1893.12.01

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 25.

τῆς 1 Δεκεμβρίου 1893.

(Τετάρτη).

Ὥρα 5 καὶ 30′ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν τὸν ἀπολογισμὸν τῆς διαχειρίσεως τοῦ ταμείου τῆς Βουλῆς τῆς Βʹ Συνόδου τῆς ΙΓʹ Βουλευτικῆς Περιόδου. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 23). Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰν Π. Βουζουναρᾶ, κατοίκου Πατρῶν, καταγγέλλοντος τὸν ὑποθηκοφύλακα Πατρῶν διὰ διαφόρους καταχρήσεις. Θ’ ἀποσταλῇ εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον. Ὡσαύτως ἀνακοινῶ ἀναφορὰν Α. Λασκαράτου, αἰτοῦντος νὰ τιμωρηθῶσι διάφορα πρόσωπα, κατηγορούμενα ἐπὶ κλοπῇ διὰ ῥήξεως, διαπραχθείσῃ εἰς τὴν ἐν Ρατσάτᾳ τῆς Κεφαλληνίας ἐξοχικήν του οἰκίαν.

§2Π. ΑΝΝΙΝΟΣ ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Τὰ στρατολογικὰ γραφεῖα ὑποχρεοῦσι τοὺς στρατευσίμους, τοὺς ἔχοντας οἰκογενειακοὺς λόγους ἀπαλλαγῆς, ὑφισταμένους πρὸ τῆς κληρώσεώς των, ἐὰν ὑποβάλωσι τούτους μετὰ τὴν πρὸς κατάταξιν αὐτῶν ὡρισμένην ἡμέραν, νὰ ὑπηρετῶσιν ἐν τῷ στρατῷ πρόσθετον ὑπηρεσίαν, ὡσεὶ ἦσαν ἀνυπότακτοι, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 152 τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου. Φρονῶ, ὅτι ἡ ἐπιβολὴ προσθέτου ὑπηρεσίας εἶναι καὶ ἄδικος καὶ παράνομος· καὶ ἄδικος μὲν, καθόσον ἀποστεροῦσιν ἐπί τινα χρόνον τῶν οἰκογενειῶν των νέους, ἐφ’ ὧν πολλάκις αὗται στηρίζουσι τὴν ὕπαρξίν των καὶ τῶν ὁποίων τὴν ἀπαλλαγὴν, πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον, ἀείποτε ἐσεβάσθη πᾶς νόμος· παράνομος δὲ, καθόσον πολὺ ἐσφαλμένως καὶ παρὰ τὸν νόμον κρίνουσι τὰ στρατολογικὰ γραφεῖα, ὑπάγοντα τούτους εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 152· διότι τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο ἀφορᾷ εἰς τοὺς ἀνυποτάκτους, καὶ ἀνυπότακτος δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ βεβαίως ἐκεῖνος, ὅστις δὲν ἦτο ὑπόχρεως νὰ ὑπηρετήσῃ, ὡς νομίμως ἀπαλλασσόμενος, διὰ μόνον τὸν λόγον ὅτι, εἴτε διότι διέμενεν εἰς τὸ ἐξωτερικόν, καθ’ ὃν χρόνον ἐκληροῦτο, καὶ οὐδεμίαν τῆς κληρώσεώς του εἶχε γνῶσιν, εἴτε διότι ἐστερεῖτο τῶν μέσων τῆς καταβολῆς τοῦ ἀντισηκώματος, εἴτε καὶ δι’ ἄλλον οἱονδήποτε λόγον, παρέλειψε νὰ ὑποβάλῃ ἐγκαίρως τὴν πρὸς ἀπαλλαγὴν αἴτησίν του, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον διὰ τὴν παράλειψιν ταύτην ὁ νόμος ἐπέβαλε ποινήν, διατάξας τὴν ἐπὶ πλέον καταβολὴν 150 δραχμῶν, κατὰ τὸ ἄρθρον 56. Κατὰ τὴν διάταξιν ταύτην ἐτιμωρήθη, καὶ ἐτιμωρήθη ἀρκούντως, καὶ αὐστηρῶς μάλιστα, ὁ παραλείψας τὴν ἔγκαιρον ὑποβολὴν τῆς περὶ ἀπαλλαγῆς αἰτήσεως, ἀλλὰ ταύτην καὶ μόνην τὴν ποινὴν ἐπιβάλλει εἰς αὐτὸν ὁ περὶ στρατολογίας νόμος, ἡ δὲ καὶ ἄλλης ποινῆς παραδοχὴ ἀντίκειται εἰς τὰς ἀρχὰς τῆς ἀπολύτου δικαιοσύνης, καθ’ ἃς ἐπὶ τῆς αὐτῆς πράξεως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβληθῶσι δύο ποιναί. Ὅτι δ’ ἐσφαλμένως τὰ στρατολογικὰ γραφεῖα ὑποχρεοῦσι τοὺς περὶ ὧν ὁ λόγος εἰς πρόσθετον ὑπηρεσίαν, προκύπτει ἀριδήλως καὶ ἐκ τῆς παραβολῆς τῶν ἄρθρων 56 καὶ 184 τοῦ νόμου τούτου, ὧν τὸ μέν, ἀφορῶν εἰς τοὺς μὴ ὑποβαλόντας τὴν αἴτησίν των ἐγκαίρως, ἔχοντας δὲ πρὸ τῆς κληρώσεώς των λόγους ἀπαλλαγῆς, ὑπέβαλε μόνον εἰς τὴν ποινὴν τῶν 150 δραχμῶν, τὸ δὲ ἀφορῶν εἰς τοὺς μὴ ἔχοντας τοιοῦτον λόγον κατὰ τὴν κλήρωσιν, κτησαμένους δὲ αὐτὸν μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ νόμου, καὶ εἰς τὴν πρόσθετον ὑπηρεσίαν, θεωρήσας οὕτω τοὺς μὲν ὡς μὴ ὑπαγομένους εἰς τὰς περὶ ἀνυποτάκτων διατάξεις, τοὺς δὲ ὡς ὑπαγομένους εἰς αὐτάς, καὶ δικαίως, καθόσον οἱ τελευταῖοι οὗτοι παρέλειψαν νὰ ἐκπληρώσωσι τὸ καθῆκον τῆς εἰς τὸν στρατὸν ἐγκαίρου προσελεύσεώς των, ἐνῷ οὐδένα κατὰ τὴν κλήρωσίν των εἶχον νόμιμον λόγον ἀπαλλαγῆς. Ἐκ τῆς παραβολῆς ταύτης προκύπτει, ὅτι δὲν ἐνόει ὁ νόμος νὰ ὑπαγάγῃ τοὺς πρώτους εἰς τὰς περὶ ἀνυποταξίας διατάξεις, καθόσον, ἂν τὸ ἐναντίον ἐσκόπει, ἦτο ὅλως περιττὴ ἡ διάταξις τῆς ὑπαγωγῆς τῶν τελευταίων, ἀφοῦ τὰ στρατολογικὰ γραφεῖα, καὶ παρὰ τὰς ῥητὰς διατάξεις, θὰ ἐφήρμοζον ἐπ’ αὐτῶν τὰς μὴ ἀναφερομένας ποινάς, ἀλλ’ ἔπραξε τοῦτο, ἀνέφερε δηλονότι τὴν εἰς πρόσθετον ὑπηρεσίαν ὑπαγωγήν των, ὅπως μή, καίτοι εὐεργετούμενοι, ἐξομοιωθῶσι πρὸς τοὺς μὴ ὑπαγομένους εἰς ταύτην, ὡς ἔχοντες λόγους ἀπαλλαγῆς, ὑφισταμένους πρὸ τῆς κληρώσεώς των. Ἄλλως τε δὲ μόνον τὸ ἄρθρον 56 κανονίζει τὰ τῶν ἐκπροθέσμως ὑποβαλλόντων αἴτησιν ἀπαλλαγῆς, καὶ τοῦτο οὐδεμίαν ἄλλην ποινὴν ἀναγράφει ἢ τὴν τῶν 150 δραχμῶν. Παρανόμως ὅθεν εἰς ἄλλας ὅλως ἀσχέτους διατάξεις ὑποβάλλουσι καὶ τὴν κατηγορίαν ταύτην τῶν στρατευσίμων, καὶ παρανόμως καὶ ἄλλας ἐπιβάλλουσιν αὐτοῖς ποινάς, παρὰ τὰς διατάξεις καὶ αὐτοῦ τοῦ Συντάγματος, καθ’ ἃς οὐδεμία ποινὴ ἐπιβάλλεται ἄνευ νόμου, ὁρίζοντος προηγουμένως αὐτήν. Τούτων ἕνεκα ὑποβάλλω εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν (ἀναγινώσκει): «Παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν ἔχῃ τὴν ἰδέαν, ὅτι τὰ στρατολογικὰ γραφεῖα πράττουσιν ὀρθῶς καὶ νομίμως, ἐπιβάλλοντα πρόσθετον ὑπηρεσίαν εἰς τοὺς μὴ ἐγκαίρως, ἀλλὰ μετὰ τὴν παρέλευσιν τῆς πρὸς κατάταξιν αὐτῶν ὡρισμένης ἡμέρας ὑποβάλλοντας αἴτησιν ἀπαλλαγῆς διὰ λόγους οἰκογενειακούς, ὑφισταμένους πρὸ τῆς κληρώσεώς των, στρατευσίμους. «Παρακαλῶ δ’ αὐτόν, ἐὰν ἔχῃ τὴν αὐτήν, ἣν καὶ τὰ στρατολογικὰ γραφεῖα ἰδέαν, νὰ ὑποβάλῃ τήν τε αἰτιολογίαν καὶ τὴν ἐπερώτησίν μου εἰς τὸ Νομικὸν Συμβούλιον καὶ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν τὴν αὐτὴν ἔχῃ καὶ ἐκεῖνο γνώμην.»

§3Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποβαλόντες εἰς τὴν Βουλὴν ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς συνόδου ταύτης καὶ ὑποστηρίξαντες παρ’ αὐτῇ μέτρα καταλύοντα τὸ σύστημα, καθ’ ὃ ἐνηργοῦντο τὰ τῆς ὑπηρεσίας τῶν δανείων ἀπό τινων μηνῶν, ἐπεφυλάχθημεν, ὡς εἰκός, νὰ ὑποβάλωμεν ἰδίας προτάσεις περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν τὰ τῆς ὑπηρεσίας ταύτης ἤθελον ἐκπληροῦσθαι ἐν τῷ μέλλοντι. Ἀνεβάλλομεν ὅμως τὰς περὶ τούτου προτάσεις, διότι διεξήγομεν διαπραγματεύσεις πρὸς ὁμάδας, αἵτινες κατόπιν συνεχωνεύθησαν εἰς μίαν, διαπραγματεύσεις περὶ εὐκολιῶν, παρασχεθησομένων πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα δι’ αὐτῶν δυνηθῇ εὐρυτέρας νὰ ποιήσηται πρὸς τοὺς πιστωτὰς τοῦ Κράτους παροχάς. Ἡ ἀνάγκη τῆς συνδρομῆς τῆς δημοσίας πίστεως πρὸς τὴν διεξαγωγὴν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους δὲν προέρχεται ἐξ ἐλλείψεως δυνάμεων τοῦ δημοσίου ταμείου, διότι τὰ τοῦ δημοσίου ταμείου εἶναι ἐν πλήρει ἰσοσταθμίᾳ καὶ θὰ ἐδύναντο ταῦτα νὰ ἐπαρκέσωσι πρὸς τὰς ἀνάγκας αὐτοῦ, ἐὰν μὴ παρίστατο ἡ χώρα ἀνεπαρκὴς πρὸς τὴν λειτουργίαν ταύτην. Παρίσταται δὲ ἡ ἀνεπάρκεια τῆς χώρας, διότι τὰ τοῦ νομίσματος ἐν αὐτῇ δὲν ἔχουσι τὸν αὐτὸν χαρακτῆρα, ὃν ἔχουσι καὶ αἱ ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους. Αἱ ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους, αἱ ἐκ τοῦ δημοσίου χρέους, εἶναι μεταλλικαί, ἐνῷ τὸ νόμισμα τοῦ Κράτους εἶναι τραπεζικόν, ἡ δὲ ἀνάγκη τῆς μετατροπῆς τοῦ τραπεζικοῦ νομίσματος εἰς νόμισμα μεταλλικὸν πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεων τῆς Πολιτείας πρὸς τοὺς πιστωτὰς αὐτῆς, αὕτη γεννᾷ ἐν τῇ ἡμετέρᾳ ἀγορᾷ δυσχερείας, αἵτινες δύνανται νὰ φθάσωσι καὶ μέχρις ἀνατροπῆς τῶν κατ’ αὐτήν, ἐὰν μὴ ἐν μέτρῳ ἐνεργῶμεν. Τὸ ὅλον ποσὸν τοῦ μεταλλικοῦ ἡμῶν χρέους, ἐὰν εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια ἐπληρόνετο, ἀφοῦ εἶναι διατεθειμένον τὸ πλεῖστον ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, ἤθελε μετατραπῆ, ἵνα ἀποσταλῇ πρὸς τοὺς δικαιούχους, ἐν τῇ ἡμετέρᾳ ἀγορᾷ ἀντὶ μεταλλικοῦ, τοσοῦτον δὲ ποσὸν εὐθὺς ἀπὸ τοῦ πρώτου ἔτους ἤθελεν ἀρκέσει, ἵνα περιαγάγῃ εἰς πλήρη παράλυσιν τὴν ἡμετέραν χρηματικὴν ἀγορὰν, καὶ σήμερον ἰδίως, ὅτε τὰ τοῦ νομίσματος παρ’ ἡμῖν δὲν ἔχουσι κατὰ τοῦτο μόνον ἀσθενῶς, ὅτι τὸ νόμισμα τῆς χώρας εἶναι τὸ τραπεζικὸν γραμμάτιον τὸ μὴ ἐξαργυρωτέον ἐπὶ τῇ ἐμφανίσει, ἀλλ’ ἔχουσιν ἀσθενῶς, καὶ διότι τὸ τραπεζικὸν τοῦτο γραμμάτιον ἐξεδόθη ἐν ὑπερβολῇ εἰς τὴν κυκλοφορίαν, καὶ ἐν τοιαύτῃ ὑπερβολῇ, ὥστε δύναται νὰ λογισθῇ ἴσως ὡς διπλάσιον τοῦ ἀναγκαίου· μόνον δὲ ὅταν τὸ τραπεζικὸν γραμμάτιον, τὸ μὴ ἐξαργυρωτέον ἐπὶ τῇ ἐμφανίσει, εἶναι ἰσάριθμον πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς χώρας, δύναται εὐχερῶς δι’ αὐτοῦ ἐν τῇ ἀγορᾷ ν’ ἀποκτηθῇ τὸ ἀντίστοιχον μέταλλον. Ἵνα ἐπιτευχθῇ ἄρα ἡ εὐχερεστέρα ἀπόκτησις τοῦ μετάλλου διὰ τοῦ τραπεζικοῦ νομίσματος, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὸ κεφάλαιον τοῦ Δημοσίου, δι’ οὗ τοῦτο πραγματοποιεῖ τὰς ἐν τὰς ἐν τῷ ἐξωτερικῷ πληρωμὰς αὐτοῦ λόγῳ τοῦ δημοσίου χρέους, πρέπει ἀφεύκτως ν’ ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τῆς κυκλοφορίας τὸ πλεονάζον τραπεζικὸν γραμμάτιον, τουτέστι τὸ ἥμισυ τοῦ κυκλοφοροῦντος ἤδη, καὶ τότε νὰ μεταβῶμεν εἰς τὴν ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, διότι μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν ἀπὸ τῆς κυκλοφορίας τοῦ πλεονάζοντος γραμματίου τὸ ζήτημα τῆς ἄρσεως τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας καθίσταται λίαν εὐχερὲς, καὶ ἀφ’ ἑαυτοῦ ἐπέρχεται ὁ τοιοῦτος διακανονισμός. Ὅταν τοῦτο ἐπιτευχθῇ, τὰ τῆς κυκλοφορίας θὰ ἔχωσι κανονικώτερον ἢ σήμερον. Ἀλλὰ καὶ τοῦτο δὲν ἀρκεῖ, ἐὰν μὴ ταὐτοχρόνως ληφθῇ πρόνοια πρὸς ἐνίσχυσιν τῶν τραπεζικῶν ἡμῶν ἱδρυμάτων, διότι ἡ ἀπὸ πολλοῦ χρόνου ἐπιβλαβὴς ἐπίδρασις τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας ἐπὶ ἐκδόσει τραπεζικῶν γραμματίων ἐπέκεινα τοῦ πρέποντος ἔσχεν ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ἐξασθένισιν τῶν τραπεζικῶν ἡμῶν καταστημάτων, ἐξασθένισιν, ἣν ἐπηύξησαν καὶ ἄλλαι πολλαὶ περιστάσεις· ἤδη δὲ, ἐὰν μὴ ταὐτοχρόνως μετὰ τῆς ἀφαιρέσεως ἀπὸ τῆς κυκλοφορίας τοῦ πλεονάζοντος τραπεζικοῦ γραμματίου ληφθῇ πρόνοια καὶ περὶ ἐνισχύσεως τῶν τραπεζικῶν ἡμῶν καταστημάτων, καὶ ἰδίως τοῦ κυριωτάτου προνομιούχου καταστήματος τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, δὲν δυνάμεθα νὰ θεωρήσωμεν τὰ νομισματικὰ ἡμῶν πράγματα καλῶς ἔχοντα, οὐδὲ δυνάμεθα νὰ θεωρήσωμεν αὐτὰ ὡς ἐπαρκῆ πρὸς τὴν ἀνταλλαγὴν τοῦ τραπεζικοῦ γραμματίου τοῦ Δημοσίου πρὸς τὸ μεταλλικὸν νόμισμα, δι’ οὗ θὰ ἐκπληροῖ τὰς περὶ τοῦ δημοσίου χρέους εἰς μεταλλικὸν ὑποχρεώσεις αὐτοῦ. Τούτων ἕνεκα ἐπελήφθημεν τῶν διαπραγματεύσεων πρὸς τὰς ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ὁμάδας, ἐξακολουθοῦμεν δὲ αὐτὰς πρὸς τὴν ἑνιαίαν ὁμάδα, ἐν ᾗ συνεχωνεύθησαν πᾶσαι, ἐπὶ τῇ ἐλπίδι ὅτι αὗται αἱ διαπραγματεύσεις, ἀπολήγουσαι εἰς σύμβασιν περὶ δανείου, ἤθελον παράσχει διὰ τοῦ δανείου τούτου εἰς τὸ Δημόσιον οὐχὶ χρῆμα πρὸς ἀναπλήρωσιν κενοῦ, ἀλλὰ μεταλλικὸν νόμισμα εἰς ἀνταλλαγὴν πρὸς τὸ τραπεζικὸν νόμισμα. Καὶ αἱ διαπραγματεύσεις, ὧν ἐπελήφθημεν, ἔβαινον καὶ βαίνουσιν ἐν προόδῳ· εἶχε διαδοθῆ, ὅτι προσέκοψαν αὗται εἰς προσκόμματα, ὅτι ἐπῆλθε διακοπὴ τῶν διαπραγματεύσεων, ὅτι ἐφαίνετο δυσχερὴς ἡ εἰς ἀποτέλεσμα ἔκβασις αὐτῶν, ἀλλὰ πάντα ταῦτα στεροῦνται οἱασδήποτε ὑποστάσεως· αἱ διαπραγματεύσεις εἶναι λίαν δυσχερεῖς, διότι, ἐν ᾗ θέσει εὑρίσκεται σήμερον τὸ Κράτος, δυσκόλως οἱ κεφαλαιοῦχοι προσφέρουσιν εἰς αὐτὸ μεταλλικὰ κεφάλαια. Ἀλλὰ, καίτοι εἶναι δυσχερὴς, δὲν φαίνεται ἀδύνατος ἡ ἐπιτυχία αὐτῆς· Τοὐναντίον αἱ διαπραγματεύσεις ἀποδεικνύουσιν, ὅτι ἀπὸ τῆς ἀφετηρίας, ἀφ’ ἧς ὡρμήθημεν, προήχθημεν εἰς σημεῖον σχετικῶς εὐάρεστον, ἔχομεν δὲ ἐλπίδα, ὅτι καὶ ἀπὸ τοῦ σημείου τούτου θέλομεν δυνηθῆ νὰ ὁδεύσωμεν, βελτιοῦντες ἔτι τὰ τέως ἐπιτευχθέντα. Ἀλλὰ πάντα ταῦτα δὲν δύνανται νὰ ἀποβῶσι χρήσιμα εἰς διακανονισμὸν τῶν τοῦ δημοσίου χρέους, πρὸς τὰς ἀμέσους ἡμῶν ἀνάγκας, διότι, ἀναλαβόντες τὴν ἐξουσίαν πρὸ ἑνὸς μηνὸς ἤδη, καὶ ἐργαζόμενοι ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἰδίως εἰς τοῦτο, δὲν ἦτο δυνατὸν ἐν διαστήματι τεσσάρων ἢ πέντε ἑβδομάδων νὰ προαγάγωμεν τὰ πράγματα εἰς σημεῖον ἐπιτρέπον, ὅπως τῇ ἀρωγῇ τῆς δημοσίας πίστεως καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀποτελεσμάτων, ἅτινα ἡ ἀρωγὴ αὕτη ἤθελε παρασκευάσει, κανονίσωμεν τὰ τῆς ὑπηρεσίας τῶν προσεχῶν τοκομεριδίων. Πρῶτον τοκομερίδιον ἀπαιτητὸν παρουσιάζεται τὴν 3ην τοῦ μηνὸς τούτου, καὶ διατελοῦμεν κατὰ τὴν 1ην. Πρέπει λοιπὸν πρὸ τούτου νὰ κανονίσωμεν κατὰ τίνα τρόπον θέλομεν ἐργασθῆ, ἀναμένοντες τὴν ἔκβασιν τῶν διαπραγματεύσεων, περὶ ὧν ὡμίλησα. Καὶ ἤδη περὶ τούτου ἐξέφρασα γενικῶς, ὁποῖαι αἱ διέπουσαι τὰ τῆς ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως ἰδέαι, καὶ εἶπον, ὅτι κατὰ τὰς ἰδέας ἡμῶν ἡ μόνη ὀρθὴ λύσις εἰς τὰ τοῦ διακανονισμοῦ τῶν ὑποχρεώσεων ἡμῶν, τῶν ἐκ μεταλλικῶν δανείων, εἶναι ἡ ἐκ συνεννοήσεως πρὸς τοὺς πιστωτὰς ἡμῶν· εἶπον δὲ προσέτι, ὅτι ἡ συνεννόησις αὕτη δὲν ἐφαίνετο παρουσιάζουσα τὰς δυσχερείας, ἃς ἤθελέ τις ὑποθέσει ὑπαρχούσας, ἐὰν μὴ ἐξήταζεν ἐπισταμένως τὸ θέμα, ἐὰν ἰδίως μὴ ἀπέβλεπεν εἰς τὸ συμφέρον καὶ τοῦ Κράτους καὶ τῶν πιστούχων, ὅπερ ἐντελῶς συμπίπτει, διότι καὶ τὸ Κράτος ἔχει συμφέρον, ἠθικὸν ἰδίως, ἀλλὰ καὶ ὑλικὸν, ὅπως μηδὲν παράσχῃ ἐπὶ ἔλαττον ὅσων δύναται νὰ παράσχῃ, ἀλλὰ καὶ οἱ πιστωταὶ ἔχουσι συμφέρον, ὅπως μηδὲν ζητήσωσιν ἐπὶ πλέον ὅσων τὸ Κράτος δύναται νὰ παράσχῃ, διότι ἡ ἐπὶ πλέον παροχὴ παρασκευάζει νέας διαψεύσεις προσδοκιῶν καὶ τὰς ἐκ τούτων ζημίας, αἵτινες ἐπιπίπτουσι καὶ ἐπὶ τὸ Κράτος, ἀλλ’ ἐπιπίπτουσι κυρίως ἐπὶ τοὺς πιστωτὰς, καὶ μόνον διακανονισμὸς παρέχων εἰς τοὺς πιστωτὰς πᾶν ὅ,τι τὸ Κράτος δύναται νὰ παράσχῃ ἄνευ βλάβης καιρίας τῶν παραγωγικῶν αὑτοῦ δυνάμεων, μόνον τοιοῦτος διακανονισμὸς δύναται νὰ ᾖναι ἀσπαστὸς εἰς τοὺς πιστωτὰς, ὡς ἀσφαλὴς ἐν τῇ ἐκτελέσει, μόνος οὗτος εἶναι ἀσπαστὸς εἰς τὸ Κράτος, διότι μόνος οὗτος ἱκανοποιεῖ αὐτὸ ἠθικῶς. Ἐπὶ τοιαύταις βάσεσι διενεργουμένων συνεννοήσεων, δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία, ὅτι θέλει ἐξευρεθῆ ἡ λύσις. Ἀλλὰ πρὸς τὴν διεξαγωγὴν τοιούτων διαπραγματεύσεων ἀπαιτεῖται ἡ ἄδεια τῆς Βουλῆς, καὶ ταύτην τὴν ἄδειαν ἐρχόμεθα νὰ ζητήσωμεν παρ’ αὐτῆς διὰ νομοσχεδίου. Ἑπομένως ἡ λύσις, ἥτις εὐθὺς ἀπὸ τῆς προσεχοῦς λήξεως τοκομεριδίου παρουσιάζεται, εἶναι ἡ αἰτουμένη παρὰ τῆς Βουλῆς ἄδεια, ὅπως ἐν συνεννοήσει πρὸς τοὺς πιστωτὰς κανονίσωμεν τὰ τῆς πληρωμῆς. Ἐπειδὴ ὅμως ἡ συνεννόησις αὕτη, ἣν δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει ἐπιτρέψει, ψηφίζουσα ἐπειγόντως τὸ νομοσχέδιον, ἐπειδὴ, λέγω, ἡ συνεννόησις αὕτη δὲν δύναται νὰ καταλήξῃ εἰς ἀποτέλεσμα ταχέως, καὶ ἐφ’ ἱκανὸν μάλιστα ταχέως, ὅπως πραγματοποιηθῶσιν αἱ προσεχεῖς πληρωμαὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ, τοσούτῳ μᾶλλον, ὅσῳ αἱ συνεννοήσεις αὗται δέονται καὶ τῆς νομοθετικῆς κυρώσεως, εἶναι ἀνάγκη, ὅπως ἀπὸ τοῦδε ἐν τῷ νομοσχεδίῳ κανονισθῶσι τὰ τῆς προσωρινῆς ὑπηρεσίας τῶν δανείων, καθ’ ὃν χρόνον θέλουσι διεξάγεσθαι αἱ διαπραγματεύσεις, ἣν ὑπηρεσίαν θέλουσιν ὑποκαταστήσει τὰ ἀποτελέσματα τῶν διαπραγματεύσεων, τὰ κυρωθησόμενα ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Προτείνομεν δηλαδὴ, ὅπως κανονισθῶσιν αἱ πληρωμαὶ λόγῳ τῶν ληγόντων τοκομεριδίων οὐχὶ ὁριστικῶς, ὡς θέλει κανονίσει αὐτὰς ἡ ἐπενεχθησομένη συνεννόησις καὶ ὁ νόμος, ὅστις θέλει κυρώσει τὴν συνεννόησιν ταύτην, ἀλλὰ προσωρινῶς καὶ κανονιζομένων μόνον τῶν τῆς παροχῆς τῆς γενησομένης πρὸς τοὺς ἔχοντας δικαίωμα, ἕως οὗ καὶ ὡς πρὸς τὰ ἐν τῷ χρόνῳ τούτῳ ἐπέλθῃ ἡ πλήρης αὐτῶν ἱκανοποίησις κατὰ τὸν συμβιβασμὸν, τὸν καὶ ὑπὸ νόμου κυρωθησόμενον, καὶ οὗτινος ἡ ἰσχὺς θὰ ἀνατρέχῃ εἰς τὸν παρελθόντα Ἰούνιον, τουτέστιν εἰς τὴν ἐποχὴν, ἀφ’ ἧς ἤρξατο ἡ μὴ ἐκπλήρωσις τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους, διότι ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Ἰουνίου τὸ Κράτος ἔπαυσεν ἐκπληροῦν τὰς ἐκ τῶν περὶ μεταλλικῶν δανείων συμβάσεων ὑποχρεώσεις αὐτοῦ. Τὸ Κράτος ὡς πρὸς τὰ μεταλλικὰ δάνεια ἔπαυσε παρέχον ὅ,τι ἐκ τῶν συμβάσεων ὑπεχρεοῦτο νὰ παρέχῃ, τουτέστι μεταλλικὸν νόμισμα, καὶ προσέφερεν εἰς τοὺς ἔχοντας δικαίωμα νὰ ἀπαιτῶσι μεταλλικὸν νόμισμα τίτλον δανείου. Ἀλλὰ καὶ τὸν τίτλον τοῦτον τοῦ δανείου, τὸν μὴ κανονικῶς συστημένον, καὶ τοῦτόν τινες ἐκ τῶν πιστωτῶν δὲν ἐδέχθησαν, οἵτινες ἐξακολουθοῦσιν ὄντες κάτοχοι καὶ σήμερον τῶν τοκομεριδίων, ἐφ’ ὧν ἀνεστάλη ἡ εἰς χρυσὸν πληρωμή. Ἔχομεν λοιπὸν ἀπὸ τοῦ Ἰουνίου, ἐπὶ δύο δόσεων τοῦ Ἰουνίου καὶ μίαν δόσιν τοῦ Σεπτεμβρίου, ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους ἀνασταλείσας καὶ ταύτας, εἴτε μενούσας ἀνεκπληρώτους, διότι οἱ ἔχοντες δικαίωμα ἠρνήθησαν νὰ δεχθῶσιν, ὅ,τι τοῖς προσεφέρετο ἀντὶ μεταλλικοῦ, εἴτε ἐκπληρωθείσας διὰ τρόπου, ὃν ὑποθέτω, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἐγκρίνει, στηριζομένου ἐπὶ ψυχολογικῆς βίας, ἀλλὰ καὶ μὴ κανονισθέντος κατὰ τὰ παρ’ ἡμῖν νόμιμα. Ἐπὶ πάντα ἄρα δέον νὰ ἐπεκταθῇ ὁ ἐπελευσόμενος συμβιβασμός.

§4ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ ἐπὶ τῶν δεχθέντων τὰς νέας ὁμολογίας;

§5ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Καὶ ἐπὶ τῶν δεχθέντων τὰς νέας ὁμολογίας καὶ ἐπὶ τῶν μὴ δεχθέντων αὐτὰς καὶ κατεχόντων τὰ τοκομερίδια τὰ ληξιπρόθεσμα κατὰ Ἰούνιον καὶ κατὰ Σεπτέμβριον. Ἑπομένως καὶ ὡς πρὸς ταῦτα καὶ ὡς πρὸς ἐκεῖνα, τουτέστι καὶ ὡς πρὸς τὰ τοκομερίδια τὰ μὴ ἀνταλλαγέντα ἀπέναντι ἄλλων τίτλων, καὶ ὡς πρὸς τοὺς νέους τίτλους, τοὺς χορηγηθέντας εἰς τοὺς ὁπωσδήποτε δεχθέντας αὐτούς, εἰς τοὺς ἀνταλλάξαντας αὐτοὺς ἀπέναντι τῶν τοκομεριδίων, δέον νὰ κανονισθῶσι καὶ διαρκῶς ἐν τῇ συμβάσει τῇ ἐπελευσομένῃ τὰ περὶ τοῦ συμβιβασμοῦ, ἀλλὰ δέον νὰ κανονισθῶσι καὶ προσωρινῶς ἤδη, ὅπως καὶ περὶ τῶν ἄλλων, τὰ τῆς γενησομένης καταβολῆς πρὸς τοὺς δικαιούχους. Ἑπομένως αἱ συμφωνίαι, εἰς ἃς ἀνάγεται τὸ νομοσχέδιον, ἔχουσιν ἀφετηρίαν τὴν λῆξιν τῶν δόσεων τοῦ παρελθόντος Ἰουνίου, καὶ ἀπὸ τῆς ἀφετηρίας ἐκείνης κανονίζει τὸ νομοσχέδιον τὰ τῶν δόσεων τούτων, διαρκῶς μὲν δι’ ἧς παρέχει ἀδείας εἰς τὴν Κυβέρνησιν πρὸς διαπραγμάτευσιν, ὑπὸ τὴν ἐπιφύλαξιν τῆς κυρώσεως τοῦ ἀποτελέσματος τῆς διαπραγματεύσεως ὑπὸ τῆς Βουλῆς, παροδικῶς δὲ διὰ τοῦ κανονισμοῦ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν θέλουσιν ἐνεργεῖσθαι αἱ προσωριναὶ καταβολαὶ πρὸς τοὺς δικαιούχους. Καὶ εἰς μὲν τὰ τοῦ διαρκοῦς συμβιβασμοῦ οὐδὲν ἔχω ἤδη νὰ προσθέσω, ἀφοῦ τὸ νομοσχέδιον περιλαμβάνει ὅ,τι σήμερον ἀπαιτεῖται, τουτέστι τὴν ἄδειαν τὴν παρεχομένην εἰς τὴν Κυβέρνησιν πρὸς διαπραγμάτευσιν· περὶ δὲ τοῦ προσωρινοῦ κανονισμοῦ δέον νὰ ἐξηγήσω εἰς τί οὗτος συνίσταται. Κατὰ τὸν προσωρινὸν κανονισμόν, θέλουσι παρέχεσθαι εἰς πάντας τοὺς ἔχοντας ἐκ μεταλλικῶν δανείων δικαιώματα ἐπὶ τῶν τοκομεριδίων τῶν ληξιπροθέσμων 30% εἰς μεταλλικὸν ἐπὶ τοῦ ἀναγεγραμμένου ἐν τῷ τοκομεριδίου ποσοῦ. Ἀλλ’ ἐπειδὴ πρὸς τὰ τοῦ μηνὸς τούτου, ἤτοι πρὸς τὰ τοῦ Δεκεμβρίου 1893, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ ἔγκαιρος πρόνοια περὶ προμηθείας τοῦ ἀναγκαίου χρυσοῦ, τὰ τοκομερίδια τοῦ μηνὸς τούτου, ὅπως καὶ τὰ τοκομερίδια τὰ ἀπὸ τοῦ Ἰουνίου 1893 μέχρι τῆς σήμερον, θέλουσι πληρωθῆ εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, λογιζόμενα ἐπὶ τιμῇ 50% καὶ ὄχι 30, ὅπως ἐπὶ πληρωμῆς εἰς μεταλλικόν. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ἐκφράζει ἀπορίαν, ὅτι κατὰ τὸν παρόντα Δεκέμβριον θὰ γένηται ἡ πληρωμὴ εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια ἐπὶ τῇ τιμῇ, ἣν ἐδήλωσα, ἐνδεικνύων διὰ τούτου, ὅτι ἠδύνατο νὰ ληφθῇ κατὰ τὸ διάστημα τῶν τεσσάρων τούτων ἑβδομάδων ἐπαρκὴς πρόνοια πρὸς προμήθειαν τοῦ μεταλλικοῦ. Ἄν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐσκέπτετο, ὅτι ἐντὸς τεσσάρων ἑβδομάδων δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποκτηθῇ ὁ ἀναγκαῖος χρυσὸς ἐν τῇ ἡμετέρᾳ ἀγορᾷ ἐξ ἀνταλλαγῆς τραπεζικῶν γραμματίων ἄνευ σπουδαίας διαταράξεως τῶν συναλλαγῶν, ἤθελεν ἐννοήσει, ὅτι πᾶσα ἐπίκρισις αὐτοῦ ἀνατρέχει εἰς τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν· διότι, ὅπως ἡμεῖς ἀναλαμβάνομεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλομεν, ὑποχρεώσεις μεταλλικὰς διὰ τὸν μῆνα Δεκέμβριον, οὕτως ὑπῆρχον ἀνειλημμέναι ἐκ τοῦ συστήματος, ὅπερ εἶχεν ἀποδεχθῆ ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, ὑποχρεώσεις διὰ τὸν μῆνα Δεκέμβριον μεταλλικαὶ ἀνώτεραι ὅσων ἡμεῖς διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἀναλαμβάνομεν, καὶ πρὸς ταύτας τὰς ὑποχρεώσεις πρόνοια οὐδεμία ὑπῆρχεν. Ἑπομένως, ἐὰν ὑπῆρξε δυσχερής εἰς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν ἡ ἀπόκτησις ἐντὸς τεσσάρων ἑβδομάδων ἄνευ σπουδαίας διαταράξεως τῆς ἀγορᾶς τῶν ἀναγκαίων 2,758,000 δραχμῶν πρὸς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ, ἐπίσης ἤθελεν εὑρεθῆ εἰς δυσχέρειαν ὁ καλούμενος νὰ ἐκτελέσῃ τὸ σύστημα τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, κατὰ τὸ ὁποῖον θὰ ἀπῃτοῦντο σήμερον 2,850,000 δραχμαὶ διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δανείου τῶν Μονοπωλίων.

§6ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; Ἐννοεῖτε ὅλα τὰ δάνεια, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐξαιρέσεως, διὰ τὸ τοκομερίδιον τὸ παρόν;

§7ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὰ μεταλλικά.

§8ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἄνευ ἐξαιρέσεως;

§9ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅλα τὰ μεταλλικά. Διότι τὰ μὴ μεταλλικὰ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς σύστημα περικοπῆς, ἀφοῦ ταῦτα ὑφίστανται περικοπὴν ἐκ τῆς μετατροπῆς τοῦ τραπεζικοῦ γραμματίου εἰς μέταλλον.

§10ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὥστε οὐδεμίαν ἐξαίρεσιν κάμνετε;

§11ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πάντα λέγω τὰ μεταλλικά, ταῦτα δὲ τὰ μεταλλικὰ εὑρίσκετε ἐνταῦθα, ἐν ἄρθρῳ 1 ἀπαριθμούμενα. Λέγω δὲ τοῦτο ἐν ἀκριβολογίᾳ, διότι ὑπάρχει καί τι δάνειον, καταλεγόμενον ἐν τῷ κυμαίνοντι χρέει καὶ ἀρχικῶς μεταλλικὸν, ὅπερ, μετατραπὲν εἰς δάνειον τραπεζικῶν γραμματίων, δὲν εὕρηται ἐν τοῖς ἀπαριθμουμένοις ἐνταῦθα. Ἐνταῦθα ὅμως ἔχετε τὴν ἀπαρίθμησιν τῶν δανείων, εἰς ἃ ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον, ἑπομένως δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ περὶ τούτων ἀμφιβολία.

§12ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ἐξαιρούμενον δάνειον ποῖον εἶναι;

§13ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ τῶν 16,500,000 δὲν εἶναι ἐξαιρούμενον, διότι ἐγένετο δάνειον τραπεζικῶν γραμματίων.

§14ΡΑΛΛΗΣ. Σήμερον;

§15ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Διὰ τροπῆς καθίσταται δάνειον τραπεζικῶν γραμματίων.

§16ΡΑΛΛΗΣ. Ἀλλ’ εἰς ἀκέραιον;

§17ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἰς ἀκέραιον βεβαίως.

§18ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὰ ἄλλα εἰς ἀκέραιον;

§19ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅλων τῶν δανείων τῶν εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια τὰ τοκομερίδια πληρόνονται εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια καὶ εἰς ἀκέραιον.

§20ΡΑΛΛΗΣ. Τὰ ληξιπρόθεσμα τοκομερίδια, τὰ ἀπὸ τοῦ Μαΐου μέχρι Δεκεμβρίου, θὰ πληρωθοῦν εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια;

§21ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅ,τι πληρωθῇ εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, θὰ ὑπολογισθῇ ἐπὶ τῷ ἀρτίῳ, δηλαδὴ θὰ καταβληθῶσι τραπεζικὰ γραμμάτια ἄνευ προσαυξήσεως λόγῳ τῆς ὑποτιμήσεως τοῦ τραπεζικοῦ γραμματίου. Τὰ περὶ τούτου θέλω ἀνακοινώσει εἰδικῶς πρὸς τὴν Βουλὴν· ἐθεώρησα ὅμως καλὸν, ἐπὶ τῇ ἐρωτήσει τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης, νὰ εἴπω, ὅτι τὸ δάνειον τοῦτο, ὡς τραπὲν, δὲν περιλαμβάνεται ἐν τοῖς δανείοις τοῖς ὑπαγομένοις εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου. Ἔλεγον ὅμως, ὅτι ἡ δυσχέρεια, εἰς ἣν εὑρέθη ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ὅπως ἄνευ διαταράξεως τῆς ἀγορᾶς ἀποκτήσῃ ἐν αὐτῇ τὸ ποσὸν τοῦ μεταλλικοῦ, τὸ ἀναγκαῖον πρὸς τὴν καταβολὴν τῶν 30% ἐπὶ τῶν τοκομεριδίων τοῦ Δεκεμβρίου, δὲν προέρχεται ἐκ παραλείψεως τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ἀλλὰ προέρχεται ἐκ παραλείψεως τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, ἥτις ὀφείλουσα νὰ προνοήσῃ περὶ ποσοῦ μεγαλειτέρου ἐκείνου, περὶ οὐ ὠφείλομεν ἡμεῖς νὰ προνοήσωμεν, οὐ μόνον δὲν ἄφησε χρυσὸν ἐν τῷ δημοσίῳ ταμείῳ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον, ἀλλὰ τοὐναντίον ἄφησε καὶ ὑποχρεώσεις, ὧν τινες εἰσέτι εἶναι ἀνεκπλήρωτοι, τινὲς δὲ ἐξεπληρώθησαν ἤδη. Ἀλλὰ περὶ τούτου δὲν πρόκειται ἤδη, καὶ ἂν μὴ ἐγίνετο ἡ διακοπὴ ἐκείνη πρὸ ὀλίγου, δὲν ἤθελον μνησθῆ τῶν περὶ τούτου, διότι δὲν ἔχομεν ἤδη νὰ ἐξετάσωμεν τίνος ἕνεκα ἡ ἀγορὰ ἡμῶν δυσχερῶς παρέχει τὸ μεταλλικόν· ὅ,τι ὅμως λέγω εἶναι, ὅτι τὸ μεταλλικὸν δύναται ἡ ἀγορὰ ἡμῶν νὰ παράσχῃ ἐπὶ τῷ ἐτησίῳ ποσῷ, τῷ ἀναγεγραμμένῳ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, καὶ ἂν ἔτι ὑποτεθῇ, ὅτι δὲν ἤθελον τελεσφορήσει τὰ ἤδη ὑπὸ διαπραγμάτευσιν πρὸς τοὺς κεφαλαιούχους, καὶ ἑπομένως ἤθελεν ἡ ἀγορὰ ἀναγκασθῆ ἐπὶ χρόνον τινὰ νὰ παράσχῃ τὰ κατὰ τὸ νομοσχέδιον ἐπὶ ταῖς ἰδίαις καὶ μόναις δυνάμεσι στηριζομένη, διότι ἡ κατὰ τὸ νομοσχέδιον ἐτησία καταβολὴ εἰς μεταλλικὸν δὲν εἶναι ἀνωτέρα τῶν 7,758,000 φράγκων χρυσῶν, τὸ ποσὸν δὲ τοῦτο, κατανεμόμενον ἐφ’ ὅλον τὸ ἔτος, νομίζω ὅτι ἄνευ διαταράξεως τῆς ἀγορᾶς δύναται νὰ χορηγηθῇ παρ’ αὐτῆς. Ἀλλὰ καίτοι τὸ ποσὸν τοῦτο δύναται νὰ χορηγηθῇ ὑπὸ τῆς ἀγορᾶς ἄνευ διαταράξεως, καὶ ἑπομένως, καίτοι δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὸν διακανονισμὸν τῶν ὑποχρεώσεων ἡμῶν ἐκ δανείων, κατὰ τὰ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, δὲν δυνάμεθα νὰ θεωρήσωμεν τὰ οὕτω κανονιζόμενα ὡς τὰ ὁριστικὰ, δὲν τὰ θεωροῦμεν ὡς τὰ ὁριστικὰ, καὶ διότι εἰς τὴν σύμβασιν θέλομεν προβῆ ἀπὸ ἴσου μετὰ τῶν πιστωτῶν ἡμῶν διαπραγματευόμενοι, καὶ ἑπομένως πρέπει νὰ ἐπιτρέψωμεν καὶ εἰς ἐκείνους νὰ ἀποφανθῶσι περὶ τῶν δυνάμεων ἡμῶν, ὡς καὶ ἡμεῖς δηλοῦμεν, ποίαν περὶ αὐτῶν ἔχομεν γνώμην, ἀλλὰ καὶ διότι ἐλπίζομεν, ὅτι ἐν χρόνῳ οὐχὶ πολὺ μεμακρυσμένῳ, ἤδη μάλιστα, ὅτε διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου παύομεν διατελοῦντες ὑπὸ τὴν στενοχωρίαν βραχειῶν διοριῶν, αἱ διαπραγματεύσεις πρὸς κεφαλαιούχους θέλουσιν ἀπολήξει εἰς ἀποτέλεσμα, ἐπιτρέπον καὶ εἰς ἡμᾶς νὰ πληρώσωμεν ὡς πλείονα εἰς τοὺς πιστωτὰς, καὶ εἰς τοὺς πιστωτὰς νὰ ἀξιῶσιν ὡς πλείονα παρ’ ἡμῶν. Ἀλλ’ ἕως τότε, ἕως οὗ ἐπιτύχωμεν παρὰ κεφαλαιούχων ἐν τῷ ἐξωτερικῷ παροχὴν μεταλλικοῦ, ἥτις, διακανονίζουσα τὰ τῆς νομισματικῆς καὶ τῆς τραπεζικῆς παρ’ ἡμῖν καταστάσεως, νὰ παρέχῃ εἰς τὸ Κράτος τὸ ἔδαφος πρὸς εὐρυτέραν καὶ κανονικωτέραν ἐνέργειαν, ἔχομεν τὰ μέσα πρὸς τὴν ἐκπλήρωσιν παντὸς, ὅ,τι διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπαγγελλόμεθα, διότι αἱ ὑποχρεώσεις, ἃς διὰ τοῦ νομοσχεδίου προσωρινῶς ἀναλαμβάνομεν καὶ αἵτινες βεβαίως δὲν εἶναι ἐπαρκεῖς πρὸς τὰς ἄκρας ἀξιώσεις τῶν πιστωτῶν περὶ διαρκοῦς κανονισμοῦ, εἶναι ὅμως ἐπαρκεῖς, ὅπως πείσωσιν αὐτοὺς, ὅτι πράττομεν σήμερον ὅ,τι ἡ κατάστασις τῆς κυκλοφορίας παρ’ ἡμῖν καὶ ἡ κατάστασις ἡ τραπεζικὴ παρ’ ἡμῖν ἐπιτρέπουσι, καὶ ὅπως ἐπὶ τῇ πεποιθήσει ταύτῃ ἀναμείνωσι τὴν ἔκβασιν τῶν διαπραγματεύσεων πρὸς τοὺς κεφαλαιούχους, ἀπεκδεχόμενοι αὐτὴν αἰσίαν καὶ συντελοῦντες μάλιστά τινες ἐξ αὐτῶν εἰς τὴν αἰσίαν αὐτῶν ἔκβασιν. Οὕτως ἄρα κανονίζονται τὰ τοῦ μέλλοντος περὶ τὰ τῆς ἐκπληρώσεως τῶν ἐκ δανείων μεταλλικῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους. Καταλύεται τὸ δάνειον τῆς κεφαλαιώσεως, δι’ οὗ ἀπετίνοντο ὁριστικῶς πρὸς τοὺς κατόχους τῶν τοκομεριδίων ἀντὶ μεταλλικῶν νομισμάτων τίτλοι, ἀνθ’ ὧν κατὰ τὸν Ἰούνιον, ὡς ἐκ τῆς λειτουργίας τοῦ γνωστοῦ συνδικάτου, ἐλήφθησαν παρὰ τινων ἐξ αὐτῶν 65% εἰς χρυσὸν, ἀλλὰ παρ’ ἄλλων ἐκ τῶν τῆς αὐτῆς κατηγορίας κατόχων, ὡς καὶ παρὰ τῶν κατόχων τῶν τοκομεριδίων τοῦ Σεπτεμβρίου, ἐλήφθησαν ποσοστὰ πολὺ κατώτερα, κατελθόντα καὶ μέχρι 35 καὶ 30%. Ἐδίδοντο ἄρα κατὰ τὸ σύστημα τοῦ δανείου τῆς κεφαλαιώσεως εἰς χρυσὸν 30% ἐπὶ τῆς ὀφειλῆς, ὑποχρεοῦντα τὸ Κράτος ἀντὶ 100, ἐδίδοντο δὲ ταῦτα εἰς τοὺς κατόχους ὁριστικῶς καὶ οὐχί, ὡς κατὰ τὸ νομοσχέδιον, προσωρινῶς καὶ ἐπὶ τῇ ἐπιφυλάξει τῆς ἐνασκήσεως τοῦ δικαιώματος αὐτῶν, ὅπως συνεννοηθῶσι μετὰ τοῦ Δημοσίου περὶ τοῦ συμβιβασμοῦ. Κατὰ τὸ σύστημα τοῦ δανείου τῆς κεφαλαιώσεως, τὸ Κράτος, ἐπιβαρυνόμενον διὰ χρέους 100, παρεῖχεν εἰς τὸν ὁμολογιοῦχον μόνον 30, ἐνῷ κατὰ τὸ νομοσχέδιον 30 παρέχει τὸ Δημόσιον ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν, ἀλλὰ μόνον ἐπὶ τοῖς τρισὶ τούτοις δεκατημορίοις χρεοῦται, οἱ δὲ κάτοχοι δέχονται ταῦτα προσωρινῶς καὶ μέχρι διακανονισμοῦ, εἰς ὃν θέλουσι μετάσχει καὶ αὐτοὶ ἀπὸ ἴσου πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διαπραγματευόμενοι, καὶ ὅστις, περιβαλλόμενος τὴν ἔγκρισιν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, θὰ ἦναι ἀσφαλὴς καὶ διαρκής, ἐνῷ ὁ τοῦ δανείου τῆς κεφαλαιώσεως, ἐστερημένος τοῦ συμπληρώματος τούτου, ἦτο ἐξ ὑπαρχῆς ἄκυρος. Ὁ κανονισμὸς ἄρα, ὁ νῦν προτεινόμενος, ἀποφεύγει πᾶσαν αὐθαιρεσίαν, ἐπιφυλάσσων ἀκέραια πρὸς τὸν ὁριστικὸν διὰ συμβιβασμοῦ κανονισμὸν τὰ δικαιώματα τῶν ὁμολογιούχων. Κατ’ οὐδὲν μεταβάλλει τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους ἡ προσωρινῶς καθοριζομένη παροχή, διότι μόνον τῇ θελήσει τῶν ἐχόντων δικαίωμα πρὸς τοῦτο θέλουσι κανονισθῆ τὰ τῶν ὁριστικῶν ὑποχρεώσεων. Παρέχει εἰς αὐτοὺς ἐν τῷ μεταξὺ τὸ νομοσχέδιον ὅ,τι θὰ τοῖς παρεῖχε τὸ δάνειον τῆς κεφαλαιώσεως, ἀλλ’ ὑπὸ τὴν ἐπιφύλαξιν ἁπάντων τῶν δικαιωμάτων αὐτῶν, ἅτινα διὰ τῆς ἀποδοχῆς τοῦ τίτλου τῆς κεφαλαιώσεως ἐθυσιάζοντο. Δὲν ἀμφιβάλλω δὲ, ὅτι κατόπιν τῆς ἐπιφυλάξεως ταύτης θὰ γείνῃ τελεσφόρος ἐνέργεια, ὡς δὲ εἶπον, εἰς τὴν ἐνέργειαν ταύτην ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ προέλθῃ ἐπὶ τῇ πεποιθήσει, ὅτι οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους θέλουσι νὰ ἀναδεχθῇ τὸ Κράτος πᾶσαν ὑποχρέωσιν, ἣν δύναται νὰ ἐκπληρώσῃ. Δὲν δίδουσιν οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐντολήν, ὅπως ζητήσῃ νὰ ὠφελήσῃ τὸ Κράτος διὰ περιστολῆς τῶν παροχῶν, τοὐναντίον προτείνονται τὰ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἐπὶ τῇ πεποιθήσει, ὅτι ἐντέλλεται ἡ Βουλὴ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἐπιληφθῇ τῶν διαπραγματεύσεων, ἐπιδιώκουσα παροχὴν πρὸς τοὺς πιστωτάς, ὅσον ἐπιτρέπουσιν αἱ οἰκονομικαὶ δυνάμεις τοῦ Κράτους μεγαλειτέραν, χάριν τῆς ἠθικῆς ὠφελείας, ἣν διαβλέπει ἐν τῇ ὅσον ἔνεστι μικροτέρᾳ περικοπῇ τῶν καταβαλλομένων λόγῳ ὑποχρεώσεων ἐκ δανείων μεταλλικῶν. Παρέχει δὲ τὴν ἐντολὴν ταύτην ἡ Βουλή, βεβαία ὅτι ἐν τοιούτῳ πνεύματι καὶ οἱ πιστωταὶ θέλουσιν ἐργασθῆ, ἐπιζητοῦντες ἐν ταῖς ὑποχρεώσεσι τοῦ Κράτους πᾶν ὅ,τι δύνανται νὰ βαστάσωσιν αἱ οἰκονομικαὶ αὐτοῦ δυνάμεις, οὐχὶ ὅμως καὶ ὅ,τι ἤθελεν ἀφαιρέσει ἀπὸ τοῦ Κράτους τὰς δυνάμεις, ἵνα ἐπιτελέσῃ κανονικῶς τὰς ἐπιβαλλομένας ὑποχρεώσεις. Διότι ἡ ἀσφάλεια περὶ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεων καὶ ἡ πεποίθησις ἐπὶ τὴν ἀσφάλειαν ταύτην θέλουσι παρέχει εἰς τοὺς τίτλους τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους ἀξίαν, ἣν δὲν παρέχει μόνον τὸ ἀναγραφόμενον ποσόν. Ἐν τοιούτῳ πνεύματι διεξαγομένων τῶν διαπραγματεύσεων, ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι θέλουσιν αὗται καταλήξει εἰς ἀποτέλεσμα ἱκανοποιοῦν καὶ τοὺς πιστωτὰς καὶ τὸ Κράτος. Ὀφείλομεν ὅμως νὰ μὴ ἀναμένωμεν τὸ ἀποτέλεσμα τοῦτο, ἵνα παράσχωμεν εἰς τοὺς ἔχοντας δικαιώματα ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ ταμείου πᾶν ὅ,τι τὸ ταμεῖον δύναται νὰ παράσχῃ εἰς αὐτούς, μετατρέπον τραπεζικὰ αὐτοῦ γραμμάτια εἰς μεταλλικόν. Ἡ παροχὴ αὕτη κανονίζεται ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου ὡς προκαταβολὴ ἐπὶ τοῦ ὁριστικοῦ συμβιβασμοῦ· τούτου δὲ ἡ τελεσφόρησις ἔσται τὸ ἐχέγγυον τῆς οἰκονομικῆς τοῦ Κράτους ἀναῤῥώσεως. (Ἐπιδοκιμασίαι ἐκ τῆς δεξιᾶς).

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὑποβληθὲν νομοσχέδιον θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 24).

§23ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, θ’ ἀκολουθήσῃ τὴν πορείαν, ἣν διαγράφει ὁ Κανονισμός· θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ, καὶ τὰς διατάξεις αὐτοῦ θὰ ἔχωμεν ὅλον τὸν χρόνον, ὅπως τὰς ἐξακριβώσωμεν καὶ ὅπως τὰς ἐκτιμήσωμεν, παραβάλλοντες αὐτὰς πρὸς τὸ δάνειον τῆς κεφαλαιώσεως καὶ καθιστῶντες τὴν ἀκριβῆ θέσιν, τὴν ὁποίαν κατέστησε διὰ τὸ Κράτος καὶ διὰ τοὺς δανειστὰς τὸ σχέδιον τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ὀφείλω ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, ἀφ’ ἧς ἐξηνέχθησαν αἱ ψευδεῖς ἐπαγγελίαι, τὰς ὁποίας πρὸ ὀλίγου ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ἐξέφερεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ὑψώσω φωνὴν διαμαρτυρίας, ὅπως τοὐλάχιστον καλύψω τὴν εὐθύνην καὶ τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ ἔθνους. Πᾶσαι ἐκεῖναι αἱ ἐπαγγελίαι περὶ διαῤῥυθμίσεως τῶν οἰκονομικῶν, περὶ συνάψεως δανείου, περὶ ἐνισχύσεως τῶν Τραπεζῶν, εἶναι ὅλως ψευδεῖς καὶ ἕωλοι, δύναμαι δὲ νὰ βεβαιώσω μὲ τὸν ἐπισημότερον τρόπον, ὅτι οὐδεμία διαπραγμάτευσις πρὸς ὁμάδα δανειστῶν ὑφίσταται. Ὅλα ταῦτα ἦσαν ἀρτύματα, διὰ τῶν ὁποίων προσεπάθησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ κολάσῃ τὸ ἄξεστον καὶ χονδροειδὲς σύστημα, τὸ ὁποῖον εἰσάγει διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὴν αὐθαίρετον ἀποκοπὴν 70% ἐπὶ τῶν ὀφειλῶν τοῦ Δημοσίου, ἀλλ’ οὐχὶ κἂν 70%, ἀλλὰ τὴν αὐθαίρετον διακοπὴν πάσης πληρωμῆς εἰς χρυσὸν, τὴν πληρωμὴν δὲ εἰς τραπεζογραμμάτια. Αὐτὸ εἶναι τὸ ὅλον σύστημα, τὸ ὁποῖον θὰ εἰσαχθῇ διὰ τοῦ νομοσχεδίου· τὸ σύστημα αὐτὸ τὸ ἤρτυσεν, ὡς εἶπον, μὲ τὰς ποικίλας ἐκείνας ἐπαγγελίας. Εὑρισκόμεθα πάλιν εἰς τὸν μῆνα Δεκέμβριον· καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος εὑρισκόμεθα εἰς τὸν μῆνα Δεκέμβριον, ὅτε ἤρξαντο αἱ ἐπαγγελίαι περὶ τοῦ δανείου τῶν 70, τῶν 100 ἢ 125 ἑκατομμυρίων. Καὶ τότε ἐξήγγελλον ἐντεῦθεν ἐπαγγελίας καὶ διαβεβαιώσεις περὶ διαπραγματεύσεων, ὅπως ἐξαπατήσωσι τοὺς κατόχους ἑλληνικῶν χρεωγράφων, ὅπως ἐξαπατήσωσι τὴν Ἑλληνικὴν ἀγορὰν, ὅπως ἐξαπατήσωσι καὶ τὰ ξένα χρηματιστήρια. Καὶ σήμερον μὲ τὰς αὐτὰς ἐπαγγελίας πρὸς τοὺς αὐτοὺς σκοποὺς ἀποβλέπουσιν! Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ἄρθρον γαλλικῆς ἐφημερίδος, ἐν τῷ ὁποίῳ λέγεται, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μεταμφιέζει τὴν ἀλήθειαν, ὁσάκις ὁμιλῇ ἀπὸ τοῦ ἐθνικοῦ βήματος. Δύναται νὰ πράττῃ τοῦτο, καὶ πάντοτε τὸ πράττει, εἰς βάρος του· ἀλλ’ ἐθεώρησα ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀφήσω νὰ παρέλθῃ κἀμμία στιγμή, χωρὶς τὴν εὐθύνην τῶν ἀβασίμων ἰσχυρισμῶν καὶ τῶν ἀβασίμων ἐπαγγελιῶν του νὰ τὴν ἐπιῤῥίψω ἐπ’ αὐτοῦ καὶ ἐπὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἤθελον τὸν ἀκολουθήσει. Ἠθέλησε νὰ ἐπιῤῥίψῃ τὴν εὐθύνην περὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ εἰς τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν, διότι δὲν ἀφῆκεν ἐπαρκῆ τὰ μέσα, ὅπως δυνηθῇ νὰ ἱκανοποιήσῃ τὸ τοκομερίδιον τοῦ 1,600,000 δραχμῶν, τὸ ὁποῖον λήγει τὴν 3 Δεκεμβρίου, μεθαύριον· ἀλλ’ ἐλησμόνησεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἐφρόντισε περὶ τοῦ δανείου τῆς κεφαλαιώσεως. Ἐλησμόνησεν ὅτι, ἐὰν σήμερον δύναται νὰ ἐπαγγελθῇ ὅτι δύναται νὰ δώσῃ εἰς τραπεζογραμμάτια ἐν ἰσοτιμίᾳ τὸ ὀφειλόμενον τοκομερίδιον τοῦ Δεκεμβρίου, τοῦτο ὀφείλεται ἀκριβῶς εἰς τὴν ἐνέργειαν τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως. Τί δὲ ἀφῆκεν αὐτὴ εἰς ἐκείνην, ὅταν μετὰ ἕνα μῆνα ἔληγε τὸ τοκομερίδιον τοῦ Ἰουνίου; Ἀφῆκε τὰς 400,000 δραχμὰς εἰς χαλκὸν καὶ τὰ ἐφθαρμένα κέρματα. Σήμερον ὅμως δύναται νὰ διαθέσῃ εἰς τραπεζογραμμάτια, τὰ ὁποῖα ἡμεῖς συνελέξαμεν, 12,000,000 ὅλα. Ἔπρεπε νὰ προστεθῇ καὶ τοῦτο, ὅπως στεφθῇ τὸ ἔργον τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τὸ τῆς ἀληθείας καὶ τὸ τῆς εἰλικρινείας καὶ πρὸς τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ ἔθνους καὶ πρὸς τὸ ἔθνος καὶ πρὸς τοὺς δανειστὰς αὐτοῦ.

§24Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὴν βεβαίωσιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ὅτι δὲν ὑφίστανται διαπραγματεύσεις, νομίζω ὅτι δὲν μοὶ ἐπιτρέπεται νὰ ἀντιτάξω τι, ἀφοῦ ὁ κ. Βουλευτὴς ἀρύεται τὰς πληροφορίας ἐκ τῶν οὐρανῶν, ὡς ἐδήλου προχθὲς ἀπὸ τοῦ βήματος, τὰ δὲ ὕψη, εἰς ἃ αὐτὸς αἰωρεῖται, εἶναι ἀπρόσιτα εἰς ἡμᾶς. Ἐνδέχεται ὅμως διὰ τῶν νεφελῶν νὰ μὴ διακρίνῃ ὁ κύριος Βουλευτὴς τὰ συμβαίνοντα ἐπὶ τοῦ χαμηλοῦ ἐδάφους, ἐφ’ οὗ ἡμεῖς κινούμεθα, πλανώμενοι ὅτι διεξάγομεν ἐν δυσχερείαις καὶ διαπραγματεύσεις. Περὶ δὲ τοῦ ἑτέρου τῶν ἀνακινηθέντων ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ζητημάτων παρατηρῶ ὅτι, ἂν δυνάμεθα νὰ πληρώσωμεν εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια τὸ τοκομερίδιον τοῦ Δεκεμβρίου μηνὸς, οὐχὶ ἐπὶ τῷ ἀρτίῳ, ὡς εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς, ἀλλὰ πρὸς 50%...

§25ΡΑΛΛΗΣ. Εἴπατε εἰς τὸ ἄρτιον.

§26ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. .. Ἐὰν δυνάμεθα, λέγω, νὰ πληρώσωμεν τὸ τοκομερίδιον πρὸς 50%, βεβαίως θὰ ἠδυνάμεθα νὰ πληρώσωμεν αὐτὸ καὶ ἐπὶ τῷ ἀρτίῳ, ἡ πληρωμὴ ὅμως ἐπὶ τῷ ἀρτίῳ οὕτως ἤθελεν διαταράξει τὴν ἀγορὰν, οὕτως ἤθελεν ὑψώσει τὴν τιμὴν τοῦ συναλλάγματος, ὥστε ζημίαν θὰ ὑφίσταντο οἱ πιστωταὶ ἐκ τῆς κατὰ τὸ φαινόμενον ἀνωτέρας πρὸς αὐτοὺς καταβολῆς. Τὸ δὲ πρὸς τὴν καταβολὴν χρῆμα εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, εἴτε πρὸς 50% εἴτε καὶ ἐπὶ τῷ ἀρτίῳ, παρέστησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ὡς παραχθὲν ἐκ τῆς διαχειρίσεως τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως. Δὲν ἐξετάζω πόσα ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἐκληροδότησεν εἰς τὴν διάδοχον, καὶ ἂν ταῦτα θὰ ὦσιν ἐπαρκῆ πρὸς τὴν πληρωμὴν ἐπὶ τῷ ἀρτίῳ, ἀφοῦ πᾶν τὸ κληροδοτηθὲν εἶναι μέρος μόνον τοῦ χρήματος, ὅπερ ἔδει νὰ εὑρίσκηται ἐν τῇ κατοχῇ τοῦ Δημοσίου, ἀποτίσαντος τὰς ἐκ τοῦ δημοσίου χρέους ὀφειλὰς αὐτοῦ διὰ τίτλων δανείου κεφαλαιώσεως ἀντὶ χρήματος. Οὐ μόνον οὐδὲν χρηματικὸν ποσὸν κατέλιπον οἱ προκάτοχοι προερχόμενον ἐκ τῶν οἰκονομιῶν τῆς διαχειρίσεως αὐτῶν, ἀλλ’ ἡ διαχείρισις αὐτῶν ἐμείωσε τὸ χρῆμα τοῦ Δημοσίου τὸ μὴ διατεθὲν εἰς τὴν ἀπότισιν τῶν κεφαλαιωθέντων τοκομεριδίων τοῦ δημοσίου χρέους. Καὶ ναὶ μὲν, ἂν ἡμεῖς διεχειριζόμεθα τὰ τοῦ Δημοσίου, δὲν θὰ ἐπληρώνομεν διὰ κεφαλαιώσεως καὶ ἑπομένως δὲν θὰ εἴχομεν διαθέσιμον τὸ εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια ἰσότιμον τῶν κεφαλαιωθέντων, ἀλλ’ ἂν τὸ σύστημα ἡμῶν ἐφηρμόζετο, θὰ ἐτρέποντο τὰ προσωρινὰ μεταλλικὰ δάνεια, κατὰ τὴν παρασκευασθεῖσαν πρὸς τοὺς καταβαλόντας αὐτὰ συμφωνίαν, εἰς δάνειον πάγιον, θ’ ἀπηλευθεροῦντο δὲ οὕτω τὰ 8,760,000 δραχμῶν εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, ἅτινα, ἐξοικονομηθέντα ὑπὸ τῆς διαχειρίσεως ἡμῶν, ἐχρησίμευον εἰς ἐγγύησιν τοῦ προσωρινοῦ μεταλλικοῦ δανείου τῶν 7,300,000 φρ. Ταῦτα τὰ 8,760,000 δραχμῶν θὰ ἦσαν ἐπαρκῆ καὶ πρὸς τὴν καταβολὴν τοῦ Δεκεμβρίου καὶ πρὸς ἄλλας ἐπιπροσθέτους καταβολάς. Εἰς ταῦτα ἀντιλέγει ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅτι κατὰ τὴν σύμβασιν, ἐφ’ ἧς ἐστηρίζετο τὸ ἡμέτερον σύστημα, ὑπεχρεούμεθα νὰ καταργήσωμεν τὰ τραπεζικὰ ταῦτα γραμμάτια. Ἀλλὰ διατὶ ἀπεδέχθημεν τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην; Διατὶ ἄλλο ἢ διότι τὸ χρῆμα τοῦτο ἐπερίσσευεν; Ἀφοῦ εἰς τὰς ἄλλας ἡμῶν ἀνάγκας ἐπήρκει ἡ ληφθεῖσα περὶ αὐτῶν πρόνοια, τὰ περιερχόμενα οὕτω εἰς τὴν ἐλευθέραν διάθεσιν τοῦ Δημοσίου 8,760,000 θὰ διετίθεντο κατὰ τὸ σύστημα, πρὸς ὃ συνεδέετο ἡ συνομολόγησις τῆς συμβάσεως, εἰς μείωσιν τοῦ δανείου τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, τουτέστι θὰ κατηργοῦντο· ἀλλ’ ἵνα ἡ κατάργησις ἐπενέγκῃ πλήρη τὰ ἀποτελέσματα αὐτῆς, ἐκρίθη συντελεστικὴ ἡ διαπίστωσις τῆς ἐπὶ τῷ ποσῷ τούτῳ μειώσεως τοῦ δανείου τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας διὰ τῆς ἀναγραφῆς τῶν περὶ τούτου ἐν τῇ συμβάσει περὶ τοῦ δανείου. Ταῦτα πάντα παρεῖδεν ὁ κ. Βουλευτὴς, παραστήσας ὅτι ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ᾠκονόμησε τὰ κατατεθέντα παρὰ τῇ Τραπέζῃ 4,000,000 δραχμῶν...

§27ΕΥΤΑΞΙΑΣ. 5,000,000 ὡς ἔγγιστα.

§28ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. .. ἤτοι κατὰ τὸ διάταγμα τῆς 30 Μαΐου ἀνὰ 1,000,000 κατὰ μῆνα ἀπὸ τῆς 1 Ἰουλίου, πρὸς μείωσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ἐνῷ ταῦτα οὐδαμῶς προέρχονται ἐξ οἰκονομιῶν, ἀλλὰ τοὐναντίον, ἐφ’ ὅσον εἶναι ἐλάσσονα τῶν κεφαλαιωθεισῶν ὀφειλῶν, καταδηλοῦσιν ἔλλειμμα διαχειρίσεως.

§29ΡΑΛΛΗΣ. Διὰ νὰ ἐννοήσῃ τις, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πάντοτε μετημφιεσμένην παριστᾷ τὴν ἀλήθειαν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ ἀνέλθῃ εἰς ἀνωτέρας σφαίρας, οὔτε νὰ ὁμιλήσῃ μὲ ἀγγέλους καὶ οὐρανούς· δὲν ἔχει ἢ νὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πινάκων, τοὺς ὁποίους παρουσιάζει ὁ κ. Πρωθυπουργός. Τί ἔλεγεν ἡμῖν πρὸ ὀλίγου; ὅτι ἐκ τῶν 8,760,000 δραχμῶν εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, τῶν ἐνεχυριασμένων παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ, ἡμεῖς ἐλάβομεν διὰ τακτικὰς δαπάνας τοῦ Κράτους 5,600,000.

§30Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶπον διὰ τακτικὰς δαπάνας.

§31ΡΑΛΛΗΣ. Ἀλλὰ διὰ τί εἴπετε; Ἔπρεπε νὰ εἴπητε, ὅτι οἱ δανεισταὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι σᾶς εἶχον δώσει κατὰ Ὀκτώβριον διὰ τὸ τοκομερίδιον τὰ 7,300,000 φράγκα, πρὸς ἀσφάλειαν τῶν ὁποίων καταθέσατε τὰ 8,600,000 δραχμῶν, δὲν ἤθελον πλέον ν’ ἀνανεώσωσι τὴν προκαταβολήν τῶν καὶ ἔθηκαν χεῖρα ἐπὶ τῶν ἑκατομυρίων τῶν ἐνεχυριασμένων, διὰ νὰ πληρωθῶσι. Μέχρι σήμερον δὲ δὲν ἐπληρώθησαν. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τῶν ὑποχρεώσεων ἐκείνων, τὰς ὁποίας ἀνελάβετε διὰ τῶν προκαταβολῶν, πρόκειται περὶ τῶν ὑποχρεώσεων, ἃς μᾶς ἀφήκατε, περὶ τῶν προβλέψεών σας διὰ τὴν τακτικὴν πληρωμὴν τῶν τοκομεριδίων. Σᾶς ἠρώτησα πρὸ ὀλίγου, τί προεβλέψατε διὰ τὴν πληρωμὴν αὐτῶν; Ὡς μόνην πρόβλεψιν εὕρομεν τὰς 400,000 δραχμὰς εἰς χαλκὸν, τὰς 400,000 δραχ. εἰς ἐφθαρμένα κερμάτια. Ἡ ἀλήθεια ὅμως δυστυχῶς δὲν μένει πλέον ἐντὸς τῶν τοίχων τῆς αἰθούσης ταύτης· ἐξῆλθε τῶν τοίχων, καὶ ἰδοὺ πῶς σχολιάζεται εἰς τὰς εὐρωπαϊκὰς ἐφημερίδας ἡ γλῶσσα, ἣν τηρεῖ ἀπέναντι τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως (ἀναγινώσκει γαλλιστί). Οὕτω κατὰ τὴν ξένην ταύτην ἐφημερίδα ὁ κ. Τρικούπης, ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, προβάλλων τοιούτους ἰσχυρισμούς, οἵους ἠκούσατε πρὸ ὀλίγου, μετημφίεσε τὴν ἀλήθειαν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, χωρὶς νὰ ἐρυθριάσῃ.

§32ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κάποιος κακοήθης βεβαίως θὰ τὰ ἔγραψεν αὐτά.

§33ΡΑΛΛΗΣ. Τὰ γράφει ὁ «Moniteur de la Chance Universelle».

§34ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Ὤ! ὤ! ὤ!

§35ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ πῶς ἠδύνατο νὰ χαρακτηρίσῃ τὰ ἐνώπιον ὑμῶν λεγόμενα; Τότε ἔλεγεν ὁ κ. Τρικούπης, ὅτι ἠδύνατο νὰ διαθέσῃ ἀμέσως μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τῆς συμβάσεως τὰ 8,760,000 δραχμῶν, καὶ ἡ σύμβασις περιελάμβανε ῥητὴν διάταξιν, καθ’ ἣν τὰ τραπεζογραμμάτια ἐκεῖνα ὤφειλον νὰ καῶσι, καὶ σήμερον σᾶς ἔλεγεν, ὅτι ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐλάβομεν ἤδη ἡμεῖς, πρόκειται νὰ πληρώσῃ τὰ 50%, τὰ ὁποῖα πρὸ ὀλίγου μᾶς παρίστα, ὅτι πρόκειται νὰ ἦναι 100%.

§36ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Ὄχι.

§37ΡΑΛΛΗΣ. Μάλιστα· διότι τὸν ἠρώτησα πῶς πρόκειται νὰ πληρώσῃ, καὶ ἀπήντησεν «εἰς τὸ ἄρτιον».

§38ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν εἶπεν αὐτό.

§39ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὸ εἶπε.

§40Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον ἀναγράφει πάντα.

§41ΡΑΛΛΗΣ. Περὶ τοῦ δανείου τῶν 16,500,000 δραχμῶν ἐβεβαίωσεν, ὅτι πρόκειται νὰ πληρωθῇ εἰς τὸ ἄρτιον, ἀλλ’ ὅτε τὸν ἠρώτησα καὶ περὶ τῶν ἄλλων δανείων, ἀπήντησεν ὅτι ὅλα πρόκειται νὰ πληρωθῶσιν εἰς τὸ ἄρτιον καὶ εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια.

§42ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Ὄχι, ὄχι! (Θόρυβος).

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχάσατε, Κύριοι· παρενόησεν ὁ κ. Βουλευτής.

§44ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ ἐνόησα, οἱ ἄλλοι παρενόησαν.

§45ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι εἰς τὸ νομοσχέδιον γεγραμμένον.

§46ΡΑΛΛΗΣ. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διὰ πολλῶν ἀρτυμάτων ἐκόσμησε τὸ νομοσχέδιον, καὶ ἓν τῶν ἀρτυμάτων τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ εἶναι, ὅτι ἐπρόκειτο νὰ πληρωθῶσιν εἰς τὸ ἄρτιον 50% εἰς τραπεζογραμμάτια. Αὐτὸ εἶναι τὸ λογοπαίγνιον, ὅτι θὰ πληρωθῶσι τὰ 100 εἰς τὰ 100, ἀλλὰ 50% εἰς τραπεζογραμμάτια. Ἀλλ’ ἐπανέρχομαι εἰς τὰ 8,760,000. Δι’ αὐτῶν μᾶς ἐβεβαίωσε πρὸ ὀλίγου, ὅτι πρόκειται νὰ ἐκπληρωθῶσιν αἱ ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους καὶ τὸ 30% εἰς τραπεζογραμμάτια. Αὐτὰ εἶναι εἰς χεῖρας τῶν δανειστῶν· τὰ μὲν κατελήφθησαν ὑπὸ τῆς Τραπέζης τῆς Κωνσταντινουπόλεως, τὰ δὲ κατέχονται ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Πόθεν λοιπὸν θὰ λάβῃ τὰ καταβληθησόμενα; Κυρίως θὰ τὰ λάβῃ ἐκ 4½ ἑκατομυρίων, τὰ ὁποῖα κατετέθησαν ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως ἀπέναντι τοῦ δανείου τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, θὰ τὰ λάβῃ ἐξ ὅλων τῶν ἄλλων χρημάτων, τὰ ὁποῖα κατελήφθησαν ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, θὰ τὰ λάβῃ ἐκ τῶν 3,000,000, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται κατατεθειμένα εἰς τὴν Ἑταιρίαν τῶν Μονοπωλίων. Αὐτὰ ὅλα ἀποδεικνύουσι πρόνοιαν ἐκ μέρους ἡμῶν διὰ τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους· ἀλλὰ τίνα πρόνοιαν ἔλαβεν ἐκεῖνος διὰ τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἐκληροδότησεν ἡμῖν; Τοιαύτη εἶναι ἡ ἀλήθεια, τὴν ὁποίαν πάντοτε παρέστησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐνώπιον ἡμῶν μετημφιεσμένην. Πιστεύσατε καὶ πάλιν· κακὸν τῆς κεφαλῆς σας κάμνετε· σεῖς θὰ κτυπήσητε καὶ πάλιν τὴν κεφαλήν σας.

§47ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν προτίθεμαι νὰ συζητήσω οὐσιαστικῶς τὸ ζήτημα· θὰ τὸ συζητήσω, ὅταν λάβωμεν τὸ νομοσχέδιον καὶ μελετήσωμεν αὐτό. Δι’ αὐτοῦ ἐξερχόμεθα τῆς Ἀργεντινῆς καὶ εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Πορτογαλίαν. Ἐπεθύμουν ὅμως νὰ ἐξηγηθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ἓν ζήτημα. Ἦσαν ἐνεχυριασμένα τραπεζικὰ γραμμάτια 8,760,000 δραχμῶν ὡς ἐπιπρόσθετος ἐγγύησις τοῦ προσωρινοῦ δανείου τῶν 7,300,000 χρυσῶν. Ἂν δὲ καλῶς ἀντελήφθην, ἐκ τῶν τραπεζικῶν τούτων γραμματίων ἐλήφθη ποσὸν 5,400,000 δραχμῶν, τὸ ὁποῖον ὑποθέτω ὅτι ἐχρησίμευσε πρὸς ἀγορὰν συναλλάγματος καὶ πληρωμὴν μέρους τῆς προκαταβολῆς αὐτῆς. Εἶναι ἀκριβὲς τοῦτο, καὶ εἰς ποίαν τιμὴν ἠγοράσθη τὸ συνάλλαγμα;

§48Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὡς πρὸς τὰς πληροφορίας ταύτας, τὰς ὁποίας ζητεῖ ὁ κ. Βουλευτής, λέγω ὅτι 1,209,600 φράγκα τοῦ κυρίου Ἀβέρωφ καὶ 1,350,000 φράγκα τοῦ κυρίου Hambro ὑπάρχουσιν ἔτι ἐν τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ, ὅτι ἕτερα ποσὰ, ἤτοι 5,610,000 φράγκα καὶ 590,000 φράγκα ἀπεδόθησαν πρὸς τὴν Τράπεζαν Κωνσταντινουπόλεως τὰ πρῶτα, καὶ τ’ ἄλλα πρὸς τὴν Τράπεζαν Ἠπειροθεσσαλίας.

§49ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πότε;

§50ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Περαιτέρας πληροφορίας δὲν ἔχω ἐνταῦθα. Φέρω σημείωμα ἐκ τῆς ὑπηρεσίας περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν διὰ τοῦ χρήματος τούτου ἐξετελέσθησαν πληρωμαὶ πρὸς τοὺς πιστούχους. Περὶ δὲ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς λέγω, ὅτι μετὰ τὰς ἀνακοινώσεις, ἃς ἐποιεῖτο ἐκ τῶν νεφελῶν, ἤδη κατῆλθε χαμηλὰ, ἴσως χαμηλότερον ἡμῶν, διότι δὲν ἀπηξίωσε νὰ καταφύγῃ εἰς ἐφημερίδα Γαλλικὴν, ἥτις πληρόνεται ἐπὶ διατιμήσει κατὰ γραμμὴν διὰ τὰ καταχωρούμενα. Εὐτυχῶς διὰ τὸν κ. Βουλευτὴν, ἡ διατίμησις εἶναι ἐπὶ ἐκπτώσει, ὥστε δύναται νὰ πολλαπλασιάσῃ τὰς καταχωρίσεις ἄνευ ἐξαντλήσεως τοῦ βαλαντίου του, οὐχὶ ὅμως καὶ ἄνευ ἐνοχλήσεως τῆς Βουλῆς, ὑποθέτω δὲ καὶ αὐτῶν τῶν φίλων του, ἂν ἀναγινώσκῃ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ τὰ οὕτω καταχωρούμενα. Ὅταν ὅμως γνωσθῇ, ὅτι ἀναγινώσκονται τὰ ἐν τῇ ἐφημερίδι ταύτῃ γραφόμενα ἐν τῇ Βουλῇ ὑπὸ πρώην Ὑπουργῶν, ἴσως προστεθῶσι 5 ἢ 10% εἰς τὴν κατὰ γραμμὴν διατίμησιν τῶν καταχωρίσεων. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς εἶπε προσέτι, ὅτι πρέπει τὸ νομοσχέδιον ν’ ἀκολουθήσῃ τὴν σειρὰν τὴν κατὰ τὸν Κανονισμὸν, παραπεμπόμενον εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§51ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν εἶπον νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§52ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Θὰ τυπωθῇ ἄρα καὶ ἂν ἐντὸς τῆς σήμερον, ὡς ἐλπίζω, διανεμηθῇ, θὰ ἐγγραφῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τῆς αὔριον ὡς πρῶτον θέμα.

§53ΡΑΛΛΗΣ. Πρέπει νὰ δοθῇ μία πρόσθετος ἐξήγησις ὡς πρὸς τὰ 8,760,000, τὰ ὁποῖα δύναται νὰ δώσῃ ἀμέσως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Δυνάμει τῆς συμβάσεως περὶ συνομολογήσεως δανείου τῆς προκαταβολῆς κατετέθησαν ὡς ἐνέχυρον τὰ 8,760,000 δραχμῶν, περιπλέον δὲ ὁμολογίαι τοῦ δανείου τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης. Κατὰ τὴν σύμβασιν ταύτην, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν δὲν ἤθελε πληρωθῆ ἐν καιρῷ τὸ δάνειον αὐτὸ τῶν 7,300,000 φράγκων, οἱ δανεισταὶ εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ ἀναλάβωσι τὸ εἰς ἕκαστον αὐτῶν ἀναλογοῦν μέρος καὶ νὰ τὸ κρατήσωσιν. Αὐτὸ δὲ ἀκριβῶς ἐγένετο ἐκ μέρους τῆς Τραπέζης Κωνσταντινουπόλεως, ἡ ὁποία δὲν ἐδέχθη, ὅπως μείνωσι τὰ τραπεζογραμμάτια παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ, ἀλλὰ τὰ ἔλαβεν εἰς χεῖράς της. Κατὰ τὴν σύμβασιν περὶ δανείου, τὸ ποσὸν τῶν 8,760,000 θὰ ἔμενε παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ, καὶ διὰ τοῦτο ἐψηφίσαμεν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος νόμον, κατὰ τὸν ὁποῖον τὸ ποσὸν αὐτὸ κατελογίσθη εἰς τὸν ἀνοικτὸν λογαριασμὸν τοῦ ἐπ’ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ δανείου. Ἀλλ’ ὅτε ἔληξεν ἡ προθεσμία, οἱ δανεισταὶ ἐζήτησαν νὰ λάβωσι τὸ ἀνῆκον αὐτοῖς μέρος ἐκ τοῦ ἐνεχύρου, ἡ δὲ Τράπεζα Κωνσταντινουπόλεως τὸ ἔλαβε καὶ τὸ κατέχει, ἐζήτησε δὲ νὰ δοθῇ πρὸς αὐτὴν ἓν ἑκατομμύριον εἰς χρυσόν, ὅπως ἐξοικονομήσῃ τὰς ἰδίας αὑτῆς ἀνάγκας, διότι ἄλλως ἤθελε προβῆ εἰς ἐκποίησιν τοῦ ἐνεχύρου. Οὐδὲ λεπτὸν λοιπὸν ἐλάβομεν ἐκ τοῦ ἐνεχύρου τῶν 8,760,000 δραχμῶν, οὐδὲ ἦτο δυνατὸν νὰ λάβωμέν τι, διότι, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ λάβωμεν τὸ ἐνέχυρον, ἔπρεπε νὰ πληρώσωμεν τὴν ὀφειλήν. Διατὶ δὲ ὑπολείπεται ἓν ποσὸν ἐκ τῶν γραμματίων αὐτῶν; διότι τὸ ποσὸν αὐτὸ ἀναλογεῖ πρὸς τὴν μερίδα τῆς Ἐθν. Τραπέζης ἐπὶ τοῦ δανείου τῶν 7,300,000. Αὕτη εἶναι ἡ ἱστορία τῶν τραπεζογραμματίων, τὰ ὁποῖα ἐχρησίμευον διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν 7,300,000 εἰς χρυσόν, διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν τοκομεριδίων τοῦ Δεκεμβρίου, τοῦ Ἰουνίου καὶ τοῦ Δεκεμβρίου καὶ πάλιν τοῦ Δεκεμβρίου, καὶ ἠδύναντο νὰ χρησιμεύσωσι συνάμα διὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ 50% εἰς τραπεζογραμμάτια.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον ἐστάλη εἰς τύπωσιν, θὰ διανεμηθῇ σήμερον, καὶ αὔριον θ’ ἀναγραφῇ πρῶτον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως ζητεῖ τις τὸν λόγον;

§55ΚΟΡΟΜΑΝΤΖΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς ὑπέβαλε πρὸ ἡμερῶν πρότασιν νόμου περὶ καταργήσεως τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν.... (Φωνὴ ἐκ τοῦ θεωρείου τῶν δημοσιογράφων καὶ ἐπιγενόμενος θόρυβος ἀναγκάζει τὸν ἀγορεύοντα νὰ διακόψῃ τὴν ἀγόρευσίν του. Τῇ διαταγῇ τοῦ Προέδρου ἀπάγεται ὁ ταραξίας ἔξω τοῦ θεωρείου).

§56ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ διατάξητε ἀνακρίσεις, πῶς αὐτὸς ὁ ἐκβαλὼν τὴν κραυγὴν ταύτην εὑρέθη ἐντὸς τοῦ θεωρείου τῶν δημοσιογράφων.

§57ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι δημοσιογράφος, συντάκτης τῆς ἐφημερίδος «Σοσιαλιστοῦ».

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸς ὁ Κύριος ἦλθε καὶ ὑπέβαλε μίαν ἀναφορὰν σήμερον, τὴν ὁποίαν θὰ σᾶς ἀνακοινώσω αὔριον, διότι ἐπεδόθη ἀργά, καὶ ἡ ὁποία εἶναι ὑπογεγραμμένη μὲ κόκκινον μελάνι ἀπὸ διακόσια περίπου ὀνόματα. Ἐκ τοῦ κινήματός του ὁ ἐκβαλὼν τὴν κραυγὴν φαίνεται ὅτι δὲν εἶναι καλὰ (ἱλαρότης).

§59ΚΟΡΟΜΑΝΤΖΟΣ. Ὁ κ. Σταυρόπουλος, ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτής, ὑπέβαλε πρὸ ἡμερῶν πρότασιν νόμου περὶ καταργήσεως τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν, ἥτις καθεύδει παρὰ τῇ οἰκείᾳ ἐπιτροπῇ. Φαίνεται ὅτι ὁ κ. συνάδελφος δὲν ἔχει ἀκριβῆ ἰδέαν τῶν συμβαινόντων παρ’ ἡμῖν ὡς πρὸς τοὺς ἑκάστοτε ἐπιβαλλομένους ἢ αὐξανομένους φόρους. Δὲν εἶναι εὔκολον δυστυχῶς νὰ καταργῶνται ἅπαξ ἐπιβληθέντες ἢ αὐξηθέντες φόροι. Ἐνθυμοῦμαι μάλιστα, ὅτι κατὰ τὸ 1885 ἡ δεξιὰ πτέρυξ ἠτιᾶτο σφοδρότατα τῆς τότε Κυβερνήσεως, ὡς προτιθεμένης, καθ’ ἃς ὡς Ἀντιπολίτευσις ἔδοτο ὑποσχέσεις, νὰ καταργήσῃ ἢ νὰ ἐλαττώσῃ τοὺς φόρους, καὶ νὰ μειώσῃ οὕτω τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους. Καίτοι δὲ αἱ ἐπαγγελίαι καὶ ὑποσχέσεις ἐκεῖναι περὶ καταργήσεως καὶ ἐλαττώσεως φόρων δὲν ἐξεπληρώθησαν, πλὴν ἐπὶ ἀσημάντων τινῶν εἰδῶν, ηὐξήθησαν δ’ ἐπὶ ἄλλων, οὐχ ἧττον ἡ δεξιὰ πτέρυξ ἐπανέλαβε πολλάκις καὶ ἐξακολουθεῖ καὶ νῦν ἔτι ἐπαναλαμβάνουσα τὴν αἰτίασιν. Ἐπειδὴ δὲ δὲν ἔχω κἀμμίαν πεποίθησιν, ἀλλ’ οὔτε ἐλπίδα, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ γένηται παραδεκτὴ ἡ πρότασις τοῦ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ, δικαιοτάτη ἄλλως, διὰ τοῦτο ὑποβάλλω πρότασιν νόμου περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τῶν τελῶν τοῦ χαρτοσήμου πρῶτον ὡρισμένου ἀριθμοῦ μαθητῶν τῶν Ἑλληνικῶν Σχολείων, δεύτερον ὡσαύτως μαθητῶν τῶν Γυμνασίων, τῶν ἀνωτέρων Παρθεναγωγείων, τοῦ Ἀρσακείου, τῆς Ριζαρείου Σχολῆς καὶ Λυκείων, καὶ τρίτον ὡρισμένου ἐπίσης ἀριθμοῦ φοιτητῶν τοῦ Πανεπιστημίου καὶ ἀποφοίτων αὐτοῦ, ὅσοι διεκρίθησαν ἐπὶ χρηστότητι ἤθους, ἐπὶ νοημοσύνῃ καὶ ἐπὶ ἐπιμελείᾳ. Ὅτε ἐψηφίζετο ὁ περὶ ἐκπαιδευτικῶν τελῶν νόμος ἐκεῖνος, κατὰ τὸ 1892, ὑπέβαλον τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 26, ἀλλ’ ἀτυχῶς ἀπεῤῥίφθη αὕτη, διότι κατὰ τὴν κρατοῦσαν τακτικὴν ἐπὶ τῆς ἀρχοντίας ἰδίως τοῦ κ. Τρικούπη, οἱ νόμοι δὲν ἔρχονται ἐδῶ, ἵνα συζητῶνται καὶ βελτιῶνται, ἀλλ’ ἔρχονται ἁπλῶς, ἵνα ὑποστῶσι τὴν τυπικὴν δίοδον ἀπὸ τῆς Βουλῆς. Καὶ διὰ τοῦτο ἀποδεικνύονται, ἅμα τῇ δημοσιεύσει των πολλάκις, ἀτελεῖς ὅλως καὶ ἀσυνάρτητοι, οὐχὶ δὲ σπανίως καὶ ἀντικείμενοι εἰς ἄλλους ἰσχύοντας νόμους. Καὶ διὰ τοῦτο βλέπετε τὰς συχνὰς διορθώσεις καὶ μεταῤῥυθμίσεις νόμων ἄρτι ψηφισθέντων. Θὰ καταθέσω λοιπὸν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, κατὰ τὸ ὁποῖον ἀπαλλάσσονται τῆς πληρωμῆς τῶν τελῶν τῶν ἐκπαιδευτικῶν ἀπὸ μὲν τὰ Ἑλληνικὰ Σχολεῖα καὶ τὰ ὁμοταγῆ ἐκπαιδευτήρια 5 μαθηταὶ ἐξ ἑκάστης τάξεως, ἀπὸ δὲ τὰ Γυμνάσια καὶ τὰ ὁμοταγῆ Λύκεια 10 μαθηταὶ ἐξ ἑκάστης τάξεως, ἀπὸ δὲ τὸ Πανεπιστήμιον 50 ἐξ ἑκάστης Σχολῆς φοιτηταὶ καὶ ἰσάριθμοι ἐκ τῶν ἀποφοίτων τῶν προτιθεμένων νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς διδακτορικὰς ἐξετάσεις. Ἐπιφυλάσσομαι δὲ νὰ προέλθω εἰς τὰς δεούσας ἀναπτύξεις κατὰ τὴν συζήτησιν. Πρὸ εἴκοσι καὶ ἓξ ἐτῶν, κύριε Πρόεδρε, συνέστη Ταμεῖον Μετοχικὸν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους. Κατὰ τὸ καταστατικὸν τοῦ ταμείου τούτου, ἔχουσι δικαίωμα νὰ μετάσχωσι καὶ μετέσχον πλεῖστοι ὅσοι ὑπάλληλοι τῶν τραπεζιτικῶν ἑταιριῶν καὶ ἄλλων ἀνωνύμων μετοχικῶν ἑταιριῶν καὶ σωματείων. Τὸ ταμεῖον τοῦτο κέκτηται νῦν κεφάλαιον ἄθικτον, κεφάλαιον εἰς χρεώγραφα τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου. Ἀλλ’ ὕστερον ἀπὸ τὸ πένθιμον σήμαντρον τῆς ἐπαισχύντου χρεωκοπίας τοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον πρὸ στιγμῶν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐσήμανε μετὰ τοσούτου θάρσους, ὡσεὶ ἐπρόκειτο περὶ μεγάλου ἐθνικοῦ ἀποκτήματος, ἐνῷ πρόκειται περὶ ἀνηκούστου ἐθνικῆς συμφορᾶς...

§60ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Ὄχι σήμαντρον, κανόνι.

§61ΚΟΡΟΜΑΝΤΖΟΣ. .. τὰ κεφάλαια ταῦτα ἐλαττοῦνται κατὰ τὸ ἥμισυ καὶ πλέον. Οὕτω, ἐνῷ σήμερον, ἕνεκα τῆς ἀνεπαρκείας τῶν διαθετέων ἐκ τῶν πόρων τοῦ ταμείου, ἠλαττώθη εἰς τὸ ἥμισυ μόνον ἡ καθωρισμένη περίθαλψις τῶν μετόχων, κατόπιν τῶν ληφθέντων ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως χρεωκοπικῶν μέτρων θὰ ἐλαττωθῇ εἰς τὸ τέταρτον ἢ καὶ ὀλιγώτερον· ἑπομένως θὰ εὑρεθῶσιν εἰς ἀδιέξοδον θέσιν οἱ περιθαλψιοῦχοι. Σημειώσατε δὲ, ὅτι τὸ ζήτημα δὲν εἶναι ἁπλοῦν. Τὸ ζήτημα ἀποβαίνει κοινωνικὸν, διότι οἱ μέτοχοι τοῦ ταμείου ἀνέρχονται εἰς χιλιάδας, οἱ δ’ ἐξ αὐτοῦ ἐξαρτώμενοι, ἤτοι τὰ μέλη τῶν οἰκογενειῶν αὐτῶν, ἀνέρχονται εἰς πολλὰς μυριάδας. Δὲν τολμῶ βεβαίως νὰ ζητήσω ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κύριον Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἀρωγὴν εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου ὑπὲρ τοῦ ταμείου, ἢ κἂν νὰ ἐπανέλθῃ ἐν τῇ ζωῇ ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον κατήργησε πέρυσιν ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῇ εἰσηγήσει του καὶ τῇ ἐπιμόνῳ καὶ μετὰ πείσματος ὑποστηρίξει του, διότι δὲν θέλω τὸ ἐπιτύχει. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ ζητήσω εἶναι, νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον ἡ ἔκδοσις διαρκοῦς ἐτησίου λαχείου μέχρις 1,000,000 δραχμῶν, ἐκ τοῦ ὁποίου 33 μὲν τοῖς ἑκατὸν θὰ διατίθηνται ὑπὲρ τῶν ἐξαχθησομένων κλήρων, 17 δὲ τοῖς ἑκατὸν ὑπὲρ ἀγαθοεργῶν τινων καταστημάτων, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ἀπαραίτητον ἀνάγκην συνδρομῆς, τοιαύτην δὲ συνδρομὴν δυστυχῶς δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν ἡ Κυβέρνησις νὰ παράσχῃ, οὐδὲ παρέσχε μέχρι τοῦδε ὑπὲρ αὐτῶν. Τὰ ἀγαθοεργὰ ταῦτα καταστήματα εἶναι πρῶτον τὸ ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ δήμου Μαραθῶνος Λωβοκομεῖον. Τὸ κατάστημα τοῦτο, ὅπως ἠξεύρετε, ἱδρύθη τῇ φιλανθρώπῳ χορηγίᾳ ὁμογενοῦς, ἀλλ’ ἱδρυθὲν, μένει ἐν ἀργίᾳ, ἕνεκεν ἐλλείψεως πόρων πρὸς λειτουργίαν αὐτοῦ. Γνωρίζω δ’ ἐπισήμως, ὅτι 300 καὶ πλέον λωβιῶντες ὑπάρχουσιν ἀνὰ τὴν Ἐπικράτειαν, οἱ ὁποῖοι, καταδιωκόμενοι διὰ ν’ ἀπομονωθῶσιν, ἢ ὑποκρύπτονται, συγχρωτιζόμενοι μετὰ τῶν οἰκείων καὶ μεταδίδοντες τὴν φρικώδη νόσον, ἢ καταλαμβάνουσι βίᾳ Μονὰς καὶ ἄλλα μεμονωμένα οἰκοδομήματα, ὁπόθεν διὰ τῆς δημοσίας δυνάμεως ἐκδιώκονται ὡς θηρία. Ὁ τέως ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως κ. Ὑπουργὸς ἠξεύρει ποῖα μαρτύρια ὑποφέρουσι δυστυχεῖς τινες ἐκ τούτων, ἐκ τῆς ἐπαρχίας μου καταγόμενοι, οἵτινες εἶχον καταφύγει εἴς τινα Μονήν. Ἔχει λοιπὸν ἀπαραίτητον ἀνάγκην καὶ ἐπείγουσαν συνδρομῆς τινος τὸ κατάστημα ἐκεῖνο, ἵνα λειτουργήσῃ καὶ χρησιμεύσῃ ὡς ἄσυλον εἰς δυστυχεῖς ἀποκλήρους τῆς κοινωνίας ἡμῶν, καὶ ἵνα στειρεύσῃ ἡ πηγὴ τῆς περαιτέρω μεταδόσεως τοῦ νοσήματος. Δεύτερον φιλανθρωπικὸν κατάστημα εἶναι τὸ τοῦ «Ἀσύλου τῶν ἀνιάτων νοσημάτων», τὸ ὁποῖον εὐγενεῖς καὶ φιλάνθρωποι Κυρίαι ἵδρυσαν πρὸ ὀλίγου χρόνου, κείμενον κατὰ τὸ προάστειον τῶν Πατησίων, ἀλλὰ τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει ἀρκετοὺς πόρους, ἵνα λειτουργήσῃ προσηκόντως καὶ ἐπαρκῶς. Τρίτον τοιοῦτο φιλανθρωπικὸν κατάστημα εἶναι τὸ Ὀφθαλμιατρεῖον Ἀθηνῶν, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει ἐπίσης πόρους ἐπαρκεῖς, διότι καὶ τούτου ἡ προσοδοφόρος περιουσία, συνισταμένη ἐκ δημοσίων χρεωγράφων, ἐμειώθη κατὰ τὸ ἥμισυ ἐκ τῆς ἐπελθούσης οἰκονομικῆς τοῦ Κράτους καταστροφῆς. Καὶ σημειώσατε, ὅτι τὸ κατάστημα αὐτὸ εἶναι προωρισμένον νὰ ἐπαρκῇ εἰς τὰς ἀνάγκας ὄχι μόνον τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος, ἀλλ’ ὅλων τῶν ὑποδούλων ἐπαρχιῶν, τῆς Μικρᾶς Ἀσίας καὶ αὐτῆς τῆς Αἰγύπτου. Προνοεῖ λοιπὸν τὸ νομοσχέδιον, περί τε τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Δημοσίου, τῶν Μετοχικῶν ἀνωνύμων ἑταιριῶν καὶ ἐν γένει τῶν ἑταιρικῶν χρηματιστικῶν Τραπεζῶν καὶ περὶ ὄντως σωτηριωδῶν τινων ἀγαθοεργῶν ἱδρυμάτων. Δὲν πρόκειται νὰ δαπανήσῃ τίποτε τὸ Δημόσιον. Ἐν Ἀθήναις μόνον κατ’ ἔτος κυκλοφορεῖ μέγας ἀριθμὸς γραμματίων ξένων λαχείων λαθραίως, διότι εἶναι ἀπηγορευμένη, ὡς γνωρίζετε, ἡ κυκλοφορία γραμματίων λαχείου ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ἐκδιδομένων. Τοσοῦτο δ’ ἐσυνείθισεν ἡ κοινωνία περὶ τὴν καταφυγὴν εἰς τὴν τύχην καὶ κατ’ ἀκολουθίαν εἰς τὴν ἀγορὰν παντὸς λαχειοφόρου γραμματίου, ὥστε εἴδετε, ὅτι ἐσχάτως τὰ γραμμάτια τοῦ λαχείου τῶν Ἀρχαιοτήτων ἐξαντληθέντα ὑπερετιμήθησαν κατὰ 30%. Βεβαίως ἡ ἐκκύβευσις τοῦ λαχείου εἶναι ἐπιβλαβὴς εἰς τὴν κοινωνίαν, διότι πρὸ πάντων οἱ πτωχοὶ ἄνθρωποι, ὠθούμενοι ἐκ τῆς ἐλπίδος ν’ ἀποκτήσωσιν ἀκόπως τὰ πρὸς τὸ ζῆν, καταφεύγουσιν εἰς τὴν ἀγορὰν λαχείων, καὶ διαθέτουσιν ἐκ τοῦ ὑστερήματος αὐτῶν πρὸς τοῦτο. Ἀλλὰ τὸ κακὸν αὐτὸ δὲν τὸ θεραπεύομεν διὰ τῆς ἀπαγορεύσεως, ἡ ὁποία ὑφίσταται, διότι, ὡς σᾶς εἶπον, προμηθεύονται δι’ ἐμμέσου τρόπου τὰ γραμμάτια τῶν λαχειοφόρων ὁμολογιῶν τῆς Τραπέζης· προμηθεύονται προσέτι λαθραίως ἀπὸ τὴν ἀλλοδαπὴν, καὶ πρὸ πάντων ἀπὸ τὴν Αὐστρίαν, πολλὰς μυριάδας λαχειοφόρων γραμματίων. Τούτου ἕνεκα τὸ προτεινόμενον λαχεῖον δὲν θὰ ἐπιφέρῃ μεγαλύτερον κακὸν ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑφίσταται. Τοὐναντίον δὲ θὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὸ ν’ ἀνακουφισθῇ ἡ τάξις τῶν ὑπηρετῶν τοῦ Κράτους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι δικαίωμα ἐπὶ τὴν ἀντίληψιν αὐτοῦ. Καταθέτω τὸ νομοσχέδιον καὶ ἐπιφυλάσσομαι νὰ τὸ ἀναπτύξω κατὰ τὴν συζήτησιν.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ Γορτυνίας ὑποβληθεῖσαι δύο προτάσεις νόμων θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 25–26).

§63ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ περὶ ἑτέρου ταμίου μοὶ ἀπέστειλαν ἀναφοράν, ἀπευθυνομένην καὶ πρὸς τὴν Βουλὴν, περὶ τοῦ ταμίου Λευκάδος. Οὗτος, πρὶν ἢ διορισθῇ ἔφορος καὶ κατόπιν ταμίας, κατεδικάσθη ἐπὶ ἀνθρωποκτονίᾳ διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 776 ἀποφάσεως τῶν ἐν Καλάμαις συνέδρων. Κατόπιν, ὅπως ἀναφέρει ἡ ἀναφορὰ, ἐξηπάτησε διὰ ψευδωνύμου τὰ δικαστήρια καὶ ἀπηλλάγη τῆς πρὸς στρατείαν ὑποχρεώσεως, διαπράττει δὲ ἤδη, ὡς λέγει ἡ ἀναφορὰ, τὰ αἴσχιστα τῶν ἀδικημάτων. Θὰ σᾶς παραλέσω, κύριε Πρόεδρε τῆς Βουλῆς, ἵνα ἀποστείλητε τὴν ἀναφορὰν ὅπου δεῖ, καὶ συστήσητε εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐξετάσῃ τὰ παράπονα τοῦ ἀναφερομένου καὶ ἐνεργήσῃ ὅ,τι τὸ καθῆκον τῷ ἐπιβάλλει.

§64Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐλήφθη ἡ πρόνοια καὶ θ’ ἀνακοινώσω τὰς λεπτομερείας εὐθὺς ὡς διαβιβασθῶσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Ἐν τούτοις νομίζω, ὅτι χθὲς εἴχετε ζητήσει πληροφορίας περὶ ἑτέρου ταμίου, περὶ τοῦ ταμίου Γυθείου.

§65ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§66ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ ταμίας ἐκεῖνος, δὲν εἶναι ἀκριβὲς ὅτι δὲν ἐπαύθη, ὁ ταμίας ἐκεῖνος ἐπαύθη προσωρινῶς, διότι τοῦτο ἀπαιτεῖ ὁ νόμος, δι’ ἀποφάσεως τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, ἐπικυρωθείσης ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου, παραπέμπεται δὲ εἰς τὴν δικαιοσύνην, καὶ ἔχομεν τὰς ἑξῆς πληροφορίας (ἀναγινώσκει): «Ταύτην τὴν στιγμὴν, ὥρᾳ 6 μ. μ., ἐλήφθη τηλεγράφημα ἐκ Γυθείου, καθ’ ὃ ὁ μὲν ταμίας Γιαρμενίτης προεφυλακίσθη σήμερον δυνάμει ἐντάλματος τοῦ ἁρμοδίου ἀνακριτοῦ καὶ κρατεῖται εἰς τὸν στρατῶνα τῆς χωροφυλακῆς μέχρι τοῦ πέρατος τῆς ἐξελέγξεως καὶ παραδόσεως τοῦ ταμείου, προεφυλακίσθη δ’ ἅμα καὶ ὁ Γεώργιος Τζωρτζάκης, διαχειριστὴς μονοπωλίων, ὡς συνένοχος ἐλλείμματος ταμείου καὶ τηλεγραφείου.»

§67ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν ἄλλην παράκλησιν θὰ ὑποβάλω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐζήτησα νὰ προσαχθῇ ἐγκύκλιος τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ τῆς ὁποίας καταργεῖται ὁ νόμος ὁ παρέχων τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς ἀκτήμονας ὀφειλέτας νὰ προσάγωσι πιστοποιητικὰ, δι’ ὧν ἀπαλλάσσονται τῆς φυλακίσεως. Καὶ σήμερον ἀκόμη ὁ δήμαρχος κ. Μελᾶς, δυνάμει τῆς ἐγκυκλίου ταύτης, ἠρνήθη νὰ ἐκδώσῃ τοιοῦτον πιστοποιητικόν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ πρῶτον, ἐὰν ὑπάρχῃ τοιαύτη ἐγκύκλιος, καὶ νὰ τὴν προσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ δεύτερον, ἐν ᾗ περιπτώσει ὑπάρχῃ, ἐὰν τὴν νομίζῃ δικαίαν, νὰ διατάξῃ τὴν ἐφαρμογήν της, ἄλλως νὰ τὴν καταργήσῃ. Ἄλλως μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι περιττὴ ἡ θέσις ἡμῶν ἐνταῦθα, ἀφοῦ δι’ ἐγκυκλίου καταργοῦνται οἱ νόμοι. Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερῶν νὰ προσαγάγῃ ἐγκύκλιον, διὰ τῆς ὁποίας καταργεῖται ὁ δημοτικὸς νόμος. Ὁ δημοτικὸς νόμος λέγει, ὅτι τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια ψηφίζουσι, τὰ δὲ ψηφίσματα τῶν ὑποβάλλονται εἰς τὸν νομάρχην, ὁ ὁποῖος ἀποφαίνεται ἐπ’ αὐτῶν, καὶ εἰ μὲν ἐπικυρώσει αὐτὰ, ἡ ἀπόφασις αὐτοῦ εἶναι ἀμετάκλητος, εἰ δ’ ἀκυρώσει αὐτὰ, παρέχεται τὸ δικαίωμα εἰς τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια ἐντὸς τῆς ὡρισμένης προθεσμίας νὰ κάμωσιν ἔφεσιν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ἀποφαίνεται ὁριστικῶς εἰς δεύτερον βαθμόν. Ἀνεκάλυψα, κύριε Πρόεδρε, καὶ ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ τὴν ἀχρηστίαν ἡμῶν τῶν Βουλευτῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δι’ ἐγκυκλίου διέταξε τοὺς νομάρχας καὶ τοὺς δημάρχους, ὅπως οἱ μὲν νομάρχαι μὴ ἀποφαίνωνται ἐπὶ ψηφισμάτων τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων, οἱ δὲ δήμαρχοι ν’ ἀποστέλλωσι τὰ ψηφίσματα ταῦτα ἀπ’ εὐθείας εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος θ’ ἀποφασίζῃ περὶ τῆς τύχης τῶν ψηφισμάτων τούτων, ἢ θὰ ὑποδεικνύῃ εἰς τὸν νομάρχην τὸ πρακτέον.

§68ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀπαντῶν εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ἀττικῆς περὶ τῆς ἐγκυκλίου, δι’ ἧς, ὡς λέγει, ἀπηγορεύθη εἰς τοὺς δημάρχους νὰ δίδωσι πιστοποιητικὰ ἀκτημοσύνης, λέγω ὅτι δὲν ἔχω γνῶσιν τούτου. Δὲν μοὶ ἐστάλη καμμία τοιαύτη ἐπερώτησις· δὲν εἶμαι λοιπὸν εἰς θέσιν ταύτῃ τῇ στιγμῇ νὰ βεβαιώσω τὸν κ. Βουλευτὴν, ἐὰν ὑπάρχῃ τοιαύτη ἐγκύκλιος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν· θὰ ἐξετάσω, καὶ ἂν ὑπάρχῃ τοιαύτη, θὰ τὴν προσαγάγω εἰς τὴν Βουλήν. Ὡς πρὸς τὴν δευτέραν ἐγκύκλιον, βεβαιῶ τὸν κ. Βουλευτὴν, ὅτι ἀληθῶς ὑπῆρχε τοιαύτη ἐγκύκλιος, ἀλλὰ τὴν ἐγκύκλιον ταύτην ἐγὼ ἀνεκάλεσα.

§69ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πότε ἐξεδόθη;

§70ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐξεδόθη πρὸ μηνῶν, ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ ἐξ Ἀττικῆς βουλευτοῦ κ. Ράλλη.

§71ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ κ. Τρικούπη ἐξεδόθη.

§72ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὄχι. Τὴν ἐγκύκλιον ταύτην ἐγὼ ἀνεκάλεσα, ἔχων τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἔχει καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ὅτι οἱ νομάρχαι, δικάζοντες κατὰ πρῶτον βαθμὸν τὰ ψηφίσματα τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων, εἶναι δικασταὶ, καὶ ἑπομένως πρέπει νὰ μένωσιν ἐλεύθεροι εἰς τὴν κρίσιν αὐτῶν, καὶ ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μόνον συνεπείᾳ ἐφέσεως δύναται νὰ ἐπιληφθῇ τῶν ὑποθέσεων τούτων. Θὰ καταθέσω τὴν ἐγκύκλιον ταύτην.

§73ΚΟΡΟΜΑΝΤΖΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, σὺν τῇ ὑποβολῇ τῆς ἐγκυκλίου τῆς ζητηθείσης παρὰ τοῦ κ. Σταυροπούλου, νὰ ὑποβάλῃ καὶ ἀντίγραφον ἡμιεπισήμου διαταγῆς, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου κατὰ τὸ 1883 ἢ 1884 ἐξέδωκε πρὸς τοὺς νομάρχας, δι’ ἧς ἀπηγόρευεν αὐτοῖς νὰ ἀποφαίνωνται ἐπὶ ψηφισμάτων τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων διὰ τὴν παροχὴν δανείων, πρὶν ἢ τὸ Ὑπουργεῖον, λαβὸν γνῶσιν τῶν ψηφισθέντων, ἐξενέγκῃ γνώμην καὶ ἐκδώσῃ διαταγὴν περὶ ἐγκρίσεως αὐτῶν, καὶ ἡ ὁποία ἐγκύκλιος τηρεῖται ἀκριβῶς μέχρι σήμερον.

§74ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Προχθὲς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀπαντῶν εἰς προηγουμένην ἐπερώτησίν μου, προσήγαγεν εἰς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰν τοῦ ἀρτίως διορισθέντος ὑποταμία Β. Σκαλτσᾶ, ἐν τῇ ὁποίᾳ βεβαιοῦται, ὅτι οὗτος οὐδέποτε ἐνήσκησε τὰ πολιτικά του δικαιώματα ἐν τῷ δήμῳ Δύμης, τῷ ὑπαγομένῳ εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ ὑποταμείου Φαρῶν, καὶ ὅτι, ἐὰν τυγχάνῃ ἐγγεγραμμένος ἐν τῷ ἐκλογικῷ καταλόγῳ τοῦ δήμου ἐκείνου, τοῦτο ἐγένετο κατὰ λάθος, πάντως δὲ ἐν ἀγνοίᾳ αὐτοῦ. Καθ’ ἃς ἐγὼ ἔχω πληροφορίας, ὁ ἀρτίως διορισθεὶς ὑποταμίας, αὐτὸς οὗτος ἐζήτησε τὴν ἐγγραφήν του ἐν τῷ καταλόγῳ τοῦ δήμου Δύμης, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν βεβαίως νὰ γείνῃ λόγος περὶ λάθους, ἀφοῦ τυγχάνει ἐγγεγραμμένος· διότι κατὰ τὸν νόμον πρέπει αὐτὸς οὗτος νὰ ζητήσῃ τὴν μεταφορὰν τῶν πολιτικῶν του δικαιωμάτων. Καθ’ ἃς δ’ ἔχω πληροφορίας, ὄχι μόνον τυγχάνει ἐγγεγραμμένος, ἀλλὰ καὶ ἐνήσκησε τὰ πολιτικά του δικαιώματα ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ. Ὅθεν παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως προσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν: αʹ) πιστοποιητικὸν τοῦ δημάρχου Δύμης, βεβαιοῦν ἐὰν ὁ Σκαλτσᾶς οὗτος κέκτηται περιουσίαν ἀκίνητον ἐν τῷ δήμῳ Δύμης, διότι, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, καὶ ἀγροὺς ἔχει καὶ ἄμπελον ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ· βʹ) τὰ πρωτόκολλα ψηφοφορίας τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1887 καὶ τῶν ἐπαναληπτικῶν ἀπὸ τοῦ ἔτους ἐκείνου καὶ ἐντεῦθεν, καὶ γʹ) πρᾶξιν τῆς ὁρκοδοσίας αὐτοῦ ὡς γραφέως πρώτης τάξεως ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομιῶν, διότι ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ διορισμοῦ αὐτοῦ, εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἀπέκτησεν ὁ εἰρημένος Σκαλτσᾶς τὰ προσόντα, ὅπως καταλάβῃ τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν σήμερον κατέχει. Τὴν ἐπερώτησίν μου ταύτην ὑποβάλλω καὶ ἐγγράφως.

§75Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Μετὰ τὰ προχθὲς ἀνακοινωθέντα ἔλαβον, εἰς ἀπάντησιν ἐρωτήσεώς μου περὶ τοῦ θέματος καὶ ἀναφορᾶς τοῦ περὶ οὗ πρόκειται ὑποταμίου, τηλεγράφημα τοῦ νομάρχου Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος. Τὸ τηλεγράφημα τοῦτο ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Συνεπείᾳ αἰτήσεως διορισθέντος ὑποταμίου Φαρῶν Βασιλείου Σκαλτσᾶ, περὶ οὗ ἐγένετο ἐπερώτησις ἐν Βουλῇ, ὅτι διωρίσθη ἐναντίον τοῦ περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων νόμου, πληροφορῶ Ὑπουργεῖον, ὅτι κατὰ προσαχθείσας πιστοποιήσεις γραμματέως ἐνταῦθα Πρωτοδικῶν καὶ δημάρχου Δύμης, οὗτος εἶναι καὶ φέρεται ἐν ἐκλογικοῖς καταλόγοις 1891, 1892 καὶ 1893 ἐκλογεὺς καὶ κάτοικος Σουδενῶν τῶν Καλαβρύτων, διαγραφεὶς ἐξ ἐκλογικοῦ καταλόγου δήμου Δύμης δι’ ὑπ’ ἀριθ. 1237 ἐ.ἔ. ἀποφάσεως Δικαστηρίου Πρωτοδικῶν καὶ ἐκ δημοτολογίου δήμου Δύμης δυνάμει 13344 τοῦ 1890 διαταγῆς Νομαρχίας, κατὰ σχετικὴν δὲ δήλωσιν τοῦ δημάρχου, ἐν ἐκείνῳ τῷ δήμῳ Σουδενῶν ἐγεννήθη, ἐγκατεστάθη καὶ κατοικεῖ, οὐδ’ ἐξήσκησεν εἰς ἄλλον δῆμον δικαίωμά του ἀπὸ τριετίας. Αἴτησιν καὶ πιστοποιητικὰ ὑποβάλλω ταχυδρομικῶς.» Τὰ πιστοποιητικὰ ταῦτα θὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν εὐθὺς ὡς τὰ λάβω.

§76ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρό τινος καιροῦ ὁ ἔντιμος συνάδελφός μου κ. Ἀλκιβιάδης Δεληγιάννης παρεκάλεσε τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως προσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, τὰ ἀφορῶντα τὸν καθαρισμὸν τοῦ χάνδακος τῆς Μάλτας, ἔργου σχετιζομένου πρὸς τὰ μεγάλα ὑδραυλικὰ ἔργα ἐν τῇ κοιλάδι τοῦ Παμίσου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἴσως διότι δὲν τῷ ὑπεβλήθη ἐγγράφως ἡ ἐπερώτησις ἐκείνη τοῦ κ. συναδέλφου, δὲν ἐμερίμνησε μέχρι σήμερον περὶ τῶν ἐγγράφων τούτων. Ἐπειδὴ εἰς τὴν παράκλησιν ταύτην τοῦ κ. συναδέλφου ἡνώθη καὶ ἡ ἐμὴ παράκλησις, θὰ παρακαλέσω καὶ αὖθις τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως μὴ λησμονήσῃ αὐτὴν, ἀλλ’ ἐν προσεχεῖ συνεδριάσει προσαγάγῃ τὰ ἔγγραφα.

§77ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὴν ἐπερώτησιν ἔλαβον χθὲς, καὶ ἀμέσως ἐμερίμνησα, ὅπως μοὶ παραδοθῶσι τὰ ἔγγραφα ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας. Δυστυχῶς ὁ Διευθυντὴς τῶν δημοσίων ἔργων ἀσθενεῖ, καὶ διὰ τοῦτο δὲν τὰ ἔλαβον ἀκόμη.

§78Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἐπιθυμῶ νὰ εὐαρεστηθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ἐὰν ἔχῃ εἰδήσεις ἐκ Σπετσῶν περὶ καταιγίδος ἐπισκηψάσης ἐκεῖ, καὶ περὶ ζημιῶν, τὰς ὁποίας αὕτη ἐπήνεγκε, πρὸς δὲ, ἐὰν ὑποθέτῃ ὅτι θὰ καταστῇ εἰς αὐτὸν δυνατὸν νὰ λάβῃ μέτρον τι, καὶ ποῖον, πρὸς περίθαλψιν τῶν ζημιωθέντων.

§79ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑπὸ τοῦ νομάρχου Ἀργολιδοκορινθίας μοὶ ἀνηγγέλθη τηλεγραφικῶς, ὅτι κατ’ ἀναφορὰν τοῦ δημάρχου Σπετσῶν ἐπέσκηψεν ἐκεῖ καταιγὶς, ἡ ὁποία ἐπέφερε βλάβας εἴς τινας οἰκίας· προσθέτει δὲ ὁ νομάρχης, ὅτι ταχυδρομικῶς θέλει ἐκθέσει τὰ καθέκαστα. Ἀναμένω τὴν ἔκθεσιν τοῦ νομάρχου, ἐξ ἧς θὰ ὁδηγηθῶ, ἐὰν παρίσταται ἀνάγκη νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις μέτρα.

§80ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Ἐζήτησα παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν πρὸ ἡμερῶν τὰς γνωμοδοτήσεις περὶ τῶν ἀποστρατευθέντων ἀξιωματικῶν, καὶ εἶχε τὴν καλωσύνην ὁ κ. Πρόεδρος νὰ καταθέσῃ αὐτάς. Δυνάμει ἐκθέσεως τοῦ γενικοῦ ἐπιθεωρητοῦ ἀπεστρατεύθησαν οἱ ἀξιωματικοὶ κ. κ. Φραγκούλης, Θωμόπουλος, Δροσόπουλος, Μεντζελίδης, Μπαχαρνῖκος, Χρυσάφης καὶ Κάρπος, διότι ἡ ἐπιθεώρησις τοῦ ἀντιστρατήγου κ. Σαπουντζάκη παρέπεμψε πάντας ἐνώπιον Ἀνακριτικοῦ Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον ἀπεστράτευσεν αὐτούς. Οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι προσέφυγον ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, καὶ τὰ δικαστήρια ἐδικαίωσαν πάντας αὐτοὺς, ἐκδόσαντα ἀποφάσεις ὑπὲρ αὐτῶν, ὅπως ἐπανέλθωσιν εἰς τὰς τάξεις των, μετὰ τὴν ἔκδοσιν τῶν ὁποίων οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοί, εὑρισκόμενοι ἐντὸς τοῦ δικαίου, ὑπέβαλον αἰτήσεις πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως διὰ συμβιβαστικῆς λύσεως ἐπανέλθωσιν εἰς τὸ στράτευμα. Πρῶτος ὑπέβαλε τοιαύτην αἴτησιν ὁ κ. Φραγκούλης μετὰ τῶν δικαιολογητικῶν ἐγγράφων, δηλ. μετὰ τῆς πρωτοδίκου ἀποφάσεως, ἡ ὁποία ἔδιδε δίκαιον εἰς τὸν ἀξιωματικὸν αὐτὸν, ὅτι παρατύπως καὶ ἄνευ οὐδενὸς λόγου ἀνικανότητος ἀπεστρατεύθη. Ἐκλήθη λοιπὸν τὸ Νομικὸν Συμβούλιον, ὅπως γνωμοδοτήσῃ, διότι εἰς τοιούτους συμβιβασμοὺς γνωμοδοτεῖ τὸ Νομικὸν Συμβούλιον περὶ τῆς ἐπανόδου ἢ μὴ τοῦ ἀξιωματικοῦ, καὶ ἔχει συμβουλευτικὴν ψῆφον πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Τὸ Νομικὸν Συμβούλιον κατηρτίσθη ἀπὸ τοὺς νομικοὺς συμβούλους κ. κ. Καλογερόπουλον, Πετρόπουλον, Εὐκλείδην καὶ Στούπην. Οἱ κύριοι νομικοὶ σύμβουλοι ἀπεδέχθησαν τὴν αἴτησιν καὶ ἐγνωμάτευσαν, ὅτι δύναται ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, διότι παρατύπως ἀπεστρατεύθη, καὶ ἐπανῆλθε. Κατόπιν ὑπέβαλεν ὁ κ. Θωμόπουλος τοιαύτην αἴτησιν, καὶ ἐπανῆλθε καὶ οὗτος. Ὑπέβαλον δὲ τὰς αὐτὰς αἰτήσεις καὶ οἱ λοιποὶ ὑπολειφθέντες, τοὺς ὁποίους ἀνέφερα, ἀλλὰ τὸ Νομικὸν Συμβούλιον τότε ἐκλήθη ὁλόκληρον, ἐνῷ ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως τοῦ κ. Θωμοπούλου καὶ ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως τοῦ κ. Φραγκούλη ἐκλήθησαν μόνον ὡρισμένα μέλη, τὰ ὁποῖα ἀνέφερα, ἤτοι οἱ νομικοὶ σύμβουλοι κ. κ. Πετρόπουλος Γλαράκης καὶ Θεοδωρίδης. Ἐκλήθησαν δὲ τρεῖς μόνον, διότι τοῦτο ἐπιτρέπει ὁ νόμος· ἀλλ’ ὁ νόμος εἶναι ἀτελὴς ὡς πρὸς τὸ ζήτημα αὐτὸ, διότι κάμνει διακρίσεις καὶ δίδει δικαιώματα, νὰ κληθῶσιν ἐπὶ τῆς αὐτῆς ὑποθέσεως, ὅπως γνωμοδοτήσωσι, τρία μέλη τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου, καὶ τὴν ἐπαύριον ἐπὶ τῆς αὐτῆς φύσεως ὑποθέσεως νὰ γνωμοδοτήσωσιν ἑπτὰ, ἤτοι ἡ ὁλομέλεια, μετὰ τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου. Ἔσχον λοιπὸν τὴν ἀτυχίαν οἱ ὑπολειφθέντες ἀξιωματικοὶ νὰ ἐξετασθῇ ἡ ὑπόθεσις αὐτῶν παρ’ ὅλου τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου, ἐνῷ περὶ τῶν ἀναφερθέντων ἀξιωματικῶν κ. κ. Φραγκούλη καὶ Θωμοπούλου τὸ Νομικὸν Συμβούλιον κατηρτίσθη ἀπὸ τρία ἢ τέσσαρα μέλη. Δὲν ἐκφέρω βεβαίως ὑπαινιγμὸν κατὰ τῶν κ. νομικῶν συμβούλων, διότι πάντες εἶναι ἔξοχα πρόσωπα καὶ ἀνώτερα πάσης ὑπονοίας, ἀλλ’ ἐδεσμεύθησαν ὑπὸ τοῦ νόμου. Ἡ ὁλομέλεια λοιπὸν τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου ἀπέῤῥιψε τὰς αἰτήσεις τῶν ὑπολειφθέντων κ. ἀξιωματικῶν, ἐνῷ ἐν τῇ ὁλομελείᾳ ἐκείνῃ ἦσαν καὶ οἱ προαποφασίσαντες. Ἐπεθύμουν νὰ ἐγνώριζον διατὶ δὲν ἐκλήθη ὁ αὐτὸς ἀριθμὸς τῶν προαποφασισάντων, ἢ διατὶ δὲν ὑπεβλήθησαν ἐνώπιον τῶν τριῶν κ. νομικῶν συμβούλων ἅπασαι αἱ αἰτήσεις, ὅπως μία καὶ ὁμόφωνος ὑπάρξῃ ἡ ψῆφος περὶ ὅλων τῶν ὑποβαλόντων αἰτήσεις ἀξιωματικῶν, ἀλλ’ ἐγένετο ἡ διάκρισις νὰ ἐξετάσουν τῶν μὲν ἐπανελθόντων τὰς αἰτήσεις τρία μόνον μέλη τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου, τὰς δὲ τῶν ἄλλων ἡ ὁλομέλεια. Ποῦ εὑρίσκω δὲ τὸν νόμον ἀτελῆ; Κατὰ τοῦτο, ὅτι ὁ νόμος περὶ Νομικοῦ Συμβουλίου δὲν ἀναφέρει περὶ πλειονοψηφίας ἢ μειονοψηφίας, ἀλλ’ ἁπλῶς λέγει, ὅτι ἡ ὁμόφωνος γνώμη τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου ἀπαιτεῖται, ἵνα αἴτησις περὶ συμβιβασμοῦ λάβῃ χώραν καὶ γείνῃ δεκτή. Ἐὰν ὅμως τὸ Νομικὸν Συμβούλιον, ἤτοι ἡ ὁλομέλεια τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου, ἡ ὁποία ἀπεφάσισε περὶ τῶν ὑπολειφθέντων ἀξιωματικῶν, εἶχεν ἐνώπιόν της καὶ τὴν αἴτησιν τῶν ἐπανελθόντων, βεβαίως θὰ εἶχον καὶ αὐτοὶ τὴν αὐτὴν τύχην, τὴν ὁποίαν ἔλαβον οἱ τελευταῖοι, διότι εἰς τοὺς πρώτους ὑπῆρχον τρία μέλη τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου καὶ ὑπῆρξεν ὁμοφωνία, εἰς δὲ τοὺς δευτέρους ἦσαν ἑπτὰ καὶ ὑπῆρξε διαφωνία ἑνὸς μόνου νομικοῦ συμβούλου, καὶ ἤρκεσεν ἡ διαφωνία διὰ νὰ κατισχύσῃ ἡ μικρὰ αὕτη μειονοψηφία ὁλοκλήρου τῆς πλειονοψηφίας. Ἰδοὺ ἡ ἀτέλεια τοῦ νόμου, τὴν ὁποίαν εὑρίσκω, καὶ ἐν αὐτῇ τῇ ἀτελείᾳ τοῦ νόμου εὑρίσκεται ἡ ἀδικία, ἡ ὁποία ἐπῆλθεν εἰς τοὺς ἀποστρατευθέντας κ. ἀξιωματικούς. Ἀδικία ὁμολογουμένη, διότι ὡμολογήθη αὕτη, ὅτι οἱ ἀποστρατευθέντες ἐκεῖνοι ἀξιωματικοὶ ἀπεστρατεύθησαν παρατύπως, καὶ ὅτε, κατὰ τὰ πρακτικὰ τῆς παρελθούσης συνόδου, νομίζω, ἐπηρωτήθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐκφέρῃ γνώμην περὶ τῆς ἐκθέσεως ἐκείνης τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ, ἐθεώρησεν αὐτὴν πλημμελῆ. Εἶχε δὲ τότε τοιαύτην γνώμην ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, τὴν ὁποίαν ἐλπίζω ὅτι καὶ σήμερον ἔχει, καὶ βεβαίως θέλει λάβει ὑπ’ ὄψιν αὐτοῦ τὰς αἰτήσεις τῶν ἀποστρατευθέντων κ. ἀξιωματικῶν, διότι οὕτω τοὐλάχιστον ὑπεσχέθη, ὡς εἶναι καὶ δίκαιον. Σήμερον ἐρωτῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἐὰν εὑρίσκωσι δίκαιον, ἀξιωματικοὶ ἔχοντες τὰ αὐτὰ δικαιώματα καὶ τὰ αὐτὰ προσόντα, δικαιωθέντες παρὰ τῶν δικαστηρίων, οἱ μὲν νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὸ στράτευμα, οἱ δὲ νὰ ἀφεθῶσιν εἰς τοὺς δρόμους. Ἐὰν κατὰ συνείδησιν εὑρίσκωσι τοῦτο δίκαιον, δεσμεύονται ὅμως ἀπὸ τὴν γνώμην τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου, φρονῶ ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ ἀναψηλάφησις τῆς ὑποθέσεως ταύτης, διότι ἡ γνώμη τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου δὲν εἶναι ὑποχρεωτικὴ διὰ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, οὔτε διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, εἶναι γνώμη συμβουλευτική· δὲν δεσμεύονται δὲ ἀπὸ τὴν γνώμην τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου, ὅταν πρόκηται ν’ ἀπονείμωσι δικαιοσύνην, καὶ ὅταν ἀπέναντι τῆς γνώμης τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου ἔχῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἀντιτάξῃ ἀποφάσεις τῶν δικαστηρίων, ὡς τὸ προηγούμενον γεγονός, ὅτι ἐπανῆλθον εἰς τὸ στράτευμα οἱ τὰ αὐτὰ ἔχοντες δικαιώματα ἀναφερθέντες ἀξιωματικοί. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος ἔχει ἰδίαν μέριμναν, καὶ ὀφείλει νὰ ἔχῃ τοιαύτην, ὡς ἐκ τῆς θέσεώς του, πρὸς τὸν στρατὸν καὶ τοὺς ἀξιωματικούς, θὰ ἐξετάσῃ βεβαίως τὸ ζήτημα καὶ θὰ δικαιώσῃ τοὺς ἀποστρατευθέντας ἀξιωματικούς, τοὺς ὑπολειφθέντας ἐκ τῆς γνωμοδοτήσεως τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου, καὶ θ’ ἀποφασίσῃ νὰ ἐπαναφέρῃ αὐτούς, διότι εἶναι δίκαιον νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὰς τάξεις των, θὰ ἦναι δὲ ἄδικον καὶ σκληρὸν ἀξιωματικοὶ ὑπηρετήσαντες τὴν πατρίδα ἐπὶ πολλὰ ἔτη καὶ δικαιωθέντες παρὰ τῆς Δικαιοσύνης τῆς πατρίδος των νὰ ῥιφθῶσιν εἰς τοὺς δρόμους, ἀδίκως ἀποστρατευθέντες.

§81Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἰς τὴν προχθεσινὴν, μοὶ φαίνεται, συνεδρίασιν ἐζητήσαμεν ὄχι μόνον νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἀλλὰ καὶ νὰ προταχθῇ τῶν ἄλλων ἐν αὐτῇ ἀναγεγραμμένων ἀντικειμένων, ἡ πρότασις τοῦ ἐξ Ἠλείας βουλευτοῦ κ. Κρεστενίτου περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ στρατολογικοῦ νόμου. Ἐζητήσαμεν δὲ νὰ προταχθῇ, διότι εὐλόγως ἐνομίζομεν, ὅτι ἐπὶ τῶν λοιπῶν νομοσχεδίων ἤθελον προκληθῆ μακραὶ συζητήσεις, καὶ ἑπομένως ἤθελε ματαιωθῆ πᾶσα ἐλπὶς περὶ συζητήσεως καὶ ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου, τὸ ὁποῖον ἐθεωρήσαμεν κατεπεῖγον, διότι πρόκειται περὶ διορθώσεως ἑνὸς λάθους, τὸ ὁποῖον ἀνεβιβάσθη εἰς τύπον νόμου, καὶ δυνάμει τοῦ μὴ ὑπάρχοντος τούτου νόμου ὑπηρετοῦσιν ἐν τῷ στρατῷ τὰ στηρίγματα τῶν ὀρφανῶν οἰκογενειῶν. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀντετάχθη εἰς τὸ νὰ ἀναγραφῇ πρῶτον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ἡ Βουλὴ δὲ ἐδικαίωσε τὴν γνώμην τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ· ἀλλ’ εἰς τὴν γνώμην αὐτοῦ παρετηρήθη, ὅτι ὑπεκρύπτετο ὀπισθοβουλία, μὴ ἁρμόζουσα οὐδ’ εἰς αὐτὸν, οὐδ’ εἰς τὴν περίστασιν. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἤθελε μὲν νὰ μὴ φανῇ ἐναντίος εἰς τὴν ἐπιθυμίαν ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς, εἰς τὸ νὰ σπεύσῃ εἰς τὴν διόρθωσιν τοῦ λάθους τούτου, ἀλλ’ ἐζήτησε νὰ ἀναγραφῇ τελευταῖον τὸ νομοσχέδιον, πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ ματαιώσῃ πᾶσαν ἐπ’ αὐτοῦ συζήτησιν...

§82Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται περὶ λάθους.

§83ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅσον θέλει ἂς ἐπιμένῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ λάθους· τὸ λάθος ἀποδεικνύεται ὄχι μόνον ἀπὸ τὴν ὁμολογίαν τοῦ Προεδρείου, τοῦ ὁποίου ἓν μέλος, ἐκεῖνο μάλιστα τὸ μέλος, μοὶ φαίνεται, τὸ ὁποῖον ἐκράτει τὸ νομοσχέδιον τότε καὶ ἐπέφερεν ἐπ’ αὐτοῦ τὰς διορθώσεις τὰς ὑποβαλλομένας ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν...

§84ΛΑΜΠΡΟΣ. Καὶ προχθὲς ἐῤῥέθη, ἀλλ’ ἤμην ἀπών, ὅτι ἐγὼ ὡς γραμματεὺς ἐβεβαίωσα τοῦτο· ἐγὼ τότε δὲν ἤμην γραμματεύς.

§85ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τίς ἦτο;

§86ΛΑΜΠΡΟΣ. Ἐγὼ ἤμην κατὰ τὴν Βʹ σύνοδον γραμματεὺς, ἐνῷ αὐτὸ ἐψηφίσθη κατὰ τὴν Αʹ.

§87ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἔστω, πιθανὸν νὰ ἔχω λάθος... Τὸ λάθος λοιπὸν ἀποδεικνύεται οὐ μόνον ἀπὸ τὴν γενικὴν ἀντίληψιν τῆς Βουλῆς, οὐ μόνον ἀπὸ τὴν ἀντίληψιν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ αὐτὰ τὰ πρακτικὰ, τὰ ὁποῖα ἀνέγνωσεν ὁ κ. Πρωθυπουργός· διότι ἐπρόκειτο τότε περὶ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἰσήγαγεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, νομοσχεδίου συμφώνου πρὸς τὰς ἐπικρατούσας τότε ἰδέας τῶν οἰκονομιῶν καὶ ἐν αὐτῷ τῷ στρατῷ, καὶ ἐζητεῖτο διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου νὰ προστεθῶσι περιπτώσεις ἀπαλλαγῶν εἰς τὰς ὑπαρχούσας, ἐζητεῖτο διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου ὄχι μόνον νὰ ἀπαλλαγῶσι τῆς ὑπηρεσίας οἱ διαθέσιμοι, ὡς καὶ ἀπηλλάχθησαν, ἀλλὰ καὶ οἱ πρωτότοκοι ζώντων καὶ ἱκανῶν καὶ ἀκμαίων πατέρων. Ἐπειδὴ δὲ τὸ νομοσχέδιον δὲν περιωρίζετο ἕως ἐδῶ εἰς τὰς ἀπαλλαγὰς, ἀλλὰ προσέθηκεν, ὅτι θὰ ἀπηλλάσσοντο καὶ οἱ δευτερότοκοι ἢ καὶ οἱ κατόπιν τούτων υἱοὶ ζώντων πατέρων, ὅταν οἱ πρὸ αὐτῶν ἐτύγχανον νὰ ἔχωσιν ἰδίας οἰκογενείας, ἐγένετο παρατήρησις ἀπὸ τῆς πτέρυγος ταύτης (δεικνύει τὴν ἀριστερὰν) ὅτι, ἐὰν καὶ ἐκεῖνοι ἀπηλλάσσοντο, ὅταν οἱ πρὸ αὐτῶν εἶχον ἰδίαν οἰκογένειαν, δὲν θὰ ἔμενε κἀνεὶς νὰ ὑπηρετήσῃ εἰς τὸν στρατὸν, καὶ αἱ ἀπαλλαγαὶ θὰ περιελάμβανον ὅλους τοὺς ὑποχρέους. Τὴν παρατήρησιν ταύτην παρεδέχθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ συνῄνεσε τότε νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ περίπτωσις αὕτη ὄχι ἀπὸ τῆς παραγράφου τοῦ δευτέρου ἐδαφίου, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς παραγράφου τοῦ τρίτου ἐδαφίου τοῦ νομοσχεδίου.

§88ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ἔχει παραγράφους.

§89ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἔχει ἐδάφια. Ὑπῆρχεν εἰς δύο ἐδάφια ἀναγεγραμμένη ἡ αὐτὴ διάταξις εἰς τὸ ἐδάφιον τὸ πραγματευόμενον περὶ τῆς ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας τῶν ὀρφανῶν πατρὸς, τῶν ἐχόντων μητέρα ἐν χηρείᾳ ἢ ἀδελφὴν ἀνύπανδρον, ὑπῆρχε δὲ ἡ αὐτὴ διάταξις ἀναγεγραμμένη καὶ εἰς τὸ τρίτον ἐδάφιον, τὸ πραγματευόμενον περὶ τῶν πρωτοτόκων τῶν ζώντων πατέρων. Ὅτε λοιπὸν συνῄνεσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἵνα διαγραφῇ ἡ διάταξις αὕτη ἀπὸ τὸ γʹ ἐδάφιον, ὁ κρατῶν τὸ νομοσχέδιον καὶ ἐπιφέρων τὰς διορθώσεις, κατὰ λάθος, ἀντὶ νὰ διαγράψῃ αὐτὴν μόνον ἀπὸ τοῦ γʹ ἐδαφίου, τὴν διέγραψε καὶ ἀπὸ τοῦ βʹ, καὶ οὕτω, χωρὶς νὰ ψηφίσῃ ἡ Βουλὴ, χωρὶς νὰ ὑπάρξῃ νόμος, ὡς λέγει τὸ Σύνταγμα, ὑπηρετοῦσι, δυνάμει αὐτοῦ τοῦ λάθους, εἰς τὸν στρατὸν οἱ προστάται, τὰ μόνα στηρίγματα τῶν ὀρφανῶν οἰκογενειῶν. Ἐν τούτοις, κύριε Πρόεδρε, χθὲς, ἐνῷ ἐξηντλήθη ἡ συζήτησις τῶν ἄλλων νομοσχεδίων, τῶν ἀναγεγραμμένων ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, καὶ ἐζητήσαμεν ἡμεῖς νὰ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις καὶ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, τὸ ὁποῖον εἰς διάστημα πέντε λεπτῶν τῆς ὥρας ἠδύνατο νὰ ἐπιψηφισθῇ, μὴ ὑπαρχούσης παρ’ οὐδενὸς ἀντιῤῥήσεως, ἀντέστησαν οἱ ἐκ τῆς δεξιᾶς καὶ ἐματαίωσαν τὴν συζήτησιν τούτου, τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ δόντος τὸ σύνθημα τῆς διαλύσεως τῆς συνεδριάσεως. Νομίζω, ὅτι τοῦτο εἶναι καὶ ἄδικον καὶ ἀπάνθρωπον, τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ ἀνεχθῇ ἡ Βουλὴ, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ Βουλὴ ἀναλαμβάνει εὐθύνην καὶ αὐτὴ διὰ τὴν ἀδικίαν, ἡ ὁποία προσγίνεται εἰς τὰς ὀρφανὰς οἰκογενείας. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάνθη περὶ τούτου.

§91ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀλλὰ δὲν εἶχεν ὑπ’ ὄψει τοῦτο τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον ἐγένετο χθές, καὶ τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ γίνεται, διότι τῇ συναινέσει τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ δεχθεῖσα νὰ ἀναγραφῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἐδέχθη τοῦτο οὐχὶ ἐπὶ τῷ σκοπῷ νὰ μὴ συζητηθῇ, ἀλλ’ ἐπὶ τῷ σκοπῷ νὰ συζητηθῇ.

§92Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ τούτῳ τῷ σκοπῷ, ἀλλὰ τελευταῖον.

§93ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νὰ μὴ συζητηθῇ; Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν πολλὴν ἐργασίαν· δύο νομοσχέδια εἶναι ἀναγεγραμμένα, τὰ ὁποῖα ἐψηφίσθησαν εἰς αʹ ἀνάγνωσιν, θ’ ἀναγραφῇ δὲ καὶ τὸ σπουδαῖον, τὸ ὁποῖον σήμερον ὑπέβαλεν ὁ κ. Πρωθυπουργός· διατὶ λοιπὸν νὰ μὴ προχωρήσῃ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν συζήτησιν καὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ προταχθῇ παντὸς ἄλλου, διότι εἶναι τόσῳ κατεπεῖγον; Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις νὰ σπεύσῃ μόνη της νὰ διορθώσῃ τὸ ἀδίκημα τοῦτο· ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἔπρεπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἀναστείλῃ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ μὴ ὑπάρχοντος ἐκείνου νόμου, καὶ νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ζητήσῃ τὴν ἔγκρισιν τῆς πράξεώς του ταύτης. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ συναινέσῃ, ὥστε νὰ προταχθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἡ ὁποία δὲν θὰ διαρκέσῃ πλέον τῶν πέντε λεπτῶν τῆς ὥρας, — διότι τοῦτο φοβεῖται ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, μήπως παραμείνῃ ἡ ἄλλη ἐργασία, ἀλλὰ δὲν παραμένει ἡ ἄλλη ἐργασία, — ἢ τοὐλάχιστον νὰ συζητηθῇ κατόπιν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καὶ ὄχι νὰ φεύγωμεν, ὅταν φθάσωμεν εἰς τὴν συζήτησίν του. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι, ἐὰν γείνῃ τοῦτο δεκτὸν, δύο χιλιάδες θὰ ἐξαιρεθῶσιν ἐκ τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας· ἀλλὰ δὲν πιστεύω, Κύριοι, νὰ ἦναι δύο χιλιάδες ὀρφανοὶ οἱ ὑπαγόμενοι εἰς τὴν διαληφθεῖσαν περίπτωσιν καὶ εἰς τὴν ἀπογραφὴν ταύτην· ἐγὼ δὲν πιστεύω νὰ ἦναι οὔτε 200· ἀλλ’ αἱ 200 αὗται ὀρφαναὶ οἰκογένειαι εἶναι κρίμα νὰ καταστραφῶσι ἕνεκα μιᾶς ἐπιμονῆς, ἡ ὁποία δὲν βασίζεται οὔτε εἰς τὸ δίκαιον οὔτε εἰς τὸν ὀρθὸν λόγον, καὶ δι’ αὐτὰ ἐπιμένω, παρακαλῶν, ὅπως συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον εἴτε πρῶτον, εἴτε καὶ κατόπιν τῶν ἄλλων.

§94ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν προτίθεμαι νὰ ἀπαντήσω, ἐὰν πρέπῃ νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἢ νὰ μὴ ἀναγραφῇ ὡς πρῶτον, διότι τοῦτο ἐλύθη χθὲς δι’ εἰδικῆς ψηφοφορίας· θὰ ἀπαντήσω μόνον καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἀδίκημα τὸ προσγινόμενον εἰς τοὺς ὀρφανοὺς πρεσβυτέρους υἱούς, ὅταν οὗτοι τυγχάνωσιν ἔγγαμοι, μὴ παρέχοντες τὸ δικαίωμα ἀπαλλαγῆς εἰς τοὺς ἑπομένους. Ὁ κ. Βουλευτὴς παρέστησεν, ὅτι προσγίνεται ἀδίκημα μέγιστον εἰς τὰς οἰκογενείας ἐκείνας, αἵτινες ἀπώλεσαν τὸ στήριγμα, ἤτοι τὸν πατέρα τῶν ὀρφανῶν, καὶ ἑπομένως τὰ τέκνα ταῦτα, τουτέστιν οἱ πρεσβύτεροι, ὅταν τύχωσιν ἔγγαμοι, νὰ μὴ παρέχωσιν ἀπαλλαγὴν εἰς τὸν ἑπόμενον, καὶ οὕτω νὰ ὑπάρξῃ δεύτερον στήριγμα τῇ οἰκογενείας, ἐνῷ τοὐναντίον διὰ τῆς παραδοχῆς τῆς διατάξεως τῆς ἀπαλλαγῆς τοῦ πρεσβυτέρου υἱοῦ ζῶντος πατρὸς πάσης οἰκογενείας, τοῦτο δὲν θεωρεῖται ὡς προστασία τῶν οἰκογενειῶν. Νομίζω ὅτι πλανᾶται, διότι ὁ νόμος καθιεροῖ κανόνα γενικόν· πᾶς πρεσβύτερος οἰκογενείας, εἴτε ζῇ ὁ πατὴρ εἴτε δὲν ζῇ, ἀπαλλάσσεται τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας. Τί ἐπήρχετο διὰ τῆς πρώην διατάξεως; Διὰ τῆς διατάξεως ταύτης ἀπηλλάσσοντο οἱ πρεσβύτεροι ὀρφανοὶ πατρὸς, ὁπόταν δὲ οὗτοι ἐτύγχανον ἔχοντες ἰδίαν οἰκογένειαν, ἀπηλλάσσοντο οἱ κατόπιν τούτων, καὶ ὅταν ὁ δεύτερος εἶχεν ἰδίαν οἰκογένειαν, ἀπηλλάσσετο ὁ τρίτος, καὶ οὕτως ἐφεξῆς, μέχρις ἐξαντλήσεως τῶν ἀῤῥένων τῆς οἰκογενείας. Τοῦ εὐεργετήματος τούτου ἐτύγχανον μόνον οἱ ὀρφανοὶ πατρὸς, ἢ πατρὸς καὶ μητρὸς, ἢ πρεσβύτεροι υἱοὶ πατρὸς τυφλοῦ ἢ ἀνικάνου πρὸς πᾶσαν ἐργασίαν κτλ. Τί ὅμως ἐπήρχετο ἐντεῦθεν; ὅτι αἱ οἰκογένειαι τῆς Ἑλλάδος διῃροῦντο εἰς δύο κατηγορίας, ἐξ ὧν ἡ μὲν μία ὑπέκειτο εἰς ὅλα τὰ βάρη τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, ἡ δὲ ἄλλη ἐπαρουσιάζετο μὴ ὑπηρετοῦσα ποσῶς ἐν τῷ στρατεύματι, διότι ἐπροθυμοποιοῦντο πάντα τὰ τέκνα νὰ ἔρχωνται ἀκαίρως εἰς γάμον, ὥστε νὰ παρέχωσιν ἀπαλλαγὴν εἰς τοὺς ἑπομένους. Τοῦτο λοιπὸν εἶναι τὸ ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον ἐπαρουσιάζετο εἰς τὰς Ἑλληνικὰς οἰκογενείας, καὶ τὸ ὁποῖον φαίνεται μὲν προστατευτικὸν καὶ φιλάνθρωπον, ἀλλὰ διὰ τὴν Πολιτείαν εἶναι ἀδίκημα μέγα.

§95ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Εὐεργέτημα μέγα.

§96ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ποσῶς, διότι αἱ οἰκογένειαι διῃροῦντο εἰς δύο κατηγορίας, εἰς ὑπηρετοῦσαν καὶ εἰς μὴ ὑπηρετοῦσαν. Δὲν εἶναι λοιπὸν λάθος, καὶ εἶναι βέβαιον ὅτι δὲν εἶναι λάθος, διότι ὁ ἐκ Λοκρίδος κ. Βουλευτὴς προεκάλεσε τὴν τοιαύτην ἀπάλειψιν ἐκ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν τότε νομοσχεδίου, τουτέστιν ἐκ τοῦ ἄρθρου 33, ἐὰν τουτέστιν ὁ περὶ οὗ ὁ λόγος κληρωτὸς ἔχῃ ἰδίαν οἰκογένειαν, καὶ ἀπηλείφθη ἡ φράσις αὕτη ἀπὸ ὅλα τὰ ἄρθρα, ἀπὸ ὅλας τὰς παραγράφους, ἀπὸ ὅλα τὰ ἐδάφια τοῦ ἄρθρου 33. Ἀλλὰ, πλὴν τούτου, ὑπάρχει ὁ λόγος ὁ πολὺ ἰσχυρότερος, ὁ λόγος τῆς ἀνεπαρκείας τοῦ στρατεύματος διότι, ἐὰν ἀπαλλάξωμεν πάντας τούτους, βεβαιωθῆτε ὅτι δὲν θὰ ὑπάρχῃ ὁ ἀριθμὸς τῆς κληρώσεως, τὸν ὁποῖον ἀπαιτεῖ τὸ Κράτος ἐτησίως πρὸς συμπλήρωσιν τῶν κενῶν τοῦ στρατεύματος, καὶ τοῦτο ἰσοδυναμεῖ μὲ κατάργησιν.

§97ΜΑΝΕΣΗΣ. Ἔχετε γνῶσιν εἰς πόσον ἀριθμὸν ἀνέρχονται οἱ εἰς τὴν κατηγορίαν ταύτην ὑπαγόμενοι;

§98ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Εἰς 2,000.

§99ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὀρφανῶν;

§100ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἀνικάνου ἢ τυφλοῦ πατρὸς ὁ πρεσβύτερος υἱὸς, ἢ ὁ μόνος ἔγγονος πάππου τυφλοῦ ἢ ἀνικάνου.

§101ΜΑΝΕΣΗΣ. Παρακαλῶ νὰ προσαγάγητε μίαν κατάστασιν αὔριον, διότι νομίζω μέγαν αὐτὸν τὸν ἀριθμόν.

§102ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ διὰ σημειώματος ἐζήτησα νὰ προσαγάγητε τὴν πληροφορίαν ταύτην, ἀλλὰ δὲν τὴν προσηγάγετε.

§103ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Αἱ καταστάσεις αὗται κατατίθενται ἐτησίως, καὶ πέρυσιν ἐλάβετε τοιαύτας.

§104ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ ἐκείνων, τοὺς ὁποίους θίγει τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο;

§105ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Βεβαίως, ὑπάρχουσι καταστάσεις, καὶ περὶ αὐτῶν ἐζητήθησαν πληροφορίαι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἐδόθησαν. Εἶναι 2,300 περίπου ἐπὶ ἀριθμοῦ 20,000 ἀνδρῶν.

§106ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἀπαλλαχθῶσι;

§107ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀπαλλάσσονται.

§108ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὄχι οἱ ἐν γένει;

§109ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ὄχι οἱ ἐν γένει· οἱ πρεσβύτεροι υἱοὶ εἰς ὅλον τὸν στρατὸν ὑπερβαίνουσι τὰς 3,000, οἱ δὲ πρεσβύτεροι ὀρφανοὶ πατρὸς καὶ μητρὸς, ἢ πατρὸς μόνον, ἢ οἱ ἔγγονοι τυφλοῦ πάππου ἢ ἀνικάνου πρὸς ἐργασίαν ὑπερβαίνουσι τὰς 2,500.

§110ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τέλος πάντων ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ φέρῃ τὰς πληροφορίας.

§112ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἡ κατηγορία, περὶ τῆς ὁποίας ἡ συζήτησις, ἀριθμεῖ 2,000.

§113ΜΑΝΕΣΗΣ. Νὰ ὑποβάλητε αὔριον κατάστασιν.

§114ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἶμαι ἀναγκασμένος νὰ ἀπαντήσω, διότι ἐγένετο κατ’ ἐμοῦ προσωπικὸς ὑπαινιγμός...

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ προσωπικοῦ ζητήματος.

§116ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Βεβαίως πρόκειται περὶ προσωπικοῦ ζητήματος.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ὁμιλήσω; Λοιπὸν πρόκειται νὰ συζητήσωμεν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τώρα; ἢ πρόκειται ν’ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή;

§118ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀφοῦ ἀπαντήσω εἰς τὸν προσωπικὸν ὑπαινιγμὸν, τὸν ὁποῖον ἔκαμεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, καὶ ὁ ὁποῖος μὲ ἐκθέτει εἰς τὴν κοινὴν γνώμην.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά.

§120ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Λοιπὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶπεν, ὅτι κατὰ πρότασιν ἰδικήν μου ἀπηλείφθη ἐκ τοῦ νομοσχεδίου διάταξις, ἀφορῶσα εἰς τοὺς ὀρφανοὺς, διάταξις ἰσχύουσα ἀνέκαθεν ἐν τῷ στρατολογικῷ ἡμῶν νόμῳ. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές. Ἐγὼ, προκειμένου μόνον περὶ τῆς καθιερώσεως τοῦ αὐτοῦ συστήματος καὶ ἐπὶ τῶν κληρωτῶν, τῶν ὁποίων ὁ πατὴρ ζῇ καὶ εἶναι ἱκανὸς πρὸς ἐργασίαν, ὑπέδειξα τὰ ἄτοπα, εἰς τὰ ὁποῖα θὰ ἦγε τὸ τοιοῦτον σύστημα. Εἶπον δὲ τότε: ἀφοῦ ἔχομεν ἤδη τὰς τοιαύτας ἀπαλλαγὰς ἐπὶ τῶν ἐν ὀρφανίᾳ διατελούντων προστατῶν οἰκογενειῶν, ἂν ἠθέλομεν ἐπεκτείνει αὐτὰς καὶ εἰς τοὺς κληρωτοὺς, τῶν ὁποίων ὁ πατὴρ ζῇ καὶ εἶναι ἱκανὸς, ποῦ θὰ κατελήγομεν; Ἂν ἀπηλλάσσετο ὁ πρωτότοκος ζῶντος πατρὸς, τούτου δὲ θανόντος ἢ ἀπαρτίσαντος ἰδίαν οἰκογένειαν, ἀπηλλάσσετο ὁ δεύτερος, καὶ τούτου ἐρχομένου εἰς γάμον, ὁ τρίτος, ὁ τέταρτος καὶ οὕτως ἐφεξῆς, καθ’ ἣν ἀρχὴν καθιέρου τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον κατὰ τὸ 1892, ποῦ θὰ κατελήγομεν ἐπὶ τέλους; εἰς τὸ νὰ μὴ ἔχωμεν διόλου κληρωτοὺς, παρὰ μόνους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι οὔτε πατέρα, οὔτε μητέρα, οὔτε ἀδελφὸν, οὔτε ἄλλον τινὰ ἐν τῷ κόσμῳ τούτῳ ἔχουσι. Καὶ τοιοῦτοι εἶναι ἐλάχιστοι βεβαίως. Τοῦτο βεβαίως εἶπον μόνον καὶ μόνον, ὅπως μὴ ἐπεκταθῇ ἡ εὐεργετικὴ διάταξις, ἡ ἔχουσα λόγον, καὶ λόγον σπουδαιότατον, προκειμένου περὶ ὀρφανῶν, καὶ ἐπὶ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι ζῶντα καὶ ἱκανὸν πρὸς ἐργασίαν πατέρα.

§121ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν ἐκάμετε διάκρισιν.

§122ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Βεβαίως. Οὐδέποτε ἦτο δυνατὸν νὰ μοὶ ἐπέλθῃ κατὰ νοῦν, ἵνα θελήσω νὰ ὑπαγάγω εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν δύο ὅλως διόλου διάφορα ἀντικείμενα. Διότι, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, ἐπὶ τῶν ἐν ὀρφανίᾳ διατελούντων ὑπάρχει λόγος, καὶ λόγος σπουδαιότατος πρὸς ἀπαλλαγὴν, ὁ λόγος τοῦ ὅτι ἡ οἰκογένεια πρέπει νὰ ἔχῃ ἓν στήριγμα. Ὅταν τὸ στήριγμα τοῦτο ἐκλίπῃ διὰ θανάτου ἢ τῆς ἀνικανότητος τοῦ πατρὸς ἢ διὰ τοῦ καταρτισμοῦ ἰδίας οἰκογενείας ὑπὸ τοῦ πρωτοτόκου υἱοῦ, πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἓν ἄλλο στήριγμα. Εἶναι λόγος, καὶ λόγος σπουδαιότατος, αὐτὸς, ὁ ὁποῖος ὄχι μόνον εἰς τὴν ἰδικήν μας, ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλας νομοθεσίας λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶπεν, ὅτι οὕτω πως ἔχομεν διακρίσεις· διαιροῦμεν τοὺς Ἕλληνας εἰς τάξιν ὑπαγομένην εἰς εὐεργετικὴν διάταξιν καὶ εἰς τάξιν μὴ ἀπολαύουσαν τῶν εὐεργετικῶν διατάξεων. Ἀλλ’ ὅταν, κύριε Πρόεδρε, ἐπέρχηται ἓν δυστύχημα εἰς μίαν οἰκογένειαν, καὶ αὐτὸ τὸ δυστύχημα συνεπάγηται αὐτὴν τὴν εὐεργετικὴν διάταξιν, δὲν ἐννοῶ τίς δύναται νὰ παραπονεθῇ διὰ τὴν τοιαύτην διάταξιν· διότι ἐπὶ τέλους θὰ ἦτο τὸ ἴδιον, ὡς ἐὰν ἔλεγεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅταν ἦναί τις ἀνίκανος, εἴτε κωφὸς, εἴτε χωλὸς, εἴτε τυφλὸς, ὅτι ἄρα καὶ ἐπὶ τούτων δὲν πρέπει νὰ γείνῃ διάκρισις, ἀλλ’ ὅτι πρέπει καὶ αὐτοὶ, ὡς Ἕλληνες, ὅλοι νὰ ὑπάγωνται ἐπίσης εἰς τὴν στρατείαν. Ὑπάρχουσιν εἰς τὴν περίπτωσιν ταύτην, ὡς καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς ὀρφανίας, λόγοι ἀπαλλαγῆς, εἰς τὴν ἄλλην δὲν ὑπάρχουσι τοιοῦτοι, ἀφοῦ ὑπάρχει τὸ στήριγμα, ὁ πατὴρ ὁ ἱκανὸς νὰ ἐργασθῇ. Πρόκειται ἄρα περὶ ὅλως διόλου διαφόρων ἀντικειμένων, καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ μοὶ ἀποδοθῇ διὰ τοῦτο σύγχυσις ἐπ’ αὐτῶν...

§123ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Δὲν εἴπετέ ποτε τοιοῦτον.

§124ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Οὐδέποτε... Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶπεν, ὅτι τὸ σύστημα τῶν ἀπαλλαγῶν τῶν ἐν ὀρφανίᾳ διατελούντων ἠδύνατο νὰ μᾶς περιαγάγῃ εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ νὰ μὴ ἔχωμεν στρατόν. Ἀλλὰ τοῦτο ἀντιφάσκει πρὸς αὐτὸν τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον τῇ εἰσηγήσει του ἐψηφίσαμεν. Δι’ αὐτοῦ τοῦ νόμου τί ἦλθε καὶ εἶπεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς; Ἔχομεν τόσην πληθώραν στρατευσίμων, ὅση δὲν μᾶς ἐπιτρέπεται ἐκ τῶν οἰκονομικῶν.

§125ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Δὲν τὸ εἶπον.

§126ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Πρὸ καιροῦ ἐπροτείνατε τὴν ἐπέκτασιν τῶν ἀπαλλαγῶν καὶ τὴν ἐπροτείνατε, διότι ἦτο ἄνευ οὐσιαστικοῦ λόγου ἐζητήσατε καὶ ἐψήφισεν ἡ Βουλὴ, ὅπως ἀπαλλάσσηται ὁ πρωτότοκος υἱὸς τοῦ ζῶντος πατρός· ἐνῷ ὑπάρχει δηλ. στήριγμα τῆς οἰκογενείας, νὰ προσθέσητε καὶ ἕτερον εἰς αὐτήν...

§127ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ οἱ διαθέσιμοι.

§128ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ οἱ διαθέσιμοι βεβαίως... Καὶ ἀφ’ ἑτέρου λέγετε, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἡ εὐεργετικὴ διάταξις διὰ τὰς οἰκογενείας, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουσι κἀνὲν στήριγμα. Ταῦτα, Κύριοι, ὡς πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὁ ὁποῖος σήμερον, ὡς καὶ χθὲς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἠθέλησε νὰ ἐπιῤῥίψῃ εἰς ἐμὲ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐγὼ δὲν εἶπον. Ἀλλὰ τώρα πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος· πρόκειται περὶ ἑνὸς δικαιώματος ἀνεξαιρέτου, τὸ ὁποῖον ἔχει ἕκαστος Βουλευτὴς, νὰ ὑποβάλλῃ εἰς τὴν Βουλὴν προτάσεις νόμων. Αἱ προτάσεις αὗται δὲν γίνονται εἰκῆ καὶ ὡς ἔτυχεν, ἀλλ’ ἔχουσιν ἕνα σκοπὸν, νὰ ἀναγράφωνται ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει καὶ κατὰ σειρὰν νὰ συζητῶνται. Ἂν ἡ πλειοψηφία ἀποδοκιμάζῃ αὐτὰς, τοῦτο εἶναι δικαίωμά της. Ἀλλὰ δὲν ἐπιτρέπεται, νομίζω, οὔτε εἰς τὴν πλειοψηφίαν, οὔτε εἰς τὸν εἰσηγητὴν αὐτῆς, νὰ ἀφαιρέσωσι τὸ δικαίωμα τοῦ Βουλευτοῦ, ὅπως συζητηθῇ ἡ πρότασίς του, ἡ ἀναγεγραμμένη εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἂν ὑπῆρχεν ἄλλη πληθώρα νομοσχεδίων μᾶλλον ἐπειγόντων, τότε βεβαίως θὰ ἐνόουν καὶ ἐγὼ τὴν τοιαύτην ἄρνησιν. Ἀλλὰ χθὲς τί συνέβη; Εἶχον ψηφισθῆ ἤδη τὰ δύο νομοσχέδια, τὰ πρῶτα ἀναγεγραμμένα ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, καὶ, ὡς ἐνόησα, ἡ Βουλὴ ἦτο διατεθειμένη νὰ προβῇ καὶ εἰς τὴν συζήτησιν τῆς προκειμένης προτάσεως νόμου τοῦ ἐξ Ἠλείας ἀξιοτίμου συναδέλφου, ὅτε αἴφνης ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας κ. Πρωθυπουργὸς δίδει τὸ σύνθημα, ὅπως διαλυθῇ ἡ συνεδρίασις. Καὶ δι’ αὐτοῦ τί θέλει; Θέλει ν’ ἀφαιρέσῃ ἓν δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχουσιν οἱ Βουλευταί. Πρέπει λοιπὸν νὰ λυθῇ αὐτὸ τὸ ζήτημα, ἂν ᾖναι δικαίωμα τῷ ὄντι τοῦ Βουλευτοῦ νὰ ὑποβάλλῃ προτάσεις νόμων εἰς τὴν Βουλήν, ἂν οἱ προτάσεις αὗται πρέπῃ νὰ ἀναγράφωνται καὶ συζητῶνται, ὅταν ἔρχηται ἡ σειρά των. Δὲν νομίζω ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θὰ θελήσῃ νὰ κάμῃ κατάχρησιν τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἔχει, νὰ κάμῃ κατάχρησιν τῆς πλειοψηφίας μᾶλλον, ἡ ὁποία τὸν περιστοιχίζει, νὰ κάμῃ τοιαύτην κατάχρησιν, ὥστε νὰ ἐξουθενώσῃ ὅλως διόλου τὰ δικαιώματα τῆς μειοψηφίας, τὰ δικαιώματα τοῦ Βουλευτοῦ. Ἐλπίζω, ὅτι θὰ συμφωνήσῃ μεθ’ ἡμῶν, ὅπως ἡ προκειμένη πρότασις νόμου τύχῃ συζητήσεως καὶ προβῶμεν καὶ εἰς ψηφοφορίαν. Ἔχει τὴν πλειοψηφίαν ὑπὲρ ἑαυτοῦ. Ἂν δὲν θεωρῇ τὴν πρότασιν ὀρθήν, ἂν δὲν τὴν θεωρῇ δικαίαν, ὡς τὴν θεωροῦμεν ἡμεῖς καὶ ὁλόκληρος ὁ λαός, ἂς προτείνῃ τὴν καταψήφισίν της καὶ ἂς καταψηφισθῇ αὕτη. Ἀλλὰ δὲν ἐπιτρέπεται εἰς αὐτὸν νὰ καταστρατηγῇ, ὡς χθές, τὸν Κανονισμὸν καὶ νὰ μὴ ἀφίνῃ νὰ ἔλθῃ διόλου ἡ συζήτησις αὐτῆς. Ἐννοῶ λοιπὸν νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο, ἂν ἀναγνωρίζηται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ τὸ δικαίωμα τοῦ Βουλευτοῦ νὰ ὑποβάλλῃ προτάσεις νόμων, καὶ ἄν τὸ δικαίωμα τοῦτο ᾖναι κενόν τι, ἰδανικὸν, ἢ πραγματικόν.

§129ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐλπίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἔχῃ ἀντίῤῥησιν εἰς τὸ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, εἰς τὸ νὰ συζητηθῇ δηλαδή, καὶ ἂς καταψηφισθῇ. Ἂν πρόκηται νὰ καταργηθῇ τὸ δικαίωμα τοῦ Βουλευτοῦ τοῦ νὰ ὑποβάλλῃ νομοσχέδια, νομίζω ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθὸν, δεικνύει δὲ καὶ πολιτικὴν δειλίαν ἐκ μέρους τῶν κυρίων Ὑπουργῶν (ἐπιφωνήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς). Βεβαίως, Κύριοι, ἂν ἔχητε τὸ θάῤῥος, πρέπει νὰ προτάξητε τὸ νομοσχέδιον καὶ νὰ ζητήσητε τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς.

§130ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ ΤΙΝΕΣ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Ἔχομεν ἄλλα σπουδαιότερα.

§131ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ὑμῶν, πρόκειται περὶ τῶν ἡγουμένων ὑμῶν. Σεῖς, εἶναι βέβαιον, ὅτι πάντες ἔχετε τὴν διάθεσιν νὰ ψηφίσητε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διότι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, εἴτε φέρει τὴν ὑπογραφὴν τοῦ κ. Κρεστενίτου, εἴτε φέρει τὴν ὑπογραφὴν τοῦ κ. Τσαμαδοῦ, ὡς ὤφειλε κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην νὰ φέρῃ, εἶναι ἀδιάφορον. Μεριμνᾷ περὶ μιᾶς ἀναμφισβητήτου ἀνάγκης, περὶ μιᾶς ἀπονομῆς δικαιοσύνης· καὶ πράγματι, Κύριοι, πρόκειται περὶ ἀνορθώσεως λάθους. Δὲν εἶναι σήμερον ἡ ὥρα, ὅπως ἀναπτύξω ἐν ἐκτάσει τὰ γενόμενα κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, καὶ ἐξακριβώσω ἀναμφισβητήτως, ὅτι ὅσον ἀφορᾷ τὴν παράγραφον αὐτὴν, περὶ τῶν ὀρφανῶν δηλαδὴ, ἐγένετο λάθος. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται σήμερον νὰ κάμωμεν τὴν συζήτησιν ταύτην. Σήμερον ζητοῦμεν, ἐν ὀνόματι τοῦ Συντάγματος, ἐν ὀνόματι τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ἡμεῖς οἱ Βουλευταί, νὰ προτείνωμεν νομοσχέδια, καὶ νὰ ζητῶμεν τὴν ψήφισιν αὐτῶν, νὰ ψηφισθῇ, νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Διατὶ ἡ Κυβέρνησις φυγομαχεῖ; διατὶ δὲν ἐκδηλοῖ τὴν γνώμην αὑτῆς; Ἂς εἴπῃ, ὅτι δὲν θέλει νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὅτι θέλει τοὐναντίον νὰ καταψηφισθῇ, καὶ ἂν ἡ πλειοψηφία ἀσπασθῇ τὴν πρότασιν, ἂς καταψηφισθῇ. Δὲν πρέπει ὅμως νὰ κρύπτηται ὑπὸ προτάσεις ἀναβολῆς. Αὐτὸ εἶναι πολιτικὴ δειλία. Πρέπει νὰ ἔχητε τὸ θάῤῥος, ἵνα καὶ τὴν γνώμην ὑμῶν δημοσίως ἐκθέσητε καὶ τὴν ψῆφον ὑμῶν συμβιβάσητε θαῤῥαλέως πρὸς τὴν γνώμην σας.

§132ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ θάῤῥος τῆς γνώμης ἡμῶν οὐδέποτε ἐπαύσαμεν νὰ τὸ ἔχωμεν καὶ νὰ τὸ καταδεικνύωμεν δημοσίᾳ, πανδήμως...

§133ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Δείξατέ το.

§134ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. .. Καὶ μὴ νομίσωσιν οἱ Κύριοι, ὅτι ταῦτα λέγοντες ἐμβάλλουσι φόβον εἰς οἱονδήποτε ἐκ τῶν ἀποτελούντων τὴν πλειονοψηφίαν. Ἡμεῖς προχθὲς ἐρωτηθέντες συνηνέσαμεν πάντες, ὅπως τὸ νομοσχέδιον, τὸ εἰσαχθὲν διὰ τῆς πρωτοβουλίας τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ἠλείας, ἀναγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν κατ’ ἐξαίρεσιν, ἐνῷ κατὰ τὸν Κανονισμὸν πρέπει ν’ ἀποσταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Ἐπιμένοντος τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἠλείας καὶ τῶν φίλων αὐτοῦ, ἐνομίσαμεν, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἀρνηθῶμεν εἰς αὐτοὺς τὸ ἐξαιρετικὸν ἐκεῖνο τῆς μὴ παραπομπῆς εἰς τὴν ἐπιτροπήν, τὸ ὁποῖον οἱ Κύριοι συνήθως ἀρνοῦνται εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὁσάκις ζητήσῃ αὐτὸ ὑπὲρ τῶν νομοσχεδίων αὑτῆς. Ἐγένετο τὸ πρᾶγμα. Ἐζήτησαν καὶ δευτέραν χάριν· ἐζήτησαν νὰ προηγηθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ἡμεῖς θεωροῦμεν σπουδαιότερα καὶ μᾶλλον κατεπείγοντα. Εἰς τοῦτο ἀντετάχθη, ὅτι δὲν εἴμεθα σύμφωνοι. Ὁπωσδήποτε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐτέθη εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, καὶ ὅτε ἦλθε χθὲς ἡ ὥρα, μετὰ μακρὰς ἐπερωτήσεις καὶ μετὰ συζήτησιν δύο ἑτέρων νομοσχεδίων, νὰ συζητηθῇ, ἐπειδὴ ἦτο ἡ ὥρα λίαν προκεχωρημένη, ὥρα κατὰ τὴν ὁποίαν συνήθως οἱ Κύριοι βιάζονται καὶ ἀναχωροῦσιν, ἐνομίσαμεν καὶ ἡμεῖς, ὅτι εἴχομεν δικαίωμα νὰ ἀναχωρήσωμεν, διὰ νὰ ὑπάγωμεν καὶ ὑμεῖς νὰ δειπνήσωμεν μετὰ τῶν οἰκογενειῶν ἡμῶν. Σήμερον οἱ Κύριοι ἐπανέρχονται εἰς τὰ προηγούμενα, καὶ παραβλέποντες ψηφοφορίαν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπεῤῥίφθη ἡ πρότασις, ὅπως ταχθῇ πρῶτον τὸ νομοσχέδιον, ἔρχονται καὶ ζητοῦσι πάλιν νὰ προταχθῇ καὶ συζητηθῇ σήμερον, πρὶν εἰσέλθωμεν ἀκόμη εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, χωρὶς νὰ γνωρίζωμεν ἀκόμη εἰς ποίαν ὥραν θὰ μᾶς μεταφέρωσι, μέχρις οὗ φθάσωμεν εἰς αὐτὸ, αἱ μακραὶ συζητήσεις, τὰς ὁποίας ἀναμένομεν ἐπὶ τῶν δύο νομοσχεδίων, τῶν προηγουμένων ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Λέγομεν εἰς τοὺς Κυρίους, ὅτι, ὅταν ἔλθῃ ἐκείνη ἡ ὥρα, θὰ ἴδωμεν, ἂν πρέπῃ νὰ προχωρήσωμεν· ἂν δὲ ᾖναι ὥρα, κατὰ τὴν ὁποίαν δυνάμεθα νὰ προχωρήσωμεν, τίποτε δὲν μᾶς ἐμποδίζει νὰ προβῶμεν εἰς τὴν παραδοχὴν αὐτοῦ, ἢ εἰς τὴν τροποποίησιν, ἂν φανῇ ἀναγκαία ἡ τροποποίησις. Καὶ μὴ νομίσωσιν οἱ Κύριοι, ὅτι ἂν θέλωσι νὰ διαστρέψωσι τὰ πράγματα, ὅτι δὲν ἔχομεν τρόπον ἡμεῖς νὰ τοὺς ἀναχαιτίσωμεν. Ἔχομεν τρόπον νὰ σᾶς ἀναχαιτίσωμεν· δυνάμεθα νὰ σᾶς εἴπωμεν, ὅτι, ἂν θέλητε διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὑμῶν νὰ ἀπαλλάξητε ἀπὸ τοῦ στρατοῦ τοὺς ὀρφανοὺς τοὺς δευτέρους ἢ τρίτους, διότι ὁ πρῶτος ἀποκατέστη εἰς ἰδίαν οἰκογένειαν, θέλετε μὲν ἀπαλλάξει ἄνω τοῦ ἀριθμοῦ 2,500 στρατιωτῶν ἐκ τοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ καὶ θέλετε ἀναγκάσει ἡμᾶς, ἂν τὸ πρᾶγμα φθάσῃ ἐκεῖ, νὰ ἐπαναφέρωμεν τὴν πρώτην κατάστασιν, καὶ ἐνῷ διὰ τῆς μιᾶς χειρὸς θέλουσιν ἀπαλλαχθῆ 2,500, διὰ τῆς ἄλλης θέλουσιν εἰσαχθῆ τοὐλάχιστον ἄλλοι τόσοι. Καὶ ἐρωτῶ ὑμᾶς: αἱ οἰκογένειαι εἶναι σύμφωνοι εἰς τοῦτο; Νομίζετε, ὅτι εἰς τὰς ἐπαρχίας ὑμῶν θὰ εὕρητε προθύμους πολίτας νὰ δώσωσι 3,500 πρωτοτόκους, ἀντὶ τῶν 2,500, οὓς ζητεῖτε ν’ ἀπαλλάξητε; Νομίζω, ὅτι πλανᾶσθε. Ἂν νομίζητε ὅτι δύνασθε νὰ ἐπιμείνητε, ἐπιμείνατε, καὶ θὰ φανῇ καθαρώτατα, ὅτι ἀπατᾶσθε.

§135ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ φόβητρον, ὁ μπαμπούλας, τὸν ὁποῖον ἐπισείει ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, σᾶς βεβαιῶ, ὅτι δὲν εἶναι σοβαρός...

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ἀμφότεροι οἱ προαγορεύσαντες θέλουσι νὰ ἀνοίξωσι συζήτησιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Νομίζω, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Κρεστενίτου εἶναι νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον. Λοιπὸν τί θέλετε; Νὰ τὸ συζητήσωμεν θέλετε;

§137ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. .. Πρέπει νὰ τῷ ἀποδείξω, ὅτι δὲν ὑπάρχει κανεὶς φόβος νὰ μᾶς φοβήσῃ. Δὲν πρόκειται, Κύριοι, περὶ τόσου ἀριθμοῦ κληρωτῶν, περὶ ὅσου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐβεβαίωσε καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐπανέλαβε, περὶ 2500. Δὲν εἶναι, Κύριοι, ἀκριβὴς ὁ ἀριθμὸς αὐτός. Οἱ πίνακες ἀναφέρουσιν, ὅτι πρόκειται περὶ 2200 ἀνδρῶν ὡς ὀρφανῶν ἐν γένει. Ἀλλὰ πάντες οἱ ὀρφανοὶ δὲν ἔχουσι τὸ εὐεργέτημα νὰ ἔχωσιν ἀδελφὸν ἔγγαμον ἢ νὰ ἀποτελῶσιν ἰδίαν οἰκογένειαν. Ἀμφιβάλλω ἂν ἦναι 400 ἢ 500 οἱ ὑπαγόμενοι εἰς τὴν κατάστασιν αὐτήν. Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ 2500. Ὁ κ. συνάδελφος ἂν ἀπειλῇ...

§138ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ἀπειλῶ τίποτε.

§139ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. .. ἂν ἀπειλῇ, ὅτι ἐν περιπτώσει, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, ὅταν αὐτὸς ἀναλάβῃ τὴν ἀρχὴν καὶ ἔχῃ τὴν πλειοψηφίαν, θὰ φέρῃ νόμον, ὥστε νὰ ὑποχρεῶνται 4,000, αὐτὸ δὲν ἔχομεν τὸν κίνδυνον νὰ τὸ πάθωμεν, διότι ἀμφιβάλλω ἄν ποτε τύχῃ τῆς πλειοψηφίας ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὥστε νὰ μᾶς ἀπειλήσῃ διὰ τῆς ἐκτελέσεως τῆς ἀπειλῆς. Ἐκεῖνο, διὰ τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρεται ἡ Βουλὴ καὶ ἐνδιαφερόμεθα πάντες, εἶναι νὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι ἔχομεν δικαίωμα νὰ ὑποβάλλωμεν νομοσχέδια, καὶ τούτων τὴν ψήφισιν νὰ ζητῶμεν μετὰ τῶν συναδέλφων. Νομίζω ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ὑπάρξῃ ἀντίῤῥησις, ἐξ εὐλαβείας πρὸς τὰ συνταγματικὰ νόμιμα, διότι διὰ τῆς μεθόδου, ἣν ἀκολουθεῖ σήμερον ἡ Κυβέρνησις, ἀνατρέπονται ταῦτα· ἐπροτιμήθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ ὡρίσθη νὰ ταχθῇ τρίτον κατὰ σειρὰν τὸ περὶ οὗ πρόκειται νομοσχέδιον· προηγοῦντο τῆς προτάσεως νόμου ταύτης δύο ἕτερα νομοσχέδια, τὰ δύο ἕτερα νομοσχέδια ἐψηφίσθησαν εἰς αʹ ἀνάγνωσιν, αὐτὸ δὲν ἐψηφίσθη καὶ ἔμεινεν εἰς αʹ ἀνάγνωσιν· τὰ ἄλλα δύο εἶναι σήμερον εἰς βʹ ἀνάγνωσιν· θὰ ψηφισθῶσιν εἰς δευτέραν, αὐτὸ δὲ θὰ μείνῃ εἰς πρώτην. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορά, καθ’ ἣν βλέπω τὴν κατάστασιν αὐτήν. Ἔρχομαι ἀρκετὰ ἔτη ἐνταῦθα, καὶ γνωρίζω τὴν μέθοδον. Οὐδέποτε ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐδέχθη νὰ ψηφισθῇ νομοσχέδιον προτεινόμενον παρὰ Βουλευτοῦ, παρὰ μόνον σπανιώτατα, ὡς εἶναι, νομίζω, τὸ τοῦ κ. Βαλαωρίτου.

§140ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὄχι δά· εἶναι καὶ πολλὰ ἄλλα· τὸ τοῦ κ. Φιλαρέτου, τὸ περὶ ἀρχαιοτήτων κλπ.

§141ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Αὐτὰ καὶ δύο τρία ἄλλα. Ἐγὼ μόνον αὐτὰ ἐνθυμοῦμαι, ἂν καὶ ἐγὼ ἔχω τὴν ἀρχὴν, ὅτι τὰ νομοσχέδια προτιμότερον εἶναι νὰ ὑποβάλλωνται παρὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ὁμολογῶ ὅτι τὰ νομοσχέδια τὰ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ὑποβαλλόμενα εἶναι καὶ σπουδαιότερον μελετημένα καὶ καλλίτερον κατηρτισμένα, διότι διέρχονται διὰ περισσοτέρων, οὕτως εἰπεῖν, ὀφθαλμῶν τῆς ὑπηρεσίας, καὶ ἑπομένως ταῦτα φέρουσι τὴν πρόληψιν τελειοτέρας ἐπεξεργασίας. Ἀλλ’ ἀφοῦ ὑπεβλήθη παρὰ Βουλευτοῦ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι τόσον δύσκολον νὰ καταρτισθῇ τέλειον, ὅσον εἶναι δυνατὸν, διότι πρόκειται περὶ διορθώσεως λάθους, διατὶ νὰ μὴ δεχθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ προτιμηθῇ καὶ ψηφισθῇ; Ἂν δὲν θέλῃ τὴν ψήφισιν αὐτοῦ, ἂς συστήσῃ νὰ καταψηφισθῇ· ἡ πλειοψηφία ἔπραξε τόσα καὶ τόσα, ὥστε δὲν πιστεύω νὰ ἀντιστῇ καὶ εἰς τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως τοῦ νὰ μὴ ψηφίσῃ τοῦτο. Ἂς ψηφίσωσιν ὅπως θέλουσιν, ἀλλὰ νὰ ψηφίσωσιν, ἂν ἔχωσι τὸ θάῤῥος τῆς γνώμης αὐτῶν. Ἂν δὲ εἰσερχώμεθα εἰς λαβυρινθώδεις συζητήσεις, ὡς ἠκούσατε πρὸ ὀλίγου, τούτου αἴτιος εἶναι ἡ Κυβέρνησις. Ἔκπληκτος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ ἀκούσῃ τὰ ἐντεῦθεν ἐκτεθέντα· ἔκθαμβος καὶ βωβὴ ἔμεινεν ἡ Βουλὴ, ἐκπλαγεῖσα ἐκ τῆς ὁμιλίας ἐκείνης τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, πῶς ἐτόλμησε νὰ προτείνῃ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐπρότεινε, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπαίσια διὰ τὴν Ἑλλάδα καὶ δι’ ὅλον τὸν Ἑλληνισμόν. Καὶ μεθ’ ὅλα ταῦτα ἀπειλεῖτε σεῖς ἡμᾶς! Ἀλλὰ διατὶ, παρακαλῶ, νὰ μὴ ἐξασκηθῇ δικαίωμα συνταγματικὸν, τὸ ὁποῖον ἔχομεν, νὰ ζητῶμεν τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς ἐπὶ προτάσεων νόμων ἰδίων; Ἂς καταψηφισθῇ ἡ βουλευτικὴ πρότασις. Ἀλλὰ διατὶ δὲν θέλετε τὴν συζήτησιν καὶ ψήφισιν; Τοῦτο δὲν ἐννοῶ, κύριοι κοινοβουλευτικοί! (διάλογοι ἐν τῇ δεξιᾷ).

§142ΜΑΝΕΣΗΣ. Ἐπειδὴ ὑποθέτω, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀπαλλακτέων δυνάμει τοῦ προτεινομένου νομοσχεδίου, ὁ ὁριζόμενος ἤδη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, εἶναι ὑπερβολικὸς, καὶ ἐπειδὴ ὑποθέτω, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει τὴν ἀξίωσιν νὰ προβῇ εἰς τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν καὶ ἴσως αὔριον εἰς τὴν δευτέραν, χωρὶς νὰ φωτισθῇ περὶ τούτου, δι’ αὐτὸ θὰ τὸν παρακαλέσω νὰ ἔχωμεν μίαν κατάστασιν, ἡ ὁποία νὰ ἐμφαίνῃ οὐχὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν ὀρφανῶν, ἀλλὰ τὸν τῶν ὀρφανῶν τῶν μελλόντων νὰ ἀπαλλαγῶσιν ὡς ἐχόντων πρεσβυτέρους ἀδελφοὺς διατηροῦντας ἰδίαν οἰκογένειαν· διότι θὰ ἴδωμεν ἴσως, ὅτι δι’ αὐτοὺς δὲν εἶναι μέγας ὁ ἀριθμός. Ἂν δὲ ὁμολογουμένως ὁ ἀριθμὸς ἦναι μέγας, τότε ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ θάῤῥος νὰ εἴπῃ, ὅτι διὰ τῆς ἀπαλλαγῆς αὐτῆς παραλύει τὸ στράτευμα, νὰ τὸ εἴπῃ καθαρὰ, νὰ τὸ βεβαιώσῃ, ἵνα πεισθῶμεν τότε καὶ ἡμεῖς, καὶ οὐχὶ νὰ λέγωσι «δὲν ἐρχόμεθα εἰς συζήτησιν, διότι εἴπομεν τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον δὲν θέλομεν νὰ ἔλθωμεν εἰς συζήτησιν». Εἶπεν ὅτι θέλει μειωθῆ ὁ ἀριθμὸς κατὰ 2,000 καὶ ἐπέκεινα, καὶ συνεπῶς θὰ ἔχωμεν διάλυσιν καὶ ἀποσύνθεσιν τοῦ στρατοῦ. Περὶ τούτου, φρονῶ, πρέπει νὰ βεβαιωθῶμεν καὶ ἡμεῖς διὰ τῆς προσαγωγῆς μιᾶς καταστάσεως, ἐν ᾗ νὰ ἐμφαίνωνται οὐχὶ οἱ ὀρφανοὶ ἐν γένει, ἀλλ’ οἱ ὀρφανοὶ οἱ μέλλοντες νὰ ἀπαλλαγῶσι διὰ τοῦ νέου τούτου ἄρθρου τοῦ νόμου, ὡς ἔχοντες ἀδελφὸν πρεσβύτερον, διατηροῦντα ἰδίαν οἰκογένειαν.

§143ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Περὶ αὐτοῦ ὁ λόγος. Δὲν ἐπρόκειτο περὶ τῶν ὀρφανῶν Ἑλλήνων, ἀλλὰ περὶ τῶν ὀρφανῶν ἀπαλλακτέων.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τέλος πάντων, κύριε Ὑπουργὲ, φέρετε μίαν κατάστασιν.

§145ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Θὰ φέρω, μάλιστα.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§147ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ... (θόρυβος ἐν τῇ ἀριστερᾷ).

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί θέλετε, Κύριοι; δὲν σᾶς καταλαμβάνω.

§149ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Χθὲς παρετηρήθη, ὅτι ἡ πλειοψηφία ἔκαμε κατάχρησιν τῆς δυνάμεώς της (ἐπιφωνήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς). Βεβαιότατα· διότι, ἐνῷ ἐπρόκειτο νὰ συζητηθῇ τὸ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν νομοσχέδιον τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ἠλείας, ἀπῆλθεν. Ὅταν ἡ Ἀντιπολίτευσις ζητῇ παρὰ τῆς πλειοψηφίας νὰ προτιμηθῇ ἓν τόσῳ σπουδαῖον νομοσχέδιον, ἔστω καὶ εἰς αʹ ἀνάγνωσιν, ἡ πλειοψηφία δὲν στέργει· ἀλλὰ ἔχει τὸ δικαίωμα καὶ ἡ μειοψηφία νὰ μὴ στέργῃ, ὅταν ἐκείνη φεύγῃ, καὶ ὄχι μόνον ἡ μειοψηφία, ἀλλὰ καὶ εἷς Βουλευτὴς, καὶ ἐγὼ εἶμαι αὐτὸς ὁ Βουλευτὴς, ὅπου φέρω ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας. Θὰ ἐξακολουθήσω δέ...

§150ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἐξακολουθήσητε ἀγορεύων, ἀφοῦ ὑπεβάλετε ἔνστασιν.

§151ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Βεβαίως, βεβαίως. Ν’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος.

§152ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Πολὺ καλά. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος τῶν Βουλευτῶν).

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ, παρόντων 121 Βουλευτῶν. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§154ΡΑΛΛΗΣ. Πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ εὐαρεστηθῇ, ἐπειδὴ αὔριον θὰ ἔλθῃ ἡ συζήτησις τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου, νὰ φέρῃ σημείωμα περὶ τῶν τοκομεριδίων τῶν μὴ ἀνταλλαγέντων.

§155Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι δυνατόν.

§156ΡΑΛΛΗΣ. Τοῦτο ἀποδεικνύει, ὅτι δὲν ὑπάρχουσι.

§157ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅτι ὑπάρχουσιν, ἀποδεικνύεται ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι μοὶ ἐγένοντο παραστάσεις καὶ μοὶ ἀπηυθύνθησαν ἐρωτήσεις περὶ τῆς τύχης αὐτῶν, εἰς ἃς ἐδόθη ἀπάντησις. Ἀλλὰ πόσοι εἶναι οἱ μὴ ἀνταλλαγέντες τίτλοι, καίτοι ἀπετάθημεν περὶ τούτου πρὸς αὐτοὺς τοὺς κυρίους Χάμπρο, δὲν ἠδυνήθημεν νὰ μάθωμεν. Ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀνταλλαγέντων τίτλων θὰ ἠδυνάμεθα νὰ κρίνωμεν περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν μὴ ἀνταλλαγέντων, ἀλλ’ οἱ ἀνταλλαγέντες ὑπὸ τῶν πρακτόρων τίτλοι δὲν εἶναι γνωστοί, διότι οἱ πράκτορες δὲν ὑπέβαλον τὰς ἐκθέσεις των.

§158ΡΑΛΛΗΣ. Οἱ πράκτορες ἦτο εὔκολον νὰ ὑποβάλωσιν ἐκθέσεις, διότι ἡ ὑποχρέωσις τοῦ Χάμπρο δυνάμει τῆς συμβάσεως δὲν ἠδύνατο νὰ ἐπεκταθῇ πέραν τῶν τεσσάρων μηνῶν. Ἑπομένως εἰς τὸ τέλος τοῦ τετάρτου μηνὸς ὁ Χάμπρο ἦτο κάτοχος ὅλων τῶν πληροφοριῶν διὰ τὰ τοκομερίδια, τὰ ὁποῖα ἀντηλλάγησαν.

§159ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐξακολουθεῖ ἡ ἀνταλλαγὴ, διότι δὲν ὑπῆρχε διορία.

§160ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ὑπῆρξε προθεσμία διὰ τὰς ἀνταλλαγάς, ἀλλ’ ὑπῆρξε διὰ τὴν προεξόφλησιν πρὸς 65%. Ἡ προθεσμία ἐκείνη περιορίζεται εἰς τὴν ἀνταλλαγὴν, διότι πάντες ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἤθελον ν’ ἀνταλλάξωσι πρὸς 65%, προσῆλθον καὶ ἀντήλλαξαν τὰ τοκομερίδια.

§161ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ ὅλον ποσὸν τὸ πρὸς ἀνταλλαγὴν εἶναι 450,000 λιρῶν, ἐνῷ τὸ ποσὸν τὸ ἀνταλλαγὲν πρὸς 65% εἶναι 220,000 λιρῶν, ἑπομένως ἔχομεν ποσὸν ἴσον πρὸς τὸ πληρωτέον ἐπὶ τιμῇ 65%, μὴ πληρωτέον ἐπὶ τῇ τοιαύτῃ τιμῇ· ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν ἀνταλλαγέντων ἀντὶ 65% δὲν δυνάμεθα νὰ δώσωμεν πληροφορίας, διότι οὐδὲν περὶ αὐτῶν ἀνήνεγκον οἱ κύριοι Hambro, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι δὲν συνεκέντρωσαν αὐτάς.

§162ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὁ πρώην Ὑπουργὸς γνωρίζει τὸ ποσόν.

§163ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ πρώην Ὑπουργὸς δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τὸ γνωρίζῃ, διότι ἡ ὑποβολὴ ἐγένετο μέχρι τῆς 18 Ὀκτωβρίου, ἔκτοτε δὲ παρῆλθεν εἷς μήν· δὲν ζητοῦμεν δὲ καὶ πληροφορίας ἀκριβεῖς μέχρι λεπτοῦ, ἀλλὰ κατὰ προσέγγισιν.

§164ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ἔχομεν τὰ στοιχεῖα.

§165ΡΑΛΛΗΣ. Βεβαίως· διότι, ἐὰν φέρητε τὰς πληροφορίας, θὰ διαψεύσητε τοὺς λόγους σας, ὅτι ὑπάρχουσι τοκομερίδια μὴ ἀνταλλαγέντα.

§166ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Καὶ ἐν αὐταῖς ἔτι ταῖς Ἀθήναις ὑπάρχουσι τίτλοι μὴ ἀνταλλαγέντες, καὶ μοὶ ἐγένετο περὶ αὐτῶν λόγος παρὰ τῶν κατόχων, ἀλλὰ καὶ οἱ κύριοι Hambro καὶ οἱ πράκτορες αὐτῶν ἐξακολουθοῦσιν ἀνταλλάσσοντες τοὺς προσκομιζομένους τίτλους, τοῦτο δὲ συντελεῖ εἰς τὴν ἀναβολὴν τῆς συγκεντρώσεως τῶν λογαριασμῶν, διατελούντων ἔτι ἐκκρεμῶν. Ἀφ’ ἧς ἀνέλαβον τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου, ἐζήτησα ἀκριβῆ σημείωσιν, ἀλλὰ δὲν ἠδυνήθην νὰ λάβω αὐτὴν, καὶ διὰ τοῦτο ὑποθέτω—ἐξωδίκως δ’ ἐπληροφορήθην,—ὅτι ἐξακολουθεῖ ἡ ἀνταλλαγή, ἀφοῦ εἰς τὴν ἐρώτησιν, ἂν ἔπρεπε νὰ ἐξακολουθῇ αὕτη, δὲν ἠδυνάμεθα νὰ δώσωμεν ἀπάντησιν, θεωροῦντες τὸ δάνειον τῆς κεφαλαιώσεως μὴ ὑφιστάμενον.

§167ΡΑΛΛΗΣ. Μὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι καὶ ἡ νέα αἴτησις, τὴν ὁποίαν θέλω κάμει, θέλει λάβει τὴν αὐτὴν τύχην, ζητῶ ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ καταθέσῃ τὴν διαμαρτύρησιν τοῦ Hambro διὰ τὴν ἀπαγόρευσιν, πρὸς τὴν Ἑταιρίαν τῶν Μονοπωλίων ὡς πρὸς τὴν ἀποστολὴν τῶν χρημάτων τῶν προωρισμένων εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ τοκομεριδίου τοῦ Δεκεμβρίου. Ἀνέγνωσα, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἀπηγόρευσεν εἰς τὴν Ἑταιρίαν τῶν Μονοπωλίων νὰ κάμῃ χρῆσιν τῶν προσόδων τῶν συλλεγομένων ἐκ τῆς πωλήσεως εἰδῶν τοῦ Μονοπωλίου διὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ τοκομεριδίου τοῦ Δεκεμβρίου’ θέλω νὰ μάθω, ἂν εἰς τὸ μέτρον τῆς Κυβερνήσεως ἀπήντησαν ὡρισμένοι οἶκοι, ἐνδιαφερόμενοι διὰ τὸ δάνειον τῶν 135,000,000.

§168Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Αἱ διαμαρτυρήσεις τῶν κυρίων Hambro ἀφορῶσιν εἰς τὸ δάνειον τῆς κεφαλαιώσεως· περὶ δὲ τοῦ δανείου τῶν Μονοπωλίων οὐδὲν ἔχουσι δικαίωμα οἱ κύριοι Hambro ν’ ἀπευθύνωσι παρατηρήσεις, ὡς πράκτορες, οὐδ’ ἕτερός τις ἔχει δικαίωμα τοιοῦτο, διότι ὁ ὑπάρξας πράκτωρ ἐξέλιπε, πτωχεύσας. Πράκτωρ ἦτο ἡ Προεξοφλητικὴ Τράπεζα, ἡ δὲ διαδεχθεῖσα τὴν πελατείαν ταύτης Ἐθνικὴ Προεξοφλητικὴ Τράπεζα δὲν ὑπεισῆλθεν εἰς τὰς εὐθύνας, δὲν εἶναι ἐξακολούθησις τῆς πεσούσης Τραπέζης, ἑπομένως δὲν διεδέχθη τὰ κατὰ τὸν νόμον δικαιώματα ἐκείνης. Ἐὰν ἐξακολουθῇ ὑπηρετοῦσα τὸ δάνειον τῶν Μονοπωλίων, τοῦτο πράττει κατ’ εἰδικὴν ἐντολὴν, τὴν ὁποίαν λαμβάνει ἑκάστοτε παρὰ τοῦ Δημοσίου, ἑπομένως οὐδὲν ἔχει δικαίωμα παρεμβάσεως εἰς τὰ τῆς διαθέσεως τῶν χρημάτων τῆς Ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων, μόνον δ’ ἐφ’ ὅσον λαμβάνει ἐντολὴν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, ὑπηρετεῖ αὕτη τὸ δάνειον τῶν 135,000,000.

§169ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπεθύμουν νὰ καταθέσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἰς τὴν Βουλὴν πάσας τὰς διαμαρτυρήσεις, αἵτινες ὑπεβλήθησαν διὰ τὸ δάνειον τῆς κεφαλαιώσεως, ὄχι διὰ τὴν κατάργησιν τοῦ δανείου τῆς κεφαλαιώσεως, ἀλλὰ διὰ τὸν καταρτισμὸν αὐτοῦ. Ὑποθέτω, ὅτι, ἀφοῦ ὡμίλει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως περὶ ψυχολογικῆς βίας, ἥτις ἐτελέσθη κατὰ τῶν κατόχων τῶν δανείων, οἵτινες, δυνάμει αὐτῆς ἠναγκάσθησαν εἰς τὴν ἀνταλλαγὴν, ὅτι αὐτοὶ βεβαίως θὰ διεμαρτυρήθησαν, καὶ θὰ ἔχῃ εἰς χεῖράς του ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὰς διαμαρτυρίας ταύτας, τὰς ὁποίας τὸν παρακαλῶ νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ.

§170Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός.). Ὁ κ. Βουλευτὴς γινώσκει, ὅτι, ἀφ’ ἧς ἐποχῆς ἦτο ἐν τῇ Κυβερνήσει, τὸν πληροφορῶ δὲ ἐγώ, ὅτι καὶ μετὰ τοῦτο, διὰ παντὸς ταχυδρομείου ἐλαμβάνοντο πλεῖσται ὅσαι ἐπιστολαὶ παρὰ τῶν ἐχόντων δικαιώματα ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου, ἄλλαι μὲν παρακλητικαί, ἄλλαι δὲ ἀπειλητικαί, καὶ ἄλλαι ὑβριστικαί, σὺν ταύταις δὲ, πρὶν ἔτι ἡμεῖς ἀναλάβωμεν τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ὁρμαθὸς ἑλληνικῶν χρεωγράφων, μετὰ δηλώσεως τοῦ ἀποστολέως, ὅτι προτιμᾷ νὰ ἐπιστρέψῃ ταῦτα εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον τῆς Ἑλλάδος, παρὰ νὰ δεχθῇ τὸ δάνειον τῆς κεφαλαιώσεως.

§171ΡΑΛΛΗΣ. Πρόκειται περὶ ἀληθῶν διαμαρτυρήσεων, ἀδιάφορον ἐὰν ἀνεκοινώθησαν δι’ ἐπιστολῶν, ἢ διὰ δικαστικοῦ κλητῆρος. Αὐτὰ παρακαλῶ νὰ καταθέσῃ. Ἐὰν δὲν τὰ καταθέσῃ, δὲν δύναμαι ἢ νὰ συμπεράνω, ὅτι οὐδεμία διαμαρτύρησις διετυπώθη. Δύναμαι δὲ κατηγορηματικῶς νὰ βεβαιώσω, ὅτι οὐδεμία διαμαρτύρησις διετυπώθη ἀπὸ τῆς 30 Μαΐου μέχρι τῆς 28 Ὀκτωβρίου. Ἀληθῶς περιῆλθε μία διαμαρτύρησις ἐκ μέρους τῆς National Banque τοῦ Βερολίνου, ἀλλ’ αὕτη ἀφορᾷ οὐχὶ εἰς τὸ δάνειον τῆς κεφαλαιώσεως, ἀλλὰ εἰς τὴν μὴ ἐκτέλεσιν τῆς ὑποχρεώσεως, τὴν ὁποίαν ἀνέλαβεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δυνάμει τῆς συμβάσεως τοῦ δανείου τοῦ σιδηροδρόμου Λαρίσης, διὰ τὴν μὴ ἐγγραφὴν ὑποθήκης. Ἀλλὰ διαμαρτύρησις ἀφορῶσα εἰς τὸ δάνειον τῆς κεφαλαιώσεως δὲν διετυπώθη.

§172ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πρὶν ἀναλάβωμεν τὴν ἐξουσίαν, οὐ μόνον ὁ τότε Πρωθυπουργὸς κ. Σωτηρόπουλος, ἀλλὰ καὶ ἄλλοι ἐλάμβανον τοιαύτας ἐπιστολάς· ἐλάμβανον δὲ καὶ ἐγώ, ἴσως διότι τινὰ τῶν χρεωγράφων ἔφερον τὴν ὑπογραφήν μου.

§173ΡΑΛΛΗΣ. Ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. Σωτηρόπουλος δὲν ἔχει τὰς αὐτὰς ἰδέας περὶ ἐκπροσωπήσεως τοῦ Δημοσίου, τὰς ὁποίας ἔχει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Σωτηρόπουλος ἀπεξεδύθη τὴν ἰδιότητα ἀντιπροσώπου τοῦ Δημοσίου, ἅμα κατέλιπε τὴν ἀρχήν, μόνον δὲ ὁ κ. Τρικούπης ἐπρόκειτο νὰ τηρήσῃ τὴν ἰδιότητα ἀντιπροσώπου τοῦ Δημοσίου καὶ καθ’ ἣν ἐποχὴν ἦτο ἐκτὸς τῆς ἐξουσίας, καὶ διὰ τοῦτο εἶπεν, ὅτι συνεκέντρωσε πλείστας διαμαρτυρίας.

§174ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν εἶπον τοῦτο.

§175ΡΑΛΛΗΣ. Ἀλλ’ αἱ διαμαρτυρίαι αὗται, διὰ νὰ ἔχουν ἰσχὺν, ἔπρεπε ν’ ἀπευθυνθῶσιν ὄχι πρὸς τὸν κ. Τρικούπην ὡς βουλευτὴν Μεσολογγίου, ἀλλὰ πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Ἀλλ’ ἐγὼ βεβαιῶ, ὅτι οὐδεμία ὑπάρχει διαμαρτυρία, ἀπευθυνθεῖσα πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἀπὸ τῆς 30 Μαΐου μέχρι τῆς 28 Ὀκτωβρίου ἰδιαιτέρας ἐπιστολὰς δὲν δύναται νὰ θεωρήσῃ τις ὡς διαμαρτυρήσεις, μάλιστα πρὸς ἁπλοῦν Βουλευτὴν ἀπευθυνομένας, διότι διαμαρτύρησις εἶναι τὸ πρῶτον βῆμα προσφυγῆς εἰς δικαστήριον. Ἀλλὰ βεβαίως δὲν δύναται νὰ ἐπιδείξῃ μήτε μίαν ἀγωγὴν κατὰ τοῦ Δημοσίου.

§176ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ πρώτης ἀναγνώσεως τοῦ νομοσχεδίου αὔριον, παρακαλῶ νὰ διανεμηθῇ τὸ νομοσχέδιον ἀπόψε.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τυποῦται ἤδη, καὶ θὰ διανεμηθῇ ἐντὸς τῆς ἑσπέρας.

§178ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ πρότασίς μου τί γίνεται, κύριε Πρόεδρε;

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποία πρότασις;

§180ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Περὶ συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κ. Κρεστενίτου (θόρυβος ἐν τῇ δεξιᾷ). Ἡ προηγουμένη ἔνστασις περὶ μὴ ἀπαρτίας τοῦτον τὸν σκοπὸν εἶχε νὰ ὑποδείξῃ, ὅτι ἡμεῖς οἱ ἀντιπολιτευόμενοι ἔχομεν ἓν μέσον ἀποκρούσεως τῆς βίας, τῆς ἐνεργουμένης ἐκ μέρους τῆς πλειοψηφίας. Ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι ἔχομεν τὸ δικαίωμα τῆς προτάσεως τῶν νόμων. Τὸ δικαίωμα τοῦτο πρέπει νὰ πραγματοποιῆται, πρέπει νὰ συζητῶνται αἱ προτάσεις. Διὰ τοῦτο ὁ κ. συνάδελφός μου ὑπέβαλε τὴν ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας. Ἑνὸς λεπτοῦ τῆς ὥρας δουλιὰ εἶναι. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ προταχθῇ.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν ἔλθῃ ἡ σειρά της, ἀποφασίζομεν. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρῶτον ἀντικείμενον εἶναι ἡ δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ πληρωμῆς εἰς χρυσὸν ἐσόδων τινῶν. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§183ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν λόγων, οἵτινες ἐλέχθησαν ἤδη κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν, καὶ διὰ τοὺς ὁποίους τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου εἶναι μία τῶν πολλῶν ἀτόπων συνεπειῶν τοῦ παρανόμου μέτρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅπερ δυστυχῶς ἐπεδοκίμασε καὶ ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς, τῆς καταργήσεως δηλ. νόμου ἀρτίου καὶ ἐπὶ πέντε μῆνας ἐφαρμοσθέντος δι’ ἁπλῆς ὑπουργικῆς ἐγκυκλίου. Κατὰ τὸ ῥητὸν «ἑνὸς ἀτόπου δοθέντος, μυρία ἕπονται», ἔχομεν πρὸς τοῖς ἄλλοις ἐνώπιον ἡμῶν πρότασιν νόμου, ἥτις ἀναμφισβητήτως ἀντίκειται εἰς τὸ ῥητὸν γράμμα τοῦ Συντάγματος, ὅπερ, ὅπως ἐπιβληθῇ καὶ εἰσπραχθῇ φόρος οἱοσδήποτε, ἀπαιτεῖ ἵνα προηγουμένως ψηφισθῇ παρὰ τῆς Βουλῆς καὶ κυρωθῇ ὑπὸ τοῦ Βασιλέως. Ἐὰν ἐπίστευον, ὅτι ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς ἠδύνατο νὰ ἐκτιμήσῃ τὸ μέγεθος τῆς παρανομίας, ἣν προσκαλεῖται νὰ πράξῃ, παραβιάζουσα ῥητὴν τοῦ Συντάγματος διάταξιν, ἤθελον προτείνει τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ἄρθρου τούτου. Γνωρίζων ὅμως τὴν τύχην, ἣν ἤθελε λάβει τοιαύτη πρότασις, μετὰ τὴν προχθεσινὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, τὴν κυρώσασαν τὴν ἔκρυθμον πρᾶξιν τῆς Κυβερνήσεως τῆς δι’ ἐγκυκλίου ἀκυρώσεως νόμου, καὶ ἐπιθυμῶν νὰ προλάβω τοὐλάχιστον τὴν διαπραττομένην ἀδικίαν διὰ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν διατίθεται τὸ παρὰ τοῦ Δημοσίου εἰσπραχθὲν ποσὸν, δυνάμει τοῦ ὡς ἀκύρου ἀνακηρυχθέντος νόμου περὶ εἰσπράξεως εἰς χρυσὸν ἐσόδων τινῶν, θέλω προτείνει τροπολογίαν τοῦ ἄρθρου, σκοποῦσαν τὴν δικαίαν καὶ λογικὴν ἀπόδοσιν τοῦ ποσοῦ τούτου. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἡ ἀπόδοσις τοῦ ποσοῦ τούτου εἰς οὓς πράγματι ἀνήκει, μετὰ τὸν χαρακτηρισμὸν ὡς ἀκύρου τοῦ νόμου, δυνάμει τοῦ ὁποίου εἰσεπράχθη, παρουσιάζει πολλὰς δυσκολίας, διότι οἱ φόροι, οὓς κυρίως ἐπλήρωσαν οἱ ἐξαγαγόντες τὰ προϊόντα ἔμποροι ἐν τῷ τελωνείῳ, δὲν βαρύνουσιν αὐτοὺς, ἀλλὰ τοὺς παραγωγοὺς τῶν προϊόντων τούτων. Δὲν εἶναι δὲ δυνατὴ ἡ ἐξεύρεσις ἑνὸς ἑκάστου τῶν παραγωγῶν τούτων, ὅπως ἐπιστραφῇ εἰς αὐτὸν τὸ διὰ τὰ προϊόντα του εἰσπραχθὲν παρὰ τοῦ Δημοσίου χρῆμα. Ἀλλ’ ἂν τοῦτο δὲν ἦναι δυνατὸν, εἶναι ὅμως εὔκολος ἡ ἐξεύρεσις τοῦ συνόλου τῶν παραγωγῶν τῶν καταβαλόντων τὸ χρῆμα τοῦτο, διότι πλὴν 127,000 δραχμῶν, τὸ ὑπόλοιπον τῶν εἰσπραχθέντων, ἀνερχόμενον εἰς 1,620,000 δραχμῶν, κατεβλήθη παρὰ τῶν παραγωγῶν τῆς σταφίδος κυρίως, καὶ ἐν μέρει παρὰ τῶν παραγωγῶν σύκων, κουκουλίων, ἐλαίων καὶ βαλανιδίων. Τὸ σύνολον τῶν παραγωγῶν τούτων, καὶ ἰδίως οἱ σταφιδοπαραγωγοί, εὑρίσκονται εἰς κατάστασιν οὐχὶ εὐχάριστον καὶ, ὡς πάντες γνωρίζομεν, ὑπὸ τὴν πίεσιν σοβαρᾶς κρίσεως, ἥτις ἐπηρεάζει ὄχι μόνον αὐτοὺς, ἀλλὰ καὶ ἅπαν τὸ Κράτος. Ἡ Βουλὴ δὲ θὰ προσκληθῇ προσεχῶς διὰ τῆς ὑποβληθησομένης ἐκθέσεως τῆς εἰδικῆς ἐπιτροπῆς ν’ ἀσχοληθῇ εἰς τὸ ζήτημα τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν ἔσεται δυνατὸν νὰ προληφθῇ ἐν τῷ μέλλοντι ἡ σταφιδικὴ κρίσις, καὶ περὶ τῶν μέτρων, ἅτινα πρέπει νὰ ληφθῶσι πρὸς θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν τῆς καταναλώσεως τῆς μεγάλης ἐθνικῆς ἡμῶν παραγωγῆς. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω σήμερον εἰς τὸ ζήτημα τὸ σταφιδικόν. Περὶ αὐτοῦ ἐξεφράσθησαν διάφοροι ἰδέαι, αἵτινες πιστεύω ὅτι μελετῶνται παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς καὶ θὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν Βουλήν. Πλεῖστοι παραδέχονται τὴν ἀνάγκην τῆς διακρίσεως σπουδαίου μέρους τῆς παραγομένης σταφίδος καὶ τῆς χρησιμοποιήσεως αὐτοῦ ἄλλως ἢ πρὸς βρῶσιν, ὅπως περιορισθῇ ἡ διὰ τὴν χρῆσιν ταύτην σταφὶς εἰς τὸ παρ’ αὐτῆς καταναλισκόμενον ποσόν· ὑπάρχουσι δὲ καὶ πολλοὶ παραδεχόμενοι τὴν ἀνάγκην τῆς ἐλαττώσεως τῆς παραγωγῆς διὰ τῆς ἐλαττώσεως τῶν σταφιδαμπέλων. Πάντες δὲ ὑποστηρίζουσι τὴν ἰδέαν, ὅτι πρέπει νὰ ὑποστηριχθῇ διὰ παντὸς καταλλήλου μέτρου ἡ ἐπέκτασις τῆς καταναλώσεως εἰς μέρη, ὅπου ἡ σταφὶς εἴτε εἶναι ἄγνωστος, εἴτε δὲν προσφέρεται ὑπὸ συμφέροντας ὅρους. Ὑπάρχουσι δὲ ἀναμφισβητήτως πολλαὶ χῶραι, ἐν αἷς εἶναι δυνατὴ ἡ ἐπίτευξις σπουδαίας καταναλώσεως σταφίδος, ἂν ἐπιδιωχθῇ αὕτη διὰ φροντίδων καὶ διὰ μέτρων καταλλήλων. Ἀνάγκη δ ὡσαύτως παρουσιάζεται μεγάλη καὶ ἡ διὰ χρηματικῶν προκαταβολῶν ἀνακούφισις καὶ ὑποστήριξις τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, ἡ ἐπιτευχθησομένη διὰ τῆς συστάσεως εἰδικῆς πρὸς τοῦτο ἑταιρίας. Ἀναφέρω τὰ διάφορα ταῦτα μέτρα, ὅπως δείξω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ὑφισταμένην ἀνάγκην τῆς ὑποστηρίξεως τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς καταναλώσεως τῆς σταφίδος, μετὰ τῆς ὁποίας δύναται καὶ πρέπει νὰ συνδυασθῇ ὡσαύτως καὶ ἡ ὑποστήριξις τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς καταναλώσεως καὶ τῶν λοιπῶν ἡμῶν προϊόντων, οἷά εἰσι τὸ ἔλαιον, τὰ σῦκα, τὰ βαλανίδια, τὰ κουκούλια κτλ. Οἱαδήποτε δὲ καὶ ἂν ληφθῶσι πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον μέτρα, δὲν θὰ ᾖναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῶσιν ἐπωφελῶς μήτε παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ἀπ’ εὐθείας, μήτε παρὰ τοῦ συνόλου τῶν παραγωγῶν. Τὸ πρακτικώτερον καὶ λυσιτελέστερον ἔσται ὁ σχηματισμὸς εἰδικοῦ ἐπιμελητηρίου, τὸ ὁποῖον ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν καὶ τὸν ἔλεγχον τῆς Κυβερνήσεως θὰ δυνηθῇ νὰ ἐφαρμόσῃ τὰ ἀποφασισθησόμενα μέτρα, καὶ οὗτινος ὁ σχηματισμὸς καὶ ἡ λειτουργία δύνανται εὐκόλως νὰ κανονισθῶσι δι’ εἰδικοῦ νόμου. Τὸ ἐπιμελητήριον δὲ τοῦτο θὰ ἔχῃ φυσικῶς ἀνάγκην ὅσον τὸ δυνατὸν πλειοτέρων χρημάτων, ὅπως ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς δαπάνας, ἃς θ’ ἀπαιτήσωσιν αἱ πρὸς ἐκπλήρωσιν τοῦ σκοποῦ του ἀναγκαῖαι ἐνέργειαι. Δίκαιον ἑπομένως καὶ ἐπωφελὲς θεωρῶ, ὅπως τὸ παρὰ τοῦ Δημοσίου παρανόμως εἰσπραχθὲν ποσὸν, τὸ ἀνερχόμενον εἰς 1,747,000 δραχμῶν, καὶ τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιστραφῇ εἰς ἐκείνους, οἵτινες πράγματι ἐπλήρωσαν αὐτὸ καὶ οἵτινες κατὰ ῥητὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος δικαιοῦνται νὰ τὸ ἐπαναλάβωσι, τὸ ποσὸν τοῦτο νὰ προσδιορισθῇ ὡς τὸ πρῶτον κεφάλαιον τὸ χρησιμεῦσον πρὸς ὑποστήριξιν καὶ ἀνάπτυξιν τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς καταναλώσεως τῶν προϊόντων τῶν ἐξαγομένων ἐκ τῆς χώρας, ἐξ ὧν τοῦτο εἰσεπράχθη. Πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον ὑποβάλλω τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου 1, τῆς ὁποίας παρακαλῶ τὸ Προεδρεῖον νὰ εὐαρεστηθῇ καὶ διατάξῃ τὴν τύπωσιν καὶ διανομὴν, ὅπως συζητηθῇ κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 27).

§185Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρόωρος, νομίζω, εἶναι ἡ συζήτησις, ἣν προκαλεῖ ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης. Τὰ κατὰ τὴν ἀγόρευσιν ταύτην χωροῦσιν ἐν τῇ συζητήσει, ἣν θὰ προκαλέσῃ ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ καταρτισθεῖσα ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς, καὶ δὲν φαίνεται προσῆκον νὰ ἐπιληφθῶμεν ἀπὸ τοῦδε τοῦ κανονισμοῦ τῶν τῆς ἐκτελέσεως ἀποφάσεων, ἃς θὰ λάβῃ ἡ Βουλὴ κατόπιν τῆς εἰσηγήσεως τῆς ἐπιτροπῆς. Δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ὁ εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς κ. Φωτήλας προθύμως θὰ προτείνῃ, ὅπως διατεθῶσι πρὸς τοὺς σκοποὺς, τοὺς ἐπιδιωχθησομένους διὰ τῶν ἀποφάσεων τῆς ἐπιτροπῆς, οὐ μόνον τὰ προτεινόμενα ποσὰ, ἀλλὰ καὶ ἄλλα ποσὰ, πολὺ γενναιότερα. Γνωρίζων μάλιστα τὸν κ. εἰσηγητὴν καὶ τὴν προθυμίαν αὐτοῦ ὑπὲρ τοῦ ἀντικειμένου, εἰς ὃ ἐργάζεται, φοβοῦμαι, μὴ ὑπερβῇ πᾶν μέτρον (ἱλαρότης). Τὸ προσῆκον δὲ μέτρον τίθημι ἀνωτέρω ἢ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης· τὸ ἀπέδειξα δὲ καὶ διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ ἤδη ψηφισθέντος ὑπὸ τῆς Βουλῆς, περὶ καταργήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν οἰνοπνευματοποιείων, διότι ἡ κατάργησις τοῦ φόρου τούτου, γενομένη ἰδίᾳ ὑπὲρ τῆς σταφίδος καὶ ἐπαγομένη ἀπαλλαγὴν ἀπὸ ἐτησίου βάρους 458,000 δραχμῶν, κεφαλαιουμένη ἐπὶ ἀναλογίᾳ 5%, ἀνάγεται εἰς 9 ἑκατομμύρια περίπου. Ἀφοῦ λοιπὸν ἐθυσιάσαμεν οὕτω προθύμως 9 ἑκατομμύρια, βεβαίως, ἐὰν ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἀποφάσεων τῆς ἐπιτροπῆς ἀπαιτήσῃ τὴν δαπάνην τοῦ προτεινομένου ποσοῦ, ἢ καὶ ποσοῦ μεγαλειτέρου, ἡ Βουλὴ θέλει προθύμως παράσχει τὴν ἄδειαν. Ἀλλὰ δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει προσπαθήσει, ἐὰν ᾖναι δυνατόν, νὰ ῥυθμίσῃ τὰ τοῦ θέματος καὶ κανονικῶς. Πρόωρον ἄρα κρίνω τὴν συζήτησιν τῶν κατὰ τὴν παροχὴν τῆς ἀναγκαίας συνδρομῆς πρὸς διακανόνισιν τῶν τῆς σταφίδος, καὶ προτιμοτέραν τὴν ἀναβολὴν τῶν τοῦ θέματος τούτου εἰς τὴν γενικὴν συζήτησιν.

§186ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ ὄχι μόνον πρόωρον θεωρῶ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ἄρτης, ἀλλὰ καὶ ἐντελῶς ἀποῤῥιπτέαν. Πρέπει νὰ ἔχῃ πολὺ ἐλαστικὴν τὴν συνείδησιν, διὰ νὰ φρονῇ, ὅτι δύναται τὸν φόρον, τὸν ὁποῖον εἰσέπραξε τὸ Δημόσιον ἄνευ λόγου, νὰ προικοδοτήσῃ εἰς ὡρισμένην ἑταιρίαν, καὶ ὅτι τὸ ἄρθρον 59 τοῦ Συντάγματος εἶναι τότε ἐντελῶς ἱκανοποιημένον.

§187ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν εἶπον αὐτό· εἶπον ὅτι ἡ παρανομία θὰ μείνῃ πάντοτε, ἀλλὰ τοὐλάχιστον θὰ ἐλαττωθῇ ἡ ἀδικία.

§188ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ παρανομία δὲν πρέπει νὰ μείνῃ, διότι πρόκειται περὶ ἄρθρου τοῦ Συντάγματος. Διὰ νὰ καταρτισθῇ τὸ ἄρθρον 59 τοῦ Συντάγματος, πολλὰ αἵματα ἔῤῥευσαν οὐχὶ βεβαίως ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἀλλὰ παρὰ τοῖς λαοῖς, οἵτινες γνωρίζουσι νὰ ἐκτιμῶσι τὰς προνομίας τὰς συνταγματικάς. Αὕτη εἶναι ἡ πρωτίστη κατάκτησις τῶν κοινοβουλευτικῶν πολιτευμάτων, τὸ νὰ μὴ εἰσπράττηται φόρος χωρὶς νὰ ψηφίζηται προηγουμένως παρὰ τῆς Βουλῆς· καὶ ζητοῦμεν τώρα διὰ τῆς προικοδοτήσεως ἑνὸς ἐπιμελητηρίου νὰ καταργήσωμεν αὐτὴν τὴν διάταξιν! Τὸ θέμα τίθεται ὡς ἑξῆς: ὑπῆρχεν ἢ δὲν ὑπῆρχεν ὁ νόμος περὶ εἰσπράξεως τῶν τελῶν εἰς χρυσόν; Κατὰ τὴν Κυβέρνησιν καὶ κατὰ τὴν πλειοψηφίαν, δὲν ὑπῆρχεν. Ἐὰν δὲν ὑπῆρχε, πρόκειται περὶ παρανόμου πράξεως, καὶ ἐὰν πρόκηται περὶ παρανόμου πράξεως, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἀποδοθῇ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον παρανόμως εἰσεπράχθη. Νομοθετοῦντες δὲ ὡς ἐν ἄρθρῳ 1 τοῦ νομοσχεδίου, οὐδὲν ἕτερον πράττομεν, εἰμὴ νὰ καταργῶμεν τὸ ἄρθρον 59 τοῦ Συντάγματος, διότι τὸ ἄρθρον αὐτὸ δὲν ἐπιτρέπει νὰ βεβαιωθῇ καὶ εἰσπραχθῇ φόρος πρὶν ἢ προηγουμένως ψηφισθῇ παρὰ τῆς Βουλῆς. Καὶ ἐνταῦθα κεῖται τὸ ζήτημα. Τί λέγει δὲ τὸ νομοσχέδιον; Ὁρίζει περὶ τοῦ παρελθόντος. Ἀφοῦ ἡ πλειοψηφία κατέλυσε τὸν νόμον περὶ εἰσπράξεως εἰς χρυσὸν, ἔρχεται νὰ ψηφίσῃ περὶ ἐπιβολῆς εἰς χρυσὸν διὰ τὸ παρελθὸν καὶ λέγει, ὅτι ἀπὸ τῆς 30 Μαΐου μέχρι τέλους Νοεμβρίου τὰ ἔσοδα τὰ προερχόμενα ἐκ τῶν δεῖνα καὶ δεῖνα τελῶν βεβαιοῦνται εἰς τραπεζογραμμάτια, ἀντὶ εἰς χρυσόν. Ἀλλὰ τοῦτο ἀκριβῶς ἀντίκειται εἰς τὸ ῥητὸν ἄρθρον τοῦ Συντάγματος. Εἶχε ψηφισθῆ ὁ νόμος· ὑφίστατο ὁ νόμος; Ἡ πλειοψηφία καὶ ἡ Κυβέρνησις λέγει ὄχι. Πῶς λοιπὸν δυνάμει αὐτοῦ τοῦ νόμου, τοῦ μὴ ἰσχύοντος, ἔρχεσθε νὰ εἰσπράξητε τέλη; Δίδετε ἀναδρομικὴν δύναμιν εἰς τὸ νομοσχέδιον, ἀκριβῶς ἐπὶ τῆς περιπτώσεως, καθ’ ἣν ἀπηγόρευσε διὰ ῥητῆς διατάξεως τὸ Σύνταγμα τὴν ἀναδρομικὴν δύναμιν τῶν νόμων, διότι μόνον μετὰ προηγουμένην ψήφισιν καὶ κύρωσιν ἐπιτρέπει τὴν βεβαίωσιν καὶ εἴσπραξιν φόρων. Τὸ ζήτημα εἶναι ὑψηλοτέρας περιωπῆς, καὶ πρέπει νὰ μὴ γνωρίζῃ τις, πῶς ἐκτήθησαν τὰ συνταγματικὰ δικαιώματα, καὶ τί ἐκόστισαν, καὶ τίνα ἀποτελοῦσιν ἐγγύησιν διὰ πᾶσαν εὐνομουμένην Πολιτείαν, διὰ νὰ θέλῃ, χάριν ἑνὸς εὐτελοῦς κέρδους ταμιευτικοῦ, νὰ καταῤῥίψῃ τὰ δικαιώματα ταῦτα· καταῤῥίπτει δὲ τὰ δικαιώματα ταῦτα καθ’ ἣν στιγμὴν ψηφίζει φόρον περὶ τοῦ παρελθόντος, ἀφοῦ ἐδέχθημεν, ὅτι νόμος δὲν ὑπάρχει.

§189ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὸν κύριον ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴν, ὅτι ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου εἶπον ἀκριβῶς, ὅτι ἑνὸς ἀτόπου δοθέντος μυρία ἕπονται, καὶ ἐχαρακτήρισα ὡς συνέπειαν τοῦ ἀτόπου τῆς καταργήσεως νόμου δι’ ἐγκυκλίου τὸ περιεχόμενον τοῦ πρώτου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν ἠθέλησα νὰ ἀναπτύξω τὸ ζήτημα ὑπὸ συνταγματικὴν ἔποψιν, διότι, ὡς εἶπον, ἐθεώρησα αὐτὸ ἀρκετὰ ἀναπτυχθὲν παρὰ τῶν προαγορευσάντων. Δὲν ἤθελον δὲ θεωρήσει ὡς δυναμένην νὰ ἔχῃ πρακτικὸν ἀποτέλεσμα οἱανδήποτε πρότασιν, ἀντικειμένην εἰς τὴν ἀπόφασιν τὴν ληφθεῖσαν ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Ὡς ἔχει σήμερον ἡ Βουλὴ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πιστεύσωμεν, ὅτι δύναται νὰ ἔχῃ πρακτικὸν ἀποτέλεσμα ἡ λογικὴ πρότασις, ἵνα ἀναγνωρισθῇ ὡς νόμος ἰσχύσας ὁ δι’ ἐγκυκλίου δυστυχῶς καταργηθεὶς, μήτε ἑτέρα σκοποῦσα τὴν ἐπιστροφὴν τῶν παρανόμως εἰσπραχθέντων χρημάτων εἰς τοὺς πληρώσαντας αὐτά. Πᾶσα τοιαύτη πρότασις ἤθελεν ἔχει θεωρητικὴν ἁπλῶς σημασίαν. Διὰ τοῦτο, μὴ ἔχων πεποίθησιν ὅτι τὸ ἀντισυνταγματικὸν τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 1 εἶναι δυνατὸν νὰ προληφθῇ, ἠθέλησα τουλάχιστον νὰ προληφθῇ τὸ ἄδικον, τὸ ὁποῖον προσγίνεται εἰς τοὺς παραγωγοὺς διὰ τῆς τροποποιήσεως, ἣν ὑπέβαλον. Τὸ ἀντισυνταγματικὸν θὰ ὑφίσταται, ὅπως καὶ ἂν διατεθῶσι τὰ εἰσπραχθέντα χρήματα, δύναται ὅμως κάπως νὰ προληφθῇ ἡ ἀδικία, ἡ διὰ τοῦ σφετερισμοῦ τῶν εἰσπραχθέντων χρημάτων ὑπὸ τοῦ Δημοσίου προσγιγνομένη εἰς τοὺς παραγωγοὺς, ἂν χρησιμοποιηθῶσι ταῦτα ὑπὲρ τοῦ συνόλου αὐτῶν. Ὑπέβαλον δὲ τὴν τροποποίησιν ταύτην, διότι ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι πᾶσα Κυβέρνησις δὲν εἶναι δυνατὸν σήμερον νὰ ἀρνηθῇ τὴν ἄμεσον ὑποστήριξιν τοῦ Κράτους εἰς τοὺς παραγωγοὺς τῆς σταφίδος καὶ τῶν ἄλλων προϊόντων. Λυποῦμαι δὲ, διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀρνεῖται νὰ παραδεχθῇ τὴν πρότασίν μου, καίτοι, ὑπὸ τῶν πραγμάτων καὶ ὑπὸ τῆς κρίσεως, ἥτις μαστίζει τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς πιεζόμενος, δὲν δύναται ν’ ἀποκρούσῃ αὐτὴν κατ’ οὐσίαν. Χαίρω δὲ, διότι ὑπερθεματίζων εἰς τὸ ὑπὲρ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν ἐνδιαφέρον, ὅπερ δεικνύει ἡ πρότασίς μου, ὑπόσχεται τὴν ἀρωγὴν τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν πραγματοποίησιν τῶν ὑπὲρ αὐτῶν ληφθησομένων μέτρων. Ἔπρεπεν ὅμως τὸ ἐνδιαφέρον τοῦτο νὰ δείξῃ ἐγκαίρως καὶ νὰ μὴ ἐπιδιώξῃ τὴν ψήφισιν τοῦ ἀκυρωθέντος νόμου, τοῦ ὁποίου τὰ ὀλέθρια ἀποτελέσματα ἤθελον εἶσθαι ἀνεπανόρθωτα, ἂν εἶχεν οὗτος ἐφαρμοσθῆ μετὰ τὴν συνομολόγησιν δανείου καὶ τὴν ὑπαγωγὴν τῶν ἐξ αὐτοῦ ἐσόδων εἰς τὸν ἐξωτερικὸν ἔλεγχον. Σήμερον οὐδεμία Κυβέρνησις δύναται νὰ ἀρνηθῇ τὴν ἀρωγήν της, χωρὶς νὰ τρέξῃ τὸν κίνδυνον τῆς ἀμέσου ἀνατροπῆς της. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲν πρόκειται μόνον περὶ τοῦ καθήκοντος πάσης Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ περὶ ἐπανορθώσεως τοῦ ἀδικήματος τοῦ γενομένου πρὸς τοὺς παραγωγοὺς, παρ’ ὧν εἰσεπράχθησαν τὰ χρήματα καὶ χάριν τῶν ὁποίων πρέπει νὰ χρησιμοποιηθῶσι ταῦτα οὐχὶ ὡς ἀρωγὴ, ἀλλ’ ὡς ὀφειλή. Ἂν δὲ τὸ ὡς ὀφειλὴ δοθησόμενον ποσὸν δὲν ἀρκέσῃ, τότε βεβαίως πρέπει νὰ δοθῇ καὶ ἕτερον πρὸς ἐκπλήρωσιν τοῦ σκοποῦ τῆς ὑποστηρίξεως τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς καταναλώσεως τῆς σταφίδος καὶ τῶν λοιπῶν ἐξαγομένων προϊόντων τῆς χώρας. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Πρόεδρον, ὅπως κάλλιον ἀντιληφθῇ ἡ Βουλὴ τῆς ἰδέας μου, νὰ διατάξῃ τὴν ἀνάγνωσιν τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂς ἀναγνωσθῇ.

§191ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Τὸ ἀπὸ τῆς 30 Μαΐου 1893 καὶ μέχρι τῆς 1 Νοεμβρίου τοῦ αὐτοῦ ἔτους, συμπεριλαμβανομένης, εἰσπραχθὲν ποσὸν, καθ’ ὑπέρβασιν τῶν πρὸ τῆς 30 Μαΐου κρατούντων, ἐκ τοῦ ἐγγείου φόρου ἐπὶ τῆς σταφίδος, τῶν σύκων καὶ τῶν κουκουλίων, ἐκ τοῦ φόρου τοῦ δικαιώματος ἐπικαρπίας ἐπὶ τῶν βαλανιδίων καὶ κηκιδίων, ἐκ τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος καὶ τῶν τελῶν ἐπὶ τῶν μερισμάτων τῶν ἀνωνύμων ἑταιριῶν, ἐκ τῶν τελῶν ἐπὶ τῶν διὰ τὸ ἐξωτερικὸν ἐκδιδομένων εἰσιτηρίων τῶν ἀτμοπλοίων, ἐκ τοῦ φόρου καὶ τῶν δικαιωμάτων ἐπὶ τῶν μεταλλείων καὶ ὀρυχείων, ἐκ τοῦ δικαιώματος ἐπὶ τῆς προσόδου τῶν σκωριῶν τοῦ Λαυρίου καὶ ἐκ τῶν τριῶν πέμπτων τοῦ ἐξαγωγικοῦ τέλους ἐπὶ τῆς σταφίδος καὶ τοῦ ἐλαίου τῆς Ἑπτανήσου, θέλουν χρησιμοποιηθῆ ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τῶν σταφιδοπαραγωγῶν καὶ τῶν λοιπῶν παραγωγῶν τῶν ἐξαχθέντων προϊόντων. «Δι’ εἰδικοῦ νόμου θέλει κανονισθῆ ὁ τρόπος τῆς χρησιμοποιήσεως τοῦ παρὰ τοῦ Δημοσίου εἰσπραχθέντος τούτου ποσοῦ.» (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἔχει).

§192Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπειδὴ ὑποθέτω, ὅτι θὰ γείνῃ συζήτησις κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν, διὰ τοῦτο ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἐκφέρω ἣν ἔχω γνώμην ἐπὶ τοῦ 1 καὶ 2 ἄρθρου. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 2 καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, εἰς βʹ συζήτησιν).

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ εἰς συνομολόγησιν δανείου ἀφορῶντος Β. Διατάγματος τῆς 30 Μαΐου 1893. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1 αὐτοῦ, ὡς ἔχει).

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§195ΡΑΛΛΗΣ. Μετὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κατατεθέντος σήμερον παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ἄρθρον 2 παρέλκει, διότι ἄλλως κανονίζονται τὰ δικαιώματα τῶν δανειστῶν συνεπείᾳ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου. Δυνάμει τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἀναγνωρίζεται εἰς τοὺς κατόχους τῶν τίτλων τοῦ δανείου τῆς κεφαλαιώσεως δικαίωμα εἰς τόκον ἴσον πρὸς τὸν ἀναγεγραμμένον εἰς τοὺς τίτλους αὐτῶν’ ἀλλὰ δυνάμει τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὑπηρεσίας ἐθνικῶν δανείων», τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη σήμερον καὶ τὸ ὁποῖον διανέμεται ταύτην τὴν στιγμήν, κανονίζονται ὅλως διαφόρως τὰ δικαιώματα καὶ τῶν δανειστῶν ἐκείνων, ὡς καὶ πάντων τῶν δανειστῶν τοῦ Κράτους. Ἑπομένως τὸ ἄρθρον 2 παρέλκει ἐντελῶς. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἔχει, ὡσαύτως δὲ καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς αʹ συζήτησιν).

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου περὶ καταργήσεως καὶ ἀντικαταστάσεως παραγράφου τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§197ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τῆς προτάσεως νόμου περὶ καταργήσεως καὶ ἀντικαταστάσεως παραγράφου τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, καὶ εἶτα ἡ διαλογή).

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 10 μ. μ.