοδοτήσῃ, πῶς τὸ οἰκοδόμημα τοῦτο ὤφειλε νὰ διασκευασθῇ, ὅπως χρησιμεύσῃ πρὸς ὃν προώρισται σκοπόν. Ἐπειδὴ δὲ ὁ κ. Ἀβέρωφ, ἐν τῷ δικαιώματι αὐτοῦ, ἐπεφυλάχθη τὴν ὁριστικὴν ἔγκρισιν τοῦ σχεδίου, ἀνέθηκε μὲν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης νὰ γνωμοδοτήσῃ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν διασκευὴν τοῦ σχεδίου, παρεκάλεσε δὲ, ἵνα δι’ ἁρμοδίας τινὸς ἐπιτροπῆς κριθῶσι τὰ περὶ τούτου. Ταῦτα ὡς πρὸς τὴν ἔγκρισιν τοῦ σχεδίου. Καθ’ ὅσον ὅμως ἀφορᾷ τὴν οἰκοδομὴν τοῦ κτιρίου, τὰ τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, ἀφ’ ἧς ἐγὼ ἀνέλαβον τὴν διοίκησιν αὐτοῦ, εἶναι ὑπὸ σκέψιν, διότι ὀρθῶς, νομίζω, εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος, ὅτι τὰ τῆς οἰκοδομῆς τοῦ κτιρίου ἀνάγονται εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Εἶναι δὲ πιθανὸν καὶ ν’ ἀναβληθῇ ἡ προκηρυχθεῖσα δημοπρασία, ὅπως κανονισθῶσι ταῦτα.

§25ΚΟΡΟΜΑΝΤΖΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐνόμισεν, ὅτι ἠδύνατο νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι, ἐπειδὴ τὸ κατάστημα τοῦ Ἐφηβείου θὰ ὑπάγηται εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, εἶχε καὶ τὴν ἁρμοδιότητα νὰ ἐξετάσῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης τὰ περὶ τοῦ κτιρίου. Τοῦτο ἤθελεν εἶσθαι συνέχεια μιᾶς παρατυπίας, ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης πέρυσιν, ὅτε, προκειμένου περὶ κατασκευῆς φυλακῶν ἐν Πύργῳ, ἐξέδοτο κατὰ διαταγὴν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης διακήρυξιν ὁ Εἰσαγγελεὺς Πύργου, διὰ ταύτης δὲ ὡρίσθη νὰ ἀνεγερθῶσιν αἱ φυλακαὶ ἐπὶ οἰκοπέδου, τὸ ὁποῖον ἤθελεν ἀγοράσει ὁ ἐργολάβος, καὶ τοῦτο, ἵνα μὴ καταστῇ ἀναγκαία ἡ ὑποβολὴ νόμου εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς παροχὴν ἀδείας διὰ τὴν ἀγορὰν ἀκινήτου ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης προφανῶς ἐσφαλμένως φρονεῖ, ὅτι εἰς τὰ περὶ ἐξετάσεως σχεδιαγραμμάτων δημοσίων ἔργων δὲν ἔχει ἁρμοδιότητα μόνος ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐπὶ τῇ εἰσηγήσει τοῦ τμήματος τῶν δημοσίων ἔργων. Ἐὰν ἀναγνώσῃ τὸν νόμον περὶ δημοσίων ἔργων καὶ τὸ σχετικὸν βασιλικὸν διάταγμα, θέλει πεισθῆ ἀσφαλῶς περὶ τοῦ σφαλεροῦ τῆς γνώμης του. Φρονῶ δὲ, ὅσον ἀφορᾷ τὴν σκέψιν, ὑπὸ τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς διατείνεται ὅτι διατελεῖ ταύτην τὴν στιγμὴν περὶ τοῦ πρακτέου ὡς πρὸς τὴν ἐνέργειαν τῆς δημοπρασίας, φρονῶ, λέγω, ὅτι θὰ προσκόψῃ ἀπέναντι τῆς ἐπιθυμίας καὶ τῆς ἀξιώσεως τοῦ δωρητοῦ. Ἀλλὰ τοῦτο μικρὸν μὲ ἐνδιαφέρει. Ἐγὼ ἐπιμένω, ὅτι κατὰ τὸν νόμον ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν εἶναι ἁρμόδιος ν’ ἀποφασίσῃ.

§26ΣΤΕΦΑΝΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἀναγκάζομαι ν’ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Βουλευτήν, διότι μοῦ καταλογίζει ἄγνοιαν τοῦ νόμου περὶ δημοσίων ἔργων. Βεβαίως ὁ κ. Βουλευτής, ὡς χρηματίσας ἀνώτερος ὑπάλληλος ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν, γινώσκει τὰ περὶ τούτου, ἀλλὰ δὲν πιστεύω, ὅτι δύναται νὰ ἔχῃ τὴν ἀξίωσιν νὰ ἔχῃ τὸ μονοπώλιον τῶν γνώσεων τούτων, διότι καὶ ἐγώ, ὡς διατελέσας ἀνώτερος ὑπάλληλος, γινώσκω τὰ περὶ τούτου. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἀναχωρεῖ ἀπὸ μίαν ἐσφαλμένην βάσιν, ὅτι πρόκειται περὶ δημοσίου κτιρίου ἀλλὰ δὲν πρόκειται ἀκριβῶς περὶ τούτου, διότι δὲν κατέστη ἀκόμη τὸ μέλλον νὰ ἀνεγερθῇ δαπάναις τοῦ φιλογενοῦς κ. Ἀβέρωφ κτίριον δημόσιον, θὰ γείνῃ μίαν ἡμέραν ἐκ δωρεᾶς τοῦ φιλοτίμου δωρητοῦ δημόσιον κτίριον, καὶ διὰ τοῦτο ὁ δωρητὴς ἔλαβε τὴν πρόνοιαν νὰ ζητήσῃ τὴν ἔγκρισιν τῶν δημοσίων ἀρχῶν τοῦ Κράτους, ὥστε, ὅταν καταστῇ δημόσιον κτίριον, νὰ πληροῖ τοὺς ὅρους τοῦ σκοποῦ, δι’ ὃν δωρεῖται. Ὡς πρὸς τὰ τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ ἐγὼ ὑπεστήριξα, ὅτι, προκειμένου περὶ οἰκοδομῆς κτιρίου, δὲν εἶναι ἁρμόδιον τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν.

§27ΚΟΡΟΜΑΝΤΖΟΣ. Ἐγὼ ἀπέτρεψα καὶ ἀποτρέπω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ν’ ἀναμιχθῇ, ἵνα μὴ δυσχεράνῃ τὴν ὑπόθεσιν, ἐπεμβαίνων εἰς τὰ τῆς ἐπιθυμίας τοῦ δωρητοῦ.

§28ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Τὰ πάντα γίνονται ἐν συνενοήσει μετὰ τοῦ δωρητοῦ.

§29ΣΑΚΚΗΣ. Ἡ ἐπερώτησις ἀπέβλεπεν εἰς τὸ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Κυβέρνησις, ἐπειδὴ ἡ ἐπιτροπὴ σύγκειται ἐκ δημοσίων ὑπαλλήλων, διότι ἐπροτιμήθη τὸ σχέδιον τοῦ κ. Ἰσιγόνη καὶ οὐχὶ τὸ τοῦ κ. Ἰωάννου.

§30ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ὁ κ. Ἀβέρωφ τὸ ἐπροτίμησε.

§31ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρό τινων ἡμερῶν ἀνέγνων ἐν ταῖς ἐφημερίσιν, ὅτι ἐν τῷ Γυμνασίῳ Πατρῶν εὑρέθη καπνὸς ἀφορολόγητος. Ἡ διάδοσις αὕτη ἐκθέτει τὴν ὑπόληψιν τῶν καθηγητῶν καὶ τοῦ γυμνασιάρχου κ. Δουκάκη, ὁ ὁποῖος, ὡς γνωρίζει ὅλος ὁ κόσμος, καὶ ὑπὸ ἔποψιν μορφώσεως καὶ ὑπὸ ἔποψιν κοινωνικῆς ἀναπτύξεως εἶναι εἷς τῶν ἐγκριτωτέρων γυμνασιαρχῶν τοῦ Κράτους. Οὐδεμίαν εἶχον ἀμφιβολίαν, ὅτε ἀνεγίνωσκον τοῦτο, ὅτι πρόκειται περὶ καθαρᾶς σκευωρίας. Ἀλλ’ ὅπως ἐξακριβωθῇ ἡ ὑπόθεσις καὶ μὴ διασύρηται ἡ ὑπόληψις ἀξιοτίμων λειτουργῶν τῆς Παιδείας, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως νὰ ἐνεργήσῃ ὅ,τι δέον καὶ ν’ ἀποστείλῃ καὶ εἰδικὸν ἐπιθεωρητὴν εἰς Πάτρας ἕνα τῶν καθηγητῶν τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς.

§32ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Νομίζω περιττὸν ν’ ἀποσταλῇ ἐπιθεωρητής, ὅπως εὕρῃ τὴν ἀλήθειαν εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην. Ὁ κ. Δουκάκης εἶναι καθηγητὴς ἐκ τῶν καλλιτέρων, ἐκτιμᾶται ἐν Πάτραις πολύ, καὶ οὐδεὶς ἀμφιβάλλει, ὅτι πρόκειται περὶ σκευωρίας, τὴν ὁποίαν διέπραξε κακοήθης μαθητής.

§33ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Νομίζω ὅτι εἶναι τοσούτῳ μᾶλλον ἀνάξιον νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ σκευωρία αὕτη, ἡ αἰσχρὰ ὁμολογουμένως, καθόσον εἶναι γνωστόν, ὅτι ὁ κ. Δουκάκης οὔτε καπνίζει κἄν.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ δυνάμεως τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ κατὰ τὸ ἔτος 1894. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§36ΜΑΝΕΣΗΣ. Εἶναι γνωστόν, κύριε Πρόεδρε, ὅτι μεγάλα ἐγεννήθησαν κενὰ εἰς τὰς τάξεις τῶν ὑπαξιωματικῶν ἐν τῷ στρατεύματι κατὰ τοὺς διαφόρους βαθμούς. Εἶναι ἐπίσης γνωστὸν, ὅτι, ἐνῷ τὰ κενὰ εἶναι μεγάλα ἀπέναντι τοῦ ἀριθμοῦ τοῦ ὁριζομένου ὑπὸ τοῦ ὀργανισμοῦ, ἔχομεν τὰ κενὰ ταῦτα αὐξανόμενα ἔτι μᾶλλον διὰ τῆς ἀποσπάσεως τῶν ὑπαξιωματικῶν εἰς τὰς ἄλλας ὑπηρεσίας καὶ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν. Εἶναι ἐπίσης γνωστὸν, ὅτι τὰ κενὰ ταῦτα ἔτι μᾶλλον αὐξάνονται διὰ τῆς ἀποσπάσεως 200 ὑπαξιωματικῶν διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας. Θέλω λοιπὸν παρακαλέσει νὰ ὑποβληθῶσιν, εἰ δυνατὸν, εἰς τὴν Βουλὴν: αʹ) κατάστασις, ἐμφαίνουσα τὸν ἀριθμὸν ἐν γένει τῶν ἐλλειπόντων ὑπαξιωματικῶν ἐκ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ, ὡς βάσεως λαμβανομένου τοῦ ἀριθμοῦ τοῦ ὀργανισμοῦ, βʹ) κατάστασις τῶν ἀπεσπασμένων εἰς τὰς ἄλλας ἐν γένει ὑπηρεσίας, καὶ γʹ) κατάστασις ὀνομαστικὴ κατὰ βαθμὸν τῶν ὑπαξιωματικῶν τῶν ἀπεσπασμένων εἰς τὴν στρατιωτικὴν ἀστυνομίαν. Εἰς τοῦτο προβαίνω, κύριε Πρόεδρε, διότι νομίζω, ὅτι, ἂν τῳόντι ὑπερβῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐλλειπόντων ὑπαξιωματικῶν ἓν ὅριον, παύει ἡ λειτουργία ἐν γένει τοῦ στρατεύματος, καταστρέφεται ἐντελῶς ἡ ἐκπαίδευσις καὶ ἡ μόρφωσις τοῦ στρατοῦ, καὶ ἐπέρχεται ἐκ τούτου αὐτὴ ἡ ἀποσύνθεσις. Συνεπῶς θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον φίλον μου κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ἀφοῦ ὑποβάλῃ τὴν κατάστασιν ταύτην, ἐὰν ἐπίκηται ἡ ἀποσύνθεσις τοῦ στρατοῦ, νὰ λάβῃ σύντονα μέτρα καὶ, εἰ δυνατὸν, νὰ παύσῃ ὁ στρατὸς χορηγῶν ὑπαξιωματικοὺς εἰς ἄλλας ὑπηρεσίας, διότι, ὡς ἐνθυμεῖσθε, ἤμην καὶ εἶμαι ἀκόμη ὑπέρμαχος θιασώτης τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας ὡς πρὸς τὰς πόλεις μόνον, ὡμίλησα δὲ τότε μόνον ὡς πρὸς τοὺς ἀξιωματικοὺς, διότι ἡ ἔλλειψις τῶν ἀξιωματικῶν δὲν ἐπιφέρει ζημίαν εἰς τὸ στράτευμα, ἐὰν μάλιστα περιωριζόμεθα εἰς τὸν κύκλον τῶν ἀξιωματικῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι καὶ ἤδη ἀσχολοῦνται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς δημοσίου ἀσφαλείας. Ἀλλ’ ὡς ὁ φίλος μου κ. Ζυγομαλᾶς εἶπεν, ἡ πρότασίς μου ἐκείνη ἀπεῤῥίφθη μετ’ ἐπαίνων. Ἔχω πληροφορίας, ὅτι εἰς ἓν σύνταγμα, εἰς τὸ ὁποῖον κατὰ τὸν ὀργανισμὸν ἀπαιτοῦνται 63 λοχίαι, δὲν ἀπομένουσιν ἢ μόνον 15. Δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ προβῇ ἡ λειτουργία ἐν γένει τῆς ὑπηρεσίας τοῦ συντάγματος διὰ τῶν βαθμοφόρων τούτων. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ τούτου, ἵνα μὴ γίνηται ἐπὶ ματαίῳ ἡ μεγάλη δαπάνη, τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος καταβάλλει διὰ τὸ στράτευμα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, εἰς γʹ συζήτησιν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ δυνάμεως τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ κατὰ τὸ ἔτος 1894.

§38ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Θὰ παρεκάλουν τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἐὰν ἐφέτος ἡ θαλασσία δύναμις αὐξάνῃ ἐν σχέσει πρὸς τὸ προηγούμενον ἔτος, καὶ κατὰ πόσον αὐξάνει.

§39Γ. Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Αὐξάνει κατὰ διακοσίους πεντήκοντα ἄνδρας.

§40ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δεύτερον θὰ τὸν παρεκάλουν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἐὰν μετὰ τὴν αὔξησιν ταύτην, τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ ἀποδέχομαι, νομίζῃ ὅτι ἡ θαλασσία ἡμῶν δύναμις θὰ ἦναι ἐπαρκὴς ἐφεξῆς διά τε τὴν ἐκπαιδευτικὴν καὶ τὴν ὑπηρεσιακὴν, οὕτως εἰπεῖν, λειτουργίαν τοῦ ναυτικοῦ ἡμῶν.

§41Γ. Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἡ προσθήκη τῶν 250 ἀνδρῶν ἐπὶ πλέον γίνεται, ἵνα μὴ ἐπέλθῃ οὐδεμία ἔλλειψις εἰς τὸ μέλλον· κατὰ τὴν γνώμην μου δὲ, ὁ ἀριθμὸς οὗτος εἶναι ἐπαρκὴς δι’ ὅλας τὰς ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας ὁ προϋπολογισμὸς κανονίζει.

§42ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ ὅμως πολὺ φοβοῦμαι, κύριε Πρόεδρε, μήπως καὶ μετὰ τὴν αὔξησιν ταύτην δὲν θὰ ἔχωμεν τὸν ἐπαρκῆ ἀριθμὸν ἀνδρῶν οὐδὲ διὰ τὴν νῦν κατάστασιν τοῦ ναυτικοῦ ἡμῶν, χωρὶς νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὸν μέγαν καὶ ὑψηλὸν τούτου προορισμὸν ὑπὸ ἐθνικὴν ἔποψιν. Μεθ’ ὅσα κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας ἠκούσαμεν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ λεγόμενα περὶ τοῦ ναυτικοῦ ἡμῶν, ἐξ ὧν ἐβεβαιώθη, ὅτι ἐστάθη ἀδύνατος ἡ μεταστάθμευσις τῆς θωρηκτῆς ἡμῶν μοίρας ἐκ Πειραιῶς εἰς Πόρον, νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ ληφθῇ σπουδαία ἀπόφασις περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῆς δυνάμεως αὐτῆς. Βεβαίως ἡ Ἑλλὰς ἔπρεπε νὰ περιέπηται καὶ προάγῃ ἐκ παντὸς τρόπου καὶ ἀντὶ πάσης θυσίας τὴν ναυτικήν της δύναμιν, ὁ καταρτισμὸς τῆς ὁποίας ὤφειλε νὰ ἦναι, οὕτως εἰπεῖν, τὸ πρῶτον τῶν ἄρθρων τοῦ πολιτικοῦ προγράμματος τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτε πανίσχυρος ἀνήρχετο ἐπὶ τὴν ἀρχὴν κατὰ τὸ ἔτος 1882. Καὶ τότε ἐφαίνετο τῷ ὄντι ἀπονέμων καὶ αὐτὸς τὴν προσήκουσαν σημασίαν εἰς τὸ ναυτικὸν ἡμῶν, καὶ ἐζήτει νὰ συνομολογήσῃ μεγάλα δάνεια διὰ ναυτικὰς παρασκευὰς, καὶ ἔλεγεν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ὅτι πᾶσα ἡμέρα παρερχομένη ἄνευ τῆς ἐπισπεύσεως τῆς ναυτικῆς ἡμῶν παρασκευῆς ἦτο ζημία ἀνεπανόρθωτος διὰ τὴν πατρίδα. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω νῦν κατὰ πόσον φροῦδαι ἠλέγχθησαν ἔκτοτε ὑπὸ τῶν πραγμάτων ὅλαι αἱ διαβεβαιώσεις καὶ ἐπαγγελίαι τοῦ κ. Τρικούπη, κατ’ ἀκολουθίαν καὶ αἱ περὶ ναυτικῆς παρασκευῆς. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶχε πρὶν πρόφασίν τινα, καὶ τὴν πρόφασιν ταύτην ἀπεδέχετο καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, ὅτι δηλαδὴ, προκειμένου περὶ λύσεως τοῦ οἰκονομικοῦ ζητήματος, προκειμένου περὶ διασώσεως τῆς τιμῆς τῆς Ἑλλάδος, ἔπρεπε νὰ παραβλέψωμεν τὰ πάντα, καὶ ὁ πέλεκυς τῶν οἰκονομιῶν ἀμείλικτος κατεφέρετο τότε ὑπ’ αὐτοῦ κατ’ ἐξοχὴν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Μόνον ἡμεῖς ἠγείρομεν φωνὴν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ κατὰ τῶν οἰκονομιῶν, προκειμένου περὶ τῆς μόνης δυνάμεως, ἐφ’ ᾗ διέπρεψε τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος ἐν τῷ παρελθόντι, ἐκέκλητο δὲ νὰ διακριθῇ καὶ ἐν τῷ μέλλοντι. Ἀλλὰ δυστυχῶς ἡμεῖς οὐδέποτε εἰσηκούσθημεν ἐνταῦθα, ὑπερίσχυσε δὲ πάντοτε ἡ γνώμη τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἀλλὰ τὴν σήμερον, ὅτε παρῆλθεν ἡ πρόφασις μετὰ τὸ τελευταῖον ψηφισθὲν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἡ Ἑλλὰς καταργεῖ τὰ χρεωλύσιά της καὶ μειοῖ τοὺς τόκους εἰς ἔλαττον καὶ αὐτοῦ τοῦ τρίτου, τὴν σήμερον νομίζω, ὅτι εἶναι καιρὸς πλέον νὰ σκεφθῶμεν πρὸ παντὸς περὶ ἀναπτύξεως τῆς ναυτικῆς ἡμῶν δυνάμεως. Διὰ τοῦτο ἐγὼ τουλάχιστον δὲν ἀνέμενον, τὴν ὑστεραίαν τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου νὰ κληθῶμεν εἰς ἐπιψήφισιν νομοσχεδίου περὶ τῆς δυνάμεως ἡμῶν τῆς θαλασσίας, νομοσχεδίου ἀνανεοῦντος τὴν μέχρι τοῦδε θαλασσίαν ἡμῶν δύναμιν καὶ διὰ τὸ ἐπιὸν ἔτος 1894. Νομίζω, ὅτι εἶναι καιρὸς καὶ περὶ τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ, ἀλλὰ μάλιστα περὶ τοῦ ναυτικοῦ ἡμῶν νὰ ληφθῇ πρόνοιά τις. Βεβαίως ἡμεῖς πολὺ ἀπέχομεν ἀπὸ τοῦ νὰ ἔχωμεν στρατὸν ἀξιόμαχον κατὰ ξηρὰν διὰ πᾶσαν ἀνάγκην, ἥτις θὰ ἐπαρουσιάζετο ἐν τῷ μέλλοντι εἰς ἡμᾶς. Ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν ἔχομεν καὶ στρατὸν ὑπηρεσιακὸν, διότι διὰ τῆς συγχύσεως, τὴν ὁποίαν ἐπέφερεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ καὶ ὑπηρεσιακοῦ στρατοῦ, διὰ τῆς καταργήσεως τῆς ἐθελουσίας κατατάξεως ἐν τῇ χωροφυλακῇ καὶ εἰς τὰ εὐζωνικὰ τάγματα καὶ τῆς ἀναπληρώσεως τῶν ὑπηρεσιακῶν τούτων ταγμάτων ἐκ κληρωτῶν, οἵτινες μόλις ἀπογυμναζόμενοι κατατάσσονται εἰς τὰς ὑπηρεσίας ταύτας, κατώρθωσεν ὄχι μόνον ἐκπαιδευτικὸν στρατὸν νὰ μὴ ἔχωμεν, ἀλλ’ οὐδὲ ὑπηρεσιακόν. Πεῖραν τοῦ πράγματος θλιβερὰν ἐλάβομεν καὶ ἡμεῖς κατὰ τὸ βραχυχρόνιον διάστημα, καθ’ ὃ ἐκλήθημεν νὰ κυβερνήσωμεν τὴν χώραν. Ἠναγκάσθημεν νὰ προσφύγωμεν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ δρακοντείου ἀληθῶς περὶ ληστείας νόμου, καὶ ὁ νόμος οὗτος, μεθ’ ὅσα καὶ ἂν ἐλέχθησαν χθὲς ἐνταῦθα κατ’ αὐτοῦ, ἀπήνεγκε καρποὺς καὶ καρποὺς καλούς, θ’ ἀπέφερε δὲ πολὺ καλλιτέρους καρπούς, ἐὰν εἴχομεν καὶ τὰ κατάλληλα ὄργανα πρὸς ἐφαρμογὴν αὐτοῦ, ἐὰν εἴχομεν ἰδίως στρατὸν ὑπηρεσιακόν. Ἀλλὰ δυστυχῶς ὁ στρατὸς οὗτος ἐλλείπει. Ἀντὶ τῶν πρώην δεδοκιμασμένων χωροφυλάκων καὶ εὐζώνων, ἔχομεν νῦν κληρωτούς, καὶ κληρωτοὺς ὅλως ἀκαταλλήλους ἀκριβῶς διὰ τὰς ἐπαρχίας, τὰς ὁποίας ἐνέμοντο οἱ λησταί. Χάρις εἰς τὸ σύστημα τῆς κατατάξεως, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐπίσης ἔργον τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, εὑρέθησαν, Κύριοι, εἰς τὴν Φθιώτιδα στρατιῶται τεταγμένοι πρὸς καταδίωξιν τοῦ Παπακυριτσοπούλου καὶ Τσουλῆ, στρατιῶται κληρωτοὶ ἐκ Νάξου, Πάρου, Μυκόνου καὶ Ἀμοργοῦ, καλοὶ κατὰ τὰ ἄλλα, πλὴν μὴ συνειθισμένοι εἰς τὸν σκληραγωγημένον ἐκεῖνον βίον τῶν ὀρέων τῆς Στερεᾶς Ἑλλάδος. Ἐζητήσαμεν πολλάκις λόγον παρὰ τῶν ἀξιωματικῶν, καὶ οὗτοι μᾶς ἀπήντων: «δόσατέ μας στρατὸν, καὶ βεβαίως θὰ καταδιώξωμεν ἀποτελεσματικῶς τὴν ληστείαν». Ἐνεφανίσθησαν, Κύριοι, χωρικοὶ εἰς ἓν ἀπόσπασμα καὶ τῷ ὑπέδειξαν τὸ κρησφύγετον τοῦ Παπακυριτσοπούλου καὶ Τσουλῆ, καὶ ἀντὶ νὰ σπεύσῃ αὐτὸ ἐκεῖσε πρὸς καταδίωξιν αὐτῶν, ἐτράπη ἄλλην ὁδόν! Ἰδοὺ οἱ καρποί, Κύριοι, τοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον ἐφήρμοσεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὡς πρὸς τὸν κατὰ γῆν στρατόν. Δὲν εἶναι καλλίτεροι οἱ καρποὶ τοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον ἐφήρμοσεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὡς πρὸς τὸ ναυτικὸν ἡμῶν. Βεβαίως τὸ ναυτικὸν ἡμῶν, ὅπως ἔχει τὴν σήμερον, δὲν δύναται νὰ παρασκευάσῃ ἀξιόμαχον θαλασσίαν δύναμιν, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ ἔποψιν ὑπηρεσιακὴν καθυστερεῖ, καὶ καθυστερεῖ μεγάλως. Καθυστερεῖ δὲ πρὸς ζημίαν ἀνυπολόγιστον τοῦ Κράτους. Ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψιν, Κύριοι, ὅτι καὶ εἰς τὰς νήσους καὶ εἰς τὰ πλεῖστα παράλια τῆς Ἑλλάδος διεξάγεται λαθρεμπόριον σκανδαλῶδες, ἑκατομμύρια ὁλόκληρα ζημιοῦν τὸ Δημόσιον, καὶ ὑπονομεῦον καὶ αὐτὸ τὸ ἔντιμον ἐμπόριον, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ διαγωνισθῇ πρὸς τὸ λαθρεμπόριον, θὰ ἴδητε, ὅτι ἡ οἰκονομία, ἡ ὁποία προσγίνεται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Κράτους, εἶναι ὅλως ἀναξία λόγου ἀπέναντι τῆς ζημίας, ἡ ὁποία προσγίνεται ἐκ τοῦ μεγάλου τούτου λαθρεμπορίου. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι, καὶ ἂν δὲν θέλωμεν νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὸν καταρτισμὸν ἀξιομάχου δυνάμεως κατὰ γῆν καὶ κατὰ θάλασσαν, πρέπει ν’ ἀποβλέψωμεν τοὐλάχιστον εἰς αὐτὴν τὴν ὑπηρεσίαν, εἰς τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν, εἰς αὐτὰ τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους καὶ τῆς χώρας, καὶ χάριν αὐτῶν νὰ σπεύσωμεν, ὅπως ἐξέλθωμεν τῆς μέχρι τοῦδε ἀδιαφορίας, νὰ σπεύσωμεν, ὅπως ἐκ τῶν ἐνόντων βελτιώσωμεν καὶ τὰ τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς καὶ τὰ τοῦ ναυτικοῦ ἡμῶν.

§43ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Οἱ ὑποστηρίξαντες καὶ ψηφίσαντες τὸ νομοσχέδιον περὶ κανονισμοῦ τῶν δημοσίων χρεῶν ἐψηφίσαμεν αὐτὸ ἐπὶ τῇ πεποιθήσει, ὅτι προσωρινῶς κανονίζονται δι’ αὐτοῦ αἱ πρὸς τοὺς δανειστάς μας ὑποχρεώσεις διὰ τῆς ἐλαττώσεως τῶν τόκων τῶν δημοσίων χρεῶν, αἰσθανόμεθα δὲ πάντες βαρυτάτην τὴν ἠθικὴν εὐθύνην, ἣν ἔχομεν ἀπέναντι αὐτῶν, ὅπως διὰ τῆς περικοπῆς πάσης περιττῆς δαπάνης ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Κράτους καταστήσωμεν δυνατὸν, ὅσον οἷόν τε ταχύτερον, τὸν ὁριστικὸν πρὸς αὐτοὺς συμβιβασμὸν, παρέχοντες πᾶν ὅ,τι εἶναι δυνατὸν εἰς τὸ μέλλον νὰ παρέξωμεν αὐτοῖς. Ἑπομένως καὶ ἐν τῷ προϋπολισμῷ τοῦ ἐρχομένου ἔτους ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς, ἡ ἐπιψηφίσασα τὸ νομοσχέδιον, θεωρεῖ ἀπαραίτητον ν’ ἀποκοπῇ πᾶσα περιττὴ δαπάνη, εἴτε τὸν στρατὸν εἴτε τὸν στόλον ἀφορᾷ αὕτη, καὶ ἀπορῶ, πῶς ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Λοκρίδος ὑποστηρίζει αὐξήσεις δαπανῶν ἤδη, ἐνῷ, ὅτε ἐσυζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον, ὑπεστήριζεν, ὅτι ἡ ἐλάττωσις τῶν τόκων τοῦ δημοσίου χρέους γίνεται, ἵνα σπαταλήσωμεν τὰ περισσεύοντα ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ποσά. Ἂν ἐδέχθημεν τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, τὸ ἐδέχθημεν ἀπέναντι τῆς ἀνυπερβλήτου ἀνάγκης, εἰς ἣν εὑρέθημεν, μὴ δυνάμενοι ἐπὶ τοῦ παρόντος νὰ παράσχωμεν πλείονα τῶν δι’ αὐτοῦ παρεχομένων εἰς τοὺς δανειστάς· εἰς τὸν νοῦν ὅμως οὐδενὸς ἐξ ἡμῶν ἐπῆλθεν ἡ ἰδέα νὰ ἐπωφεληθῶμεν ἐκ τῆς περικοπῆς τῶν τόκων, δαπανῶντες εἰς ἄλλας ἀνάγκας τοῦ Κράτους, καὶ αὐξάνοντες τὰς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ τρέχοντος ἔτους δαπάνας, ὡς προτείνει ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς· τουναντίον ζητοῦμεν καὶ μείζονας ἀκόμη οἰκονομίας, ἵνα δι’ αὐτῶν πείσωμεν τοὺς δανειστάς μας περὶ τῆς εἰλικρινοῦς ἡμῶν προθέσεως πρὸς αὐτούς, περὶ τῆς ἀνυπερβλήτου ἀνάγκης, εἰς ἣν εὑρέθημεν, καὶ περὶ τῆς ἐλπίδος ἡμῶν, ὅτι ταχέως θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐπαρκέσωμεν εἰς τὰς δικαίας αὐτῶν ἀξιώσεις.

§44ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἀκριβῶς τότε θ’ ἀπεδεικνυόμεθα κακῆς πίστεως πρὸς τοὺς πιστωτὰς ἡμῶν, ὅταν δὲν ἐλαμβάνομεν ὅλα τὰ μέτρα ἐκεῖνα, διὰ τῶν ὁποίων πρὸ παντὸς θὰ ἐξησφαλίζομεν τὰς εἰσπράξεις τοῦ Δημοσίου. Καὶ δυστυχῶς, εἰς ἣν κατάστασιν εὑρίσκεται τὸ ναυτικὸν τὴν σήμερον, δὲν δύναται νὰ παράσχῃ ἀσφαλῆ μέσα πρὸς καταδίωξιν τοῦ λαθρεμπορίου, ἐντεῦθεν δὲ ἐπέρχεται ζημία, ὡς προεῖπον, πολλῶν ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα ἠδυνάμεθα νὰ δώσωμεν εἰς τοὺς δανειστάς μας. Ἐὰν ὁ στρατὸς ἡμῶν δὲν δύναται νὰ ἐπιτελέσῃ τὸ ἔργον αὐτοῦ τὸ ὑπηρεσιακὸν, τὸ ἐπὶ τῆς καταδιώξεως τῆς λῃστείας καὶ τῶν ἐγκλημάτων, ἐντεῦθεν προέρχεται μεγάλη ζημία εἰς τὴν χώραν ἐκ τῆς ἐλλείψεως τῆς ἀσφαλείας, καὶ ἡ ζημία αὕτη ἀντανακλᾷ καὶ εἰς τὸ Δημόσιον. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι πᾶσα πρόνοια περὶ βελτιώσεως καὶ τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ καὶ τοῦ κατὰ θάλασσαν δὲν θὰ ἐξέθετεν ἡμᾶς πρὸς τοὺς ξένους ὡς κακῆς πίστεως, ἀλλὰ τουναντίον θὰ ἐμαρτύρει τρανῶς ὁπόσον καλῆς πίστεως ἐμφορούμεθα πρὸς τοὺς πιστωτάς μας. Δὲν ἠξεύρω δὲ, πῶς ἐννοεῖ τὸν προσωρινὸν αὐτὸν διακανονισμὸν τοῦ δημοσίου ἡμῶν χρέους ὁ ἐκ Πυλίας ἀξιότιμος συνάδελφος. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, εἰσάγων τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν, ἐδήλωσεν ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους εὕρηται ἐν ἰσοσταθμίᾳ ὑπὸ ἔποψιν τραπεζικῶν γραμματίων, ἔλλειμμα δὲ δὲν ὑπάρχει, ἀλλὰ τοὐναντίον ἴσως καὶ μικρὸν περίσσευμα ἔχομεν. Ἐπειδὴ ὅμως δὲν δυνάμεθα δι’ αὐτῶν τῶν τραπεζογραμματίων νὰ ἀγοράσωμεν χρυσὸν, ὅπως ἐκπληρώσωμεν τὰς ὑποχρεώσεις μας, δὲν δυνάμεθα νὰ πληρώσωμεν εἰς τὸ ἄρτιον οὔτε διὰ τραπεζογραμματίων τὸ τοκομερίδιον καὶ τὰ χρεωλύσια, διότι τὸ ποσὸν τῶν 31,500,000 δὲν θὰ ἐξήγετο εἰς τραπεζογραμμάτια, ἀλλὰ θὰ μετεβάλλετο εἰς χρυσὸν καὶ εἰς συνάλλαγμα, ἐξ οὗ θ’ ἀνεστατοῦτο ἡ νομισματικὴ ἡμῶν ἀγορὰ, διὰ τοῦτο ἐδέησε νὰ ἀποκόψωμεν ὅλα τὰ χρεωλύσια, καὶ νὰ ἐλαττώσωμεν εἰς 30% τὴν πληρωμὴν τῶν τοκομεριδίων εἰς χρυσὸν, καὶ ἐπειδὴ δὲν ἔχομεν ἐπὶ τοῦ παρόντος τοιοῦτον, πληρόνομεν 50% εἰς τραπεζογραμμάτια. Δὲν ἠξεύρω, ἐὰν ὁ ὁριστικὸς διακανονισμὸς θὰ ἐπέλθῃ τόσον ταχέως, καθ’ ὃν μάλιστα τρόπον προέβη ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἰς τὴν ἀναστολὴν τῶν πληρωμῶν, εἰς τὴν αὐθαίρετον ἀποκοπὴν τῶν χρεωλυσίων καὶ περιστολὴν τῶν τόκων’ δὲν ἠξεύρω, ἐὰν οἱ δανεισταὶ ἡμῶν, μεθ’ ὅλα ταῦτα, θὰ ἔχωσι διάθεσιν πλέον νὰ ἔλθωσιν εἰς οἱονδήποτε συμβιβασμὸν πρὸς ἡμᾶς. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἔλθωσι, βεβαίως ἐξ ὅσων ἐδήλωσεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, τὸ πολὺ–πολὺ, τὸ ὁποῖον ἔχουσι νὰ ἐλπίζωσιν ὅτι θὰ λάβωσι παρ’ ἡμῶν, θὰ ἦναι τὰ 30%, θὰ ἦναι τὰ 7,500,000 περίπου εἰς χρυσὸν ἀπέναντι τῶν 31,500,000, τὰ ὁποῖα ἐλάμβανον μέχρι τοῦδε. Ἐντεῦθεν λοιπὸν προέρχεται, ὡς παρατηρεῖ ὁ ἐκ Πυλίας ἀξιότιμος Βουλευτὴς, μέγα περίσσευμα, διὰ τοῦ ὁποίου δυνάμεθα νὰ συντάξωμεν τῷ ὄντι ἀξιόμαχον δύναμιν καὶ κατὰ γῆν καὶ κατὰ θάλασσαν, δύναμιν ἐπαρκῆ εἰς τὴν ὑπηρεσιακὴν αὐτῆς ἀποστολὴν, δύναμιν ἐπαρκῆ νὰ καταστείλῃ ἀφ’ ἑνὸς τὸ ἔγκλημα, καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὸ λαθρεμπόριον. Ὅτι δὲ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἔχει τὴν ἰδέαν τοῦ ἐκ Πυλίας κ. Βουλευτοῦ, ὅτι πρόκειται νὰ δώσωμεν πλέον τόσα εἰς τοὺς πιστωτάς μας, ὥστε νὰ ἔχωμεν ἐντεῦθεν τὴν ἠθικὴν ὑποχρέωσιν, ὅπως μὴ αὐξήσωμεν τὰς ἄλλας δαπάνας τοῦ Κράτους, μηδὲ ἐλαττώσαμεν ἀφ’ ἑτέρου τὰς εἰσπράξεις μας’ ὅτι, λέγω, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διαφωνεῖ κατὰ τοῦτο πρὸς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Πυλίας, ἀπόδειξις ὅτι συνεμορφώθη ἤδη πρὸς τὴν γνώμην ἡμῶν ὡς πρὸς τὰς συνεπείας τῆς χρεωκοπίας. Ἡμεῖς εἴπομεν, ὅτι, ἀφοῦ ἅπαξ ἀπεφάσισε τὸ Κράτος νὰ χρεωκοπήσῃ, ἂς μὴ ἐξακολουθῇ νὰ ἐπιβαρύνῃ τὸν λαὸν διὰ φόρων, τοὺς ὁποίους ὑφίστατο αὐτὸ μέχρι τοῦδε ἀγογγύστως, ἀποβλέπον εἰς τὴν διάσωσιν τῆς τιμῆς του. Ἀφοῦ ὅμως τοῦτο δὲν ἐγένετο, πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς ἀνακούφισιν τοῦ λαοῦ, καὶ πρὸς τὴν γνώμην ἡμῶν ταύτην ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἤρχισε νὰ συμμορφοῦται, ὑποβαλὼν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου καταργοῦνται φόροι. Ὑπάρχει ἀναγεγραμμένον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τὸ νομοσχέδιον περὶ δασῶν, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἴδητε, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐτράπη ἤδη εἰς τὴν ὁδὸν τῆς καταργήσεως τῶν φόρων, καὶ συμφωνεῖ μὲ τὴν γνώμην μας, ὅτι πρέπει νὰ ἐξαγάγωμεν τὰς συνεπείας τῆς χρεωκοπίας, ὅτι, ἀφοῦ ἅπαξ κατεδικάσαμεν τὸ Κράτος εἰς τὴν ἀτιμίαν ταύτην, πρέπει ν’ ἀνακουφίσωμεν νῦν τὸν λαὸν ἐκ τῶν βαρέων φόρων, τοὺς ὁποίους μέχρι τοῦδε ὑφίστατο πρὸς διάσωσιν τῆς ἐθνικῆς του τιμῆς.

§45ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δύναται νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, τίνα πλοῖα προτίθεται νὰ διατηρήσῃ ἐν ἐνεργείᾳ, τίνα ἐν διαθεσιμότητι καὶ τίνα ἐν παροπλισμῷ, ὅπως πεισθῶμεν καὶ ἡμεῖς, ὅτι ἡ προσθήκη τῶν 250 ἀνδρῶν εἶναι ἐπαρκής;

§46Γ. Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ὁ προϋπολογισμὸς ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν θὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ θὰ δύνασθε νὰ πληροφορηθῆτε ὅλας τὰς λεπτομερείας ταύτας. Σήμερον σᾶς διαβεβαιῶ, ὅτι εἶναι ἐπαρκής. Περισσότερα δὲν δύναμαι νὰ εἴπω. Ὅταν ἴδητε τὸν προϋπολογισμὸν, τότε δύνασθε νὰ φέρητε πᾶσαν παρατήρησιν.

§47ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸν προϋπολογισμὸν βεβαίως θὰ τὸν συζητήσωμεν, ἀλλὰ καὶ σήμερον συζητοῦμεν νόμον ἀμέσως σχετιζόμενον μὲ τὸν προϋπολογισμόν. Συζητοῦμεν ἀκριβῶς τὸν νόμον ἐκεῖνον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ βασισθῇ ὁ προϋπολογισμός. Ὁ νόμος οὗτος ἔσεται τὸ στήριγμα τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Εἶναι δὲ τακτικὸν νὰ γνωρίσῃ ἡ Βουλὴ, ἐκτὸς τῶν πλοίων, τὰ ὁποῖα διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1893 ἐχαρακτηρίζοντο ὡς ἐν ἐνεργείᾳ, ποῖα ἄλλα πλοῖα ἔσονται ὡσαύτως ἐν ἐνεργείᾳ κατὰ τὸ 1894. Ἐπίσης, ἐκτὸς τῶν πλοίων, τὰ ὁποῖα ἐτίθεντο ἐν ἐφεδρείᾳ διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1893, ποῖα ἄλλα θὰ τεθῶσιν ὡσαύτως ἐφέτος ἐν ἐφεδρείᾳ, διὰ νὰ γνωρίσωμεν ἀκριβῶς καὶ ἡμεῖς, ψηφίζοντες τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἐὰν ἡ προτεινομένη δύναμις ἔσεται ἐπαρκὴς διὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν.

§48Γ. Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν δυνάμεθα νὰ προεξοφλήσωμεν αὐτὰ τὰ πράγματα.

§49ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πρόκειται νὰ φωτίσητε. δὲν πρόκειται νὰ προεξοφλήσητε. Ἐὰν δὲ δὲν ἦσθε εἰς θέσιν νὰ δώσητε τὴν πληροφορίαν ταύτην, διότι θὰ σκεφθῆτε καὶ λύσητε τὸ ζήτημα κατὰ τὴν σύνταξιν ἢ καὶ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, κακῶς ὑπολογίζετε, διότι μὲ 250 ἄνδρας ἐπὶ πλέον δὲν πιστεύω ὅτι θὰ δυνηθῆτε νὰ διατηρήσητε ἐν ἐνεργείᾳ τὰ τρία θωρηκτά, καὶ τὰ πλοῖα, τῶν ὁποίων ἔχετε ἀνάγκην διὰ τὰς ἐκπαιδευτικὰς μοίρας, καὶ ἐκεῖνα, ἅτινα θὰ χρειασθῆτε διὰ τὴν καταδίωξιν τοῦ λαθρεμπορίου. Δὲν εἶναι δὲ τακτικόν, ψηφίζοντες τὴν ναυτικὴν δύναμιν, νὰ μὴ γνωρίζωμεν μήτε ἡ Κυβέρνησις μήτε ἡ Βουλή, τίνα ἐκ τῶν πλοίων πρόκειται ν’ ἀφήσητε ἐν παροπλισμῷ, τίνα θὰ τεθῶσιν ἐν ἐφεδρείᾳ, καὶ τίνα ἐν ἐνεργείᾳ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς αʹ συζήτησιν, τὸ νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως συμφωνίας περὶ νομισματικῆς ἑνώσεως).

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Βιέννῃ διομολογηθείσης δηλώσεως περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 2 τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ τῶν Ἡνωμένων Βασιλείων Σουηδίας καὶ Νορβηγίας ὑφισταμένης περὶ ἐμπορίου καὶ ναυτιλίας συνθήκης τοῦ 1852.

§51ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἀντιλέγω ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῆς συμβάσεως, ἀλλ’ αἰσθάνομαι ἀπορίαν ἕνεκα οὐσιώδους αὐτῆς ἐλλείψεως. Ἡ Σουηδία καὶ Νορβηγία ἔχουσι βεβαίως ἄμεσον συμφέρον, ὅπως παραχωρηθῇ τὸ προνόμιον, τὸ ὁποῖον παραχωρεῖται διὰ τῆς συμβάσεως ταύτης, καὶ τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι καὶ τόσον μέγα· ἡμεῖς ὅμως ἔχομεν ἄμεσον συμφέρον, εἰ δυνατόν, νὰ ἐπιτύχωμεν εὐκολίαν εἰσαγωγῆς ἐν ταῖς χώραις ταύταις ἑνὸς προϊόντος ἡμῶν, τῆς σταφίδος. Οἱ συνομολογήσαντες τὴν σύμβασιν, τὴν συμπληροῦσαν τὴν ὑπάρχουσαν σύμβασιν μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Σουηδίας, ἔπρεπεν εἰς τοῦτο νὰ ἀποβλέψωσι κατ’ ἐξοχήν. Παραχωροῦντες ἔστω καὶ μικρόν τι ὄφελος εἰς τὴν Σουηδίαν καὶ Νορβηγίαν, ἡ ὁποία ἔχει ἐμπόρους καὶ ἐμπορικοὺς ὑπαλλήλους περιοδεύοντας ἐν Ἑλλάδι, χάριν τῶν ὁποίων χορηγοῦνται πλεονεκτήματα διὰ τῆς συμβάσεως ταύτης, ὤφειλον καὶ διὰ τῆς παραχωρήσεως ταύτης καὶ δι’ ἄλλων, τὰς ὁποίας ἠδυνάμεθα νὰ κάμωμεν εἰς τὴν Σουηδίαν καὶ Νορβηγίαν, νὰ ἐπωφεληθῶσι τῆς περιστάσεως τῶν ἀρξαμένων διαπραγματεύσεων, ἵνα ὑποστηρίξωσι τὸ προιὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καθῆκον ἔχομεν εἰς πᾶσαν παρουσιαζομένην περίστασιν νὰ ὑποστηρίξωμεν. Ἡ Κυβέρνησις, διαπραγματευθεῖσα σύμβασιν μετὰ τῆς Σουηδίας, ὤφειλε νὰ ἐπεκτείνῃ τὰ θέματα τῆς συμβάσεως ταύτης καὶ νὰ φροντίσῃ, ὅπως ἐπιτύχῃ εὐκολίας διὰ τὴν εἰσαγωγὴν τῆς σταφίδος εἰς Σουηδίαν καὶ Νορβηγίαν.

§52ΣΤΕΦΑΝΟΥ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἀπαντῶ εἰς τὸν κ. Βουλευτήν, ὅτι, ὅτε ἐγένετο ἡ διαπραγμάτευσις περὶ προσθήκης εἰς τὴν σύμβασιν μεταξὺ Σουηδίας καὶ Νορβηγίας τοῦ ἄρθρου, τὸ ὁποῖον ψηφίζομεν σήμερον, τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, ἤτοι ἡ κρίσις ἡ σταφιδική, δὲν εἶχε γεννηθῆ· διότι ὑπεγράφη μὲν ἡ σύμβασις κατὰ τὸν Φεβρουάριον ἐ. ἔ., ἀλλ’ αἱ διαπραγματεύσεις εἶχον προηγηθῆ πολὺ πρότερον ἄλλως τε τὸ πλεονέκτημα, τὸ ὁποῖον παραχωροῦμεν εἰς τὴν Σουηδίαν καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἐμπορικοὺς ὑπαλλήλους, τοὺς δειγματοφόρους λεγομένους, δὲν εἶναι τοιοῦτον, ὥστε νὰ ζητήσωμεν τὸ ἀντάλλαγμα, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ὑποδεικνύει. Ἐὰν τὸ προϊὸν ἡμῶν τὸ κύριον, ἡ σταφίς, εἰσήγετο ἐν ποσῷ τοιούτῳ εἰς τὴν Σουηδίαν καὶ τὴν Νορβηγίαν, ὥστε νὰ καταστήσῃ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιβαρύνονται οἱ ξηροὶ καρποὶ ἐν Σουηδίᾳ, ἀναγκαίαν, βεβαίως τότε ἡ Κυβέρνησις θὰ διαπραγματεύετο ἐν πρώτῃ παρουσιασθείσῃ εὐκαιρίᾳ, ἵνα ἐπιτύχῃ τοιοῦτον πλεονέκτημα! Ἀλλ’ ἐξ ὅσον ἐγὼ τοὐλάχιστον γινώσκω, ἐλάχιστον ποσὸν σταφίδος ἐξάγεται εἰς τὴν Σουηδίαν καὶ τὴν Νορβηγίαν, γεννᾶται δὲ καὶ ἐκεῖ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον καὶ ἐν Ρωσσίᾳ καὶ ἐν ἄλλοις Κράτεσιν, ὅπου δὲν ὑπάρχει κατανάλωσις σταφίδος παρουσιάζεται. Ἐν ὅσῳ δὲν καθίσταται ἀναγκαῖον βρῶμα ἡ σταφὶς διὰ τὸν λαὸν, πᾶσα ἐνέργεια πρὸς ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ, ὁ ὁποῖος ἐπιβαρύνει τυχὸν τὴν εἰσαγωγήν, ἀποβαίνει ἄνευ σημασίας· διότι, καὶ ἂν καταστῇ ἡ σταφὶς εὐονωτέρα, δὲν θὰ ἔχῃ τοῦτο ἄμεσον συνέπειαν τὴν αὔξησιν τῆς καταναλώσεως, ἐνόσῳ ὁ λαὸς δὲν συνειθίσῃ νὰ τὴν μεταχειρίζηται ὡς ἄρτυμα ἐν τοῖς ἐδέσμασι τοῖς παρ’ αὐτῷ συνήθεσι.

§53ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἐπερίμενα ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν τὴν ἔκφρασιν τῆς ἰδέας τοῦ ὅτι, ὅτε συνεζητεῖτο μετὰ τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς Σουηδίας τὸ ζήτημα τῆς συμβάσεως ταύτης, δὲν ὑπῆρχε σταφιδικὸν ζήτημα. Εἶναι πραγματικῶς ὑπερβολική, ἵνα μὴ εἴπω ἄλλο τι, ἡ γνώμη τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Τὸ σταφιδικὸν ζήτημα ἐν Ἑλλάδι ὑφίσταται ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, ἡ ὁποία ἐπερίμενε νὰ ἴδῃ τὴν κρίσιν τὴν σταφιδικήν, ὅπως ἐννοήσῃ τὴν ὕπαρξιν τοῦ ζητήματος, δὲν ἀποδεικνύει κῆδος ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ τόπου. Ἀπὸ πολλοῦ ὑφίσταται σταφιδικὸν ζήτημα, καὶ ζήτημα ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων καὶ μεγαλειτέρων διὰ τὰ συμφέροντα τῆς Ἑλλάδος. Δὲν θέλω ὅμως νὰ ἀναπτύξω σήμερον τὸ ζήτημα τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἐλπίζω ὅτι θὰ συζητηθῇ προσεχῶς. Διαφωνῶ δὲ ἐπίσης πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἐπὶ ἄλλης ἰδέας, ἣν ἐξέφρασεν, εἰπὼν ὅτι, ἐπειδὴ ἐν Σουηδίᾳ δὲν καταναλίσκεται μέγα ποσὸν σταφίδος, διὰ τοῦτο δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ ἐπιζητηθῇ ἡ εὐκόλυνσις τῆς εἰσαγωγῆς αὐτῆς. Ἀκριβῶς διότι δὲν καταναλίσκεται μέγα ποσὸν εἰς μέρος, ὅπου τὸ κλῖμα δύναται νὰ συντελέσῃ εὐκόλως εἰς τὴν ἐπαύξησιν τῆς καταναλώσεως τῆς σταφίδος, διὰ τοῦτο ἔπρεπε νὰ ἐπιδιωχθῇ ἡ παροχὴ εὐκολίας εἰς τὴν εἰσαγωγὴν διὰ πάσης δυνατῆς παραχωρήσεως εἰς τὴν Σουηδίαν καὶ Νορβηγίαν. Εἶναι δὲ ἀτυχὴς ἡ παρομοίωσις πρὸς τὴν Ρωσσίαν, διότι, ἂν ἐν Ρωσσίᾳ δὲν ἐξῳκειώθη ὁ ῥωσσικὸς λαὸς, ὅπως καταναλίσκῃ σταφίδα, εἰς τοῦτο πταίομεν καὶ ἡμεῖς. Μέγα δὲ μέρος τῆς εὐθύνης διὰ τὴν μὴ κατανάλωσιν τοῦ προϊόντος τούτου ἀνήκει καὶ εἰς τὰς ἑκάστοτε Ἑλληνικὰς Κυβερνήσεις, αἵτινες δὲν ἐφρόντισαν, ὅπως καταστήσωσι προσιτὴν τὴν σταφίδα εἰς τὸν ῥωσσικὸν λαόν. Πανταχοῦ, ὅπου ἐλήφθη φροντὶς ὑπὲρ τῆς καταναλώσεως σταφίδος, ἐπετεύχθη τοιαύτη. Δὲν εἰσήχθη σταφὶς ἀρκετὴ εἰς Ρωσσίαν καὶ εἰς ἄλλα μέρη, ὅπου δύναται νὰ καταναλωθῇ, διότι δὲν ἐλήφθη ἡ δέουσα φροντίς· ἐν ταῖς ἐκθέσεσιν αὐτῶν διάφοροι πρόξενοι καὶ ἐν ἄλλαις χώραις καὶ ἐν Ρωσσίᾳ συνιστῶσι κυρίως τὴν φροντίδα ἀποστολῆς σταφίδος, ὅπως γείνῃ αὕτη γνωστὴ παρὰ τῷ λαῷ. Διὰ τοῦτο ἐξέφρασα ἀπορίαν ἐπὶ τῆς συμβάσεως, διότι θεωρῶ τὴν Σουηδίαν καὶ Νορβηγίαν ὡς χώρας, εἰς τὰς ὁποίας δυνάμεθα νὰ ἐλπίσωμεν, ἀμέσως ἡμεῖς μεριμνῶντες τὴν κατανάλωσιν τῆς σταφίδος. Ἐξέφερα τὴν ἀπορίαν μου, διότι ἡ Κυβέρνησις, διαπραγματευθεῖσα σύμβασιν μετὰ τῆς Σουηδίας, δὲν ἐνεθυμήθη τὸ σπουδαῖον τοῦτο διὰ τὴν Ἑλλάδα ζήτημα, καὶ δὲν ἐφρόντισεν, ὅπως ἐπιτύχῃ εὐκολίας διὰ τὴν εἰσαγωγὴν τῆς σταφίδος.

§54Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς παρατηρεῖ, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν εἰργάσθη ἐν Ρωσσίᾳ πρὸς εἰσαγωγὴν τῆς σταφίδος, καὶ ἀγνοεῖ, φαίνεται, ὅτι ἡ Ἑλλὰς, ἐργασθεῖσα ἐν Ρωσσίᾳ πρὸς εἰσαγωγὴν τῆς σταφίδος, ἐπέτυχεν ἐκεῖ τὴν κατάργησιν τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῆς σταφίδος...

§55ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν εἰργάσθη ἀρκούντως εἶπον.

§56ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὴν ἐπέτυχεν ὁλοσχερῆ. Ἐὰν τὸ ὁλοσχερὲς δὲν ἦναι ἀρκοῦν διὰ τὸν κ. Βουλευτήν, πρέπει ἐν ἄλλῳ συστήματι νὰ ἀναζητήσῃ τὴν ἐνέργειαν. Ἡμεῖς τὴν ἐνέργειαν ἀνεζητήσαμεν ἐν τῇ καταργήσει τῶν δασμῶν, διότι τοῦτο ἀνήκει εἰς τὴν Κυβέρνησιν· ὅστις δὲ νομίζει, ὅτι δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀναλάβῃ τὸ ἔργον τοῦ ἐμπόρου καὶ νὰ εἰσάγῃ αὐτὴ τὴν σταφίδα ἐν ξέναις ἀγοραῖς ἐπὶ τιμαῖς κατωτέραις τῶν τοῦ ἐμπορίου, συντελοῦσα οὕτω εἰς τὴν διάδοσιν τῆς καταναλώσεως αὐτῆς, ἐφαρμόζει εἰς τὸ εἰδικὸν τοῦτο θέμα γενικὰς ἀρχὰς περὶ ἐμπορίου, ἃς θὰ παρῄτει, ἂν καὶ ἐλάχιστον ἐνεβάθυνεν εἰς τὸ ζήτημα. Τὸ ὅτι ἡ σταφὶς δὲν εἶναι γνωστὴ ἐν Ρωσσίᾳ, εἶναι τρόπος ἐκφράσεως, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἔννοια ἀκριβὴς, διότι σταφὶς ὑπάρχει πρόχειρος εἰς πώλησιν ἐν ἁπάσαις ταῖς πόλεσι τῆς Ρωσσίας, καὶ αὐταῖς ταῖς ὀλιγανθρωποτέραις, δὲν καταναλίσκεται ὅμως ἐν μεγάλαις ποσότησι· καταναλίσκεται ἀπανταχοῦ τῆς Ρωσσίας, ἀλλ’ ὡς εἶδος πολυτελείας ὑπὸ μόνων τῶν εὐπορωτέρων, δι’ ὃ καὶ δὲν εἶναι ἐπαισθητὴ ἡ ἐκ Ρωσσίας ζήτησις αὐτῆς εἰς τὴν ἐξαγωγὴν τῆς ἡμετέρας χώρας. Ἡ ἐνέργεια, ὅπως ἀπὸ τῶν εὐπορωτέρων ἐπεκταθῇ ἡ κατανάλωσις τῆς σταφίδος καὶ εἰς τοὺς λοιποὺς κατοίκους τῆς ἀχανοῦς αὐτοκρατορίας, ὅπως ἀπὸ ἐδωδίμου πολυτελείας καταστῇ ἡ σταφὶς ἐδώδιμον κοινῆς χρήσεως, ἀνήκει εἰς τὴν Κυβέρνησιν μόνον ἐν τῇ ἐπιδιώξει τῆς ἄρσεως ἢ τοῦ περιορισμοῦ τῶν ἐμποδίων πρὸς τὴν εἰσαγωγὴν καὶ τὴν χρησιμοποίησιν αὐτῆς. Ἡ σταφὶς εἰσάγεται εἰς Ρωσσίαν κατόπιν τῶν ἐνεργειῶν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἀτελὴς, ἀλλὰ δὲν ἐπετεύχθη παρὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ὅπως καὶ ἐν τῇ οἰνοπνευματοποιΐᾳ εὐνοηθῇ ἡ σταφίς. Ἡ ὑπόθεσις ὅτι δύναται νὰ εὐνοηθῇ ἡ σταφὶς διὰ τῶν ἐνεργειῶν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἐν Ρωσσίᾳ, ἀποδεικνύει ἀνεπαρκῆ ἐκτίμησιν τῆς ἀξίας τῆς οἰνοπνευματοποιΐας καὶ τῶν ὅρων τῆς λειτουργίας αὐτῆς ἐν Ρωσσίᾳ. Ἡ οἰνοπνευματοποιΐα ἐν Ρωσσίᾳ παρέχει εἰς τὸ Δημόσιον πλέον τοῦ τετάρτου τῶν ἐσόδων αὐτοῦ, κατεργάζεται δὲ τὰ σιτηρὰ τῆς χώρας, μὴ ἔχοντα ἐπαρκῆ διέξοδον ἐν ταῖς ξέναις ἀγοραῖς καὶ μεθ’ ὅλας τὰς προσπαθείας τῆς Ρωσσικῆς Κυβερνήσεως πρὸς διάνοιξιν αὐτῶν· δὲν εἶναι ἄρα δυνατὸν νὰ ἐπιτραπῇ ἐν Ρωσσίᾳ ὁ ἐπηρεασμὸς τῶν κειμένων περὶ τὰ τῆς οἰνοπνευματοποιΐας καὶ περὶ τὰ τοῦ συναγωνισμοῦ ξένων πρώτων ὑλῶν, οἷον τῆς σταφίδος, πρὸς τὰς ἐγχωρίους πρώτας ὕλας. Καὶ ἂν ἡ Ἑλλὰς ἠδύνατο νὰ προσενέγκῃ ἐν τῷ δασμολογίῳ αὐτῆς ἀνταλλάγματα δεκάδων ἑκατομμυρίων, ἀνεπαρκῆ θὰ ἦσαν ταῦτα, ἵνα προκαλέσωσι παρὰ τῆς Ρωσσίας τὴν χάριν τῆς σταφίδος τροποποίησιν τοῦ καθεστῶτος ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰς ἐγχωρίους πρώτας ὕλας, αἵτινες ἀποσταζόμεναι ἀποδίδουσιν εἰς τὸ Δημόσιον ἐτησίως περὶ τὰ 270 ἑκατομμύρια ῥουβλίων. Περιωρίσθη ἄρα ἡ Ἑλλὰς περὶ τὰ τῆς σταφίδος ἐν Ρωσσίᾳ εἰς τὴν ἐπιδίωξιν ἀτελείας δασμολογικῆς, ταύτην δὲ ἐπέτυχε πλήρη. Ἐπεδίωξεν ἡ Ἑλλὰς καὶ ἐπιδιώκει ἐπίσης τὴν δασμολογικὴν ἀτέλειαν, ἢ τὴν μείωσιν τῶν ἐπὶ τῆς σταφίδος δασμῶν, ἐν Σουηδίᾳ καὶ Νορβηγίᾳ, οὐχὶ διότι ἐλπίζει καὶ ἐκεῖ ἐκ τῆς μειώσεως τοῦ δασμοῦ ἢ ἐκ τῆς ἀτελείας μεγάλην συμβολὴν πρὸς τὴν κατανάλωσιν τοῦ εἴδους, ἀλλὰ διότι ὁπωσδήποτε πᾶσα ἀγορὰ ἀνοιγομένη εἶναι ὠφέλιμος, ἀνάλογα δὲ τῆς ὠφελείας εἶναι καὶ τὰ προσφερόμενα ἀνταλλάγματα. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξέφρασε γνώμην, ὅτι τὰ ἐν τῷ συζητουμένῳ νομοσχεδίῳ ἔπρεπε νὰ ἐπιφυλαχθῶσιν ὡς ἀνταλλάγματα. Τὰ ἀνταλλάγματα τῶν δασμολογικῶν παραχωρήσεων ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον παρέχονται ἐν τοῖς δασμολογίοις· σπανιωτάτη εἶναι ἡ παροχὴ δασμολογικῶν μεταῤῥυθμίσεων ἀντὶ πλεονεκτημάτων ἄλλης κατηγορίας. Ἀλλὰ καὶ τούτου παραβλεπομένου, τίς ποτε εἶδε δειγματοφόρον Σουηδὸν ἢ Νορβηγὸν ἐν Ἑλλάδι; Ἡ σύμβασις ἴσως διευκολύνῃ τὴν ἔλευσίν των, καὶ συντελοῦσα οὕτω εἰς τὴν ἀνάπτυξιν ἀμέσων ἐμπορικῶν σχέσεων τῆς Σουηδίας καὶ Νορβηγίας πρὸς τὴν Ἑλλάδα προκαλέσῃ τὸ ἐνδιαφέρον τοῦ βασιλείου ἐκείνου εἰς δασμολογικὰς μεταῤῥυθμίσεις ἐν Ἑλλάδι, αἵτινες θ’ ἀπετέλουν τὰ ἀνταλλάγματα τῶν ὑπὲρ τῆς σταφίδος ἐπιδιωκομένων ἐν Σουηδίᾳ καὶ Νορβηγίᾳ δασμολογικῶν μεταῤῥυθμίσεων. Ἡ ψήφισις ἄρα τοῦ νομοσχεδίου οὐ μόνον δὲν στερεῖ τὴν Ἑλλάδα μέσου ἐπιδράσεως πρὸς παραχωρήσεις ὑπὲρ τῆς σταφίδος, ἀλλὰ τοὐναντίον παρασκευάζει κατά τι τὸ ἔδαφος πρὸς ἐνέργειαν ἐν Σουηδίᾳ καὶ Νορβηγίᾳ ὑπὲρ τῆς σταφίδος. Καίτοι οὐδαμῶς εἶναι βέβαιον, ὅτι οἱ δειγματοφόροι, ὑπὲρ ὧν ἐργαζόμεθα διὰ τῆς συμβάσεως ταύτης, θὰ ἔλθωσιν εὐθὺς ἐν ἀριθμῷ ἱκανῷ, ὅπως παραχθῶσι ταχέως τὰ ἐπιδιωκόμενα ἀποτελέσματα, προάγει ὅμως ἡ σύμβασις ἐργασίαν ἐν τῇ ὀρθῇ διευθύνσει, καὶ διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι δὲν ἔπρεπεν ὁ κ. Βουλευτὴς νὰ φέρῃ ἀντιῤῥήσεις εἰς τὴν διὰ τοῦ νομοσχεδίου κύρωσιν αὐτῆς.

§57ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς βεβαίως θὰ ἠσχολεῖτο ἀναγινώσκων ἢ γράφων τι, ὅτε ἐγὼ ὡμίλουν, ἵνα ἐκφέρῃ γνώμην, ὅπως τὴν ἐπικρίνῃ ὁ ἴδιος, ὅτι ἐγὼ ἐθεώρησα τὸ διδόμενον ἀντάλλαγμα ὡς δυνάμενον νὰ ἐπιτύχῃ μείωσιν φορολογικὴν ἐν Σουηδίᾳ. Ἐγὼ δὲν ἔφερον ἀντίῤῥησιν ἀπολύτως, ἀπ’ ἐναντίας εἶπον ἀπ’ ἀρχῆς, ὅτι οὐδεμίαν κατ’ ἀρχὴν ἔχω ἀντίῤῥησιν· ἐξέφερα μόνον τὴν ἀπορίαν, πῶς ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, τυχοῦσα τῆς εὐκαιρίας, ἵνα διαπραγματευθῇ σύμβασιν μετὰ τῆς Σουηδίας, δὲν ἐφρόντισε περὶ τοῦ ζητήματος τῆς σταφίδος. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὁ ὁποῖος, φαίνεται, νομίζει ὅτι ἐνεβάθυνεν εἰς τὸ ζήτημα τῆς σταφίδος, φρονεῖ, ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει ἄλλην παραγωγὴν πλουσίαν, εἰμὴ τὴν τῆς σταφίδος, πρέπει νὰ περιορισθῇ εἰς μόνην τὴν ἐνέργειαν τὴν διπλωματικὴν, εἰς μόνην τὴν διὰ συμβάσεων ἐνέργειαν, ὅπως ἐξασφαλίσῃ τὸ προϊὸν τοῦτο καὶ τὸ καταστήσῃ καταναλώσιμον εἰς χώρας ξένας. Νομίζω ὅτι πλανᾶται ὁ κ. Πρωθυπουργός. Οὐδεμία Κυβέρνησις πεπολιτισμένη ἠθέλησέ ποτε νὰ ἀρνηθῇ ὑποστήριξιν εἰς ἰδιωτικὴν ἐνέργειαν, ἐπιδιώκουσαν τὴν ἐπέκτασιν τῆς καταναλώσεως σπουδαίου προϊόντος τῆς χώρας. Εἶναι δὲ παραλογισμὸς νὰ ἰσχυριζώμεθα, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἡ μικροσκοπικὴ, δύναμαι νὰ εἴπω, αὕτη Κυβέρνησις, ἐν συγκρίσει πρὸς ἄλλας μεγάλας Κυβερνήσεις, ἐθεώρησεν ἑαυτὴν τοσοῦτον ὑψηλὰ ἱσταμένην, ὅσον δὲν θεωροῦσιν ἑαυτὰς ἄλλαι μεγάλαι Κυβερνήσεις, οἵα ἡ τῆς Γαλλίας, οἵα ἡ τῆς Γερμανίας καὶ αὐτῆς τῆς Ἀγγλίας, ὅπως ὑποστηρίξωσιν ἀμέσως ἐπιχειρήσεις σκοπούσας τὴν κατανάλωσιν τῶν προϊόντων αὐτῶν. Ἂν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς πρακτικῶς ἐσκέπτετο περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἀπὸ καιροῦ ἤθελεν ἴδει, ὁποῖον καθῆκον ἐπεβάλλετο εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, νὰ ἐπιδιώξῃ ὄχι μόνον τὴν διὰ δασμολογικῶν συμβάσεων διευκόλυνσιν τῆς εἰσαγωγῆς καὶ καταναλώσεως τῆς σταφίδος, ἀλλὰ καὶ τὴν ἄμεσον ὑποστήριξιν ἐπιχειρήσεων ἰδιωτικῶν, ἐπιδιωκουσῶν τὴν διάδοσιν καὶ τὴν κατανάλωσιν τῆς σταφίδος ἐκεῖ, ὅπου αὗται δύνανται ν’ ἀναπτυχθῶσι. Δύνανται δὲ νὰ ἀναπτυχθῶσιν αὗται ἐν Σουηδίᾳ καὶ Νορβηγίᾳ. Ἐπετεύχθη πράγματι ἡ κατάργησις τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῆς σταφίδος, ὅταν ἡ Ῥωσσία σχεδὸν ἀπηγόρευσε τὴν πρὸς ἀπόσταξιν χρησιμοποίησιν αὐτῆς, οὐδὲ κἂν δύναταί τις νὰ φαντασθῇ, οὐδὲ κἂν ἐφαντάσθην ἐγώ, ὅτι δυνάμεθα ἡμεῖς, εἴτε διπλωματικῶς, εἴτε ἄλλως, νὰ ἐπηρεάσωμεν τὰς ἀποφάσεις τῆς Ῥωσσικῆς Κυβερνήσεως περὶ τῆς παραγωγῆς οἰνοπνευμάτων, ἐκ τῆς ὁποίας μέγιστον ἀπολαμβάνει αὕτη ἔσοδον. Θὰ ἦτο ματαιοπονία πᾶσα τοιαύτη ἐργασία· ἀλλὰ βεβαίως δὲν θὰ ἦτο ματαιοπονία ἡ ἄμεσος ἰδιωτικὴ ἐνέργεια πρὸς διάδοσιν τῆς ἐν Ῥωσσίᾳ καταναλώσεως τῆς σταφίδος πρὸς βρῶσιν. Πρὸς ὑποστήριξιν δὲ τῆς γνώμης ταύτης ἀναγκάζομαι νὰ ἀναφέρω ἓν ἕτερον παράδειγμα. Ἐπετύχομεν διπλωματικῶς μεγάλην ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ ἑλληνικοῦ ἐλαίου ἐν Ῥωσσίᾳ· ἐπετύχομεν καί τι πλέον, ἐπετύχομεν, ὅπως τὸ ἑλληνικὸν ἔλαιον συστηθῇ παρὰ τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ῥωσσίας εἰς τὴν κατανάλωσιν ὅλων τῶν ῥωσσικῶν ἐκκλησιῶν· ἀλλὰ τί ἐπράξαμεν, ὅπως ὠφεληθῶμεν τῶν τοιούτων εὐκολιῶν; Οὐδεμίαν φροντίδα ἐλάβομεν, ὅπως, τοὐλάχιστον ἐξασφαλίσωμεν τὴν ἀπόδειξιν τῆς προελεύσεως τῶν ἑλληνικῶν ἐλαίων, ἵνα οὕτω ἀποβῶσιν ἀποτελεσματικῶς ἐπωφελεῖς αἱ χορηγηθεῖσαι εὐκολίαι καὶ συστάσεις οὐχὶ ἐνεργείᾳ τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ διὰ συστάσεως ὑψηλοτέρας, τῆς συστάσεως τῆς Βασιλίσσης;

§58Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὰ τοῦ ἐλαίου ἐπετεύχθησαν διὰ τῆς ἐνεργείας τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως.

§59ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τοῦτο πολλαχόθεν ἤκουσα· ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Τὸ ζήτημα εἶναι ὅτι δὲν ὠφελήθημεν ἐξ ὅσων ἐπετύχομεν. Ἐὰν εἴχομεν λάβει τὰ ἀναγκαῖα μέτρα, ἠθέλομεν ἐξασφαλίσει τὴν κατανάλωσιν τῶν ἑλληνικῶν ἐλαίων εἰς τιμὰς ἐπωφελεστάτας. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις εἶχεν ὑποστηρίξει ἰδιωτικὴν ἐπιχείρησιν, μεταφέρουσαν ἐκεῖ τὰ ἑλληνικὰ ἔλαια καὶ φροντίζουσαν περὶ τῆς καταναλώσεως αὐτῶν, ἠθέλομεν βεβαίως ἐπιτύχει τοιαύτην κατανάλωσιν· ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἐγένετο· διατί; διότι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νομίζει, ὅτι εὑρίσκεται τόσον ὑψηλὰ, ὥστε δὲν πρέπει νὰ κατέρχηται εἰς φροντίδας περὶ τῆς διὰ ἰδιωτικῶν ἐπιχειρήσεων ἀναπτύξεως τῆς καταναλώσεως τῶν προϊόντων ἡμῶν. Ἀκούομεν δὲ πάλιν ἐπαναλαμβανομένην τὴν γνώμην τοῦ κ. Προέδρου τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ὅτι αὕτη δὲν ἔχει ἄλλην ἐνέργειαν νὰ ἐκτελέσῃ, ἢ μόνον τὰς δασμολογικὰς συμβάσεις. Ἐγὼ δὲ ἔχω ἄλλην ἰδέαν περὶ ἐνεργείας τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ δὲν εἶναι σήμερον ἡ στιγμή, κατὰ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἀσχοληθῶμεν περὶ τούτου. Λυποῦμαι δὲ, διότι ἔλαβε τοιαύτην ἐπέκτασιν ἡ συζήτησις, οὐχὶ ἐξ ἰδίας ἐμοῦ ὑπαιτιότητος, ἀλλ’ ἐξ ὑπαιτιότητος τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἠθέλησε νὰ ἐξέλθῃ ἐκ τῆς ἁπλῆς ἀπορίας, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασα ἐγώ, διατὶ δὲν ἐλήφθη φροντίς, ὅπως διευκολυνθῇ ἡ εἰσαγωγὴ τῆς σταφίδος ἐν Σουηδίᾳ, καὶ εἰσέλθῃ εἰς ἄλλα θέματα.

§60Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅταν ἡ ἐπίκρισις ἐκφράζηται ὑπὸ τύπον ἀπορίας, βεβαίως θὰ προκαλέσῃ συζήτησιν.

§61ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Βεβαίως εἶναι δύσκολον νὰ ἐλπίσωμέν ποτε, ὅτι θὰ ἐπιτευχθῇ ἡ χρησιμοποίησις τῆς σταφίδος ἡμῶν ἐν Ρωσσίᾳ εἰς ἀπόσταξιν, οὐχὶ κυρίως δι’ ὃν λόγον εἶπεν ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, ὅτι δηλ. τὸ οἰνόπνευμα ἀποτελεῖ σπουδαιότατον πόρον διὰ τὸ Ρωσσικὸν Κράτος, 200,000,000 περίπου, ἀλλὰ δι’ ἄλλον λόγον, διότι ἐν Ρωσσίᾳ χρησιμοποιοῦνται πρὸς ἀπόσταξιν ἀμυλώδεις οὐσίαι παραγόμεναι ἐν αὐτῇ τῇ Ρωσσίᾳ. Θὰ ἦτο λοιπὸν τραῦμα καίριον κατὰ τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς ἐν Ρωσσίᾳ, ἐάν ποτε αὕτη ἐπέτρεπε τὴν χρησιμοποίησιν τῆς σταφίδος ἡμῶν πρὸς ἀπόσταξιν, ἀντὶ τῶν ἰδίων αὑτῆς προϊόντων. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐκαυχήθη, ὅτι, ὡς Κυβέρνησις, ἔπραξε πᾶν τὸ ἐφ’ ἑαυτῷ, ὅπως τύχῃ ἀτελείας παντελοῦς ἐν Ρωσσίᾳ ἡ σταφὶς ἡ προωριμένη πρὸς βρῶσιν, νομίζει δὲ, ὅτι εἰς τοῦτο καὶ μόνον περιωρίζετο ἡ ἐνέργεια τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ γινώσκῃ βεβαίως, ὅτι τὸ ἔργον τῶν Κυβερνήσεων, τὸ ἀφορῶν εἰς τὰς διεθνεῖς συμβάσεις, εἰς τὴν διαῤῥύθμισιν τοῦ δασμολογίου, εἶναι ἓν καὶ μόνον μέρος τῆς καθ’ ὅλου ἐμπορικῆς αὐτῶν πολιτικῆς. Καὶ, ὡς φαίνεται, μέχρι τοῦδε οὐδεμίαν ἔννοιαν εἶχε τῆς ἐμπορικῆς αὐτῆς πολιτικῆς, ἥτις ἐπιβάλλεται τὴν σήμερον εἰς τὰ πεπολιτισμένα Κράτη, ὅπως προαγάγωσιν οἰκονομικῶς τὰς ἰδίας αὐτῶν χώρας. Ἐὰν εἴχομεν ἡμεῖς ἔννοιάν τινα τούτου, βεβαίως θ’ ἀντελαμβανόμεθα ἄλλως τῶν καθηκόντων ἡμῶν ὡς Κυβερνήσεως, προκειμένου περὶ τῆς διαθέσεως τοῦ μόνου, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, προϊόντος, τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ Ἑλλὰς εὐπροσώπως νὰ ἐπιδείξῃ, τῆς σταφίδος. Ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι ὀφείλουσιν οἱ ἰδιῶται, οἱ ἐμπορευόμενοι, ἂν ὄχι καὶ αὐτοὶ οἱ σταφιδοπαραγωγοί, νὰ φροντίσωσι περὶ ἐξευρέσεως νέων ἀγορῶν καταναλώσεως. Ἀλλ’ ὅπως καὶ αὐτοὶ οὗτοι ὦσιν εἰς θέσιν νὰ ἐξεύρωσι τοιαύτας ἀγορὰς καταναλώσεως, ἔπρεπε καὶ περὶ τούτου νὰ λάβῃ πρόνοιαν ἡ Κυβέρνησις· διότι τίς ἐξ αὐτῶν ἔχει γνῶσίν τινα τοῦ πράγματος τὴν σήμερον; Ποῦ ἐδιδάχθησαν τίνες αἱ ἀγοραὶ ἐκεῖναι καὶ τίνα τὰ μέσα, διὰ τῶν ὁποίων ἠδύναντο νὰ ἐξαπλώσωσιν εἰς αὐτὰς τὸ προϊόν των; Ἐσκέφθη ποτὲ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἱδρύσῃ ἐμπορικὰς σχολὰς, ἐξ ὧν οἱ ἐμπορευόμενοι τὸ προϊόν τοῦτο θ’ ἀπεκόμιζον ὅλας τὰς ἀναγκαίας ἐκείνας γνώσεις, τὰς ὁποίας θὰ εἶχον ὡς ἐφόδιον εἰς τὸ πρακτικὸν αὐτῶν στάδιον; Λοιπὸν, ἐὰν οἱ ἰδιῶται, ἐὰν οἱ ἐμπορευόμενοι τὸν σταφιδόκαρπον, ἐὰν οἱ παράγοντες αὐτὸν δὲν ᾖναι εἰς θέσιν τὴν σήμερον νὰ ἐργασθῶσι πρὸς τοῦτο, πταίει πρὸ παντὸς αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις. Ἀλλὰ καὶ ἄλλως πως ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν διάδοσιν τοῦ προϊόντος τούτου. Ἠδύνατο ὄχι μόνον ἐπίκουρος, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς, νὰ ἐπέλθῃ εἰς τὴν ἰδιωτικὴν ἐνέργειαν, ἀλλὰ καὶ τὴν πρωτοβουλίαν νὰ λάβῃ. Οὕτω πως σκέπτονται καὶ πολιτεύονται ἄλλαι Κυβερνήσεις. Ἡ Ἰταλία εἶχεν ἄλλοτε ἀποκλειστικὴν ἀγορὰν διὰ τοὺς οἴνους της τὴν Γαλλίαν, ἀφ’ οὗ ὅμως ἤρξατο ὁ δασμολογικὸς πόλεμος μεταξὺ αὐτῆς καὶ τῆς Γαλλίας, ἔκτοτε οἱ οἶνοι αὐτῆς ἀπεκλείσθησαν ἐκεῖθεν, δὲν εἶχε δὲ νέας ἀγορὰς πρὸς κατανάλωσιν, καὶ ἐπῆλθε θλιβερὰ κρίσις ἐν Ἰταλίᾳ. Δὲν ἐσταύρωσε τότε τὰς χεῖρας ἡ Ἰταλικὴ Κυβέρνησις, καὶ δὲν ἐσκέφθη, ὡς ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς, ὅτι ὤφειλον νὰ ἐξεύρωσιν οἱ ἰδιῶται μόνοι των νέας ἀγορὰς, ἀλλ’ εἰργάσθη αὐτὴ, ἔσχε τὴν πρωτοβουλίαν, κατέβαλε καὶ μέσα πολλὰ πρὸς ἐξεύρεσιν τῶν νέων τούτων ἀγορῶν. Παρόμοιόν τι ἔπραξεν ἡ Ἰσπανικὴ Κυβέρνησις. Καὶ αἱ δύο αὗται Κυβερνήσεις ἐφρόντισαν ἐν Γερμανίᾳ, ἐν Αὐστρίᾳ καὶ ἀλλαχοῦ, ὅπου δὲν εἶχον διαδοθῆ ἀκόμη οἱ οἶνοί των, ὅπου ἦτο τὸ ἔδαφος δι’ αὐτοὺς ἀκόμη ἀνεκμετάλλευτον, νὰ συστήσωσι κινητὰς ἐκθέσεις τῶν οἴνων των, νὰ τοὺς ἐκποιῶσι παρὰ τιμὴν, μόνον καὶ μόνον, ὅπως γείνωσι γνωστοὶ εἰς τοὺς διαφόρους καταναλωτὰς, γενόμενοι δὲ γνωστοὶ, κατέστησαν πλέον εἰς αὐτοὺς σύνηθες καὶ ἀπαραίτητον προϊόν. Οὕτω πως σκέπτονται καὶ πολιτεύονται αἱ Κυβερνήσεις, αἵτινες θέλουσι τῷ ὄντι νὰ προαγάγωσιν οἰκονομικῶς τὰς χώρας, τῶν ὁποίων αἱ τύχαι εἶναι διαπεπιστευμέναι εἰς αὐτάς. Παρόμοιόν τι, νομίζω, ἠδύνατο νὰ πράξῃ διὰ τὴν σταφίδα καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅστις κυβερνᾷ τὴν χώραν ἡμῶν ἀπὸ δεκαετίας. Καὶ βεβαίως ἀπὸ δεκαετίας ὑφίσταται τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, οὐχὶ δὲ, ὡς ἠθέλησε νὰ εἴπῃ ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς, ἀπὸ τῆς χθές.

§62ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἡ σταφιδικὴ κρίσις εἶπον.

§63ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ ἡ κρίσις ἡ σταφιδικὴ ἐπέρχεται κατὰ περιόδους ἀπὸ δεκαετηρίδων, δὲν ἐπῆλθε δὲ νῦν τὸ πρῶτον. Καὶ προκειμένου περὶ τοιούτου προϊόντος, τοῦ μόνου, εἰς τὸ ὁποῖον δύναται νὰ εἴπῃ τις, ὅτι στηρίζεται τὸ οἰκονομικὸν μέλλον τῆς χώρας, νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔπρεπε νὰ ἀναμείνῃ νὰ κρούσῃ ὁ κίνδυνος τὴν θύραν ἡμῶν. Ἔπρεπεν ἐγκαίρως νὰ φροντίσῃ περὶ διαδόσεως τοῦ προϊόντος αὐτοῦ. Καὶ ἠδύνατο, εἶπον, ἡ Κυβέρνησις νὰ φροντίσῃ ἐγκαίρως περὶ διαδόσεως αὐτοῦ, ὄχι μόνον ἐπίκουρος ἐπερχομένη εἰς τοὺς ἐμπορευομένους καὶ παράγοντας αὐτὸ, ἀλλὰ καὶ τὴν πρωτοβουλίαν λαμβάνουσα, ὅπως ἀποστείλῃ εἰς μεγάλας ποσότητας τὸ προϊόν τοῦτο ἰδίως εἰς τὴν Ρωσσίαν, ἡ ὁποία εἶναι ὅλως διόλου ἀνεκμετάλλευτος ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην, ὅπως καταστήσῃ κινητὰς ἐκθέσεις, μεταφερομένας εἰς τὰς διαφόρους ἐμπορικὰς πανηγύρεις τῆς ἀχανοῦς ἐκείνης χώρας, ὅπως τὸ προϊόν τοῦτο μεταποιῆται εἰς διάφορα ἐδέσματα, προσιτὰ εἰς τὸν λαὸν ἐκεῖνον, καὶ δίδηται κατ’ ἀρχὰς παρὰ τιμὴν, ἔστιν ὅτε καὶ δωρεὰν, ὅπως γείνῃ γνωστὸν εἰς τὸν λαὸν ἐκεῖνον. Καὶ βεβαίως, ἐὰν ἦναι προϊόν, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ διαδοθῇ ἐν χώρᾳ, οἷα ἡ Ρωσσία, τοῦτο εἶναι ἡ σταφὶς, ὄχι μόνον διὰ τὰς θρεπτικὰς οὐσίας, τὰς ὁποίας περιέχει αὕτη, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν θερμότητα, τὴν ὁποίαν μεταδίδει εἰς τὸ σῶμα. Ἐν Ρωσσίᾳ δὲ τηροῦνται ἀπαρεγκλίτως αἱ νηστεῖαι πᾶσαι, καθ’ ἃς ὁ λαὸς δὲν δύναται νὰ κάμῃ χρῆσιν τοῦ κρέατος. Ἐὰν λοιπὸν ἡ σταφὶς κατωρθοῦτο νὰ χρησιμοποιηθῇ ἐκεῖ εἰς διάφορα νηστήσιμα ἐδέσματα, θὰ κατηναλίσκοντο βεβαίως τοσαῦτα ἑκατομμύρια λιτρῶν, ὥστε ὄχι μόνον ἡ παροῦσα παραγωγὴ τῆς Πελοποννήσου δὲν θὰ ἐπήρκει πρὸς κάλυψιν, ἀλλ’ ἴσως καὶ ἂν πᾶσα ἡ Πελοπόννησος ἐκαλύπτετο ὑπὸ σταφιδαμπέλων. Οὕτω πως ἔπρεπε νὰ ἐργασθῇ ἡ Κυβέρνησις, νὰ μὴ δώσῃ δὲ ἀφορμὴν εἰς πολλοὺς νὰ νομίζωσιν, ὅτι, ἐπειδὴ ἐξ ἀμελείας ἡμῶν ἐπῆλθεν ἐφέτος ἡ σταφιδικὴ κρίσις, ἄρα πρέπει νὰ σκεφθῶσι πλέον οὐχὶ περὶ διαδόσεως καὶ ἐξαπλώσεως τοῦ προϊόντος τούτου, ἀλλὰ περὶ περιστολῆς τῆς παραγωγῆς αὐτοῦ· διότι εἰς τοιαύτας ἀτόπους ἰδέας ἔδωκεν ἀφορμὴν ἡ μέχρι τοῦδε πολιτεία ἡμῶν ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ. Μετὰ τὰ γενικὰ ταῦτα, εἰς τὰ ὁποῖα προεκάλεσεν ἡμᾶς ἡ ἀγόρευσις τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ, δὲν δύναμαι ἢ νὰ συμμερισθῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀπορίαν τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ, ὅτι δηλ. διὰ τῆς προκειμένης συμβάσεως κυρίως δίδομέν τι εἰς τὴν Σουηδίαν, χωρὶς νὰ λαμβάνωμεν κανὲν ἀντάλλαγμα. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι δὲν εἴδομεν ἐνταῦθα κανένα ὁδοιπόρον ἔμπορον...

§64ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ οὐδένα εἶδον.

§65ΕΥΤΑΞΙΑΣ. .. διαδίδοντα προϊόντα τῆς βιομηχανίας ἢ τῆς ἄλλης παραγωγῆς τῆς Σουηδίας. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου δίδεται ἡ ἀφορμὴ καὶ ἡ εὐκαιρία αὕτη εἰς τοὺς Σουηδούς, οἱ ὁποῖοι καὶ βιομηχανίαν ἔχουσι καὶ προϊόντα πολλά, ἰδίως δὲ ξυλείαν, ἡ ὁποία εἶναι πολύτιμος καὶ περισπούδαστος, ὅπως τὰ δείγματα τῶν προϊόντων τούτων εἰσάγωνται ἀτελῆ εἰς τὴν Ἑλλάδα, δίδεται ἀφορμή, ὅπως εὕρωσι διάδοσιν τὰ προϊόντα ταῦτα ἐν ἡμῖν· ἀλλὰ περὶ ἀνταλλαγμάτων οὐδεμία σκέψις ἐγένετο. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι τὰ ἀνταλλάγματα ταῦτα δὲν ἀναγράφονται συνήθως εἰς τὰς συμβάσεις, ἀλλὰ λαμβάνεται πρόνοια, ὅπως ἀναγραφῶσιν ἐν τοῖς σχετικοῖς δασμολογίοις· ἀλλὰ δὲν μᾶς διεβεβαίωσε συγχρόνως, ἐὰν ἔλαβε τὴν πρόνοιαν ταύτην, ὅπως ἐν τῷ δασμολογίῳ τῆς Σουηδίας καὶ Νορβηγίας ἐπέλθῃ τοιαύτη μεταῤῥύθμισις, ἀσφαλίζουσα ἓν οἱονδήποτε ἀντάλλαγμα εἰς ἡμᾶς. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι πᾶς ὁ ἀναγινώσκων τὴν σύμβασιν ταύτην, ὡς ἔχει, δὲν δύναται ἢ νὰ εὕρῃ αὐτὴν ἑτεροβαρῆ, δὲν δύναται ἢ νὰ μὴ συγχαρῇ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν τὸν τότε, ὅστις ἔδωκε τὴν συγκατάθεσιν αὑτοῦ πρὸς ὑπογραφὴν τοιαύτης συμβάσεως.

§66ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ συζήτησις αὕτη καὶ εὐρεῖα εἶναι καὶ διδακτική, ἀλλὰ ἥρμοζε μᾶλλον κατὰ τὴν συνεδρίασιν ἐκείνην, ἥτις εἶναι προωρισμένη διὰ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα. Σήμερον πρόκειται περὶ συμβάσεως τετελεσμένης ἀπὸ πολλῶν ἤδη μηνῶν· ἐν ταύτῃ δὲ παρέχεται ἐξ ἁπλῆς ἁβρότητος μικρὰ εὐκολία πρὸς τοὺς ἐμπορικοὺς ὑπαλλήλους φιλικοῦ Κράτους, ὅπερ ἔχει μεθ’ ἡμῶν ἐμπορικὴν σύμβασιν ἀπὸ τοῦ 1852 ἰσχύουσαν. Ἐὰν ἐγνώριζον οἱ συνάδελφοι, ὅτι ἐν τῇ συμβάσει ἐκείνη, τῇ ἰσχυούσῃ, οἱ ἔμποροι οἱ Σουηδοὶ καὶ Νορβηγοὶ ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ διαμένωσιν ἐν Ἑλλάδι καὶ ἀφομοιῶνται πρὸς τοὺς ἰθαγενεῖς, τοῦθ’ ὅπερ ἀποτελεῖ μέγα προνόμιον, δὲν θὰ ἀντέλεγον εἰς τὴν εὐγενῆ ἐκ μέρους ἡμῶν παροχὴν τῆς αὐτῆς φιλοξενίας εἰς τοὺς ὑπαλλήλους αὐτῶν καὶ πολὺ διάφορον προστασίαν, διότι οὗτοι ἀφομοιοῦνται, ὡς καὶ οἱ ἰδικοί μας ἐν Σουηδίᾳ, πρὸς τοὺς ὑπηκόους τοῦ μᾶλλον εὐνοουμένου ἔθνους. Διὰ τοὺς γνωρίζοντας δὲ τὰ τῆς διπλωματικῆς ὑπηρεσίας εἶναι ἡ διαφορὰ μεγάλη. Ἡ χάρις, τὴν ὁποίαν παρέχομεν, εἶναι ἐλαχίστη, οὐδὲ ἀξίζει τὸν κόπον νὰ γίγνηται λόγος περὶ αὐτῆς. Τὴν φιλοξενίαν οἱ Ἕλληνες δὲν κατέστησάν ποτε ἀντικείμενον ἐμπορίας· ἄλλως πᾶν ὅ,τι ἐγένετο, ἐγένετο ἐν ἰσότητι καὶ ἐπὶ ἀμοιβαιότητι. Περιττὴ νομίζω ἡ περαιτέρω συζήτησις.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκεται εἶτα καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ μόνον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ εἰς αʹ συζήτησιν).

§68ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Νὰ ψηφίσωμεν καὶ τὸ ἑπόμενον νομοσχέδιον εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου ͵ΒΡΞΒʹ τῆς 13 Φεβρουαρίου 1893 περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ περὶ δασῶν νόμου.

§70Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρατηρῶ, ὅτι ἐν τῇ τυπώσει τοῦ νομοσχεδίου παρελείφθη ἐν τῇ τετάρτῃ παραγράφῳ τοῦ ἄρθρου 1 ἡ ἐπανάληψις τῶν λέξεων «τοῦ νόμου ͵ΒΡΞΒʹ τῆς 13 Φεβρουαρίου 1893». Τούτου ἕνεκα ἀνετυπώθη τὸ νομοσχέδιον μετὰ τῆς διορθώσεως ταύτης καὶ θέλει διανεμηθῆ ἀπόψε, ὥστε κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν νὰ ἔχωμεν τὸ κείμενον πλῆρες.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς αʹ συζήτησιν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 9 μ. μ.