1893.02.06

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 59

τῆς 6 Φεβρουαρίου 1893.

(Σάββατον).

Ὥρα 3 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Νικόλαος Γεωργιάδης ζητεῖ τὴν ἄρσιν τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς εἰσαγωγῆς καυσοξύλων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ.

§2ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Πόθεν νὰ εἰσαχθῶσι;

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπὸ τὰ μέρη τῆς Λαμψάκου.

§4ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω...

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν κίνδυνον τῆς φυλλοξήρας, διαβεβαιοῖ ὁ ἀναφερόμενος, ὅτι δὲν εἶναι φόβος.

§6ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐὰν ᾖναι ἀποδεδειγμένον, ὅτι εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα δὲν ὑπάρχει φυλλοξήρα, δὲν ἐννοῶ διατὶ νὰ μὴ ἐπιτραπῇ ἡ εἰσαγωγή.

§7ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Πρέπει νὰ ἤμεθα αὐστηροὶ, κύριε Πρόεδρε, ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς φυλλοξήρας, καὶ νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὰ κεκανονισμένα. Κἀμμία ἐξαίρεσις δὲν πρέπει νὰ γείνῃ.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θ’ ἀποσταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Οἱ ὑλοτόμοι τοῦ νομοῦ Τρικκάλων ὑποβάλλουσι διαφόρους τροπολογίας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ δασῶν.

§9ΤΙΝΕΣ. Εἰς τὴν ἄλλην σύνοδον.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπέβαλε χθὲς διαφόρους δηλώσεις μεταβολῶν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως τοῦ 1893. Εἰς τὴν ἐκτύπωσιν ἐγένοντο λάθη τινά· τούτου δ’ ἕνεκα ἐτυπώθησαν ἕτερα τεύχη διωρθωμένα, τὰ ὁποῖα ἤδη διανέμονται.

§11ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τί γίνεται τὸ τεῦχος τῶν Κωπαϊδικῶν ἐγγράφων;

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατέβαλον πᾶσαν προσπάθειαν διὰ τὴν ταχυτέραν ἐκτύπωσιν καὶ διανομὴν αὐτοῦ· θὰ διανεμηθῇ δὲ ἀφεύκτως τὴν προσεχῆ Δευτέραν. Ἔχει τις τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως;

§13ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ τοῦ Ἐθνικοῦ Νομισματικοῦ Μουσείου.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 185). Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ προληπτικοῦ τῆς πτωχεύσεως συμβιβασμοῦ. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§16ΡΑΛΛΗΣ. Ὑπεβλήθη χθὲς ἡ ἐρώτησις, τί ἤθελε συμβῆ ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἤθελε συμπέσει ἡ ὑποβολὴ αἰτήσεως περὶ συμβιβασμοῦ μὲ τὴν αἴτησιν περὶ κηρύξεως εἰς κατάστασιν πτωχεύσεως τοῦ ὀφειλέτου· καὶ ἀληθῶς ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἀποφανθῇ ἐπὶ τούτου.

§17ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Εἰς τὸ 5 ἄρθρον παρακαλῶ νὰ διατυπώσητε τὴν περὶ τούτου πρότασιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 2–4 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται).

§19ΡΑΛΛΗΣ. Ὡς τελευταῖον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 5 παρακαλῶ νὰ περιληφθῇ ἡ ἑξῆς τροπολογία. (Ἀναγινώσκει τὴν τροπολογίαν):

§20ΡΙΚΑΚΗΣ. Κατὰ τὴν τροπολογίαν ταύτην, μένει εἰς τὸ δικαστήριον ἡ ἐλευθερία, πρὶν ἐξετασθῇ ἡ αἴτησις, νὰ εἴπῃ «ἀποῤῥίπτω τὴν αἴτησιν περὶ συμβιβασμοῦ, καὶ παραδέχομαι τὴν αἴτησιν περὶ πτωχεύσεως». Νομίζω ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι συμφέρον.

§21ΡΑΛΛΗΣ. Ἐξ ἐναντίας τὸ ἄρθρον 5 ἀναγράφει διαδικασίαν, διότι διορίζει εἰσηγητὴν, ὁ ὁποῖος προβαίνει εἰς ἐνέργειαν ἐντὸς 8 ἡμερῶν καὶ εἰς τὸν διορισμὸν πραγματογνωμόνων. Τὸ δὲ δικαστήριον ἔχει ὑπ’ ὄψιν πάντα τὰ στοιχεῖα, ὅπως ἀποφασίσῃ ποίαν αἴτησιν πρέπει νὰ παραδεχθῇ. Διὰ τῆς τροπολογίας μου ἀποφεύγομεν τὰς χρονοτριβὰς, αἱ ὁποῖαι εἶναι πάντοτε πρὸς ζημίαν τοῦ ὀφειλέτου καὶ τοῦ δανειστοῦ. Ἐὰν δὲν δεχθῆτε τὴν τροπολογίαν ταύτην, ὁ ὀφειλέτης, ὑπὸ τὴν πίεσιν τῆς πτωχεύσεως, θὰ προσπαθήσῃ διὰ παντὸς τρόπου νὰ ἀποφύγῃ τὴν περίστασιν αὐτὴν, οἱ δὲ δανεισταὶ οἱ ὀλιγώτερον ἔντιμοι θὰ προσπαθήσωσι νὰ κερδοσκοπήσουν ἐπὶ τῆς στενοχωρίας τοῦ ὀφειλέτου. Διατὶ λοιπὸν τὸ δικαστήριον, τὸ ὁποῖον ἔχει ὑπ’ ὄψιν τὴν ὅλην κατάστασιν τῆς πτωχεύσεως, νὰ μὴ ἐπιλαμβάνηται ἀμέσως τῆς αἰτήσεως; Αὐτὸ εἶναι, τὸ ὁποῖον προβλέπει ὁ Γαλλικὸς νόμος, ὅστις σώζει οὕτω τὸ συμφέρον καὶ τοῦ ὀφειλέτου καὶ τοῦ δανειστοῦ.

§22ΡΙΚΑΚΗΣ. Κατὰ τὸν νόμον χορηγεῖται τὸ ἔνδικον μένον τῆς ἐφέσεως. Ἐὰν ὅμως κηρυχθῇ εἰς κατάστασιν πτωχεύσεως, τότε δὲν ὠφελεῖ πλέον ἡ ἔφεσις, τὴν ὁποίαν ἐπιτρέπομεν ἐδῶ κατὰ τῆς ἀποφάσεως τοῦ Πρωτοδικείου.

§23ΡΑΛΛΗΣ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον βεβαίως συμφέρει καὶ τὸν ὀφειλέτην καὶ τοὺς δανειστὰς, εἶναι ἡ ἐκκαθάρισις τῆς ὑποθέσεως ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον. Τὸ ἄρθρον 18 δὲν ἀντιστρατεύεται πρὸς τὴν τροπολογίαν, διότι δύναται τὸ δικαστήριον ἐκ πρώτης ὄψεως νὰ ὑπολάβῃ τὸν ὀφειλέτην καλῆς πίστεως καὶ νὰ ἀποῤῥίψῃ τὴν αἴτησιν περὶ κηρύξεως εἰς πτώχευσιν. Ἀκριβῶς τὸ ἄρθρον τοῦ νόμου ἔρχεται πρὸς ὑποστήριξιν τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλω.

§24ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, ὅπερ εἶναι συντεταγμένον κατὰ τὸ Βελγικὸν σύστημα, προβλέπει καὶ τὴν περίστασιν αὐτὴν ἐν εἰδικῷ ἄρθρῳ, ἐνῷ κατὰ τὴν προτεινομένην τροπολογίαν, ἐν ᾗ περιπτώσει ἐκδοθῇ ἀπόφασις κατὰ τῆς αἰτήσεως περὶ συμβιβασμοῦ, καὶ γείνῃ δεκτὴ ἡ περὶ πτωχεύσεως, θὰ προχωρήσῃ ἡ τελευταία αὕτη διαδικασία, καὶ οὕτω τὸ ἔνδικον τῆς ἐφέσεως μέσον θὰ ματαιωθῇ. Αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ζητεῖ ὁ συνάδελφος, προβλέπεται ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 18. Οἴκοθεν τὸ δικαστήριον ἐπὶ τῇ βάσει τῆς αὐτῆς αἰτήσεως, ἐὰν νομίζῃ, ὅτι δὲν ὑπάρχουσιν αἱ περιπτώσεις, αἱ ὁποῖαι δικαιολογοῦσι τὴν αἴτησιν, ἐφαρμόζει τὴν διάταξιν τοῦ ἐμπορικοῦ νόμου· ἑπομένως νομίζω ὅτι πᾶσα μεταβολὴ καθίσταται ἐπικίνδυνος.

§25ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ νόμος δὲν προβλέπει, καὶ διὰ τοῦτο ἀκριβῶς διετύπωσε τὸ ἐρώτημά του ὁ κύριος Βουλευτὴς Σύρου.

§26ΜΠΟΓΙΑΤΖΟΓΛΟΥΣ. Ἡ χθεσινή μου ὁμιλία δὲν ἀπέβη εἰς μάτην, διότι ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς ὑπέβαλε τὴν τροποποίησιν, τὴν ὁποίαν ἠκούσατε. Ἐπειδὴ ὅμως ἐγείρεται συζήτησις, ἤθελον παρατηρήσει τὸ ἑξῆς. Ἡ κατάστασις τοῦ ἐμπόρου δύναται νὰ παρουσιάσῃ τρεῖς φάσεις· ἢ ἐνεργεῖ τὰς πληρωμάς του ἀκριβῶς, ἢ ἔπαυσε τὰς πληρωμάς του, ἢ κινδυνεύει νὰ παύσῃ τὰς πληρωμάς του. Περὶ τῆς πρώτης καταστάσεως, ὁ νομοθέτης δὲν φροντίζει ποσῶς, περὶ τῆς δευτέρας ἐπαρκῶς φροντίζει ὁ περὶ πτωχεύσεως νόμος, περὶ τῆς τρίτης οὐδεμία γίνεται φροντίς. Ἐν Βελγίῳ ἐψηφίσθη νόμος περὶ προλήψεως πτωχεύσεων· ὁ νόμος αὐτὸς δίδει τὰ μέσα εἰς τὸν ἔμπορον νὰ φροντίσῃ ἐγκαίρως νὰ παρουσιασθῇ ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου καὶ νὰ ἐκθέσῃ τὴν κατάστασίν του, τὴν ὁποίαν αὐτὸς μόνος γινώσκει, καὶ νὰ ζητήσῃ προστασίαν καὶ τὴν ἐπιείκειαν τοῦ νόμου. Τὸν νόμον αὐτὸν ἀντιγράφομεν ἡμεῖς νῦν, ἀλλ’ ὁ νόμος αὐτὸς δὲν ὁμιλεῖ περὶ τοῦ ἐμπόρου τοῦ παύσαντος τὰς πληρωμάς· ἐξ ἐναντίας δίδει νὰ ἐννοήσῃ τις, ὅτι φροντίζει νὰ πραγματεύηται περὶ τοῦ ἐμπόρου ἐκείνου τοῦ μὴ φθάσαντος ἀκόμη εἰς τὸ τελευταῖον σημεῖον τῆς ἀπορίας. Περιττὸν νομίζω νὰ ἐπικαλεσθῶ φράσεις τοῦ νομοσχεδίου, μαρτυρούσας τὴν τοιαύτην ἑρμηνείαν. Ἐν τοιαύτῃ καταστάσει ἐγείρεται τὸ ζήτημα: τί θὰ πράξῃ ὁ δικαστής, ἐὰν συγχρόνως ἢ ἐν τῷ μεταξὺ παρουσιασθῇ ἐνώπιον αὐτοῦ ἀφ’ ἑνὸς μὲν αἴτησις περὶ προλήψεως πτωχεύσεως καὶ ἀφ’ ἑτέρου αἴτησις περὶ κηρύξεως εἰς πτώχευσιν; Ὁ δικαστὴς ἔχει ἐνώπιόν του τὸν νόμον περὶ πτωχεύσεως, λέγοντα, ὅτι ὁ ἔμπορος ὁ παύων τὰς πληρωμὰς κηρύττεται εἰς πτώχευσιν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἔχῃ ἕτερον νόμον, καθ’ ὃν ὁ ἔμπορος ὁ ἐν δυσφορίᾳ εὑρισκόμενος δύναται νὰ ζητήσῃ συμβιβασμὸν μετὰ τῶν δανειστῶν. Θὰ εὑρεθῇ εἰς δύσκολον θέσιν ὁ δικαστὴς νὰ ἑρμηνεύσῃ τὴν ἔννοιαν τοῦ νομοθετήματος τούτου, ἐὰν δὲν φροντίσωμεν νὰ δώσωμεν εἰς αὐτὸν ἀκριβέστερον νὰ ἐννοήσῃ τὴν ἔννοιαν τοῦ νομοθέτου. Ἐὰν φρονῶμεν, ὅτι τὸ εὐεργέτημα τοῦ νομοθετήματος τούτου δὲν πρέπει νὰ παράσχωμεν εἰς τὸν παύσαντα τὰς πληρωμάς του, τότε οὐδεμία ἀνάγκη προσθήκης τινὸς ὑπάρχει· ἐὰν τοὐναντίον φρονῶμεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ παράσχωμεν αὐτὸ τὸ εὐεργέτημα καὶ εἰς τὸν ὀφειλέτην τὸν παύσαντα τὰς πληρωμάς του, δέον νὰ φροντίσωμεν νὰ ἀναπληρώσωμεν τὸ κενόν, διότι ἄλλως εὑρίσκεται τὸ νομοθέτημα τοῦτο εἰς σύγκρουσιν μὲ τὸν ἰσχύοντα νόμον περὶ πτωχεύσεως. Τοῦτο ὑπεστήριξα. Εὐτυχῶς σήμερον κατενοήθη, καὶ χαίρω, ὄχι διότι ἱκανοποιήθη φιλοτιμία ἐμοῦ προσωπικὴ καὶ ἁπλῶς ματαία, ἀλλὰ διότι ἀφαιροῦμεν ἀπὸ τὸν δικαστὴν τὴν δυσκολίαν τοῦ νὰ κατανοήσῃ τὴν ἔννοιαν καὶ τὴν ἔκτασιν τοῦ νομοθετήματος. Ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν παρουσιάζει ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς μοὶ φαίνεται ἐπαρκής. Ἐγὼ εἶχον φροντίσει, ἵνα τὸ κενὸν ἀναπληρώσω εἰς ἄλλο μέρος τοῦ νομοθετήματος, προσθέτων εἰς τὸ πρῶτον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 18 τὰ ἑξῆς: «Τοῦτ’ αὐτὸ δύναται νὰ πράξῃ καὶ ἐν ταῖς περιστάσεσι τοῦ προηγουμένου ἄρθρου 17». Τὸ ἄρθρον 17 ποιεῖται λόγον περὶ τῆς ἑξῆς περιπτώσεως (ἀναγινώσκει): «Ἐὰν αἱ προηγούμεναι διατάξεις δὲν τηρηθῶσιν, ἢ ἐὰν λόγοι εἴτε δημοσίου συμφέροντος εἴτε συμφέροντος τῶν πιστωτῶν ἤθελον φανῆ ἐναντίοι τοῦ προληπτικοῦ συμβιβασμοῦ, τὸ δικαστήριον ἀρνεῖται τὴν ἐπικύρωσιν αὐτοῦ». Λοιπὸν προσθέτω τὴν ἑξῆς παράγραφον εἰς τὸ πρῶτον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 18 (ἀναγινώσκει): «Τοῦτ’ αὐτὸ δύναται νὰ πράξῃ καὶ ἐν ταῖς περιπτώσεσι τοῦ προηγουμένου ἄρθρου 17». Ἐν ἄλλαις λέξεσιν ἀφίνω εἰς τὸν δικαστὴν νὰ ἐκτιμήσῃ τὰς περιστάσεις. Ἐὰν φρονῇ, ὅτι τὸ δημόσιον συμφέρον, ὅτι τὸ συμφέρον τῶν πιστωτῶν ἀποκρούει τὸν συμβιβασμόν, τότε νὰ κηρύξῃ τὴν πτώχευσιν· ἐὰν τοὐναντίον φρονῇ, ὅτι δὲν βλάπτει τὸ συμφέρον τῶν πιστωτῶν, νὰ δεχθῇ μᾶλλον τὴν αἴτησιν περὶ προληπτικοῦ συμβιβασμοῦ. Διὰ τῆς τροπολογίας ταύτης φρονῶ, ὅτι ἀναπληροῦται τὸ κενόν, ὅτι δίδεται εἰς τὸν δικαστὴν ἡ εὐκαιρία νὰ ἐκτιμήσῃ τὰς περιστάσεις. Καὶ ἕτερόν τι. Χθὲς παρετήρησα, ὅτι κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον ὁ ἔμπορος ὁ παύων τὰς πληρωμὰς εὑρίσκεται εἰς κατάστασιν πτωχεύσεως, ὑποχρεοῦται δὲ ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν νὰ προσφύγῃ εἰς τὰ δικαστήρια καὶ ὑποβάλῃ τὴν αἴτησιν περὶ πτωχεύσεως, ἄλλως κινδυνεύει νὰ καταδιωχθῇ ἐπὶ χρεωκοπίᾳ. Ἐὰν λοιπὸν κατὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὀφειλέτης τις, εὑρισκόμενος ἐν δυσχερείαις, δὲν ἐκτελέσῃ τὴν διάταξιν αὐτήν, δὲν προσφύγῃ εἰς τὸν δικαστήν, ἵνα δηλώσῃ τὴν κατάστασιν τῆς πτωχεύσεως, κινδυνεύει νὰ καταδιωχθῇ ἐπὶ χρεωκοπίᾳ· ὅπερ θὰ ἦτο ἄτοπον, ἀφοῦ παρέχομεν εἰς αὐτὸν τὸ μέσον, τὴν ἐξουσίαν νὰ προσφύγῃ εἰς τὸν δικαστὴν καὶ ζητήσῃ οὐχὶ τὴν κήρυξιν τῆς πτωχεύσεως, ἀλλὰ τὸν συμβιβασμόν. Ἐφρόνουν λοιπόν, ὅτι ἔδει νὰ ἀναπληρωθῇ ἢ μᾶλλον νὰ τροποποιηθῇ ὡς πρὸς τὸν ὀφειλέτην τοῦτον ἡ διάταξις ἐκείνη.

§27ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ποία διάταξις;

§28ΜΠΟΓΙΑΤΖΟΓΛΟΥΣ. Κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον, ὁ ὀφειλέτης, ὁ παύσας τὰς πληρωμὰς καὶ μὴ δηλώσας ἐνώπιον τοῦ δικαστοῦ τὴν αἴτησιν περὶ κηρύξεως εἰς πτώχευσιν, κινδυνεύει νὰ καταδιωχθῇ ἐπὶ χρεωκοπίᾳ. Ἀλλ’ ἡ διάταξις αὕτη δέον νὰ μὴ ἰσχύῃ ὡς πρὸς τὸν ὀφειλέτην τὸν κατὰ τὸ νομοσχέδιόν σας προσφεύγοντα εἰς τὸν δικαστὴν καὶ ζητοῦντα τὴν πρόληψιν τῆς πτωχεύσεως διὰ συμβιβασμοῦ. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι τὸ νομοσχέδιόν σας ἀφορᾷ τὸν ἔμπορον τὸν μὴ παύσαντα τὰς πληρωμάς, ἀλλ’ ὑμεῖς ἐπιμένετε λέγοντες, ὅτι ἀφορᾷ καὶ τὸν παύσαντα. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει λοιπὸν δώσατε εἰς αὐτὸν τὸ μέσον νὰ ἐκφύγῃ τοῦ κινδύνου τῆς καταδιώξεως ἐπὶ χρεωκοπίᾳ. Λοιπὸν ζητῶ νὰ προστεθῇ τὸ ἑξῆς. Μετὰ τὸ ἄρθρον 33 νὰ προστεθῇ τὸ ἀκόλουθον ἄρθρον (ἀναγινώσκει): «Δὲν δύναται νὰ καταδιωχθῇ ἐπὶ ἁπλῇ χρεωκοπίᾳ ὁ ὀφειλέτης, ὁ ἐν τῇ περιπτώσει τοῦ ἄρθρου 438 τοῦ ἐμπορικοῦ νόμου παραλιπὼν μὲν τὴν περὶ πτωχεύσεως δήλωσιν, ἀλλ’ αἰτησάμενος κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου ἐντὸς τῆς προθεσμίας τῶν τριῶν ἡμερῶν τὸν μετὰ τῶν δανειστῶν αὐτοῦ συμβιβασμόν». Δὲν ἠξεύρω, ἂν σαφῶς ἐξέφρασα τὴν γνώμην μου.

§29ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πολὺ σαφῶς.

§30ΡΙΚΑΚΗΣ. Καλὸν καὶ τὸ ἓν καὶ τὸ ἄλλο.

§31ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Παρακαλῶ ν’ ἀναγνώσητε ἐκ δευτέρου τὴν τελευταίαν τροπολογίαν σας.

§32ΜΠΟΓΙΑΤΖΟΓΛΟΥΣ. (Ἀναγινώσκει τὴν τροπολογίαν του). Νομίζω ἀναγκαίαν τὴν προσθήκην τοῦ ἄρθρου τούτου, διότι δὲν εἶναι δίκαιον, ἀφ’ ἑνὸς νὰ λέγητε εἰς τὸν ὀφειλέτην νὰ προβῇ εἰς αἴτησιν ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου περὶ προληπτικοῦ συμβιβασμοῦ, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ κινδυνεύῃ νὰ καταδιωχθῇ, διότι παύσας τὰς πληρωμὰς δὲν ἐδήλωσεν ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν τὴν περὶ πτωχεύσεως κατάστασίν του. Αὐτὸ εἶναι ἀντίφασις.

§33ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἡ αἴτησις περὶ κηρύξεως πτωχεύσεως καὶ ἡ παῦσις τῶν πληρωμῶν δὲν ἀποτελοῦσι πτώχευσιν· πρὶν ἢ κηρυχθῇ ὁ ἔμπορος εἰς κατάστασιν πτωχεύσεως, κατὰ τὸ νομοσχέδιον δύναται νὰ ζητήσῃ τὴν πρόληψιν τῆς πτωχεύσεως δι’ ἑνὸς συμβιβασμοῦ. Πιθανὸν νὰ συμπέσῃ ἡ αἴτησις περὶ συμβιβασμοῦ καὶ ἡ αἴτησις περὶ πτωχεύσεως. Ἡ μία δὲν ἀποκρούει τὴν ἄλλην. Τὸ δικαστήριον κατὰ τὸ ἄρθρον 18 δύναται, ἐκδικαζομένης τῆς αἰτήσεως περὶ συμβιβασμοῦ, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ προτεινόμενα χάριν τοῦ συμβιβασμοῦ καὶ νὰ κρίνῃ, ἂν ὑπάρχῃ περίπτωσις πρὸς συμβιβασμὸν, ἢ ἡ περίπτωσις, ὅπως κηρύξῃ τὸν ἔμπορον εἰς κατάστασιν πτωχεύσεως. Τὸ ἄρθρον 18 λέγει ῥητῶς, ὅτι κατὰ πᾶσαν στιγμὴν δύναται νὰ κηρύξῃ τὸν ἔμπορον εἰς κατάστασιν πτωχεύσεως, τὸν ἔμπορον τὸν αἰτήσαντα τὴν διὰ τοῦ συμβιβασμοῦ πρόληψιν τῆς πτωχεύσεως. Νομίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι πλῆρες, καὶ ἡ περίπτωσις, ἡ ὁποία ἀνησυχεῖ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Σύρου, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι περίπτωσις, ἡ ὁποία δικαιολογεῖ τὴν ἀνησυχίαν του· διότι ὁ ἔμπορος, κατὰ τὸν νόμον περὶ πτωχεύσεως, δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς κακῆς πίστεως ἔμπορος, ὅταν δὲν καταστήσῃ γνωστὴν τὴν κατάστασίν του, ὅτι ἔπαυσε τὰς πληρωμάς· ἀλλ’ ἡ αἴτησίς του περὶ συμβιβασμοῦ εἶναι μία τρανὴ ἀπόδειξις, ὅτι εὑρίσκεται εἰς αὐτὴν τὴν θέσιν, ἄρα ἐὰν κάμῃ τὴν αἴτησιν, δὲν δύναται νὰ ἐπέλθῃ ἡ περίπτωσις, τὴν ὁποίαν φοβεῖται ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Σύρου, τοῦ νὰ θεωρηθῇ ὡς κακῆς πίστεως ἔμπορος, διότι δὲν ἔκαμεν ἐγκαίρως τὴν δήλωσιν, ὅτι εὑρίσκεται εἰς στάσιν πληρωμῶν. Ἐπαναλαμβάνω ὅ,τι εἶπον ἀρξαμένης τῆς συζητήσεως, ὅτι πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν ἓν ἐκ τῶν δύο συστημάτων, ἢ τὸ σύστημα τὸ Βελγικὸν, ἢ τὸ σύστημα τὸ Γαλλικόν. Ἐὰν θέλωμεν, συζητοῦντες ὅπως συζητοῦμεν τὰ νομοθετήματα, προκειμένου περὶ τοιούτου νόμου, νὰ νεωτερίσωμεν, νὰ κάμωμεν ἓν μίγμα ἀπὸ τὸ ἓν νομοσχέδιον καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο, νομίζω ὅτι θὰ πλάσωμεν κἄτι τι, τὸ ὁποῖον θὰ φέρῃ τὸ δικαστήριον εἰς πολλὰς δυσχερείας κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν. Τὸ Βελγικὸν σύστημα, ἀφοῦ ἐφαρμόζεται εἰς τὸ Βέλγιον, ἀφοῦ ἐθεωρήθη, ὅτι ἐπέτυχεν, ἐὰν τὸ προτιμᾷ ἡ Κυβέρνησις, ἐπὶ τοῦ παρόντος τοὐλάχιστον, ἂς ἐφαρμοσθῇ τοῦτο· μὴ θέλωμεν τὸ τέλειον, διότι τὸ τέλειον δὲν εἶναι δυνατόν. Ἐπὶ τοῦ παρόντος ἂς ἐπιψηφίσωμεν τοῦτο, καὶ ἀφοῦ ἐφαρμοσθῇ καὶ παρ’ ἡμῖν, μετὰ παρέλευσιν χρόνου, ἐὰν ἀποδειχθῇ, ὅτι εἶναι λελανθασμένον, τότε δυνάμεθα νὰ τὸν τροποποιήσωμεν· ἀλλ’ ἐὰν θέλωμεν τώρα ἡμεῖς νὰ κρίνωμεν τὸ ἓν καὶ τὸ ἄλλο καὶ νὰ λάβωμεν διατάξεις ἀπὸ τὸ ἓν καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο, θὰ κάμωμεν τραγελαφικὸν νόμον. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι τὸ ἄρθρον 18 πληροῖ τὴν ἀνάγκην, περὶ τῆς ὁποίας ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς θέλει νὰ προνοήσῃ διὰ τῆς προσθήκης του, διότι λέγει, ὅτι κατὰ πᾶσαν στιγμὴν τὸ δικαστήριον δύναται νὰ κηρύξῃ εἰς κατάστασιν πτωχεύσεως τὸν ἔμπορον· ἄρα δύναται νὰ συμπέσῃ καὶ ἡ μία καὶ ἡ ἄλλη αἴτησις, καὶ ἡ περὶ συμβιβασμοῦ καὶ ἡ περὶ πτωχεύσεως, καὶ τὸ δικαστήριον, ἔχον ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν μίαν καὶ τὴν ἄλλην, καὶ ἐκτιμῶν τὰ πράγματα, ἐξετάζον τὰ πάντα, θ’ ἀποφασίσῃ εἴτε ὑπὲρ τοῦ συμβιβασμοῦ εἴτε ὑπὲρ τῆς πτωχεύσεως. Δὲν βλέπω λοιπὸν τὴν ἀνάγκην, διὰ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ δεχθῶμεν ὅλας αὐτὰς τὰς τροπολογίας καὶ νὰ κάμωμεν, ἐπαναλαμβάνω, νόμον τραγελαφικόν.

§34ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§35ΜΠΟΓΙΑΤΖΟΓΛΟΥΣ. Ἐγὼ ὡμίλησα περὶ τῆς περιπτώσεως, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ὑπεβλήθη αἴτησις πρὸς συμβιβασμόν. Ὁ ὀφειλέτης οὗτος κινδυνεύει νὰ καταδιωχθῇ ὡς παραλιπὼν τὴν περὶ πτωχεύσεως δήλωσιν.

§36ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν κινδυνεύει διόλου.

§37ΜΠΟΓΙΑΤΖΟΓΛΟΥΣ. Δύναται νὰ καταδιωχθῇ.

§38ΡΑΛΛΗΣ. Κινδυνεύει πᾶς τις νὰ καταδιωχθῇ.

§39ΜΠΟΓΙΑΤΖΟΓΛΟΥΣ. Ἀφαιρέσατε αὐτὸ τὸ ὅπλον ἀπὸ τὰ πολιτικὰ πάθη. Διατὶ νὰ κινδυνεύῃ αὐτὸς νὰ ὑποστῇ αὐτὴν τὴν καταδίωξιν τὴν ἄδικον; Λέγω λοιπὸν, ὅτι ὡς πρὸς αὐτὸν δὲν ἐφαρμόζεται ἡ διάταξις ἐκείνη. Ἡ τροπολογία σας ἂς μείνῃ ὡς ἔχει· ἀλλ’ ὡς πρὸς αὐτὸν δὲν ἐφαρμόζεται.

§40ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἡ ἰδέα, ἡ ὑπαγορεύσασα τὸ νομοθέτημα καὶ ἡ διήκουσα καθ’ ὅλην τὴν διασκευὴν αὐτοῦ, εἶναι ἡ πρόληψις τῆς πτωχεύσεως. Ἄρα ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον πρέπει, ὑποβαλλομένης μιᾶς τοιαύτης αἰτήσεως, ἰδίως νὰ προσέξῃ τὸ δικαστήριον, εἶναι, ἂν δύναται ἢ ὄχι νὰ προληφθῇ ἡ πτώχευσις. Ἐὰν, ἐξεταζομένης τῆς αἰτήσεως περὶ συμβιβασμοῦ, πεισθῇ τὸ δικαστήριον, ὅτι δὲν ὑπάρχει περίπτωσις πρὸς συμβιβασμὸν, τότε κατὰ τὸ ἄρθρον 18 κηρύσσεται εἰς κατάστασιν πτωχεύσεως. Δὲν πρέπει, παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ, νὰ ὑποχρεώσωμεν τὸ δικαστήριον, ὅταν ὑποβληθῇ εἰς αὐτὸ καὶ ἡ μία καὶ ἡ ἄλλη αἴτησις, νὰ ἐξετάσῃ αὐτοστιγμεὶ, οὕτως εἰπεῖν, καὶ τὰς δύο αἰτήσεις· πρέπει νὰ θεωρήσῃ ὡς πρωτεύουσαν, προκειμένου λόγου περὶ τοιαύτης διαδικασίας, τὴν ἰδέαν τοῦ συμβιβασμοῦ· ἐὰν δὲ ἀφ’ ἑτέρου, προβαῖνον εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν πραγμάτων, πεισθῇ, ὅτι δὲν ὑπάρχει περίπτωσις πρὸς συμβιβασμὸν, τότε βεβαίως ὀφείλει νὰ κηρύξῃ αὐτὸν εἰς κατάστασιν πτωχεύσεως κατὰ τὸ ἄρθρον 18. Διὰ τοῦτο ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὸ νομοθέτημα εἶναι πλῆρες, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐπιμείνῃ εἰς αὐτὸ, καὶ νὰ ἀποκρούσῃ ὅλας τὰς ἀντιῤῥήσεις αὐτὰς, αἱ ὁποῖαι πιθανὸν νὰ ἦναι δικαιολογημέναι ἐν μέρει, ἀλλ’ ἐὰν θελήσωμεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ τὰς δεχθῶμεν ἐπὶ νομοθετήματος πλήρους, λειτουργοῦντος εἰς μίαν χώραν, ἡ ὁποία διακρίνεται διὰ τὴν εὐνομίαν, διὰ τὴν σταθερότητα εἰς τὴν νομολογίαν της, ἐπαναλαμβάνω ὅτι, ἀντὶ νὰ κάμωμεν τέλειόν τι ὁπωσδήποτε, ἠμπορεῖ μᾶλλον νὰ καταλήξωμεν εἰς νομοθέτημα, διὰ τοῦ ὁποίου ν’ ἀποτύχῃ ὁ ἐπιδιωκόμενος σκοπός.

§41ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Βεβαίως οἱ ἀξιότιμοι ἐξ Ἀττικῆς καὶ ἐκ Σύρου Βουλευταὶ ὡδηγήθησαν ἀπὸ ἀγαθὴν προαίρεσιν, ὑποβαλόντες τὰς περὶ ὧν πρόκειται τροποποιήσεις, διότι ὑπέλαβον, ὅτι ὑπάρχει τι κενὸν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, πρὸ πάντων δικονομικὸν κενὸν, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ δώσῃ χώραν ἐν τῇ ἐκτελέσει εἰς ἐνδοιασμούς. Ἐγὼ ὅμως φρονῶ, ὅτι αἱ μικραὶ δικονομικαὶ διατυπώσεις, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ ἀποδειχθῶσιν ἐν τῇ ἐκτελέσει ὡς ἐλλείπουσαι, δύνανται ν’ ἀναπληρωθῶσι διὰ τῆς νομολογίας. Νομίζω δὲ, ὅτι τὸ ἄρθρον 17 τοῦ νομοσχεδίου προβλέπει τὴν περίστασιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἤθελεν ὑποβληθῆ αἴτησις περὶ κηρύξεως εἰς κατάστασιν πτωχεύσεως τοῦ αἰτοῦντος τὸν προληπτικὸν συμβιβασμόν· διότι τὸ ἄρθρον 17 ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἐὰν αἱ προηγούμεναι διατάξεις δὲν τηρηθῶσιν, ἢ ἐὰν λόγοι εἴτε δημοσίου συμφέροντος εἴτε συμφέροντος τῶν πιστωτῶν (καὶ βεβαίως ἐνταῦθα πρόκειται περὶ συμφέροντος τῶν δανειστῶν, ἵνα ζητηθῇ ὁ συμβιβασμὸς,) ἤθελον κριθῆ ἐναντίοι τοῦ προληπτικοῦ συμβιβασμοῦ, τὸ δικαστήριον ἀρνεῖται τὴν ἐπικύρωσιν αὐτοῦ.»

§42ΡΑΛΛΗΣ. Ἀρνεῖται τὴν ἐπικύρωσιν.

§43ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχομεν δεύτερον τὸ ἄρθρον 18 (ἀναγινώσκει): «Ἐὰν διαρκούσης τῆς πρὸς ἐπίτευξιν τοῦ συμβιβασμοῦ διαδικασίας (δηλ. πρὶν ἢ ἡ διαδικασία αὕτη ἀχθῇ εἰς πέρας) τὸ δικαστήριον πείθηται, ὅτι ὁ ὀφειλέτης δὲν εἶναι ἀτυχὴς καὶ καλῆς πίστεως, δύναται πάντοτε νὰ κηρύξῃ αὐτὸν εἰς κατάστασιν πτωχεύσεως.» Ἑπομένως νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιμείνωμεν εἰς προσθήκην τινὰ, διότι θὰ καταλήξωμεν ἴσως εἰς τὴν ἀναίρεσιν τοῦ σκοποῦ τοῦ νομοθετήματος. Ὡς πρὸς τὴν ἑτέραν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Σύρου, τὴν ἀφορῶσαν εἰς τὴν ἀπαλλαγὴν τοῦ αἰτήσαντος τὸν προληπτικὸν συμβιβασμὸν ἐμπόρου ἀπὸ τῆς ποινικῆς καταδιώξεως, νομίζω, ὅτι ἀρκεῖ ἡ γενομένη παρατήρησις, ὅτι δὲν ἐπιβάλλεται εἰς αὐτὸν ὁπωσδήποτε, ἀλλὰ δύναται νὰ καταδιωχθῇ καθ’ ἃς ὁ νόμος ὁρίζει περιστάσεις. Νομίζω, ὅτι ἐκ τούτου καὶ μόνου, ἐκ τοῦ δυνητικοῦ τῆς διατάξεως τοῦ νόμου, αἴρεται ὁ φόβος τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ, ὅτι δύναται νὰ καταδιωχθῇ, ἐὰν ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν δὲν καταθέσῃ εἰς τὸν Πρόεδρον τὴν αἴτησιν περὶ τῆς κηρύξεως αὐτοῦ εἰς κατάστασιν πτωχεύσεως. Νομίζω δὲ, ὅτι, ἐὰν θελήσωμεν πολλὰ νὰ προσθέσωμεν καὶ πολλὰς διατυπώσεις νὰ μεταβάλωμεν, θὰ καταστήσωμεν τὴν διαδικασίαν ὁμοίαν πρὸς ἐκείνην, ἣν καθορίζει ὁ περὶ πτωχεύσεως νόμος. Ὅτε ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς τὴν Βουλὴν, ἐνόμισα ἀναγκαῖον ν’ ἀποστείλω τοῦτο εἰς Πάτρας καὶ αἰτήσωμαι ἐκεῖθεν γνώμας περὶ τοῦ νομοσχεδίου ἐν σχέσει πρὸς τὰς περιστάσεις, εἰς ἃς εὑρίσκεται ἡ πόλις τῶν Πατρῶν. Ὁ Εἰσαγγελεὺς καὶ ὁ Πρόεδρος τῶν Ἐφετῶν ἐκάλεσαν πολλοὺς τῶν ἐμπόρων, οἱ ὁποῖοι εὗρον ὄντως ὀρθὸν τὸ νομοσχέδιον, ἓν μόνον ἐλάττωμα εὗρον, ὅτι ἔχει πολλὰς διατυπώσεις. Ἐθεώρουν, ὅτι ἔπρεπεν ἐντὸς 15 ἡμερῶν τὸ δικαστήριον, χωρὶς νὰ ὑπόκηται ἡ ἀπόφασίς του εἰς κἀνὲν ἔνδικον μέσον, ν’ ἀποφαίνηται περὶ τοῦ προληπτικοῦ τῆς πτωχεύσεως συμβιβασμοῦ· ἀλλ’ ἐννοεῖται, ὅτι ἡ ἀπαίτησις αὕτη τῶν ἐμπόρων ἠδύνατο νὰ ἔχῃ ἀποτελέσματα ἐπιζήμια. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ προσθέσωμεν ἄλλας διατυπώσεις εἰς ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἔχει ὁ Βελγικὸς νόμος, ὁ ὁποῖος κατὰ τοὺς κρίνοντας περὶ αὐτοῦ ἐξόχους νομικοὺς λειτουργεῖ ἐπαρκῶς, χωρὶς νὰ παρουσιάσῃ δυσκολίας καὶ δικονομικὰς ἀκόμη.

§44ΜΠΟΓΙΑΤΖΟΓΛΟΥΣ. Δύο λέξεις ἐπιτρέψατέ μοι. Ἐν τῷ ἄρθρῳ λέγεται, ὅτι δύναται νὰ καταδιωχθῇ. Τὸ δυνητικὸν αὐτὸ θέλω ν’ ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τὴν ἐξουσίαν ὑμῶν, ἀπὸ τὴν ἐξουσίαν πάντων, ἀφοῦ μάλιστα λέγετε, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν εὐλόγως τις νὰ καταδιώξῃ τὸν τοιοῦτον ἔμπορον. Ἀφοῦ λέγετε τοῦτο, ἀφαιρέσατε ἀπὸ τὴν ἐξουσίαν πάντων, ἀπὸ τὴν ἐξουσίαν τῶν παθῶν τὸ δυνητικὸν αὐτό. Τοῦτο δὲν μεταβάλλει διόλου τὸ νομοσχέδιόν σας. Καὶ ἓν ἄλλο ζητῶ. Λέγετε ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὅτι ὁ κακῆς πίστεως ὀφειλέτης ἀποκρούεται, ζητῶν τὸν συμβιβασμὸν, καὶ κηρύσσεται εἰς κατάστασιν πτωχεύσεως. Τοῦτο, τὸ τῆς κηρύξεως τῆς πτωχεύσεως, ζητῶ καὶ διὰ τὸν ἀτυχῆ καὶ καλῆς πίστεως ὀφειλέτην, τὸν μὴ δυνάμενον νὰ τύχῃ τοῦ συμβιβασμοῦ λόγῳ τοῦ κινδύνου τῶν πιστωτῶν, ὡς ὁρίζει τὸ ἄρθρον 17. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 6–9 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§45ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5 παρεισέφρησε μία τροπολογία, ἡ ὁποία ζημιοῖ τὸ νομοσχέδιον, ὡς πρὸς τοὺς ἐγγυητάς· διότι λέγει, ὅτι «ἡ προσωρινὴ αὕτη ἀναστολὴ δὲν ἐκτείνεται ἐπὶ τῶν συνοφειλετῶν καὶ τῶν ἐγγυητῶν, οἵτινες δὲν δύνανται νὰ ἐπικαλεσθῶσι τὸ εὐεργέτημα τῆς διζήσεως.» Ἐνῷ ὑφίσταται τὸ εὐεργέτημα τῆς διζήσεως δυνάμει τῆς συμβάσεως, πῶς τὸ καταργεῖτε;

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸ σύνολον φέρετε τὰς παρατηρήσεις.

§47ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τὸ κείμενον τοῦ νομοσχεδίου εἶχεν οὕτως: «οἵτινες παρῃτήθησαν τοῦ εὐεργετήματος τῆς διζήσεως»· ἀλλ’ ἡ παρατήρησις, ἡ γενομένη ὑπό τινος συναδέλφου, εἶναι αὕτη, ὅτι ὑποθέτει μίαν ἑκουσίαν παραίτησιν, ἐνῷ δὲν πρέπει μόνον περὶ αὐτῆς τῆς περιπτώσεως νὰ προβλέπῃ, ἀλλὰ καὶ περὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ ἐπικαλεσθῶσι τὸ εὐεργέτημα τῆς διζήσεως.

§48ΡΑΛΛΗΣ. Ὅταν τίθηται οὕτως, ἕπεται, ὅτι, καὶ ἂν συνομολογῆται τὸ δικαίωμα τῆς διζήσεως ἐν τῷ ἐγγράφῳ, τὸ ὁποῖον ὑπέγραψεν ὁ ὀφειλέτης καὶ ὁ ἐγγυητὴς, ὁ ἐγγυητὴς δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα πλέον νὰ ἐπικαλεσθῇ τὴν δίζησιν. Τοῦτο εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα, εἰς τὸ ὁποῖον φθάνετε· διότι λέγετε: «ἡ προσωρινὴ αὕτη ἀναστολὴ δὲν ἐκτείνεται ἐπὶ τῶν συνοφειλετῶν καὶ τῶν ἐγγυητῶν, οἵτινες δὲν δύνανται νὰ ἐπικαλεσθῶσι τὸ εὐεργέτημα τῆς διζήσεως». Τὸ εὐεργέτημα τῆς διζήσεως εἰς τί ἔγκειται; Ἔγκειται εἰς τὸ δικαίωμα ἐκ μέρους τοῦ ἐγγυητοῦ νὰ εἴπῃ εἰς τὸν δανειστήν: «πήγαινε νὰ εὕρῃς τὸν πρωτοφειλέτην, διὰ νὰ ἐξαντλήσῃς ὅλα τὰ μέσα, ἵνα πληρωθῇς παρ’ αὐτοῦ· ἐὰν δὲ δὲν δυνηθῇς νὰ πληρωθῇς, τότε θὰ στραφῇς ἐναντίον μου». Σήμερον ὅμως ἀπὸ τὸν ἐγγυητὴν, τὸν ἔχοντα τὸ δικαίωμα τῆς διζήσεως, ἀφαιροῦμεν τὸ δικαίωμα αὐτὸ, διότι λέγομεν, ὅτι «ἡ προσωρινὴ αὕτη ἀναστολὴ δὲν ἐκτείνεται ἐπὶ τῶν συνοφειλετῶν καὶ τῶν ἐγγυητῶν, οἵτινες δὲν δύνανται νὰ ἐπικαλεσθῶσι τὸ εὐεργέτημα τῆς διζήσεως».

§49ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Νομίζω ὅτι ὑπάρχει ἓν λάθος. Ἴσως τὸ «δὲν» παρέλκει. Νὰ ἀφαιρεθῇ.

§50ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Βεβαίως πρέπει νὰ διαγραφῇ τὸ «δέν».

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ συνόλου νὰ φέρητε τὴν διόρθωσιν· τοῦτο ἀπαιτεῖ ἡ τάξις. Ἐψηφίσθη ἤδη τὸ ἄρθρον 9, δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ ἄρθρον 5. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἀποφασίζῃ ἄλλως, ἐπανέλθετε.

§52ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πρόκειται περὶ οὐσιαστικοῦ λάθους.

§53ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Εἶναι λεκτικὴ ἡ διόρθωσις.

§54ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐὰν δυνάμεθα νὰ ἐπανέλθωμεν ἐπὶ τούτου εἰς τὸ σύνολον, ἂς ἀναβληθῇ ἡ διόρθωσις. (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 10–17 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 18 (ἀναγινώσκεται).

§56ΜΑΡΚΕΤΗΣ. Φρονῶ ὅτι ἡ διάταξις τοῦ τρίτου ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 18, καθ’ ἣν στερεῖται ὁ ὀφειλέτης τοῦ ἐνδίκου μέσου τῆς ἐφέσεως κατὰ τῆς ἀποφάσεως, ἡ ὁποία ἐκήρυξεν αὐτὸν εἰς κατάστασιν πτωχεύσεως, εἶναι λίαν αὐστηρὰ καὶ ἄδικος. Καὶ ὄχι μόνον αὐστηρὰ καὶ ἄδικος, ἀλλὰ καὶ εἰς πλήρη ἀντίφασιν μὲ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 21, δι’ ἧς χορηγεῖται αὐτὸ τὸ ἔνδικον μέσον τῆς ἐφέσεως εἰς τὸν ὀφειλέτην. Καὶ ἐνῷ χορηγεῖται αὐτὸ τὸ ἔνδικον μέσον εἰς τὸν ὀφειλέτην κατὰ τῆς ἀποφάσεως, ἥτις ἁπλῶς ἀπέῤῥιψε τὴν αἴτησιν περὶ συμβιβασμοῦ, δὲν τῷ χορηγεῖται αὐτὸ τὸ μέσον, ὅταν πρόκηται οὐδὲν ὀλιγώτερον ἢ περὶ τῆς κηρύξεώς του εἰς κατάστασιν πτωχεύσεως. Ἑπομένως προτείνω νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις αὕτη.

§57ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἡ διάταξις αὕτη ἐγένετο δεκτὴ παρὰ πάντων τῶν ἐθνῶν, τῶν πολὺ πλειότερον ἡμῶν προηγμένων εἰς τὰ τῆς πτωχεύσεως. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 18, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 19 καὶ 20 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 21 (ἀναγινώσκεται).

§59ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Εἰς τὸ τέταρτον ἐδάφιον ἐγένετο ἡ παρατήρησις, ὅτι δὲν τίθεται προθεσμία τις περὶ τῆς ἀνακοπῆς τῆς ἐφέσεως πρὸς τὸν ὀφειλέτην. Νομίζω δὲ ἀναγκαῖον, ἐπειδὴ πανταχοῦ παρεδέχθημεν προθεσμίας συντόμους, νὰ προστεθῇ καὶ ἐνταῦθα, μετὰ τὰς λέξεις «ὁσάκις ἡ ἔφεσις γίνεται ὑπὸ τῶν πιστωτῶν, κοινοποιεῖται πρὸς τούτοις καὶ τῷ ὀφειλέτῃ», ἡ φράσις «ἐντὸς 48 ὡρῶν μετὰ κλήσεως κλπ». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 21, ὡς ἐτροποποιήθη. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 22 ὡς ἔχει).

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 23 (ἀναγινώσκεται).

§61ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐδῶ, ἵνα λείψῃ πᾶσα ἀμφιβολία, ἀντὶ τῶν λέξεων «οἵτινες δὲν δύνανται» νὰ τεθῶσιν αἱ λέξεις «τοὺς μὴ δυναμένους». Ἡ αὐτὴ διόρθωσις νὰ γείνῃ καὶ ἐν τῷ ἄρθρῳ 5. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 23 μετὰ τῆς τροποποιήσεως ταύτης).

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 24 (ἀναγινώσκεται).

§63ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν ἠρώτησα, διατὶ ἐνόμισεν ἀναγκαῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἐξέλθῃ τῆς ἐννοίας τοῦ πολιτικοῦ κώδικος, παραδεχθεὶς τὴν μερικὴν ἐγκατάλειψιν τῆς περιουσίας τοῦ ὀφειλέτου.

§64ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἡμεῖς ἀκολουθοῦμεν τὸν Βελγικὸν νόμον, ὁ ὁποῖος παραδέχεται τὴν μερικὴν ἐγκατάλειψιν Εἶναι δὲ παραδεδεγμένον καὶ παρ’ ἡμῖν νὰ γίνηται μερικὴ ἐγκατάλειψις· συμβαίνει ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον νὰ ἀφίνωσιν οἱ δανεισταὶ εἰς τὸν ὀφειλέτην ἐπίδικόν τι κτῆμα λ.χ., ἵνα περαιώσῃ αὐτὸς τὴν δίκην.

§65ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δύναμαι νὰ πληροφορήσω τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἄρτης, ὅτι ἡ διάταξις τοῦ Βελγικοῦ νόμου, ἡ ὁμιλοῦσα ἀπολύτως περὶ τῆς ἐγκαταλείψεως, ἡρμηνεύθη ὑπὸ τῆς νομολογίας, ὅτι ἀφορᾷ οὐ μόνον εἰς τὴν γενικήν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν μερικὴν ἐγκατάλειψιν· ὥστε ἡ ἐγερθεῖσα παρ’ ἡμῖν ἀμφιβολία περὶ τῆς ἐννοίας τοῦ Βελγικοῦ νόμου δὲν εἶναι βάσιμος.

§66ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡμεῖς ψηφίζομεν νόμον, ἐφαρμοσθέντα ἐν Βελγίῳ, καὶ ἐπὶ τῇ πεποιθήσει, ὅτι ψηφίζομεν πιστὴν μετάφρασιν αὐτοῦ, τὸν ψηφίζομεν τροχάδην. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 24, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ εἰς γʹ συζήτησιν).

§67ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δύο λέξεις, παρακαλῶ, προτοῦ προβῶμεν εἰς ἕτερον νομοσχέδιον. Παρακαλῶ τὴν Βουλήν, ἂν ἐγκρίνῃ νὰ ἐπικυρωθῶσι τὰ πρακτικὰ μέχρι τοῦ σημείου, εἰς ὃ ἐφθάσαμεν, καὶ κατόπιν νὰ προχωρήσωμεν εἰς ἕτερον ἀντικείμενον, διότι μοὶ ὑπεδείχθη, ὅτι εἶναι ἀναγκαιοτάτη ἡ ταχίστη δημοσίευσις τοῦ νόμου.

§68ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα μάλιστα. (Ἐνταῦθα ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ μέχρι τῆς ὥρας ταύτης [9 μ.μ.] πρακτικὰ τῆς συνεδριάσεως).

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως καὶ ἀντικαταστάσεως ἄρθρων καὶ πινάκων τοῦ περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ νόμου.

§70ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτής, ὅστις δὲν εἶναι ἐνταῦθα κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην, μὲ προεκάλεσε νὰ δηλώσω, ἂν τὰ στελέχη τοῦ στρατοῦ ἦναι πολυτελῆ ἢ οὔ. Ἐπίσης ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς Βουλευτὴς μὲ παρεκάλεσε νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν, διατὶ δὲν ὑποβάλλω νόμον ἑνιαῖον περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, ἀλλ’ ὑποβάλλω νόμον τροποποιοῦντα ἄρθρα τινὰ τοῦ ὑπάρχοντος, ἢ μᾶλλον ὑποβάλλω δέκατον τοιοῦτον νόμον. Ἐν τῇ μετ’ ὀλίγον ἐκθέσει εὕρηται ἡ ἀπάντησις εἰς ἀμφοτέρας ταύτας τὰς ἐπερωτήσεις. Τὰ τοῦ στρατοῦ διέπουσι κατ’ ἐξοχὴν δύο νόμοι, ὁ νόμος περὶ στρατολογίας καὶ ὁ νόμος περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, οἵτινες εἶναι ἀῤῥήκτως συνδεδεμένοι μεταξύ των καὶ οἵτινες ὁμοῦ ἀποτελοῦσι τὸ στρατιωτικὸν σύστημα χώρας τινός. Καὶ ὁ μὲν νόμος τῆς στρατολογίας προνοεῖ περὶ τῆς κατατάξεως τῶν κληρωτῶν καὶ τῆς ὑποχρεώσεως αὐτῶν ἐν τῷ στρατεύματι, ὁ δὲ τοῦ ὀργανισμοῦ τάσσει τούτους καταλλήλως καθ’ ὅπλον καὶ καθ’ ὑπηρεσίαν, καὶ κανονίζει τὰς ὑπηρεσίας αὐτῶν ἐν τῷ στρατεύματι. Ὁ νόμος τῆς στρατολογίας, ἤτοι τὸ στρατολογικὸν σύστημα, δὲν εἶναι ἓν καὶ μόνον. Ὑπάρχουσι πλεῖστα ὅσα τοιαῦτα συστήματα, τουτέστι τὰ στρατεύματα στρατολογοῦνται κατὰ διαφόρους τρόπους, δι’ ἐθελοντῶν, δι’ ἀπογραφῶν, δι’ ἐνιαυσίων μερίδων κτλ. Ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν τῆς χώρας ὁρίζεται καὶ τὸ σύστημα τῆς στρατολογίας. Παρ’ ἡμῖν ὡρίσθη τὸ τῆς γενικῆς στρατολογίας καὶ τῶν ἐφεδρειῶν. Ἑπομένως ἐπὶ τῇ βάσει ταύτῃ ὀργανίζεται τὸ στράτευμα. Ἤδη ἐν συντόμῳ θὰ ἐξετάσωμεν ὁποῖα ἀποτελέσματα ἀποφέρει τὸ σύστημα, τὸ παρ’ ἡμῖν παραδεδεγμένον, τῆς γενικῆς στρατολογίας. Ὅτι ἔχομεν γενικὴν στρατολογίαν, τοῦτο εἶναι ἀναντίῤῥητον, διότι ὁ νόμος ὁ περὶ στρατολογίας ἐν ἄρθρῳ 1 ὁρίζει, ὅτι πᾶς Ἕλλην ὀφείλει νὰ ὑπηρετήσῃ αὐτοπροσώπως ἐν τῷ στρατῷ· πάντα τὰ ἄλλα εἶναι λεπτομέρειαι. Τὸ 1ον ἄρα ἄρθρον καθιεροῖ τὴν γενικὴν στρατολογίαν. Ἐπίσης ἔχομεν τὸ σύστημα τῶν ἐφεδρειῶν, διότι ὁ αὐτὸς νόμος ἐν ἄρθρῳ 74 καθορίζει τὰς ὑποχρεώσεις τῶν κληρωτῶν· οὗτοι ὑπηρετοῦσι δύο ἔτη ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ, δέκα ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ, ὀκτὼ ἐν τῇ ἐθνοφρουρᾷ καὶ δέκα ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ τῆς ἐθνοφρουρᾶς. Ἐὰν ἐξετάσωμεν, ὁποῖος εἶναι ὁ ἀριθμὸς, ὃν ἀποδίδει ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας, θὰ εὕρωμεν ὅτι κατὰ μέσον ὅρον, λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰς μειώσεις τῶν ἡλικιῶν, αἱ μὲν δύο πρῶται ἡλικίαι δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς περιλαμβάνουσαι 30,000, τοὺς ἐν τῇ ἐνεργῷ στρατῷ ὑπηρετοῦντας ἐννοεῖται μετὰ τῶν ἀπαλλασσομένων. Αἱ δέκα ἡλικίαι τῆς ἐφεδρείας κατὰ στατιστικὰς τῶν ἄλλων ἐθνῶν δύνανται νὰ λογισθῶσι πρὸς 10 χιλιάδας κατὰ μέσον ὅρον ἑκάστη, ἑπομένως ἔχομεν 120,000 τὰς 12 ἡλικίας τὰς ὑποχρεουμένας νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ καὶ ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ αὐτοῦ. Ἐπὶ τῇ βάσει ταύτῃ λοιπὸν καταρτίζεται ὁ ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ. Δύο ὑπάρχουσι συστήματα διακεκριμένα παρὰ τοῖς ἔθνεσιν, ἅτινα ποιοῦνται χρῆσιν τῆς γενικῆς στρατολογίας· ἢ τὰ στελέχη περιλαμβάνουσι πάντας τοὺς ἀνήκοντας εἰς τὰς ἡλικίας τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ καὶ τῆς ἐφεδρείας, ἢ μέρη μὲν τῶν ἡλικιῶν τῆς ἐφεδρείας συμπληροῦσι τὴν ἐμπόλεμον δύναμιν τῶν στελεχῶν τοῦ μονίμου στρατοῦ, ἕτερα δὲ μέρη ἀποτελοῦσιν ἰδίαν, αὐτοτελῆ καλουμένην, ἐφεδρείαν. Παρ’ ἡμῖν κρατεῖ τὸ δεύτερον σύστημα· τουτέστιν ἔχομεν στελέχη περιλαμβάνοντα πλὴν τῶν δύο ἡλικιῶν, τῶν ὑπηρετουσῶν ἐν τῷ στρατεύματι, καὶ μέρος τῶν ἡλικιῶν τῆς ἐφεδρείας, αἵτινες καλούμεναι συμπληροῦσι τὴν ἐμπόλεμον δύναμιν τῶν στελεχῶν· τὰ στελέχη, ἢ μᾶλλον ὁ στρατὸς καταρτίζεται διὰ τῆς διαιρέσεως τῶν κληρωτῶν ὡς ἐκ τῆς εἰδικότητός των, εἰς ὅπλα καὶ ὑπηρεσίας, ταῦτα δὲ συγκροτοῦνται κατὰ τὰς ὀργανικὰς αὐτῶν μονάδας, κατὰ λόχον, κατὰ τάγμα, κατὰ σύνταγμα, κατὰ ταξιαρχίαν, κατὰ μεραρχίαν, σῶμα στρατοῦ, στρατιὰν καὶ ἐφεξῆς. Παρ’ ἡμῖν ὑπάρχουσι μόνον αἱ τρεῖς μονάδες, αἱ μικραὶ καλούμεναι, ἤτοι ὁ λόχος, τὸ τάγμα καὶ τὸ σύνταγμα· ἐλλείπουσι δὲ αἱ ἀνώτεραι μονάδες, ἡ ταξιαρχία, ἡ μεραρχία καὶ τὸ σῶμα στρατοῦ. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι ἔχομεν μίαν μονάδα, ἥτις πλησιάζει πρὸς τὰς μεγάλας μονάδας, δὲν εἶναι ὅμως ἀκριβῶς ἡ διοίκησις τελεία, καὶ ταύτην ἐννοῶ τὰ ἀρχηγεῖα στρατοῦ, τὰ ὁποῖα ἐπέχουσι τόπον μεραρχίας, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀκριβῶς μεραρχίαι, οὐχ ἧττον μᾶλλον πρὸς ταύτας πλησιάζουσι. Τὰ στελέχη λοιπὸν τοῦ στρατοῦ, τὰ καταρτισθέντα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀρχῶν τούτων, δύνανται νῦν νὰ περιλάβωσι, πλὴν τῶν δύο ἡλικιῶν τῶν ὑπηρετουσῶν, καὶ τρεῖς ἔτι ἡλικίας, τουτέστι νὰ φθάσωμεν μέχρι τῆς δυνάμεως τῶν 55,000 κατ’ ἀνώτατον ὅρον. Ἐννοεῖτε, ὅτι ἡ βάσις τῆς δυνάμεως εἶναι πάντοτε ὁ λόχος, ὅστις δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὴν δύναμιν τῶν 250 ἀνδρῶν. Τοῦτο εἶναι ζήτημα πρακτικὸν, τὸ ὁποῖον ὀφείλομεν νὰ παραδεχθῶμεν ὡς ἀνυπέρβλητον. Δὲν δυνάμεθα νὰ αὐξήσωμεν τὴν δύναμιν τοῦ λόχου πέραν τῶν 250 ἀνδρῶν, διότι ἡ τακτικὴ, ἢ μᾶλλον ἡ πεῖρα ἀπέδειξεν, ὅτι δύναμις ἀνωτέρα εἶναι ἄχρηστος. Ἂν λοιπὸν θελήσωμεν, ὡς ἔχουσι νῦν τὰ στελέχη τοῦ στρατοῦ, νὰ θέσωμεν ταῦτα ἐν ὥρᾳ πολέμου, δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ καλέσωμεν ἡλικίας πλείονας τῶν τριῶν. Ἂν ὅμως κινήσωμεν ἐπ’ ὀλίγον τὰ ὑπάρχοντα στελέχη, διχάζοντες ταῦτα καὶ σχηματίζοντες νέας μονάδας, δυνάμεθα νὰ περιλάβωμεν ἄλλας δύο ἡλικίας. Ἑπομένως δυνάμεθα νὰ σχηματίσωμεν τετάρτην μονάδα· ἂν λοιπὸν παραδεχθῶμεν τὰ τρία ἀρχηγεῖα ὡς τρεῖς μεραρχίας, δυνάμεθα νὰ σχηματίσωμεν καὶ τετάρτην μεραρχίαν, καὶ τοιαύτην ἔχομεν ἤδη ἐν τοῖς ὀργανισμοῖς μας ἐσχηματισμένην. Τοιουτοτρόπως θὰ συμπεριλάβωμεν καὶ τὰς δύο ἄλλας ἡλικίας πρὸς συμπλήρωσιν τῶν πέντε ἡλικιῶν, καὶ θὰ φθάσωμεν εἰς τὴν δύναμιν τῶν 75,000 ἀνδρῶν, οὓς ἀνέτως δύνανται νὰ περιλάβωσι τὰ ὑπάρχοντα στελέχη τοῦ στρατοῦ· καὶ ἐνταῦθα ἡ ἀπάντησις πρὸς τὸν κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴν, ὅστις μὲ ἠρώτησεν, ἂν τὰ στελέχη ἡμῶν ἦναι πολυτελῆ, καὶ τοῦτο, διότι ἐγὼ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου πρό τινος χρόνου ὠνόμασα πολυτελῆ, ἀλλὰ ἡ πολυτέλεια τῶν στελεχῶν εἶχε λόγον ὡρισμένον, καὶ ὁ λόγος εἶναι οὗτος, ὅτι διὰ μικρᾶς κινήσεως αὐτῶν δυνάμεθα νὰ ἐπαυξήσωμεν τὸ στράτευμα κατὰ τὸ ⅕ τῆς δυνάμεως, καὶ ἑπομένως ἐκ τῶν 55,000 νὰ φθάσωμεν εἰς τὰς 75,000.

§71ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Τί ἐννοεῖτε «διὰ μικρᾶς κινήσεως»;

§72ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Εἶπον· διχασμὸν τῶν στελεχῶν...

§73ΡΑΛΛΗΣ. Ἔχομεν στελέχη ἐπαρκῆ διὰ 75,000 ἄνδρας...

§74ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Παρακαλῶ... Τὰ στελέχη ταῦτα, τὴν σήμερον θεωρούμενα ὡς πολυτελῆ, δὲν εἶναι ἄχρηστα, χρησιμοποιοῦνται ἐν τῷ στρατεύματι, ἀλλὰ δύνανται ταῦτα, ἑνούμενα μετὰ τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, τοὺς ὁποίους παρασκευάζει ἐπιτυχῶς ἡ Σχολὴ ἡ ἐν Κερκύρᾳ, δύνανται ταῦτα, συνδυαζόμενα, ν’ ἀποτελέσωσι τὴν τετάρτην μονάδα. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἐλλείπει παρ’ ἡμῖν ἡ πρώτη, ἡ ἀνωτέρα μονὰς, τουτέστιν ἡ ταξιαρχία, καὶ εὐχῆς ἔργον εἶναι νὰ καταρτισθῇ καὶ ἡ μονὰς αὕτη, διότι εἶναι συντελεστικωτάτη, διὰ πλείστους ὅσους λόγους. Καὶ ταῦτα μὲν καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ στελέχη τοῦ στρατοῦ. Ἀλλὰ πλὴν τούτου τὸ στρατιωτικὸν σύστημα δὲν στηρίζεται μόνον εἰς τὰ στελέχη τοῦ στρατεύματος τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ, ὑπάρχουσι καὶ πλεῖστα ἄλλα παρομαρτοῦντα, οἷον τὰ καταστήματα, τὰ ὁπλοστάσια, αἱ Σχολαὶ πρωτίστως, αἱ ἀποθῆκαι τοῦ ἱματισμοῦ, αἱ ἀποθῆκαι τοῦ ὑλικοῦ· πάντα ταῦτα ἀποτελοῦσι τὸ συμπλήρωμα τοῦ στρατοῦ· δι’ αὐτῶν ἐπιστρατεύεται τὸ στράτευμα. Ἂν ἐν τῇ ἕδρᾳ τῆς ἐπιστρατεύσεως ἑκάστου στρατεύματος δὲν ὑπάρχωσιν αἱ ἀναγκαῖαι ἀποθῆκαι, αἱ περιλαμβάνουσαι τὸν ἱματισμὸν, τὰς ἀποσκευὰς, τὸν ὁπλισμὸν καὶ τὰ πυρομαχικὰ τοῦ στρατοῦ, βεβαίως τὸ στράτευμα τοῦτο δὲν δύναται νὰ χρησιμοποιηθῇ ἀμέσως, καὶ ἐνταῦθα ἡ πρωτίστη δυσχέρεια, διότι ἐν ἑκάστῃ ἕδρᾳ ἐπιστρατεύσεως σώματος δέον νὰ ὑπάρχῃ καὶ μία ἀποθήκη ἀποσκευῆς, ἱματισμοῦ, ὑλικοῦ τοῦ πολέμου καὶ πυρομαχικῶν. Ἀλλὰ πλὴν τούτου ἀνάγκη πᾶσα νὰ ὑπάρχωσι καὶ οἱ ἀναγκαῖοι σταθμοί, ἐν οἷς τὰ στρατεύματα, ὁδεύοντα πρὸς συγκέντρωσιν, νὰ εὑρίσκωσι τὰ ἐπιτήδεια πρὸς τροφὴν καὶ ἀνάπαυσιν, καὶ ἰδίως πρὸς ἀπόλαυσιν ὕδατος, καθόσον τὰ μέσα τῆς συγκοινωνίας παρ’ ἡμῖν δὲν εἶναι οἱ σιδηρόδρομοι, διότι οἱ σιδηρόδρομοι, τοὺς ὁποίους ἡμεῖς διαθέτομεν, οὐδεμίαν δύνανται νὰ παράσχωσιν ὑπηρεσίαν εἰς τὴν συγκέντρωσιν τῶν στρατευμάτων, καθότι δὲν εἶναι κατάλληλοι πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον. Ἀνάγκη πᾶσα πρὸς τὴν συγκέντρωσιν τῶν στρατευμάτων νὰ κάμωμεν χρῆσιν τῆς θαλασσίας ὁδοῦ, καὶ ἐντεῦθεν ἡ ἀνάγκη τῆς κατασκευῆς προκυμαιῶν καὶ ἀποβαθρῶν, ἵνα εὐκόλως τὰ στρατεύματα δύνωνται νὰ ἐπιβιβάζωνται καὶ ἀποβιβάζωνται ἐκ τῶν ἀτμοπλοίων. Πάντα ταῦτα λοιπὸν ἀποτελοῦσι τὸ στρατιωτικὸν σύστημα τῆς χώρας, καὶ δι’ αὐτὸ, ἀξιότιμε κύριε ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς Βουλευτὰ, δὲν δυνάμεθα σήμερον νὰ προβῶμεν εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ ἑνὸς καὶ μόνου ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ στρατιωτικὸν σύστημα τῆς χώρας, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ κρατοῦν καὶ τὸ ὁποῖον ἐγὼ πληρέστατα ἀποδέχομαι, διότι νομίζω, ὅτι εἶναι τὸ καταλληλότερον καὶ τὸ προσφορώτερον δι’ ἡμᾶς, καὶ τὸ ὁποῖον παρεδέχθησαν σχεδὸν πάντα τὰ Κράτη τῆς Ἀνατολῆς. Ἀληθῶς ὑπάρχει ἔτι κενόν τι, καὶ τὸ κενὸν τοῦτο θέλει συμπληρωθῆ ἐν τῷ ἑνιαίῳ ὀργανισμῷ, τὸ κενὸν τοῦτο εἶναι τὰ στελέχη τῆς εἰδικῆς αὐτοτελοῦς ἐφεδρείας, καὶ ταῦτα πάντα θὰ ἀρυσθῶμεν ἐκ τῶν στελεχῶν τοῦ μονίμου στρατοῦ, ἐν μέρει τοὐλάχιστον, οἷον τοὺς διοικητὰς τῶν ταγμάτων, διότι οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς ἐφεδρείας θὰ ἦναι ἐπαρκεῖς, ἵνα, συνδυαζόμενοι μετὰ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ, καταρτίσωσι τὰ στελέχη τῆς αὐτοτελοῦς ἐφεδρείας, οὕτως ὥστε καὶ αἱ ὑπολειπόμεναι 50,000 νὰ εὕρωσι τόπον, ὅπως ταχθῶσιν ἐν τῷ στρατεύματι, καὶ μὴ πάθωμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπάθαμεν κατὰ τὸ 1885, ὅτε κατηρτίσαμεν τάγματα ἐκ 3,000 ἢ ἐκ 2,000 ἀνδρῶν, τὰ ὁποῖα ἦτο ἀδύνατον, ὡς ἐκ τῆς φύσεώς των, νὰ κινηθῶσιν· ἠδύνατο εὐκολώτερον νὰ κινηθῇ τὸ ὄρος, παρὰ τάγμα τοιοῦτον. Ἀλλὰ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον δὲν ἀφορᾷ εἰς τροποποίησιν ὀργανισμοῦ λόγῳ τοιᾶσδε ἢ τοιᾶσδε ἀτελείας· τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον ἀφορᾷ εἰς σύστημα οἰκονομίας. Καὶ ἀληθῶς, ἂν ἐξετάσῃ τις τὸ νομοσχέδιον, θέλει ἴδει, ὅτι ὅλαι του αἱ διατάξεις στηρίζονται εἰς οἰκονομίας, οἰκονομίας μὴ θιγούσας τὸ στρατιωτικὸν σύστημα τῆς χώρας. Εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς, ὅτι ἀντὶ τῶν οἰκονομιῶν τούτων, ἀντὶ τῶν νομοσχεδίων τούτων, ἅτινα ὁμιλοῦσι περὶ περικοπῆς δαπανῶν, διατὶ νὰ μὴ παραδεχθῶμεν τὴν διαθεσιμότητα τῶν ἀξιωματικῶν, ἥτις ἠδύνατο νὰ μᾶς δώσῃ τὰ αὐτὰ ἀποτελέσματα; Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, ἀποκρούω διαῤῥήδην τὴν διαθεσιμότητα τῶν ἀξιωματικῶν, διότι αὕτη καθιεροῖ κατάστασιν ὅλως ἐπιζήμιον εἰς τὸ στράτευμα. Καὶ πρῶτον, τίνες οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ μέλλοντες νὰ τεθῶσιν εἰς διαθεσιμότητα; Πόσοι τὸν ἀριθμὸν, καὶ τίς θὰ διαθέσῃ αὐτοὺς εἰς διαθεσιμότητα; Τοῦτο εἶναι ζήτημα σπουδαιότατον· διότι, ἂν μὲν ἀφήσωμεν τὴν ἐκλογὴν εἰς τοὺς ἀξιωματικούς, οὐδεὶς τούτων θὰ θελήσῃ νὰ τεθῇ εἰς διαθεσιμότητα, διότι παράδειγμα τούτων ἔστω ἡ λειτουργία τοῦ νόμου περὶ διαθεσιμότητος τῶν στρατηγῶν καὶ συνταγματαρχῶν ἀπὸ τοῦ 1851, καὶ οὐδεὶς μέχρι τοῦδε ἐδήλωσεν, ὅτι ἐπιθυμεῖ νὰ τεθῇ εἰς διαθεσιμότητα· ἀλλὰ καὶ ἂν παραδεχθῶμεν, ὅτι εἷς ἢ δύο ἐπιθυμοῦσι νὰ τεθῶσιν εἰς διαθεσιμότητα ἐπὶ ὡρισμένον χρόνον, ὅπως διεξαγάγωσι τὰς ἰδιωτικὰς αὑτῶν ὑποθέσεις, δὲν πρέπει βεβαίως διὰ τοῦτο νὰ ψηφίσωμεν εἰδικὸν νομοθέτημα, ἵνα κανονίσωμεν τὴν κατάστασιν τῆς διαθεσιμότητος ὡς κατάστασιν μόνιμον τοῦ ἀξιωματικοῦ. Ὁ ἀξιωματικὸς ἐν τῇ διαθεσιμότητι ἀπολαμβάνει τὰ ¾ τῆς μισθοδοσίας του, καὶ ἂν θελήσωμεν λόγῳ οἰκονομίας νὰ πράξωμεν τοῦτο, θὰ ἀδικήσωμεν τοὺς ἀξιωματικοὺς μεγάλως· διότι, προκειμένου π. χ. περὶ οἰκονομίας 100,000 δραχμῶν, ἡ διαφορὰ τῆς μισθοδοσίας τοῦ συνταγματάρχου, τοῦ ἀντισυνταγματάρχου καὶ τοῦ ταγματάρχου κατὰ μέσον ὅρον εἶναι διαφορὰ 150 δραχμῶν, τουτέστιν ἐν ὅλῳ 1800 δρ. Ἂν θελήσωμεν λοιπὸν νὰ ἐφαρμόσωμεν τὴν διαθεσιμότητα πρὸς ἀπόλαυσιν ὠφελείας 100,000 δραχμῶν, θὰ θέσωμεν εἰς διαθεσιμότητα ἄνω τῶν 55 ἀξιωματικῶν, δηλ. θὰ θέσωμεν πάντας τοὺς ἀντισυνταγματάρχας καὶ συνταγματάρχας. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι καταστροφὴ διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐκείνους; Καὶ ἐπὶ πόσον χρόνον θὰ θέσωμεν αὐτοὺς ἐν διαθεσιμότητι; Βεβαίως οὐχὶ ἐπὶ ἕνα ἢ δύο μῆνας· Θὰ τοὺς τάξωμεν εἰς τὴν διαθεσιμότητα τοὐλάχιστον ἐπὶ ἓξ μῆνας, διότι δὲν πρόκειται νὰ μεταβάλλωμεν καθ’ ἑκάστην τὴν κατάστασιν τῶν ἀξιωματικῶν. Ἂν ὅμως θελήσωμεν νὰ προβῶμεν καὶ προσωτέρω, νὰ θέσωμεν καὶ τοὺς κατωτέρους ἀξιωματικοὺς εἰς διαθεσιμότητα, ἡ διαφορὰ εἶναι 600 δραχμαὶ κατὰ μέσον ὅρον· ὅπως ὅμως ἐπιτύχωμεν τὸ ποθούμενον ἀποτέλεσμα τῶν 100,000 δραχμῶν, ἀνάγκη πᾶσα νὰ ὑπερβῶμεν τοὺς 150 ἀξιωματικούς. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι τοῦτο εἶναι ἄτοπον. Ἄλλως τε τίνες θὰ τεθῶσιν εἰς διαθεσιμότητα; Οἱ αἰτήσοντες; Οὐδεὶς θὰ αἰτήσῃ. Ἡ ὑπηρεσία θὰ τάξῃ τούτους. Καὶ τίνι τρόπῳ θὰ τοὺς τάξῃ; Θὰ λάβῃ τοὺς ἀρχαιοτέρους καὶ θὰ προχωρῇ πρὸς τοὺς κατωτέρους, ἢ ἀναμίξ; Καὶ ἡ ὑπηρεσία αὕτη δὲν ἔχει νὰ ὑποστῇ κλονισμόν; Καὶ ἂν 150 ἢ 200 ἀξιωματικοί, ἀνώτεροι πρὸ πάντων, θεωρηθῶσιν ἄχρηστοι ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, ποῖος θὰ διεξαγάγῃ τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην; Νομίζω, ὅτι ἡ διαθεσιμότης δὲν εἶναι κατάστασις, τὴν ὁποίαν δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν εἰς τὸ στράτευμα, προκειμένου νὰ οἰκονομήσωμεν 200 ἢ 300 χιλιάδας δραχμῶν. Νομίζω, ὅτι τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἐλήφθη διὰ τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου, εἶναι τὸ λυσιτελέστερον. Τὸ προτεινόμενον λοιπὸν νομοσχέδιον ἐγγίζει τὰς ὑπηρεσίας ἐκείνας, αἵτινες κατ’ οὐδὲν παραβλάπτουσι τὸ στράτευμα. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λοκρίδος Βουλευτὴς ἐξέθηκεν ἀρχὰς περὶ στρατεύματος ὅλως διαφόρους τῶν ὑπαρχουσῶν· ὡμίλησε περὶ οἰκονομιῶν, ἀλλὰ περὶ οἰκονομιῶν, διὰ τὰς ὁποίας προβλέπουσιν οἱ καταστατικοὶ νόμοι, περὶ καταργήσεως θέσεων, περὶ διαλύσεως σωμάτων ἢ Σχολῶν, καὶ πρωτίστως περὶ καταργήσεως τῶν θέσεων τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν, καὶ ἔφερεν ὡς παράδειγμα, ἀτυχὲς κατ’ ἐμὲ, ὅτι ἡ κατάργησις τῶν θέσεων τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ στρατεύματος, ὡς τοῦτο ἐπιτυχῶς παρετηρήθη κατὰ τὸν πόλεμον τοῦ 1885 μεταξὺ σερβικοῦ στρατοῦ καὶ βουλγαρικοῦ ἐν τῇ μάχῃ τῆς Σλιβνίτσας...

§75ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Αὐτὸ τὸ δεύτερον μέρος εἶναι τοῦ κ. ἐξ Ἠλείας Βουλευτοῦ.

§76ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Παρακαλῶ. Εἴπετε, ὅτι εἰς τὴν μάχην τῆς Σλιβνίτσας, τὴν ἀτυχῆ διὰ τοὺς Σέρβους...

§77ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ εἴπετε.

§78ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὸ ἐπαναλαμβάνω καὶ νῦν.

§79ΤΣΑΜΑΔΟΣ. .. Ἐνικήθησαν, εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς, διότι ὡδηγοῦντο ὑπὸ στρατηγῶν καὶ συνταγματαρχῶν, ἐνῷ ὁ Βουλγαρικὸς στρατὸς ὡδηγεῖτο ὑπὸ λοχαγῶν καὶ ἑνὸς μόνον ταγματάρχου. Ἀλλ’ ἐπιτρέψατέ μοι, κύριε Βουλευτὰ, νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἐπλανήθητε· καὶ εἶναι συγκεχωρημένον νὰ πλανηθῆτε, διότι δὲν εἶσθε στρατιωτικὸς, δὲν κατεγείνατε εἰς τὴν στρατιωτικὴν ἱστορίαν, καὶ δὲν γνωρίζετε τὰ αἴτια, ἕνεκα τῶν ὁποίων ὁ σερβικὸς στρατὸς ὑπέστη τὴν ἧτταν ταύτην, τὴν ὁποίαν δὲν ἀνέμενεν ἀληθῶς. Ἀλλ’ ἐὰν ἀνελογίζεσθε, ὅτι πρὸ 9 ἐτῶν αὐτὸς ὁ ἴδιος στρατὸς ἐν ἀνοικτῷ πεδίῳ ἐδέχετο τὰς ἀκατασχέτους ὁρμὰς τῶν ὀθωμανικῶν στρατευμάτων, τῶν ὑπερδιπλασίων κατ’ ἀριθμὸν, τῶν ὁδηγουμένων ὑπὸ ἐμπειροτάτου στρατηγοῦ, τοῦ Ἀβδοὺλ–Κερὶμ–πασσᾶ, βεβαίως δὲν ἠθέλετε ἐκφέρει τοιαύτην γνώμην.

§80ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐναντίον τῶν Σέρβων;

§81ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Βεβαίως. Αὐτοὶ οἱ ἴδιοι στρατηγοὶ, οἱ ἴδιοι συνταγματάρχαι ἠγωνίσαντο ἐπὶ ὥρας ὁλοκλήρους· καὶ ὑπέκυψαν μὲν ἀληθῶς περὶ τὴν ἑσπέραν, ἀλλ’ ὑπέκυψαν ὑπὸ τὸ βάρος διπλασίου στρατοῦ γεγυμνασμένου καὶ πεπειραμένου. Ὥστε δὲν ἦτο ἡ παραβολὴ καλὴ, δὲν ἦτο ἐπιτυχής. Ἂν ἐνικήθησαν οἱ Σέρβοι ὑπὸ τῶν Βουλγάρων, ὑπάρχουσιν οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους γνωρίζουσι πάντες οἱ στρατιωτικοὶ, τοὐλάχιστον οἱ καταγινόμενοι εἰς τὴν περὶ τούτων μελέτην, καὶ δὲν ἀποδίδουσι κἀμμίαν αἰτίασιν οὔτε εἰς τοὺς στρατηγοὺς οὔτε εἰς τοὺς συνταγματάρχας. Ἀλλαχοῦ εἶναι τὸ αἴτιον τῆς ἥττης τῶν Σέρβων. Ἀλλὰ ὁ κ. Βουλευτὴς προέβαλε καὶ ἕτερον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει, ὅτι δὲν παραδέχεται τὸ σύστημα τῆς γενικῆς στρατολογίας καὶ τῶν ἐφεδρειῶν τοῦ παρ’ ἡμῖν στρατοῦ· σήμερον ἐπρότεινε σύστημα, δι’ οὗ παραδέχεται στρατὸν ὑπηρεσίας καὶ στρατὸν ἐκπαιδεύσεως. Ἀλλ’ ὁ στρατὸς τῆς ὑπηρεσίας εἶναι καὶ στρατὸς τῆς ἐκπαιδεύσεως, διότι ἡ ὑπηρεσία εἶναι ἐκπαίδευσις, ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ὑπάρχει ἡ ἐκπαίδευσις...

§82ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κατὰ τὸ ἰδικόν σας σύστημα.

§83ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Δὲν εἶναι ἐμὴ γνώμη... Ὅπως ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξέθηκε τὴν γνώμην του, βεβαίως δὲν εἶναι ἰδική μου, διότι ὁ κ. Βουλευτὴς δὲν ἐννοεῖ στράτευμα ἀνανεούμενον ἀπαύστως, ἀλλὰ στράτευμα μόνιμον 10,000 ἀνδρῶν, τὸ ὁποῖον θὰ ἑδρεύῃ μονίμως ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ ἐκεῖ θὰ ἀσκῆται διηνεκῶς, θὰ ὑπάρχῃ δὲ ἕτερον στράτευμα ἐκ 10,000 ἀνδρῶν, τὸ ὁποῖον θὰ ὑπηρετῇ.

§84ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μονοετῆ θητείαν, ἀνανεουμένην κατ’ ἔτος.

§85ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἐν τῷ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίῳ, πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ ἐπιτύχωμεν τὰς δυνατὰς οἰκονομίας, χωρὶς νὰ ἐγγίσωμεν τὸ στρατιωτικὸν σύστημα τῆς χώρας, ἀναγράφομεν τὰς διατάξεις ταύτας, καὶ πρώτη διάταξις εἶναι ἡ θρησκευτικὴ ὑπηρεσία τοῦ στρατοῦ. Ὁ νῦν ἰσχύων νόμος ἀναγράφει περὶ τούτου τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἡ θρησκευτικὴ ἐν τῷ στρατῷ ὑπηρεσία ἐκτελεῖται ὑπὸ εἴκοσι στρατιωτικῶν ἱερέων, ἐξ ἡμισείας πρώτης καὶ δευτέρας τάξεως, καὶ ὑπὸ τῶν κατὰ τόπους ἐφημερίων». Τὴν τελευταίαν ταύτην διάταξιν τῶν κατὰ τόπους ἐφημερίων ἀποδεχόμεθα μόνον, καὶ καταργοῦμεν τοὺς στρατιωτικοὺς ἱερεῖς, διότι οἱ στρατιωτικοὶ ἱερεῖς ἀπεδείχθη ὅτι εἶναι κατὰ τόπους ἐφημέριοι. Ἐκτελοῦντες δὲ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ στρατοῦ, ἀπολαμβάνουσιν οἱ ἡμίσεις 140 καὶ οἱ ἕτεροι ἡμίσεις 160 δραχμὰς ἕκαστος κατὰ μῆνα. Πρὸς τί λοιπὸν αὐτὴ ἡ πολυτέλεια, αὐτὴ ἡ σπατάλη; Παραδεχόμεθα τοὺς ἐφημερίους, καὶ δίδομεν εἰς αὐτοὺς 25 μόνον δραχμὰς κατὰ μῆνα, διὰ νὰ ἐκτελῶσι τὰς ἱεροτελεστίας τοῦ στρατοῦ, τουτέστι τὴν μετάληψιν, τοὺς ἁγιασμοὺς κλπ., οἱ δὲ στρατιῶται, ἀείποτε ἐκκλησιαζόμενοι εἰς τὰς ἐκκλησίας τῶν πόλεων, θέλουσι καὶ νῦν ἐκκλησιάζεσθαι εἰς ταύτας.

§86ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἡ δαπάνη περιορίζεται οὕτω πως εἰς πόσον;

§87ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Εἰς 8,000 δραχμάς.

§88ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἐνθυμεῖσθε πόσα ἀναγράφετε;

§89ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Μὴ ἀνησυχεῖτε· ὁ προϋπολογισμὸς δὲν θὰ πάθῃ τίποτε· ὁ προϋπολογισμὸς θὰ μείνῃ ἄθικτος. Δὲν θὰ ὑπερβῶμεν τὸ κεφάλαιον τοῦ προϋπολογισμοῦ. Περὶ αὐτοῦ νὰ ἦσθε παραβέβαιος. Δευτέρα διάταξις σπουδαιοτάτη εἶναι ἡ τῶν μουσικῶν. Ἀληθῶς ἡ μουσικὴ ὑπῆρξε μέσον διασκεδάσεως μᾶλλον τῶν πόλεων, παρὰ τοῦ στρατεύματος· σήμερον αἱ μουσικαὶ δὲν ἀποτελοῦσιν ἀπαραίτητόν τι διὰ τὸ στράτευμα. Ἑπομένως εἶναι προτιμότερον τὴν δαπάνην ταύτην νὰ διαθέσωμεν εἰς ἄλλας ἀνάγκας τοῦ στρατοῦ, παρὰ πρὸς τέρψιν αὐτοῦ, τὴν ὁποίαν, τέρψιν δὲν ἀπολαμβάνει τὸ στράτευμα, ἀλλ’ ἀπολαμβάνουσιν αἱ πόλεις. Ἀληθῶς αἱ πόλεις ἔχουσιν ἀνάγκην μουσικῆς, ἀλλὰ δύνανται νὰ οἰκονομηθῶσιν ἄλλως πως, καταρτίζουσαι φιλαρμονικὰς μουσικάς, δὲν βλάπτει δὲ τὸ στράτευμα ποσῶς ἡ ἀπομάκρυνσις τῶν διαφόρων μουσικῶν· διότι καὶ ἄλλοτε τὸ ἱππικὸν εἶχε μουσικήν, ἂν ἐνθυμῆσθε, σήμερον δὲν ἔχει, ἀλλ’ ἐκ τούτου τίποτε δὲν ἔπαθε βεβαίως τὸ ἱππικόν. Αἱ ἄλλαι διατάξεις, αἱ ἀναγεγραμμέναι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἔχουσιν ὅλως κανονιστικὸν σκοπόν...

§90ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ὅλας τὰς μουσικὰς τὰς καταργεῖτε;

§91ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Πλὴν μιᾶς.

§92ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἂν ἦναι δυνατὸν, νὰ διατηρήσητε τοὐλάχιστον τρεῖς, διὰ τὰ τρία ἀρχηγεῖα· ἕκαστον ἀρχηγεῖον νὰ ἔχῃ μουσικήν.

§93ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Προκειμένου περὶ μέτρου γενικοῦ, νομίζω, ὅτι τὸ μέτρον τοῦτο πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς ὅλους. Διὰ τὰς Ἀθήνας ποιούμεθα ἐξαίρεσιν, διότι καὶ ὑπὸ ἐξαιρετικὰς περιπτώσεις διατελεῖ ἡ πρωτεύουσα τοῦ Κράτους.

§94ΚΡΙΤΣΑΣ. Δὲν ἐσκόπουν, Κύριοι, νὰ ἀπασχολήσω καὶ πάλιν τὴν Βουλὴν, καὶ τοῦτο, διότι εἶχον πάντοτε ἐν ἐμαυτῷ καὶ νῦν ἔτι ἔχω τὴν συναίσθησιν τῆς πρὸς τοῦτο ἀνεπαρκείας μου, ἐπειδὴ ὡς ἀξιωματικὸς μὲν τυγχάνω ὢν ὁ κατώτερος κατὰ βαθμὸν τῶν ἐνταῦθα παρακαθημένων τοιούτων, ὡς Βουλευτὴς δὲ, ἀνήκω εἰς τὴν κλάσιν τὴν περιλαμβάνουσαν τοὺς μᾶλλον ἀπείρους, οἵτινες μετὰ δυσκολίας μεγίστης ἀποφασίζουσι νὰ λαμβάνωσιν ἐνταῦθα τὸν λόγον, φοβούμενοι μὴ προσκόψωσί που, ὡς τὸ πρῶτον σχόντες τὴν τιμὴν νὰ παρακαθίσωσιν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, τὴν ὁποίαν συνήθως κοσμοῦσιν οἱ ἐπίλεκτοι κατὰ τὸ πλεῖστον τοῦ Κράτους. Ἐνῷ ὅμως ὑπὸ τῆς συναισθήσεως ταύτης μοὶ ἐπεβάλλετο νὰ ἀκούω μᾶλλον ἢ νὰ ὁμιλῶ, αἴφνης ῥιφθὲν ἐν μέσῳ ἡμῶν τὸ ζήτημα τοῦτο, μοὶ ἐνέπνευσε τὴν ἰδέαν νὰ μὴ σιωπήσω, ἰδέαν ἀγαγοῦσάν με εἰς τὴν συμμετοχὴν τῆς συζητήσεως, ἣν μοὶ ἐπέβαλε καθῆκον ὀφειλόμενον εἰς τὸν στρατὸν, εἰς τὸν ὁποῖον καὶ ἐγὼ ἀπὸ δεκαπενταετίας ἤδη ἀνήκω. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι, ἵνα ὁμιλήσῃ τις ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων, ἀνάγκη νὰ ᾖ πολὺ ἐξησκημένος περὶ τὸ λέγειν, ἵνα οὕτω δυνηθῇ νὰ κρατήσῃ ἐν προσοχῇ τοὺς ἐντίμους ἀκροατάς του· ἐγὼ δὲ, ἐστερημένος τῶν τοιούτων πλεονεκτημάτων γινώσκω ἀπὸ τοῦδε, ὅτι δὲν θέλω εὐαρεστήσει τοὺς συναδέλφους μου...

§95ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀπατᾶσθε. Πολὺ ὡραῖα!

§96ΚΡΙΤΣΑΣ. Καὶ διὰ τοῦτο δὲν κρίνω ἄσκοπον νὰ γνωρίσω αὐτοῖς, ἀρχόμενος τοῦ λόγου, ὅτι πᾶν ὅ,τι θέλω εἴπει, δὲν θὰ ἀποτελῇ καλλιέπειαν ἢ ἔντεχνόν τινα ὁμιλίαν, ἀλλὰ θὰ περιέχῃ ἀλήθειαν ἀδιαφιλονείκητον, ἐκ τῆς ὁποίας καὶ μόνης ἀντλήσας τὸ θάῤῥος, ἐτόλμησα νὰ παρουσιασθῶ ἐνώπιον ὑμῶν, ἵνα εἴπω τινὰ ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, τοῦ ἀφορῶντος εἰς τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ.

§97ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὡραῖα! ὡραῖα!

§98ΚΡΙΤΣΑΣ. Καὶ προκειμένου, Κύριοι, περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ καθ’ ἡμᾶς στρατοῦ, δύναταί τις, γινώσκων τὰ πράγματα, νὰ ὁμιλήσῃ διὰ μακρῶν. Ἀλλ’ ἐγὼ, ἔχων ὑπ’ ὄψιν ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὸ ὕψος τοῦ ζητήματος, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὴν πρὸς ἐξέτασιν αὐτοῦ ἀνεπάρκειάν μου, καὶ ἐπὶ τέλους ὅτι σήμερον δὲν πρόκειται περὶ ψηφίσεως ὁλοκλήρου συστήματος, ἀλλὰ ἁπλῶς περὶ τροποποιήσεών τινων ἐπ’ αὐτοῦ, δὲν θέλω ἐκταθῆ, καὶ θέλω περιορισθῆ νὰ εἴπω τινὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν παρατηρουμένην ἀπό τινος ἀνομοιότητα ὡς πρὸς τὴν προαγωγὴν τῶν ἀξιωματικῶν τῶν διαφόρων ὅπλων, ἰδίως δὲ τοῦ πεζικοῦ. Ἀληθὲς εἶναι, Κύριοι, ὅτι τὰ διάφορα τοῦ στρατοῦ ὅπλα δὲν ἀπολαύουσι παρὰ ταῖς ἑκάστοτε Κυβερνήσεσιν ἢ τῇ ἑκάστοτε κεντρικῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ στρατοῦ τῆς αὐτῆς προστασίας, ἔτι δὲ ἀληθέστερον, ὡς πάντες γνωρίζομεν, ὅτι ἡ τοιαύτη διάκρισις δύναται νὰ ἐπιφέρῃ χαλάρωσιν εἰς τὰ δύο ἀπαραίτητα διὰ πάντα στρατὸν αἰσθήματα, τουτέστι τὰ αἰσθήματα τῆς συγκρατούσης τὸν στρατὸν πειθαρχίας καὶ τῆς ἐνθουσιώσης αὐτὸν συμπνοίας, χαλάρωσιν, ἥτις, προϊόντος τοῦ χρόνου, δύναται νὰ ἔχῃ τὰς χειρίστας τῶν συνεπειῶν. Καὶ ἀληθῶς, τί δυνάμεθα νὰ ἐλπίζωμεν ἀπὸ στρατοῦ ἐστερημένου τῶν δύο τούτων μοχλῶν, οἱ ὁποῖοι καὶ μόνοι δύνανται νὰ τὸν ὑψώσωσιν εἰς τὴν ἐμπρέπουσαν αὐτῷ θέσιν; Ἀπὸ δεκαπενταετίας, ὡς εἶπον, Κύριοι, ἐταύτισα καὶ ἐγὼ τὴν τύχην μου μὲ τὸν στρατὸν, ἀπὸ ὀκταετίας δὲ ἀνήκων εἰς τὴν τάξιν τῶν ἀξιωματικῶν, πολλάκις, ἵνα μὴ εἴπω πλειστάκις, ἔσχον τὴν ἀφορμὴν νὰ στενάξω μετὰ τῶν συναδέλφων μου στεναγμὸν ἀπογοητεύσεως ἐπὶ τῷ ἀναμένοντι ἡμᾶς μέλλοντι· διότι πάντοτε μὲν, ἰδίως ὅμως κατὰ τὰ 8 ταῦτα τελευταῖα ἔτη, κατὰ τὰ ὁποῖα κατέχω τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ ἐν τῷ πεζικῷ, διέκρινα ἀνισότητά τινα προστασίας ἐκ μέρους τῆς κεντρικῆς τοῦ στρατοῦ ὑπηρεσίας πρὸς τὰ διάφορα ὅπλα τοῦ στρατοῦ, καὶ ἀνισότητα τοιαύτην, ὥστε ἀπό τινος ἐπίστευσα, ὅτι λίαν ἐπιτυχῶς ἡ κεντρικὴ τοῦ στρατοῦ ὑπηρεσία παρεβλήθη ποτὲ ὑπό τινος, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ τὸ εἴπω, πρὸς μητρυιὰν καλῆς ὁπωσδήποτε ἀγωγῆς, ἡ ὁποία διὰ μὲν τὰ ἴδια αὐτῆς τέκνα δεικνύει ἀπερίγραπτον, ὡς πᾶσα μήτηρ, στοργὴν καὶ μέριμναν, διὰ δὲ τὰ τῆς προκατόχου της ὄχι βεβαίως μῖσος, ἀλλ’ ἀσύγγνωστον ἀδιαφορίαν, ἥτις δὲν κινεῖ μὲν τὸν πρὸς αὐτὴν φθόνον τῶν ὀρφανῶν, ἀλλὰ βυθίζει αὐτὰ εἰς ἀπογοήτευσιν, ἡ ὁποία πάντοτε ἀπεδείχθη μήτηρ τῆς μελαγχολίας καὶ τῆς παραλύσεως. Ἀπὸ πολλοῦ, Κύριοι, καὶ ἐπὶ πολὺ παρετηρεῖτο ποιά τις δυσκολία περὶ τὴν προαγωγὴν τῶν ἀξιωματικῶν πάντων ἐν γένει τῶν ὅπλων· ἐνθυμοῦμαι καὶ ἐγὼ δύο, νομίζω, ἀξιωματικοὺς τοῦ μηχανικοῦ, τοὺς ὁποίους ἐβαρύνθην βλέπων φέροντας ἐπὶ τῶν ὤμων αὐτῶν τὰς ἐπωμίδας τοῦ λοχαγοῦ ἐπὶ 10 καὶ πλέον ἔτη, δὲν λησμονῶ ὅμως καὶ ἄλλους ἄλλων σωμάτων, οἱ ὁποῖοι καθηλώθησαν, οὕτως εἰπεῖν, εἰς τὸν αὐτὸν βαθμὸν ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν. Καὶ ἡ ὑπηρεσία, κατιδοῦσα τὸν μαρασμὸν, ὅστις ἠπείλει τότε τοὺς ἀξιωματικούς, ἐζήτησε τὴν εὕρεσιν τρόπου, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἠδύνατο ν’ ἀνακουφίσῃ τοὺς ἀπέλπιδας. Καὶ δὴ ἐν ἔτει 1887 ἰδίως ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, νῦν δὲ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὑπέβαλεν ἐνταῦθα ὀργανισμὸν, ὁ ὁποῖος, ψηφισθεὶς καὶ ἀμέσως ἐφαρμοσθεὶς, ἐθεράπευσε μὲν τὴν νόσον ἐκείνην καὶ προήγαγε πολλοὺς τῶν ἀξιωματικῶν, ὄχι ὅμως ὅλων τῶν ὅπλων. Καὶ διὰ τοῦτο, Κύριοι, ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης βλέπομεν εἴς τινα μὲν τῶν ὅπλων τοὺς ἀξιωματικοὺς ἀνερχομένους μετὰ καταπληκτικῆς ταχύτητος τὴν κλίμακα τῆς προαγωγῆς, τὴν προαγωγὴν δὲ εἰς τὸ πεζικὸν βαίνουσαν μὲ βῆμα σημειωτὸν, ἢ τὸ πολὺ βραδυποροῦσαν ὡς ἱστιοφόρον πλοῖον εὑρισκόμενον ἐν πελάγει, τοῦ ὁποίου τὰ ὕδατα ἐλαχίστη καὶ ἀνεπαίσθητος πνοὴ ἀνέμου ταράσσει. Ἵνα δὲ δείξω, ὅτι τὰ λεγόμενά μου στηρίζονται ἐπὶ τῆς ἀληθείας, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ἀναγνώσω τὰ ἀποτελέσματα τῶν μέτρων ἐκείνων. Κατὰ τὴν «Ἐπετηρίδα τοῦ Στρατοῦ», ἡ ὁποία, ὡς γνωρίζετε, ἔχει ἐπίσημον χαρακτῆρα καὶ εἶναι καὶ ἀδιαφιλονείκητος, 20 ἀνθυπολοχαγοὶ τοῦ πεζικοῦ, προαχθέντες εἰς τὸν βαθμὸν τοῦτον ἀπὸ τῆς 5 Ἰουλίου 1884, μένουσιν ἀκόμη ἀνθυπολοχαγοί· 84 ἕτεροι ἀνθυπολοχαγοί, προαχθέντες εἰς τὸν βαθμὸν τοῦτον τῇ 17 Αὐγούστου 1885, μένουσιν εἰσέτι κατέχοντες τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ· ἀφίνω δὲ τοὺς μετ’ αὐτοὺς ἐρχομένους, ἤτοι τοὺς ἐκ τοῦ Σχολείου τῶν ὑπαξιωματικῶν ἐξελθόντας.

§99ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Πόσοι προήχθησαν εἰς ἀνθυπολοχαγοὺς κατὰ τὸ 1885, πρὸ τῆς ἐξόδου τῶν μαθητῶν ἐκ τοῦ Σχολείου τῶν ὑπαξιωματικῶν;

§100ΚΡΙΤΣΑΣ. Αὐτοὶ οἱ 84.

§101ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Πρὸ πόσου χρόνου ἐπροβιβάσθησαν οἱ ἐκ τοῦ στρατοῦ πρὸ τῆς ἐξόδου τῶν μαθητῶν;

§102ΚΡΙΤΣΑΣ. Πρὸ 15 μηνῶν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ οἱ 20, οἱ δὲ ἄλλοι 84, τοὺς ὁποίους ἀνέφερα, προήχθησαν πρὸ ἑνὸς μηνός.

§103ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἐντεῦθεν τὸ κακόν.

§104ΚΡΙΤΣΑΣ. Θὰ εἴπω περὶ τούτου. Ὡς εἴδομεν λοιπὸν, ἔχομεν ἀνθυπολοχαγοὺς εἰς τὸ πεζικὸν μετροῦντας ἤδη τὸ ἔννατον ἔτος τῆς ὑπηρεσίας εἰς τὸν αὐτὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ· ἐννέα ἔτη, εἰς τὰ ὁποῖα ἐὰν προσθέσωμεν καὶ τρία εἰσέτι, τὰ ὁποῖα διήνυσαν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ, δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι αὐτοὶ μένουν ἐν τῷ αὐτῷ βαθμῷ ἐπὶ 12 ἔτη. Τί δὲ παρατηρεῖται εἰς τὰ ἄλλα ὅπλα; Καὶ ἐν πρώτοις εἰς τὸ πυροβολικὸν κατὰ τὸ 1883 ἐξῆλθον μαθηταὶ ἐκ τοῦ Σχολείου τῶν Εὐελπίδων ὡς ἀνθυπολοχαγοί, καὶ ἐκ τούτων πολλοὶ κατέχουν ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους τὸν βαθμὸν τοῦ λοχαγοῦ, μεταξὺ δὲ τούτων εἶναι καὶ ὁ συνάδελφός μας καὶ φίλτατός μοι κ. Μήτσας. Κατὰ τὸ 1886 ἐξῆλθεν ἑτέρα τάξις, ἐκ τῆς ὁποίας πολλοὶ κατετάχθησαν εἰς τὸ πυροβολικὸν ἐπίσης ὡς ἀνθυπολοχαγοί· ἐκ τούτων περὶ τοὺς 20 ἄλλοι μὲν εἶναι ὑπολοχαγοὶ ἀπὸ τοῦ 1892, ἄλλοι δὲ ὑπολοχαγοὶ ἐπίσης ἀπὸ τοῦ 1889, ἤτοι 3 ἔτη μετὰ τὴν ἔξοδόν των καὶ τὸν διορισμόν των ὡς ἀνθυπολοχαγῶν. Εἰς τὸ μηχανικὸν, ἐξελθόντες τινὲς καὶ καταταχθέντες ἐν αὐτῷ ὡς ἀνθυπολοχαγοὶ ἐν ἔτει 1885, ἤτοι 15 μῆνας μετ’ ἐκείνους τοῦ πεζικοῦ, κατέχουσιν ἤδη τὸν βαθμὸν τοῦ λοχαγοῦ ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους, οἱ τὸ 1888 δὲ ἐξελθόντες εἰς τὸ μηχανικὸν ἐγένοντο ὑπολοχαγοὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος. Δὲν εἶναι δὲ μόνον τὰ σώματα ταῦτα, εἶναι καὶ τὸ σῶμα τῆς χωροφυλακῆς. Ὀκτὼ ἐνωμοτάρχαι, προαχθέντες κατὰ τὸν Μάϊον τοῦ 1889 εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπομοιράρχου, κατέχουσιν ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπομοιράρχου, ἐνῷ οἱ 5 ἔτη πρὸ αὐτῶν γενόμενοι ἀνθυπολοχαγοὶ εἰς τὸ πεζικὸν εἰσιν εἰσέτι ἀνθυπολοχαγοί. Εἶπον πρότερον, ὅτι κατὰ τὸ 1887 ἡ τότε Κυβέρνησις, θελήσασα νὰ ἀνακουφίσῃ τοὺς ἀξιωματικούς, ἔλαβε μέτρα τινά, ἐκ τῶν ὁποίων πρωτεύουσι τὰ ἑξῆς· ὡς πρὸς τὸ μηχανικὸν συνέστη τεχνικὸν συμβουλευτικὸν τμῆμα μηχανικοῦ, τὸ ὁποῖον συστηθὲν ἔχει ὀργανικὰς θέσεις (ἀναγινώσκει): «2 ἀντισυνταγματαρχῶν, 2 ταγματαρχῶν, 2 λοχαγῶν αʹ τάξεως, 2 ὑπολοχαγῶν, ὑπαξιωματικῶν κλπ.» Διὰ τὴν μισθοδοσίαν τούτων, ὡς καὶ δι’ ἀπαραιτήτους τινὰς ἀνάγκας τοῦ τμήματος τούτου, τὸ Δημόσιον ὑφίσταται τὴν δαπάνην 46,000 δραχμῶν κατ’ ἔτος. Ποῖος ὁ σκοπὸς τοῦ τμήματος τούτου, ποῖα τὰ ἔργα του, ἀποφεύγω νὰ εἴπω, διότι δὲν ἀνήκει εἰς ἐμὲ τοῦτο. Ἐκτὸς τοῦ συμβουλευτικοῦ τμήματος, ὠργάνωσαν τότε σχολεῖον συντάγματος τοῦ μηχανικοῦ. Γνωρίζετε, Κύριοι, ὅσοι ἠθελήσατέ ποτε νὰ ἐρωτήσητε, ὅτι εἰς πᾶν σύνταγμα στρατοῦ ὑπάρχει σχολεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον διδάσκουσι τοὺς ὑπαξιωματικοὺς διάφορα ἀντικείμενα τῆς ὑπηρεσίας πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ καταστήσωσιν αὐτοὺς ἱκανωτέρους καὶ τὰ μάλιστα ἀνταποκρινομένους εἰς τὰς ἀπαιτήσεις τῆς ὑπηρεσίας, τοιοῦτον δὲ σχολεῖον ἦτο ἔκτοτε καὶ εἰς τὸ μηχανικόν. Οἱ τοῦ σώματος ὅμως τοῦ μηχανικοῦ, θελήσαντες τότε νὰ διοργανώσωσι τὸ σχολεῖον αὐτὸ ἐπὶ τὸ τελειότερον καὶ εἰς τρόπον ὥστε οἱ ἐξερχόμενοι ἐκ τοῦ σχολείου τούτου νὰ καταρτίζωνται οὕτως, ὥστε νὰ δύνωνται νὰ ἀναπληρῶσί ποτε καὶ τοὺς ἀξιωματικοὺς εἰς ἐπιστημονικάς τινας, ἐλαφρὰς πάντοτε, ὑπηρεσίας, ἐπρότειναν νὰ διοργανισθῇ τὸ σχολεῖον τοῦτο, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἡ τότε ἐδέχθη τὴν πρότασίν των ὡς ὀρθήν, ὡς καὶ εἶναι τοιαύτη. Ἐνῷ ὅμως ἠδύναντο τὸ σχολεῖον τοῦτο νὰ τὸ συστήσωσι χωρὶς νὰ προστεθῇ τόσον μέγα προσωπικὸν ἀξιωματικῶν, ἀποβλέψαντες εἰς τὴν ὁμολογουμένως ἐπικρατοῦσαν τότε εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ σώματος ἐκείνου βραδεῖαν προαγωγὴν, ἐσύστησαν ὀργανικὰς θέσεις ἰδιαιτέρας, ἐνῷ τὰ καθήκοντα τῶν ἀξιωματικῶν τούτων ἠδύναντο νὰ ἐκπληρώσωσιν αὐτοὶ οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ συντάγματος τοῦ μηχανικοῦ, ὡς γίνεται ἤδη καὶ διὰ τὸ σχολεῖον τῶν ὑπαξιωματικῶν. Καὶ δὴ ἐν τῷ σχολείῳ τούτῳ ὠργανίσθησαν θέσεις 1 ἀντισυνταγματάρχου, 1 ταγματάρχου, 2 λοχαγῶν, 2 ἀνθυπολοχαγῶν, 1 ἀνθυπασπιστοῦ, 1 διδασκάλου ἰδιώτου κλπ. Διὰ τὸ σχολεῖον δὲ τοῦτο, ὡς καὶ δι’ ἀπαραιτήτους ἄλλας ἀνάγκας, τὸ Δημόσιον ὑφίσταται ἐτησίαν δαπάνην 36,000 δραχμῶν. Ἕτερον μέσον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπεζητήθη ἡ προαγωγὴ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ μηχανικοῦ, ἦτο καὶ τὸ ἑξῆς. Μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ὡς θὰ γνωρίζετε πάντες, ὑφίσταντο 8 Διευθύνσεις Μηχανικοῦ, αἱ ὁποῖαι εἶχον τὰ ὑπὸ τῶν κανονισμῶν διαγεγραμμένα καθήκοντα, τὰ αὐτὰ δὲ καθήκοντα ἐξακολουθοῦν νὰ ἔχωσι καὶ ἤδη. Τότε ὅμως ἡ ὑπηρεσία, χάριν οἰκονομίας ἴσως, ἠθέλησε τὰς 8 ταύτας Διευθύνσεις νὰ περιορίσῃ εἰς 4, καὶ ὄντως περιώρισε ταύτας εἰς τέσσαρας. Ἀλλὰ λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὁ περιορισμὸς θ’ ἀπέβαινεν ἐπιβλαβὴς εἰς τὴν προαγωγὴν τῶν ἀξιωματικῶν, ἐσκέφθη νὰ δημιουργήσῃ θέσεις ὄχι λοχαγῶν μόνον,—διότι ὑπὸ λοχαγῶν διηυθύνοντο αἱ ὀκτὼ ἐκεῖναι Διευθύνσεις, ἀλλὰ ταγματαρχῶν καὶ ἀντισυνταγματαρχῶν, — καὶ διὰ τοῦτο, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς ἐμειώθη ὁ ἀριθμὸς τῶν Διευθύνσεων, ἀφ’ ἑτέρου ηὐξήθη τὸ προσωπικὸν ὡς ἑξῆς: εἰς 2 ἀντισυνταγματάρχας, 4 ταγματάρχας, 6 λοχαγοὺς, 8 ὑπολοχαγοὺς, 16 ἀνθυπολοχαγοὺς ἢ ἀνθυπασπιστὰς, ἐλλείψει βοηθῶν, οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ ἐξέρχωνται ἐκ τοῦ σχολείου συντάγματος μηχανικοῦ, τὸ ὁποῖον οὐδένα μέχρι τοῦδε ἀκόμη καρπὸν ἀπέφερε.

§105ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Πρότερον τί εἴχομεν;

§106ΚΡΙΤΣΑΣ. 8 λοχαγοὺς, 8 ὑπολοχαγοὺς, 8 ἀνθυπολοχαγοὺς. Καὶ διὰ τὰς Διευθύνσεις ταύτας τὸ Δημόσιον δαπανᾷ 130,600 περίπου δραχμὰς κατ’ ἔτος. Καὶ ἡ δαπάνη τότε βεβαίως θὰ ἦτο ὀλιγωτέρα, διότι ἤδη ἐκταθεισῶν τῶν περιφερειῶν τῶν τεσσάρων αὐτῶν Διευθύνσεων, ὑποβάλλεται τὸ Δημόσιον εἰς πλείονας δαπάνας, διὰ τὸν λόγον, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ ἀποστελλόμενοι πρὸς ἐπίβλεψιν ἀνεγέρσεως μιᾶς οἰκοδομῆς ἢ πρὸς ἐκτέλεσιν ἄλλου ἔργου διανύουσι μεγαλειτέρας ἀποστάσεις, καὶ τὸ Δημόσιον πληρώνει αὐτοῖς τὰ ὁδοιπορικὰ, σὺν τούτοις δὲ καὶ τετράδραχμον καθ’ ἑκάστην ἡμέραν λόγῳ ἐπιστημονικῆς ἐργασίας. Ἐκτὸς τούτου καὶ πάλιν διὰ τὸ μηχανικὸν σῶμα συνεστήθη καὶ τοπογραφικὸν τμῆμα, τὸ ὁποῖον κύριον σκοπὸν εἶχε τὴν ἐπίβλεψιν τῶν τοπογραφικῶν ἐν γένει ἐργασιῶν, καὶ τὸ τμῆμα τοῦτο σύγκειται ἐξ ἑνὸς ἀντισυνταγματάρχου, 2 λοχαγῶν, 2 ὑπολοχαγῶν, 2 ἀνθυπολοχαγῶν, θέσεων, ἐννοεῖται, ἀναγεγραμμένων ἐν τῷ ὀργανισμῷ. Καὶ εἰς τὴν μισθοδοσίαν τῶν ἀξιωματικῶν τούτων ἐὰν προσθέσητε τὴν συντήρησιν ἵππων καὶ ἄλλα τινὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται καὶ διὰ τὰ ἄλλα τμήματα, θὰ ἴδητε ὅτι τὸ Δημόσιον δαπανᾷ περὶ τὰς 25,000 δραχμῶν κατ’ ἔτος. Καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς πρὸ ἡμερῶν, ἐγερθέντος ζητήματός τινος ἀφορῶντος τὸ τμῆμα τοῦτο, ὡμολόγησεν ὅτι ἀπὸ 2 ἢ 3 ἐτῶν τὸ τμῆμα τοῦτο δὲν ἔχει ἐργασίαν, διότι ἀπὸ τῆς ἀφίξεως ἐνταῦθα τῆς γεωδαιτικῆς αὐστριακῆς ἀποστολῆς ἡ ὑπηρεσία τοῦ τμήματος τούτου ἀνεστάλη. Ἐγὼ μόνον γνωρίζω, ὅτι τὸ τμῆμα τοῦτο ἀργεῖ, διότι, ὡς γνωρίζω, εἶναι μόνον μία τράπεζα ἐῤῥιμμένη εἰς τὸ ὑπερῷον τοῦ Στρατοδικείου μας, ἔχουσα τὸ ὄνομα τοῦ γραφείου· ἐὰν θέλητε δὲ καὶ ἓν ἄλλο, ὁ παρὰ τῷ τμήματι τούτῳ ἀπεσπασμένος ὡς ἀγγελιαφόρος στρατιώτης, πρὸ πολλοῦ μὴ γνωρίζων καὶ αὐτὸς ποῦ ἀνήκει, διαιτᾶται καὶ μένει εἰσέτι εἰς ἕνα συγγενῆ του ὀπωροπώλην παρὰ τὸν Ἅγιον Παντελεήμονα (γέλως). Ἐκτὸς δὲ ὅλων αὐτῶν, τὰ ὁποῖα ἀνέφερα, συνεστήθη τότε καὶ Ἐπιθεώρησις Μηχανικοῦ, ἡ ὁποία σύγκειται ἀπὸ 1 συνταγματάρχην καὶ 1 λοχαγὸν ὡς ὑπασπιστὴν αὐτοῦ. Ὡς πρὸς τὸ πυροβολικόν. Συνέστη τότε Ἐπιθεώρησις τοῦ Πυροβολικοῦ, συγκειμένη ἐκ συνταγματάρχου καὶ λοχαγοῦ ὡς ὑπασπιστοῦ, καὶ τεχνικὸν συμβουλευτικὸν τμῆμα πυροβολικοῦ, συγκείμενον ἐξ ἑνὸς ἀντισυνταγματάρχου, ἑνὸς ταγματάρχου, ἑνὸς λοχαγοῦ κλπ., τὰ ὁποῖα ἔχουσι τὸ καθῆκον νὰ μετρῶσι τὰς ἀρχικὰς ταχύτητας τῶν βλημάτων καὶ νὰ ἐκτελῶσιν ἄλλας τινὰς ὑπηρεσίας, ὄντως λίαν χρησίμους καὶ ἀπαραιτήτους διὰ τὸ ὅπλον τοῦτο. Ἐφέτος δὲ εἰς τὸ πυροβολικὸν συνιστᾶται τὸ Σχολεῖον Βολῆς, διὰ τὸ ὁποῖον ἐλπίζω νὰ ἐπαρκέσῃ τὸ προσωπικὸν τοῦ τεχνικοῦ συμβουλευτικοῦ τμήματος, διότι καὶ αὐτὸ εἰς τὰς αὐτὰς σχεδὸν ἐργασίας πρόκειται ν’ ἀσχοληθῇ. Ἐκτὸς δὲ τούτων, ἔκτοτε παρετηρήθη καὶ μία τάσις εἰς τὸ νὰ καταλαμβάνωνται αἱ θέσεις κατὰ προτίμησιν ὑπὸ ἀξιωματικῶν τῶν τεχνικῶν λεγομένων ὅπλων...

§107ΡΑΛΛΗΣ. Ὀργανικαὶ θέσεις;

§108ΚΡΙΤΣΑΣ. Μάλιστα... Τὰς θέσεις ταύτας θεωρῶ περιττὸν νὰ ἀναφέρω, διότι, ἐάν τις ῥίψῃ βλέμμα ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, θέλει ἀρυσθῆ ἐκεῖθεν τὴν πληροφορίαν ταύτην, καθόσον εἰς τὰς πλείονας τῶν θέσεων αὐτῶν εἶναι ἀναγεγραμμένοι μισθοὶ διδόμενοι εἰς τὸ πυροβολικὸν καὶ τὸ μηχανικὸν, καὶ ὄχι οἱ μικρότεροι, οἵτινες δίδονται εἰς τὸ πεζικόν. Ἀλλ’ ἰδού τινες ἐξ αὐτῶν. Τὸ Φρουραρχεῖον Ἀθηνῶν πάντοτε τὸ διηύθυνεν ἀξιωματικὸς τοῦ πεζικοῦ μέχρι τοῦ θανάτου τοῦ μακαρίτου Χατηριάδου. Ἔκτοτε δὲν θὰ εὑρέθη ἴσως κατάλληλος εἰς τὸ πεζικὸν συνταγματάρχης διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων αὐτῶν, καὶ ἡ ὑπηρεσία αὕτη ἀνετέθη εἰς συνταγματάρχην τῶν τεχνικῶν ὅπλων. Παρετηρήθη προσέτι, ὅτι τὰς θέσεις τῶν εἰσηγητῶν τοῦ Φρουραρχείου Ἀθηνῶν καὶ ἄλλων, τὰ ὁποῖα ἐλειτούργουν μέχρι τοῦδε, τὰς κατέλαβον ἀξιωματικοὶ τῆς χωροφυλακῆς, ὡς νὰ ἦναι βέβαιον, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ πεζικοῦ, οἱ ὁποῖοι πάντοτε τὰς κατεῖχον, δὲν ἦσαν εἰς θέσιν νὰ ἐκπληρώσουν ἀνακριτικὴν ὑπηρεσίαν, ἐνῷ ἐπισήμως ἡ Βουλὴ ἀνέθηκε καὶ εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ πεζικοῦ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἀστυνομικῆς ὑπηρεσίας, ἡ ὁποία, νομίζω, εἶναι κατὰ τὸ πλεῖστον ὑπηρεσία τοιαύτη. Τὰς φυλακὰς τῶν στρατιωτικῶν ὑποδίκων ἄλλοτε τὰς κατεῖχον ἀξιωματικοὶ τοῦ πεζικοῦ· ἤδη τὰς κατέχουσι τοιοῦτοι τῆς χωροφυλακῆς. Εἰς τὸ Ἀναθεωρητικὸν καὶ τὰ δύο τακτικὰ Στρατοδικεῖα ἐκ τῶν 15 θέσεων, ἤτοι ἕνδεκα ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν καὶ 4 λοχαγῶν, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουσι, τὸ πεζικὸν κατέχει μόνον τὰς θέσεις ἑνὸς ταγματάρχου καὶ δύο λοχαγῶν, ἤτοι τὰς κατωτέρας, ἐσχάτως δὲ ἐτοποθετήθη καὶ εἷς ἀντισυνταγματάρχης. Αὐταὶ λοιπὸν, Κύριοι, εἶναι αἱ θέσεις αἱ δημιουργηθεῖσαι χάριν τῆς προαγωγῆς τῶν ἀξιωματικῶν τῶν ὅπλων ἐκείνων, αὗται δὲ αἱ ὑπηρεσίαι αἱ συστηθεῖσαι, καὶ πάλιν χάριν αὐτοῦ τοῦ σκοποῦ, καὶ διὰ τὰς ὁποίας τὸ Κράτος δαπανᾷ περὶ τὰς 400,000 δραχμῶν κατ’ ἔτος. Ἀλλ’ ἐνῷ τόσαι καὶ τόσαι δαπάναι ἐγένοντο, τόσαι καὶ τόσαι θέσεις καὶ ὑπηρεσίαι ἐδημιουργήθησαν, ἐρωτῶ, δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ληφθῶσιν ὅμοιά τινα μέτρα καὶ ὑπὲρ τῶν ἀξιωματικῶν τῶν ἄλλων ὅπλων, ἰδίως δὲ ὑπὲρ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ πεζικοῦ, οἱ ὁποῖοι διατρέχουσι τὸν κίνδυνον νὰ τεθῶσιν εἰς ἀποστρατείαν ἕνεκεν ὁρίου ἡλικίας μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ; Καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ πεζικοῦ, ταῦτα βλέποντες ἐπὶ σειρὰν ἤδη ἐτῶν, κατ’ ἀρχὰς κατελήφθησαν ὑπὸ ὑπονοίας τινὸς, ὅτι ἡ κεντρικὴ τοῦ στρατοῦ ὑπηρεσία ὑποβλέπει αὐτοὺς, ὑπονοίας, ἡ ὁποία δυστυχῶς ἐπέπρωτο νὰ λάβῃ σάρκα καὶ νὰ μεταβληθῇ εἰς πεποίθησιν μόλις πρὸ ὀκτὼ ἢ πρὸ ἐννέα ἡμερῶν. Καὶ πῶς τοῦτο; Θὰ ἐρωτήσητε. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, προκειμένου περὶ τῶν ἐπιμισθίων, τὰ ὁποῖα κατηργήσαμεν πρό τινων ἡμερῶν, ἀπαντῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἰς τὸν ἐξ Ἄργους βουλευτὴν κ. Γεωργαντᾶν, εἶπέ τινα, τὰ ὁποῖα ἀληθῶς συνέτριψαν τὴν φιλοτιμίαν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ πεζικοῦ καὶ τῶν ἄλλων ὅπλων, εἶπε δηλ. πρὸς τὸν συνταγματάρχην καὶ Βουλευτὴν Ἄργους, ἐρωτήσαντα διὰ τίνα λόγον δὲν περικόπτονται καὶ τὰ ἐπιμίσθια τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ μηχανικοῦ καὶ πυροβολικοῦ: «μὴ συγκρίνετε τὰ ἀνόμοια· ἐὰν θέλητε νὰ συγκρίνητε, συγκρίνατε τὰ ὅμοια, ὅμοιοι δὲ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ οἰκονομικοῦ καὶ τοῦ ὑλικοῦ πυροβολικοῦ, ὧν τὰ ἐπιμίσθια σήμερον περικόπτονται, εἶναι οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ πεζικοῦ, διότι καὶ οὗτοι καὶ ἐκεῖνοι προέρχονται ἐκ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ, ἐκεῖνοι δὲ οἱ ἄλλοι ἔχουν ἄλλην τινὰ τὴν προέλευσιν». Καὶ ἤμην ἐδῶ, Κύριοι, καὶ ἤκουσα ἰδίοις ὠσὶ τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ἐθαύμασα, πῶς ἠδυνήθην καὶ ἐγὼ νὰ ἀνθέξω εἰς τὴν τοιαύτην προσβολὴν, χωρὶς νὰ ῥήξω ἀμέσως φωνὴν διαμαρτυρίας. Καὶ ἀνέμενον ἀληθῶς ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμὴν νὰ ἴδω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καταλαμβάνοντα καὶ πάλιν τὸ βῆμα τοῦτο καὶ ἀνακαλοῦντα ἢ τοὐλάχιστον τροποποιοῦντα ὅσα ἐν στιγμῇ ἴσως θυμοῦ εἶπεν. Ἀλλ’ ὦ τῆς πλάνης μου! Ἀντὶ νὰ ἴδω ταῦτα ἀνακαλούμενα, ἀντὶ νὰ τὰ ἴδω τροποποιούμενα τοὐλάχιστον, τὰ εἶδον μετὰ δύο ἡμέρας ἐπιβεβαιούμενα, πιστοποιηθέντα· καὶ πῶς; Προκειμένου ἑσπέρᾳ τινὶ ἐνταῦθα περὶ συγχωνεύσεως τῶν στρατιωτικῶν σχολῶν, ὁμιλήσας ὁ ἐξ Αἰγιαλείας σεβαστός μοι βουλευτὴς κ. Μεσσηνέζης, εἶπεν (ἀναγινώσκει): «Ἄλλος εἶναι ὁ ἀξιωματικὸς ὁ ἐξερχόμενος ἀπὸ μίαν Σχολὴν, ὅπου καὶ ἡ δίαιτα καὶ ἡ διδασκαλία καὶ ἡ συμπεριφορὰ καὶ ἡ θέσις εἶναι ἐπιμεμελημένη, καὶ ἄλλος εἶναι ὁ ἀξιωματικὸς, ὁ ὁποῖος ἐξέρχεται ἀπὸ τὴν Σχολὴν τῶν ὑπαξιωματικῶν. «Δὲν λέγω, ἠμπορεῖ καὶ ἀπὸ τὴν Σχολὴν ἐκείνην νὰ ἐξέλθωσιν ἀξιωματικοὶ διακεκριμένοι, ἀλλ’ ὁ γενικὸς κανὼν δὲν εἶναι, ὅτι ἠμποροῦν αὐτοὶ νὰ πληρώσωσι τὸν σκοπὸν καὶ τῶν δύο Σχολῶν, διότι τότε δὲν θὰ ἔχωμεν οὔτε καλοὺς ἀξιωματικοὺς ἔχοντας ἀνατροφὴν ἀνωτέραν, τοιαύτην, ὥστε καὶ ἀπέναντι ξένων ἀξιωματικῶν ν’ ἀντιπροσωπεύσωσι τὸν τυχόντα ἀνωτέρας ἐκπαιδεύσεως καὶ ἀνατροφῆς ἑλληνικὸν στρατὸν, οὔτε ἀξιωματικοὺς, οἱ ὁποῖοι νὰ μὴ θεωροῦν, ὅτι πρέπει νὰ συμπεριφέρωνται ὡς ἀξιωματικοὶ λαβόντες ἀνατροφὴν ἀνωτέραν, χωρὶς νὰ ἔλαβον τοιαύτην, ἀλλὰ μόνον τὴν τοῦ καλοῦ στρατιώτου...» «Διὰ τοῦ συστήματος τῆς συγχωνεύσεως τῶν δύο Σχολῶν θὰ φέρωμεν μίαν σύγχυσιν μεγάλην εἰς τὰς τάξεις τῶν ἀξιωματικῶν.» Ταῦτα εἰπόντα τὸν ἐξ Αἰγιαλείας κ. Βουλευτὴν, ἀνέμενον ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμὴν καὶ πάλιν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ τὸν ἀντικρούσῃ, καὶ νὰ δείξῃ εἰς τὸν ἄλλως ἀξιότιμον κ. Βουλευτὴν, ἀλλὰ μὴ γινώσκοντα ἀκριβῶς τὰ τοῦ στρατοῦ, νὰ δείξῃ, λέγω, ὅτι μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν οὐδεμία διάκρισις ἐπιτρέπεται...

§109ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§110ΚΡΙΤΣΑΣ. Ἀλλὰ, κύριε Ὑπουργὲ, ὁ ὁποῖος καὶ σεῖς μόνος ἐξεφράσατε τὴν ἰδέαν ταύτην, καὶ σεῖς ὁ ἴδιος παρεδέχθητε χωρὶς ν’ ἀντικρούσητε τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ ἐξ Αἰγιαλείας κ. Βουλευτοῦ, εἴπετέ μοι, παρακαλῶ, γνωρίζετε, ἐὰν τὸ Σύνταγμά μας ἠλλοιώθη που, καὶ ἔκτοτε ἐθεσπίσθη, ὥστε οἱ κάτοικοι τῆς Ἑλλάδος νὰ διαιρεθοῦν εἰς πληβείους καὶ πατρικίους; Ποία ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν τῶν διαφόρων ὅπλων; Ἐγὼ τοὐλάχιστον οὐδεμίαν τοιαύτην ἀντελήφθην, εἰμὴ ἐκείνην, ἡ ὁποία διακρίνει αὐτοὺς, ὅτι ἀνήκει ὁ μὲν εἰς ἓν σῶμα, ὁ δὲ εἰς ἕτερον. Ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον ἐγὼ, ὡς μὴ νομομαθὴς, δὲν δύναμαι νὰ ἐπικαλεσθῶ ἐνταῦθα, εἴδετέ που τῶν κανονισμῶν ὑπάρχουσαν τοιαύτην διάκρισιν; Οἱ κανονισμοὶ λέγουσιν, ὄχι ὁ Α καὶ ὁ Β στρατὸς, ὄχι τὸ Α καὶ τὸ Β σῶμα, ἀλλ’ ἁπλούστατα εἰς τὰς γενικὰς ἀρχὰς τῶν κανονισμῶν πάντων ἐν γένει τῶν ὅπλων ἀναγράφεται, ὅτι «ὁ στρατὸς προώρισται εἰς τὴν ὑποστήριξιν τοῦ Θρόνου καὶ τὴν ὑπεράσπισιν τῶν δικαιωμάτων τῆς πατρίδος.» Ὁ στρατὸς, λέγουσιν, οὐχὶ δὲ τὸ δεῖνα σῶμα διακεκριμένως. Καὶ ὅμως ἐπέπρωτο εἰς ἡμᾶς, τὰ ἀπόπαιδα τῆς μοίρας, νὰ ἀκούσωμεν ἐκ τοῦ στόματος τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, εἰς τὸν ὁποῖον ἀτενίζει ἅπας ὁ στρατὸς,—ἐπιτρέψατέ μοι,—νὰ ἀκούσωμεν τὴν ὕβριν αὐτὴν, τὴν ὁποίαν δὲν δυνάμεθα νὰ ἀνεχθῶμεν! Ἐξέκλινα, Κύριοι, τῆς ὁδοῦ, τὴν ὁποίαν εἶχον διαγράψει, καὶ ζητῶ τὴν ἐπιεικῆ ὑμῶν κρίσιν...

§111ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Πολὺ ἐξεκλίνατε.

§112ΚΡΙΤΣΑΣ. Ὄχι δὰ πολύ.

§113ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξέφρασε θαῤῥαλέως τὰς γνώμας του· δὲν ἐξέκλινε.

§114ΚΡΙΤΣΑΣ. Εἶπον, ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου, ὅτι θὰ ἐξετάσω τὴν ἀνομοιότητα ὡς πρὸς τὴν προαγωγὴν τῶν ἀξιωματικῶν τῶν διαφόρων ὅπλων, καὶ τὰ αἴτια τὰ προκαλέσαντα τὴν προαγωγὴν εἴς τινα τῶν ὅπλων, ὡς καὶ τὰ προκύψαντα ἀποτελέσματα. Καὶ εἰπὼν ὅ,τι εἶπον, δὲν ἐννοῶ οὔτε φθόνον νὰ ὑποδηλώσω κατὰ τῶν προαχθέντων, οὔτε μομφήν τινα νὰ προσάψω εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι συνέλαβον καὶ ἐπραγματοποίησαν τὴν ἰδέαν τῆς προαγωγῆς. Τοὐναντίον συγχαίρω τοῖς μὲν ἐπὶ τῇ προαγωγῇ των καὶ τοῖς δὲ ἐπὶ τοῖς μέτροις, ἅτινα ἔλαβον πρὸς τοῦτο. Ἀλλ’ εἶπον προσέτι, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ ληφθῶσιν ὅμοιά τινα μέτρα πρὸς προαγωγὴν καὶ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ πεζικοῦ, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον, κατ’ ἐμὲ, καὶ δίκαιον εἶναι καὶ εὔκολον, διότι ὅ,τι θὰ προτείνω δὲν θ’ ἀπαιτήσῃ δαπάνας δυναμένας νὰ βαρύνωσιν ἐπαισθητῶς τὸν προϋπολογισμόν. Εἰς πάντα τὰ ἔθνη περὶ πολλοῦ πάντοτε ποιοῦνται τὴν ταχυτάτην προαγωγὴν τῶν ἀξιωματικῶν, τοῦτο δὲ μαρτυρεῖ καὶ νόμος τις ψηφισθεὶς πρὸ ἑνὸς ἔτους ἐν Γαλλίᾳ, κατὰ τὸν ὁποῖον οἱ ἀνθυπολοχαγοὶ οἱ συμπληρώσαντες τὴν διετίαν προάγονται εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπολοχαγοῦ, καίτοι δὲν χηρεύουσι θέσεις. Τοιούτου τινὸς νόμου δυνάμεθα καὶ ἡμεῖς ἐνταῦθα νὰ κάμωμεν χρῆσιν. Ἀλλὰ καὶ ἂν δὲν θέλωμεν νὰ ἐπιβαρύνωμεν τόσον τὸν προϋπολογισμὸν, καὶ ἂν δὲν θέλωμεν νὰ φέρωμεν ἀπότομόν τινα προαγωγὴν εἰς τοὺς ἀξιωματικούς, δυνάμεθα, νομίζω, νὰ λάβωμεν ἄλλα μέτρα, τὰ ὁποῖα καὶ δίκαια εἶναι καὶ οὐδεμίαν ἀντίῤῥησιν θὰ προκαλέσωσι. Τὰ μέτρα δὲ ταῦτα εἶναι τὰ ἑξῆς. Εἰς τὰς τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ὀργανισμοῦ ὑπέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὑπάρχει καὶ μία, κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ θέσεις τῶν γραμματέων τῶν συνταγμάτων τοῦ πυροβολικοῦ δίδονται εἰς ὑπολοχαγοὺς καὶ οὐχὶ εἰς ἀνθυπολοχαγούς· δίκαιον ἤθελεν εἶσθαι νὰ ἐδίδοντο εἰς ὑπολοχαγοὺς καὶ αἱ τῶν γραμματέων καὶ σημαιοφόρων τοῦ πεζικοῦ. Ἐπίσης δὲ εἰς τὰ τάγματα τῶν εὐζώνων. Προτείνων δὲ τοῦτο, δὲν λέγω, ὅτι οἱ ἀνθυπολοχαγοὶ δὲν δύνανται νὰ ἐκπληρώσωσι τὰ ἀνατεθειμένα εἰς αὐτοὺς καθήκοντα τοῦ γραμματέως· τοὐναντίον νομίζω, ὅτι καὶ λοχίαι ἂν ἦσαν, ἤρκει νὰ ἔχωσι γνώσεις τινὰς γραμματικὰς, καὶ θὰ ἠδύναντο νὰ ἐργασθῶσιν ὡς ἐργάζονται οἱ ὑπολοχαγοί. Τοῦτο προτείνω πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ δοθῇ ὤθησις εἰς τὴν προαγωγὴν τῶν δυστυχῶν ἀνθυπολοχαγῶν, ὧν πολλοὶ μετροῦσιν εἰς τὸν βαθμὸν αὐτὸν 9 ἔτη. Εἰς τὸ Φρουραρχεῖον Ἀθηνῶν ὑπάρχουσιν εἰσηγηταὶ, τὰς θέσεις δὲ κατέχουσιν ὑπομοίραρχοι. Ἔστω· ἀλλ’ εἰς τὸ Φρουραρχεῖον Ἀθηνῶν ὑπάρχουσι καὶ 6 ἀνθυπολοχαγοὶ, ἐπιτετραμμένοι τὴν ἐπίβλεψιν τῶν ὑπαξιωματικῶν τῆς φρουρᾶς· οἱ ἀνθυπολοχαγοὶ δύνανται νὰ ἦναι ὑπολοχαγοί, χωρὶς τὸ Δημόσιον νὰ ὑποστῇ μεγάλας δαπάνας. Αἱ φυλακαὶ τῶν στρατιωτικῶν ὑποδίκων κατὰ τὸν ὀργανισμὸν πρέπει νὰ διοικῶνται ὑπὸ ὑπολοχαγῶν· φρονῶ, ὅτι δὲν θὰ ἦτο μέγα τι νὰ διωκοῦντο ὑπὸ λοχαγῶν. Εἰς τὸ Σχολεῖον τῶν Εὐελπίδων ἀπαραίτητος εἶναι ἡ ὕπαρξις ἑνὸς ἀξιωματικοῦ τοῦ πεζικοῦ· φρονῶ, ὅτι καὶ ἐκεῖ συγχωρεῖται νὰ δοθῇ μία θέσις ὑπολοχαγοῦ εἰς τὸ πεζικόν. Τὸ Σχολεῖον τῶν Ὑπαξιωματικῶν, τὸ ὁποῖον, λειτουργοῦν ἀπὸ τοῦ 1883, ἔδωκε μέχρι τοῦδε τριακοσίους σχεδὸν ἀξιωματικούς, δὲν ἔχει ὀργανικὰς θέσεις, εἰμὴ μόνον τὴν τοῦ διοικητοῦ αὐτοῦ· φρονῶ, ὅτι θὰ ἠδύνατο ὁ κύριος Ὑπουργὸς νὰ δεχθῇ νὰ περιλάβῃ εἰς τὸν ὀργανισμὸν τοῦ σχολείου τούτου θέσεις ἑνὸς λοχαγοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀπαραίτητος, ἵνα διοικῇ τὸν λόχον τῶν ἐκπαιδευομένων ὑπαξιωματικῶν, καὶ πέντε ὑπολοχαγῶν, ὧν ὁ εἷς νὰ ἐκπληροῖ τὰ χρέη τοῦ ὑπασπιστοῦ, οἱ δὲ λοιποὶ 4 τὰ τῶν ἀξιωματικῶν ἐπιτηρητῶν, ὡς καὶ ἤδη τὰ ἐκπληροῦσι τοιοῦτοι, χωρὶς νὰ ἔχωσι θέσιν ἐν τῷ ὀργανισμῷ. Ἐπίσης καὶ εἰς τὸ Σχολεῖον Βολῆς ἀσχολοῦνται 3 λοχαγοὶ καὶ εἷς ὑπολοχαγός, οἱ ὁποῖοι θὰ ἠδύναντο νὰ καταλάβωσιν ὀργανικὰς θέσεις. Ταῦτα, Κύριοι, εἶναι ὅσα ἐσκέφθην νὰ ὑποβάλω εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν. Καὶ γνωρίζω μέν, ὅτι ἀπαντῶν θὰ εἴπῃ ὅ,τι εἶπε καὶ προχθές, ὅτι δηλαδὴ δὲν εἶναι καιρὸς νὰ ἀποδυθῇ τὸ Κράτος εἰς δαπάνας χάριν τῆς προαγωγῆς ἑνὸς σώματος· φρονῶ ὅμως, ὅτι δὲν θὰ ἦτο δίκαιον νὰ μὴ γείνωσι δεκτὰ ταῦτα, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ἀπαιτήσωσιν, εἰμὴ δαπάνην 16,320 δραχμῶν. Ὑποθέτω δέ, ὅτι χάριν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ πεζικοῦ, δηλαδὴ τῶν ἀνθυπολοχαγῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ τόσα ἔτη μένουσιν ἐν τῷ αὐτῷ βαθμῷ, οὐδεμίαν ἐλπίδα ἔχοντες καὶ διατρέχοντες τὸν κίνδυνον νὰ ἀποστρατευθῶσι μὲ τὸν βαθμὸν αὐτόν, ἡ Βουλὴ θέλει δεχθῇ τὰς προτάσεις μου, ἂν ταύτας εὐαρεστηθῇ νὰ δεχθῇ πρῶτον ὁ κ. Ὑπουργός.

§115ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὀφείλω ἀληθῶς νὰ ἀπαντήσω δι’ ὀλίγων εἰς τὸν προλαλήσαντα ἀξιότιμον Βουλευτήν, οὐχὶ ὅπως ἀναιρέσω μομφὰς ἀδίκως κατ’ ἐμοῦ ἐξενεχθείσας, ἀλλ’ ὅπως ἐξηγήσω πρὸς αὐτόν, ὅτι δὲν ἀντελήφθη καλῶς τοῦ ὑπὸ συζήτησιν θέματος. Προκειμένου περὶ τῆς συγκρίσεως τοῦ μισθοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ πεζικοῦ πρὸς ἐκεῖνον τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ οἰκονομικοῦ, ἦτο ἑπόμενον νὰ θεωρήσω τούτους ὁμοίους ἕνεκα τῆς προελεύσεώς των, διότι ὅ τε ἀξιωματικὸς τοῦ πεζικοῦ καὶ ἐκεῖνος τοῦ οἰκονομικοῦ ἐξέρχονται ἐκ τῆς αὐτῆς Σχολῆς, καὶ ἑπομένως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀναζητήσω ἀλλαχοῦ τὴν ἐξομοίωσιν, παρὰ εἰς τὴν προέλευσιν, καὶ τοσούτῳ μᾶλλον ὤφειλον νὰ πράξω τοῦτο, καθόσον καὶ πρὶν ἢ ἐξέλθωσι τῆς Σχολῆς οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ οἰκονομικοῦ σώματος, τὴν οἰκονομικὴν τοῦ στρατοῦ ὑπηρεσίαν ἐξετέλουν οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ πεζικοῦ· ἦτο φυσικώτατον ὅθεν νὰ ἀνατρέξω εἰς τὴν ἐξομοίωσιν καὶ ἐκεῖ νὰ ποιήσωμαι τὴν σύγκρισιν. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξέλαβε τοῦτο ὡς ὕβριν κατὰ τοῦ στρατοῦ. Νομίζω, ὅτι ἔχει πλῆρες ἄδικον, διότι οὔτε διενοήθην ποτὲ τοιοῦτόν τι, ἄλλως οὐδένα πρὸς τοῦτο εἶχον λόγον. Καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὕβρις ἡ σύγκρισις μεταξὺ δύο ἀξιωματικῶν προερχομένων ἐκ τῆς αὐτῆς Σχολῆς, νὰ θεωρηθῇ δὲ ὕβρις κατὰ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ πεζικοῦ, διότι δὲν ἐποίησα τὴν σύγκρισιν τῶν ἀξιωματικῶν τούτων πρὸς τοὺς ἀξιωματικοὺς τῶν τεχνικῶν ὅπλων; Νομίζω ὅτι οὐ μόνον εἶναι ἄδικος ἡ ἐξενεχθεῖσα κατ’ ἐμοῦ μομφὴ παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ἀλλ’ αὐτὸς δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ἐξενεγκὼν τοιαύτην κατὰ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ, ὅστις, ἐπωφεληθεὶς περιστάσεώς τινος ἀσημάντου, ἔσπευσεν ὅλαις δυνάμεσι νὰ ἐνσπείρῃ τὴν διχόνοιαν μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν, καὶ ὑποδείξῃ ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ τῶν τεχνικῶν ὅπλων ἐπιβουλεύονται τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ πεζικοῦ. Τοῦτο, νομίζω, δὲν προσήκει εἰς Βουλευτὴν ἀξιωματικὸν, ἔχοντα δείγματα τοῦ ἐναντίου, ὅτι δηλαδὴ οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ πεζικοῦ προὐτιμήθησαν, καὶ ὅτι ἀκριβῶς χάριν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ πεζικοῦ ἐγένετο ἡ ἀφαίρεσις τοῦ ἐπιμισθίου τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ οἰκονομικοῦ, ὅπως οὕτως ἐπέλθῃ ἡ ἀφομοίωσις μεταξὺ αὐτῶν, καθόσον εἶναι ἀναμφίλεκτον, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ πεζικοῦ ἐκτελοῦσιν ὑπηρεσίαν πολλῷ ἐπιπονωτέραν, καὶ ὑπόκεινται εἰς κόπους καὶ θυσίας, καὶ πρὸ πάντων κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ὑπηρεσίας τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, οἱ δὲ ἀξιωματικοὶ τοῦ οἰκονομικοῦ ἐργάζονται ἐν τοῖς γραφείοις αὐτῶν· καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι ἐργάζονται τιμίως, ἀλλ’ ὀλιγώτερον τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ πεζικοῦ. Δὲν ἔπρεπεν ὅθεν νὰ ὠφεληθῇ τῆς τοιαύτης περιστάσεως, ἵνα σπείρῃ τὰ σπέρματα τῆς διχονοίας μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ, ἐνῷ ὑπάρχει ἀπόλυτος σύμπνοια, οἱ δὲ ἀξιωματικοὶ τῶν τεχνικῶν ὅπλων πάντοτε προσεφέρθησαν μετ’ ἀδελφικῆς ὄντως ἀγάπης πρὸς τοὺς συναδέλφους αὐτῶν ἀξιωματικοὺς τοῦ πεζικοῦ. Ἔχει δὲ τούτου διδόμενα, καὶ ἂν δὲν γνωρίζῃ ταῦτα, ἂς ἀνατρέξῃ εἰς τὴν ἱστορίαν, καὶ θέλει ἴδῃ ὁποίας ὑπηρεσίας προσέφερον οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ μηχανικοῦ πρὸς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ πεζικοῦ. Δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω τὸν κ. Βουλευτὴν, ὅτι εἰς τὰ 1875 ἐγὼ αὐτὸς ἐξεπόνησα καταστατικὸν διὰ τὴν σύστασιν Σχολῆς ἀξιωματικῶν τοῦ πεζικοῦ, ἂν δὲ ἀπέτυχε τότε, ὑπῆρχον ἄλλοι λόγοι, μὴ ἐπιτρέποντες τὴν πραγμάτωσίν του. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λοκρίδος εἰς προλαβοῦσαν συνεδρίασιν, θέλων νὰ ἐπαινέσῃ τοὺς καρποὺς τοῦ σχολείου τοῦ πεζικοῦ, καὶ πάνυ δικαίως, ἔλεγεν, ἀποτεινόμενος πρὸς ἐμέ: «τοὺς ἀξιωματικοὺς τούτους περιεβάλετε μὲ τὴν ἐκπλήρωσιν καθηκόντων ἐπιστημόνων ἀξιωματικῶν». Βεβαίως οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ πεζικοῦ ἀξίζουσι τοιαύτης ἐκτιμήσεως, καὶ ἀληθῶς τοὺς περιεβάλομεν μὲ τοιαύτας ἐπιστημονικὰς ἐργασίας. Τοῦτο ὀφείλεται εἰς ἐμὲ, ὁπότε διηύθυνον τὸ τμῆμα τῆς ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας, ὑπουργοῦντος ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Πρωθυπουργοῦ, καὶ νῦν εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ πεζικοῦ πρόκειται κατὰ μέγα μέρος ν’ ἀνατεθῇ ἡ ἐκτέλεσις τοῦ κτηματολογίου. Ἄδικος λοιπὸν ἡ κατ’ ἐμοῦ μομφὴ τοῦ κ. Βουλευτοῦ, καὶ ἐλπίζω, ὅτι θὰ σπεύσῃ νὰ ἀναιρέσῃ ταύτην. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς προαγωγῆς τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ πεζικοῦ, βεβαίως τοῦτο χρήζει μελέτης. Ἀληθῶς οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ πεζικοῦ οἱ ἐκ τοῦ Σχολείου τῶν ὑπαξιωματικῶν ἐξερχόμενοι δὲν προάγονται ταχέως εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπολοχαγοῦ, ἀλλ’ ἡ βραδύτης αὕτη δὲν ἀνήκει ἡμῖν, διότι, καθ’ ἣν στιγμὴν οὗτοι ἐξήρχοντο μεμορφωμένοι καὶ παρεσκευασμένοι ἀξιωματικοὶ, ἄλλοι κατελάμβανον καὶ ἐπλήρουν τὰς κενὰς θέσεις, αὐτοὶ δὲ κατετάσσοντο ὡς ὑπεράριθμοι ἐν τῷ στρατῷ, καὶ ἐντεῦθεν οἱ τοσοῦτοι ὑπεράριθμοι, τοὺς ὁποίους ἑκάστοτε ἐνθυμεῖται ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτής. Ἡ προαγωγὴ τῶν ἀξιωματικῶν γίνεται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὀργανικῶν νόμων, δὲν γίνεται εἰκῆ καὶ ὡς ἔτυχε· δὲν δύναται ὁ Ὑπουργὸς νὰ προβιβάζῃ ἀξιωματικοὺς, μὴ ὑπαρχουσῶν θέσεων κενῶν. Παραπονεῖται ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ πεζικοῦ δὲν προήχθησαν ἀναλόγως τῆς κατατάξεως ἐν τῷ στρατεύματι μετὰ τῶν ἀξιωματικῶν τῶν ἑτέρων ὅπλων. Τοῦτο εἶναι ἀληθές. Ἀλλ’ οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ μηχανικοῦ εὑρίσκουσι θέσεις κενάς, διότι πάντες οἱ ἐκ τῆς Σχολῆς τῶν Εὐελπίδων ἐξερχόμενοι προτιμῶσι τὸ πυροβολικόν, ἐλάχιστοι δὲ τούτων κατατάσσονται εἰς τὸ μηχανικόν, καὶ ἑπομένως ταχύτερον προάγονται, καταλαμβάνοντες τὰς χηρευούσας θέσεις. Παραπονεῖται ὁ κ. Βουλευτής, ὅτι δὲν διετέθησαν ἀνάλογοι γενικαὶ θέσεις εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ πεζικοῦ, ἀλλ’ ὅτι πᾶσαι κατελήφθησαν ὑπὸ τῶν τεχνικῶν ὅπλων. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές, διότι τὰ τρία τέταρτα τῶν θέσεων κατέχουσιν οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ πεζικοῦ. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω ποῖαι εἶναι αἱ γενικαὶ θέσεις τοῦ στρατοῦ· τὰς ὁρίζει ὁ νόμος περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Αʹ) Ἐκ τῶν ἐν τῇ εἰδικῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Βασιλέως, τοῦ Διαδόχου καὶ τῶν λοιπῶν βασιλοπαίδων ὑπασπιστῶν καὶ λοιπῶν ἀξιωματικῶν, ὧν ὁ ἀριθμός, τὸ σῶμα καὶ ὁ βαθμὸς ὁρίζεται διὰ Β. Διατάγματος. Βʹ) Ἐκ τῶν Φρουραρχείων, τῶν στρατολογικῶν γραφείων, τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ δικαστηρίου καὶ τοῦ διαρκοῦς Στρατοδικείου. «Ἡ σύνθεσις τῶν γενικῶν ὑπηρεσιῶν ἐμφαίνεται εἰς τὸν ὑπὸ στοιχεῖον Ζʹ πίνακα.» «Ἐκ τῶν Φρουραρχείων.» Ἀλλὰ τὰ Φρουραρχεῖα σήμερον δὲν ὑφίστανται· εἰς τὸ μόνον Φρουραρχεῖον τῶν Ἀθηνῶν πλὴν τοῦ φρουράρχου καὶ ὑποφρουράρχου, ὅλοι οἱ ἄλλοι εἶναι ἀξιωματικοὶ τοῦ πεζικοῦ. Τὰ στρατολογικὰ γραφεῖα πάντοτε καταλαμβάνονται ἀπὸ ἀξιωματικοὺς τοῦ πεζικοῦ, οὗτοι δὲ εἶναι 16 ταγματάρχαι, 16 λοχαγοί, 16 ὑπολοχαγοί, καὶ 16 ἀνθυπολοχαγοί. Καὶ φρονοῦσιν ἴσως τινές, ὅτι τὰ στρατολογικὰ γραφεῖα εἶναι μονάδες, αἵτινες θὰ ἀποτελέσωσιν ἔμπεδα σώματα· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι τὰ τῶν ἐμπέδων γνωρίζετε καλῶς, ὥστε ἂς εὐχηθῶμεν νὰ μὴ ἐπανέλθωμεν εἰς αὐτὰ ποτέ. Τὰ στρατολογικὰ γραφεῖα εἶναι ἀληθῶς ἔμπεδα, ἀλλὰ τὰ ἔμπεδα ὅλου τοῦ στρατεύματος, τὰ dépôts παρὰ τοῖς Γάλλοις· ἐκεῖ θὰ προσέλθωσιν, ἐν ἐπιστρατείᾳ, οἱ πυροβοληταί, οἱ μηχανικοί, οἱ ἱππεῖς, οἱ πάντες ἐν ἑνὶ λόγῳ, καὶ θὰ ἐφοδιασθῶσι μὲ τὰ φύλλα πορείας των, ἵνα πορευθῶσι πρὸς τὰ οἰκεῖα σώματα. Λοιπὸν τὰ ἔμπεδα ταῦτα ἀνήκουσιν εἰς τὸν στρατὸν ἐν γένει, καὶ διὰ τοῦτο ὁ νόμος τὰ ἔταξεν εἰς τὰς γενικὰς τοῦ στρατοῦ ὑπηρεσίας· ἂν δὲ ταῦτα ἐδόθησαν εἰς τὸ πεζικόν, τοῦτο ἐγένετο, ὅπως διευκολυνθῇ ἡ προαγωγὴ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ πεζικοῦ. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς λέγει, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ πεζικοῦ δὲν προάγονται ταχέως. Πλανᾶται· διότι, ἂν σήμερον εἰς κατωτέρους βαθμοὺς εἰς τὸ πεζικὸν ἡ προαγωγὴ δὲν βαίνῃ ἐκ παραλλήλου μετὰ τῶν ὁμοιοβάθμων αὐτῶν ἀξιωματικῶν τοῦ μηχανικοῦ καὶ πυροβολικοῦ, ὅλως τὸ ἀντίθετον συμβαίνει εἰς τοὺς ἀνωτέρους βαθμούς. Ἐξετάζων θὰ ἴδῃ, ὅτι ὁ Α ἀξιωματικὸς τοῦ πεζικοῦ, ὁ κατὰ 5 καὶ 6 ἔτη ἀργότερον ἐξελθὼν τοῦ Σχολείου ἀπὸ τὸν ἀξιωματικὸν τοῦ μηχανικοῦ, εἶναι συνταγματάρχης, ἐνῷ ὁ ἀξιωματικὸς τοῦ μηχανικοῦ διατελεῖ εἰσέτι ἀντισυνταγματάρχης. Θὰ ἴδῃ ἐπὶ παραδείγματι, ὅτι ὁ ἀντισυνταγματάρχης τοῦ μηχανικοῦ Λάππας, ἐξελθὼν τοῦ σχολείου 10 ἔτη πρότερον τῶν νῦν συνταγματαρχῶν τοῦ πεζικοῦ, διατελεῖ εἰσέτι ἀντισυνταγματάρχης. Νομίζω ὅτι σήμερον δὲν ἐκλήθημεν νὰ προνοήσωμεν περὶ προαγωγῆς τοῦ δεῖνος ἢ δεῖνος σώματος· διότι, ἂν πράξωμεν τοῦτο σήμερον ὑπὲρ τοῦ πεζικοῦ ἢ ὑπὲρ ἄλλου σώματος, θὰ ἐγείρωμεν τὰ δίκαια παράπονα τῶν ἄλλων σωμάτων. Ἐν τέλει προσθέτω, ὅτι, ἵνα ἐκλείψωσιν αἱ ἀνωμαλίαι αὗται εἰς τὴν ὁμοιόμορφον καὶ κανονικὴν προαγωγήν, τῶν ἀξιωματικῶν ἁπάντων τῶν ὅπλων καὶ σωμάτων τοῦ στρατοῦ, ἀπόλυτος ἀνάγκη παρίσταται ἡ λῆψις μέτρων γενικῶν, καὶ ἰδίως ὁ διακανονισμὸς τῶν ἐξερχομένων νέων ἐκ τῶν στρατιωτικῶν σχολείων, ὅπως ἡ προαγωγὴ αὕτη ᾖ ἀνάλογος τῶν εἰς ἕκαστον σῶμα ἢ ὅπλον ἐτησίως κανονιζομένων θέσεων ἀξιωματικῶν.

§116ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἤκουσα μετὰ πολλῆς προσοχῆς τῶν λόγων τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ ἐκ Φθιώτιδος, καὶ ἤκουσα μετὰ προσοχῆς, διότι ἐξετίμησα τὴν εὐφράδειαν, μεθ’ ἧς ἐλάλει, καὶ τὰς γνώσεις τῶν στρατιωτικῶν πραγμάτων, τὰς ὁποίας ἐπεδείκνυε, καὶ τὸ ἱπποτικὸν τοῦ χαρακτῆρος, ὅπερ φαίνεται ἐμπνέον τοὺς λόγους αὐτοῦ. Μετὰ λύπης ὅμως, εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, εἶδον ὅτι ἐξέκλινε, διότι μετῆλθε γλῶσσαν, ὡς καλῶς παρετήρησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατικῶν, γλῶσσαν μὴ ἁρμόζουσαν εἰς διακεκριμένον ἀξιωματικόν, εἰς ἄνδρα ἀνήκοντα εἰς οἰκογένειαν κατέχουσαν στρατιωτικὴν θέσιν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ του, καὶ γλῶσσαν ἐξεγείρουσαν τὰ πάθη ἐν τῷ στρατῷ καὶ τείνουσαν νὰ φέρῃ διαιρέσεις μεταξὺ τῶν διαφόρων τάξεων. Δεδικαιολογημένως εἶπον, ὅτι ἐξέκλινε, καὶ λυποῦμαι, διότι, ἐνῷ κατέδειξεν, ὅτι ἔχει πλεονεκτήματα, ὅτι ἔχει ἱκανότητα, παρεσύρθη μέχρι τοσούτου βαθμοῦ, ὥστε νὰ ἐπιζητῇ νὰ διεγείρῃ τὰ πάθη ἐν τῷ στρατῷ καὶ νὰ φέρῃ διαιρέσεις. Ἐγὼ συνείθισα νὰ λέγω τὴν ἀλήθειαν· τὴν εἶπον καὶ εἰς περιστάσεις, καθ’ ἃς μοὶ ἔβαλαν τὸ ῥεβόλβερ ἐπάνω εἰς τὸ κεφάλι. Δὲν ἁρμόζει εἰς τοὺς νέους ἀξιωματικοὺς νὰ μετέρχωνται τοιαύτην γλῶσσαν· ἠδύναντο νὰ ὑποβάλωσι τὰ παράπονά των, νὰ ζητήσωσι δικαιοσύνην, ἐὰν τὸ πεζικὸν ἀδικῆται, ἀλλ’ οὐχὶ μὲ τοιαύτην γλῶσσαν, προκαλοῦσαν διαιρέσεις.

§117ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὡμίλησεν ὡς Βουλευτής.

§118ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Δὲν πρέπει ὁ ἄνθρωπος ποτὲ νὰ λησμονῇ τὸ προσῆκον, ὅταν φέρῃ ἐπωμίδας, καὶ ὀφείλει νὰ μὴ βαίνῃ πέραν τοῦ σημείου, τὸ ὁποῖον ἁρμόζει εἰς τὴν θέσιν του. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου.

§119ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τὸ προσῆκον εἶναι νὰ λέγῃ τὴν ἀλήθειαν.

§120ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἕτερος λόγος, δι’ ὃν νομίζω, ὅτι ἐξέκλινεν, εἶναι, καὶ ὅτι ἐνεθυμήθη τοὺς λόγους τοῦ γέροντος Μεσσηνέζη, ἐνῷ ἐπραγματεύετο ζήτημα ἀφορῶν τὸν στρατὸν καὶ τὰ δικαιώματα τῶν διαφόρων ὅπλων. Ἐγὼ, ὅτε ἠθέλησάν τινες νὰ προτείνωσι τὴν κατάργησιν τῆς Σχολῆς τῶν Εὐελπίδων λόγῳ οἰκονομίας, ἀντέκρουσα αὐτοὺς, καὶ ἐν τῇ ῥύμῃ τοῦ λόγου μου εἶπον, ὅτι δὲν εἶναι οἰκονομία, καὶ ὅτι ἡ συγχώνευσις τῶν ἀξιωματικῶν τῶν ἐξερχομένων ἐκ τῆς Σχολῆς μετὰ τῶν λοιπῶν δὲν εἶναι δικαία. Εἶπον ἐν τῇ ῥύμῃ τοῦ λόγου μου, ὅτι ἄλλην ἀνατροφὴν ἔχουσιν οἱ μὲν καὶ ἄλλην οἱ δέ. Τοῦτο συμβαίνει εἰς ὅλους τοὺς στρατούς· οἱ ἐξερχόμενοι ἐκ τοῦ στρατιωτικοῦ σχολείου τοῦ Saint-Cyre ἔχουσιν ὅλως διάφορον ἐκπαίδευσιν τῶν λοιπῶν, ἔχουσι λεπτοτέραν ἀνατροφήν. Ταῦτα εἶπον, καὶ δὲν ἐπίστευον ποτέ, ὅτι ἤθελε παρεξηγήσει τοὺς λόγους μου ὁ κ. Βουλευτής. Ἐγὼ δὲν ἤθελον νὰ ἀδικήσω τοὺς ἀξιωματικούς, οὔτε νὰ φέρω διαιρέσεις, καὶ δὲν ἥρμοζε νὰ μὲ ἐνθυμηθῇ κατ’ ἐκείνην τὴν στιγμήν, ὅτε τὸ πρῶτον ἀνέβη τὸ βῆμα.

§121ΚΡΙΤΣΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς, ἀπαντήσας εἰς τὰ ὑπ’ ἐμοῦ πρὸ ὀλίγου λεχθέντα, ἠθέλησε νὰ δείξῃ, ὅτι ὅσα ἐγὼ εἶπον ἀποτελοῦσιν ὕβριν κατὰ τοῦ στρατοῦ. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι ἐγώ, ἐπιλήσμων γενόμενος τῆς θέσεώς μου, ὡς ἀξιωματικοῦ, κατέλαβον τὸ βῆμα, ἵνα σπείρω τὰ σπέρματα τῆς διχονοίας μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν, ἐνῷ ἐγὼ οὐδὲν περὶ ἀξιωματικῶν εἶπον, εἰμὴ ὅτι πρέπει νὰ διατελῶσιν ἐν συμπνοίᾳ...

§122ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ὡς Βουλευτοῦ, εἶπον.

§123ΚΡΙΤΣΑΣ. Ἔστω... Ἀλλὰ, ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ πάλιν, εἰς ἀπάντησιν τίνων λεχθέντων εἶπεν ὅ,τι εἶπε τότε καὶ ὅ,τι σήμερον ἀκόμη δὲν δικαιολογεῖ; Τότε, κύριε Πρόεδρε, ἐπρόκειτο περὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ἀφορῶντος εἰς τὴν περικοπὴν τοῦ ἐπιμισθίου τῶν ἀξιωματικῶν. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄργους ὁμιλήσας ἀνέπτυξε διὰ μακρῶν τὸ ἄτοπον τοῦ τοιούτου μέτρου, εἰπὼν σὺν τοῖς ἄλλοις τὰ ἑξῆς: «Ἐὰν θέλητε οἰκονομίαν, διατὶ δὲν περικόπτετε καὶ τὰ ἐπιμίσθια τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ μηχανικοῦ καὶ τοῦ πυροβολικοῦ;» Ἐπὶ τούτων δὲ ἀπαντήσας ὁ κ. Ὑπουργὸς, εἶπεν, ὅτι ἐκεῖνοι ἔχουν ἄλλας ὑποχρεώσεις, καὶ ὅτι τὰ ἐπιμίσθια δίδονται διὰ διδακτικὰ βιβλία...

§124ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Δὲν εἶπον αὐτό.

§125ΚΡΙΤΣΑΣ. Τὰ πρακτικὰ εἶναι ἐδῶ... Εἶπε τότε ἀκριβῶς περὶ τοῦ ἐπιμισθίου αὐτοῦ, ὅτι οἱ μὲν ἀξιωματικοὶ τοῦ οἰκονομικοῦ καὶ τοῦ ὑλικοῦ πυροβολικοῦ δύνανται νὰ παραβληθῶσι πρὸς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ πεζικοῦ, διότι καὶ οὗτοι καὶ ἐκεῖνοι ἔχουν τὴν αὐτὴν προέλευσιν, οἱ δὲ ἄλλοι ἔχουν ἄλλην προέλευσιν.

§126ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Εἶναι συμπέρασμα ἰδικόν σας.

§127ΚΡΙΤΣΑΣ. Ὄχι’ εἶναι λόγοι ὑμῶν, οἱ ὁποῖοι ἀναγράφονται εἰς τὰ πρακτικά. Ὡς πρὸς δὲ τὸ ἄλλο, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἠθέλησε νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐγὼ κακῶς εἶπον, ὅτι κατέλαβον τὰς θέσεις τῶν γραφείων καὶ ὑπηρεσιῶν οἱ ἀξιωματικοὶ τῶν ἄλλων ὅπλων, ἐτόνισε τὴν φωνὴν, εἰπὼν ὅτι οἱ τοῦ πεζικοῦ κατέχουσι τὰς θέσεις τῶν στρατολογικῶν γραφείων. Ἀλλὰ μήπως ἐγὼ ζητῶ νὰ δώσουν εἰς τὸ πεζικὸν ὅλας τὰς θέσεις; Ἂς τὰ ῥυθμίσουν ἅπαξ διὰ παντὸς, ἵνα γνωρίζῃ ἕκαστον ὅπλον, τί τῷ ἀνήκει, καὶ τότε θὰ ἴδῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι εἰς τὸ πεζικὸν, εἰς τὸ ὁποῖον συμβαίνουσι καὶ ἀποστρατεύσεις, ἕνεκεν ὁρίου ἡλικίας καὶ ἄλλων λόγων, καὶ προβιβασμοὶ κατ’ ἐκλογὴν εἰς τοὺς ἀνωτέρους, ἕνεκα τῶν ὁποίων, μὴ συμβαινόντων εἰς τὸ μηχανικὸν καὶ πυροβολικὸν, προήχθησαν οἱ τοῦ πεζικοῦ συνταγματάρχαι πρὸ τῶν τοῦ σώματός του, εἰς τὸ πεζικὸν, λέγω, ὁμολογουμένως θὰ ἦναι πολὺ μεγαλειτέρα ἡ προαγωγή. Ὡς πρὸς τὰς ἐκδουλεύσεις, τὰς ὁποίας προσέφερον ἀξιωματικοὶ τοῦ μηχανικοῦ καὶ πυροβολικοῦ εἰς τὸ πεζικὸν, δὲν γνωρίζω ἢ μίαν μόνην, ὅτι, ὅτε συνεστήθη τὸ Σχολεῖον τῶν Ὑπαξιωματικῶν, ὁμολογουμένως μετὰ μεγάλου ζήλου καὶ μετὰ μεγάλης προθυμίας ἔσπευσαν ἀξιωματικοὶ πολλοὶ ἐκ τῶν τεχνικῶν σωμάτων νὰ μεταδώσωσι τὰ φῶτά των εἰς τοὺς ὑπαξιωματικοὺς τῆς Σχολῆς, ἐφ’ ᾧ καὶ τοὺς εὐγνωμονοῦμεν. Ὡς πρὸς δὲ τὸν ἔντιμον ἐξ Αἰγιαλείας Βουλευτὴν θέλω νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Εἶπεν ὁ κύριος Βουλευτὴς, ὅτι ἐγὼ ἔχω τὰ μὲν ἢ τὰ δὲ προσόντα, ἀλλ’ ἐνῷ εἶμαι ἀξιωματικὸς δὲν ἔπρεπε νὰ κατέλθω μέχρι τοῦ σημείου νὰ ῥίπτω—εἶπε καὶ αὐτὸς —τὰ σπέρματα τῆς διαιρέσεως μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν. Ἀλλὰ, κύριε συνάδελφε, ἐγὼ ἔῤῥιψα τὰ σπέρματα αὐτὰ, ἢ παρελθὼν ἐπὶ τὸ βῆμα, ἠθέλησα νὰ ζητήσω ἐξηγήσεις ἐπ’ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ὑμεῖς, μεθ’ ὅλον τὸν κοινοβουλευτικὸν μακρὸν βίον σας, ἐσπείρατε κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν, ὅτε εἴπετε, ὅτι «ἄλλοι εἶναι οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ ἐξερχόμενοι ἐκ τοῦ Σχολείου τῶν Εὐελπίδων καὶ ἄλλοι οἱ ἐκ τοῦ Σχολείου τῶν Ὑπαξιωματικῶν»; τοῦ σχολείου τῶν περιτριμμάτων δηλαδή, καθ’ ὑμᾶς.

§128ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Μὴ ἀποδίδετε τοιαύτας ἐκφράσεις εἰς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι προσέχουν, ὅταν ὁμιλοῦν. Δι’ αὐτὸ σᾶς εἶπα, ὅτι μετέρχεσθε γλῶσσαν, ἡ ὁποία δὲν ἁρμόζει εἰς ἀξιωματικόν.

§129Α. Γ. ΣΟΥΤΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πλεῖσται ὅσαι γνῶμαι ἠκούσθησαν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὅσον ἀφορᾷ τὰ τοῦ στρατοῦ. Εἷς ἐκ τῶν συναδέλφων μας εἶπεν, ὅτι πρέπει νὰ καλῆται πρὸς ἄσκησιν ἅπασα ἡ ἀπογραφὴ τῶν ἀγόντων τὸ 20ὸν ἔτος τῆς ἡλικίας αὐτῶν, ἄλλως παραβαίνομεν τὸν κανόνα τῆς γενικῆς στρατολογίας· ἕτερος, ὅτι πρέπει νὰ διχάσωμεν τὸν στρατὸν εἰς στρατὸν ἐκπαιδεύσεως καὶ στρατὸν ὑπηρεσίας· τρίτος, νὰ συλλέξωμεν ὅλους τοὺς ὀργανισμοὺς καὶ ἐξ αὐτῶν νὰ συνθέσωμεν ἕνα· τέταρτος, νὰ θέσωμεν εἰς διαθεσιμότητα ἅπαντας τοὺς ἀνωτέρους ἀξιωματικούς· πέμπτος ἐπρότεινεν, ὅπως οἱ ἄνδρες ἐκγυμνάζωνται εἰς τὰς οἰκίας των· ἕτερος, δὲν ἐνθυμοῦμαί τι. Ἀπορίας ἄξιον εἶναι νὰ ἀκούῃ τις πλέον ταῦτα τὴν σήμερον, ὁπότε δύο γνῶμαι δὲν χωροῦσιν ὡς πρὸς τὴν ἐξάσκησιν παντὸς ἔθνους στρατιωτικῶς. Ὁ μετὰ τὴν μάχην τῆς Ἰένας τεθεὶς τοῖς Πρώσσοις ὅρος τοῦ νὰ μὴ δύνανται νὰ διατηρῶσι στρατὸν μεγαλύτερον τῶν 40,000 ἀνδρῶν κατέστη ὑπ’ αὐτῶν σύστημα, τὸ δὲ σύστημα τοῦτο, τελειοποιηθὲν μετὰ τοὺς πολέμους τοῦ 1813, 1854, 1866 καὶ 1870, κατέστη τὴν σήμερον κανὼν δι’ ὅλα τὰ ἔθνη τοῦ κόσμου, καὶ τὸ σύστημα τοῦτο, ἂν δὲν ἦναι τέλειον, βεβαίως ὅμως προσεγγίζει πρὸς τὸ τέλειον. Εἶναι δὲ τοῦτο μικρὸς στρατὸς ἐν εἰρήνῃ, Σχολή, οὕτως εἰπεῖν, πολέμου, δι’ ἧς πάντες σχεδὸν οἱ πολῖται πρέπει νὰ διέλθωσι, παραμένοντες ἐν αὐτῇ τὸν ἀπολύτως ἀναγκαῖον χρόνον ἐκγυμνάσεως, οὕτως ὥστε οὔτε τὰ ἰδιωτικὰ οὔτε τὰ δημόσια συμφέροντα νὰ παραβλάπτωνται, ἅπαν δὲ τὸ ἔθνος νὰ μένῃ ὑπὸ τὰ ὅπλα ἐφ’ ὅσον παρίσταται ἀνάγκη, καὶ νὰ ἦναι ἱκανὸν νὰ δράσῃ ἐν πολέμῳ ἐπιτυχῶς. Ἐπιτυγχάνονται δὲ πάντα ταῦτα διὰ τῆς γενικῆς ὑποχρεωτικῆς στρατολογίας, τῆς ὁποίας ὅμως ὁ κανὼν δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ αὐστηρῶς, χωρὶς νὰ παραβλάψῃ τὰ συμφέροντα τοῦ τόπου, τὰ συμφέροντα τῆς κοινωνίας, τὰ συμφέροντα αὐτοῦ τοῦ στρατοῦ. Ἑπομένως ἔχομεν τὴν ἐργασίαν τῆς ἐκκαθαρίσεως, οὕτως εἰπεῖν, τῶν ἀνδρῶν ἐκείνων, οὓς πρέπει νὰ λάβωμεν ἐκ τῆς ἀπογραφῆς, ἀποβλέποντες ἀφ’ ἑνὸς εἰς τὰ συμφέροντα καὶ τὴν πραγματικὴν ἀξίαν τοῦ στρατοῦ, τουτέστι λαμβάνοντες ἐκείνους, οἵτινες δύνανται νὰ ἀνθέξωσιν ὡς στρατιῶται, καὶ ἀφ’ ἑτέρου εἰς τὰ συμφέροντα τῆς κοινωνίας, ἤτοι ἀπαλλάσσοντες τὰ στηρίγματα τῶν οἰκογενειῶν κλπ., καλοῦντες δὲ τὸν ἀριθμὸν, τὸν ὁποῖον δύναται νὰ συντηρήσῃ τὸ ἔθνος, χωρὶς νὰ ὑποφέρῃ οἰκονομικῶς ἢ ἄλλως πως. Μετὰ τοῦτο ἔχομεν τὴν ταξινόμησιν αὐτῶν καθ’ ὅπλα καὶ σώματα τοῦ στρατοῦ, ἅτινα πρέπει ἐν εἰρήνῃ νὰ ὦσιν οὕτω τοποθετημένα, ὥστε ἡ θέσις αὐτῶν νὰ ἔχῃ σχέσιν μὲ πᾶσαν τυχὸν ἐνέργειαν, λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν καὶ τῆς ταχείας ἐπιστρατεύσεως. Πάντα τὰ ἔθνη τὴν σήμερον διαιροῦνται εἰς στρατιωτικὰς περιφερείας, ἡ δὲ τοποθέτησις τῶν σωμάτων γίνεται, λαμβανομένων πρότερον ὑπ’ ὄψιν τῶν συμφερόντων τῆς χώρας, τῆς ἐν καιρῷ πολέμου ἀκαριαίας ἐπιστρατεύσεως καὶ ἐφ’ ὡρισμένον σημεῖον διευθύνσεως τοῦ μεγαλειτέρου μέρους τῆς δυνάμεως τῶν ἀνδρῶν· εἶτα ἔχομεν ἀνάγκην παρομοίας ἐργασίας διὰ τοὺς ἵππους, ὡς καὶ διὰ τὸ ὑλικὸν πολέμου κτλ. Ἐὰν δὲ τὸ σύνολον τούτων δὲν ὑπάρχῃ, πάντα μάταιά εἰσιν. Ἔχομεν προσέτι ἀνάγκην πεπαιδευμένων στελεχῶν, ἄνευ τῶν ὁποίων ὁ στρατὸς δὲν δύναται νὰ ἐκγυμνασθῇ, στρατὸς δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ. Ἔχομεν ἀνάγκην ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν, τῶν ὁποίων ἡ εὐθύνη νὰ εὑρίσκηται εἰς ἀναλογίαν πρὸς τὴν θέσιν, ἣν κατέχουσιν. Ἴδωμεν νῦν, ἐξ ὅλων αὐτῶν τί ἔχει ἡ χώρα ἡμῶν. 10 συντάγματα πεζικοῦ, 8 τάγματα εὐζώνων, 3 συντάγματα πυροβολικοῦ, 3 τάγματα ἱππικοῦ, ἓν σύνταγμα μηχανικοῦ. Ἡ δύναμις αὕτη βεβαίως εἶναι ἀρκετὴ ὡς μόνιμον σχολεῖον διὰ τὴν Ἑλλάδα. Λαμβάνομεν κατ’ ἔτος 7,500 στρατιώτας, καὶ ὁ ἀριθμὸς οὗτος μόλις εἶναι ἀρκετὸς, διότι, ἐὰν ἐλάχιστος ἀριθμὸς ἀφαιρεθῇ στρατιωτῶν, τὰ στελέχη πρέπει νὰ συμπτυχθῶσιν. Ἔχομεν τὰς κατωτέρας μονάδας τακτικῆς, ὡς ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς εἶπεν, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ τὰς ἀνωτέρας. Καὶ ὅμως τοῦτο πρέπει νὰ γείνῃ, διότι τὴν τελευταίαν στιγμὴν δὲν δύναται νὰ δώσῃ τις τὴν ἀπαιτουμένην πεῖραν εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς, οἵτινες θὰ διοικήσωσι περισσοτέρας χιλιάδας ἀνδρῶν, ὅπως σκεφθῶσι περὶ τῆς ἐπὶ τόπου συντηρήσεως αὐτῶν, ἐκγυμνάσεως μετὰ τῶν λοιπῶν ὅπλων κτλ. Ἑπομένως ἀναγκαιοτάτη ἡ σύστασις ταξιαρχιῶν τοὐλάχιστον, ἂν οὐχὶ καὶ μεραρχιῶν, αἵτινες νὰ ὦσιν ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν ἑνὸς καὶ μόνου ἀρχηγοῦ. Τὰ τρία ἀρχηγεῖα ἡμῶν οὐδέποτε εἶχον ὡρισμένον τινὰ σκοπὸν, ἀπορῶ δὲ πρὸς τί ἡ διατήρησις εἰσέτι αὐτῶν. Ἀλλὰ δεδόσθω, ὅτι πάντα ταῦτα γίνονται, καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ φέρῃ, ὡς ἐλπίζω, πρὸς ἐπιψήφισιν εἰς τὴν ἐρχομένην σύνοδον νομοσχέδιον τέλειον. Νομίζετε, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν στρατόν; Οὐχί. Τὰ αἴτια ἐζήτησαν νὰ μάθωσι δι’ ἐπερωτήσεων τινὲς τῶν συναδέλφων, ἀλλὰ, μολονότι προσήχθησαν αἱ πληροφορίαι εἰς τὴν Βουλὴν, οὐδεὶς ἐξ αὐτῶν ἐπεχείρησε νὰ ἐξετάσῃ ἢ ἀναλύσῃ τὸ ζήτημα. Κατ’ ἐμὲ Κύριοι, δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν στρατὸν διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους· διότι φαινομενικῶς μόνον ἔχομεν 10 συντάγματα πεζικοῦ ἐκ τριῶν ταγμάτων ἕκαστον, καὶ 8 τάγματα εὐζώνων, πράγματι ὅμως ἔχομεν 10 συντάγματα πεζικοῦ, ἀποτελούμενα ἕκαστον ἐκ δύο μόνον ταγμάτων, διότι τοῦ τρίτου τάγματος μόνα τὰ στελέχη ὑπάρχουσι, καὶ 8 τάγματα εὐζώνων, ὧν 6 ἐν ἐνεργείᾳ καὶ τῶν λοιπῶν δύο μόνα τὰ στελέχη. Ἤτοι ἀντὶ 15,000 στρατοῦ ἔχομεν 12,000, καὶ τὴν δύναμιν δὲ ταύτην κατατετμημένην, ἤτοι ἐκ τῶν συνταγμάτων ἀπεσπασμένα τάγματα, ἐκ τῶν ταγμάτων λόχους, καὶ οὕτω καθεξῆς, μέχρις ἀποσυνθέσεως τοῦ στρατοῦ εἰς ἄτομα. Τὸ αἴτιον τούτου ἁπλούστατον: τὰ 64 καταστήματα, τὰ ὁποῖα ὡς φυλακαὶ χρησιμεύουσι, καὶ τὰ 5 αὐτῶν φυλακεῖα, ἡ δημοσία ἀσφάλεια, αἱ εἰσπράξεις κτλ. Καὶ ἀναλυτικώτερον· ἐκ τῶν 12,000 ἀνδρῶν, οἵτινες πράγματί εἰσιν ὑπὸ τὰ ὅπλα, ἀφαιρετέοι 2,300 διὰ τὸ σῶμα τῆς χωροφυλακῆς· ἐκ τῶν λοιπῶν χρησιμεύουσι 2,000 πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς χωροφυλακῆς καὶ 1000 πρὸς φρούρησιν τῶν φυλακῶν καθ’ ἑκάστην, ἄρα ἀπασχολοῦνται 3,000· ὡσαύτως 500 χρησιμοποιοῦνται εἰς γραφικὰς καὶ λοιπὰς ἐν τῷ στρατῶνι ὑπηρεσίας καὶ 2,000 τοὐλάχιστον ὡς ὑπηρέται τῶν 2,000 ἀξιωματικῶν, ἑπομένως μένουσι διὰ τοὺς 160 λόχους πεζικοῦ, μηχανικοῦ, πυροβολικοῦ, ἱππικοῦ καὶ νοσοκόμων πρὸς ἐκγύμνασιν 4,000 περίπου, ἀλλὰ καὶ οὗτοι χρησιμοποιοῦνται ἐνίοτε, ἂν οὐχὶ πάντοτε, διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῆς χώρας. Ὕστερον ἀπὸ τὴν ἀνάλυσιν ταύτην, εὑρετέ μοι ὀργανισμὸν κατάλληλον διὰ τὴν χώραν ἡμῶν. 12,000 πολῖται εἰσῆλθον κατὰ τὴν στατιστικὴν τοῦ 1889 εἰς τὰς φυλακὰς, ἐκτὸς τῶν προϋπαρχόντων, καὶ 11,000 ἐξῆλθον, εἰς 5,500 δ’ ἀνέρχεται ὁ σταθερὸς ἀριθμὸς τῶν φυλακισμένων εἰς τὰς 64 φυλακὰς· ἑπομένως 6,000 διὰ τὴν χωροφυλακὴν καὶ τὴν ἀσφάλειαν, 4,000 διὰ τὴν φρούρησιν τῶν 6.000 φυλακισμένων· ὁ στρατὸς διὰ τοὺς φυλακισμένους καὶ μόνον, καὶ οὐχὶ οἱ φυλακισμένοι διὰ τὸν στρατόν, ὅπως παντοῦ τοῦτο γίνεται. Ἰδοὺ ἡ κατάστασίς μας! Ἴδωμεν ἤδη τὰ ἀποτελέσματα τῆς τοιαύτης καταστάσεως. Πλειστάκις ἐκλήθημεν ὑπὸ τῶν ἐν Ἀνατολῇ ἐκτυλιχθέντων ἐθνικῶν δραμάτων, ὅπως προσέλθωμεν ἀρωγοὶ πρὸς τοὺς ὑποδούλους ἡμῶν ἀδελφούς, ὅπως ἐπὶ τέλους ψάλωμεν καὶ ἐπὶ τοῦ πεδίου τῆς μάχης τὸ «’στὴ μέση τὸ σπαθί μου καὶ τἄλογο μαζή μου», ἀλλ’ οὐδέποτε εὕρομεν τὸ σπαθί μας· ὡς ἐκ τούτου δ’ ἐζητήσαμεν φυσικὰ καὶ τὴν ἄδειαν τῶν γειτόνων μας, ὅπως προετοιμασθῶμεν, ἀλλὰ προετοιμαζόμενοι διεβλέπομεν τὴν κατάστασίν μας. Καὶ τί μᾶς ἀπέμεινε; 280 ἑκατομμυρίων δαπάνη ἀπὸ τοῦ 1878, ἡ ἀπώλεια τῆς στρατιωτικῆς ἡμῶν τιμῆς, ἡ ὑστέρησις τοῦ ἔθνους ἡμῶν ὡς πρὸς τὰ λοιπὰ ἔθνη τοῦ Αἵμου, ἡ ἀπογοήτευσις, οἱ 6000 φυλακισμένοι, εἰς τὸ πλεῖστον τῶν ὁποίων δίδομεν τριακοντάλεπτον σιτηρέσιον, οἱ 6000 στρατιῶται, οἵτινες τοὺς διώκουσι πρὸ τῆς συλλήψεως καὶ φυλακίσεώς των, καὶ ἕτεροι 6000, οἵτινες τοὺς φυλάττουσιν, ἀλλ’ εἰς τοὺς ὁποίους δίδομεν μόνον εἰκοσιπεντάλεπτον σιτηρέσιον καὶ ἴσως καὶ χειρότερον ἄρτον. Ἀρκετὰ ἐλέχθησαν ὑπὲρ τῶν ἀρετῶν τοῦ στρατοῦ ἡμῶν καὶ τῆς δυνάμεως αὐτοῦ ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ. Καθῆκόν μου ἐνόμισα, ὅπως ἐκθέσω καὶ τὴν ἀντίθετον τῶν πραγμάτων ὄψιν πρὸ τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους, ἵνα ἐκ ταύτης ἀρυσθῶμεν μαθήματα ὑπὲρ τῆς βελτιώσεως τῶν κακῶς κειμένων. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι ὁ στρατὸς εἶναι τὸ μέγα ἐθνικὸν σχολεῖον, εἰς ὃ ὁ πολίτης μανθάνει τὸ ὑπακούειν, τὸ καθῆκον, τὸ μέγιστον τῶν καθηκόντων τὸ πρὸς τὴν Πατρίδα. Ἐν Ἑλλάδι ἡ ἄποψις αὕτη φέρει εἰς ἀπελπισίαν. Ἕνδεκα ὅλαι χιλιάδες ἀνδρῶν διῆλθον ἐκ τῶν ἑδωλίων τῶν στρατοδικείων ἀπὸ τοῦ 1883, ἐξ ὧν τὰ ¾ κατεδικάσθησαν διὰ τὸ ἀνώτατον μέχρι τοῦ κατωτάτου στρατιωτικοῦ ἐγκλήματος, διὰ τὸ κατώτατον μέχρι τοῦ ἀνωτάτου κοινοῦ ἐγκλήματος. Ἀνάγκη πᾶσα, ὅπως ὁ στρατὸς χωρισθῇ τῆς πολιτικῆς πρὸ παντός. Ἐν Ἀγγλίᾳ, τῇ κατ’ ἐξοχὴν συνταγματικῇ χώρᾳ, εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας, εἰς αὐτὰ τὰ μικρὰ Κράτη τοῦ Αἵμου, παρὰ τῷ Ὑπουργῷ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπάρχει εἷς ἀρχηγὸς στρατοῦ, ἐκ τῶν ἀνωτέρων καὶ ἱκανωτέρων ἐκλεγόμενος ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ, ἐξ οὗ καὶ μόνου ἐξήρτηται πᾶν τὸ καθαρῶς στρατιωτικόν, ἅπας ὁ στρατός. Ἀνάγκη ἐκκαθαρίσεως τῶν στελεχῶν τοῦ στρατοῦ δι’ ἐξετάσεων διὰ τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπολοχαγοῦ καὶ τὸν βαθμὸν τοῦ ταγματάρχου, ἡ δὲ Κυβέρνησις καλῶς ἔπραξεν, ἀνοίξασα καὶ ἑτέραν θύραν εἰς τοὺς ἐν ὑπηρεσίᾳ γηράσαντας, ὅπως ἀποστρατευθῶσι μὲ ἕνα βαθμὸν ἐπὶ πλέον. Ἀνάγκη συστάσεως χωροφυλακῆς ἐξ ἀνδρῶν ἱκανῶν πρὸς τοῦτο. Ἐπίσης πρέπει νὰ λυθῶσιν ἅπαξ διὰ παντὸς τὰ τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ ἡμῶν, τόσον ὑπὸ ἔποψιν ἀνδρῶν θητείας, ὅσον καὶ ἔποψιν στελεχῶν. Τὰ ζητήματα ταῦτα λύονται τὴν σήμερον παρ’ ἄλλοις ἔθνεσι μετὰ μαθηματικῆς ἀκριβείας. Δὲν πρέπει δὲ νὰ ἀναβάλωμεν πάντα ταῦτα, διότι τὴν σήμερον καὶ τὰ ἄλλα ἔθνη τῆς Χερσονήσου ἔμαθον ὄχι μόνον τὰ ᾄσματα ἡμῶν, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρὸ παντὸς εἶναι χρήσιμον, τὴν ἐργασίαν, καὶ ἐργασίαν μετὰ συνοχῆς. Μὴ ἀναβάλωμεν εἰς τὰ ἀφορῶντα τὴν σύνταξιν τῆς χώρας ἡμῶν στρατιωτικῶς, διότι πᾶσα ὥρα ἀναβολῆς εἶναι μία ἐπὶ πλέον πιθανότης, ὅτι δὲν θέλομεν ἀνακτήσει τὴν στρατιωτικὴν ἡμῶν τιμήν, ὅτι δὲν θέλομεν δυνηθῆ νὰ διατηρήσωμεν οὐδ’ ἐκεῖνο τὸ τεμάχιον τῆς ἐλευθέρας γῆς, τὸ ὁποῖον ἡ σθεναρὰ πνοὴ τῶν ἀνδρῶν τοῦ ἱεροῦ ἀγῶνος μᾶς ἐκληροδότησεν.

§130ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἤθελον νὰ ὁμιλήσω ἐν ἐκτάσει ἐπὶ τοῦ θέματος ἰδίως, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐλάλησεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Φθιώτιδος κ. Κρίτσας· ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν θέλω νὰ θεωρηθῶ ὡς ῥίπτων ἔλαιον ἐπὶ τῆς πυρᾶς, διὰ τοῦτο συνιστῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ εἰς ὁλόκληρον τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐννοήσῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν περὶ τῶν ἐπιμισθίων, ὅτι ἐν Ἑλλάδι δὲν πρέπει νὰ γίνωνται διακρίσεις, καὶ ἰδίως ἐν τῷ στρατῷ· ὅτι αἱ διακρίσεις φέρουν ἄτοπα, τῶν ὁποίων τὴν ἀπήχησιν πρὸ ὀλίγων στιγμῶν ἔσχομεν εἰς τὰ ὦτα ἡμῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, εὐθαρσῶς ἐκφρασθεῖσαν παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Φθιώτιδος. Καὶ τότε συνέστησα εἰς τὴν Κυβέρνησιν μέριμναν καὶ φρόνησιν. Ἐλπίζω, ὅτι ἤδη ἡ Κυβέρνησις, ἀφοῦ ἤκουσε καὶ ἐπείσθη, ὅτι τὰ παράπονα ὑπάρχουν περὶ διακρίσεως καὶ ἀνισότητος, θέλει μεριμνήσει ὡς τάχιστα περὶ ἀφομοιώσεως καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὸν μισθὸν καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὰ τῆς προαγωγῆς πάντων ἐν γένει τῶν ἀξιωματικῶν. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἐκταθῶ περισσότερον, διότι ἴσως παρεξηγηθῶ, ὅπως παρεξηγεῖται ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος. Ἐλπίζω, ὅτι δὲν θὰ λάβωμεν ἀφορμὴν πλέον ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ νὰ ὑπομνήσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ καθῆκον τοῦτο, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐπιτακτικὸν καὶ ἐπεῖγον.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γεωργαντᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§132ΡΑΛΛΗΣ. Ἠρχίσαμεν εἰς τὰς δύο, διὰ νὰ φύγωμεν ἐνωρίτερον.

§133ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Νὰ ἀναβάλωμεν.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κύριε Γεωργαντᾶ.

§135ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ ἀναβληθῇ διὰ τὴν προσεχῆ Τρίτην αὐτὴ ἡ συζήτησις, ἡ ὁποία, νομίζω, δὲν εἶναι καὶ λίαν καρποφόρος.

§136ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εἶναι δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου.

§137ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν πρόκηται νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις μετὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν νὰ ψηφισθῇ ἤδη, καὶ νὰ γείνῃ ἡ συζήτησις εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§138ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς βʹ συζήτησιν, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 6 καὶ 45′ μ. μ.