1893.02.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 60

τῆς 9 Φεβρουαρίου 1893.

(Τρίτη).

Ὥρᾳ 4 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κάτοικοι Φιλιατρῶν διὰ τηλεγραφήματός των παρακαλοῦσι τὴν Βουλήν, ὅπως συστήσῃ εἰς μὲν τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τὴν χορήγησιν πιστώσεων εἰς αὐτοὺς πρὸς καλλιέργειαν τῶν κτημάτων των, εἰς δὲ τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἀναστολὴν τῆς εἰσπράξεως τῶν φόρων. Θὰ διαβιβασθῇ τὸ τηλεγράφημα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Οἱ διὰ πολιτικὰ χρέη καὶ μικρὰ πλημμελήματα κρατούμενοι ἐν ταῖς φυλακαῖς Τρικκάλων παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν μεταφορὰν αὐτῶν εἰς ἄλλας φυλακάς. Θὰ διαβιβασθῇ ἡ αἴτησίς των εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης.

§2Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑπέβαλον δήλωσιν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, περιλαμβάνουσαν τροποποιήσεις τινὰς, αἵτινες κατέστησαν ἀναγκαῖαι ἔν τε τοῖς ἐσόδοις καὶ ἐξόδοις ὡς ἐκ τῶν ψηφισθέντων νόμων καὶ ὡς ἐκ τῆς παρελεύσεως τοῦ χρόνου, ἥτις κατέδειξεν ἐν τῷ παρελθόντι διαφορὰς, ἐπιδρώσας ἐπὶ τῶν τῶν ὑπολογισμῶν τοῦ παρόντος καὶ τοῦ μέλλοντος. Ἐν τοῖς ὑπολογισμοῖς τούτοις περιλαμβάνεται καὶ ἡ ἐκ τοῦ νόμου περὶ πληρωμῆς εἰς χρυσὸν ἀναγραφὴ τῶν πιθανῶν ἐσόδων ἐκ τῶν φόρων ἐπὶ τοῦ ἐλαίου καὶ τῆς σταφίδος ἐν Ἑπτανήσῳ. Ἡ ἀναγραφὴ αὕτη δὲν εἶχε περιληφθῆ ἐν τῇ δηλώσει καταλλήλως· ὅθεν ὑποβάλλω συμπληρωτικὴν δήλωσιν, ἀναγράφουσαν καὶ τὰ περὶ τούτου, ὅπως σήμερον ὁ νόμος περὶ πληρωμῆς εἰς χρυσὸν ἐπάγεται τὰ τοῦ καταλογισμοῦ αὐτῶν.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 186). Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως καὶ ἀντικαταστάσεως ἄρθρων καὶ πινάκων τοῦ περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ νόμου. Ὁ κ. Γεωργαντᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§4Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον «περὶ καταργήσεως καὶ ἀντικαταστάσεως ἄρθρων καὶ πινάκων τοῦ περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ νόμου» εἶναι σοβαρώτατον. Δι’ αὐτοῦ ἐπιδιώκονται ἄλλοι σκοποὶ ἢ ἐκεῖνοι, οἵτινες πρέπει νὰ ἐπιδιώκωνται διὰ τῶν νομοθετημάτων τῶν ἀφορώντων εἰς τὴν ἀληθῆ ὀργάνωσιν τοῦ στρατοῦ, ὑπὲρ ἧς τὸ ἔθνος οὐδεμιᾶς θυσίας ἐφείσθη καὶ ὑπὲρ ἧς εὔχονται πάντες οἱ ὀρθῶς καὶ πατριωτικῶς σκεπτόμενοι. Ὅσῳ δὲ καὶ ἂν ἠγωνίσθη ὁ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς, ἵνα δικαιολογήσῃ τὴν ἀνάγκην τῆς ὑποβολῆς αὐτοῦ, δὲν ἠδυνήθη νὰ ἄρῃ τὴν γεννηθεῖσαν εἰς τὸ πνεῦμα τῶν περὶ τὰ στρατιωτικὰ εἰδημόνων ὑπόνοιαν, ὅτι διὰ τοῦ νομοθετήματος τούτου καθίσταται βαθύτερον τὸ χάσμα, ὅπερ μὴ προσηκόντως μεμελετημένη καὶ μὴ ἐπὶ τοῦ δικαίου στηριζομένη νομοθεσία ἀνέῳξε μεταξὺ τῶν διαφόρων ὅπλων τοῦ ἐθνικοῦ στρατοῦ. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ταύτην ὡμίλησε καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Φθιώτιδος Βουλευτὴς, διαμαρτυρηθεὶς μάλιστα διὰ τὴν βαρεῖαν ὕβριν, ἣν ἐξεστόμισεν ὁ κ. Ὑπουργὸς κατὰ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ πεζικοῦ, εἰς ὃ καὶ οὗτος ἀνήκει. Βεβαίως ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι οὐδὲ διενοήθη κἄν νὰ προσβάλῃ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ πεζικοῦ, οὓς ἐκτιμᾷ καὶ ὑπολήπτεται, ἀφήρεσεν ἐκ τοῦ ἐπεισοδίου πᾶσαν πικρίαν καὶ ἀφορμὴν περαιτέρω παρεξηγήσεων· ἀλλὰ, κατ’ ἐμὴν γνώμην, δικαιότατον ὑπέβαλε παράπονον ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Φθιώτιδος, ἐκφράσας τὴν λύπην αὐτοῦ τόσῳ διὰ τὴν ἄνισον καὶ βραδεῖαν προαγωγὴν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ πεζικοῦ, ὅσῳ καὶ διὰ τὴν ἀποκοπὴν τῆς ἀντιμισθίας ἀξιωματικῶν τινων τῶν διαφόρων ὅπλων. Ἐπὶ τοῦ τελευταίου τούτου θὰ εἴπω τινὰ, πρὶν ἢ ἐπιληφθῶ τῆς ἐρεύνης τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἠδύνατο καὶ ὤφειλε νὰ θηρεύσῃ καὶ ἐπιτύχῃ ἀλλαχοῦ τὰς οἰκονομίας, ἃς ζητεῖ νὰ ἐπιτύχῃ διὰ τῆς ἀδίκου ἀποκοπῆς ἢ περικοπῆς τῆς ἀντιμισθίας τῶν πτωχῶν ἀξιωματικῶν. Ἐὰν πράγματι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐφλέγετο ὑπὸ τῆς ἐπιθυμίας νὰ ἐπενέγκῃ οἰκονομίας, ταύτας εἶχε προχείρους καὶ ἠδύνατο νὰ τὰς ἐπιδιώξῃ ἄνευ τινὸς ἀδικίας καὶ χωρὶς νὰ ἐγείρῃ παράπονα, καὶ μάλιστα ἄνευ τινὸς βλάβης τῆς ὑπηρεσίας. Καὶ τοῦτο, φρονοῦμεν, πρέπει νὰ ᾖναι τὸ τέλος παντὸς νομοσχεδίου. Ἡ ἀντιμισθία δὲν ἔπρεπε νὰ ἀποκοπῇ ἢ περικοπῇ, διότι αὕτη εἶναι τὸ παρακολούθημα τῆς πενιχρᾶς μισθοδοσίας τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ, χορηγουμένη οὐχὶ ἀσκόπως καὶ χάριν πολυτελείας, ἀλλὰ λόγῳ εὐθύνης καὶ ἐργασίας πολυμόχθου. Ἐζήτησε ποτὲ πληροφορίας ὁ κ. Ὑπουργὸς παρὰ τοῦ Λογιστηρίου τοῦ Ὑπουργείου, οὗτινος προΐσταται, ἵνα μάθῃ πόσα πληρώνουσιν ἐκ τῆς μισθοδοσίας των πολλοὶ τῶν ἐν λόγῳ ἀξιωματικῶν εἴτε δι’ ἀπώλειαν εἰδῶν ὑλικοῦ, εἴτε διὰ λογιστικὰ λάθη; Διὰ τὰς ἀπωλείας ταύτας, διὰ τὰ λογιστικὰ ταῦτα λάθη καὶ διὰ τὴν ἐπίμοχθον ἐργασίαν των καὶ διὰ τὴν πρόσθετον ὑπηρεσίαν, τὴν ὑποβάλλουσαν αὐτοὺς εἰς δαπάνας προσθέτους, ἐχορηγεῖτο ἡ ἀντιμισθία αὕτη τοῖς ἀξιωματικοῖς διαφόρων κλάδων. Καὶ ἔρχεσθε νῦν δι’ ἑνὸς νομοθετήματος ν’ ἀφαιρέσητε τὴν μικρὰν ταύτην χορηγίαν, ἵνα καταστήσητε ἀληθῶς ἀβίωτον τὸν βίον τῶν ἀξιωματικῶν! Ἀλλὰ δύναταί τις νὰ μοὶ εἴπῃ, πόθεν θὰ οἰκονομήσωμεν τὰς 50,000 δραχμῶν, τὰς ὁποίας οἰκονομοῦμεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου; Ἂν καὶ δὲν ᾖναι ἐμὸν ἔργον νὰ ὑποδεικνύω τὰ δέοντα γενέσθαι, διότι τοῦτο εἶναι κυρίως ἔργον τῶν κυρίων Ὑπουργῶν, ἐν τούτοις προβαίνω εἰς τὴν ὑπόδειξιν τῶν μέσων, δι’ ὧν δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἐπιζητουμένη οἰκονομία, πρὸς ὠφέλειαν μάλιστα τῆς ὑπηρεσίας, ἐὰν πράγματι χάριν οἰκονομίας προετάθη τὸ νομοσχέδιον καὶ οὐχὶ δι’ ἄλλους λόγους. Ἀπολύσατε τοὺς ἰδιώτας, οἵτινες, ὡς μὴ ὤφειλεν, ὑπηρετοῦσιν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, καὶ ἀντικαταστήσατε αὐτοὺς δι’ ἀνδρῶν τοῦ στρατεύματος. Ἰδοὺ πόθεν θὰ πορισθῆτε τὴν ζητουμένην οἰκονομίαν. Ὑπάρχει τι τούτου δικαιότερον καὶ λογικώτερον; Οὕτω δὲν βελτιοῦται καὶ ἡ ὑπηρεσία, καὶ δὲν προστατεύονται αἱ εὔλογοι ἀξιώσεις τοῦ στρατεύματος; Καθηγηταί, διδάσκαλοι, καλλιγράφοι, γραμματεῖς, γραφεῖς ἰδιῶται, ὑπηρετοῦντες εἰς στρατιωτικὰς ὑπηρεσίας, δύνανται εὐδοκίμως καὶ ἐπαξίως ν’ ἀντικατασταθῶσιν ὑπὸ ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ καὶ ὑπὸ ἁπλῶν ὁπλιτῶν ἔτι, καθόσον εἶναι τοῖς πᾶσι γνωστόν, ὅτι ἡ γενικὴ στρατολογία εἰσήγαγεν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ πολλοὺς ἐγγραμμάτους, ἀποφοίτους τοῦ Πανεπιστημίου, τῶν Γυμνασίων καὶ τῶν λοιπῶν Σχολῶν. Οὕτως ἐπιτυγχάνεται ἄνευ βλάβης ἡ διὰ τῆς ἀστόργου καὶ ἀδίκου ἀποκοπῆς τῆς ἀντιμισθίας τῶν ἀξιωματικῶν ἐπιζητουμένη οἰκονομία. Καὶ τίνων ἀξιωματικῶν; Ἀκριβῶς ἐκείνων, οἵτινες καὶ μείζονας εὐθύνας ἔχουσι καὶ πλειότερον τῶν ἄλλων μοχθοῦσι. Καὶ ἐν τούτοις, πρὸς οὐδὲν λογιζόμενοι τὰς θυσίας καὶ τὴν θέσιν αὐτῶν, προβαίνετε μετὰ σκληρότητος εἰς τὴν ἀφαίρεσιν τῆς γλίσχρας ἀντιμισθίας αὐτῶν. Τίνα πείθετε, ὅτι ἡ πρᾶξίς σας αὕτη εἶναι, ἔστω καὶ ἐπ’ ἐλάχιστον, δεδικαιολογημένη; Τί θὰ ἦτο προτιμότερον; ν’ ἀναπληρώσητε δι’ ἀνδρῶν τοῦ στρατεύματος τοὺς ἐν αὐτῷ ἐργαζομένους ἰδιώτας, ἢ νὰ καταδικάσητε εἰς τὴν στενοχωρίαν, τὴν ἀπορίαν, τὴν πενίαν, ἀξιωματικοὺς ἀφωσιωμένους εἰς τὸ καθῆκον καὶ ἐφ’ οὓς μίαν ἡμέραν θὰ στηρίξῃ τὰς ἑαυτῆς ἐλπίδας ἡ Πατρίς; Γινώσκουσιν οἱ κύριοι Ὑπουργοί, ποῖον εἶναι τὸ ὀρθότερον καὶ δικαιότερον καὶ λυσιτελέστερον διὰ τὸν στρατὸν, ἀλλὰ δὲν τὸ πράττουσι. Διατί; Εἰς τοῦτο ἀπαντῶσι τὰ πράγματα. Ἤδη εἰσέρχομαι εἰς τὴν ἔρευναν καὶ ἀνάλυσιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔγνω νὰ τροποποιήσῃ τοὺς πίνακας τοῦ ὀργανικοῦ στρατιωτικοῦ νόμου. Τὸ ἐγχείρημα εἶναι σοβαρὸν, διότι ἅπτεται τῆς βάσεως αὐτῆς τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ, ἧς πᾶσα μετακίνησις ἔχει σπουδαῖα ἀποτελέσματα διὰ τὴν στρατιωτικὴν ὀργάνωσιν τοῦ τόπου, εἰς ἣν πρέπει νὰ προβαίνωμεν μετὰ πλείστης ὅσης περισκέψεως καὶ εὐλαβείας. Ἴδωμεν τίνας καινοτομίας εἰσάγει τὸ παρὸν νομοσχέδιον ἐπὶ τοῦ περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ νόμου. Μὴ νομίσῃ τις, ὅτι δι’ αὐτοῦ εἰσάγεται οἰκονομία τις. Πολλοῦ γε καὶ δεῖ. Δι’ αὐτοῦ αὐξάνονται αἱ δαπάναι, αʹ) διὰ τῆς προσθήκης 20 ἀνθυπολοχαγῶν εἰς τὰ εὐζωνικὰ τάγματα, βʹ) διὰ τῆς προσθήκης τριῶν ἀνθυπιλάρχων γραμματέων, ἑνὸς εἰς ἕκαστον σύνταγμα ἱππικοῦ, γʹ) διὰ τῆς προσθήκης 16 ὑπομοιράρχων καὶ 16 ἀνθυπομοιράρχων, δηλαδὴ ἑνὸς ὑπομοιράρχου καὶ ἑνὸς ἀνθυπομοιράρχου εἰς ἑκάστην τῶν 16 μοιραρχιῶν, καὶ δʹ) διὰ τῆς προσθήκης 16 ἐνωμοταρχῶν αʹ τάξεως καὶ 16 ἐνωμοταρχῶν βʹ τάξεως. Δὲν ὑπολογίζω τὴν διὰ τῆς δημιουργίας τῶν θέσεων τούτων προστιθεμένην δαπάνην· ἀρκεῖ νὰ εἴπω, ὅτι αὕτη ὑπερβαίνει κατὰ τὸ διπλάσιον περίπου τὰς φοβερὰς οἰκονομίας, τὰς ὁποίας κατώρθωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἐπενέγκῃ ἐπὶ τῆς ἀντιμισθίας τῶν ἀξιωματικῶν διαφόρων κλάδων. Ἄξιον ἐν τούτοις πολλῆς προσοχῆς καὶ τὰ μάλιστα ἀξιοσημείωτον εἶναι τὸ γεγονὸς, ὅτι ἐν ταῖς μεταβολαῖς ταύταις, ἐν αἷς πολλὴ στοργὴ καὶ εὔνοια διαφαίνεται ὑπὲρ ἄλλων σωμάτων, οὐδεμία τοιαύτη φαίνεται ἐπιδαψιλευομένη εἰς τὸ πεζικόν. Οὐδὲ μία κἄν θέσις ἀξιωματικοῦ δημιουργεῖται διὰ τὰ δέκα συντάγματα τοῦ πεζικοῦ, ὅπερ δύναται νὰ σημαίνῃ ἢ ὅτι τὰ πάντα ἐν τῷ πεζικῷ εἶναι πλήρη καὶ ἄρτια, ἢ ὅτι τὸ σῶμα τοῦτο δὲν κρίνεται ἄξιον τῆς εὐνοίας καὶ προσοχῆς, ἧς ἀξιοῦται τοὐλάχιστον ἡ χωροφυλακή. Καὶ ὅμως, Κύριοι, τὸ πεζικὸν εἶναι ἡ βάσις, τὸ κυρίως σῶμα τοῦ στρατοῦ. Τὸ πεζικὸν καταρτίζει κυρίως καὶ πρωτίστως τὸν στρατὸν, καὶ δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ κανονίζεται ἡ δύναμις πρὸς καταρτισμὸν τῶν δύο ἑτέρων ὅπλων, πυροβολικοῦ καὶ ἱππικοῦ, ἅτινα καὶ ἐπικουρικὰ ἢ ὑπηρετικὰ, καὶ δικαίως, τοῦ πεζικοῦ καλοῦνται, καὶ τὸ μὲν πυροβολικὸν ἐπικουρεῖ ἀπειλοῦν ἢ καταστρέφον πᾶν τὸ ἐμποδὼν καὶ προετοιμάζον τὴν ἐπὶ τὰ πρόσω προέλασιν τοῦ πεζικοῦ, δι’ ὃ καὶ κεραυνὸς τοῦ στρατοῦ καλεῖται, τὸ δὲ ἱππικὸν εἶναι, οὕτως εἰπεῖν, ὁ φωτεινὸς φάρος τοῦ στρατοῦ, ὁ διὰ τῶν κατοπτεύσεων φωτίζων τὴν πορείαν τοῦ στρατεύματος καὶ προφυλάττων αὐτὸν ἀπὸ αἰφνιδίας ἐπιθέσεως καὶ ἐπισκοτίζων καὶ συγχίζων τὸν πολέμιον διὰ τῆς παρουσίας αὐτοῦ πρὸ τοῦ κυρίου σώματος, εἰς ἀπόστασιν πολλάκις ἡμερῶν ὅλων, ὡς μάλιστα ἀπεδείχθη κατὰ τὸν τελευταῖον γαλλογερμανικὸν πόλεμον, ἐμπνέον τὸν φόβον καὶ διασπεῖρον τὸν τρόμον, ὅθεν ἂν διέρχηται. Διὰ τοῦτο δὲ ὠνομάσθη φωτεινὸν νέφος τοῦ στρατοῦ. Τὸν στρατὸν ἄρα κυρίως ἀποτελεῖ τὸ πεζικὸν, καὶ τοῦτο δὲν ὤφειλε νὰ παρίδῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐν τῇ ἀπονομῇ τῶν πατρικῶν ἀγαθῶν, φαινόμενος διὰ τὸ πεζικὸν οὐχὶ πατὴρ, ἀλλὰ πατρυιός. Καὶ δὲν ὠλιγώρησε μόνον ἐν τούτῳ τοῦ πεζικοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἀλλὰ καὶ ἐν ἑτέρῳ σημείῳ παρεῖδε τὴν εὔλογον θεραπείαν τῆς φιλοτιμίας τοῦ πεζικοῦ. Ἐν τῷ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίῳ παραμένει ἀξία ἐπανορθώσεως ἀδικία, ἡ ἑξῆς· ἐνῷ εἰς τὴν σύνθεσιν τῶν ἐπιτελείων τῶν συνταγμάτων τοῦ πεζικοῦ καὶ τοῦ ἱππικοῦ ὁ γραμματεὺς φέρει βαθμὸν ἀνθυπολοχαγοῦ ἢ ἀνθυπιλάρχου, ἐν τῇ συνθέσει τῶν ἐπιτελείων τῶν συνταγμάτων τοῦ πυροβολικοῦ διὰ τὴν αὐτὴν θέσιν καὶ διὰ τὸ αὐτὸ καθῆκον ὁρίζεται ὑπολοχαγός. Ἡ τοιαύτη διακριτικὴ εὔνοια ὑπὲρ τοῦ πυροβολικοῦ τίνα ἆρά γε λόγον ἔχει, καὶ πῶς φρονοῦσιν, ὅτι εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ μὴ γεννήσῃ παράπονα καὶ γογγυσμούς, ἐν ᾧ χρόνῳ πάσῃ δυνάμει δέον νὰ ἐπιδιώκωμεν τὴν πλήρη ἁρμονίαν καὶ ἀδελφικὴν μεταξὺ τῶν διαφόρων ὅπλων ἀγάπην; Πῶς θέλετε ἄλλως νὰ ἐκτιμηθῇ ἡ διάκρισις αὕτη ἢ ὡς ἀδικία διὰ τοὺς μὲν, εὔνοια δὲ διὰ τοὺς δέ; Καὶ διατὶ γίνεται τοῦτο; Πρὸς τί διὰ μὲν τὰ συντάγματα τοῦ πυροβολικοῦ δημιουργοῦνται καὶ θέσεις ὑπολοχαγῶν γραμματέων τῶν συνταγμάτων, καὶ δὲν γίνεται τὸ αὐτὸ διὰ τὸ πεζικὸν καὶ τὸ ἱππικόν; Καὶ πρὸς τί εἰς μὲν τὰ ἐπιτελεῖα τῶν συνταγμάτων τοῦ πεζικοῦ καὶ τοῦ ἱππικοῦ οἱ γραμματεῖς αὐτῶν πρέπει νὰ ὦσι μόνον ἀνθυπολοχαγοὶ ἢ ἀνθυπίλαρχοι, ὑπολοχαγοὶ ὅμως διὰ τὸ πυροβολικόν; Ὁμολογῶ, ὅτι ἀδυνατῶ νὰ εὕρω τὸν λόγον· τοῦτο μόνον προσθέτω, ὅτι λυποῦμαι βαθέως, βλέπων τὰς τοιαύτας ἀδικαιολογήτους διακρίσεις καθιερουμένας ἐν τῷ στρατεύματι. Τὸ πρόσχημα τῶν οἰκονομιῶν ἀτελῶς καλύπτει τὸν ὑπολανθάνοντα σκοπόν. Ἐὰν λόγοι οἰκονομίας ὑπαγορεύωσιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μὴ ὁρίσῃ ὑπολοχαγοὺς γραμματεῖς εἰς τὰ ἐπιτελεῖα τῶν συνταγμάτων τοῦ πεζικοῦ καὶ ἱππικοῦ, διατὶ οἱ αὐτοὶ λόγοι δὲν ἔπεισαν αὐτὸν νὰ ὁρίσῃ ἐν τοῖς συντάγμασι τοῦ πυροβολικοῦ γραμματεῖς ἀνθυπολοχαγοὺς ἀντὶ ὑπολοχαγῶν; Ἐὰν καὶ εἰς τὸ πυροβολικὸν ὥριζεν ἀνθυπολοχαγοὺς γραμματεῖς, καὶ εἰς τὸ πεζικὸν καὶ ἱππικὸν, συγχρόνως καὶ οἰκονομίαν θὰ εἶχε καὶ θὰ ἦρεν ἐκ τοῦ μέσου τὴν ἀδικαιολόγητον διάκρισιν. Ὅτι δὲ αἱ οἰκονομίαι δὲν εἶναι ὁ πραγματικὸς λόγος τῶν ἐνεργειῶν τούτων, ἀποδείκνυται καὶ ἐξ ἄλλου σημείου τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Δι’ αὐτοῦ προστίθενται 32 γραφεῖς ἐνωμοτάρχαι εἰς τὸ σῶμα τῆς χωροφυλακῆς, ἤτοι δαπάνη 22,000 δραχμῶν, ἐνῷ κάλλιστα καὶ ἀδαπάνως ἠδύναντο νὰ ἐκτελῶσι τὸ ἔργον τοῦ γραμματέως ὁπλῖται χωροφύλακες ἢ αʹ τάξεως χωροφύλακες. Καὶ ἡ δαπάνη αὕτη ἀποτελεῖ τὸ ἥμισυ περίπου τῆς οἰκονομίας, ἣν ἐπήνεγκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς διὰ τῆς ἀποκοπῆς τῆς πενιχρᾶς ἀντιμισθίας τῶν ἀξιωματικῶν. Ἐκεῖ δὲν σᾶς ἀφίνει τὸ πνεῦμα τῶν οἰκονομιῶν, ἐδῶ ὅμως εἰς τὴν χωροφυλακὴν τί σᾶς ὠθεῖ πρὸς αὔξησιν τῶν δαπανῶν; Δὲν εἶναι φανερὸν, ὅτι τὰ πράγματα τοῦ στρατοῦ μετροῦνται μὲ διπλοῦν πῆχυν; Τώρα ποῖος εἶναι ὁ ἀκριβὴς καὶ ποῖος ὄχι; Ὁ πῆχυς, τὸν ὁποῖον μεταχειρίζεσθε μετ’ εὐνοίας ἐπὶ τῶν εὐνοουμένων σωμάτων τοῦ στρατοῦ, ἢ ὁ πῆχυς, τὸν ὁποῖον μεταχειρίζεσθε ἐπὶ τοῦ πεζικοῦ; Βεβιασμένη, Κύριοι, μοὶ ἐφάνη ἡ δικαιολογία τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τοῦ πολέμου, καθ’ ἣν δὲν ἀπέκοψε τὴν ἀντιμισθίαν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ πυροβολικοῦ, ὡς ἀπέκοψε τὴν τῶν οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν, τὴν τοῦ ὑλικοῦ πυροβολικοῦ καὶ ἄλλων κατηγοριῶν, διότι οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ πυροβολικοῦ ἔχουσιν ἀνάγκην τῆς ἀντιμισθίας δι’ ἀγορὰν βιβλίων. Ἀλλὰ δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην βιβλίων ὁ ἰατρὸς, ὁ φαρμακοποιὸς, ὁ ἀξιωματικὸς τοῦ ὑλικοῦ τοῦ πολέμου καὶ πᾶς ἀξιωματικὸς, προαιρούμενος νὰ προάγῃ ἑαυτὸν ἐν ταῖς γνώσεσι τοῦ ὅπλου, εἰς ὃ ἀνήκει; Λυποῦμαι ὅτι, μεθ’ ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Φθιώτιδος περὶ τῆς προσγινομένης ἀδικίας εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ πεζικοῦ, καὶ μεθ’ ὅσα ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, οὐδεὶς τῶν κυρίων Βουλευτῶν εὑρέθη νὰ ἐρωτήσῃ, πῶς συμβαίνει, ὀκταετὴς ἀξιωματικὸς, φέρ’ εἰπεῖν, τοῦ μηχανικοῦ νὰ ἔχῃ τὸν βαθμὸν λοχαγοῦ καὶ σύγχρονος αὐτοῦ ἀξιωματικὸς τοῦ πεζικοῦ νὰ μένῃ ἀνθυπολοχαγός. Λυποῦμαι, ἐπαναλαμβάνω, καὶ διὰ τὴν τάσιν ταύτην τοῦ νὰ ὀλιγωρῆται τὸ πεζικὸν, καὶ διὰ τὴν ἀδιαφορίαν, ἣν δεικνύει τὸ Κοινοβούλιον διὰ τὸ σοβαρὸν τοῦτο ἄτοπον. Πρέπει νὰ νοηθῇ τέλος πάντων, ὅτι τὸ πεζικὸν εἶναι βάσις τοῦ στρατεύματος, καὶ κατ’ αὐτὸ ἐν ἀναλογίᾳ καὶ ἐν πνεύματι πληρεστάτης δικαιοσύνης πρέπει νὰ ἐπιδιώκηται ἡ σύνθεσις τοῦ στρατοῦ καὶ ἡ ἀπονομὴ τῶν ἀγαθῶν καὶ τῶν εὐνοιῶν. Τοῦτο οὐ μόνον ἀναγνωρίζεται, ἀλλὰ καὶ ἐφαρμόζεται εἰς πάντα τὰ Κράτη, μικρὰ ἢ μεγάλα, ὅσα ἔχουσιν ἀληθῶς στρατόν. Ἡ κρατοῦσα σήμερον παρὰ τοῖς ξένοις Κράτεσιν ἀναλογία μεταξὺ πεζικοῦ καὶ μηχανικοῦ, ἵνα τὰς ἄλλας ἀναλογίας παραλίπωμεν, εἶναι αὕτη: Ἐν Ἀγγλίᾳ τὸ μηχανικὸν ἀποτελεῖ τὸ 1/24 τῆς δυνάμεως τοῦ πεζικοῦ, ἐν Ὁλλανδίᾳ ὡσαύτως, ἐν Βελγίῳ τὸ 1/17, ἐν Ῥωμουνίᾳ τὸ 1/18, ἐν Γερμανίᾳ τὸ 1/28, ἐν Γαλλίᾳ τὸ 1/23, ἐν Αὐστρίᾳ τὸ 1/19, ἐν Πορτογαλίᾳ τὸ 1/30, ἐν Ἱσπανίᾳ τὸ 1/36 καὶ οὕτω καθεξῆς. Ποία δὲ ἀναλογία ὑπάρχει παρ’ ἡμῖν; Ἔχομεν 10 συντάγματα πεζικοῦ καὶ ἓν σύνταγμα μηχανικοῦ. Δηλαδὴ ἡ πτωχὴ Ἑλλὰς ἔχει τὴν πολυτελεστέραν ἀναλογίαν, ἣν δὲν ἔχει οὔτε ἡ Ἀγγλία, οὔτε ἡ Ὁλλανδία, οὔτε τὸ Βέλγιον, οὔτε ἡ Γαλλία, οὔτε ἡ Γερμανία, τὰ πλουσιώτατα δηλαδὴ Κράτη. Ἡ Ἑλλὰς ἔχει μηχανικὸν ἀνερχόμενον εἰς τὸ δέκατον τῆς δυνάμεως τοῦ πεζικοῦ.

§5ΔΡΟΣΙΝΟΣ. Τὰ τάγματα τῶν εὐζώνων δὲν τὰ ὑπολογίζετε;

§6Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Μὴ στενοχωρεῖσθε. Τὰ εὐζωνικὰ τάγματα εἶναι παρακολουθήματα τῶν συνταγμάτων τοῦ πεζικοῦ. Ἀλλὰ θὰ μοὶ εἴπητε: πόθεν πηγάζει ἡ ταχεῖα, ἡ σιδηροδρομικὴ, οὕτως εἰπεῖν, προαγωγὴ τῶν ἀξιωματικῶν τῶν τεχνικῶν ὅπλων; Ἁπλούστατα. Ἐν τῷ ἡμετέρῳ στρατῷ ὑπάρχουσιν 154 γενικαὶ λεγόμεναι θέσεις, ἃς προνομιακῶς κατέχουσιν ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ τοῦ πυροβολικοῦ καὶ τοῦ μηχανικοῦ, σπανίως δέ τις τῶν θέσεων τούτων καταλαμβάνεται παρ’ ἀνωτέρου ἀξιωματικοῦ τοῦ πεζικοῦ ἢ τοῦ ἱππικοῦ. Βλέπετε ὅτι τὰ ὅπλα ταῦτα τοῦ στρατοῦ δὲν ἔσχον τὸ εὐτύχημα νὰ τύχωσι τῆς εὐνοίας τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἢ τῶν διαδεξαμένων αὐτὸν ἐν τῇ διευθύνσει τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἀνδρῶν τοῦ στρατεύματος. Οὐδέποτε εἶδον πρόεδρον τοῦ Στρατοδικείου πεζὸν, ἀξιωματικὸν ἀνώτερον, οὔτε βασιλικὸν ἐπίτροπον, οὔτε ἄλλον σπουδαίαν ἐκ τῶν γενικῶν θέσεων κατέχοντα, πλὴν σπανιωτάτων ἐξαιρέσεων. Καὶ ὅμως ἔχω τὴν τιμὴν νὰ βεβαιώσω ὑμᾶς, ὅτι πολλοὶ ἔκ τε τοῦ πεζικοῦ καὶ τοῦ ἱππικοῦ εἰσιν ἱκανώτατοι διὰ τὰς θέσεις ταύτας. Οὐσιαστικὸν, πραγματικὸν λόγον δὲν βλέπω, ἐξηγοῦντα τὸ διατὶ, ὅταν χηρεύῃ γενική τις θέσις, καταλαμβάνεται αὕτη παρ’ ἀξιωματικοῦ τῶν τεχνικῶν ὅπλων. Λέγουσιν, ὅτι ναὶ μὲν οὐδεὶς λόγος ἰδιαίτερος ὑπάρχει πρὸς τοῦτο, ἀλλ’ ἴσως τὴν ἀπαίτησιν, ὅπως αἱ γενικαὶ θέσεις χρησιμεύωσιν ὡς γέφυρα ταχείας προαγωγῆς εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τῶν τεχνικῶν ὅπλων, ἔχουσιν οἱ συγγενεῖς τῶν κυβερνητῶν τῆς Ἑλλάδος. Αὐτὰ λέγονται καὶ πιστεύονται. Ἐγὼ δὲν γνωρίζω, ἂν οἱ συγγενεῖς τοῦ κ. Τρικούπη ὑπηρετῶσιν εἰς τὰ τεχνικὰ ὅπλα, ἀλλὰ πιστεύω, ὅτι, ἂν ἔζη ὁ θεῖος αὐτοῦ, ὅστις ἦτο ἀνώτερος ἀξιωματικὸς τοῦ πεζικοῦ, δὲν θὰ ἔμενεν ὀρφανὸν τῆς στοργῆς καὶ τῆς εὐνοίας αὐτοῦ τὸ νῦν παρορώμενον πεζικόν. Ἀλλὰ, Κύριοι, τὰ δείγματα τῆς εὐνοίας τῆς Κυβερνήσεως πρός τινα προνομιοῦχα ὅπλα καὶ σώματα τοῦ στρατοῦ εἶναι πολλά. Ἓν τούτων κρίνω ἰδιαζόντως σοβαρὸν, διότι συνοδεύεται καὶ ὑπὸ προφανοῦς ὑπερβασίας, ἵνα μὴ εἴπω παρανομίας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς—παρούσης μάλιστα τῆς Βουλῆς—συνέστησε τὴν Σχολὴν βολῆς τῶν ἀξιωματικῶν πυροβολικοῦ. Τὸ ἀπὸ 25 Νοεμβρίου 1892 ὀργανικὸν Β. Διάταγμα περὶ τῆς σχολῆς ταύτης ἄρχεται οὕτως: «Ἄρθρον 1. Συνιστᾶται σχολεῖον βολῆς κτλ.» Φρονῶ ὅτι ἡ σύστασις σχολείων ἢ ἐν γένει ἱδρυμάτων μὴ ὑπαρχόντων καὶ μὴ νενομοθετημένων προαπαιτεῖ νόμον. Διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι ἡ διὰ Β. Δ. ἵδρυσις σχολείου βολῆς τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ πυροβολικοῦ, καὶ οὐχὶ διὰ νόμου, εἶναι ὑπερβασία, εἶναι λάθος ὑπὲρ καὶ παρὰ τοὺς νόμους γενόμενον. Δὲν ἀρκεῖ τοῦτο, ὅτι συνέστη παρατύπως ἡ σχολὴ αὕτη, ἀλλὰ καὶ νέα δαπάνη προστίθεται, ἐν ᾧ χρόνῳ κοπτόμεθα διὰ τὰς οἰκονομίας καὶ χάριν δῆθεν αὐτῶν κόπτομεν τὰς ἀντιμισθίας τῶν ἀξιωματικῶν. Δημιουργεῖται ἰδία ὑπηρεσία καὶ ἴδιον προσωπικόν, διοικητὴς καὶ ὑποδιοικητὴς καὶ ὑπασπιστὴς ἐκ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ πυροβολικοῦ. Ποῦ θὰ εὑρεθῶσιν οἱ ἀξιωματικοὶ διὰ τὴν ἐν λόγῳ σχολήν; Βεβαίως διὰ προβιβασμῶν. Πάντοτε, ὡς βλέπετε, οἱ προβιβασμοὶ χάριν τῶν τεχνικῶν ὅπλων. Ἢ μήπως ὑπάρχουσιν ὑπεράριθμοι; Ἀλλὰ πῶς εὑρέθησαν ὑπεράριθμοι; Ἀλλ’ ἴσως προβάλῃ ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι μεταφέρουσιν εἰς τὴν σχολὴν ἐκ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ συμβουλευτικοῦ τμήματος, ὅπερ τμῆμα δὲν ἔπρεπε νὰ ὑφίσταται ἐπὶ ματαίῳ. Τὰ συμβουλευτικὰ τμήματα ἔχουσιν ἄλλον προορισμὸν ἐν τοῖς εὐρωπαϊκοῖς στρατοῖς.

§7ΔΡΟΣΙΝΟΣ. Ποῖον; Νὰ μᾶς τὸν εἴπητε.

§8Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Θὰ σᾶς εὐχαριστήσω. Ἐν Γαλλίᾳ π.χ. τὰ συμβουλευτικὰ τμήματα ἢ αἱ γνωματευτικαὶ ἐπιτροπαὶ τοῦ τε πυροβολικοῦ καὶ τοῦ μηχανικοῦ ἐργάζονται οὐχὶ παρὰ τοῖς σώμασιν αὐτῶν, ἀλλ’ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν, ὑπαγόμεναι εἰς τὸ δεύτερον τμῆμα τοῦ Ὑπουργείου τούτου, καταγίνονται δὲ εἰς τὴν μελέτην ἀπάντων τῶν ζητημάτων τῶν σχετιζομένων πρὸς τὸ ὅπλον αὐτῶν ἢ τὸ σῶμα, τῶν ἐφευρέσεων καὶ τελειοποιήσεων, τῶν ἀφορωσῶν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἑκάστου τῶν ὅπλων, ἢ καὶ παντὸς ἄλλου εἰδικοῦ ἢ γενικοῦ ζητήματος, ἀφορῶντος εἰς τὰ τοῦ στρατεύματος, ἡ δὲ γνώμη αὐτῶν εἶναι ἀπαραίτητος εἰς πᾶσαν περὶ τούτων ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργείου. Εἶναι δὲ πολὺ φυσικὸν αἱ ἐπιτροπαὶ ἢ τὰ τμήματα ταῦτα νὰ ἐργάζωνται ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, ἵνα ἡ γνώμη αὐτῶν ᾖ ἔγκυρος, διότι ἄλλως ἡ γνώμη τῶν τμημάτων τούτων, ἐργαζομένων παρὰ τοῖς ἰδίοις σώμασι, δὲν εἶναι εὔκολον νὰ ἐπιβάλληται εἰς τοὺς διοικητάς, ἔχοντας βαθμὸν ἀνώτερον τῶν διευθυντῶν τῶν τμημάτων· ἐνῷ, ὡς ἔχουσι παρ’ ἡμῖν τὰ τῶν συμβουλευτικῶν τμημάτων, εἰς οὐδὲν ἄξιον λόγου χρησιμεύουσιν. Ἀλλὰ διατὶ ἔγειναν; ἴσως εἴπῃ τις. Ἔγειναν καὶ ταῦτα ὁμοῦ μετὰ τῶν ἄλλων, διὰ νὰ δυνηθῇ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ εἴπῃ, μεγαλαυχῶν, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ἔχομεν πολυτελῆ στελέχη στρατοῦ. Καὶ ὅμως ἡ πολυτέλεια αὕτη, ἡ λαμπρύνουσα τὰ τεχνικὰ ὅπλα, μόνον εἰς τὸ πεζικὸν δὲν φαίνεται, ἐπὶ προφανεῖ ἀδικίᾳ τῆς βάσεως τοῦ στρατεύματος. Διατὶ αὕτη ἡ ἀφροντισία περὶ τοῦ πεζικοῦ; Ἐπιθυμεῖ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ παράσχῃ μικρὰν ἱκανοποίησιν εἰς τὸ ὀλιγωρούμενον τοῦτο ὅπλον; Ἂς ὁρίσῃ πρὸς μερικὴν τοὐλάχιστον ἱκανοποίησιν τῶν πρὸ 8 ἐτῶν ἀνθυπολοχαγῶν τοῦ πεζικοῦ τοὺς γραμματεῖς τῶν ἐπιτελείων τῶν ταγμάτων ὑπολοχαγούς, ὡς ὥρισεν ὑπολοχαγοὺς διὰ τὰ ἐπιτελεῖα τῶν συνταγμάτων τοῦ πυροβολικοῦ. Ἂν τοῦτο ἔπραττε, θὰ ἐπήρχετο μικρά τις ἱκανοποίησις τοῖς ἀξιωματικοῖς ἐκείνοις, οἵτινες ἐπὶ 8 ἤδη ἔτη ὑπηρετοῦσιν ὡς ἀνθυπολοχαγοί, ἐνῷ οἱ σύγχρονοι αὐτῶν ἀξιωματικοὶ ἄλλων εὐνοουμένων σωμάτων φέρουσιν ὑπερηφάνως τὸν βαθμὸν λοχαγοῦ. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅστις μὲ ἀκούει, καὶ ἡ Κυβέρνησις, δὲν θέλουσιν ἀποῤῥίψει τὴν σύστασίν μου ταύτην, ὡς καὶ τὴν ἄλλην, δι’ ἧς ἐπιτυγχάνεται ἄλλοθεν ἡ οἰκονομία, ἣν ἀστόργως ἐπέβαλεν εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐκείνους, ὧν ἀπέκοψε τὴν ἀντιμισθίαν, στεροῦσα αὐτοὺς τὸν ἄρτον τῶν τέκνων των. Τὴν οἰκονομίαν ταύτην ἔχομεν, ἐπαναλαμβάνω, ἂν ἀπαλείψωμεν ἐκ τῶν πινάκων τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου τοὺς ὑπενωμοτάρχας γραφεῖς καὶ τοὺς προστιθεμένους ὑπομοιράρχους καὶ ἀνθυπομοιράρχους. Θὰ ἔχωμεν οὕτω τὴν οἰκονομίαν, χωρὶς νὰ θίξωμεν τὰς γλίσχρας ἀποδοχὰς τῶν ἀξιωματικῶν. Μὴ, κύριε Ὑπουργὲ, μὴ θέτετε χεῖρα ἐπὶ τῆς ἀντιμισθίας τῶν πτωχῶν ἀξιωματικῶν,—διότι εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἀγαπᾷς τὸν στρατὸν, λατρεύεις τὸ ἐπάγγελμά σου πλέον παντὸς ἄλλου,—μὴ ἀφίνῃς παραπονούμενα τὰ συντάγματα τοῦ πεζικοῦ καὶ τοῦ ἱππικοῦ διὰ τὴν ὑπὲρ ἄλλου ὅπλου προτίμησιν· δώσατε καὶ εἰς αὐτὸ ὑπολοχαγοὺς γραμματεῖς, ὡς ἐδώσατε καὶ εἰς τὸ πυροβολικόν. Εἶπον ἀνωτέρω, ὅτι καθ’ ὑπέρβασιν ὡρίσθη διὰ Β. Διατάγματος σχολεῖον βολῆς ἀξιωματικῶν τοῦ πυροβολικοῦ. Τοῦτο πιθανῶς ἔπραξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐκ πολλοῦ ζήλου ἢ πρὸς περιποίησιν τῶν συγγενῶν τοῦ ἀξιοτίμου Πρωθυπουργοῦ, συστήσας τὴν ἐν λόγῳ σχολὴν τῆς βολῆς, ἐνῷ ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον αὐτὸς ὁ Πρωθυπουργὸς, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὑπέβαλεν εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς τὸ 1887, δὲν ἔχει σχολὴν βολῆς πυροβολικοῦ, ἀλλ’ ἁπλῶς σχολὴν βολῆς ἀξιωματικῶν.

§9ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἔχει.

§10Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Τώρα θὰ σᾶς ἀποδείξω τὸ ἐναντίον. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 8 τοῦ νόμου περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ τοῦ 1887 ἀναφέρονται πᾶσαι αἱ σχολαί. Ἐν ᾗ αʹ ἀναφέρεται σχολὴ βολῆς ἀξιωματικῶν, ἐν γένει τῶν ἀξιωματικῶν. Καὶ διατὶ ἐν γένει τῶν ἀξιωματικῶν; Διότι προέκειτο περὶ τοῦ φορητοῦ ὅπλου, τοῦ ὅπλου Γκρᾶ, δι’ οὗ ἐφωδιάσατε ὁλόκληρον τὸν στρατὸν, καὶ ἔπρεπε νὰ ἔχητε σχολὴν, ὅπως ὁμοιομόρφως διδάσκηται ἡ χρῆσις αὐτοῦ εἰς πάντα τὰ ὅπλα, πεζικὸν, πυροβολικὸν, ἱππικὸν καὶ εἰς τὸ σῶμα τοῦ μηχανικοῦ. Διὰ τοῦτο, κύριε Πρωθυπουργὲ, συνεστήσατε διὰ τοῦ ὀργανικοῦ νόμου σχολὴν βολῆς ἀξιωματικῶν, ἄνευ διακρίσεως ὅπλου ἢ σώματος, προφανῶς ἐπὶ τῷ τέλει νὰ χρησιμεύσῃ αὕτη ὡς γενικὴ σχολὴ τῶν ἀξιωματικῶν διὰ τὴν ὁμοιόμορφον ἐκπαίδευσιν τῆς βολῆς τῶν φορητῶν ὅπλων. Κατὰ τὴν ἰδέαν ταύτην ἐκανονίσθη διὰ τοῦ ὀργανικοῦ νόμου τοῦ 1887 ἐν ἄρθρῳ 8, ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Στρατιωτικὴ ἐκπαίδευσις· αʹ) ἐκ τοῦ σχολείου βολῆς ἀξιωματικῶν, βʹ) ἐκ τοῦ στρατιωτικοῦ σχολείου τῶν Εὐελπίδων, γʹ) ἐκ τοῦ σχολείου τῶν ὑπαξιωματικῶν, δʹ) ἐκ τῆς προπαρασκευαστικῆς σχολῆς τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, εʹ) ἐκ τοῦ προπαρασκευαστικοῦ σχολείου τῶν ὑπαξιωματικῶν, ϛʹ) ἐκ τῆς ἱππευτικῆς σχολῆς καὶ τῆς σχολῆς τῶν πεταλωτῶν, ζʹ) ἐκ τῶν παρὰ τοῖς σώμασι σχολείων, ηʹ) ἐκ τοῦ πυροτεχικοῦ σχολείου καὶ θʹ) ἐκ τοῦ σχολείου τῶν νοσοκόμων.» Σχολεῖον δὲ βολῆς ἀξιωματικῶν πυροβολικοῦ δὲν ἀναφέρεται ἐν τῷ μνησθέντι νόμῳ· ἑπομένως ἡ σύστασις αὐτοῦ διὰ τοῦ ἀπὸ 28 Μαΐου 1892 καὶ δημοσιευθέντος τῇ 19 Νοεμβρίου τοῦ αὐτοῦ ἔτους Β. Διατάγματος, εἶναι παρὰ τὸν νόμον, καὶ ἡ σύστασις ταύτης δὲν θεωρεῖται νόμῳ ἔγκυρος.

§11ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Τί ὅπλα ἔχει τὸ πυροβολικόν; Ἠξεύρετε;

§12Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ποῦ νὰ τὸ ἠξεύρω; Δὲν εἶμαι Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, διὰ νὰ ἔχω αὐτὰς τὰς γνώσεις. Ἠξεύρω μόνον, ὅτι καὶ τὸ πυροβολικὸν ἔχει τὰ αὐτὰ φορητὰ ὅπλα, οἷα ἔχουσι καὶ τὰ ἄλλα τοῦ στρατοῦ ὅπλα.

§13ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Πρόκειται περὶ πυροβόλων, καὶ οὐχὶ περὶ ὅπλων.

§14Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Τί λέγετε; Ποῦ τοῦ ὀργανικοῦ νόμου ἀναφέρεται περὶ σχολῆς πυροβόλων, ἢ περὶ σχολῆς πυροβολικοῦ, ἵνα δυνηθῆτε ν’ ἀνακαλύψητε, ὅτι πρόκειται περὶ πυροβόλων καὶ οὐχὶ περὶ ὅπλων; Ἐν τῷ νόμῳ οὐδεμία γίνεται μνεία περὶ σχολῆς πυροβολικοῦ. Θέλετε νὰ ἀναγνώσω πάλιν τὸ 8ον ἄρθρον;... Καὶ ἀφοῦ ὁ ὀργανικὸς νόμος δὲν ἀναφέρει τοιαύτην σχολὴν, δὲν δύναται νὰ συστηθῇ τοιαύτη ἄνευ νόμου. Τὸ πρᾶγμα εἶναι αὐταπόδεικτον. Πλὴν τούτου, πῶς θὰ δυνηθῆτε νὰ πραγματοποιήσητε τὴν δημιουργουμένην δαπάνην ἄνευ νόμου; Δὲν θὰ δυνηθῆτε, ἐκτὸς ἐὰν παρανομήσητε.

§15ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἐξηγήσω;

§16Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Εὐχαρίστως.

§17ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ὁ νόμος ὁμιλεῖ περὶ ἀξιωματικῶν καὶ περὶ βολῆς τῶν ἀξιωματικῶν ἐν γένει. Οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ πεζικοῦ ἔχουσιν ἀνάγκην νὰ μάθωσι τὰ τοῦ ῥίμματος τοῦ ὅπλου, μὲ τὸ ὁποῖον εἶναι ὡπλισμένον τὸ πεζικόν. Οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ πυροβολικοῦ ὀφείλουσι νὰ ἐκπαιδευθῶσιν εἰς τὰ τοῦ ῥίμματος τοῦ ὅπλου των, δηλ. τοῦ πυροβόλου. Ἑπομένως μία Σχολὴ δὲν δύναται νὰ περιλάβῃ τὰ δύο ταῦτα ἀντικείμενα, διότι οἱ μὲν ἔχουσιν ὅπλον φορητὸν, οἱ δ’ ἔχουσι πυροβόλον. Ἀνάγκη ὅθεν νὰ ὦσι κεχωρισμέναι αἱ σχολαί, καὶ ἂν ὑπῆρχον συνηνωμέναι ἐν τῷ αὐτῷ, οὐχ ἧττον θὰ ἦσαν κεχωρισμέναι εἰς τὴν ἐκτέλεσιν. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, δι’ ὃν ὑπάρχουσι δύο διακεκριμέναι σχολαὶ, καὶ ἂν δὲν συνέστη εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἡ σχολὴ τοῦ πυροβολικοῦ, δὲν ἕπεται, ὅτι ἀπηγορεύθη αὐτὸ τὸ δικαίωμα τῆς συστάσεώς της. Τὸ ἱππικὸν νομίζω, ὅτι δὲν ἔχει ἀνάγκην σχολῆς βολῆς τοῦ ὅπλου, διότι τὸ ὅπλον τοῦ ἱππικοῦ εἶναι ὁ ἵππος, διὰ δὲ τῆς σχολῆς τῆς ἱππευτικῆς ἀρκούντως οἱ ἀξιωματικοὶ ἐξασκοῦνται εἰς τὰ τῆς ἱππευτικῆς.

§18Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Εὐχαρίστως ἔλαβον μάθημα περὶ πραγμάτων, τὰ ὁποῖα φαίνεται κατὰ βάθος γινώσκων ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὁμολογῶ ὅμως, ὅτι τὰ περὶ τοῦ προορισμοῦ τῶν σχολῶν εἰρημένα παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ δὲν ἔχουσι τὴν ἐλαχίστην σχέσιν πρὸς τὸ ζήτημα τοῦ νομίμου ἢ μὴ νομίμου τῆς συστάσεως τῆς σχολῆς ταύτης. Περὶ τοῦ προορισμοῦ τῶν τοιούτων σχολῶν ἔχω καὶ ἐγὼ ἰδέαν τινά. Κατὰ τὴν ἐν Γαλλίᾳ διατριβήν μου εἶδον τὰς σχολὰς τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ πεζικοῦ, ἱππικοῦ καὶ πυροβολικοῦ, ἱδρυμένας τὴν μὲν πρώτην ἐν Vensenes, τὴν δευτέραν ἐν Saumur καὶ τὴν τρίτην ἐν Metz, καὶ ἐμελέτησα τὰ κατ’ αὐτάς. Ἀλλὰ πρόκειται περὶ τούτου; Πρόκειται περὶ τοῦ ἂν ἕκαστον τῶν σωμάτων πρέπει νὰ ἔχῃ σχολήν; Τίς τὸ ἀρνεῖται; Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Καὶ τὸ πυροβολικὸν καὶ τὸ μηχανικὸν ἔχει ἀνάγκην σχολῆς.

§19ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἔχει τοιαύτην.

§20ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ἂς κάμῃ καὶ ἄλλην μεγαλειτέραν. Ἐγὼ ἀμφισβητῶ τοῦτο, κύριε Ὑπουργὲ, ὅτι δὲν ἔχετε δικαίωμα ἄνευ νόμου νὰ συστήσητε διὰ Β. Διατάγματος σχολὴν βολῆς πυροβολικοῦ.

§21ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ὅταν ἀποῤῥέῃ ἐκ τοῦ νόμου;

§22ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Οὐδὲν τοιοῦτον λέγει ὁ νόμος.

§23ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Λέγει «βολῆς ἀξιωματικῶν».

§24ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ἀκριβῶς «βολῆς ἀξιωματικῶν»· δὲν λέγει βολῆς τηλεβόλων ἢ βολῆς ἀξιωματικῶν πυροβολικοῦ (γέλωτες). Θέλετε καὶ ἄλλην μᾶλλον ψηλαφητὴν ἀπόδειξιν; Ἰδού. Ἂν ὁ νόμος ἐνόει σχολὴν ἀξιωματικῶν πυροβολικοῦ, δὲν θὰ ἔλεγεν ὀλίγον κατωτέρω ταῦτα: «καὶ πάντες οἱ ἀξιωματικοὶ δύνανται νὰ φοιτῶσιν εἰς τὴν σχολὴν αὐτὴν, εἰς τὸ ὁμοιόμορφον τῆς βολῆς τοῦ ῥίμματος».

§25ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ ὅπλον.

§26ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ἀκριβῶς τοῦτο λέγω τόσην ὥραν, διότι ἀφορᾷ ἡ διὰ τοῦ ὀργανικοῦ νόμου συσταθεῖσα σχολὴ βολῆς ἀξιωματικῶν εἰς τὸ ὅπλον, τὸ φορητὸν ὅπλον, καὶ ὄχι εἰς τὸ τηλεβόλον. Δὲν ἠδύνασθε λοιπὸν ἄνευ νόμου νὰ συστήσητε τὴν σχολὴν ταύτην. Τοῦτο ἐσκόπουν νὰ ἀποδείξω, καὶ τοῦτο, φρονῶ, κατέστησα ἀνεπίδεκτον ἀντιῤῥήσεως. Τώρα ἄλλο εἶναι τὸ ζήτημα, ἂν ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ τοιαύτη σχολή. Καὶ ἐγὼ λέγω, ὅτι ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ. Μάλιστα, ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ. Ὅσα δὲ εἶπον ἀφορῶσι τὸ νόμιμον ἢ μὴ νόμιμον τῆς συστάσεως τῆς σχολῆς, οὐχὶ δὲ τὸ δέον γενέσθαι. Ἐὰν διὰ νόμου ἐζητεῖτε τὴν σύστασιν τῆς σχολῆς, οὐδὲν θὰ ἀντέλεγον, διότι δὲν κάμνω ἐγὼ διακρίσεις μεταξὺ τῶν ὅπλων τοῦ στρατεύματος. Μήπως τὸ πυροβολικὸν εἶναι ὅπλον ξένον τοῦ στρατεύματος; Δὲν εἶναι ὅπλον, ἐφ’ ᾧ δέον ἡ Ἑλλὰς νὰ σεμνύνηται, ὡς δέον νὰ σεμνύνηται καὶ διὰ πάντα τὰ ὅπλα καὶ σώματα τοῦ στρατοῦ; Δὲν εἶναι τὸ ὅπλον ἐκεῖνο, ὅπερ ἐν ὥρᾳ ἀνάγκης θὰ ἦναι εἷς τῶν λαμπροτέρων ὑπερασπιστῶν τῆς Πατρίδος; Βεβαίως. Διὰ τοῦτο, ἐπαναλαμβάνω, ὅσα εἶπον τὰ εἶπον κτυπῶν τὴν παρανομίαν, ἢ τὴν ὑπερβασίαν. Καὶ ἂν δὲν θέλητε, κύριε Ὑπουργέ, νὰ τὴν καλέσητε παρανομίαν ἢ ὑπερβασίαν, ὀνομάσατέ την ῥουσφέτιον, τὸ ὁποῖον βεβαίως θὰ εὐηρέστει τὸν κ. Πρωθυπουργόν. Ἀλλ’ ὅπως καὶ ἂν βαπτίσητε τὴν πρᾶξιν ταύτην, δὲν θὰ δυνηθῆτε νὰ καλύψητε τὸ γεγονὸς, ὅτι δημιουργεῖτε δαπάνας ἄνευ νόμου. Διότι διὰ τοῦ διατάγματος ὁρίζεται ἴδιον προσωπικόν...

§27ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ὄχι.

§28ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Καὶ ὅμως οὕτως ἔχει τὸ πρᾶγμα. Ἀκούσατε. Ἐν τῷ κεφαλαίῳ Εʹ τοῦ διατάγματος περὶ διοικητοῦ τὸ ἄρθρον 24 λέγει: «τὸ προσωπικὸν τῆς σχολῆς σύγκειται ἐκ τοῦ διοικητοῦ, ἀποσπωμένου ἐκ τοῦ πυροβολικοῦ». Τὸ ἄρθρον 33 ὁρίζει καὶ τὸν ἀναπληρωτὴν αὐτοῦ, λέγον: «τὸν διοικητὴν, ἀπουσιάζοντα ἢ κωλυόμενον, ἀναπληροῖ ὁ ὑποδιοικητής». Τὸ ἄρθρον 34 λέγει, ὅτι «ὁ ὑποδιοικητὴς, ὅστις εἶναι καὶ πρόεδρος τοῦ οἰκονομικοῦ συμβουλίου κτλ., δύναται νὰ παραδίδῃ καὶ ἓν μάθημα». Τὸ ἄρθρον 39 προσδιορίζει καὶ ὑπασπιστὴν ἐκ τοῦ πυροβολικοῦ. Πλὴν τούτων ὁρίζονται καὶ ὑγειονομικὸς καὶ οἰκονομικὸς ἀξιωματικός. Ἄρα καταφαίνεται ἐναργῶς, ὅτι ἱδρύεται πλήρης καὶ ἀνεξάρτητος σχολὴ ἄνευ νόμου. Πόθεν θὰ δανεισθῆτε τὸ προσωπικὸν τοῦτο; Βεβαίως θὰ κανονισθῶσι θέσεις διὰ προβιβασμῶν· διότι, ἐὰν οἰκονομήσητε τὸ προσωπικὸν τῆς σχολῆς, ἀποσπῶντες ἀξιωματικούς, αὗται θὰ καταλίπωσι κενὸν εἰς τὰς ὀργανικὰς αὐτῶν θέσεις.

§29ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Δὲν ὑπάρχουσι θέσεις ὠργανισμέναι.

§30ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Καὶ ὅμως διὰ τοῦ ὡς εἴρηται διατάγματος καθιεροῦνται νέαι θέσεις ὑπὸ τὸ πρόσχημα τῶν ἀπεσπασμένων.

§31ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Τὸ διάταγμα δὲν καθιεροῖ θέσεις.

§32ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Τὸ διάταγμα εἶναι ὀργανικόν. Πῶς δὲν καθιεροῖ; Ὑμεῖς μάλιστα ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἔχετε ἐγγράψει 20,000 δραχμῶν.

§33ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ὁμοῦ τὰ δύο σχολεῖα.

§34ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ἀλλὰ, κύριε Ὑπουργὲ, ἵνα μὴ εὑρεθῶμεν εἰς δυσάρεστον θέσιν νὰ λέγωμεν μὴ ἀκριβῆ, μελετήσατε τὸν προϋπολογισμὸν, καὶ θέλετε εὕρει, ὅτι τὸ παρ’ ἐμοῦ ὑποστηριζόμενον εἶναι ἡ ἀλήθεια. Ἐν αὐτῷ ἔχετε σημειώσει 40,000 δραχμῶν.

§35ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἀνὰ 20,000 ἕκαστον σχολεῖον.

§36ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ὅπερ ἔδει δεῖξαι. Ἄρα θὰ ἔχωμεν κεχωρισμένην σχολὴν τοῦ πυροβολικοῦ ἀπὸ τῆς ὑπαρχούσης ἤδη νόμῳ.

§37ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Δὲν ἔχει ἰδίαν.

§38ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ἀλλὰ λοιπὸν τί σημαίνει ἡ ἀναγραφομένη δαπάνη; Τότε τί θὰ ἔχωμεν; Μίαν ἐν δυσὶν ὑποστάσεσιν.

§39ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἀποσπῶμεν.

§40ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ἀπορῶ τί ἐννοεῖτε μὲ τοῦτο, κύριε Ὑπουργέ. Συστρέφετε καὶ περιπλέκετε τὰ πράγματα, καὶ συγχίζετε τὰς περὶ σχολείου βολῆς διατάξεις τοῦ ὀργανικοῦ στρατιωτικοῦ νόμου. Τί ἐννοεῖτε διὰ τῆς λέξεως «ἀποσπῶμεν»; Τοὺς ἀξιωματικοὺς τῶν σωμάτων;

§41ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Εἶναι μαθηταί, διὰ νόμου πεμπόμενοι πρὸς ἐκπαίδευσι.

§42ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τῶν ἀξιωματικῶν τῶν ἀποσπωμένων προσωρινῶς διὰ τὴν τελειοτέραν ἐκμάθησσιν τῆς βολῆς, ἀλλὰ πρόκειται περὶ τῶν ἀξιωματικῶν, οἵτινες συνιστῶσι τὴν δύναμιν τῆς ὡς εἴρηται σχολῆς. Μὴ ἀπαντᾶτε λοιπὸν κατὰ τὸ ὕφος, ὅπερ συνειθίζει νὰ μεταχειρίζηται ἡ ὑπηρεσία τῆς χωροφυλακῆς, ἥτις διατάσσει «ἐνεργήσατε ἐκ τῶν ἐνόντων». Αἱ ὑπεκφυγαὶ καὶ αἱ ἀοριστολογίαι αὗται δὲν καλύπτουσι τὸ γεγονὸς, ὅτι ἱδρύεται νέα στρατιωτικὴ σχολὴ ἄνευ νόμου. Φρονῶ, Κύριοι, ὅτι κατόπιν τῶν δοθεισῶν ἐξηγήσεων ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου θὰ ἐπείσθη ἡ Κυβέρνησις νὰ τροποποιήσῃ αὐτὸ, οὕτως ὥστε νὰ μὴ προσγίνηται ἀδικία εἴς τινα ὅπλα τοῦ στρατοῦ. Ἰδίᾳ φρονῶ, ὅτι θὰ ἀναγνωρίσῃ τὸ πρέπον καὶ θὰ δώσῃ μικράν τινα ἱκανοποίησιν εἰς τὰ συντάγματα τοῦ πεζικοῦ καὶ ἱππικοῦ διὰ τοῦ ὁρισμοῦ ὑπολοχαγῶν, ὡς γραμματέων τῶν συνταγμάτων, ὡς ὡρίσθησαν καὶ διὰ τὰ συντάγματα τοῦ πυροβολικοῦ.

§43ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ὄχι.

§44ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Δὲν θέλετε; Εἶσθε ὁ Ὑπουργὸς, καὶ ἑπομένως ὁ κύριος νὰ πράξητε κατὰ τὴν ἐπιθυμίαν σας. Δύνασθε μάλιστα νὰ μοὶ ἀντιτάξητε, ὅτι ἔχετε καὶ πλεονάζοντας ἀξιωματικοὺς, ὅπερ μοὶ ἐνθυμίζει καὶ τὴν δημώδη παροιμίαν «ὅποιος ἔχει πολὺ πιπέρι, ῥίπτει καὶ στὴς βροῦβες». Ἀλλὰ πῶς κατωρθώθη νὰ ἔχωμεν εἰς τὸ πεζικὸν ἀνθυπολοχαγοὺς πλεονάζοντας, ὥστε διὰ τὸ δύσκολον τῆς προαγωγῆς ν’ ἀποστρατευθῶσι πολλοὶ μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπολοχαγοῦ; Τὰ μέτρα, περὶ ὧν ἐλάλησα, τῆς Κυβερνήσεως ἐπήνεγκον τὴν τοιαύτην ἐν τῷ στρατῷ κατάστασιν. Ἡ μελέτη ἐπὶ τῶν φύλλων λεπτομερείας τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν πολλὰ δύναται νὰ μᾶς διδάξῃ, πρὸ παντὸς δὲ νὰ μᾶς πείσῃ, ὅτι ἐπιδιώκεται κατὰ σχέδιον προδιαγεγραμμένον ἡ διαίρεσις τοῦ στρατεύματος εἰς ὅπλα καὶ σώματα προνομιοῦχα καὶ μή. Πλεονάζοντας ἀξιωματικοὺς ἔχομεν εἰς ὅλα τὰ σώματα, ἀλλ’ ἐν μὲν τῷ πεζικῷ συμβαίνει νὰ ἔχωμεν τοιούτους κατωτέρους μόνον ἀξιωματικοὺς, εἰς δὲ τὸ πυροβολικὸν καὶ τὸ μηχανικὸν ἔχομεν μὴ νομίμως πλεονάζοντας ἀνωτέρους ἀξιωματικοὺς, ἐναντίον τῶν κρατούντων νόμων. Ἀλλὰ ταῦτα θέλω διεξηγήσει λεπτομερέστερον ἐν τῇ ἐρεύνη τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, εἰς ἣν εἰσέρχομαι ἀμέσως, καθ’ ἃ ὑπεσχόμην ἐν τῇ συζητήσει τῆς 27 παρελθόντος μηνός. Ὡς ἔχουσι, Κύριοι, ἀναγραφῆ ἐν τοῖς φύλλοις λεπτομερείας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν τὰ τῶν δαπανῶν τοῦ στρατοῦ, νομίζει τις, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ ἑνὸς τῶν σπουδαιοτάτων Ὑπουργείων τοῦ Κράτους, ἀλλὰ περὶ ἀτάκτων καὶ συγκεχυμένων δεφτερίων παντοπώλου τινὸς τῶν ἐπαρχιῶν. Ἡ ἐπικρατοῦσα ἐν τοῖς φύλλοις λεπτομερείας ἀταξία καὶ αἱ ἀνακρίβειαι εἶναι ἀπίστευτοι, ὡς θέλω ἀποδείξει, ἀποδεικνύων συγχρόνως, ὅτι αἱ παταγωδῶς ἐπαγγελθεῖσαι οἰκονομίαι δὲν εἶναι πραγματικαὶ, ἀλλ’ ἰδανικαὶ, τῶν δι’ αὐτὰς δαπανῶν μελλουσῶν νὰ κανονισθῶσι δι’ ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων, κατὰ τὸ ἔθος, ὅπερ εἰσήγαγεν εἰς τὴν διαχείρισιν τοῦ Κράτους κατ’ ἐξοχὴν ὁ κ. Πρωθυπουργός. Κατὰ τὴν εἰρημένην συνεδρίασιν ὑπεστήριξα σὺν ἄλλοις καὶ ὅτι ἠδυνάμην νὰ καταδείξω πραγματικὰς οἰκονομίας πλέον τῶν 1,400,000 δραχμῶν διὰ τῆς ἀφομοιώσεως τοῦ μισθοῦ τῶν διαφόρων ὅπλων καὶ σωμάτων. Τοῦτο ὅμως θεωρῶ προσῆκον, ὅταν ἡ Κυβέρνησις προβῆ εἰς γενικὸν μέτρον, περιλαμβάνον πάντας τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Κράτους, οὐχὶ δὲ μονομερῶς ἐπὶ τάξεών τινων τῶν ἡμετέρων ἀξιωματικῶν, καὶ τοῦτο, ἵνα ἡ θυσία φέρῃ γενικὸν τύπον, οὐχὶ μονομερῆ. Ἴσως τινὲς ὑπέλαβον τότε, ὅτι αἱ γνῶμαί μου ἐκεῖναι ἐνεπνεύσθησαν ἐκ πνεύματος ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλὰ προφανῶς οἱ τοιαύτην ἔννοιαν δώσαντες εἰς τοὺς λόγους μου ἠδίκησαν καὶ ἑαυτοὺς καὶ ἐμέ. Ἔχων τὴν ὑψηλὴν τιμὴν νὰ ἀποτελῶ μέρος τοῦ στρατεύματος, ἤμην καὶ εἶμαι καὶ θὰ ἦμαι πάντοτε ὑπὲρ αὐτοῦ, ἑνιαίως καὶ ἀδιαιρέτως λαμβανομένου. Ἐπιθυμῶ διακαῶς νὰ ἴδω αὐτὸν ὡς ἄριστα ὠργανωμένον, καὶ τοιοῦτον, οἷον θὰ ηὔχετο στρατιώτης συναισθανόμενος τὴν ἔξοχον ἀποστολὴν τοῦ στρατεύματος, ἄξιον δηλονότι τοῦ προορισμοῦ αὐτοῦ καὶ ἱκανοποιημένον ἐν ταῖς εὐλόγοις αὐτοῦ ἀξιώσεσιν. Ὅσα δὲ ἑκάστοτε λέγω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐμπνέονται πάντοτε ὑπὸ ἀγάπης ἀληθοῦς πρὸς τὸ στράτευμα καὶ κανονίζονται ὑπὸ τοῦ πόθου νὰ βλέπω αὐτὸ ἐξίσου καὶ μετὰ δικαιοσύνης μετέχον τῶν εὐνοιῶν καὶ τῆς μερίμνης τοῦ Κράτους. Ἄν ἐλάλησα περὶ ἀφομοιώσεως τοῦ μισθοῦ τῶν ἀξιωματικῶν, ἔπραξα τοῦτο, ἀποβλέπων εἰς ὑψηλότερα τέλη, εἰς τὴν ἀποφυγὴν παραπόνων. Ἄν ἐξηρτᾶτο ἐκ τῆς ἰδικῆς μου προαιρέσεως ἡ πλήρης ἱκανοποίησις τῶν ἀξιωματικῶν, θὰ ἤμην πρόθυμος νὰ προτείνω τὴν αὔξησιν τῆς μισθοδοσίας τῶν ἀξιωματικῶν ἐν γένει μέχρι τοῦ ὁρίου, ὅπερ ἤθελεν ἐξασφαλίζει ἀξιοπρεπῆ καὶ ἄνευ στερήσεων βίον, ἀλλὰ δυστυχῶς τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν ἡ θέσις εἶναι χαλεπὴ καὶ δὲν ἐπιτρέπει τὴν πραγματοποίησιν τοιούτων πόθων, εὐλόγων ἄλλως καὶ παρ’ οὐδενὸς ἀμφισβητουμένων ἐν τῷ δικαίῳ αὐτῶν. Ἤδη προβαίνω εἰς τὴν ἔρευναν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Κατὰ τὸν ὑπὸ συζήτησιν προϋπολογισμὸν ζητεῖται δαπάνη διὰ μισθοδοσίαν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ 4,980,380, καὶ ὅμως πληρόνομεν σήμερον διὰ μισθοὺς ἀξιωματικῶν 5,132,260. Οὕτω σήμερον ἔχομεν εἰς τὴν δύναμιν τοῦ στρατοῦ καὶ μισθοδοτοῦμεν: 1 ἀντιστράτηγον, 6 ὑποστρατήγους, 42 συνταγματάρχας, 65 ἀντισυνταγματάρχας, 143 ταγματάρχας, 261 λοχαγοὺς αʹ τάξεως, 143 λοχαγοὺς βʹ τάξεως, 445 ὑπολοχαγοὺς, 835 ἀνθυπολοχαγοὺς καὶ 11 ἀρχιτεχνίτας αʹ καὶ βʹ τάξεως, ἤτοι 1945 τὸ ὅλον τῶν μισθοδοτουμένων ἀξιωματικῶν. Κατὰ δὲ τὸν ὑποβληθέντα προϋπολογισμὸν εἶναι σημειωμένοι: 5 στρατηγοί, 38 συνταγματάρχαι, 66 ἀντισυνταγματάρχαι, 150 ταγματάρχαι, 329 λοχαγοὶ αʹ τάξεως, 101 λοχαγοὶ βʹ τάξεως, 451 ὑπολοχαγοί, 701 ἀνθυπολοχαγοί, 4 ἀρχιτεχνῖται αʹ τάξεως καὶ 7 ὁμοίως βʹ τάξεως, ἐν ὅλῳ 1855. Ταῦτα δὲ ὑποβάλλω οὕτω μετὰ πάσης τῆς λεπτεπιλέπτου ἀκριβείας, ὅπως καταδείξω τὸ μὴ ἀκριβές, 1) ὡς πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῆς δυνάμεως τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ, οἵτινες ἀνέρχονται σημειούμενοι εἰς 1855 ἐν τῷ γενικῷ πίνακι τοῦ προϋπολογισμοῦ, 2) ὡς πρὸς τὴν ἀφαίρεσιν ποσοτήτων δαπάνης λόγῳ κενῶν θέσεων καὶ ἐνδεχομένων μεταβολῶν· διότι, ἐνῷ σήμερον πληρόνομεν καὶ θὰ ἐξακολουθῶμεν πληρόνοντες 5,132,260, ἀνακριβῶς ἀναγράφονται 4,980,380, καὶ εἰκονικῶς ἀφαιρεῖται ὅ,τι κατ’ ἀνάγκην θὰ πληρώσωμεν. Τούτων οὕτως ἐχόντων, αἱ οἰκονομίαι, ἃς ἡ Κυβέρνησις λέγει ὅ,τι ἐπήνεγκεν, εἶναι ἰδανικαί, καθόσον οὔτε δικαιολογοῦνται, οὔτε ὑποστηρίζονται ὑπὸ τῶν πραγμάτων. Ἐξετάζων τὸ φύλλον λεπτομερείας τοῦ κεφαλαίου Αʹ, εὑρίσκω τὴν ἑξῆς ἀνωμαλίαν. Οἱ μέχρι τοῦδε προϋπολογισμοὶ ἐσημείουν τὸν βοηθὸν τοῦ ὑπασπιστοῦ τοῦ Ὑπουργείου μὲ μισθὸν ἀνθυπολοχαγοῦ τοῦ πεζικοῦ, ἤδη σημειοῦται ἡ μισθοδοσία ἀνθυπολοχαγοῦ τοῦ πυροβολικοῦ, ἤτοι κατὰ 30 δραχμὰς ἐπὶ πλέον. Ἀλλ’ ἴσως μοὶ εἴπητε, ὅτι οὗτος εἶναι τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Τοῦτο ὅμως δὲν εἶναι πιστευτόν, διότι ἠδύνατο νὰ εὕρῃ ἕνα τοιοῦτον μεταξὺ τῶν 835 ἀνθυπολοχαγῶν τοῦ πεζικοῦ. Ἄλλη ἀνωμαλία εἶναι, ὅτι, ἀντὶ νὰ σημειωθῇ ἡ πραγματικὴ μισθοδοσία τοῦ ὑπασπιστοῦ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐκ δραχ. 300, σημειοῦται τοιαύτη ἐκ δραχ. 440. Ἄλλη ἀνωμαλία εἶναι, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ μισθοδοσία τοῦ μεταφραστοῦ ἐν τῇ ἐπιτελικῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ σχετικοῦ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τμήματος, καθόσον οὗτος ἀπῆλθεν εἰς τὴν ἄλλην ζωήν· ἐπίσης ἔπρεπε νὰ ἀπολυθῇ ὁ ἰδιώτης ἰχνογράφος καὶ νὰ ἀντικατασταθῇ δι’ ὁπλίτου ἐκ τῆς Πολυτεχνικῆς Σχολῆς, καὶ τοιούτους ἔχομεν πολλούς· ὁμοίως ν’ ἀπολυθῇ ὁ ἰδιώτης ὁ ἐργαζόμενος, ὡς μὴ ὤφειλεν, εἰς τὸ τμῆμα τῆς ἀσφαλείας· ὡσαύτως ν’ ἀπολυθῇ ὁ ἐργαζόμενος δῆθεν εἰς τὴν καταχώρησιν ὡς καλλιγράφος, καὶ ν’ ἀναπληρωθῇ δι’ ἑνὸς καταλλήλου πρὸς τοῦτο ὁπλίτου· ἐπίσης ν’ ἀπολυθῇ ὁ ἀπόστρατος γραφεύς. Καὶ οὕτω θὰ ἐπέλθῃ οἰκονομία 40,000 περίπου δραχμῶν. Κεφάλαιον Βʹ. Φύλλον λεπτομερείας τοῦ μηχανικοῦ. Ἐν τῷ κεφαλαίῳ τούτῳ παρατηρεῖται ἡ ἑξῆς ἀταξία· αʹ) ἡ δύναμις τῶν ἀξιωματικῶν κατὰ τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ ὁρίζεται εἰς 3 συνταγματάρχας, 16 ἀντισυνταγματάρχας, 20 ταγματάρχας, 19 λοχαγοὺς αʹ καὶ 8 βʹ τάξεως, 25 ὑπολοχαγοὺς καὶ 26 ἀνθυπολοχαγούς. Ὑπάρχουσιν ὅμως ἐν τῷ σώματι σήμερον 4 συνταγματάρχαι, ἤτοι ἐπὶ πλέον εἷς, 13 ἀντισυνταγματάρχαι, ἤτοι ἐπὶ ἔλαττον 3, 20 ταγματάρχαι, 15 λοχαγοὶ αʹ τάξεως, ἤτοι ἐπὶ ἔλαττον 4, λοχαγοὶ βʹ τάξεως 9, ἤτοι ἐπὶ πλέον 1, 26 ὑπολοχαγοί, ἤτοι ἐπὶ πλέον 1, καὶ 38 ἀνθυπολοχαγοί, ἤτοι ἐπὶ πλέον 12· ὥστε βλέπετε τὴν ἀνωμαλίαν ἀναμφισβήτητον, καθόσον ἄλλη δύναμις προσδιορίζεται ἐν τῷ ὀργανικῷ νόμῳ, ἄλλη δ’ ὑπάρχει ἐν ἐνεργείᾳ ἐν τῷ εἰρημένῳ σώματι. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐτακτοποίει τὴν ὀργανικὴν δύναμιν τοῦ μηχανικοῦ καὶ κατηργεῖτο προσωρινῶς ἡ Ἐπιθεώρησις, καθόσον μάλιστα διὰ νόμου ὡρίσθησαν ἐπιθεωρηταὶ τοῦ στρατοῦ οἱ ἀρχηγοὶ αὐτοῦ, ἤθελεν ἐπέλθει πράγματι μεγάλη οἰκονομία 80 περίπου χιλιάδων δραχμῶν, καταργουμένου καὶ τοῦ τοπογραφικοῦ τμήματος, τοῦ σχολείου μηχανικοῦ καὶ τῆς δαπάνης τῶν ἐπιμισθίων τῶν ὑπαξιωματικῶν καὶ ὁπλιτῶν τοῦ λόχου τοῦ τηλεγραφικοῦ. Κεφάλαιον Γʹ. Πυροβολικόν. Ἐν τῷ φύλλῳ λεπτομερείας τούτου ἀναγράφονται ἐπὶ πλέον 2 ἀντισυνταγματάρχαι, 2 λοχαγοί, 1 ὑπολοχαγὸς καὶ 44 ἀνθυπολοχαγοί. Πόθεν θὰ μισθοδοτηθῶσιν οἱ πλεονάζοντες οὗτοι, ἀφοῦ ἀφαιροῦνται ἀδικαιολογήτως καὶ πρὸς μόνην τὴν ἐπίδειξιν οἰκονομιῶν μὴ πραγματικῶν ἐκ 33,000; Θὰ πληρωθῶσι παρὰ τὸν νόμον. Διὰ ποῖον λόγον, ἐνῷ ὑπάρχουσιν 9 λοχαγοὶ πρώτης τάξεως καὶ 7 δευτέρας, ἀναγράφετε ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, παρὰ τὰ νενομισμένα, 18 λοχαγοὺς πρώτης τάξεως, ἐνῷ ἡ διαφορὰ τῆς μισθοδοσίας εἶναι ἀρκετὰ μεγάλη; Αἱ θέσεις πᾶσαι τοῦ ὑλικοῦ πυροβολικοῦ, πλὴν τοῦ διοικητοῦ, διατὶ νὰ μὴ δοθῶσιν εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ αὐτοῦ σώματος καὶ οὕτω νὰ προκύψῃ οὐ μόνον ὠφέλεια ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, ἀλλὰ καὶ οἰκονομία ἐκ τῆς διαφορᾶς τῆς μισθοδοσίας των; Διατὶ ἀναγράφεται δαπάνη 26,000 πρὸς συντήρησιν ὁπλισμοῦ ἀορίστως, ἐναντίον τοῦ λογιστικοῦ νόμου; Διότι δι’ αὐτοῦ πληρόνετε, ὡς γνωρίζομεν, ἐπὶ πλέον τοὺς ὁπλοδιορθωτὰς, οἵτινες κανονικῶς μισθοδοτοῦνται, χορηγοῦντες αὐτοῖς ἐπιμίσθιον 40 λεπτῶν, ὡς δικαίωμα ἀντικαταστάσεως, καὶ 3 δραχμῶν κατὰ μῆνα πρὸς συντήρησιν τῶν ἐργαλείων, ἐνῷ τὰ σπουδαιότερα τούτων, τὴν φύσσαν καὶ τὸν ἄκμωνα, τὰ λαμβάνουν ἀπὸ τὸ Δημόσιον. Ἐὰν ταῦτα ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν, καὶ καταργηθῶσι προσωρινῶς ἡ Ἐπιθεώρησις καὶ τὸ Συμβουλευτικὸν τμῆμα, θὰ προκύψῃ οἰκονομία 35 χιλιάδων περίπου δραχμῶν. Κεφάλαιον Δʹ. Ἱππικόν. Ἐκ τῶν τριῶν συνταγμάτων τοῦ ἱππικοῦ δὲν ἀφαιρεῖται οὐδεμία δαπάνη, ἀλλὰ εἰς τὴν δύναμιν αὐτῶν ὑπάρχουσι 34 ἀνθυπίλαρχοι πλέον τῆς ὀργανικῆς αὐτῶν δυνάμεως. Ἐρωτῶ· διατὶ τοῦτο δὲν ἐπράξατε καὶ εἰς τὸ πεζικὸν καὶ πυροβολικόν; Μήπως ὑποκρύπτεται ἄλλος τις σκοπός; Μήπως αὔριον, προφασιζόμενοι κατάργησιν θέσεων, σκοπῆτε νὰ θέσητε αὐτοὺς εἰς ἀργίαν; Αἱ ὑποψίαι αὗται δικαιολογοῦνται, διότι οὐδαμοῦ βλέπω τὴν ἐξήγησιν τῆς ἀνωμαλίας ταύτης. Κεφάλαιον Εʹ. Τὸ πεζικὸν συνίσταται κατὰ τὸν περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ νόμον ἐκ 17 συνταγματαρχῶν, 20 ἀντισυνταγματαρχῶν, 67 ταγματαρχῶν, 165 λοχαγῶν πρώτης τάξεως καὶ 55 δευτέρας τάξεως, 176 ὑπολοχαγῶν καὶ 339 ἀνθυπολοχαγῶν· σήμερον ἔχει 17 συνταγματάρχας, 19 ἀντισυνταγματάρχας, 60 ταγματάρχας, 133 λοχαγοὺς πρώτης τάξεως καὶ 67 δευτέρας τάξεως, 171 ὑπολοχαγοὺς καὶ 425 ἀνθυπολοχαγούς. Καὶ μεθ’ ὅλα ταῦτα, καὶ μετὰ τὴν κατάργησιν τῶν φρουραρχείων, καὶ μ’ ὅλην τὴν μὴ ὀργάνωσιν τῶν θέσεων τῶν σχολείων, μ’ ὅλα ταῦτα ἐλλείπουσιν ἐκ τῆς ὀργανικῆς αὐτοῦ δυνάμεως 1 ἀντισυνταγματάρχης, 7 ταγματάρχαι, 20 λοχαγοί, 5 ὑπολοχαγοί, καὶ πλεονάζουσιν 86 ἀνθυπολοχαγοὶ ἐξελθόντες ἐκ τῆς σχολῆς τῶν ὑπαξιωματικῶν. Παρατηρεῖται καὶ ἐνταῦθα ἡ ἔλλειψις, διὰ νὰ μὴ εἴπω σύγχυσις. Ἐνῷ ὑπάρχουσιν 133 λοχαγοὶ αʹ τάξεως ἐν ὑπηρεσίᾳ σήμερον, ἀγνοῶ διατὶ ἀναγράφεται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ δαπάνη διὰ 165, καὶ διὰ 55 λοχαγοὺς βʹ τάξεως, συμφώνως μὲ τὸν ὀργανικὸν νόμον, ἐνῷ ὑπάρχουσιν ἐν ὑπηρεσίᾳ σήμερον 67. Διατὶ ὅλαι αὗται αἱ ἀνωμαλίαι, αἱ ἀκατάσχετοι, τῆς συντάξεως τοῦ ὑπὸ ψήφισιν προϋπολογισμοῦ; Ἠδύνατο νὰ ἐπέλθῃ καὶ ἐντεῦθεν οἰκονομία 70 χιλιάδων δραχμῶν. Ἄπορος καὶ ἀνεξήγητος εἶναι ἡ ἀφαίρεσις ἐκ τῆς μισθοδοσίας τῶν ἀξιωματικῶν 82,248 δραχμῶν, ἐνῷ ἔχομεν πλεονάζοντας ἀνθυπολοχαγοὺς ἀξιωματικοὺς 86, καὶ ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν θ’ αὐξήσῃ κατὰ μῆνα Αὔγουστον, ὅτε θὰ ἐξέλθωσι καὶ οἱ τῆς τελευταίας τάξεως τῆς σχολῆς τῶν ὑπαξιωματικῶν. Ἀντὶ λοιπὸν νὰ προσθέσωμεν δαπάνην διὰ τὴν πληρωμὴν τῆς μισθοδοσίας τῶν πλεοναζόντων ἀνθυπολοχαγῶν, ὧν ἡ μισθοδοσία οὐδαμοῦ ἀναγράφεται, ἀπεναντίας ἀφαιροῦνται τοιαῦται, ἀφαιροῦνται ὅμως ἀδικαιολογήτως. Καὶ ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι θὰ ἐλαττωθῇ ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν ἐν τῷ μεταξὺ, θὰ αὐξήσῃ πάλιν ἀναγκαίως ἐντὸς τοῦ ἔτους. Κεφάλαιον Ζʹ. Γενικαὶ ὑπηρεσίαι. Ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου τούτου ὑποβάλλω τὰς ἑξῆς σκέψεις, πρὸς διαφώτισιν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Αἱ γενικαὶ ὑπηρεσίαι τοῦ στρατοῦ ἐνεργοῦνται παρὰ τῶν ἀξιωματικῶν τῶν διαφόρων ὅπλων, μὴ ὑπάρχοντος εἰδικοῦ περὶ τούτων σώματος, ὡς ἄλλοτε. Ἐκεῖνο, ὅπερ παρετηρήθη μέχρι τοῦδε, ὡς ἄτοπον ἅμα καὶ ἄδικον, καὶ συνεπῶς παρασχὸν ἀφορμὴν δικαίων παραπόνων, εἶναι τὸ ἀκόλουθον. Αἱ κατὰ καιροὺς Κυβερνήσεις μετεχειρίσθησαν τὰς διαφόρους θέσεις τῶν γενικῶν ὑπηρεσιῶν ὡς μέσον προαγωγῆς τῶν ἀξιωματικῶν εὐνοουμένων τινῶν σωμάτων. Διὰ τοῦτο οὐδέποτε διωρίσθη πρόεδρος τῶν Στρατοδικείων, ὡς καὶ τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ, ἀνώτερος ἀξιωματικὸς ἐκ τοῦ πεζικοῦ καὶ ἱππικοῦ, ἀλλὰ ἀνέκαθεν διωρίζετο ἐκ τοῦ πυροβολικοῦ καὶ τοῦ μηχανικοῦ, καθὼς καὶ βασιλικοὶ ἐπίτροποι καὶ εἰσηγηταί. Ἡ προτίμησις αὕτη ἔδωκεν ἀφορμὴν δικαίων παραπόνων ἐκ μέρους τῶν ἀξιωματικῶν τῶν λοιπῶν σωμάτων, καὶ ἐὰν ἦναι ἀληθὲς, ὡς εἶπεν ἐκ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ὁ συνάδελφος ἡμῶν Βουλευτὴς ἐκ Φθιώτιδος, ὅτι τὰ παράπονα τῶν ἀξιωματικῶν ἔφθασαν εἰς τὸ σημεῖον νὰ λάβωσι σάρκα καὶ ὀστᾶ, τότε δύναμαι νὰ βεβαιώσω πάντας ὑμᾶς, ὅτι στρατὸν δὲν ἔχομεν. Ἀνάγκη ἑπομένως νὰ προληφθῇ πᾶσα τοιαύτη ἀφορμὴ σκανδάλου ἐπικινδύνου διὰ τὴν Πολιτείαν. Ἂς προσέξωμεν, Κύριοι, διότι τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι τὸ σπουδαιότερον πάντων, ὡς ἁπτόμενον τῆς φιλοτιμίας τῶν ἀξιωματικῶν. Πρὸς ἀποφυγὴν λοιπὸν καὶ πρὸς ἄρσιν δικαίων παραπόνων ἐκ μέρους ἀξιωματικῶν τῶν κυριωτέρων ὅπλων τοῦ ἡμετέρου στρατοῦ, πρέπει νὰ παύσῃ ἡ προτίμησις αὕτη, νὰ κανονισθῇ δὲ διὰ νόμου ἡ κατανομὴ τῶν γενικῶν θέσεων ἀναλόγως εἰς πάντα τὰ ὅπλα. Ὅθεν προτείνω νὰ κανονισθῇ διὰ νόμου, ὅπως πᾶσα θέσις κενὴ ἐν τῇ γενικῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ στρατοῦ λαμβάνηται παρὰ τοῦ ἀρχαιοτέρου ἀξιωματικοῦ ἐκ τῆς γενικῆς ἀρχαιότητος αὐτῶν, ἢ ἐξ ἀναλογίας ἐκ τῶν διαφόρων σωμάτων. Αἱ σήμερον γενικαὶ θέσεις εἶναι 154 περίπου, ἐξ ὧν αἱ 46 κατέχονται παρ’ ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν, αἱ δὲ λοιπαὶ παρὰ κατωτέρων. Αὗται δίκαιον εἶναι νὰ διανεμηθῶσι κατ’ ἀναλογίαν εἰς τὰ διάφορα ὅπλα, οὕτως ὥστε νὰ μὴ ὑπολείπηται ἀφορμὴ παραπόνων. Ἐχήρευσε θέσις ἀνωτέρου ἀξιωματικοῦ εἰς τὰς γενικὰς ὑπηρεσίας τοῦ στρατεύματος; Νὰ δίδηται κατὰ τὴν πρέπουσαν ἀναλογίαν εἰς τὸ σῶμα ἐκεῖνο, ὅπερ νόμῳ δικαιοῦται νὰ τὴν λάβῃ, καὶ οὐχὶ ποτὲ εἰς ἄλλο μὴ δικαιούμενον σῶμα. Οὕτως αἴρονται τὰ παράπονα. Τὸ αὐτὸ δὲ νὰ γίνηται καὶ διὰ τὰς θέσεις τὰς κατεχομένας παρ’ ἀξιωματικῶν κατωτέρου βαθμοῦ. Κεφάλαιον Ηʹ. Οἰκονομικόν. Ἐν τῇ οἰκονομικῇ ὑπηρεσίᾳ, κατὰ τὸν ὀργανικὸν νόμον δέον νὰ ὑπηρετῶσιν 1 συνταγματάρχης, 5 ἀντισυνταγματάρχαι, 16 ταγματάρχαι, 29 λοχαγοὶ πρώτης τάξεως καὶ 6 λοχαγοὶ δευτέρας τάξεως, 54 ὑπολοχαγοὶ καὶ 87 ἀνθυπολοχαγοί. Καὶ ἐνταῦθα ἡ αὐτὴ ἀκαταστασία, διότι ὑπάρχει ἐν τῷ προϋπολογισμῷ 1 ἀντισυνταγματάρχης ὀλιγώτερον καὶ 6 λοχαγοὶ δευτέρας τάξεως, ἐπὶ πλέον δὲ 8 ὑπολοχαγοὶ καὶ 33 ἀνθυπολοχαγοί. Τοιαύτην ἀταξίαν πῶς δύναταί τις νὰ τὴν ὀνομάσῃ; Πῶς δικαιολογεῖται τὸ ἐπὶ πλέον καὶ ἔλαττον τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τούτων ἐν τοῖς διαφόροις βαθμοῖς; Ἐγὼ δὲν εὑρίσκω τὴν κατάλληλον λέξιν, καὶ ἀφίνω εἰς τὴν Βουλὴν ν’ ἀποφανθῇ καὶ περὶ τούτου. Καὶ ἐκ τούτων λαμβάνων ἀφορμὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἠδύνατο νὰ φέρῃ οἰκονομίας τινάς, χωρὶς νὰ περικόψῃ τὴν νόμιμον ἀντιμισθίαν, ἥτις εἶναι παρακολούθημα τοῦ μισθοῦ τῶν ἀξιωματικῶν. Κεφάλαιον Θʹ. Ἐν τῷ φύλλῳ λεπτομερείας τοῦ κεφαλαίου τούτου ἠδύνατο ἀβλαβῶς νὰ προβῇ εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ εἰδικοῦ σχολείου τοῦ συντάγματος τοῦ μηχανικοῦ, τοῦ ὁποίου δὲν ἐννοοῦμεν τὴν χρησιμότητα, ἀφοῦ ἡ μὲν τεχνικὴ ἐκπαίδευσις τοῦ σώματος ἐκτελεῖται ἐν αὐτῷ, ἡ δὲ τῶν γραμμάτων διὰ τοὺς ὁπλίτας εἰς τὰ λειτουργοῦντα σχολεῖα, ὡς καὶ εἰς τὰ λοιπὰ σώματα. Οὕτω δὲ θὰ ἔχωμεν οἰκονομίαν οὐκ ὀλίγην. Ἐπίσης εἰς τὸ σχολεῖον τῶν ὑπαξιωματικῶν ἠδύνατο νὰ καταργηθῇ ἡ μία θέσις διδασκάλου διὰ τὴν παράδοσιν τῶν ἑλληνικῶν, ὡς τοῦτο γίνεται καὶ εἰς τὴν Σχολὴν τῶν Εὐελπίδων, ἔνθα διὰ τὰς πέντε τάξεις εἷς μόνον διδάσκαλος ὑπάρχει, νὰ δοθῶσι κατ’ ἀποκοπὴν ἡ λιθογράφησις ἐν τῷ σχολείῳ ὑπαξιωματικῶν, καὶ οὐχὶ νὰ ἀναγράφηται ἁπλῶς καὶ ἀδικαιολογήτως δαπάνη πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον δραχ. 4,000. Κεφάλαιον Ιʹ. Ἐν τῇ σχολῇ τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν ἠδύνατο νὰ διαγραφῇ ἡ ἀντιμισθία τριῶν διδασκάλων, καὶ ν’ ἀνατεθῇ ἡ διδασκαλία τῆς ἰχνογραφίας, τῆς ὁπλομαχίας καὶ γυμναστικῆς εἰς ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι θὰ διδάξωσι κάλλιον τῶν ὑπαρχόντων ἰδιωτῶν μάλιστα. Κεφάλαιον ΙΑʹ. Σχολὴ Εὐελπίδων. αʹ) Οἱ Καθηγηταὶ ἰδιῶται ἠδύναντο ν’ ἀπολυθῶσι, πλὴν μόνον πέντε, τοὺς δὲν δύνανται ν’ ἀναπληρώσουν οἱ ἀξιωματικοί, καὶ νὰ ἀντικατασταθῶσι παρ’ ἀξιωματικῶν τῶν τεχνικῶν ὅπλων, δυναμένων ἐπαξίως νὰ τοὺς ἀναπληρῶσιν, ἀφοῦ μάλιστα ἤδη παραδίδουσιν ἀνώτερα μαθηματικὰ, καὶ οὕτω θὰ ἔχωμεν οἰκονομίαν πέντε περίπου χιλιάδων δραχμῶν ἐτησίως. βʹ) Ἐπίσης ἠδύνατο νὰ διαγραφῇ τὸ κονδύλιον διὰ τὸν καθηγητὴν τῆς ἱππασίας, ἀφοῦ παραδίδεται παρ’ ἑνὸς ἰλάρχου· γʹ) ἠδύναντο νὰ ἀπολυθῶσι 2 καλλιγράφοι καὶ νὰ ἀντικατασταθῶσι δι’ ὁπλιτῶν τελειοφοίτων τῆς Πολυτεχνικῆς Σχολῆς, καθὼς καὶ οἱ ἰχνογράφοι· δʹ) ἠδύνατο νὰ ἀπολυθῇ ὁ βοηθὸς τοῦ καθηγητοῦ τῆς χημείας καὶ ν’ ἀντικατασταθῇ δι’ ἑνὸς ὁπλίτου διδάκτορος τῶν φυσικῶν ἐπιστημῶν, ἢ καὶ παρ’ ἑνὸς ἐπικούρου ἰατροῦ, καὶ οὕτως ἠθέλομεν ἔχει οἰκονομίαν 70,000 δραχμῶν περίπου. Κεφάλαιον ΙΒʹ. Χωροφυλακή. Ἐν τῷ κεφαλαίῳ τούτῳ παρατηρεῖται ἀφαίρεσις ἐκ τῆς μισθοδοσίας τῶν ὑπαρχόντων ἀξιωματικῶν 90,000 δραχμῶν, καὶ ἐξ ἄλλου αὔξησις τῆς δυνάμεως τῶν ἀξιωματικῶν, διὰ τοῦ ψηφισθέντος νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως πινάκων τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, κατὰ 16 ὑπομοιράρχους· ἤτοι προσθέτει ἀνὰ ἕνα ἐν ἑκάστῃ μοιραρχίᾳ. Φαίνεται ὅτι καὶ τὸ κυβερνητικὸν τοῦτο μέτρον θυσιάζει πρὸς τὸ δόγμα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὑποστηρίζοντος ὅτι ἐν τῇ ἀποτυχίᾳ ἔγκειται ἡ ἐπιτυχία! διότι ἀναγράφονται ἀφ’ ἑνὸς οἰκονομίαι ἐκ τοῦ μισθοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ σώματος τῆς χωροφυλακῆς, ἀφ’ ἑτέρου αὐξάνει ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν. Ὑπάρχει τὸ ἀστειότερον τούτου; Κρίνατε, κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν ὅ,τι σᾶς παρουσιάζουσιν ἐδῶ δῆθεν ὡς προϋπολογισμὸν, δύνασθε νὰ τὸν ὀνομάσητε πλέον προϋπολογισμὸν παρουσιάζοντα τὴν ἀληθῆ εἰκόνα τῆς δυνάμεως τῶν ἀνδρῶν τοῦ στρατοῦ καὶ τὴν ἀπαιτουμένην δαπάνην πρὸς συντήρησιν αὐτῶν, ὅστις δὲν εἶναι οὔτε ἁπλοῦν κατάστιχον τοῦ τελευταίου ἐμπόρου. Ἐν τοῖς λοιποῖς κεφαλαίοις δυνάμεθα νὰ οἰκονομήσωμεν τὴν δαπάνην, εἰς ἣν ὑποβάλλεται τὸ δημόσιον ταμεῖον διὰ πληρωμὴν πολιτικῶν ἰατρῶν εἴς τινα θεραπευτήρια, διορίζοντες ἐπικούρους ἰατροὺς τοῦ στρατοῦ. Ὡσαύτως διὰ τῆς ἐλαττώσεως τῶν συχνῶν μεταθέσεων καὶ πολλῶν ἄλλων ὁμοίων τούτοις ἠδυνάμεθα νὰ πορισθῶμεν ἀξιολόγους οἰκονομίας ἄνευ βλάβης τῆς ὑπηρεσίας. Ἅπασαι αἱ προταθεῖσαι οἰκονομίαι εἶναι δεκαπλάσιαι ἐκείνων, ἃς παρουσιάζει φαινομενικῶς ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ κατάστιχόν της, προϋπολογισμὸν καλούμενον. Καὶ λέγω φαινομενικῶς, διότι πολλαὶ δαπάναι πραγματικαί, ἀναπόδραστοι, δὲν ἀναγράφονται. Π. χ. ἡ μισθοδοσία 90 ἀξιωματικῶν δὲν ἀνεγράφη ἐν τῷ προϋπολογισμῷ· πόθεν ὅμως θὰ πληρωθῇ; Ἐκ τῶν ἐπερχομένων μεταβολῶν, λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Τοῦτο οὐδὲν ἄλλο εἶναι ἢ λόγος ψιλός. Καὶ ἰδοὺ ἡ ἀπόδειξις. Δὲν ἀναγράφεται, ὡς εἶπον, ἐν τοῖς πίναξι λεπτομερείας τοῦ προϋπολογισμοῦ πίστωσις διὰ τὴν μισθοδοσίαν 90 ἀξιωματικῶν, ἐν τούτοις ἀφαιρεῖται τὸ ¼ ἢ ⅕ ἢ ⅙ τῆς μισθοδοσίας τῶν ἀξιωματικῶν, δι’ ἐνδεχομένας μεταβολάς, ἤτοι μὲ ἄλλας λέξεις ἀφαιρεῖται δὶς τὸ αὐτὸ ποσόν, ἀφ’ ἑνὸς μὲν διὰ τῆς παραλείψεως τῆς ἀναγραφῆς δαπάνη διὰ τοὺς πλεονάζοντας ἀξιωματικούς, ἀφ’ ἑτέρου δὲ διὰ τῆς ἀφαιρέσεως μέρους τῆς διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς δαπάνης, λόγῳ μεταβολῶν. Ἀλλά, θὰ μοὶ εἴπητε, πόθεν πηγάζει ἡ ἀκαταστασία αὕτη; Ἐκ τῆς ἐπιθυμίας τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ νὰ παρουσιάσῃ φαινομενικῶς οἰκονομίας μεγάλας, 2, 3, 4, 5, 10 ἑκατομμυρίων, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἑπόμενος εἰς τὴν ἐπιθυμίαν ταύτην τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἐπαρουσίασεν οἰκονομίας 2 ἑκατομμυρίων. Ἀλλ’ αὗται αἱ δῆθεν οἰκονομίαι θὰ καλυφθῶσιν, ὡς πάντοτε, δι’ ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων. Δὲν εἶναι δυνατὸν, κύριε συνάδελφε, ὁ στρατὸς νὰ διέλθῃ ὁλόκληρον τὸ ἔτος μὲ 600 δραχμὰς κατ’ ἄτομον. Θὰ ἔλθῃ πολὺ ταχέως ἡ στιγμή, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ὑπενθυμίσω ὑμῖν, ὅ,τι τώρα λέγω, ὅταν ἀκούσωμεν ψηφίζεται ἡ ἀναπληρωματικὴ ἢ παραπληρωματικὴ πίστωσις ἐκ δραχμῶν τόσων. Ἔχετε 22,000 στρατὸν, καὶ θέλετε νὰ τὸν συντηρήσητε μὲ 14,600,000 δρ.; Δὲν εἶναι δυνατόν. Ἐκτὸς ἐὰν ἔχητε κἀμμίαν μέθοδον, ἀνάλογον μὲ τὴν τουρκικὴν ἐκείνην, δι’ ἧς ἡ Τουρκία κατήρτιζε στρατοὺς, παρέχουσα εἰς τοὺς πασσάδες τόσα χαρτζιά, ἤτοι σιτηρέσια, ὅσους εἶχεν ὑπὸ τὰ ὅπλα ἄνδρας. Δὲν πιστεύω νὰ θέλητε νὰ μᾶς μεταφέρητε εἰς τὴν ἐποχὴν τῶν χαρτζίων. Καὶ ἐν τούτοις ὅσα βλέπω γινόμενα δὲν ἀπέχουσι πολὺ τῆς καταστάσεως ταύτης. Βλέπω νὰ γίνωνται πράγματα, τὰ ὁποῖα μὲ ἀναγκάζουσι νὰ ὑποπτεύω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλει νὰ ἔχωμεν στρατὸν ἐνεργείας. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λοκρίδος Βουλευτὴς φρονεῖ, ὅτι πρέπει νὰ διαιρέσωμεν τὸν στρατὸν εἰς στρατὸν ἐκπαιδεύσεως καὶ εἰς στρατὸν ἐνεργείας. Ἡ ἰδέα αὕτη δὲν εἶναι νέα· τὴν ἐξήνεγκε πρὸ πολλοῦ ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ἀλλὰ συμφέρει τοῦτο; Ὄχι. Ὁ στρατὸς εἶναι εἷς καὶ ἀδιαίρετος, συγκείμενος ἐκ τριῶν ὅπλων, τοῦ πεζικοῦ, τοῦ πυροβολικοῦ καὶ τοῦ ἱππικοῦ, καὶ ἑνὸς σώματος τοῦ μηχανικοῦ. Ἡ χωροφυλακὴ ἔχει ἄλλον προορισμὸν, καὶ ἴσως προσῆκε νὰ ἀνήκῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν μᾶλλον ἢ εἰς τὸ τῶν Στρατιωτικῶν. Ἀλλ’ ἔστω. Θέλετε στρατὸν ἐνεργείας κεχωρισμένον τοῦ στρατοῦ ὑπηρεσίας, στρατὸν ἐκ 10,000 ἐν στρατοπέδοις ἀσκούμενον. Ἐλάβετε ὑπ’ ὄψιν, ἀξιότιμε συνάδελφε, ὅτι ὁ ἐν στρατοπέδῳ ἀσκούμενος στρατιώτης ἀπαιτεῖ ἐπὶ πλέον διπλασίαν περίπου δαπάνην; Ἐὰν θέλητε νὰ πεισθῆτε, λάβετε πληροφορίας ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν περὶ τῶν γενομένων δαπανῶν ἐν ταῖς ἐπιστρατεύσεσι κατὰ τὰς διαφόρους ἐποχάς. Θὰ ἴδητε, ὅτι ἡ ἐν στρατοπέδῳ δαπάνη εἶναι διπλασία τῆς συνήθους· ἑπομένως διὰ τὰς 10,000 ἀνδρῶν τῶν στρατοπέδων θέλομεν ἐπὶ πλέον 6,000,000 τοὐλάχιστον ἐτησίως, ἐὰν περιορισθῶμεν εἰς τὴν ἀναλογίαν τῶν 600 δραχμῶν κατ’ ἄτομον, ἣν ἀναγράφει ὁ ἐφετεινὸς προϋπολογισμός. Δὲν θέλομεν λοιπὸν νὰ ἔχωμεν στρατόν, ἀφοῦ τοιοῦτον προϋπολογισμὸν παρουσιάζομεν. Καὶ δὲν λέγω τοῦτο ἀποβλέπων εἰς τὴν προαίρεσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, διότι, ἂν ἐγὼ ἐπιθυμῶ νὰ ἔχωμεν π. χ. 50,000 ἀνδρῶν, ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ ἐπεθύμει νὰ ἔχωμεν διπλάσιον καὶ τριπλάσιον, καὶ τοῦτο, διότι δὲν εἶναι μόνον φιλότιμος στρατιώτης, ἀλλὰ καὶ διότι ἀνήκει εἰς ἡρωϊκὴν οἰκογένειαν, ἧς αἱ θυσίαι ὑπὲρ τῆς Πατρίδος εἶναι μεγάλαι καὶ ἧς τὰ πλοῖα καὶ σήμερον ἔτι ὑπηρετοῦσι τὸ ἔθνος. Τὸ ἀποτέλεσμα τοῦτο φέρουσιν αἱ ἀπαιτούμεναι παρὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ οἰκονομίαι. Ἀλλ’ αἱ οἰκονομίαι δύνανται νὰ πραγματοποιηθῶσιν ἄλλοθεν, ἄνευ ζημίας τῆς ὑπηρεσίας. Ἂς ἐλαττώσωσι πάντες οἱ Ὑπουργοὶ τὰς μισθοδοσίας τῶν ὑπαλλήλων των, καὶ ἀφοῦ τοῦτο γείνῃ, τότε, ἂν αἱ ἐπενεχθησόμεναι οἰκονομίαι μὴ ἐπαρκῶσιν, ἂς ζητηθῇ ἡ ἀνάλογος θυσία καὶ ἐκ μέρους τοῦ στρατεύματος. Πῶς ἐπιβάλλετε θυσίαν εἰς τοὺς ἀξιωματικούς, ὧν ὁ κατώτερος, ὁ ἀνθυπολοχαγός, μόλις λαμβάνει ὅ,τι καὶ ὁ γραφεὺς αʹ τάξεως τῶν Ὑπουργείων, κατ’ ἀναλογίαν δὲ καὶ οἱ ἀνώτεροι; Τοῦτο εἶναι ἄδικον καὶ ἀσύμφορον. Ἐκτὸς δὲ τούτου καὶ ἄλλα πλημμελῆ βλέπω γινόμενα ἐν τῷ στρατεύματι, ὧν ἓν, τὸ σπουδαιότερον, εἶναι τοῦτο, ὅτι, ἐνῷ ἔχομεν τὸν περὶ ὁρίου ἡλικίας νόμον, δὲν προνοοῦμεν, ὅπως πληρῶμεν ἐγκαίρως τὰς ἑκάστοτε κενουμένας θέσεις, ἐπὶ ζημίᾳ ἀνυπολογίστῳ τῶν καταλαμβανομένων ὑπὸ τῶν ὁρίων τῆς ἡλικίας ἀξιωματικῶν, ἀνηκόντων σχεδὸν πάντοτε εἰς τὸ πεζικὸν καὶ τὸ ἱππικόν, διότι τούτων ἡ προαγωγὴ ἐπιβραδύνει. Γνωρίζω λοχαγόν, ὅστις ἐπὶ ἓξ ὅλα ἔτη ἐξεπλήρου καθήκοντα ταγματάρχου, καταληφθέντα ὑπὸ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας καὶ ἀποστρατευθέντα μὲ σύνταξιν λοχαγοῦ, δηλαδὴ καταδικασθέντα μετὰ τῆς πολυμελοῦς αὐτοῦ οἰκογενείας εἰς διαρκῆ πενίαν καὶ στερήσεις. Καὶ τοῦτο, διότι μὴ πληρουμένων τῶν κενῶν θέσεων δὲν ἔτυχε προαγωγῆς ἐγκαίρως. Τὰ περὶ τούτου φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ κανονισθῶσι διὰ νόμου, ὅπως πᾶσα κενουμένη θέσις πληρῶται ἄνευ ἀναβολῆς, καὶ πᾶσα χηρεύουσα θέσις ἐκ τῶν 154 γενικῶν λεγομένων θέσεων καταλαμβάνηται παρὰ τοῦ ἀρχαιοτέρου ἐν τῷ βαθμῷ ἀξιωματικοῦ, κατὰ τὸν πίνακα γενικῆς ἀρχαιότητος. Νόμος τοιοῦτος λειτουργεῖ καὶ ἐν Γαλλίᾳ καὶ ἐν Ἰταλίᾳ. Διὰ τοιούτου νόμου πολλαὶ ἀδικίαι δύνανται νὰ προληφθῶσι καὶ πολλαὶ ἀφορμαὶ σπουδαίων παραπόνων δύνανται νὰ ἀρθῶσιν ἐκ τοῦ μέσου. Ἐκ τῶν 154 γενικῶν θέσεων αἱ μὲν 97 ἀναλογοῦσιν εἰς τὸ πεζικὸν, 23 εἰς τὸ πυροβολικὸν, 23 εἰς τὸ ἱππικὸν καὶ 8 εἰς τὸ μηχανικόν. Οὕτω θὰ ἐπήρχετο ἱκανοποίησίς τις εἰς τὸ πεζικὸν καὶ ἱππικόν, τὰ ὁποῖα νῦν ἀδικοῦνται ἐπ’ ὠφελείᾳ τοῦ πυροβολικοῦ καὶ μηχανικοῦ, κατεχόντων πλείονας γενικὰς θέσεις τῶν ἀναλογουσῶν αὐτοῖς. Φρονῶ δὲ ὅτι ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Φθιώτιδος, ἐὰν τοιοῦτος νόμος προετείνετο, ἱκανοποιῶν τὴν φιλοτιμίαν τοῦ πεζικοῦ, πρῶτος ἤθελε σπεύσει νὰ συγχαρῇ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἀνακαλῶν ὅσα, ὑπερμαχῶν τῆς φιλοτιμίας καὶ τῶν εὐλόγων ἀξιώσεων τοῦ ὅπλου, εἰς ὃ ἀνήκει, εἶπεν ἐν προηγουμένῃ συνεδριάσει. Ἀλλὰ συγχρόνως μετὰ τοῦ ἐπανορθωτικοῦ τούτου τῶν ἀδικημάτων πρὸς τὸ πεζικὸν καὶ ἱππικὸν νόμου θεωρῶ προσῆκον καὶ ἄλλαι ἐλλείψεις νὰ ἀρθῶσιν ἐκ τοῦ μέσου. Π. χ. εἰς τὸ ὑλικὸν πυροβολικὸν ὑπάρχουσι δύο θέσεις, ἡ τοῦ διοικητοῦ καὶ τοῦ βʹ ἐπιθεωρητοῦ, οἵτινες χρησιμεύουσιν ὡς γέφυρα ταχείας προαγωγῆς τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ πυροβολικοῦ. Τίς ἡ ἀνάγκη βʹ ἐπιθεωρητοῦ ἐκ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ πυροβολικοῦ; Ἔχετε διοικητὴν ἀξιωματικὸν τοῦ πυροβολικοῦ, Ἔστω. Ἀλλὰ πρὸς τί ὁ βʹ ἐπιθεωρητής; Διατὶ νὰ μὴ λαμβάνηται οὗτος ἐκ τοῦ σώματος τοῦ ὑλικοῦ πυροβολικοῦ; Τοῦτο ἤθελεν εἶναι καὶ δικαιότερον καὶ συμφερώτερον διὰ τὴν ὑπηρεσίαν. Διατὶ αὐτὴ ἡ ἰδιαιτέρα εὔνοια καὶ στοργὴ πρὸς τὸ πυροβολικόν; Μήπως οἱ ἀξιωματικοὶ τῶν ἄλλων ὅπλων καὶ σωμάτων δὲν ἦναι ἄξιοι τῆς μερίμνης καὶ τῆς στοργῆς τῆς Πατρίδος; Βεβαιότατα. Καὶ διὰ τοῦτο εὑρίσκω πεπλανημένην τὴν γνώμην τοῦ σεβαστοῦ ἐξ Αἰγίου συναδέλφου. Ὁ Ἕλλην πολίτης, ἅμα ὡς κληθῇ νὰ ὑπηρετήσῃ τὸν Θρόνον καὶ τὴν Πατρίδα, ἀναλαμβάνει τὸν ἱερὸν ὅρκον τοῦ καθήκοντος ὑπὲρ ἀμφοτέρων τούτων, ἐν πληρεστάτῃ συναισθήσει τῆς τιμῆς τοῦ ὑψηλοῦ ἐπαγγέλματος τοῦ στρατιώτου καὶ ἐν τῇ ζεούσῃ φιλοτιμίᾳ, ὅπως κατὰ πάντα καὶ ἐν πᾶσι καταστῇ ἄξιος τῆς ὑψηλῆς ταύτης κλήσεως. Διακρίσεις μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν δὲν ὑπάρχουσι, Κύριοι. Πάντες οὗτοι, ἅμα εἰσέλθωσιν εἰς τὸν στρατὸν, ἀποχωριζόμενοι τῶν ἰδίων οἰκογενειῶν, εὑρίσκουσι νέαν οἰκογένειαν ἐν αὐτῷ καὶ τυγχάνουσι νέας ἠθικῆς ἀνατροφῆς, ἥτις εἶναι ἡ αὐτὴ διὰ πάντας, ἡ ἀπροφάσιστος ὑποβολὴ εἰς τοὺς αὐστηροὺς τῆς πειθαρχίας κανόνας καὶ ἡ ἀφοσίωσις πρὸς τὸ καθῆκον. Ἕκαστος κρίνεται ἐν σχέσει πρὸς τὴν εὐδοκίμησιν ἐν τῷ ἰδίῳ ὅπλῳ, οὐχὶ ἐν σχέσει πρὸς ἀνόμοια ὅπλα. Ὁ καλὸς ἀξιωματικὸς π. χ. τοῦ πυροβολικοῦ δέον νὰ παραβάλληται πρὸς τὸν τύπον τοῦ ἀξιωματικοῦ τοῦ πυροβολικοῦ, ὁ τοῦ πεζικοῦ ὁμοίως, ὁ τοῦ ἱππικοῦ ὡσαύτως, καὶ οὕτω καθεξῆς. Ἕκαστος τούτων εἶναι καλὸς ἢ κακὸς ἐν σχέσει πρὸς τὰ τοῦ ἰδίου ὅπλου. Τοῦτο εἶναι φανερόν. Ἡ σύγκρισις μεταξὺ ἀνομοίων ἱκανοτήτων οὐδὲν ἔχει τὸ ὀρθόν. Διὰ τοῦτο, ὡς εἶπον, δὲν συμμερίζομαι τὴν γνώμην τοῦ κ. ἐξ Αἰγίου Βουλευτοῦ, οὔτε τὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, διότι οὔτε ὀρθὴν εὑρίσκω αὐτὴν, οὔτε συμφέρουσαι εἰς τὸ πνεῦμα τοῦ στρατεύματος εἶναι αἱ περὶ ἀνατροφῆς καὶ τῶν τοιούτων διακρίσεις. Τὰ περὶ τούτων θεωρῶ ἱκανά. Ἀλλὰ τί πρῶτον καὶ τί τελευταῖον νὰ εἴπω περὶ τῆς ἀνωμαλίας, ἥτις συμβαίνει εἰς τὰ καθήκοντα τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ στρατοῦ; Ἐνῷ π. χ. ἔχομεν τόσους ἐπικούρους ἰατροὺς, ἵνα πέμπωμεν εἰς τὰ θεραπευτήρια, πληρόνομεν πολλάκις ἰδιώτας ἰατρούς...

§45ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν ἔχομεν ἰατροὺς ἰδιώτας.

§46ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ἔχετε. Ἰδοὺ τί ἀναγράφει ὁ προϋπολογισμὸς ἐν κεφαλ. ΙΘʹ ἄρθρῳ Αʹ «Δι’ ἀντιμισθίαν ἰδιωτῶν ἰατρῶν δραχ. 8,300». Ἄρα ἔχετε ἰατροὺς ἰδιώτας. Ἀλλ’ ἔχετε καί τι περιπλέον. Ἔχετε καὶ ἰδιώτας φαρμακοποιοὺς ἐν τῷ αὐτῷ κεφαλαίῳ καὶ ἄρθρῳ, δι’ οὓς ἀναγράφετε πίστωσιν 7,000 δραχμῶν. Ἰδοὺ καὶ ἄλλαι οἰκονομίαι, κύριε Ὑπουργέ. Ἀλλὰ δὲν θέλετε νὰ τὰς πραγματοποιήσητε, ἀρκούμενοι εἰς τὴν ἀποκοπὴν τῶν ἐπιμισθίων τῶν ἀξιωματικῶν. Εἶπον καὶ ἀνωτέρω καὶ νῦν ἐπαναλαμβάνω, ὅτι οἰκονομίαι πολλαὶ ἠδύναντο νὰ γείνωσιν ἄνευ βλάβης τῆς ὑπηρεσίας. Ἐν τούτοις αὐξάνετε τὰς δαπάνας διὰ τῆς προσθήκης ἀνθυπομοιράρχων καὶ ἐνωμοταρχῶν εἰς τὸ σῶμα τῆς χωροφυλακῆς.

§47ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Κατὰ τὸν ὀργανισμὸν, πρέπει νὰ ὑπάρχωσι 420 ὑπενωμοτάρχαι· ἤδη ἔχομεν 264, ἐπειδὴ δὲ εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ ὑπάρχωσιν εἰς τὰ γραφεῖα τῶν μοιραρχιῶν γραφεῖς ὑπενωμοτάρχαι, ὑπαξιωματικοὶ δηλαδὴ, ἠναγκάσθημεν νὰ προσθέσωμεν εἰς τὸν ὀργανισμὸν 32, ἤτοι ἀνὰ δύο εἰς ἕκαστον γραφεῖον ἐνωμοτάρχας, διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ διεξαχθῇ ἡ ὑπηρεσία ἄλλως πως, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον, ἕνεκα τῆς ἀνάγκης τῆς ἀποσπάσεως εἰς τὴν δασικὴν ὑπηρεσίαν 20 ὑπομοιράρχων ἢ ἀνθυπομοιράρχων, παρίσταται ἡ ἀνάγκη τῆς ἀναπληρώσεως αὐτῶν ὑπὸ ἐνωμοταρχῶν ὡς γραμματέων τῶν μοιραρχιῶν. Τοῦτο ἀποτελεῖ οἰκονομίαν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν.

§48ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Δὲν ἐπιμένω, ἀφοῦ δὲν ἐπιθυμεῖτε νὰ μ’ ἐννοήσητε· ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι ὁ ἀνθυπομοίραρχος γραμματεὺς δύναται νὰ κάμῃ ὁλόκληρον τὴν ὑπηρεσίαν τῶν γραφέων βοηθούμενος ὑπὸ ἐγγραμμάτων ὁπλιτῶν τῆς χωροφυλακῆς, ἐπὶ τούτῳ προσλαμβανομένων.

§49ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Δὲν ὑπάρχουν. Εἶναι οἱ ἐνωμοτάρχαι, οἱ ὁποῖοι ἐκτελοῦσι τὴν ὑπηρεσίαν τῶν γραμματέων.

§50ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ὅταν εἴχομεν γραμματεῖς ἐνωμοτάρχας, ἐφροντίσαμεν νὰ τοὺς προβιβάσωμεν εἰς ἀνθυπομοιράρχους, γραμματεῖς ἐννοεῖται· ἤδη πάλιν ἐπανερχόμεθα εἰς τὸ σύστημα ἐκεῖνο, ἵνα πάλιν αὔριον κανονίσωμεν τοὺς γραμματεῖς ἀνθυπομοιράρχους καὶ οὕτω λάβωμεν τὴν εὐχαρίστησιν νὰ προβιβάσωμεν τοὺς ἤδη γραμματεῖς ἐνωμοτάρχας εἰς γραμματεῖς ἀνθυπομοιράρχους. Ὁμολογῶ ὅτι τὴν τακτικὴν ταύτην δὲν ἐπιδοκιμάζω. Συμπεραίνων, Κύριοι, φρονῶ, ὅτι ἀλλαχοῦ ἔπρεπε νὰ ζητηθῶσιν αἱ οἰκονομίαι,—καὶ κατέδειξα ποῦ,—οὐχὶ δὲ εἰς τὴν ἀποκοπὴν τῶν ἐπιμισθίων τῶν πτωχῶν ἀξιωματικῶν. Πλὴν τούτου, φρονῶ, ὅπερ καὶ σπουδαιότερον, ὅτι πρέπει νὰ ἄρωμεν πάσας ἐκείνας τὰς ἐκ τῶν διακρίσεων ἀφορμὰς, αἵτινες τιτρώσκουσι τὴν φιλοτιμίαν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ σπουδαιοτέρου ὅπλου τοῦ στρατεύματος καὶ γεννῶσι παράπονα, ὧν ἡ ἀνάπτυξις καὶ ἐκδήλωσις δέον νὰ προληφθῇ διὰ τῆς δικαίας καὶ νομίμου ἱκανοποιήσεως τῶν εὐλόγων ἀξιώσεων. Καὶ τελευταῖον φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ σκεφθῶμεν σπουδαίως περὶ τῆς ὑπάρξεως στρατοῦ ἐνεργείας ἀναλόγου τῶν ἀναγκῶν τῆς Πατρίδος. Ἐπιβάλλεται ἡμῖν ὑπὸ λόγων ὑψίστου συμφέροντος νὰ ἔχωμεν στρατὸν σεβαστὸν κατὰ πάντα, ἠσκημένον καὶ ἕτοιμον πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ προορισμοῦ αὐτοῦ ἐν πάσῃ περιστάσει. Ἔπρεπε μάλιστα πρὸ πολλοῦ νὰ προνοήσωμεν περὶ αὐτοῦ, ὀργανοῦντες αὐτὸν προσηκόντως καὶ προορίζοντες πόρους ἐπαρκεῖς πρὸς σύστασιν εἰδικοῦ ταμείου στρατοῦ τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης. Οἱ καιροὶ δὲν περιμένουσι, καὶ εἶναι κίνδυνος, ἄλλοι λαοὶ νὰ ὑπερφαλαγγίσωσιν ἡμᾶς ἐν τῇ ἐθνικῇ ἀποκαταστάσει. Ὅ,τι καλοῦμεν Ἑλλάδα, πρέπει νὰ ἐννοήσωμεν ἐπὶ τέλους, ὅτι εἶναι μέρος τῆς μεγάλης Ἑλλάδος, καὶ ὅτι τὸ νῦν Κράτος εἶναι σταθμὸς καὶ ἀπόσπασμα τοῦ Κράτους τοῦ ὅλου Ἑλληνισμοῦ. Πρὸς ἀπελευθέρωσιν ἐκείνης καὶ πρὸς ἀποκατάστασιν τούτου συνετέλεσαν οἱ ἀγῶνες καὶ αἱ θυσίαι τοῦ ὅλου Ἑλληνισμοῦ. Ὑπὲρ τούτων ἠγωνίσθησαν οἱ ἥρωες τῆς αἱματοκυλισμένης Κρήτης, ἥτις ἀπὸ τῶν χρόνων τοῦ Βενετσάνου μέχρι σήμερον ἐνόπλως διαμαρτύρεται, καὶ καθ’ ἑκάστην διὰ τοῦ αἵματος τῶν ἀδαμάστων αὐτῆς τέκνων ζητεῖ τὴν ἕνωσίν της μετὰ τῆς μητρὸς Ἑλλάδος. Ἠγωνίσθησαν πρὸς τοῦτο τὰ παλληκάρια τῆς Ἠπείρου καὶ οἱ γενναῖοι συμπολῖται τοῦ μεγάλου τῶν Ἑλλήνων βασιλέως Ἀλεξάνδρου, ὅστις συνήνωσε τὸν Ἑλληνισμὸν εἰς ἕν. Ἠγωνίσθησαν τέλος οἱ ἀπόγονοι τοῦ μάρτυρος βασιλέως Κωνσταντίνου, καὶ οἱ ἑλληνικοὶ πληθυσμοὶ τῶν νήσων τοῦ Αἰγαίου καὶ τῆς Μικρᾶς Ἀσίας ὀδυνηρὰς προσήνεγκον ἑκατόμβας ὑπὲρ τῆς ἑλληνικῆς ἐλευθερίας. Πάντες οὗτοι ἀτενίζουσι πρὸς τὴν ἐλευθέραν Ἑλλάδα, καὶ ἡ ἐλευθέρα Ἑλλὰς πρέπει ν’ ἀτενίζῃ πρὸς τὴν ἀνατολὴν τοῦ ἡλίου, ἔνθα κεῖνται οἱ πόθοι καὶ τὸ καθῆκον αὐτῆς. Ἀλλὰ πῶς θὰ δυνηθῶμεν ποτὲ νὰ ἐκτελέσωμεν τὸ ἱερὸν τοῦτο καθῆκον; Διὰ κάλλιστα συντεταγμένου καὶ συγκεκροτημένου στρατοῦ τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἑλλάδος θέλει νὰ ἔχῃ στρατόν; Ἄν ἔβλεπον τὴν Κυβέρνησιν ἐπιδιώκουσαν τὴν σύμπηξιν στρατοῦ δυναμένου ἐν δέοντι νὰ ἐπιτελέσῃ τὸν ἑαυτοῦ προορισμὸν, θὰ κατέλειπον τὴν πολιτικὴν τάξιν, εἰς ἣν ἀνήκω, καὶ δι’ ἅλματος θὰ μετέβαινον εἰς τὰς τάξεις αὐτῆς, ἵνα τὴν ὑπηρετήσω διὰ πάσης θυσίας. Δυστυχῶς ὅ,τι βλέπω μὲ πείθει, ὅτι τὰ περὶ στρατοῦ φρονήματα αὐτῆς δὲν εἶναι τοιαῦτα, ὥστε νὰ ἐνθουσιάσωσι τοὺς ἐπιθυμοῦντας νὰ ἴδωσι τὴν πατρίδα σεβαστὴν καὶ ἰσχυρὰν διὰ τῆς ὑπάρξεως στρατοῦ ἀξίου λόγου. Ἐὰν τὰ φρονήματα ταῦτα, ὡς πολλοὶ ὑποπτεύονται, ἐμπνέωνται ὑπὸ ξένης πολιτικῆς, πολεμίας τοῦ τόπου, δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω. Ἐκεῖνο, ὅμως τὸ ὁποῖον γνωρίζω, εἶναι τοῦτο. Τὸ ἔθνος ἀπαιτεῖ στρατὸν ἄξιον τῶν δαπανῶν του καὶ τοῦ ἐθνικοῦ προορισμοῦ, καὶ ὅ,τι ἀπαιτεῖ τὸ ἔθνος δὲν δύναται ἢ νὰ τελεσθῇ.

§51ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἡ ἀρχική μου πρόθεσις, Κύριοι, ἦτο, λαμβάνων τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, νὰ περιορισθῶ εἰς τὴν ἐξέτασιν τούτου καὶ μόνου, καὶ δὴ καθ’ ὅσον αἱ δι’ αὐτοῦ εἰσαγόμεναι μεταῤῥυθμίσεις εἰς τὸν ἐν ἰσχύϊ ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ ἡμῶν σχετίζονται πρὸς τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα. Τῆς ἀρχικῆς μου ὅμως προθέσεως μὲ ἀναγκάζει νῦν νὰ παρεκκλίνω ἡ ἀγόρευσις τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ. Ὁ κ. Τσαμαδὸς ἐνόμισεν εὔκαιρον, ἐπὶ τῇ συζητήσει τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, νὰ κάμῃ λόγον καθόλου περὶ τοῦ στρατοῦ ἡμῶν καὶ νὰ ἐπανορθώσῃ ὅσα ἐγὼ διὰ βραχέων καὶ ἐν παρόδῳ μόνον εἶπον περὶ αὐτοῦ κατὰ τὴν γενικὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Ἐδράξατο τῆς εὐκαιρίας ταύτης, ἵνα ἐξάρῃ τὴν τελειότητα τοῦ στρατολογικοῦ καὶ τοῦ ὀργανικοῦ τοῦ στρατοῦ νόμου, ἵνα ἐξάρῃ τὴν λαμπρὰν κατάστασιν, ἐν ᾗ εὕρηται ἡ πολεμικὴ τῆς χώρας δύναμις, ἱκανὴ οὖσα ἤδη, ἵνα ἐπιστρατευθῇ ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν καὶ ἐπιτελέσῃ τὸ ἐπιβαλλόμενον εἰς αὐτὴν καθῆκον πρὸς ὑπεράσπισιν τῆς τιμῆς τῆς Πατρίδος, ἵνα τέλος καταδείξῃ ἐν οἵᾳ πλάνῃ διατελῶ ἐγώ, ἔχων τὴν ἐναντίαν γνώμην. Καὶ ἔπραξε τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν—ὀφείλω νὰ τὸ ὁμολογήσω πρὸς τιμήν του — κατὰ τρόπον δικαιοῦντα πληρέστατα τὴν ἀγαθὴν γνώμην, ἥτις καὶ ἐν τῷ στρατῷ καὶ ἐκτὸς τῶν τάξεων τούτου κρατεῖ περὶ τῆς εὐρείας παιδεύσεως καὶ τῆς βαθείας γνώσεως τῶν στρατιωτικῶν πραγμάτων, ἣν παντοῦ καὶ πάντοτε καὶ ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ διετράνωσεν ὁ ἀνήρ. Ἡ ἀγόρευσίς του ἦτο κυρίως ὁμιλία ἀκαδημαϊκή. Ἐδιδάχθημεν νῦν ἐξ αὐτῆς, κατὰ τί διαφέρει τὸ σύστημα τοῦ μισθοφόρου στρατεύματος καὶ τὸ καθιεροῦν καθόλου τὴν ἀντικατάστασιν ἐν τῇ στρατιωτικῇ ὑποχρεώσει ἀπὸ τοῦ συστήματος τῆς καθολικῆς θητείας, καθ’ ὃ ἕκαστος πολίτης ὀφείλει νὰ παράσχῃ αὐτοπροσώπως τὴν στρατιωτικήν του ὑπηρεσίαν εἰς τὴν Πατρίδα. Ἐδιδάχθημεν καθόλου, τί ἐστὶ στρατολογικὸς νόμος, καὶ πῶς οὗτος προμηθεύει εἰς τὸν στρατὸν τὸ ἀναγκαῖον εἰς αὐτὸν ὑλικόν, τί δ’ ἐστὶν ὀργανισμὸς καὶ πῶς οὗτος τὸ διὰ τοῦ στρατολογικοῦ νόμου προμηθευόμενον ὑλικὸν διαπλάττει εἰς πολεμικὴν δύναμιν. Ἐμάθομεν, οἱ πλεῖστοι νῦν τὸ πρῶτον ἴσως, ὅτι ἐν τῷ στρατῷ ὑπάρχουσι διάφοροι μονάδες, ὁ λόχος, τὸ τάγμα, τὸ σύνταγμα, ἡ ταξιαρχία, ἡ μεραρχία, τὸ στρατιωτικὸν σῶμα, ἡ στρατιὰ κλπ., τὰ ὁποῖα ὅμως καὶ λοιπὰ δὲν ηὐδόκησε νὰ μᾶς ἀναφέρῃ ἐμπεριστατωμένως ὁ κ. Ὑπουργός. Τώρα ἴσως πολλοὶ ἐξ ὑμῶν εὑρεθέντες εἰς θέσιν νὰ ὑποβάλητε σύστασίν τινα περὶ ἀξιωματικοῦ, ἢ ὁπλίτου εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, θὰ ἐφροντίσατε νὰ μάθητε τὸ σύνταγμα, τὸ τάγμα καὶ τὸν λόγον αὐτοῦ, καὶ οὕτως ἐλάβετε γνῶσιν τῶν τριῶν τούτων μονάδων τοῦ στρατοῦ. Ἀλλ’ ὑπάρχουσι καὶ ἄλλοι, μὴ εὑρεθέντες ἴσως ἀκόμη εἰς τὴν θέσιν νὰ ὑποβάλωσι τοιαύτας συστάσεις καὶ κατ’ ἀκολουθίαν ἀγνοοῦντες καὶ τὰς τρεῖς ταύτας μονάδας. Δὲν ἀμφιβάλλω δὲ, ὅτι οὗτοι θὰ ὀφείλωσι χάριτας εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, νῦν τὸ πρῶτον διδαχθέντες παρ’ αὐτοῦ τὰς περὶ ὧν ὁ λόγος μονάδας, καὶ αὐτοὶ δὲ καὶ πάντες οἱ ἄλλοι εὐγνωμόνως πάνυ θὰ ἔχωσι πρὸς αὐτὸν, μαθόντες νῦν, ὅτι ὑπάρχουσι καὶ ἕτεραι μονάδες, ἡ ταξιαρχία, ἡ μεραρχία, τὸ στρατιωτικὸν σῶμα, ἡ στρατιὰ κλπ. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἰδιαιτέρως ἴσως θὰ διέθρυψε τὴν ἐθνικὴν φιλοτιμίαν πάντων ὑμῶν, εἶναι ὅτι ἠκούσατε παρ’ ἀνδρὸς τόσον εἰδικοῦ, οἷος ὁ κ. Τσαμαδὸς, ὅτι καὶ παρ’ ἡμῖν ἰσχύει καὶ ἐφαρμόζεται ἡ καθολικὴ θητεία, ὡς παρὰ πᾶσι τοῖς πεπολιτισμένοις καὶ εὐνομουμένοις λαοῖς, ὅτι ἔχομεν ἕνα τῶν ἀρίστων στρατολογικῶν νόμων καὶ ἕνα τῶν σκοπιμωτάτων ὀργανισμῶν, ὅτι ὁ στρατὸς ἡμῶν ὁ ἐν ἐνεργείᾳ ἔχει κάλλιστα, ὅτι τὰ στελέχη αὐτοῦ δύνανται νὰ συμπεριλάβωσιν οὐ μόνον τὰς ὑπὸ τὰ ὅπλα δύο, ἀλλὰ καὶ ἑτέρας τρεῖς ἡλικίας τῆς ἐφεδρείας, ἐν ἀνάγκῃ δὲ συμπληρούμεναι διὰ τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν νὰ ἐπαρκέσωσι καὶ δι’ ἄλλας δύο τῆς ἐφεδρείας ἡλικίας καὶ οὕτω δυνατὸν νὰ ἔχωμεν ἐν ὅλῳ 75 περίπου χιλιάδας ἀνδρῶν, συντεταγμένων καὶ ἑτοίμων καθ’ ὅλα νὰ προσδράμωσιν εἰς τὰ σύνορα καὶ ἐπιτελέσωσι τὸ καθῆκόν των, ὅταν ἡ φωνὴ τῆς Πατρίδος τοὺς καλέσῃ. Ἄν δ’ ἐλλείπωσιν αἱ ἄλλαι ἀνώτεραι μονάδες, ἔχομεν ὅμως τὰ τρία ἀρχηγεῖα στρατοῦ, ἅτινα προσεγγίζουσι πρὸς μεραρχίας, εὐκόλως δὲ δύναται τότε νὰ συγκροτηθῇ καὶ τέταρτον τοιοῦτον. Ὅταν δὲ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι πλὴν τῶν 75,000 ἀνδρῶν, περὶ ὧν ὁ λόγος ἤδη, ἔχομεν ἔτι 5 ἡλικίας ἐφεδρείας, 8 ἡλικίας ἐθνοφρουρᾶς καὶ 10 ἡλικίας ἐφεδρείας ἐθνοφρουρᾶς, τίνος ἡ ψυχὴ δὲν ἀγάλλεται ἐπὶ τῇ τοιαύτῃ πολεμικῇ δυνάμει; Τίς ἀμφιβάλλει πλέον, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι ἀξιόμαχος καθ’ ὅλα καὶ ἀναμένει μόνον τὸ σύνθημα παρὰ τοῦ ἀνωτάτου αὐτῆς ἄρχοντος, ὅπως ἀναλάβῃ τὰ ὅπλα καὶ ἀντιμετωπίσῃ οἱονδήποτε ἐχθρὸν, τοὐλάχιστον ἐξ ἐκείνων, πρὸς οὓς ἔχομεν ἡμεῖς κατὰ πᾶσαν πιθανότητα ν’ ἀναμετρηθῶμεν; Τόσον λαμπρὰν, τόσον εὐχάριστον ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν παρέστησεν εἰς ἡμᾶς τὴν πολεμικὴν τῆς χώρας σύνταξιν ἀνὴρ τόσον εἰδικὸς, τόσον ἁρμόδιος νὰ ἔχῃ γνώμην περὶ αὐτῆς, οἷος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ἀνώτερος ἀξιωματικὸς, ὁ διακρινόμενος ἐπὶ ἀμφιλαφεῖ παιδεύσει καὶ ἀκριβεῖ τῶν τοῦ στρατοῦ γνώσει. Καὶ θέλετε ν’ ἀξιώσητε νῦν προσοχῆς τὴν γνώμην, ἣν τολμᾷ ν’ ἀντιτάξῃ πρὸς αὐτὸν εἷς ἁπλοῦς Βουλευτὴς, οἷος ἐγὼ, ὁ μὴ ἀνήκων κἂν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ; Τοιαύτην τινὰ ἀπορίαν ἐνέκλειον πάντως οἱ λόγοι τοῦ κ. Τσαμαδοῦ, ὅτε ἐζήτει νὰ ἐλέγξῃ τὸ σφαλερὸν καὶ ἀνυπόστατον τῆς γνώμης, ἣν ἐγὼ ἔχω περὶ τοῦ στρατοῦ ἡμῶν. Καὶ ἡ ἀπορία αὕτη ἦτο οἱονεὶ μομφὴ κατ’ ἐμοῦ, μομφὴ ζητοῦσα ν’ ἀφαιρέσῃ πᾶν ἔδαφος ὑπὸ τοὺς πόδας μου, προκειμένου περὶ στρατιωτικῶν πραγμάτων. Ἀλλὰ καθ’ ὃν χρόνον, Κύριοι, ὡς ὡμολόγησε καὶ αὐτὸς οὗτος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἰσχύει καὶ παρ’ ἡμῖν ἡ καθολικὴ θητεία καὶ ἕκαστος πολίτης εἶναι ὑπόχρεως νὰ ὑπηρετήσῃ αὐτοπροσώπως ἐν ταῖς τάξεσι τοῦ στρατοῦ, καθ’ ὃν χρόνον τὸ πολίτευμα ἡμῶν ἐπιτρέπει εἰς πάντα ἀντιπρόσωπον τοῦ ἔθνους, ἢ μᾶλλον ἐπιβάλλει εἰς αὐτὸν ὡς καθῆκον νὰ βουλεύηται καὶ περὶ τῶν τοῦ στρατοῦ, καθ’ ὃν χρόνον μάλιστα ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν καὶ ὁ στρατὸς καὶ τὸ ἔθνος ἠνέχθησαν πολίτας Ὑπουργοὺς τῶν Στρατιωτικῶν, ὑποτίθεται ὅτι καὶ πᾶς πολίτης, μάλιστα δὲ οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους δικαιοῦνται νὰ ἔχωσι γνώμην καὶ περὶ τῶν τοῦ στρατοῦ καὶ νὰ ἐκφέρωσιν αὐτὴν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ἐὰν δὲ ἡ γνώμη αὐτῶν αὕτη ἦναι ὀρθὴ ἢ σφαλερὰ, περὶ τούτου δὲν ἔχει βεβαίως νὰ κρίνῃ εἷς καὶ μόνος, ἔστω οὗτος καὶ ἀνώτερος ἀξιωματικὸς καὶ εἴπερ τις καὶ ἄλλος ἔμπειρος τῶν τοῦ στρατοῦ, ὡς ὁ κ. Τσαμαδός· περὶ αὐτοῦ ἔχουσι νὰ κρίνωσι πάντες οἱ ἔχοντες ὁπωσδήποτε γνῶσιν τῶν τοῦ στρατοῦ, καὶ οὗτοι λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψιν πρὸ πάντων τὴν ἀλήθειαν, ὑπὲρ ἧς ἀγωνίζεται τις. Καὶ ἐγὼ νομίζω, ὅτι εὕρημαι ἐν τῇ ἀληθείᾳ καὶ ἀγωνίζομαι ὑπὲρ αὐτῆς, ἔχων ἣν ἔχω γνώμην περὶ τοῦ στρατοῦ καὶ ὑποστηρίζων αὐτὴν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ὅταν δὲ εἰς ὑποστήριξιν αὐτῆς ἐπικαλῶμαι πράγματα καὶ γεγονότα ἀναντίλεκτα, τὴν γνώμην μου δὲν δύναται ν’ ἀνατρέψῃ, εἰκῆ καὶ ὡς ἔτυχεν, ἡ γνώμη ἑνὸς μόνου ἀνδρὸς, καὶ ἂν ἔτι οὗτος ἦναι περιβεβλημένος τὸ κῦρος καὶ τὴν αὐθεντίαν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ἂν ἔτι φημίζηται ἐπὶ στρατιωτικῇ παιδεύσει καὶ ἐμπειρίᾳ. Ὅπως δικαιώσῃ αὐτὸς τὴν φήμην του ταύτην καὶ τὸ ἀξίωμα, ὅπερ κατέχει, ὅπως καταστήσῃ ἀναμφισβήτητον τὸ κῦρος τῆς ἰδίας γνώμης, ὀφείλει νὰ μὴ ἀρκεσθῇ εἰς μόνην τὴν αὐθεντίαν του, ἀλλὰ καὶ ν’ ἀποδείξῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἰσχυρίζεται, καὶ ν’ ἀντιτάξῃ καὶ αὐτὸς εἰς πίστωσιν τῶν λόγων του πράγματα καὶ γεγονότα πρὸς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα οἱ ἄλλοι προβάλλουσιν. Ἰδοὺ διατὶ, Κύριοι, καίπερ ἁπλοῦς Βουλευτὴς ἐγὼ ὢν, οὐδὲν ἧττον ἔχω τὸ θάῤῥος ν’ ἀντιτάξω τὴν γνώμην μου πρὸς τὸ κῦρος καὶ τὴν αὐθεντίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ἐν τῇ πεποιθήσει, ὅτι ἔχω τὰ πράγματα ὑπὲρ ἐμοῦ, ὅτι ἀγωνίζομαι ὑπὲρ τῆς ἀληθείας, εἰς ἣν καὶ μόνην ἐλπίζω, ὅτι θ’ ἀποβλέψητε καὶ ὑμεῖς, καὶ θὰ κρίνητε περὶ τοῦ ὀρθοῦ ἢ τοῦ σφαλεροῦ τῆς γνώμης ἑκατέρου ἡμῶν. Ἰσχυρίσθην ἐγὼ, ὅτι, ὡς ἔχει ὁ στρατὸς ἡμῶν τὴν σήμερον, δὲν δύναται νὰ ἦναι οὔτε στρατὸς ὑπηρεσίας, οὔτε στρατὸς ἐκπαιδεύσεως, καθίσταται δ’ ἐν ἄλλας λέξεσιν ἀνίκανος νὰ ἐκπληρώσῃ τὸν διττὸν τοῦτον προορισμόν του, καθόσον οὔτε εἰς τὴν τήρησιν τῆς δημοσίας τάξεως καὶ ἀσφαλείας ἐπαρκεῖ, οὔτε εἰς τὴν πολεμικὴν σύνταξιν καὶ παρασκευὴν τῆς χώρας συμβάλλεται τὸ παράπαν. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀντέταξεν εἰς τὴν γνώμην μου ταύτην, ὅτι ὁ στρατὸς ὀφείλει νὰ μένῃ, ὡς νῦν, ἑνιαῖος, διότι οὕτω μόνον δύναται νὰ ἐκπληροῖ αὐτὸς, καὶ ἐκπληροῖ τῷ ὄντι, τὸν διττὸν προορισμόν του, τὸν τῆς ὑπηρεσίας καὶ τὸν τῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἀλλ’ ἐκπληροῖ ἆρά γε τὸν τοιοῦτον προορισμόν του; Πολλοῦ γε καὶ δεῖ. Δὲν ἔχομεν τὴν σήμερον στρατὸν ὑπηρεσίας. Εἴχομεν τοιοῦτον καθ’ ὃν χρόνον ἐπετρέπετο ἡ ἐθελουσία κατάταξις εἰς τὴν χωροφυλακὴν καὶ τὰ εὐζωνικὰ τάγματα. Τότε ἡ τήρησις τῆς δημοσίας τάξεως καὶ ἀσφαλείας ἦτο ἀνατεθειμένη εἰς ἄνδρας εὐσταλεῖς, εἰς ἄνδρας ἀφυπηρετήσαντας ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἐκ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ, κεκτημένους ἐμπειρίαν τοῦ ἔργου αὑτῶν καὶ ἀντέχοντας εἰς πᾶσαν κακουχίαν καὶ σκληραγωγίαν. Ἀφ’ ὅτου ὅμως, καταργήσαντες τὴν ἐθελουσίαν κατάταξιν, πληροῦμεν τὰ στελέχη τῶν εὐζωνικῶν ταγμάτων διὰ κληρωτῶν, καὶ εἰς τὴν χωροφυλακὴν δὲ μεταθέτομεν ἐπίσης κληρωτοὺς, μόλις ἐκγυμνασθέντας εἰς τοὺς βηματισμοὺς καὶ τὸν χειρισμὸν τοῦ ὅπλου, δὲν ἔχομεν πλέον στρατὸν ὑπηρεσίας. Οἱ νῦν χωροφύλακες καὶ εὔζωνοι διακρίνονται ἐπὶ τῇ ἀπειρίᾳ αὑτῶν διὸ καὶ ἐπισυμβαίνουσι νῦν τόσον συχναὶ ἀποδράσεις ἐκ τῶν χειρῶν τῶν ὑποδίκων καὶ καταδίκων, μεταφερομένων ὑπὸ τὴν συνοδίαν αὐτῶν, καὶ ἀποδράσεις ἔτι καὶ ἐξ αὐτῶν τῶν φυλακῶν. Οἱ νῦν χωροφύλακες καὶ εὔζωνοι εἶναι καὶ πρὸς πᾶσαν ἄλλην ὑπηρεσίαν ἀνεπιτήδειοι, μάλιστα δὲ πρὸς καταδίωξιν καὶ σύλληψιν τῶν ἐγκληματιῶν καὶ ἰδίᾳ τῶν φυγοδίκων, φυγοποίνων καὶ λῃστοφυγοδίκων. Τὸ ἔγκλημα διεδόθη καταπληκτικῶς τὰ τελευταῖα ἔτη καὶ ὑπερῆρε τὴν κεφαλὴν ἐν Ἑλλάδι, ἀκριβῶς ἀφ’ ὅτου καὶ οἱ εὔζωνοι καὶ οἱ χωροφύλακες στρατολογοῦνται ἐκ τῶν κληρωτῶν, τῶν οὐδεμίαν πεῖραν κεκτημένων διὰ τὸ στάδιον, εἰς ὃ εἶναι προωρισμένοι. Πλὴν μετὰ τοιαύτην πικρὰν πεῖραν, Κύριοι, εἶναι πλέον ἐπιτετραμμένον, οὐχὶ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, οὐχὶ εἰς τὸν ἀνώτερον ἐκπαίδευτον καὶ δόκιμον ἀξιωματικὸν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν ἔσχατον τῶν πολιτῶν, τῶν ζώντων ἐν Ἑλλάδι καὶ ἐχόντων γνῶσίν τινα τῶν συμβαινόντων ἐν αὐτῇ, νὰ ἰσχυρίζηται ἐνώπιον ἡμῶν, ὅτι ἔχομεν στρατὸν ὑπηρεσίας; Καὶ ἂν ἰσχυρισθῇ τοῦτο, τίς ἐξ ἡμῶν, τῶν εἰδότων κάλλιστα τὰ πράγματα, δύναται νὰ παράσχῃ οἱανδήποτε πίστιν εἰς τοὺς λόγους του; Δὲν ἔχομεν τὴν σήμερον στρατὸν ἐκπαιδεύσεως συντελοῦντα εἰς τὴν πολεμικὴν σύνταξιν καὶ παρασκευὴν τῆς χώρας. Εἶναι αὕτη ἀλήθεια πικρὰ, Κύριοι, κυρουμένη, ὡς μὴ ὤφελεν, ὑπὸ τῶν πραγμάτων. Ἡ καθολικὴ θητεία μόνον κατ’ ὄνομα ἰσχύει παρ’ ἡμῖν. Καὶ πρὶν ὁ στρατολογικὸς ἡμῶν νόμος παρεῖχε τὰ μέσα πρὸς πλείστας ὅσας ἀπαλλαγὰς, ἀλλὰ μετὰ τὴν τελευταίαν τροποποίησιν αὐτοῦ, τὴν ψηφισθεῖσαν πρό τινων μηνῶν, ἤτοι κατὰ τὴν πρώτην σύνοδον τῆς ἐνεστώσης βουλευτικῆς περιόδου, μόλις τὸ ἥμισυ τῶν ὑποχρέων εἰς στρατιωτικὴν θητείαν καλοῦνται καὶ ὑπηρετοῦσιν ὑπὸ τὰ ὅπλα. Καὶ δύναται νὰ γείνῃ πλέον ὑπὸ τοιούτους ὅρους λόγος παρ’ ἡμῖν περὶ καθολικῆς θητείας; δύναται νὰ εἴπῃ τις, ὅτι πάντες οἱ στρατεύσιμοι ἐκγυμνάζονται ὑπὸ πανόπλου καὶ χρησιμεύει οὕτως ὁ στρατὸς ἡμῶν εἰς σύνταξιν καὶ παρασκευὴν τῆς ὅλης πολεμικῆς δυνάμεως τῆς χώρας; Ποία δέ τις καὶ ἡ ἐκπαίδευσις τῶν ὑπὸ τὰ ὅπλα καλουμένων ἀνδρῶν; Μόλις οὗτοι ἀσκούμενοι ἐκ τοῦ προχείρου εἰς τοὺς βηματισμοὺς καὶ τὸν χειρισμὸν τοῦ ὅπλου καὶ ἀφοσιοῦνται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἐν παρέργῳ μόνον καὶ καθ’ ὅσον ὑπολείπεται εἰς αὐτοὺς χρόνος ἐκ τῆς ὑπηρεσίας ἐξακολουθοῦντες τὰ στρατιωτικὰ γυμνάσια, ἅτινα οὕτως ἐξικνοῦνται μόλις μέχρι τῶν γυμνασίων τοῦ τάγματος, σπανιώτατα ὅμως ἐπεκτείνονται καὶ εἰς γυμνάσια συντάγματος καὶ οὐδέποτε εἰς γυμνάσια ἀνωτέρας μονάδος, ἢ τῶν τριῶν ὅπλων. Πῶς δὲ εἶναι δυνατὸν ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ γείνῃ κἂν λόγος περὶ στρατοῦ ἐκπαιδευτικοῦ ἐν ἡμῖν; Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ ἄλλως, ἐφόσον ὁ στρατὸς ὀφείλει νὰ ἐκπληρῇ παρ’ ἡμῖν τὸν διττὸν προορισμὸν τῆς ὑπηρεσίας καὶ τῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἔχω, Κύριοι, ὑπ’ ὄψιν μου, τὰς πληροφορίας, ἃς ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς εὐηρεστήθη νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλήν, κατ’ ἀκολουθίαν ἐπερωτήσεων ἐμοῦ καὶ ἄλλων συναδέλφων. Ὁμολογῶ, ὅτι αἱ πληροφορίαι αὗται δὲν διακρίνονται πολὺ ἐπὶ ἀκριβείᾳ.

§52ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Πῶς;

§53ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἔχω ἐνώπιόν μου τὸ σημείωμά σας περὶ τῆς ὑπαρχούσης δυνάμεως τῶν ἀξιωματικῶν, καὶ ἐν ᾧ ἀναφέρεται ἐν αὐτῷ ἐπὶ παραδείγματι, ὅτι οἱ ταγματάρχαι τοῦ πεζικοῦ ἀνέρχονται εἰς 69 ἐν ἐνεργείᾳ καὶ 4 ἐν διαθεσιμότητι, τὸ ὅλον 73, κατὰ τὴν ἐπετηρίδα τοῦ στρατοῦ αὐτοὶ συμποσοῦνται μόλις εἰς 60.

§54ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἀλλ’ ἀφ’ ὅτου ἐδημοσιεύθη ἡ τελευταία ἐπετηρίς, ἐπῆλθον διάφοροι μεταβολαί.

§55ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὰς ὁποίας ἔχω λάβει καὶ ἐγὼ πάσας ὑπ’ ὄψιν, ἀφαιρέσας δηλαδὴ τοὺς ἐν τῷ μεταξὺ προβιβασθέντας, ἢ ἀποθανόντας, ἢ καταλιπόντας τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, καὶ προσθέσας τοὺς ἔκτοτε προαχθέντας εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ταγματάρχου. Σᾶς ἀναφέρω ὀνομαστὶ τοὺς τελευταίους τούτους, οἵτινες εἶναι οἱ κ. κ. Μπούρης, Πλατούτσας, Παρίσης, Θεοφιλόπουλος, Γρηγοριάδης, Σταμάτης, Βασιλείου Α., Βασιλείου Κ., Λέκκας, Μαγριπλῆς, Ἰωσαδρόβσκης, Ρεμπάγκος, Τζῆτσος, Βελιανίτης, Παναγιώτου, Καβάκος καὶ Μαυρομμάτης. Ἂν νομίζητε, ὅτι παρέλιπόν τινα, δύνασθε νὰ τὸν προσθέσητε ὑμεῖς, κύριε Ὑπουργέ.

§56ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Δὲν ἐνθυμοῦμαι ἀπ’ ἔξω.

§57ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ ὅμως σᾶς διαβεβαιῶ, ὅτι εἰς 60 μόνον ἀνέρχονται οἱ ταγματάρχαι τοῦ πεζικοῦ, ἐν ᾧ σεῖς ὑπολογίζετε εἰς 69 τοὺς ἐν ἐνεργείᾳ.

§58ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Εἶναι τυπογραφικὸν λάθος. 59 πρέπει νὰ περιέχῃ ὁ ὑπ’ ἐμοῦ ὑποβληθεὶς πίναξ.

§59ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀλλὰ καὶ πάλιν ὑπάρχει διαφορά· διότι προστιθεμένων καὶ τῶν τεσσάρων ἐν ἑτέρᾳ αὐτοῦ στήλῃ ἀναγραφομένων, ὡς διαθεσίμων, ἔχομεν ἐν ὅλῳ 63, ἐν ᾧ αὐτοὶ ἀνέρχονται εἰς 60 μόνον.

§60ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἔχετε λάθος.

§61ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Θέλετε νὰ σᾶς ἀναγνώσω ὅλων τῶν ταγματαρχῶν τοῦ πεζικοῦ τὰ ὀνόματα, καὶ νὰ μοῦ εἴπητε εἶτα, ἐὰν παραλείπω τινά;

§62ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Εἶναι περιττόν, ἀφοῦ δὲν τοὺς ἐνθυμοῦμαι ἀπ’ ἔξω.

§63ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τότε σᾶς παρακαλῶ νὰ μᾶς προσαγάγητε πίνακα λεπτομερῆ κατ’ ὄνομα καὶ τῶν ταγματαρχῶν τοῦ πεζικοῦ καὶ τῶν λοιπῶν ἀξιωματικῶν καὶ τούτου καὶ τῶν ἄλλων ὅπλων, ἐξ οὗ θὰ σᾶς ἀποδείξω, ὁπόσον ἀκριβὴς εἶναι ὁ ἤδη ὑποβληθεὶς εἰς τὴν Βουλήν πίναξ. Βεβαιῶ, ταῦτα ἰσχυριζόμενος, δὲν θέλω νὰ ἐπιῤῥίψω προσωπικῶς ἐφ’ ὑμᾶς τὴν εὐθύνην. Εὐθύνεται κυρίως ἡ ὑφ’ ὑμᾶς ὑπηρεσία, ἥτις κατ’ ἀπομίμησιν ἴσως τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἧς προΐσταται αὐτὸς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ὑποβάλλει συνήθως ἀκριβεῖς πληροφορίας.

§64ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Δὲν ἔχετε ἀκριβεῖς πληροφορίας, κύριε Βουλευτά.

§65ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐάν, κύριε Ὑπουργέ, κατορθώσητε νὰ εὕρητε μίαν ἀνακρίβειαν εἰς τὰ ὀνόματα, ἅτινα ἔχω σημειωμένα, δέχομαι, ὅτι ὑμεῖς εἶσθε ἐν τῇ ἀληθείᾳ. Ἠναγκάσθην, Κύριοι, νὰ κάμω τὴν μικρὰν ταύτην παρέκβασιν, ὅπως σᾶς ἀποδείξω, ὅτι καὶ αἱ πληροφορίαι ἐκεῖναι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ὧν μέλλω νὰ κάμω νῦν χρῆσιν, δὲν δύνανται νὰ διακρίνωνται ἐπὶ πολλῇ ἀκριβείᾳ. Ἀλλ’ ἐπὶ τῶν πληροφοριῶν τούτων, ὁσονδήποτε ἀπίθανοι καὶ ἂν φαίνωνται αὗται, ὡς λ. χ. ὅταν ἀναφέρηται, ὅτι ἐπὶ 1939 ἀξιωματικῶν ἔχομεν μόλις 631 ὑπηρέτας αὑτῶν στρατιώτας, ἐν ᾧ πάντες γινώσκομεν ὅτι οἱ πλεῖστοι τῶν ἀξιωματικῶν ἔχουσι τοιούτους, δὲν εἶναι εὔκολος ὁ ἔλεγχος τῆς ἀκριβείας. Διὸ εἴμεθα ἠναγκασμένοι ν’ ἀποδεχθῶμεν αὐτὰς ὡς ἔχουσιν. Ἐπὶ τῇ βάσει λοιπὸν αὐτῶν τῶν πληροφοριῶν, οἱ τῆς ἐνεστώσης ἀπογραφῆς κληρωτοὶ, οἱ καταταχθέντες τελευταῖον εἰς τὸν στρατὸν, ἀνέρχονται εἰς 6,023. Ἐντεῦθεν συνάγομεν, ὅτι μετὰ τὰς καθιερωθείσας νέας ἀπαλλαγὰς ὁ μέσος ὅρος τῶν ἐτησίως ὑπὸ τὰ ὅπλα προσερχομένων κληρωτῶν δὲν θὰ ὑπερβαίνῃ κατὰ πολὺ τὰς 6,000, ὥστε ὑπὸ διετῆ θητείαν θὰ ἔχωμεν ἐν τῷ στρατῷ ὡς 12,000 ἄνδρας.

§66ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Θὰ ἔχωμεν 9,000 κατ’ ἔτος. Μόνον κατὰ τὸ 1892 ἔχομεν ἐξαίρεσιν, διότι εἶναι οἱ πρεσβύτεροι, οἱ ὁποῖοι ἀπηλλάγησαν μετὰ τὴν κλήρωσιν.

§67ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀλλ’ οἱ πρεσβύτεροι κατὰ τὴν τελευταίαν μεταῤῥύθμισιν τοῦ στρατολογικοῦ νόμου θ’ ἀπαλλάσσωνται καὶ ἐφεξῆς. Ἐγὼ ἐν τούτοις εἶμαι πρόθυμος ν’ ἀναβιβάσω τὴν δύναμιν τῶν ὑπὸ τὰ ὅπλα ὑπηρετούντων ὁπλιτῶν, εἰς πόσας χιλιάδας θέλετε; εἰς 15 χιλιάδας. Ἐξ αὐτῶν ὀφείλομεν νῦν ν’ ἀφαιρέσωμεν, κατὰ τὰς πληροφορίας σας, 695 φρουροὺς καὶ 285 νυκτοφρουροὺς τῶν φυλακῶν, 315 φρουροὺς καὶ 182 νυκτοφρουροὺς τοῦ Κεντρικοῦ ταμείου, τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, τῶν στρατιωτικῶν ταμείων, τῶν ἀποθηκῶν τοῦ Δημοσίου κλπ. 631 ὑπηρέτας τῶν ἀξιωματικῶν, 1193 τῶν ἀποσπασμάτων καὶ σταθμῶν διὰ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν, 56 γραφεῖς καὶ ὑπηρέτας τῶν διαφόρων γραφείων καὶ τέλος 5,880 μετατεθειμένους εἰς τὴν χωροφυλακήν, τὸ ὅλον 9,237, ἔχομεν δὲ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὑπολοίπους 5,763.

§68ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἀπεσπάσατε διὰ τὴν χωροφυλακὴν δύο ἡλικίας, ἐγὼ πρέπει μίαν μόνον.

§69ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἰδοὺ τί ἀναγράφεται ἐπὶ λέξει ἐν τῷ προκειμένῳ νομοσχεδίῳ: «Ἡ πεζὴ χωροφυλακὴ καταρτίζεται αʹ) ἐκ τῶν εἰς αὐτὴν διὰ διαταγῆς τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν μετατιθεμένων κατὰ τὴν 15 Σεπτεμβρίου ἑκάστου ἔτους ἐκ τοῦ πεζικοῦ 2940 κληρωτῶν».

§70ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ναὶ, κατ’ ἔτος, ἀλλ’ εἰσέρχονται 2940, καὶ ἰσάριθμοι ἐξέρχονται τὸ αὐτὸ ἔτος.

§71ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀλλ’ οἱ ἐξερχόμενοι ἐκ τῶν τάξεων τῆς χωροφυλακῆς δὲν ἐπανέρχονται εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, ἀλλ’ εἰς τὰς ἑστίας των. Ὁ ἐκπαιδευτικὸς στρατὸς, ὑφιστάμενος κατ’ ἔτος ἀπώλειαν 2940 ἀνδρῶν, κατὰ τὰ δύο ἔτη, ἤτοι ἐπὶ τῶν δύο ἡλικιῶν, ἃς ἔλαβον ἐγὼ ὑπ’ ὄψιν, ὑπολογίσας τὴν ὅλην δύναμιν τῶν ὁπλιτῶν του, ἀπόλλυσιν ἐν ὅλῳ 5880 ἄνδρας, οἵτινες μόλις ἐκγυμναζόμενοι εἰς τοὺς βηματισμοὺς, τὸν χειρισμὸν τῶν ὅπλων καὶ εἰς ἀσκήσεις λόχου τὸ πολὺ, ἀφοσιοῦνται εἰς τὰ συνήθη ἔργα τῆς χωροφυλακῆς καὶ οὐδεμίαν σχέσιν ἔχουσι πλέον πρὸς τὸν στρατὸν τῆς ἐκπαιδεύσεως. Ὅταν λοιπὸν ἀφαιρέσωμεν τοὺς φρουροὺς, ὑπηρέτας, γραφεῖς καὶ τοὺς διὰ τὴν χωροφυλακὴν προωρισμένους ἄνδρας, τοὺς ἀνερχομένους ἐν ὅλῳ εἰς 9,237, ἐκ τῆς ὁλικῆς δυνάμεως τῶν ὁπλιτῶν, τῆς ὑπολογισθείσης εἰς 15,000...

§72ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Εἰς 18,000. Ἐκ τούτων ἀφαιρέσατε τὰς 3,000; μένουσι 15,000 ὁπλῖται. Τούτους διαθέσατε ὅπως θέλετε.

§73ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δέχομαι πρὸς στιγμὴν καὶ τὸ ποσὸν τοῦτο, καὶ πάλιν ἔχομεν ὑπόλοιπον 7,500 περίπου. Ἄν τοὺς ἄνδρας τούτους κατανείμωμεν νῦν εἰς τὰ διάφορα συντάγματα, τάγματα καὶ λόχους τῶν διαφόρων ὅπλων, θὰ ἰδῶμεν, ὅτι ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν δὲν ἀρκεῖ διὰ γυμνάσια μεγαλειτέρας τινὸς μονάδος. Πλὴν καὶ ἄλλως τίς ἀγνοεῖ ἐξ ἡμῶν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν συγκέντρωσιν μεγαλειτέρων μονάδων; Ἂς λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὸ πεζικόν. Ἐξαιρέσει τοῦ πρώτου αὐτοῦ συντάγματος, ὅπερ εἶναι συγκεντρωμένον ἐν Ἀθήναις, ποῖον ἄλλο σύνταγμα αὐτοῦ εἶναι συγκεντρωμένον καὶ δύναται νὰ κάμῃ γυμνάσια συντάγματος; Δὲν εἶναι τὰ τάγματα καὶ αὐτοὶ οἱ λόχοι αὐτῶν ἐγκατεσπαρμένοι τῇδε κἀκεῖσε, εἰς ἀποστάσεις, αἵτινες δὲν ἐπιτρέπουσι τὴν συγκέντρωσίν των ἐπὶ τὸ αὐτὸ καὶ τὴν συγκρότησιν γυμνασίων συντάγματος; Ἀλλὰ πρὸς τί τότε ἡ καθιέρωσις τῆς μεγαλειτέρας μονάδος παρ’ ἡμῖν; Καὶ ἐπὶ Ὄθωνος, Κύριοι, εἶχεν εἰσαχθῆ ἐν Ἑλλάδι ἡ μονὰς τοῦ συντάγματος, ὅτε ὅμως ἐπείσθησαν ἐκ τῶν πραγμάτων, ὅτι ἡ μονὰς αὕτη ἔμεινεν ἐπὶ τοῦ χάρτου μόνον καὶ συνετέλει εἰς τὴν δημιουργίαν βαθμοφόρων, ἐπιβαρυνόντων ἄνευ λόγου τὸ δημόσιον ταμεῖον, κατήργησαν αὐτήν, καὶ ἐπανῆλθον εἰς τὴν μονάδα τοῦ τάγματος. Πλὴν τότε ἐφείδοντο τοῦ δημοσίου πλούτου καὶ δὲν ἐπέμενον εἰς ματαίας δαπάνας. Νῦν ἐξακολουθοῦμεν διατηροῦντες τὰ συντάγματα μόνον καὶ μόνον, ὅπως ἔχωμεν πληθώραν βαθμοφόρων, χωρὶς νὰ ἔχωμεν συγκέντρωσιν συνταγμάτων, χωρὶς ὁ στρατός μας νὰ κάμνῃ γυμνάσια συντάγματος. Καὶ νομίζετε ὅτι δύναται νὰ ὑπάρξῃ στρατὸς τὴν σήμερον, ἄξιος τοῦ ὀνόματος τούτου, ὅταν οἱ ἀξιωματικοί του, ὅσον καὶ ἂν ὦσιν ἄλλως εὐπαίδευτοι καὶ ἱκανοί, οὐδέποτε ἔχωσι τὴν εὐκαιρίαν νὰ διοικήσωσι πράγματι μεγαλειτέραν μονάδα, ἔστω καὶ συντάγματος, οὐδὲ νὰ μετάσχωσι τῶν γυμνασίων αὐτοῦ, ὅταν οἱ ὁπλῖται περιορίζωνται εἰς γυμνάσια λόχου καὶ τάγματος τὸ πολύ; Νομίζετε, ὅτι δύναται νὰ γείνῃ λόγος περὶ στρατοῦ, ὅταν οὗτος δὲν κάμνῃ γυμνάσια καὶ ἀνωτέρας ἔτι μονάδος καὶ τῶν τριῶν ὅπλων;

§74ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἔκαμε τὸ 1889.

§75ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀλλ’ εἰς τί τὸν ὠφέλησαν τὰ γυμνάσια ἐκεῖνα, ἅπαξ μόνον γενόμενα καὶ ὡς ἐγένοντο μάλιστα; Ὅ,τι τὸν ὠφέλησαν καὶ τὰ παρὰ τὰς Ἀθήνας γενόμενα μικρότερα γυμνάσια ἐν ἔτει 1884 καὶ 1886, ὅτε διεπράχθησαν λάθη ἀσυγχώρητα καὶ τὰ ὁποῖα θὰ ἔμενον ἀπαρατήρητα, ἂν δὲν κατήγγελον αὐτὰ ἰδιῶται; Ἐνθυμοῦμαι τὰ παρὰ τοὺς Τράχωνας γυμνάσια, εἰς ἃ παρέστη καὶ ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ νῦν Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κ. Τρικούπης, ἱστάμενος ἐπὶ λόφου ὑψηλοῦ καὶ ἐκεῖθεν θεώμενος αὐτά. Ἰδίως τὸ τάγμα τῆς ἐπιθέσεως ὑπέπεσεν εἰς λάθη, ἀποδεικνύοντα, ὅτι τινὲς τῶν ἀξιωματικῶν αὐτοῦ ἠγνόουν καὶ τὰ στοιχειωδέστατα. Τὴν πρωΐαν δὲ τῆς ὑστεραίας τὰ ὑπουργικὰ ὄργανα ἐδημοσίευσαν διθυράμβους περὶ τῆς ἐπιτυχίας αὐτῶν, οἵτινες διεῤῥάγησαν, ὡς πομφόλυγες, ἅμα τῇ δημοσιεύσει κρίσεώς τινος αὐθημερὸν ἐν τῷ τότε ἐκδιδομένῳ «Αἰῶνι». Παρόμοια λάθη ἐγένοντο καὶ κατὰ τὰ γυμνάσια παρὰ τὸν Σταυρόν, καὶ παρὰ τὰς Θήβας· τὶς ὅμως ἐξήλεγξεν αὐτά, ποῖα δὲ διδάγματα ἠρύσθη ἐντεῦθεν ὁ στρατός; Παρέστην, Κύριοι, εἰς μεγάλα γυμνάσια ἄλλων χωρῶν, ἰδίᾳ τῆς Γερμανίας. Ἐκεῖ δέ, εὐθὺς ὡς γείνῃ πλαστή τις μάχη, συγκαλοῦνται εἰς συμβούλιον παρὰ τῷ διοικοῦντι αὐτὰ στρατηγῷ ἢ παρὰ τῷ Ὑπουργῷ τῶν Στρατιωτικῶν, ἢ παρὰ τῷ Αὐτοκράτορι, ὁσάκις οὗτος παρίσταται εἰς αὐτά, οἱ σωματάρχαι καὶ γίνονται κρίσεις ἐπὶ τόπου καὶ ἐλέγχονται καὶ ἐπανορθοῦνται τὰ λάθη. Πότε ὅμως ἐγένετο τοιοῦτόν τι παρ’ ἡμῖν; Ἐπὶ τέλους δὲ εἰς τί δύνανται νὰ ὠφελήσωσι τὸν ἡμέτερον στρατὸν γενικώτερα γυμνάσια κατὰ πενταετίαν μόνον γινόμενα; Τίς ἀγνοεῖ, ὅτι πρέπει αὐτὰ νὰ γίνωνται κατ’ ἔτος καὶ νὰ ἦναι τὸ ἐπιστέγασμα, οὕτως εἰπεῖν, τῆς ἐκπαιδεύσεως τοῦ στρατοῦ;

§76ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἐλλείπουσι τὰ μέσα.

§77ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐλλείπει καὶ ἡ καλὴ θέλησις, κ. Ὑπουργέ. Διότι, ἂν δὲν ἔχητε τὰ μέσα νὰ συγκεντρώσητε τὸ στράτευμα ἐκ διαφόρων μερῶν τοῦ Κράτους, χάριν γενικωτέρων γυμνασίων, δύνασθε κάλλιστα νὰ διατάξητε τοιαῦτα, ἄνευ τῆς ἐλαχίστης δαπάνης, ἐπὶ τοῦ στρατοῦ τοῦ συγκεντρωμένου ἐν μιᾷ καὶ τῇ αὐτῇ πόλει, ὡς ἐν Ἀθήναις. Ποία δαπάνη ἀπαιτεῖται, ἵνα ὁ ἐνταῦθα συγκεντρωμένος στρατὸς κάμνῃ καὶ γυμνάσια τῶν τριῶν ὅπλων ἅπαξ τοῦ ἔτους; Διὰ τὴν παράλειψιν ταύτην δὲν εὐθύνονται βεβαίως οἱ ἐνταῦθα σωματάρχαι, οἵτινες δὲν δικαιοῦνται νὰ καλέσωσιν αὐτοὶ τὰ διάφορα ὅπλα εἰς γενικὰ γυμνάσια, ἀλλ’ εὐθύνεσθε σεῖς, ὅστις δικαιοῦσθε εἰς τοῦτο, καὶ δὲν τὸ κάμνετε, διότι ἐλλείπει ἡ καλὴ θέλησις· εὐθύνονται ἐκεῖνοι, οἵτινες ὡς ἐκ τῆς θέσεώς των πολλὰ ἠδύναντο νὰ κάμωσιν ὑπὲρ τοῦ στρατοῦ, τοῦ ὁποίου αἱ τύχαι κατ’ ἐξοχὴν εἰς χεῖρας αὐτῶν εἶναι διαπεπιστευμέναι, καὶ ὅμως, περὶ ἄλλα συνήθως μεριμνῶντες καὶ τυρβάζοντες, μόνον περὶ στρατοῦ οὐδέποτε οὐδὲ σκέπτονται κἄν. Μὴ πλανώμεθα, Κύριοι. Ἔχομεν πληθώραν βαθμοφόρων, ἔχομεν χιλιάδας τινὰς ἀνδρῶν, ὑποχρέων νὰ ἐγκαταλείπωσιν ἐπὶ διετίαν τὰς ἐργασίας των καὶ ὑπηρετῶσιν ὑπὸ τὰ ὅπλα ἀσκόπως ὅλως, ἔχομεν καὶ διὰ τὴν συντήρησιν αὐτῶν ἐτησίαν δαπάνην 15 περίπου ἑκατομμυρίων· ἀλλὰ στρατὸν δὲν ἔχομεν. Εἶναι αὕτη ἀλήθεια πικρὰ, τὴν ὁποίαν οὐδεὶς πλέον δύναται ν’ ἀποκρούσῃ μετὰ λόγου. Αὐτὸς ὁ στρατὸς, ὡς ἔχει τὴν σήμερον, εἰς οὐδὲν ἀπολύτως δύναται νὰ χρησιμεύσῃ. Ἐὰν αἴφνης παρίστατο ἀνάγκη τις, ἀδύνατον ν’ ἀντιτάξωμεν, οὐχὶ 25,000, ὡς νομίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλ’ οὐδὲ 5 χιλιάδας στρατοῦ ἑτοιμοπολέμου καὶ ἀξιομάχου. Καὶ μήπως εἶναι μόνη ἡ ἔλλειψις τῆς ἀσκήσεως καὶ ἐκγυμνάσεως τοῦ στρατοῦ ἡμῶν; Μήπως ὁ ὁπλισμὸς αὐτοῦ ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς σημερινὰς ἀπαιτήσεις τοῦ πολέμου; Πανταχοῦ γίνεται σκέψις περὶ ἀνανεώσεως τοῦ ὁπλισμοῦ, ἤδη δὲ καὶ εἰς αὐτὰ τὰ γειτονικὰ ἡμῶν Κράτη, ἅτινα πρὸ πάντων ὀφείλομεν νὰ ἔχωμεν ἡμεῖς πρὸ ὀφθαλμῶν, ἐλήφθη πρόνοια περὶ εἰσαγωγῆς τοῦ ἐπαναληπτικοῦ ὅπλου καὶ περὶ βελτιώσεως τοῦ καθόλου ὁπλισμοῦ. Μόνοι ἡμεῖς ἐμμένομεν εἰς τὸν ὁπλισμὸν τὸν πρὸ δεκαπενταετίας καὶ ἐπέκεινα εἰσαχθέντα, καὶ τοῦτον οὐχὶ ἐν καλῇ καταστάσει ὄντα. Ἀλλὰ μήπως τὰ φυσίγγια εἶναι ἐν καλλιτέρᾳ καταστάσει; Εἶναι γενναῖος ὁ Ἕλλην στρατιώτης, καὶ καλούμενος νὰ ἐπιτελέσῃ τὸ πρὸς τὴν Πατρίδα καθῆκον, θὰ ἐπιδείξῃ ἣν καὶ οἱ πατέρες του ἐπέδειξαν πάλαι ποτὲ αὐταπάρνησιν καὶ ἐθελοθυσίαν. Εἰς τί ὅμως δύνανται νὰ χρησιμεύσωσιν αἱ ἀρεταὶ αὗται ἀπέναντι τῆς ἐλαττωματικῆς θέσεως, ἐν ᾗ θὰ εὑρίσκηται αὐτὸς ὑπὸ ἔποψιν ὁπλισμοῦ καὶ πολεμεφοδίων ἐν συγκρίσει πρὸς τὸν ἐχθρόν; Καὶ ἀγνοεῖτε ὁπόσον καταβάλλει τὸ ἠθικὸν ἑνὸς στρατοῦ, ὅταν οὗτος γινώσκῃ, ὅτι ὁ ὁπλισμός του εἶναι κατώτερος τοῦ ἀντιπάλου του, ὅτι ἐνῷ οὗτος θὰ βάλῃ 3 βολὰς, αὐτὸς θὰ δύναται νὰ βάλῃ μόλις 1–2, ὅτι πολλὰ τῶν φυσιγγίων του, ἀπωξειδωμένα ἴσως, ἢ δὲν θὰ βάλλωσι κατὰ σκοπὸν ἢ δὲν θὰ ἐκπυρσοκροτῶσι κἄν, ὡς τοῦτο πολλάκις συνέβη ἐπὶ τῶν γυμνασίων τοῦ στρατοῦ ἡμῶν; Καὶ ποῖον ἠθικὸν θέλετε νὰ ἔχῃ ὁ στρατός μας, ὅταν οὔτε αὐτὸς ἔκαμέ ποτε γυμνάσια μεγαλειτέρας μονάδος, γυμνάσια τῶν τριῶν ὅπλων, οὔτε οἱ μέλλοντες νὰ ὁδηγήσωσιν αὐτὸν εἰς τὴν μάχην ἀξιωματικοὶ διῴκησάν ποτε ἐν εἰρήνῃ μεγαλειτέρας μονάδας; Ὑπὸ τοιούτους ὅρους, Κύριοι, οὐδὲ 5,000 στρατοῦ δυνάμεθα ν’ ἀντιτάξωμεν ἐν ὥρᾳ ἀνάγκης, οὐδὲ νὰ κινηθῶμεν δυνάμεθα τὸ παράπαν, ὡς δεῖ, συντεταγμένοι στρατιωτικῶς. Καὶ θέλετε ν’ αὐταπατώμεθα ἡμεῖς, ν’ ἀπατῶμεν δὲ καὶ τὸ Ἔθνος ὁλόκληρον καὶ ν’ ἀπαιτῶμεν παρ’ αὐτοῦ φόρους ἐπὶ φόρων πρὸς συντήρησιν στρατοῦ ἀνυπάρκτου, στρατοῦ, ὅστις οὐδένα προορισμὸν ἐκπληροῖ οὔτε ὑπηρεσίας, οὔτε ἐκπαιδεύσεως, ὡς ἀπέδειξα μέχρι τοῦδε; Ἀλλ’ ἂν τοιοῦτος ἦναι ὁ ἐν ἐνεργείᾳ, ἐννοεῖται κάλλιστα ἐντεῦθεν, ὁποῖος εἶναι ὁ λοιπὸς ἡμῶν στρατὸς, ὁ τῆς ἐφεδρείας, τῆς ἐθνοφρουρᾶς καὶ τῆς ἐφεδρείας τῆς ἐθνοφρουρᾶς. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ἔσχε τὸ θάῤῥος καὶ αὐτὸς νὰ κάμῃ ἰδιαίτερον λόγον περὶ τῶν δύο τελευταίων κατηγοριῶν, ἠρκέσθη δὲ εἰς μόνας τὰς πέντε ἡλικίας τῆς ἐφεδρείας τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ, ἃς παρέστησεν ὡς δυναμένας ν’ ἀποδώσωσιν ὁμοῦ μετὰ τούτου 75,000 στρατοῦ ἑτοιμοπολέμου καὶ ἀξιομάχου. Πλὴν ἔχει τῷ ὄντι τὴν πεποίθησιν, ὅτι δυνάμεθα ἡμεῖς νὰ ἐπιστρατεύσωμεν καὶ τοσοῦτον ἀριθμὸν ἀνδρῶν; Δὲν λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν, Κύριοι, τὴν ἔλλειψιν τῶν στρατιωτικῶν περιφερειῶν παρ’ ἡμῖν, αἵτινες ἠδύναντο νὰ διευκολύνωσι τὴν προσέλευσιν καὶ κατάταξιν τῶν ἐπιστράτων καὶ νὰ προλάβωσι τὰ ἄτοπα ἐκεῖνα, ἅτινα παρετηρήθησαν ἤδη κατὰ τὴν ἐπιστράτευσιν τοῦ 1885, καθ’ ἣν ὁ κάτοικος τῆς Πελοποννήσου ὤφειλε ν’ ἀπέλθῃ εἰς Θεσσαλίαν πρὸς κατάταξιν, καὶ ὁ τῆς Θεσσαλίας εἰς τὴν Πελοπόννησον, καὶ καθ’ ἣν τοσαύτη ἐπῆλθε σύγχυσις, ὥστε ἀκόμη καὶ τὴν σήμερον νὰ ἀγνοῶμεν, τίνες οἱ τότε προσελθόντες ὑπὸ τὰς σημαίας ἐπίστρατοι, καὶ τίνες οἱ φυγοστρατήσαντες. Καὶ νῦν θὰ εἴχομεν τὴν αὐτὴν σύγχυσιν, διότι καὶ νῦν στερούμεθα στρατιωτικῶν περιφερειῶν, καὶ νῦν ὀφείλει ὁ ἐπίστρατος νὰ μεταβῇ ἀπὸ τοῦ ἑνὸς εἰς τὸ ἕτερον ἄκρον τῆς Ἑλλάδος πρὸς κατάταξιν. Δὲν λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν τὴν ἔλλειψιν τοῦ ὁπλισμοῦ· διότι καὶ νῦν, ἐκτὸς τῆς ἀτελείας τούτου, ἔχομεν καὶ ἀνεπάρκειαν αὐτοῦ δι’ ὅλους τοὺς κληθησομένους ὑπὸ τὰ ὅπλα ἐφέδρους. Δὲν λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν τὴν κενότητα τῶν στρατιωτικῶν ἀποθηκῶν· διότι δὶς πληρώσαντες τὰς ἀποθήκας αὐτὰς ἐν σπουδῇ μεγάλῃ καὶ εἰς τιμὰς ὑπερόγκους, ἐφροντίσαμεν εἶτα νὰ κενώσωμεν αὐτὰς ὡς τάχιστα, χάριν τοῦ ἰσοζυγίου τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅπερ ἐπιδιώκων ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔσπευσε καὶ μετὰ τὴν ἐπιστρατείαν τοῦ 1880–1881 καὶ μετὰ τὴν ἐπιστρατείαν τοῦ 1885–1886 νὰ ἐκποιήσῃ ὅλον τὸ συγκεντρωθὲν ὑλικὸν πολέμου, ὡς ἄχρηστον δῆθεν, εἰς τιμὰς κατὰ τὸ ἥμισυ ἐλάσσονας τῆς ἀρχικῆς του ἀξίας. Δὲν λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν τὰς ἐλλείψεις τῶν μέσων τῆς συγκοινωνίας· διότι, μεθ’ ὅλας τὰς δεκάδας ἑκατομμυρίων, ἅτινα ἐδαπανήσαμεν μέχρι τοῦδε ὑπὲρ τῆς συγκοινωνίας, δὲν ἠξεύρω, κατὰ πόσον θὰ ἐξυπηρετήσῃ αὕτη σκοπίμως τὴν ἐπιστράτευσιν ἐν τῷ μέσῳ τῆς ποικιλίας τῶν σιδηροδρομικῶν γραμμῶν μας καὶ ἐξ ἐλλείψεως ἐπαρκοῦς κινητοῦ ὑλικοῦ αὐτῶν. Δὲν λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν, ἐν μιᾷ λέξει, ὅλας τὰς ἐλλείψεις ἐκείνας, δι’ ἃς τοσαύτη σύγχυσις ἐπῆλθε κατὰ τὴν ἐπιστράτευσιν τοῦ 1885–1886, δι’ ἃς μῆνες ὁλόκληροι παρῆλθον, ἕως οὗ γείνῃ ἡ ἀναγκαία προμήθεια πολεμεφοδίων, τροφῶν, ἐνδυμάτων, κλινοσκεπασμάτων, ἵππων, ἡμιόνων κλπ. Τὰς ἐλλείψεις ταύτας ἔχομεν καὶ νῦν, ἐὰν δὲ, δίδοντες πίστιν εἰς τὰς διαβεβαιώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, συνεκαλοῦμεν καὶ νῦν 5 ἡλικίας ἐφέδρων ὑπὸ τὰς σημαίας, θὰ ἐβλέπομεν καὶ τούτους ἀποδεκατιζομένους, ὡς τοὺς ἐφέδρους τοῦ 1885–1886, κατ’ ἀκολουθίαν τῆς κακουχίας, εἰς ἣν καὶ οὗτοι, ὡς ἐκεῖνοι, θὰ ὑπεβάλλοντο διὰ τὴν σπάνιν τροφῆς, ἐνδυμάτων καὶ κλινοσκεπασμάτων. Λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν μόνην τὴν ἱκανότητα τῶν ἐφέδρων πρὸς στράτευσιν, καὶ παρατηρῶ, ὅτι κατ’ οὐδὲν ἐβελτιώθη αὕτη ἐν συγκρίσει πρὸς τὸ ἔτος 1885–1886. Τοὐναντίον μάλιστα τότε εἴχομεν ἐφέδρους ὑπηρετήσαντας ἐπὶ μακρότερον ἐν τῷ στρατῷ, εἴχομεν ἔτι ἐφέδρους τῆς τριετοῦς θητείας. Καὶ ὅμως καὶ οὗτοι, ἅμα κληθέντες ὑπὸ τὰς σημαίας, ἀπεδείχθησαν ἀνίκανοι πρὸς στράτευσιν, καὶ ἐδέησεν ἐπὶ μῆνας πολλοὺς νὰ ἀσκηθῶσιν ἐν τοῖς ὅπλοις, ἀρχόμενοι ἐκ νέου ἀπ’ αὐτῶν τῶν βηματισμῶν. Τί θὰ συμβῇ ὅμως νῦν, ὅτε οἱ ἔφεδροί μας εἶναι ἐν μέρει τῆς μονοετοῦς, ἐν μέρει τῆς εἰκοσαμήνου θητείας, ἐν μέρει διαθέσιμοι, ἢ ὑπηρετήσαντες ἐπὶ τρεῖς μόλις μῆνας, καὶ ἐν μέρει ἀπηλλαγμένοι, ἀγύμναστοι δηλαδὴ ὅλως; Ἀλλ’ ἂν ἡ χώρα ἐκηρύττετο νῦν εἰς ἐμπόλεμον κατάστασιν, θὰ περιέμενεν ἆρά γε ὁ ἐχθρὸς, ἕως οὗ ἡμεῖς ἐν τῷ μέσῳ τοῦ χάους, ὅπερ θὰ ἐπαρουσίαζεν ἡ κατάταξις τῶν ἐφέδρων, ἐτοποθετοῦμεν αὐτοὺς εἰς τὰ σώματά των, ἕως οὗ μεταφέρωμεν αὐτοὺς εἰς τὴν μεθόριον γραμμὴν καὶ ἐπρομηθευόμεθα τροφὰς, ἐνδύματα, κλινοσκεπάσματα, πολεμεφόδια, ἵππους, ἡμιόνους κλπ., θὰ περιέμενεν ἐπὶ πᾶσι τούτοις καὶ ἕως οὗ ἐκγυμνάσωμεν αὐτοὺς ἐκ νέου; Ἢ ἐσκέφθημεν ποτὲ μέχρι τοῦδε περὶ ὀχυρώσεως τῆς ὁροθετικῆς γραμμῆς καὶ ἄλλων ἐπικαίρων στρατηγικῶν σημείων τῆς χώρας, ὅπως ἀναχαιτίσωμεν δι’ αὐτῶν τοὐλάχιστον τὴν πρόοδον τοῦ ἐχθροῦ, ἕως οὗ παρασκευάσωμεν τὴν πολεμικὴν δύναμιν αὐτῆς; Ἢ ἔχομεν ἑτοιμοπόλεμον τὸν ἐνεργὸν ἡμῶν στρατὸν, ὅπως τοῦτον ἀντιτάξωμεν ἐκ τοῦ προχείρου, μέχρι παρασκευῆς τῆς λοιπῆς ἡμῶν δυνάμεως; Πλὴν ἕως πότε θὰ παρασκευασθῇ καὶ ἡ λοιπὴ ἡμῶν δύναμις; Καὶ ὁ κάλλιστα ἐκγυμναζόμενος στρατὸς, Κύριοι, ὅταν ἐπὶ πολλὰ ἔτη μείνῃ μακρὰν τῶν ὅπλων, δὲν δύναται ἐκ τοῦ προχείρου νὰ συνταχθῇ καὶ παραταχθῇ κατὰ τοῦ ἐχθροῦ. Ἰδοὺ διατὶ καὶ τὰ Κράτη, τὰ ἔχοντα τὴν μακροτέραν θητείαν καὶ ἐκγυμνάζοντα ὡς τελειότατα τοὺς στρατούς των, φροντίζουσι νὰ καλῶσιν ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν τοὺς ἐφέδρους των ὑπὸ τὰ ὅπλα, ὅπως ἐπαναλαμβάνωσιν οὗτοι τὰ γυμνάσιά των. Τί θὰ συμβῇ ὅμως παρ’ ἡμῖν, ἔνθα ὁ στρατὸς, κάκιστα ἐκγυμναζόμενος, οὐδέποτε καλεῖται εἰς γυμνάσια ἐφεδρείας; Ὅ,τι κατὰ τὸ ἔτος 1885–1886, ὅτε καὶ αὐτοὶ οἱ ἐκ τῆς τριετοῦς θητείας ἀφειμένοι ἔφεδροι ὤφειλον νὰ ἐκγυμνασθῶσιν ἐκ νέου ἐν τοῖς ὅπλοις. Καὶ αὐτοὶ οἱ ἔφεδροι ἀξιωματικοί, διὰ τὸν καταρτισμὸν τῶν ὁποίων τοσοῦτον ἐναβρύνεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἐπὶ πολλὰ ἔτη μένοντες μακρὰν τοῦ στρατοῦ καὶ μηδέποτε καλούμενοι εἰς γυμνάσια ἐφεδρείας, θὰ ὦσι παντάπασιν ἄχρηστοι. Ἀληθὲς δ’ ἔγκλημα θὰ διέπραττεν ἡ Κυβέρνησις, ἂν ἐν ὥρᾳ πολέμου ἀνακατέταττεν αὐτοὺς μὲ τὸν βαθμόν των εἰς τὸν στρατὸν καὶ τοῖς ἀνέθετε τὴν διοίκησιν λόχων, ἀριθμούντων περὶ τοὺς 250 ἄνδρας, ἀπέναντι τοῦ ἐχθροῦ. Οἱ ἄνδρες οὗτοι, τοιούτους ἔχοντες ἀξιωματικοὺς, θὰ ὡδηγοῦντο εἰς τὴν μάχην ὡς πρόβατα ἐπὶ σφαγήν. Ἐνθυμοῦμαι, Κύριοι, ὁποία ἱερὰ ἀγανάκτησις εἶχε καταλάβει καὶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐν καιρῷ τῆς ἐπιστρατεύσεως τοῦ 1885–1886. Διεῤῥήγνυον τότε τὰ ἱμάτιά των κατὰ τῆς θλιβερᾶς καταστάσεως, ἣν παρίστα τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὁ στρατὸς ἡμῶν, χωρὶς νὰ ἐννοῶσιν, ὅτι ἡ κατάστασις ἐκείνη ἦτο ἀποτέλεσμα τῆς προηγηθείσης πολυετοῦς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Θεοτόκης μάλιστα, ὢν μᾶλλον εὐέξαπτος τοῦ προϊσταμένου του, ἀπεκάλεσε τὸν τότε στρατὸν ἡμῶν ἀγέλην. Ἀλλὰ τίνα πρόνοιαν ἔλαβον αὐτοὶ εἶτα, ἐλθόντες εἰς τὰ πράγματα ἀπὸ τοῦ 1886–1890 καὶ ἐπανελθόντες εἰς αὐτὰ ἀπὸ τοῦ Ἰουνίου 1892, ὅπως βελτιώσωσιν αὐτόν; Οὐδεμίαν ἀπολύτως. Τουναντίον μάλιστα καὶ πᾶν τὸ δυνατὸν ἔπραξαν, ὅπως ἐπιδεινώσωσι τὴν θέσιν αὐτοῦ καὶ τὸν περιαγάγωσιν εἰς ὃ σημεῖον εὑρίσκεται τὴν σήμερον, καὶ καθ’ ὃ πᾶς ὁ ἔχων ἔννοιάν τινα τῶν στρατιωτικῶν πραγμάτων ἀνομολογεῖ, ὅτι δὲν ἔχομεν στρατὸν ὑπηρεσίας, δὲν ἔχομεν στρατὸν ἐκπαιδεύσεως, δὲν ἔχομεν στρατὸν συντελοῦντα εἰς τὴν πολεμικὴν σύνταξιν καὶ παρασκευὴν τῆς χώρας, ἔχομεν δὲ μόνον στελέχη πολυτελῆ, πληθώραν βαθμοφόρων, οὓς, ὅπως δημιουργήσωμεν ἐν ἀρχῇ, ἐπενοήσαμεν τὴν καθολικὴν θητείαν, ὅπως δὲ διατηρήσωμεν νῦν, ὅτε τὰ μέσα τοῦ Κράτους δὲν ἐπαρκοῦσι, περιορίζομεν μὲν τὴν καθολικὴν θητείαν, ἀλλ’ αὐτοὺς ἐννοοῦμεν ν’ ἀφήσωμεν ὅλως ἀθίκτους. Ἀλλ’ ὁ κ. Τσαμαδὸς ἠθέλησε νὰ μ’ ἐλέγξῃ, ὡς διατελοῦντα ἐν πλάνῃ καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην. Εἶπεν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν ἔχει πολυτέλειαν στελεχῶν, δὲν ἔχει πληθώραν βαθμοφόρων, χωρὶς ὅμως νὰ ᾖναι ἐν τῇ ἀληθείᾳ. Ὅπως, Κύριοι, ἀποδείξω τὸ ἀνυπόστατον τοῦ ἰσχυρισμοῦ του, δὲν θὰ προσφύγω εἰς ἀντιπαραβολὴν τοῦ στρατοῦ ἡμῶν πρὸς τοὺς πρώτους στρατοὺς τῆς ὑφηλίου, πρὸς τοὺς στρατοὺς τῆς Γερμανίας, Γαλλίας καὶ Ρωσσίας. Θ’ ἀντιπαραβάλω αὐτὸν πρὸς τοὺς στρατοὺς τῶν γειτόνων ἡμῶν Κρατῶν, καὶ ἰδίᾳ τῶν Κρατῶν ἐκείνων, ἐν οἷς δυνάμεθα νὰ ἀνεύρωμεν ὅρον συγκρίσεως πρὸς τὰ καθ’ ἡμᾶς. Ὁ τουρκικὸς στρατὸς θεωρεῖται τὴν σήμερον, ὑπὸ ἔποψιν στελεχῶν, ὡς εἷς τῶν πολυτελεστέρων τῆς Οἰκουμένης· διότι τὸ Ὀθωμανικὸν Κράτος διατελεῖ σχεδὸν ἐν ἀδιαλείπτῳ ἐμπολέμῳ καταστάσει, εἶναι δὲ ἠναγκασμένον ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν νὰ ἐπιστρατεύῃ τὴν πολεμικήν του δύναμιν, πενταπλασιάζον καὶ ἐξαπλασιάζον τὸ στράτευμά του. Καὶ ὅμως ποία ἡ ἀναλογία ἐν τῷ στρατῷ αὐτοῦ τῶν ἀξιωματικῶν πρὸς τοὺς στρατιώτας; Ἐπὶ 170,400 ἀνδρῶν ἀπαντῶσι 12,000 ἀξιωματικοί, ἤτοι ἕκαστος ἀξιωματικὸς ἀναλογεῖ πρὸς 15 ὡς ἔγγιστα ἄνδρας, ἡ δὲ δύναμις τοῦ στρατοῦ ἐν καιρῷ πολέμου δύναται ν’ αὐξήσῃ εἰς 800,000 μέχρις 1 ἑκατομμυρίου. Ἐν Ρωμουνίᾳ, ἥτις, ἐκ τῶν δευτερευόντων Κρατῶν τῆς Ἰλλυρικῆς χερσονήσου, κέκτηται τὸν κάλλιστα συγκεκροτημένον στρατὸν, ὡς ἀπέδειξεν ἤδη ἐν καιρῷ τοῦ ῥωσσοτουρκικοῦ πολέμου, ἐπὶ 48,000 ἀνδρῶν, ἀνερχομένων ἐν ὥρᾳ ἐπιστρατεύσεως εἰς 150,000, ἀπαντῶσι 2,666 ἀξιωματικοί, ἀναλογοῦντες ἐν εἰρήνῃ ὡς 1 πρὸς 19⅓. Ἐν Βουλγαρίᾳ τέλος, ἐν τῇ ἡμιανεξαρτήτῳ ἐκείνῃ ἡγεμονίᾳ, ἥτις μόλις πρὸ δεκαπενταετίας ἀναγεννηθεῖσα κατώρθωσε νὰ δημιουργήσῃ στρατὸν, δρέψαντα ἤδη δάφνας ἐπὶ τοῦ πεδίου τῆς μάχης ἐν Σλιβνίτσῃ, καθ’ ὃν χρόνον ἡ Ἑλλὰς, ἡ ὑπερεξηκονταετῆ ἀριθμοῦσα ἀνεξάρτητον βίον, παρέλυεν ὑπὸ τὴν ἐνεστῶσαν Κυβέρνησίν της πᾶσαν πολεμικήν της δύναμιν, ἐν Βουλγαρίᾳ, λέγω, ἐπὶ 34,203 ἀνδρῶν, δυναμένων νὰ ἀνέλθωσιν ἐν ὥρᾳ πολέμου εἰς 122,700, ὑπάρχουσι 1604 ἀξιωματικοί, ἀναλογοῦντες ἐν ὥρᾳ εἰρήνης ὡς 1 πρὸς 22. Ἐν δὲ τῇ Ἑλλάδι, καθ’ ἃς πληροφορίας ὑπέβαλεν αὐτὸς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τὴν Βουλὴν, ἐπὶ 17,000 ἀνδρῶν, δυναμένων ἐν ὥρᾳ πολέμου νὰ ἀνέλθωσιν εἰς 75,000, ἔχομεν ἀξιωματικοὺς 1939, ἀναλογοῦντας ἐν ὥρᾳ εἰρήνης ὡς 1 πρὸς 9. Ἐν ἄλλαις λέξεσιν ἡμεῖς ἔχομεν ἀξιωματικοὺς ἐν συγκρίσει πρὸς μὲν τὴν Τουρκίαν 60%, πρὸς δὲ τὴν Ρωμουνίαν 110% καὶ πρὸς τὴν Βουλγαρίαν 130% ἐπὶ πλέον! Ἔχομεν δηλαδὴ τόσην πληθώραν ἀξιωματικῶν, ὥστε κινδυνεύομεν νὰ ἐξομοιωθῶμεν κατὰ τοῦτο πρὸς τὴν Ἱσπανίαν, ἐν ᾗ ὑπῆρξε ποτὲ ἐποχή, καθ’ ἣν ἀπήντων τόσοι ἀξιωματικοί, ὅσοι καὶ στρατιῶται. Καὶ τὸ χείριστον πάντων εἶναι, ὅτι ἡμεῖς δὲν ἐπενοήσαμεν τοὺς ἀξιωματικοὺς χάριν τοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ τὸν στρατὸν χάριν τῶν ἀξιωματικῶν, κινδυνεύομεν δὲ νῦν, ὅτε ἐκλείπουσι τὰ μέσα πρὸς συντήρησίν των, νὰ καταργήσωμεν τὸν στρατὸν καὶ νὰ διασώσωμεν μόνους τοὺς ἀξιωματικοὺς, χωρὶς νὰ ἐννοῶμεν, ὅτι ἀληθὴς οἰκονομία ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Κράτους δὲν ἐπέρχεται διὰ τοῦ περιορισμοῦ τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ, διὰ τοῦ περιορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν κληρωτῶν, ἀλλὰ διὰ τοῦ περιορισμοῦ τῶν περιττῶν βαθμοφόρων. Διὰ τὴν οἰκτρὰν ταύτην κατάστασιν, Κύριοι, δὲν εὐθύνονται βεβαίως οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ στρατοῦ. Οἱ ἀξιωματικοὶ ἡμῶν εἶναι Ἕλληνες, πονοῦντες εἴπερ τις καὶ ἄλλος τὴν Πατρίδα. Οἱ ἀξιωματικοί, φιλότιμοι ὄντες, φέρουσι βαρέως τὴν τοιαύτην κατάστασιν, λυποῦνται δὲ καιρίως, ὅτι μισθοδοτοῦνται καταδεδικασμένοι ὄντες εἰς ἀδράνειαν. Αὐτοὶ ὑπὲρ πάντα ἄλλον ἐπιθυμοῦσι νὰ ἐξέλθωσιν ἐκ τῆς νῦν ἀφορήτου δι’ αὑτοὺς καταστάσεως. Ἀλλὰ τί νὰ κάμωσι πρὸς τοῦτο; τί ἐξήρτηται ἐξ αὐτῶν; Τὸ πᾶν ἐξήρτηται ἐκ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐξ ἐκείνων, οἵτινες ὡς ἐκ τῆς θέσεώς των ὀφείλουσι νὰ κήδωνται περὶ παντὸς ζωτικοῦ ζητήματος τοῦ Κράτους καὶ τῆς χώρας, μάλιστα δὲ περὶ τῶν τοῦ στρατοῦ. Ἀλλ’ ἐν ὅσῳ οἱ τεταγμένοι εἰς τοῦτο δεικνύουσι τοσαύτην ἀκηδίαν, ἐν ὅσῳ αὐτοὶ ἀνέχονται καὶ ὑποθάλπουσι τὴν παράλυσιν τοῦ στρατοῦ, εἰς οὐδὲν λογιζόμενοι, ἂν ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν χάριν αὐτοῦ ὑποβαλλώμεθα εἰς ἐκτάκτους δαπάνας πολλῶν δεκάδων ἑκατομμυρίων, κατ’ ἔτος δὲ δαπανῶμεν ὑπὲρ αὐτοῦ ἐκ τοῦ ὑστερήματος τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ περὶ τὰ 15 ἑκατομμύρια, χωρὶς νὰ ἔχωμεν στρατὸν, τί δέον γενέσθαι; Δὲν νομίζετε, ὅτι εἶναι καιρὸς πλέον νὰ σκεφθῇ περὶ τοῦ πράγματος σοβαρώτερον ἡ ἀντιπροσωπεία τοῦ Ἔθνους καὶ ν’ ἀποφασίσῃ, ἐὰν πρέπῃ νὰ ἔχωμεν ἢ ὄχι στρατὸν; Πρέπει, Κύριοι, νὰ ἐκλίπῃ καὶ νὰ ἐκλίπῃ ταχέως ἡ παροῦσα κατάστασις τοῦ στρατοῦ. Πρέπει νὰ λάβωμεν ἅπαξ γενναίαν περὶ αὐτοῦ ἀπόφασιν, καὶ ἢ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν διάλυσιν αὐτοῦ, φροντίζοντες μόνον περὶ τῆς οἰκονομικῆς σωτηρίας τῆς Ἑλλάδος καὶ ἀρκούμενοι εἰς τὴν συντήρησιν στρατοῦ ὑπηρεσίας χάριν τῆς δημοσίας τάξεως καὶ ἀσφαλείας, δι’ ἣν ὅμως θὰ ἦτο περιττὸν νὰ ἔχωμεν τὴν καθολικὴν θητείαν, ἢ νὰ λάβωμεν μέτρα ῥιζικὰ περὶ ἀναδιοργανώσεως αὐτοῦ. Ἐν τῇ πρώτῃ περιπτώσει θὰ λάβωμεν βεβαίως διαζύγιον πρὸς πάντα ἐθνικὸν πόθον καὶ θ’ ἀποβάλωμεν πάντα ἐθνικὸν χαρακτῆρα, ἐξομοιούμενοι κατὰ τοῦτο πρὸς τοὺς Ἑβραίους. Ἐν τῇ δευτέρᾳ περιπτώσει θ’ ἀποδείξωμεν ὅτι δὲν εἴμεθα ἀνάξιοι υἱοὶ τῶν πατέρων μας, ἀλλ’ ὅτι φέρομεν ἐπαξίως τὸ ὄνομα τοῦ Ἕλληνος, τοῦ ἑτοίμου νὰ θυσιάσῃ τὰ πάντα χάριν αἰσιωτέρου ἐθνικοῦ μέλλοντος. Καὶ ὑπὲρ τῆς γνώμης ταύτης εἶναι ἡ πολιτικὴ ἡμῶν μερὶς, ἥτις θέλει στρατὸν ἀληθῆ ἐν Ἑλλάδι, θέλει στρατὸν ὑπηρεσίας καὶ στρατὸν ἐκπαιδεύσεως, θέλει στρατὸν ἑτοιμοπόλεμον καὶ ἀξιόμαχον καθ’ ἑαυτὸν, θέλει στρατὸν χρησιμεύοντα ὡς τὸ φυτώριον τῆς καθόλου πολεμικῆς δυνάμεως τοῦ Ἔθνους. Καὶ ὅπως ἀποβῇ τοιοῦτος ὁ στρατὸς ἡμῶν, ἀνάγκη πᾶσα νὰ διαιρεθῇ εἰς στρατὸν ὑπηρεσίας καὶ εἰς στρατὸν ἐκπαιδεύσεως. Ὁ πρῶτος θ’ ἀπηρτίζετο ἔνθεν μὲν ἐκ χωροφυλακῆς καὶ εὐζωνικῶν ταγμάτων, στρατολογουμένων ἐξ ἀνδρῶν ἀφυπηρετησάντων ἐκ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ καὶ προωρισμένων διὰ τὴν τήρησιν τῆς δημοσίας τάξεως καὶ ἀσφαλείας, ἔνθεν δ’ ἐκ διαθεσίμων, οἵτινες μετὰ πρόχειρον ἐκγύμνασιν ἐν τῷ στρατῷ θ’ ἀπησχολοῦντο εἰς τὰς διαφόρους φρουρὰς τῆς χώρας, παραμένοντες ὑπὸ τὰ ὅπλα ἐπὶ ἑξάμηνον. Ὁ δεύτερος θὰ περιελάμβανεν ὅλους τοὺς κληρωτούς, οἵτινες, συγκεντρούμενοι εἰς τὰς νέας ἐπαρχίας, θὰ ἠσχολοῦντο ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν ἄσκησιν ἐν τοῖς ὅπλοις, διανύοντες πάντα τὰ γυμνάσια τακτικῶς καὶ ἀνελλιπῶς. Τὴν συγκέντρωσιν τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ ἡμῶν στρατοῦ εἰς τὰς νέας ἐπαρχίας ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εὗρεν ἄτοπον, ἕτερος δέ τις τῶν προαγορευσάντων ἐχαρακτήρισε δαπανηράν... (διάλογοι). Ἴσως μοὶ εἴπῃ ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι αὐτὰ εἶναι πρωτότυπα καὶ δὲν ἀπαντᾷ.

§78ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἐννοῶ τίποτε ἀπὸ αὐτά.

§79ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐννοοῦσιν ὅμως οἱ ἐν Ρωσσίᾳ, οἵτινες συγκεντροῦσι τὴν κυρίαν αὐτῶν δύναμιν παρὰ τὰ Γερμανικὰ καὶ Αὐστροουγγρικὰ μεθόρια, ὅπου κέκληται νὰ δράσῃ αὕτη μίαν ἡμέραν· ἐννοοῦσιν οἱ ἐν Γερμανίᾳ, οἵτινες συγκεντροῦσιν ἀξιόμαχον δύναμιν παρὰ τὰ ῥωσσικὰ καὶ γαλλικὰ μεθόρια διὰ τὸν αὐτὸν λόγον· ἐννοοῦσιν οἱ ἐν Γαλλίᾳ, οἱ ἐν Ἰταλίᾳ καὶ ἐν ἄλλαις στρατιωτικαῖς χώραις, ἐν αἷς ἡ κυριωτέρα δύναμις συγκεντροῦνται ἐκεῖ πάντοτε, ὅπου μέλλει αὕτη κατὰ πᾶσαν πιθανότητα νὰ δράσῃ. Μόνοι ἡμεῖς δὲν ἠθελήσαμεν νὰ ἐννοήσωμεν αὐτὸ μέχρι τοῦδε, ἀλλὰ καὶ διὰ τοῦτο στρατιωτικῶς εὑρισκόμεθα ἐκεῖ, ὅπου τὴν σήμερον εὑρισκόμεθα. Εἶναι ἀδύνατον, ἀπολύτως ἀδύνατον, Κύριοι, νὰ ἔχωμεν στρατὸν ἐγκατεσπαρμένον εἰς τὰς διαφόρους πόλεις τῆς Ἑλλάδος, ὡς νῦν. Καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ οἱ στρατιῶται, διάγοντες ἐν ταῖς πόλεσι, περισπῶνται εἰς ἄλλα ἔργα καὶ ὀλιγωροῦσι τοῦ πρώτου καὶ κυρίου των ἔργου. Ἄνευ δὲ συγκεντρώσεως δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ στρατὸς νὰ διανύῃ ὅλα τὰ γυμνάσια.

§80ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Πόσους θὰ ἔχητε ὑπὸ τὰ ὅπλα;

§81ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Περὶ τὰς 10 χιλιάδας μὲ μονοετῆ θητείαν. Σᾶς βεβαιῶ δέ, ὅτι ὑπὸ τὸ σύστημα ἡμῶν, καθ’ ὃ ὁ στρατὸς θὰ ᾖναι ἀφωσιωμένος ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν ἄσκησιν ἐν τοῖς ὅπλοις, οἱ στρατιῶται, ἐπὶ ἓν ἔτος ὑπηρετοῦντες, θὰ ἐκμανθάνωσι πολὺ περισσότερα καὶ θὰ καταρτίζωνται τελειότερον ἢ ὑπὸ τὸ κρατοῦν σύστημα, ὑφ’ ὃ καὶ μὲ διετῆ καὶ μὲ τριετῆ καὶ μὲ πενταετῆ θητείαν ἔτι ἀδύνατον νὰ διανύσωσιν ὅλα τὰ γυμνάσια. Θὰ συγκαλῶμεν δ’ ἐναλλὰξ καὶ τὰς διαφόρους τῆς ἐφεδρείας ἡλικίας εἰς γενικὰ γυμνάσια καὶ εἰς πλαστὰς μάχας.

§82ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Καὶ πῶς συμβιβάζονται αὐτὰ μὲ τὰς οἰκονομίας, τὰς ὁποίας προτείνετε;

§83ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀκριβῶς αἱ οἰκονομίαι, τὰς ὁποίας ἡμεῖς προτείνομεν, ἐπιτρέπουσι τὴν τοιαύτην διοργάνωσιν τοῦ στρατοῦ. Ἡμεῖς εἴμεθα ὑπὲρ τοῦ περιορισμοῦ τῶν στελεχῶν τοῦ στρατοῦ, ἐξ οὗ προσδοκῶμεν οὐ τὴν τυχοῦσαν οἰκονομίαν. Δὲν ἐννοοῦμεν δὲ νὰ ῥίψωμεν εἰς τοὺς δρόμους τοὺς ὑπάρχοντας ἀξιωματικούς, ἀφοῦ σεῖς τοὺς ἐδημιουργήσατε ἅπαξ. Πολλοὶ τούτων, ἰδίᾳ οἱ προβεβηκότες τὴν ἡλικίαν, οἱ ἐξῳκειωμένοι πρὸς τὴν ἁβροδίαιτον διαμονὴν ἐν ταῖς πόλεσι καὶ μὴ δυνάμενοι ν’ ἀπομακρυνθῶσιν αὐτῶν, ἀκριβῶς δηλαδὴ τὰ περιττὰ καὶ ἄχρηστα στοιχεῖα τοῦ στρατοῦ, μὴ δυνάμενα νὰ ἀνθέξωσιν εἰς τὸν νέον στρατιωτικὸν βίον, θ’ ἀναγκασθῶσι ν’ ἀποσυρθῶσιν ἐκ τῆς ἐνεργοῦ ἐν αὐτῷ ὑπηρεσίας. Ἐκ τῶν λοιπῶν, ὅσοι θ’ ἀπομείνωσι διαθέσιμοι, δύνανται νὰ χρησιμοποιηθῶσιν εἰς ἄλλας ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους καὶ ν’ ἀντικαθιστῶσι καθ’ ὡρισμένα χρονικὰ διαστήματα τοὺς ἐν τῇ ἐνεργῷ ὑπηρεσίᾳ συναδέλφους των, ὅπως μὴ ἀπαλλοτριῶνται ὅλως αὐτῆς. Ἡ δαπάνη διὰ τὸν στρατὸν δὲν θὰ ἦναι μεγαλειτέρα ἐν ταῖς νέαις ἐπαρχίαις. Θὰ ἦναι τοὐναντίον πολὺ μικροτέρα ἢ εἰς τὰς πόλεις· διότι ἐκεῖ καὶ τὰ τρόφιμα εἶναι εὐωνότερα καὶ ἡ τροφὴ τῶν κτηνῶν τοῦ στρατοῦ εὐθηνοτέρα. Τοῦτο ἀνομολογοῦσι πάντες, ὅσοι ἔζησαν ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ εἰς τὰς πόλεις τῶν παλαιῶν ἐπαρχιῶν καὶ εἶναι εἰς θέσιν νὰ κρίνωσιν. Ἀλλὰ τὸ σπουδαιότατον πάντων εἶναι, ὅτι ὑπὸ τὸ σύστημα ἡμῶν θὰ ἔχωμεν πράγματι στρατὸν, καὶ τοῦτον συγκεντρωμένον ἐκεῖ, ὅπου ἡ φωνὴ τοῦ καθήκοντος θὰ τὸν καλέσῃ μίαν ἡμέραν νὰ δράσῃ. Κατ’ ἔτος θὰ συγκεντρῶμεν ἐκεῖ ὡς ἐκ περισσοῦ καὶ μέρος τῆς ἐφεδρείας διὰ γενικὰ γυμνάσια. Καὶ ἡ δύναμις αὕτη θὰ ἦναι ἑτοιμοπόλεμος καὶ ἀξιόμαχος πάντοτε καὶ πρὸς ἄμυναν καὶ πρὸς ἐπίθεσιν. Ἡμεῖς, ὡς ἐξέθεσα τὴν γνώμην ἡμῶν καὶ κατὰ τὴν γενικὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐννοοῦμεν καὶ τὴν θαλασσίαν ἡμῶν δύναμιν νὰ μὴ ἀφήσωμεν ἐν τῇ νῦν ἀδρανείᾳ αὐτῆς. Ἐννοοῦμεν καὶ ταύτην νὰ ἐνισχύσωμεν, συμπληροῦντες ἰδίᾳ τὸν στόλον ἡμῶν διὰ τῆς προσκτήσεως τῶν ἀναγκαίων καταδρομικῶν καὶ ἀνιχνευτικῶν πλοίων. Ἐννοοῦμεν νὰ συντηρῶμεν τὰ ἀναγκαῖα διὰ τὸν στόλον πληρώματα, καὶ νὰ ἔχωμεν αὐτὸν εἰς ἀέναον κίνησιν. Καὶ ἂν δὲ οὕτως ηὔξανον κατά τι αἱ πολεμικαὶ δαπάναι τοῦ Κράτους, τοῦτο θὰ ἐπέτρεπε πάντως τὸ ἡμέτερον οἰκονομικὸν ἡμῶν σύστημα, καθ’ ὃ ὁ προϋπολογισμὸς αὐτοῦ πρόκειται νὰ βελτιωθῇ κατὰ 20 ὅλα ἑκατομμύρια. Αἱ δαπάναι δὲ αὗται εἶναι ἀνάξιαι λόγου ἀπέναντι τῆς ζημίας, ἣν ὑφιστάμεθα ὑπὸ τὸ νῦν κρατοῦν σύστημα, ὑφ’ ὃ κινδυνεύουσι νὰ καταστῶσιν ἄχρηστα τὰ θωρηκτὰ, δι’ ἃ τὸ Κράτος ἀνέλαβε χρέος δεκάδων ἑκατομμυρίων, ἑκάστοτε δὲ ὑφιστάμεθα ἥττας καὶ ἀπωλείας εἰς πάντα τὰ ἐθνικὰ ζητήματα. Καὶ ἂν δὲ νῦν ἐδεικνυόμεθα φειδωλοὶ, θὰ ἔλθῃ ὥρα, καθ’ ἣν, ἀναγκαζόμενοι νὰ ἐπιστρατεύσωμεν, ὡς ἐν ἔτει 1880 καὶ 1885, θὰ ἐδαπανῶμεν τὰ δεκαπλάσια ἀσκόπως. Πρέπει ἐπὶ τέλους τὰ μέχρι τοῦδε παθήματα νὰ γείνωσιν εἰς ἡμᾶς μαθήματα. Πρέπει νὰ ἐννοήσωμεν, ὅτι διὰ σπασμωδικῶν κινημάτων, οἷα τὰ τῶν προηγουμένων ἐπιστρατεύσεων, οὐδὲν δυνάμεθα πλέον νὰ κατορθώσωμεν, μόνον δὲ εἰς χρέη βυθίζομεν τὸ Κράτος, ἐξασθενίζοντες ἀσκόπως τὰς ἐθνικὰς ἡμῶν δυνάμεις, καὶ μειοῦντες τὸ γόητρον τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Πρέπει ἐν καιρῷ εἰρήνης νὰ παρασκευάζωμεν καὶ συντάττωμεν στρατιωτικῶς τὴν χώραν. Πρέπει νὰ ἔχωμεν καὶ κατὰ γῆν καὶ κατὰ θάλασσαν ἀξιόμαχον δύναμιν, δι’ ἧς καὶ τὴν ἄμυναν τῆς Πατρίδος θὰ ἔχωμεν ἐξησφαλισμένην διὰ πᾶν ἀπρόοπτον, καὶ τετελεσμένα γεγονότα θὰ παρασκευάζωμεν καὶ ἡμεῖς ἐν διδομένῃ εὐκαιρίᾳ. Οὕτω πως μόνον θὰ ἀνακτήσωμεν τὴν ἐμπρέπουσαν ἡμῖν θέσιν ἐν τῇ Ἀνατολῇ. Οὕτω πως μόνον θὰ ἐμπνεύσωμεν ἐκ νέου ἐμπιστοσύνην εἰς τοὺς ὑπὸ τὸν ζυγὸν τῆς δουλείας στενάζοντας ὁμοφύλους ἡμῶν. Οὕτω πως μόνον θὰ κινήσωμεν καὶ τῶν ἄλλων τὸν σεβασμὸν καὶ δὲν θὰ ἤμεθα πλέον, ὡς νῦν, τὸ ἀντικείμενον τῆς χλεύης καὶ τοῦ οἴκτου αὐτῶν. Ἠναγκάσθην, Κύριοι, προκληθεὶς εἰς τοῦτο ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ, νὰ παρεκβῶ καὶ ἐγὼ, κατὰ τὸ παράδειγμά του, τοῦ κυρίου θέματος, καὶ νὰ μακρηγορήσω περὶ τῆς καθόλου τοῦ στρατοῦ καταστάσεως, ὑποστηρίζων τὴν ἡμετέραν περὶ αὐτοῦ γνώμην. Βεβαίως δὲν εἶναι τῆς παρούσης ὥρας νὰ εἰσέλθω εἰς πλείονας λεπτομερείας τοῦ συστήματος τῆς ὀργανώσεως καὶ πολεμικῆς παρασκευῆς τῆς χώρας, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς προτείνομεν. Ἀρκεῖ ὅτι κατέδειξα ἤδη, κατὰ τρόπον ἀνεπίδεκτον ἀντιῤῥήσεως, ὡς νομίζω, ὁπόσον ὀλέθριον ὑπῆρξε τὸ ἐν ἰσχύϊ σύστημα, ὁποία δ’ ἐπιτακτικὴ ἀνάγκη παρίσταται ταχείας, ἀμέσου, εἰ δυνατόν, μεταβολῆς αὐτοῦ. Εἰς τὰ καθέκαστα τοῦ ἡμετέρου συστήματος θὰ ἔλθωμεν, ὡς ὑπέδειξεν ἤδη καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἐν ἄλλῃ εὐκαιρίᾳ, ὅταν ἡ μερὶς ἡμῶν κληθῇ, ἵνα ἐφαρμόσῃ ἃς ἔχῃ γνώμας καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων κλάδων τοῦ δημοσίου ἡμῶν βίου καὶ ἐπὶ τῆς συντάξεως καὶ παρασκευῆς τῶν πολεμικῶν δυνάμεων τῆς χώρας. Τό γε νῦν, ἐπανέρχομαι εἰς τὸ κύριον θέμα, εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Πρὸς τοῦτο συνδέονται στενῶς τὰ ζητήματα, ἅτινα κατ’ ἐξοχὴν ἀπασχολοῦσι τὴν σήμερον πάντα ἐνδιαφερόμενον περὶ τοῦ στρατοῦ ἡμῶν. Τὰ ζητήματα ταῦτα εἶναι ἔνθεν μὲν τὸ τῆς ἀφομοιώσεως τῆς μισθοδοσίας τῶν ἀξιωματικῶν, ἔνθεν δὲ τὸ τῆς ἀδικίας, τῆς παρατηρουμένης ἐν τῇ προαγωγῇ, ὡς πρός τινα ὅπλα. Δυστυχῶς, Κύριοι, ἔχει σχηματισθῆ ἤδη πεποίθησις παρὰ πολλοῖς ἀξιωματικοῖς, ὅτι γίνεται διάκρισις μεταξὺ αὐτῶν, ἀναλόγως τῶν ὅπλων, εἰς ἃ ἀνήκουσι καὶ ἃ διαιροῦνται, κατ’ αὐτούς, εἰς εὐνοούμενα καὶ μὴ εὐνοούμενα. Ἡ πεποίθησις αὐτὴ εἶναι ὑπὸ πολλὰς ἐπόψεις τὰ μάλιστα ἐπιβλαβὴς εἰς τὸ στράτευμα· διότι γεννᾷ τὴν δυσπιστίαν μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν αὐτοῦ, ἀνατρέπει τὴν σύμπνοιαν, ἥτις πρέπει ν’ ἀπαντᾷ ἐν ταῖς τάξεσιν αὐτῶν καὶ διασείει τὴν πειθαρχίαν, ἥτις εἶναι ἡ βάσις καὶ τὸ θεμέλιον παντὸς στρατοῦ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὡς ἐπὶ πολλῶν ἄλλων ζητημάτων, καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐνόμισεν ὅτι ὁ μόνος τρόπος λύσεως αὐτοῦ εἶναι ἡ παντελὴς παραγνώρισίς του. Καὶ ἐνθυμεῖσθε, μεθ’ ὁποίας ἰταμότητος ἤλεγξεν ἤδη τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἄργους Βουλευτὴν, ὅτε οὗτος ἔκαμε τὸν πρῶτον λόγον περὶ διακρίσεως, ἀπαντώσης μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν. Ὁ κ. Τσαμαδὸς εἶπε τότε, ὅτι ἡ τοιαύτη διάκρισις ἀπαντᾷ ἐν μόνῃ τῇ φαντασίᾳ τοῦ εἰρημένου συναδέλφου, ὅτι δὲ οὐδεὶς τῶν ἀξιωματικῶν πιστεύει εἰς αὐτήν. Ἔκτοτε ὅμως ἐπῆλθον τοιαῦτα γεγονότα, ἅτινα, ὡς ἐλπίζω, διήνοιξαν ἤδη καὶ αὐτοῦ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν τοὺς ὀφθαλμοὺς πρὸ τῆς ἐκρύθμου καταστάσεως, ἥτις κινδυνεύει νὰ δημιουργηθῇ ἐν ταῖς τάξεσι τοῦ στρατοῦ. Ἔκτοτε λαβὼν τὸν λόγον ἀνώτερος ἀξιωματικὸς, ἀνήκων εἰς ἓν τῶν ὅπλων ἐκείνων, ἅτινα θεωροῦνται ὡς εὐνοούμενα, ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἠλείας συνάδελφος, ἔσχε τὴν εἰλικρίνειαν, ἥτις διακρίνει αὐτὸν πάντοτε, ν’ ἀνομολογήσῃ ἀπροκαλύπτως τὰς δυσαρεσκείας, αἵτινες ἔχουσιν ἀναφυῆ ἤδη παρὰ πολλοῖς ἀξιωματικοῖς, καὶ νὰ ὑποδείξῃ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν θὰ ἤροντο αὗται ἐκ τοῦ μέσου, ἐπ’ ἀγαθῷ τοῦ στρατοῦ. Μετ’ αὐτὸν ἔλαβε τὸν λόγον ἕτερος συνάδελφος, ὁ ἐκ Φθιώτιδος Βουλευτὴς, ὅστις, ἀνήκων ὡς ἀξιωματικὸς εἰς ἓν τῶν ὅπλων τῶν θεωρουμένων ὡς μὴ εὐνοουμένων, ἀνεκοίνωσεν εἰς τὴν Βουλὴν τὰ παράπονα τῶν συναδέλφων του καὶ ἔπεισε τοὺς πάντας, καὶ αὐτοὺς τοὺς μᾶλλον δυσπίστως ἔχοντας πρὸς τοῦτο, ὅτι πρόκειται τῷ ὄντι περὶ δυσαρεσκειῶν, αἵτινες δύνανται νὰ λάβωσιν ἀπειλητικὰς διαστάσεις, ἂν μὴ ἐγκαίρως ληφθῇ πρόνοια περὶ ἄρσεως αὐτῶν. Τὰς δυσαρεσκείας ταύτας, Κύριοι, ἀνωμολόγησεν ἤδη ἐμμέσως πως καὶ ἡ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς, ἡ ἀπαρτιζομένη ἐξ ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν, ἀνηκόντων εἰς ὅπλα ἐκ τῶν εὐνοουμένων θεωρουμένων, ἡ διὰ τῆς ἐκθέσεώς της ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων ὑποδείξασα τὴν ἄρσιν αὐτῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐκώφευσεν, ὡς μὴ ὤφελε, πρὸς πάσας τὰς παραστάσεις ἀξιωματικῶν, φίλα μὲν φρονούντων πρὸς αὐτὸν, ἀλλ’ ὑπεράνω τῆς φιλίας ταύτης τιθεμένων τὸ συμφέρον τοῦ στρατοῦ, εἰς τὰς τάξεις τοῦ ὁποίου ἀνήκουσι καὶ αὐτοὶ, κατέχοντες μάλιστα διαπρεπῆ ἐν αὐταῖς θέσιν. Ἀλλὰ τὰ πράγματα ἤρξαντο ἤδη νὰ λαμβάνωσι τοιαύτας διαστάσεις, ὥστε ἐλπίζω νὰ μὴ μείνῃ ἀπαθὴς μέχρι τέλους μήτε αὐτὸς, μήτε ἡ Βουλὴ, πρὸ τῆς τοιαύτης καταστάσεως. Προκειμένου, Κύριοι, περὶ στρατοῦ, περὶ τῆς δυνάμεως ἐκείνης, εἰς ἣν ἡ Πατρὶς ἔχει διαπιστευθῆ τὴν ἀσφάλειαν καὶ τιμήν της, πᾶν πάθος κομματικὸν καταστέλλεται καὶ μόνον τὸ κοινῇ συμφέρον λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν. Ἔστω λοιπὸν βέβαιος καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἡ Κυβέρνησις καθόλου, ὅτι τὰ ζητήματα, τὰ ἀφορῶντα εἰς τὸν στρατὸν, οὐδαμῶς οὐδέποτε θὰ μεταβάλωμεν ἡμεῖς εἰς ζητήματα πολιτικοῦ ἀνταγωνισμοῦ. Τὰ ζητήματα ταῦτα ἐννοοῦμεν νὰ κρατήσωμεν ὑψηλὰ, ὑπεράνω τῆς κομματικῆς διαπάλης, ἐκεῖ, ὅπου πρέπει νὰ ἵσταται πάντοτε ὁ στρατός. Καὶ νῦν ἂν λαμβάνωμεν τὸν λόγον περὶ τοιούτων ζητημάτων, δὲν πράττομεν τοῦτο, ὅπως προσπορισθῶμεν ἐντεῦθεν πολιτικὰ κεφάλαια ὑπὲρ τῆς μερίδος ἡμῶν. Τὸ πράττομεν, ὅπως συμβουλεύσωμεν ἐν ὅλῃ τῇ εἰλικρινείᾳ τὰ συμφέροντα εἰς τὸν στρατὸν, διότι ταῦτα θεωροῦμεν ἡμεῖς ὡς συμφέροντα καὶ εἰς τὴν Πολιτείαν καὶ εἰς τὴν χώραν καθόλου. Ἐζήτησα, Κύριοι, τὴν γνώμην πολλῶν ἀξιωματικῶν, ἀνηκόντων εἰς τὰ τεχνικὰ λεγόμενα ὅπλα καὶ εἰς τὸ ἱππικὸν, ὀφείλω δὲ πρὸς τιμὴν αὐτῶν νὰ ὁμολογήσω, ὅτι πάντες οἱ ἀναγνωρίζοντες τὸ ἄτοπον, ὅπερ προσγίνεται εἰς τοὺς συναδέλφους των ἐκ τῶν ἄλλων ὅπλων, συνηγοροῦσιν ὑπὲρ τῆς ἄρσεως αὐτοῦ. Πάντες, ἐμφορούμενοι ἁγνοῦ ζήλου ὑπὲρ τοῦ στρατεύματος καὶ θέλοντες νὰ διασώσωσι τὴν σύμπνοιαν ἐν αὐτῷ, συνιστῶσι τὴν ἀφομοίωσιν τῆς μισθοδοσίας, μὴ ἀποκρούοντες ἔτι καὶ αὐτὴν τὴν περικοπὴν τοῦ ἰδίου ἐπιμισθίου, πρὸς ἐπίτευξιν τῆς τοιαύτης ἀφομοιώσεως, ἂν αἱ ἀνάγκαι τοῦ Κράτους δὲν ἐπιτρέπωσι τὴν χορήγησιν τοῦ ἐπιμισθίου πρὸς πάντας τοὺς ἀξιωματικούς, ἀδιακρίτως ὅπλου. Πάντες συνιστῶσι τοιαύτην διακανόνισιν τῶν τῆς προαγωγῆς αὐτῶν, ὥστε νὰ ἐκλίπῃ οὕτω πᾶσα ἀφορμὴ παραπόνου, πᾶσα ἀφορμὴ δυσαρεσκείας ἐκ μέρους τῶν συναδέλφων των. Καὶ ὅταν, Κύριοι, ἔχητε τοιαύτας ἐκδηλώσεις τῆς γνώμης αὐτῶν τῶν ἀξιωματικῶν τῶν τεχνικῶν ὅπλων καὶ τοῦ ἱππικοῦ· ὅταν τὴν τοιαύτην γνώμην διερμηνεύωσι καὶ ἐνταῦθα ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ τῶν ὅπλων τούτων, οἷοι οἱ ἀξιότιμοι ἐξ Ἠλείας καὶ ἐξ Ἄργους συνάδελφοι καὶ πάντα τὰ μέλη τῆς ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς, δύνασθε νὰ ἔχητε πλέον ἐνδοιασμόν τινα περὶ τοῦ πρακτέου; Ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὸ πρῶτον τῶν ζητημάτων, τῶν ἀσχολούντων νῦν τὸν στρατὸν, ἠδύνατο νὰ λυθῇ κάλλιστα διὰ τῆς πλήρους ἀφομοιώσεως τοῦ μισθοῦ τῶν ἀξιωματικῶν αὐτοῦ, κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ἱκανοποιοῦντα πληρέστατα τὰς ἀξιώσεις πάντων. Ἐπὶ τῇ βάσει τῆς νῦν καθιερουμένης κλίμακος μισθοδοσίας τὸ Δημόσιον πληρόνει τὴν σήμερον εἰς τοὺς ἀξιωματικούς, κατὰ μὲν τὸν προϋπολογισμὸν 4,976,940, πράγματι ὅμως 5,027,990 δραχμάς. Ὡς ὑπέδειξα ἤδη κατὰ τὴν γενικὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ ἐν ἄλλοις Ὑπουργείοις, καὶ ἐν τῷ τῶν Στρατιωτικῶν, μάλιστα δ’ ἐν τούτῳ, δὲν ἀναγράφονται πᾶσαι αἱ πραγματοποιούμεναι δαπάναι. Ἐγὼ κατέδειξα τότε μίαν πρὸς μίαν τὰς πιστώσεις αὐτοῦ, ἐφ’ ὧν τὸ Κράτος θὰ δαπανήσῃ πλείονα τῶν προϋπολογιζομένων. Τὰς παρατηρήσεις μου ἐκείνας ἀπεδέχθη ἐν πολλοῖς ὡς ὀρθὰς καὶ αὐτὸς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, διὰ δὲ τῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, τῶν ὑποβληθεισῶν ἡμῖν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν, προτείνει ἐπὶ τῶν διαφόρων κεφαλαίων καὶ ἄρθρων τοῦ Ὑπουργείου του αὔξησιν ἀνερχομένην ἐν ὅλῳ εἰς 218,235 δρ. Καὶ τὴν αὔξησιν ταύτην ἐλπίζει ὁ κ. Τσαμαδὸς νὰ καλύψῃ ἐν μέρει ἐκ τοῦ ἀπραγματοποιήτου μέρους τῶν χορηγουμένων εἰς αὐτὸν πιστώσεων λόγῳ κενῶν θέσεων καὶ ἐνδεχομένων μεταβολῶν. Ἀλλ’ ὡς ἀπέδειξα ἤδη, κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς πρό τινων ἡμερῶν ψηφισθείσης ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως τῆς χρήσεως τοῦ 1892 διὰ τὸ Ὑπουργεῖόν του, τὸ ποσὸν τοῦτο ἔχει ἐξογκώσει ἐπὶ τοσοῦτον ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1893, ὥστε εἶναι ἀδύνατον ἀπολύτως ν’ ἀνταποκριθῇ αὐτὸ εἰς τὰς προβλέψεις του. Ἀλλὰ περὶ τοῦ θέματος τούτου ὀφείλω νὰ ἐκφρασθῶ σήμερον σαφέστερον, διότι πολλοὶ ἴσως δὲν ἐνόησαν τότε, περὶ τίνος κυρίως πρόκειται. Ὑφ’ ἕκαστον σχεδὸν κεφάλαιον, Κύριοι, τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἀναγράφεται ποσόν τι ὡς μέλλον νὰ μείνῃ δῆθεν ἀδιάθετον λόγῳ κενῶν θέσεων καὶ ἐνδεχομένων μεταβολῶν. Αἱ κεναὶ αὗται θέσεις καὶ μεταβολαὶ εἶναι αἱ κατ’ ἀκολουθίαν θανάτου, ἀποστρατεύσεως, διαθεσιμότητος, ἀργίας, ἀδείας κλπ. ἐπερχόμεναι. Ἐπὶ τοιούτων περιπτώσεων μένει ἀπραγματοποίητον μέρος τῶν οἰκείων πιστώσεων, ὅπερ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ προϋπολογισμοῦ διαθέτει εἰς κάλυψιν περιπλέον δαπανῶν, μὴ προβλεπομένων ἐν αὐτῷ. Ἐγώ, ἀντιπαραβαλὼν ἤδη τὸ σύνολον τῶν ποσῶν αὐτῶν, τῶν ἀναγραφομένων ὑπὸ τὰ διάφορα κεφάλαια τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1893, ὅπερ ἀνέρχεται εἰς 1,664,417, πρὸς τὸ σύνολον τῶν αὐτῶν ποσῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως τοῦ 1890, τὸ ἀνερχόμενον εἰς 1,153,084 δρ., ἀνεῦρον μεταξὺ αὐτῶν διαφορὰν ἐκ 511,333, ἥτις καταδεικνύει ἔνθεν μὲν τὰς εἰκονικὰς οἰκονομίας, εἰς ἃς προέβη ὁ κ. Τσαμαδὸς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1893, ἔνθεν δὲ τὸ ἀδύνατον τοῦ νὰ περισσεύσῃ τι πλέον ἐξ αὐτοῦ πρὸς κάλυψιν τῶν ἀπροβλέπτων δαπανῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἠθέλησε νὰ δικαιολογηθῇ τότε, ἀπαντήσας εἰς ἐμέ, ὅτι νῦν θὰ μείνῃ μεγαλείτερον ποσὸν ἀδιάθετον ἐκ τῶν χορηγουμένων πιστώσεων, διότι ἡ δύναμις τοῦ στρατοῦ ἠλαττώθη, κατ’ ἀκολουθίαν ἰδίᾳ τοῦ περιορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπὸ τὰ ὅπλα ὑπηρετούντων κληρωτῶν. Ἀλλ’ ἡ ἐλάττωσις τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ συνεπήγαγε καὶ τὴν μείωσιν τῶν διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ ζητουμένων πιστώσεων. Ἀφοῦ δὲ αἱ πιστώσεις αὗται ἔχουσι μειωθῆ οὕτω, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μείνῃ ἐξ αὐτῶν ἀπραγματοποίητον ποσόν, κατὰ 511,333 ἀνώτερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπραγματοποιήθη τὸ 1890, ὅτε αἱ πιστώσεις ἦσαν πολὺ μᾶλλον ἐξωγκωμέναι, λόγῳ τῆς τότε ἀνωτέρας δυνάμεως τοῦ στρατοῦ; Καὶ ἄλλως, Κύριοι, τὸ 1890 εἴχομεν ἀπειρίαν κανονικῶν ἀδειῶν, τὰς ὁποίας δὲν ἔχομεν πλέον τὴν σήμερον, νῦν δέ, ὅτε ἡ δύναμις τοῦ στρατοῦ ἠλαττώθη κατὰ χιλιάδας, θὰ ἐλαττωθῶσιν ἀναλόγως καὶ αἱ κεναὶ θέσεις, λόγῳ ἀδειῶν τοὐλάχιστον κατ’ ἀκολουθίαν ἔπρεπε καὶ τὸ ποσόν, ὅπερ θὰ μείνῃ ἐντεῦθεν ἀπραγματοποίητον, νὰ προϋπολογισθῇ κατώτερον ἢ τὸ 1890. Καὶ ἐν τούτοις προϋπολογίζεται αὐτὸ κατὰ 511,333 δρ. ἀνώτερον ἐκείνου! Ἐγὼ ὅμως, Κύριοι, ἐν ἐπιγνώσει τοῦ ἐλλείμματος, ὅπερ μέλλει νὰ παρουσιάσῃ οὕτως ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1893, ὑπέδειξα ἤδη διαφόρους οἰκονομίας ἐν αὐτῷ, κατὰ τὴν γενικὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, οἰκονομίας ὑπερβαινούσας τὰς 800,000 δρ. καὶ δυναμένας οὐ μόνον τὸ ἔλλειμμα αὐτοῦ νὰ καλύψωσιν, ἀλλὰ καὶ πλεόνασμα ν’ ἀφήσωσιν ἐξ ἑκατοστύων χιλιάδων. Τὸ πλεόνασμα τοῦτο, ἐὰν εἰσήγοντο αἱ ὑπ’ ἐμοῦ προταθεῖσαι οἰκονομίαι, θὰ ἐπέτρεπεν ἡμῖν καὶ τὴν ἀφομοίωσιν τοῦ μισθοῦ ὅλων τῶν ἀξιωματικῶν διὰ τῆς χορηγήσεως τοῦ αὐτοῦ μηνιαίου ποσοῦ εἰς τοὺς αὐτοὺς βαθμοὺς τῶν διαφόρων ὅπλων. Θὰ πληρώσωμεν κατὰ τὴν νῦν μισθοδοσίαν, ὡς ὑπέδειξα ἤδη, 5,027,990. Ἄν ὅμως καθιερώσωμεν ἐπὶ τῶν συνταγματαρχῶν ὅλων τῶν ὅπλων μισθὸν 500 δραχ. κατὰ μῆνα, ἐπὶ τῶν ἀντισυνταγματαρχῶν 450, ἐπὶ τῶν ταγματαρχῶν 400, ἐπὶ τῶν λοχαγῶν, ἄνευ διακρίσεως αʹ καὶ βʹ τάξεως, 260, ἐπὶ τῶν ὑπολοχαγῶν 180, ἐπὶ τῶν ἀνθυπολοχαγῶν καὶ ἀρχιτεχνιτῶν ἀνὰ 160, θὰ πληρώνωμεν ἐν ὅλῳ ἐτησίως 5,146,200 δραχ., ἤτοι μόλις 118,210 ἐπὶ πλέον τοῦ ποσοῦ ἐκείνου, ὅπερ πληρόνομεν νῦν, ποσὸν δηλαδή, ὅπερ πολλαπλῶς θὰ ἐκαλύπτετο διὰ τῶν ὑπ’ ἐμοῦ ὑποδειχθεισῶν οἰκονομιῶν. Οὕτω πως ἐννοοῦμεν ἡμεῖς, Κύριοι, τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τῆς ἀφομοιώσεως τῆς μισθοδοσίας τῶν ἀξιωματικῶν, λύσιν ἱκανοποιοῦσαν αὐτοὺς πληρέστατα καὶ αἴρουσαν ἐκ τοῦ μέσου τὴν πρώτην καὶ κυρίαν ἀφορμὴν τῶν δυσαρεσκειῶν αὐτῶν. Ὡς πρὸς τὸ ἕτερον ζήτημα, τὸ τῆς παραγκωνίσεως ἐν τοῖς προβιβασμοῖς ἀξιωματικῶν ὡρισμένων ὅπλων, παρατηρῶ ὅτι καλὸν θὰ ἦτο νὰ μὴ γεννηθῶσι τὰ ὑφιστάμενα παράπονα καὶ νὰ μὴ πιστευθῇ παρά τινος, ὅτι γίνεται διάκρισις μεταξὺ εὐνοουμένων καὶ μὴ εὐνοουμένων ὅπλων. Ἀφοῦ ὅμως τὰ παράπονα ταῦτα ἀνεφύησαν, ὡς μὴ ὤφελεν, ἀφοῦ εὗρον ἤδη αὐτὰ εὐγλώττους διερμηνεῖς καὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν συναδέλφων μας, ἀφοῦ ἔχει ἤδη παρεισχωρήσει εἰς τὰς τάξεις τῶν ἀξιωματικῶν, ὡς δὲν θ’ ἀμφιβάλλῃ πλέον καὶ αὐτὸς ὁ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς, ἡ πεποίθησις ὅτι γίνεται διάκρισις μεταξὺ εὐνοουμένων καὶ μὴ εὐνοουμένων ὅπλων, μεθ’ ὅλα ταῦτα θὰ ἐπλανᾶτο ὁ κ. Τσαμαδὸς, ἐὰν ἐνόμιζεν, ὅτι καὶ τὴν πεποίθησιν ταύτην ἀνέτρεψε καὶ τὰ παράπονα διεσκέδασεν, εἰπὼν ὅσα εἶπεν ἤδη, ἀπαντῶν πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Φθιώτιδος συνάδελφον. Οὐδεὶς ἀρνεῖται, ὅτι ἠδικήθησαν πάλαι ποτὲ ἐν τῇ προαγωγῇ πολλοὶ τῶν ἀξιωματικῶν τῶν τεχνικῶν ὅπλων· ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι λόγος, ὅπως ἀδικῶνται νῦν οἱ ἀξιωματικοὶ ἄλλων ὅπλων. Ἀφοῦ μάλιστα κατεβλήθη ἤδη προσπάθεια καὶ ἐξευρέθη ὁ τρόπος, καθ’ ὃν ἱκανοποιήθησαν τὰ πρὶν ἠδικημένα τεχνικὰ ὅπλα, διατὶ νὰ μὴ γείνῃ νῦν τὸ αὐτὸ καὶ ὡς πρὸς τὰ νῦν ἀδικούμενα ὅπλα; Ὑπεδείχθη ἤδη ὁ τρόπος, καθ’ ὃν γινομένων ἐν τῷ μέλλοντι τῶν προβιβασμῶν εἰς γενικὰς θέσεις ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀρχαιότητος ἀδιακρίτως ὅπλου, κατὰ τὸ παράδειγμα τῆς Γαλλίας, θὰ ἐτίθεντο ἐκποδὼν αἱ νῦν προτιμήσεις τούτου ἢ ἐκείνου τοῦ ὅπλου. Ἀλλ’ ὅπως νῦν ἀμέσως ἱκανοποιηθῶσι κατὰ τὸ δυνατὸν τὰ δίκαια παράπονα τῶν ἀδικουμένων, καλὸν θὰ ἦτο νὰ γείνωσι δεκταὶ αἱ σχετικαὶ προτάσεις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Φθιώτιδος Βουλευτοῦ...

§84ΔΡΟΣΙΝΟΣ. Πῶς συμβιβάζετε τώρα τὴν ἰδέαν σας περὶ πολυτελείας τῶν στελεχῶν μὲ τὸ ζήτημα τῆς προαγωγῆς τῶν ἀξιωματικῶν;

§85ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐν πρώτοις δὲν ὁμιλῶ περὶ τοῦ ἡμετέρου, ἀλλὰ περὶ τοῦ ἐν ἰσχύϊ συστήματος, ὑποδεικνύων τίνα τὰ δέοντα γενέσθαι ἐπὶ τῇ βάσει τούτου. Ἀλλὰ καὶ κατὰ τὸ ἡμέτερον σύστημα δὲν θ’ ἀπεκλείετο ἡ ἱκανοποίησις μιᾶς ἀδικίας, τοὐναντίον μάλιστα καὶ θὰ προελαμβάνετο ἴσως αὕτη ἐκ τοῦ προτέρου. Ἀλλ’ ἐγὼ ἔρχομαι νῦν ἀκριβῶς ν’ ἀποδείξω, πῶς ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Φθιώτιδος θὰ συνεβιβάζετο πρὸς τὴν περὶ οἰκονομιῶν γνώμην ἡμῶν, πῶς δηλαδὴ ἄνευ αὐξήσεως δαπάνης διὰ τὸ Κράτος θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἱκανοποιηθῶσι τὰ δίκαια παράπονα τῶν ἀδικουμένων ἀξιωματικῶν. Ἀπέναντι οἰκονομιῶν πολλαπλασίων τῆς δαπάνης ταύτης, ἃς θὰ καταδείξω νῦν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῆς προτάσεως τοῦ κ. Κρίτσα. Διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, Κύριοι, ἐπέρχεται οἰκονομία τις μόνον διὰ τῆς καταργήσεως τῶν στρατιωτικῶν ἱερέων καὶ τῶν μουσικῶν τοῦ στρατοῦ, πλὴν μιᾶς μόνης, τῆς τῆς φρουρᾶς τῶν Ἀθηνῶν. Αἱ στρατιωτικαὶ μουσικαὶ δὲν χρησιμεύουσι μόνον πρὸς ψυχαγωγίαν τοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ καὶ πρὸς ἀνάπτυξιν τοῦ μουσικοῦ αἰσθήματος τοῦ λαοῦ, ὅστις πάσας τὰς δαπάνας τοῦ Δημοσίου καταβάλλει ἐν ἱδρῶτι τοῦ προσώπου του. Ἡ Κυβέρνησις θεωρεῖ περιττὴν τῆς ἀπόλαυσιν ταύτην καὶ διὰ τὸν στρατὸν καὶ διὰ τὸν λαὸν, ἴσως δὲ ὑπολαμβάνει τὰς στρατιωτικὰς μουσικὰς ὡς ἀσυγχώρητον πολυτέλειαν, δυναμένην ν’ ἀναπληρωθῇ κάλλιστα ὑπὸ τῶν ἐγχωρίων ὀργάνων, τῶν ἄλλως βαρβαροφώνων καλουμένων. Πλὴν τοῦτο εἶναι ζήτημα καλαισθησίας, καὶ ὡς τοιοῦτον ἀνεπίδεκτον πολλῆς συζητήσεως· διὸ μεταβαίνω εἰς τὴν κατάργησιν τῶν στρατιωτικῶν ἱερέων. Οἱ εἰδικοὶ ἱερεῖς, Κύριοι, ἐθεωρήθησαν παντοῦ καὶ πάντοτε ἀπολύτως ἀναγκαῖοι διὰ τὸν στρατὸν, οὐ μόνον εἰς τὰ χριστιανικὰ, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ ἀλλόθρησκα Κράτη. Ὁ ἱερεὺς εἶναι ὁ ἀχώριστος σύντροφος τοῦ στρατιώτου, ὁ ἐν εἰρήνῃ διδάσκων καὶ ποδηγετῶν αὐτὸν εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντος, ἐν δὲ πολέμῳ ἐμπνέων εἰς αὐτὸν θάῤῥος καὶ πεποίθησιν καὶ κατὰ τὰς κρισίμους στιγμὰς τοῦ βίου του προσκομίζων εἰς αὐτὸν τὴν παρηγορίαν. Ὁμολογῶ ὅτι μέχρι τοῦδε δὲν εἶχε δοθῆ πολλὴ προσοχὴ περὶ τὴν ἐκλογὴν τῶν στρατιωτικῶν ἱερέων. Ἀλλὰ καθ’ ὃν χρόνον ἀπεκτήσαμεν ὁπωσδήποτε εὐπαιδεύτους κληρικοὺς, δυναμένους κάλλιστα νὰ καταλάβωσι καὶ πληρώσωσιν ἐπαρκῶς τὰς τοιαύτας θέσεις, ἦτο ἄτοπος καὶ ὅλως ἀδικαιολόγητος ἡ κατάργησις. Μὴ νομίσητε δὲ, ὅτι ἐπέρχεται καὶ πολλοῦ λόγου ἀξία οἰκονομία διὰ τῆς τοιαύτης καταργήσεως. Ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγράφεται ὡς δαπάνη διὰ τοὺς ἰδιώτας ἱερεῖς τοῦ στρατοῦ ἐκ δρ. 5,000. Ἡ πραγματοποιηθησομένη ὅμως δαπάνη θ’ ἀνέλθῃ εἰς τὸ τριπλάσιον τοὐλάχιστον. Διότι κατὰ τὸ παρὸν νομοσχέδιον, θὰ διορισθῶσι 30 ἰδιῶται ἱερεῖς εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν νομῶν καὶ εἰς τὰς ἕδρας τῶν συνταγμάτων καὶ στρατιωτικῶν Σχολῶν, οἵτινες, πρὸς 25 δραχμὰς τὸν μῆνα, θ’ ἀπαιτήσωσιν ἐτησίαν δαπάνην ἐξ 9,000 δραχμῶν, 10 δὲ ἱερεῖς θὰ διορισθῶσιν ἐν ταῖς φρουραῖς τῶν ἑδρῶν τῶν μὴ ἐν πρωτευούσαις νομῶν σταθμευόντων αὐτοτελῶν ἢ ἀπεσπασμένων ταγμάτων, οἵτινες, πρὸς 15 δρ. τὸν μῆνα, θ’ ἀπαιτήσωσιν ἐτησίαν δαπάνην ἐκ 1800 δραχμῶν. Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ τὰς ἰδιαιτέρας ἱεροτελεστίας τοῦ στρατοῦ, δι’ ἃς καὶ πρὶν ἐδαπανῶντο, ἐκτὸς τοῦ μισθοῦ τῶν στρατιωτικῶν ἱερέων, 5,000 δρ. Αἱ ἱεροτελεστίαι αὗται εἶναι οἱ 12 ἁγιασμοὶ ἐτησίως δι’ ἕκαστον τμῆμα στρατοῦ πρὸς 1 δρ. ἕκαστος, αἱ ὁρκωμοσίαι τῶν ἀνακατατασσομένων ὑπαξιωματικῶν πρὸς 1 δραχμὴν, αἱ ἐξομολογήσεις πρὸς 10 δραχμὰς δι’ ἕκαστον λόχον καὶ πρὸς 5 δι’ ἕκαστον τμῆμα καὶ πρὸς 1 δραχμὴν δι’ ἑκάστην θανήν. Πάντα ταῦτα συμποσοῦνται εἰς 15 περίπου χιλιάδας δραχμῶν, ἀντὶ τῶν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγραφομένων 5 χιλιάδων. Οἰκονομίαι, Κύριοι, καὶ οἰκονομίαι ἀληθεῖς ἄνευ οὐσιώδους ζημίας τῆς ὑπηρεσίας ἠδύναντο νὰ ἐπιτευχθῶσι διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου αἱ ἑξῆς. Ἐν πρώτοις εἶναι δυνατὸν νὰ περιορισθῶσιν οἱ ὑπενωμοτάρχαι τῆς πεζῆς χωροφυλακῆς ἐκ 420, δι’ ὅσους ἀναγράφεται πίστωσις καὶ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, εἰς 210 μόνον, ὅσαι εἶναι καὶ αἱ ἐνωμοτίαι. Ἀφοῦ διὰ τὰς ἐφίππους ἐνωμοτίας μὲ 16 ἄνδρας καὶ 16 ἵππους ἀρκεῖ εἷς ὑπενωμοτάρχης, νομίζω ὅτι ὑπεραρκεῖ οὗτος διὰ τὰς πεζὰς ἐνωμοτίας.

§86ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἀλλ’ αἱ ἐνωμοτίαι ὑποδιαιροῦνται εἰς τρία τμήματα χάριν τῆς ὑπηρεσίας.

§87ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Διὰ τοῦτο ἔχομεν ἐφ’ ἑκάστης ἐνωμοτίας ἕνα ἐνωμοτάρχην, ἕνα ὑπενωμοτάρχην καὶ δύο πρώτης τάξεως χωροφύλακας, οἵτινες δύνανται νὰ τεθῶσι κάλλιστα ἐπὶ κεφαλῆς τμημάτων.

§88ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Δὲν εἶναι ἱκανοὶ οἱ πρώτης τάξεως χωροφύλακες πρὸς τοῦτο.

§89ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ ὅμως τίθενται καὶ αὐτοὶ πολλάκις ἐπὶ κεφαλῆς τμημάτων καὶ ἁπλοῖ χωροφύλακες. Ὅτι δὲ αἱ ἐνωμοτίαι δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην δύο ὑπενωμοταρχῶν, ἀπόδειξις ὅτι μέχρι τοῦδε εἶχον ἀνὰ ἕνα μόνον, οἱ δὲ πλεονάζοντες τῶν 210 ὑπενωμοταρχῶν χρησιμεύουσιν ὡς γραφεῖς τῶν μοιραρχιῶν. Πλὴν διατὶ νὰ μὴ γείνωσι γραφεῖς ἁπλοῖ ὁπλῖται, ἀφοῦ πλεῖστοι ὅσοι ἐγγράμματοι κληρωτοὶ μετατίθενται νῦν εἰς τὴν χωροφυλακήν; Ἑτέραν οἰκονομίαν ἐν τῇ χωροφυλακῇ ἔχω νὰ ὑποδείξω ἐν τῇ καταργήσει τῶν τριῶν ἀντισυνταγματαρχῶν ἐπιθεωρητῶν αὐτῆς. Μετὰ τὴν ψηφισθεῖσαν ἀνασύστασιν τοῦ ἀρχηγείου τῆς χωροφυλακῆς, ὅπερ θὰ ἔχῃ καὶ τὴν ἐπιθεώρησιν αὐτῆς, εἶναι ὅλως περιττοὶ οἱ τρεῖς ἀντισυνταγματάρχαι ἐπιθεωρηταὶ αὐτῆς. Ἐκ τῆς καταργήσεως αὐτῶν θὰ προέλθῃ οἰκονομία 16,920 δραχμῶν. Διὰ παραπλήσιον λόγον θεωρῶ περιττὰς καὶ τὰς ἐπιθεωρήσεις τοῦ μηχανικοῦ καὶ πυροβολικοῦ, καθ’ ὃν χρόνον ἔχομεν τὰς γενικὰς ἐπιθεωρήσεις τῶν τριῶν ἀρχηγείων τοῦ στρατοῦ.

§90ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Διατὶ ἐπανέρχεσθε ἐπὶ τῶν ἐπερωτήσεών σας, εἰς ἃς ἀπήντησα ἐν καιρῷ;

§91ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἰς ἐμὲ βεβαίως δὲν ἀπηντήσατε περὶ τούτου.

§92ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Λησμονεῖτε.

§93ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀπηντήσατε εἰς ἄλλον Βουλευτὴν, ἐπερωτήσαντα περὶ τούτου, οὐχὶ δὲ εἰς ἐμὲ, ὅστις οὐδέποτε σᾶς ἐπηρώτησα περὶ τῶν εἰδικῶν ἐπιθεωρήσεων τοῦ μηχανικοῦ καὶ πυροβολικοῦ. Ἐγὼ νῦν ἐρωτῶ ὑμᾶς: διατὶ, ἔχοντες τὴν γενικὴν ἐπιθεώρησιν τῶν ἀρχηγείων, ἐπιμένετε καὶ εἰς τὴν εἰδικὴν ἐπιθεώρησιν τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος ὅπλων;

§94ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἀπήντησα.

§95ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τοῦτο δὲν κωλύει ὑμᾶς νὰ ἐπαναλάβητε καὶ νῦν τὴν τότε ἀπάντησίν σας. Ἐγὼ ὅμως σᾶς λέγω, ὅτι, ἂν θεωρῆται ἀναγκαία ἡ εἰδικὴ ἐπιθεώρησις τῶν διαφόρων ὅπλων, πρέπει νὰ καθιερωθῇ αὕτη καὶ ἐπὶ τοῦ πεζικοῦ καὶ ἐπὶ τοῦ ἱππικοῦ, καὶ νὰ μὴ περιορίζηται εἰς μόνον τὸ μηχανικὸν καὶ πυροβολικόν. Ἀλλ’ ἐγὼ νομίζω αὐτὰς περιττὰς, ἀφοῦ οἱ ἀρχηγοί, ἅμα τῇ προαγωγῇ των εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ στρατηγοῦ, θεωροῦνται ὡς ἐξελθόντες ἐκ τῆς εἰδικότητος τοῦ ὅπλου των καὶ ὡς ἀνήκοντες εἰς τὴν γενικότητα ὅλων τῶν ὅπλων, ἀφοῦ ἄλλως τε εἰς τὰ ἀρχηγεῖα εἶναι προσκεκολλημένοι ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ τῶν διαφόρων ὅπλων, δυνάμενοι νὰ ὑποβοηθήσωσιν αὐτοὺς εἰς τὴν ἐπιθεώρησιν τούτων. Ἐγὼ ὡς ἐκ περισσοῦ νομίζω, ὅτι εἶναι ἔλλειψις εὐλαβείας πρὸς τὸν ἕνα τοὐλάχιστον τῶν ἀρχηγῶν τοῦ στρατοῦ, τὸν ἑδρεύοντα ἐν Ἀθήναις νὰ μὴ θεωρῆτε αὐτὸν ἱκανὸν πρὸς ἐπιθεώρησιν τῶν τεχνικῶν ὅπλων. Περιττὰ θεωρῶ καὶ τὰ Συμβουλευτικὰ τμήματα τοῦ μηχανικοῦ καὶ πυροβολικοῦ, ἅτινα ἀπαρτίζονται ἐπ’ ἐκείνου μὲν ἐκ 2 ἀντισυνταγματαρχῶν, 2 ταγματαρχῶν, 2 λοχαγῶν, 2 ὑπολοχαγῶν, 6 ὑπαξιωματικῶν γραφέων καὶ 2 στρατιωτῶν, ἐπὶ τούτου δὲ ἐξ 1 ἀντισυνταγματάρχου, 1 ταγματάρχου, 1 λοχαγοῦ, 2 σχεδιαστῶν ὑπαξιωματικῶν, 1 στρατιώτου καὶ 2 γραφέων. Τῶν τμημάτων αὐτῶν προορισμὸς εἶναι κατὰ τὸ Β. Διάταγμα τῆς 17 Ἰουλίου καὶ 16 Νοεμβρίου 1887 ἡ μελέτη τοῦ ὀργανισμοῦ ἐν γένει τῶν οἰκείων σωμάτων καὶ ἡ σύνταξις κανονισμῶν κλπ.

§96ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Αὐτὸς μόνον εἶναι ὁ προορισμός των;

§97ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἔχουσι καὶ ἄλλα ἔργα, τὰ ὁποῖα ὅμως, ὡς γινώσκετε κάλλιον ἐμοῦ, οὐδέποτε ἐξετέλεσαν. Προκειμένου λοιπὸν μόνον περὶ μελέτης ὀργανισμῶν καὶ συντάξεως κανονισμῶν, δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην τοιούτων καὶ τὰ ἄλλα ὅπλα, ἰδίᾳ τὸ πεζικόν; πρὸς τί ἡ τοιαύτη διάκρισις ὑπὲρ τῶν τεχνικῶν ὅπλων; Δὲν θὰ ἦτο προτιμότερον διὰ τὴν σύνταξιν ὀργανισμῶν καὶ κανονισμῶν νὰ ἱδρυθῇ ἓν γενικὸν Συμβουλευτικὸν τμῆμα ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν; Διατὶ δὲ νὰ ἔχωσιν οἱ 18 ταγματάρχαι πρόεδροι τοῦ οἰκονομικοῦ (10 τῶν συνταγμάτων τοῦ πεζικοῦ, ἀνὰ 3 τῶν συνταγμάτων τοῦ πυροβολικοῦ καὶ ἱππικοῦ καὶ ἀνὰ 1 τοῦ συντάγματος τοῦ μηχανικοῦ καὶ τῆς διευθύνσεως τοῦ ὑλικοῦ πολέμου) ἵππους, νὰ μὴ ἔχωσι δὲ τοιούτους οἱ ταγματάρχαι πρόεδροι τῶν στρατολογικῶν συμβουλίων, ἀφοῦ μάλιστα οὗτοι, χάριν τῆς κληρώσεως, περιοδεύουν ἀνὰ τοὺς νομούς;

§98ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Διότι οἱ ταγματάρχαι πρόεδροι τοῦ οἰκονομικοῦ ὑπηρετοῦσιν ἐπὶ ἓν μόνον ἔτος εἰς τὰς θέσεις ταύτας, μεθ’ ὃ ἐπανέρχονται εἰς τὴν συνήθη ὑπηρεσίαν των.

§99ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Πρὸς τί νὰ ἔχωσιν ἵππους οἱ στρατοδίκαι; Δὲν δύνανται πεζοὶ νὰ μεταβαίνωσιν ἐκ τῶν οἰκιῶν των εἰς τὸ Στρατοδικεῖον;

§100ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἔχουσι τοὺς ἵππους, ὡς ἐκ τοῦ σώματος, εἰς ὃ ἀνήκουσιν.

§101ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀλλ’ ἐγὼ εὑρίσκω πολυτέλειαν τοὺς 4 ἀντεισηγητὰς λοχαγοὺς διὰ τὰ δύο Στρατοδικεῖα. Δὲν ἀρκοῦσιν οἱ δύο ἐξ αὐτῶν, ὅπως διεκπεραιῶσι τὴν ἐπιβαλλομένην εἰς αὐτοὺς ἐργασίαν ὁμοῦ μετὰ τῶν δύο ταγματαρχῶν εἰσηγητῶν; Ἐνταῦθα γενόμενος τοῦ λόγου, ὀφείλω νὰ παρατηρήσω τινὰ ἰδιαιτέρως ὡς πρὸς τὸ Σχολεῖον τῶν Εὐελπίδων, ἀπαντῶν εἰς ὅσα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀντεῖπεν εἰς ἐμὲ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ οἰκείου νομοσχεδίου. Ἐγὼ παρετήρησα τότε, ὅτι ἀναγράφονται 15 ἕδραι ἰδιωτῶν καθηγητῶν· ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅμως διημφισβήτησε τοῦτο, εἰπὼν ὅτι αἱ ἕδραι αὗται περιωρίσθησαν εἰς 8, ἐξ ὧν αἱ 5 εἶναι τῶν Ἑλληνικῶν, αἱ δὲ τρεῖς...

§102ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Οἱ 5 εἶναι ἰδιῶται καθηγηταί, οἱ ὁποῖοι διδάσκουσιν ὄχι μόνον Ἑλληνικὰ, ἀλλὰ καὶ Γαλλικὰ, φυσικήν, χημείαν κλπ.

§103ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἔχω ἐνταῦθα ἀκριβῆ πίνακα τῶν ἰδιωτῶν καθηγητῶν τοῦ Στρατιωτικοῦ Σχολείου τῶν Εὐελπίδων, ἐξ οὗ συνάγεται, ὅτι διδάσκουσιν ἰδιῶται καθηγηταί, εἰς ἱστορίαν, χωρὶς νὰ ἦναι οὗτος βεβαίως εἰδικὸς ἱστορικὸς, δι’ ὃ ἠδύνατο κάλλιστα ν’ ἀναπληρωθῇ ὑφ’ ἑνὸς ἀξιωματικοῦ....

§104ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἔχει σύνταξιν ἀνωτέραν.

§105ΕΥΤΑΞΙΑΣ. .. Ἕτερος ἰδιώτης καθηγητὴς διδάσκει Ἑλληνικά. Ἀλλὰ, Κύριοι, τὴν σήμερον οἱ κατατασσόμενοι εἰς τὴν Σχολὴν τῶν Εὐελπίδων ἔχουσι διανύσει τὰς ἐγκυκλίους σπουδάς των, καὶ ὅπως καὶ οἱ φοιτηταὶ τῆς Ἰατρικῆς, τῆς Νομικῆς, ἢ τοῦ Πολυτεχνείου, δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην πλέον γενικῶν μαθημάτων, ἀλλὰ μόνον τῶν εἰδικῶν μαθημάτων τῆς ἐπιστήμης των, οὕτω καὶ οἱ Εὐέλπιδες, ὡς διακούσαντες ἤδη ὅλα τὰ ἀναγκαῖα γενικὰ μαθήματα ἐν τῷ Γυμνασίῳ ἢ τῷ Προτύπῳ Λυκείῳ, δὲν ἔχουσι πλέον ἀνάγκην νὰ διδαχθῶσιν ἑλληνικὰ παρ’ εἰδικῶν καθηγητῶν. Ἕτερος καθηγητὴς ἰδιώτης διδάσκει κατώτερα μαθηματικά. Ἐγὼ παρετήρησα τότε, ὅτι πολλοὶ ἀξιωματικοὶ τοῦ Μηχανικοῦ καὶ τοῦ Πυροβολικοῦ ἠδύναντο κάλλιστα νὰ διδάξωσιν αὐτὰ, ἀφοῦ μάλιστα ἤδη εἷς ἀξιωματικὸς τοῦ πυροβολικοῦ, ὁ ταγματάρχης κ. Λαπαθιώτης, διδάσκει εὐδοκίμως τὰ ἀνώτερα μαθηματικά. Ὁ κ. Τσαμαδὸς ἀντεῖπεν ὅτι δὲν ὑπάρχουσιν ἄλλοι ἀξιωματικοὶ κατάλληλοι εἰς τοῦτο...

§106ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ὑπάρχουσιν, ἀλλὰ δὲν θέλουσιν.

§107ΕΥΤΑΞΙΑΣ. .. Ἐγὼ ὅμως τῷ ἀναφέρω νῦν τοὺς λοχαγοὺς τοῦ μηχανικοῦ κ. κ. Δούσμανην Β., Πίσσαν Εὐστράτιον καὶ Πολίτην Μάνον, ἐξ ὧν ὁ τελευταῖος μάλιστα εἶναι, νομίζει τις, ἐπίτηδες πλασμένος διὰ τὴν διδασκαλίαν τῶν μαθηματικῶν, προσέτι δὲ τοὺς λοχαγοὺς τοῦ πυροβολικοῦ κ.κ. Ζαφειρόπουλον Ζαφείριον καὶ Ἰωάννου Ἰωάννην καὶ τὸν ὑπολοχαγὸν τοῦ μηχανικοῦ κ. Νίδερ Κωνσταντῖνον. Καὶ τὸν ἰδιώτην καθηγητὴν τῆς χημείας ἠδύναντο κάλλιστα ν’ ἀναπληρώσωσιν οἱ στρατιωτικοὶ φαρμακοποιοὶ κ. κ. Βράτιμος καὶ Κορνάρος, οἱ ἀποσταλέντες εἰς Παρισίους πρὸς ἰδιαιτέραν μόρφωσιν ἐν τῇ χημείᾳ. Καὶ τὸν ἰδιώτην καθηγητὴν τῆς Γαλλικῆς ἠδύναντο ἐπίσης ν’ ἀναπληρώσωσιν ἀξιωματικοὶ εἰδήμονες τῆς γλώσσης ταύτης, ὡς ὁ κ. Ραγκαβῆς, ἢ οἱ πτυχιοῦχοι αὐτῆς κ. κ. Ράγκος καὶ Διαμαντόπουλος. Καὶ τὸν διδάσκαλον τῆς ξιφασκίας ἠδύνατο ἐπίσης ν’ ἀναπληρώσῃ εἷς ἀξιωματικὸς, ὡς ὁ κ. Μηλιώτης, καὶ τοὺς τῶν τοπογραφικῶν σχεδιάσεων, πρὸς δὲ τὸν καλλιγράφον καὶ λιθογράφον στρατιωτικοὶ ἱκανοὶ περὶ τὰ τοιαῦτα. Κατὰ ταῦτα, Κύριοι, θὰ εἴχομεν ἐπὶ τῇ βάσει τροποποιήσεων τοῦ ὀργανικοῦ νόμου, γινομένων ἐν τῷ προκειμένῳ νομοσχεδίῳ, τὰς ἑξῆς οἰκονομίας:

Ἀπέναντι δὲ τῶν οἰκονομιῶν τούτων προτείνονται:

Τὸ ποσὸν τοῦτο εἶναι βεβαίως ἐλάχιστον ἀπέναντι τῶν ἐκ 206,124 δραχμῶν οἰκονομιῶν. Ὡς παρατηρεῖτε, καὶ μεθ’ ὅλην τὴν ὑποδεικνυομένην προαγωγὴν ἀξιωματικῶν τινων τοῦ πεζικοῦ, ἡμεῖς δὲν ἐννοοῦμεν νὰ ἐξέλθωμεν τῶν ὁρίων τῶν οἰκονομιῶν, ὑπὲρ ὧν εἴμεθα κεκηρυγμένοι. Τὰς προτάσεις ταύτας ἐλπίζω νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς, διότι δι’ αὐτῶν, ἐνῷ ἐπιτυγχάνονται ἀφ’ ἑνὸς οἰκονομίαι, ἀφ’ ἑτέρου ἱκανοποιοῦνται ἐν μέρει καὶ τὰ δίκαια παράπονα τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ἐκλείπουσιν αἱ δυσαρέσκειαι.

§108ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ....

§109ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἶναι δυσαρέσκειαι αὗται, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, τὰς ὁποίας δὲν ἐγεννήσαμεν, οὐδὲ συνδαυλίζομεν ἡμεῖς. Ἡ Κυβέρνησίς σας, ἡ ἀπὸ δεκαετίας ἤδη διέπουσα τὰς τύχας τῆς χώρας, ἐγέννησεν αὐτάς. Εἶναι δὲ ἀρκετὰ σοβαραὶ, ὥστε νὰ μὴ κινῶσι τὸ μειδίαμά σας· εἶναι σοβαρώτεραι ἢ ὅσον τὰς φαντάζεται καὶ αὐτὸς ὁ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν συνάδελφός σας, καὶ δύνανται, ἂν δὲν προληφθῶσιν ἐγκαίρως, ἂν δὲν ἀρθῶσιν ὡς τάχιστα ἐκ τοῦ μέσου, νὰ προσλάβωσι διαστάσεις μεγαλειτέρας, εἰ μή τι ἄλλο, τοὐλάχιστον ἐπὶ ζημίᾳ τοῦ στρατοῦ ἀνυπολογίστῳ. Ἡμεῖς ζητοῦμεν νὰ σβέσωμεν, ἐνόσῳ εἶναι ἔτι καιρὸς, τὴν δᾷδα τῆς διχονοίας, ἣν σεῖς ἐῤῥίψατε εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατεύματος. Ἡμεῖς ζητοῦμεν νὰ θέσωμεν ἐκποδὼν τὴν πέτραν τοῦ σκανδάλου, νὰ ἄρωμεν ἐκ τοῦ μέσου τὴν ἀναφυεῖσαν δυσπιστίαν καὶ ν’ ἀποκαταστήσωμεν τὴν διασαλευθεῖσαν σύμπνοιαν μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν ἐπ’ ἀγαθῷ τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ τόπου. Ἂν δὲν εἰσακουσθῶμεν, ἔστε βέβαιοι, ὅτι σεῖς πρῶτοι θὰ μεταμεληθῆτε πικρῶς διὰ τοῦτο.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§111ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μίαν πληροφορίαν θὰ ζητήσω παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Αἱ 210 ἐνωμοτίαι τῶν πεζῶν χωροφυλάκων καὶ αἱ 16 τῶν ἐφίππων εἶναι αὐταὶ αἱ σήμερον κατὰ τὸν ὀργανισμὸν ἐν ἰσχύϊ; Ὑπάρχουσι σήμερον λειτουργοῦσαι αὗται συμπεπληρωμέναι;

§112ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Μάλιστα.

§113ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τότε νομίζω, ὅτι ὑπάρχει σφάλμα εἰς τὴν ἀναγραφὴν τοῦ ἀριθμοῦ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, διότι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀνδρῶν τῶν 210 πεζῶν ἐνωμοτιῶν ἀνέρχεται εἰς 3,780 ἄνδρας, τῶν δὲ 16 ἐφίππων ἐνωμοτιῶν εἰς 256, ἐν ὅλῳ εἰς 4,036 ἄνδρας· ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγράφεται δαπάνη διὰ μόνον 3,040 ἄνδρας, ὑπάρχει ἑπομένως διαφορὰ 1000 περίπου ἀνδρῶν. Ἐὰν πρόκηται νὰ λειτουργήσωσιν ἅπασαι αἱ ἐνωμοτίαι αὗται, πρέπει νὰ περιληφθῇ ἀρκοῦσα πίστωσις ἐν τῷ προϋπολογισμῷ.

§114ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Αἱ ἐνωμοτίαι ὑπάρχουσι καὶ εἶναι συμπεπληρωμέναι, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ στελέχη αὐτῶν, διότι οὐδέποτε ἡ μονὰς δύναται νὰ θεωρηθῇ συμπεπληρωμένη εἰς τὴν δύναμιν τὴν ἁπλῆν ἐκ στρατιωτῶν. Διότι τοῦτο ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς κατατάξεως. Ἔχομεν κατατάξεις δύο εἰδῶν, τὴν κατάταξιν καὶ τὴν ἀνακατάταξιν. Ἐκ τῆς ἀνακατατάξεως σήμερον δὲν πληροῦνται τὰ κενὰ, οὐχ ἧττον ἐνωμοτίαι ὑφίστανται, διότι ἐνωμοτίας λέγοντες ἐννοοῦμεν τὰ στελέχη.

§115ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Διὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐνωμοτιῶν ἀπαιτοῦνται 4,036 ἄνδρες, ἄρα πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ ἀριθμοῦ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀπαιτοῦνται 1000 περίπου ἄνδρες ἀνακατατασσόμενοι, δὲν ἔχομεν δὲ τοιούτους ἢ μόνον ἐλαχίστους, ἤτοι 100 περίπου.

§116ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Τόσοι εἶναι οἱ ἀνακατατασσόμενοι, διότι δὲν προσέρχονται, ἕνεκα τοῦ γλίσχρου τῆς μισθοδοσίας. Δι’ αὐτὸ δὲ ἐθέσαμεν εἰς τὸν νόμον 2,900 περίπου, ἐνῷ ἄλλοτε εἴχομεν μόνον 2,200.

§117ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι οὕτως ἡ χωροφυλακὴ καταντᾷ σχεδὸν μηδέν· διότι, ἂν χωροφύλακας ἐξ ἐπαγγέλματος, χωροφύλακας δυναμένους νὰ ἐκτελῶσι τὰ καθήκοντά των, δὲν ἔχωμεν ἄνω τῶν 100, εἶναι προτιμότερον νὰ τροποποιήσωμεν τὸ σύστημα· καταντῶμεν νὰ μὴ ἔχωμεν πλέον ἀληθῆ χωροφυλακὴν, ἀλλὰ μόνον μετονομάζομεν χωροφύλακας τοὺς ἁπλοῦς κληρωτούς.

§118ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἐὰν διὰ τῆς μεταβολῆς τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου ᾼΦΛΓʹ τὰ δύο τάγματα τὰ εὐζωνικὰ, τὰ ὁποῖα κατὰ τὸν ὀργανισμὸν τοῦ 1887 ἔμενον μόνον μὲ τὰ στελέχη, τὰ φέρῃ εἰς ἐνέργειαν. Ἐπίσης τὸν παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐξηγήσῃ τὴν αἰτίαν, διὰ τὴν ὁποίαν προβλέπει ἔκτακτον ἀνάγκην συμπληρώσεως τῆς χωροφυλακῆς καὶ προσαρτήσεως εἰς αὐτὴν εὐζώνων. Ποῖος εἶναι ὁ λόγος, ὅστις ἐνέπνευσε τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ τὴν Κυβέρνησιν περὶ τούτου;

§119ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Διότι ἔκρινα πρέπον τὰ δύο εὐζωνικὰ τάγματα, τῶν ὁποίων ἄλλοτε μόνον τὰ στελέχη ὑφίσταντο, νὰ τηρῶμεν ἐν ἐνεργείᾳ. Δὲν θὰ ἐπάγωσι δὲ δαπάνην ἀνωτέραν, διότι οἱ αὐτοὶ κληρωτοὶ, ἀντὶ νὰ διανέμωνται εἰς 6 εὐζωνικὰ τάγματα, θὰ διανέμωνται εἰς 8. Τοῦτο ἐπράξαμεν, διότι εὐκολύνει εἰς τὴν ὑπηρεσίαν πλειότερον, καθόσον θὰ ἔχωμεν πλειοτέρας μονάδας, ἤτοι λόχους πλειοτέρους ἐν ἐνεργείᾳ. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν ἐνίσχυσιν τὴν παρεχομένην εἰς τὴν χωροφυλακὴν ἐκ τῶν εὐζωνικῶν ταγμάτων, τὴν ἔχομεν ἐκ τῆς πείρας.

§120ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐκ τοῦ νόμου δὲν τὴν ἔχετε.

§121ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Τὴν προσθέτομεν εἰς τὸν νόμον ἐξαιρετικῶς, ἵνα ἐκλείψῃ ἡ ἀνωμαλία τοῦ νὰ ἀποσπῶμεν ἐκ τοῦ πεζικοῦ ἢ τῶν ἄλλων σωμάτων ἄνδρας πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς χωροφυλακῆς, ὁρίζοντες ὅτι, ἐὰν λάβῃ ἀνάγκην ἡ χωροφυλακὴ ἐνισχύσεως, ταύτην νὰ δίδωσιν ἀποκλειστικῶς τὰ τάγματα τῶν εὐζώνων· καὶ εἰς τοῦτο εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Λοκρίδος Βουλευτήν.

§122ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τὴν ἀπορίαν τοῦ κ. Καραπάνου περὶ τῆς ἐλλείψεως χωροφυλάκων τὴν συμπληροῖ ἡ διάταξις αὕτη τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς καὶ ἡ Κυβέρνησις μεταβάλλει τὸν ὀργανισμὸν τοῦ 1887, ἐν ἄρθρῳ 10 ἐδάφ. γʹ τοῦ ὁποίου ὑπάρχει διάταξις, καθ’ ἣν δύναται νὰ προσλάβῃ ὡς χωροφύλακας, ὅσους ἤθελεν, ἀνακατατασσομένους μετὰ εἰκοσάμηνον ὑπηρεσίαν. Δὲν αὐξάνετε τὸν ἀριθμὸν τῶν χωροφυλάκων τῶν μονίμων, διότι αὐτοὶ ἐδικαιοῦντο νὰ καταταχθῶσιν ἐπὶ διετεῖ θητείᾳ.

§123ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἐκ πείρας σᾶς λέγω, ὅτι οὐδεὶς κατετάχθη ποτέ.

§124ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐγὼ φρονῶ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου, εἶναι, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν, δὲν εἶναι ἐπίκαιρον νὰ γίνηται παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ὑπόδειξις, ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς ἐποχὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν εἶναι ἀνάγκη νὰ αὐξήσῃ ἡ εὐζωνικὴ δύναμις ἐν Ἑλλάδι καὶ ἡ χωροφυλακή.

§125ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Δὲν αὐξάνομεν τὰ τάγματα τῶν εὐζώνων.

§126ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Δύο τάγματα εὐζωνικὰ, τῶν ὁποίων ὑπάρχουν μόνον τὰ στελέχη σήμερον, τὰ καθιστᾶτε εἰς δύναμιν τακτικήν.

§127ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Διὰ τῶν αὐτῶν ἀνδρῶν· δὲν αὐξάνομεν τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀνδρῶν.

§128ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ τοιαύτη ἀρχὴ δὲν πρέπει νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο· οἱ εὔζωνοι εἶναι οἱ μᾶλλον ἀκατάλληλοι πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ χωροφύλακος· πρέπει ν’ αὐξήσῃ ὁ ἀριθμὸς τῶν χωροφυλάκων, ὅσον εἶναι δυνατὸν, οὐδέποτε ὅμως νὰ νομοθετηθῇ ἀρχὴ, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ δύνασθε ἑκάστοτε νὰ λαμβάνητε ἀριθμὸν ἀθρόον ἐκ τῶν εὐζώνων καὶ νὰ προσθέτητε αὐτὸν εἰς τὴν χωροφυλακήν. Οἱ εὔζωνοι εἶναι λαμπροὶ ἄνδρες πρὸς καταδίωξιν τῆς λῃστείας εἰς τὰ ὄρη, ἀλλὰ τὰ μάλιστα ἀκατάλληλοι διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ χωροφύλακος ἐν ταῖς πόλεσιν. Εὔχομαι νὰ μὴ ἀποδειχθῇ ἡ διάταξις αὕτη ἐπιβλαβὴς διὰ πολλοὺς λόγους. Ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ, νομίζω καθῆκόν μου νὰ ὑποστηρίξω τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου κ. ἐκ Φθιώτιδος συναδέλφου, ἥτις σήμερον ὑπεστηρίχθη καὶ ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἄργους κ. συναδέλφου, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ πλήρης ἀφομοίωσις, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ στρατοῦ ἁπάντων τῶν σωμάτων, καὶ ἀφοῦ περιλαμβάνετε ἐνταῦθα, ἐν τοῖς πίναξιν, ὡς βοηθὸν τοῦ λοχαγοῦ ἐπιτελοῦς ὑπολοχαγὸν δι’ ἓν τῶν σωμάτων, δίκαιον εἶναι νὰ προσλάβητε ὡς γραμματέα εἰς τοὺς ἐπιτελεῖς καὶ τῶν ἄλλων σωμάτων οὐχὶ ἀνθυπολοχαγὸν, ἀλλ’ ἐπίσης ὑπολοχαγόν.

§129ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.). Εἴπομεν, ὅτι δὲν εἶναι γραμματεὺς εἰς τὸ πυροβολικὸν ὁ ὑπολοχαγός· ἐκτελεῖ ἄλλην ὑπηρεσίαν.

§130ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὥστε γραμματεὺς δὲν ὑπάρχει εἰς τὸ πυροβολικὸν;

§131ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ὄχι.

§132ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τότε ἀδικεῖται τὸ πυροβολικόν.

§133ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Δὲν ἀδικεῖται.

§134ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ παύσῃ ἀδικῶν τὸ σῶμα τοῦ πυροβολικοῦ καὶ νὰ προσθέσῃ καὶ εἰς τὸ πυροβολικὸν γραμματέα, διὰ νὰ ἦναι πλήρης ἡ ἀφομοίωσις. Ἐπίσης ἑτέραν παρατήρησιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κρίνω καθῆκον νὰ ὑποστηρίξω, ὅσον ἀφορᾷ τὴν πλήρωσιν τῶν κενῶν θέσεων ἀξιωματικῶν διὰ προαγωγῆς· διότι φρονῶ, καὶ φρονῶ τοῦτο ἀπὸ τοῦ 1882, ὅτε ὁ ἀξιότιμος Πρωθυπουργὸς εἰσήγαγε τὸν νόμον περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν, ὅτι δὲν ἐπετρέπετο νὰ εἰσαγάγῃ καὶ νὰ ἐφαρμόσῃ νόμον περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν, ἂν συγχρόνως δὲν ἔθετε καὶ περιορισμὸν καὶ ὑποχρέωσιν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ προβαίνῃ εἰς τὴν προαγωγὴν τῶν ἀξιωματικῶν, καθ’ ὅσον ὑπῆρχον κεναὶ θέσεις. Ὁ βαθμὸς τοῦ ἀξιωματικοῦ εἶναι κτῆμα αὐτοῦ, εἶναι δικαίωμα ἀναφαίρετον συνταγματικῶς· ὅταν ὅμως διὰ τοῦ νόμου περὶ ὁρίου ἡλικίας δίδηται τὸ δικαίωμα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μὴ προάγῃ, ἐνῷ ἔχει κενὰς θέσεις, τότε δύναται οὗτος ἁπλῶς καὶ μόνον διὰ τῆς ὑπογραφῆς του νὰ ἀφαιρέσῃ τὸν βαθμὸν παντὸς ἀξιωματικοῦ· διότι, ἐνῷ ὁ ἀνθυπολοχαγὸς καὶ ὁ ὑπολοχαγὸς ἔχει ἡλικίαν, ἐντὸς τῆς ὁποίας δύναται νὰ προαχθῇ, καὶ ἔχει καὶ θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν δύναται νὰ προαχθῇ, ὅπως μὴ τὸν καταλάβῃ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας, ὁ Ὑπουργὸς δὲν τὸν προβιβάζει, παρέρχεται ὁ χρόνος, καταλαμβάνεται ὁ ἀξιωματικὸς ὑπὸ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας, καὶ τοιουτοτρόπως ὁ Ὑπουργὸς δύναται αὐθαιρέτως νὰ ἀφαιρῇ βαθμοὺς, τοὺς ὁποίους κατὰ τὸ Σύνταγμα οὐδεὶς δύναται νὰ ἀφαιρέσῃ. Διὰ τοῦτο, ἐνθέρμως ὑποστηρίζων γενικῶς τὴν πρότασιν, οὐχὶ διὰ τὰς γενικὰς θέσεις,—διότι ὡς πρὸς ταύτας δὲν ἐφαρμόζεται,—ἀλλ’ ἐν γένει διὰ τοὺς κατωτέρους ἀξιωματικούς, μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ λοχαγοῦ, ὧν ἡ προαγωγὴ γίγνεται κατ’ ἀρχαιότητα, θεωρῶ δίκαιον καὶ παρακαλῶ νὰ ὑποβληθῇ νομοσχέδιον ὅτι τάχιον, ὅπως ὁ Ὑπουργὸς ὑποχρεωτικῶς συμπληροῖ τὰς θέσεις τὰς κενὰς διὰ τῶν κατ’ ἀρχαιότητα ἐρχομένων, ὡς ὁ νόμος ἐπιτάσσει. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θέλει ἐν τάχει συντελέσει εἰς τὴν ἀνόρθωσιν τῶν κακῶς κειμένων ἐν τῷ στρατῷ καὶ ὡς πρὸς τὸ θέμα τοῦτο.

§135ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐξηγήσῃ ὀλίγον πληρέστερον ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πρὸ ὀλίγου εἶπεν, ὅτι ἐν τοῖς τάγμασι τοῦ πυροβολικοῦ οἱ ὑπολοχαγοὶ δὲν ἐκτελοῦσι τὰ καθήκοντα γραμματέως, ὅπως ἐν τοῖς τάγμασι τοῦ πεζικοῦ οἱ ἀνθυπολοχαγοὶ τὰ ἐκπληροῦσι. Λέγω, ὅτι εἶναι καλλίτερον νὰ τὸ ἐξηγήσητε, διότι εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον εἵλκυσε πολὺ τὴν προσοχὴν τῆς κοινωνίας, τὸ ὁποῖον εἵλκυσε τὴν προσοχὴν πάντων ἐν τῇ Βουλῇ. Διὰ τοῦτο εἶναι καλὸν νὰ ἐννοήσωμεν καὶ ἡμεῖς οἱ μὴ στρατιωτικοὶ, τί εἶναι ὁ ἐπιτελὴς ὑπολοχαγὸς ἐν τοῖς τάγμασι τοῦ πυροβολικοῦ μὲ ὄνομα γραμματέως τοῦ τάγματος τούτου, καὶ διατὶ τὸ τάγμα τοῦ πυροβολικοῦ δὲν ἔχει γραμματέα, ἐνῷ τὸ τάγμα τοῦ πεζικοῦ ἔχει τοιοῦτον, ἀλλὰ βαθμοῦ κατωτέρου. Τοῦτο νομίζω καλὸν καὶ πρὸς φωτισμὸν ἡμῶν καὶ πρὸς ἐξήγησιν πλειοτέραν τοῦ ζητήματος.

§136ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἡ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἐπιτροπὴ, κύριε Πρόεδρε, ἔκαμε τὴν σύστασιν, ἵνα αἱ τῶν μεγαλειτέρου πληθυσμοῦ ἐπαρχιῶν Μοιραρχίαι διοικῶνται παρὰ ταγματάρχου. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως τὸ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν ἐδῶ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς.

§138ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Τοῦτο νομίζω καλὸν καὶ ἐγὼ, διότι ὁ νομὸς Τρικκάλων, ἐνῷ εἶναι παρὰ τὴν μεθόριον γραμμὴν, διοικεῖται παρὰ μοιράρχου, γνωρίζει δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι ὁ μοίραρχος πρέπει νὰ ἔχῃ ἀνώτερον βαθμὸν ἐκεῖ, ἢ τοὐλάχιστον τὴν μίαν θέσιν. Λοιπὸν ὁ ἀριθμὸς ἀντὶ 8 νὰ γείνῃ 9.

§139ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Φρονῶ, ὅτι οὐδεὶς δύναται νὰ παραδεχθῇ τοιαύτην αὔξησιν θέσεων, διότι δὲν ὑπάρχει λόγος. Ὀκτὼ Μοιραρχίαι ὡρίσθησαν νὰ διοικῶνται ὑπὸ ταγματαρχῶν, καὶ αἱ ἄλλαι 8 ὑπὸ μοιράρχων· ἑπομένως δὲν ὑπάρχει λόγος τῆς αὐξήσεως τῶν δύο, ἢ τῆς αὐξήσεως τῶν μὲν καὶ τῆς μὴ ὑποβιβάσεως τῶν δέ.

§140ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν νομίζετε ἀναγκαῖον νὰ ἐξηγηθῆτε ἐπὶ τοῦ ἄλλου ζητήματος;

§141ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄλλου ζητήματος εἶπον, ὅτι διὰ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν ἐχρειάσθη εἷς ὑπολοχαγός· ὁ ὑπολοχαγὸς αὐτὸς δὲν εἶναι γραμματεύς, εἶναι βοηθὸς τοῦ ἐπιτελοῦς, τοῦ λοχαγοῦ.

§142ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠθέλησα νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, διότι οἱ προλαλήσαντες κύριοι συνάδελφοι ἀρκετὰ εἶπον περὶ αὐτοῦ καὶ ἀρκετὰ ἀνέπτυξαν κατ’ αὐτοῦ. Ἐγὼ εἶχον συστήσει εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ἂν εὐηρεστεῖτο, νὰ ἀπέσυρε τὸ νομοσχέδιον καὶ νὰ συνέταττεν ἄλλο, ἑνιαῖον καὶ αὐτοτελές. Ἐκ τῆς μελέτης δὲ τοῦ νομοσχεδίου τούτου τῆς λεπτομεροῦς παρετήρησα, ὅτι εἶχον δίκαιον νὰ κάμω τὴν σύστασιν ἐκείνην πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν, διότι πραγματικῶς εἰς πολλὴν ἔφερε σύγχυσιν τὰ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο μὲ τὰς μερικὰς καταργήσεις καὶ ἀντικαταστάσεις καὶ τροποποιήσεις τῶν ὑφισταμένων ἐν τοῖς μέχρι τοῦδε ἰσχύουσι νόμοις διατάξεων. Τοσούτῳ δὲ μᾶλλον φαίνεται, ὅτι ἦτο δικαία ἡ σύστασις, τὴν ὁποίαν ἐποιησάμην πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν, καθόσον καὶ αὐτὸς οὗτος ἐν τῇ ἀπαντήσει του, προχθὲς νομίζω, δὲν ἐδικαιολόγησεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πράττει ἀπέναντι τῆς ἰδικῆς μου παρατηρήσεως· διότι, ἂν ἀντελήφθην καλῶς, ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι πλὴν τῶν ὑφισταμένων ὑπηρεσιῶν καὶ καταστημάτων, στρατώνων, ἀποθηκῶν ἱματισμοῦ καὶ ὑλικοῦ πολέμου καὶ πυρομαχικῶν καὶ ἄλλων, θὰ εἶχεν ἀνάγκην ὁ ἡμέτερος στρατὸς, ἐπειδὴ ἡ χώρα περιβρέχεται πανταχόθεν ὑπὸ τῆς θαλάσσης, καὶ λιμενικῶν ἔργων καὶ προκυμαιῶν καὶ ἄλλων, διὰ νὰ καταστῇ ὁ ὀργανισμός του πλήρης. Ἀλλὰ διὰ τοῦτο, λέγει, ἐπειδὴ θέλει εἶναι πολυδάπανον ὅλον αὐτὸ τὸ σύστημα νὰ ἐκτελεσθῇ, δὲν δυνάμεθα νὰ καταρτίσωμεν ἕνα ἑνιαῖον ὀργανισμόν! Ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἐνόησα πολὺ ἐκ τῶν ὅσων εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, καὶ μόνον τοῦτο διέκρινα, ὅτι ἡ ἀπάντησίς του δεικνύει, ὅτι εἰς ἐσπευσμένον ἔργον προέβη καὶ νομίζω, ὅτι δυσκόλως δύναται νὰ δικαιολογήσῃ αὐτό. Νομίζω δὲ ἀκόμη, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς ἄστοχον καὶ ἄκαιρον περίστασιν εἰσήγαγε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καὶ ἀνεκίνησεν ὁλόκληρον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ὁμολογουμένως, ὡς δύναταί τις νὰ ἀντιληφθῇ, ὡς δύναταί τις νὰ αἰσθανθῇ καὶ ἄνευ ὡρισμένων πληροφοριῶν καὶ ἄνευ ὡρισμένων γεγονότων, ὑφίσταται διὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἄξια τοῦ κόπου καὶ τοῦ λόγου, διὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα μᾶς ἀπασχολοῦσιν ἐπὶ τόσας ἡμέρας, ἐνῷ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ πρόκειται περὶ μικροτέρου ἢ ὁ θόρυβος, τὸν ὁποῖον ἤγειρεν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ὠνόμασε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νομοσχέδιον οἰκονομικόν. Ἐγὼ εὑρίσκω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι ὅλως ἀντίθετον τοῦ οἰκονομικοῦ, πρὸς δὲ τούτοις καὶ παραλυτικὸν, ἀντὶ ὀργανιστικοῦ. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ ἀναγράφονται πρόσθετοι θέσεις ἑνὸς ἀντιστρατήγου εἰς ἓν τῶν ἀρχηγείων, ἀνθυπολοχαγῶν γραμματέων, καὶ ἀνθυπολοχαγῶν σημαιοφόρων εἰς τὰ εὐζωνικὰ τάγματα ἐκ τῶν πλεοναζόντων βέβαια, τοὺς ὁποίους ἔχομεν καὶ τοὺς ὁποίους οὕτως ἢ ἄλλως μισθοδοτεῖ τὸ Κράτος. Προσθέτει ἐπίσης τὸ νομοσχέδιον εἰς τὰ τρία συντάγματα τοῦ ἱππικοῦ ἕνα ἔτι ἀνθυπίλαρχον γραμματέα, ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐπίσης πλεονάζουσιν ἐν τῷ ἡμετέρῳ στρατεύματι· μεταβάλλει δὲ, εἰς ἀντιστάθμισιν φαίνεται, 6 λοχίας τοῦ ἐπιτελείου τοῦ πυροβολικοῦ εἰς 6 δεκανεῖς! Δὲν βλέπω ὁποία σπουδαιότης ὑπαγορεύει νὰ νομοθετηθῇ καὶ διασκευασθῇ ὁλόκληρος αὐτὸς ὁ μακρότατος πίναξ τῆς συνθέσεως τοῦ ἐπιτελείου τοῦ συντάγματος πυροβολικοῦ, προκειμένου περὶ τῆς μεταβολῆς 6 λοχιῶν εἰς 6 δεκανεῖς. Προσθέτει ἕνα ὑπολοχαγὸν εἰσηγητὴν εἰς τὸ φρουραρχεῖον τῶν Ἀθηνῶν (τοῦτο εἶναί τι σπουδαιότερον τῶν μέχρι τοῦδε!). Προσθέτει τὴν λέξιν «ὑπαξιωματικοὶ» εἰς τοὺς ὑφισταμένους 10 γραφεῖς τοῦ φρουραρχείου, προσθέτει 1 ἀνθυπολοχαγὸν μουσικὸν ἐκ τῶν πλεοναζόντων, τοὺς ὁποίους ἔχομεν ἐν ταῖς διαλυθείσαις μουσικαῖς, μεταβάλλει κατὰ τι τὴν σύστασιν τοῦ Σχολείου τῶν Εὐελπίδων, ἐπὶ τὸ οἰκονομικώτερον ἀληθῶς εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν, ἀφαιρεῖ τὴν φράσιν «καὶ τοῦ ὑπιλάρχου ἢ ἀνθυπιλάρχου», ἀφαιρεῖ τὴν φράσιν «οἱ ἀνθυπολοχαγοὶ» καὶ «τοῦ γραμματέως τῆς ἱππευτικῆς» καὶ μεταῤῥυθμίζει τὰ τῆς χωροφυλακῆς. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι διὰ μιᾶς καὶ μόνης μεταβολῆς, τῆς ὁποίας ἔχει ἀνάγκην ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ τῆς ὁποίας ἔχει ἀνάγκην ὁ ἡμέτερος στρατὸς, θὰ ἠδύνατο νὰ ἀποφύγῃ ὅλα τὰ λοιπά. Διὰ τῆς μεταβολῆς τῆς πρώτης λέξεως τοῦ πίνακος ὑπὸ στοιχεῖον Βʹ θὰ ἠδύνατο ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἀποφύγῃ ὅλα τὰ λοιπά. Ἔχομεν ἀνάγκην ἑνὸς ἀντιστρατήγου, ἀρχηγοῦ εἰς ἓν ἀρχηγεῖον. Πράγματι ὁ Διάδοχος τοῦ Θρόνου δείκνυται ἔχων πολλὴν προθυμίαν καὶ ζῆλον, ἵνα ὑπηρετήσῃ ἐν τῷ στρατεύματι καὶ ἵνα ἀναμιγνύηται ἐνεργῶς εἰς τὴν διοίκησιν αὐτοῦ καὶ τὴν ἐπιθεώρησιν καὶ ἐν γένει εἰς πᾶν ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν πρόοδον τοῦ στρατεύματος. Ἡ θέσις ἀντιστρατήγου μέχρι τοῦδε ἐν τοῖς ἀρχηγείοις δὲν ὑπῆρχε· διὰ νὰ ἔχητε ἀνάλογον τὴν θέσιν πρὸς τὴν ἀξίαν καὶ τὸ ὕψος τῆς ἀποστολῆς τοῦ βαθμοῦ του, ἔπρεπε νὰ δημιουργηθῇ. Λοιπὸν προστίθεται ἐν ἑνὶ τῶν ἀρχηγείων τοῦ Κράτους καὶ ὁ βαθμὸς ἀντιστρατήγου, ὡς ἀρχηγοῦ, τοῦ τέως ἀρχηγοῦ ὑποστρατήγου λαμβάνοντος τὴν θέσιν ὑπαρχηγοῦ. Τὸ ὅλον νομοσχέδιον θὰ ἦτο, νομίζω, καθ’ ὁλοκληρίαν περιττὸν, ἐπιβλαβὲς μάλιστα, διότι ἤγειρε πολλὰ παράπονα. Ἂν ἐπρόκειτο νὰ προβῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὴν σύνταξιν ὀργανισμοῦ γενικωτέρου, τότε θὰ τῷ ἐδίδετο εὐκαιρία νὰ πλάσῃ ὁλόκληρον ὀργανισμὸν, καὶ ἴσως ἤθελεν ἀποφύγει καὶ πολλὰς ἀδικίας ἐκ τῶν ἤδη ὑφισταμένων καὶ τῶν διὰ τοῦ νέου νομοσχεδίου διατηρουμένων καὶ ἤθελεν εἰσαγάγει βελτιώσεις καὶ οἰκονομίας συμφερωτέρας καὶ πρὸς τὴν διοίκησιν τοῦ στρατεύματος καὶ πρὸς τὰ δημόσια οἰκονομικά. Δυστυχῶς δὲν πράττει τοῦτο τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ ἐπιφέρει, ὡς εἶπον, καὶ ἀδικίας καὶ παραλυσίας. Παραλύει δὲ, πρῶτον μὲν διὰ τῆς ἀφαιρέσεως τῶν ἱερέων ἐκ τοῦ στρατοῦ...

§143ΡΟΥΚΗΣ. Καὶ εὑρέθης σὺ νὰ τοὺς προστατεύσῃς!

§144ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ τὸ ζήτημα τοῦτο θεωρῶ σπουδαῖον. Ἡ θρησκευτικὴ μόρφωσις εἰς τὸν στρατὸν εἶναι ἓν ἐκ τῶν σπουδαιοτάτων δι’ ὁλόκληρον τὴν Ἑλληνικὴν κοινωνίαν. Ἐλλείπει παρ’ ἡμῖν ἡ οἰκογενειακὴ ἀγωγὴ, ἐλλείπει ἡ ἀγωγὴ ἡ ἠθική, ἡ ἠθικοποιητικὴ ἐν τῷ σχολείῳ, ἐλλείπει ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ γενικῶς διὰ τῆς σπάνεως τῶν ἱεροκηρύκων καὶ συνεπῶς τῆς μὴ διδαχῆς τοῦ θείου λόγου εἰς τὸν λαόν. Ἐν τῷ στρατῷ, ὁπόθεν τὸ πλεῖστον τῆς Ἑλληνικῆς νεολαίας διέρχεται, θὰ ἠδύνατο ἡ διδαχὴ αὕτη νὰ ἰσχύσῃ καὶ ἐπιδράσῃ τελεσφόρως ἐπὶ τῆς Ἑλληνικῆς νεολαίας. Δυστυχῶς οἱ ὑφιστάμενοι ὀλίγοι ἱερεῖς ἀφαιροῦνται, ἐνῷ νομίζω, ὅτι καὶ ναοὺς ἰδιαιτέρους, τοὐλάχιστον ἐνταῦθα, ἐν Ἀθήναις, διὰ τοὺς πεζοὺς καὶ τοὺς πυροβολητάς, τοὺς στρατωνιζομένους εἰς τὸ βορειοανατολικὸν μέρος τῆς πόλεως, θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἱδρύσωμεν, ἵνα ἐκκλησιάζωνται, ὅπως ἐκκλησιάζεται τὸ ἱππικὸν καὶ τὸ μηχανικὸν πλησίον τῶν στρατώνων, ὅπου καταυλίζονται. Ἀντὶ τούτων ὅμως καταργοῦνται οἱ ὑπάρχοντες ἱερεῖς, καὶ ῥυθμίζεται ἄλλως ἡ θρησκευτικὴ ἐξυπηρέτησις τῶν στρατιωτῶν. Θὰ ἴδητε δὲ πόσον ἐσπευσμένως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐσκέφθη νὰ μεταβάλῃ τὸ σύστημα τοῦτο ἐκ τοῦ ἑξῆς παραδείγματος. Ἐν Ἀθήναις, πρωτευούσῃ μονίμῳ καὶ ἕδρᾳ συντάγματος, ὑπάρχει εἷς ἱερεύς, λαμβάνων κατὰ τὸ νομοσχέδιον μηνιαίαν ἀντιμισθίαν 25 δραχμάς. Ἀλλὰ δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ εἷς ἱερεὺς διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν καὶ τὴν συμπλήρωσιν ὅλων τῶν θρησκευτικῶν ἀναγκῶν τοῦ Αʹ συντάγματος τοῦ πεζικοῦ, τοῦ Βʹ τάγματος τῶν εὐζώνων, τοῦ Αʹ πυροβολικοῦ, τοῦ Βʹ πυροβολικοῦ, τοῦ Γʹ πυροβολικοῦ, τοῦ Αʹ συντάγματος τοῦ ἱππικοῦ, τοῦ Βʹ συντάγματος τοῦ μηχανικοῦ, τῆς διλοχίας τῶν νοσοκόμων, τοῦ λόχου τῶν πυροσβεστῶν, ἄλλου λόχου τηλεγραφητῶν, Σχολῆς ὑπαξιωματικῶν κλπ.; Εἷς ἱερεὺς μὲ 25 δραχμὰς κατὰ μῆνα (80 λεπτὰ καθ’ ἑκάστην ἡμέραν) δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς ὅλας αὐτὰς τὰς πολλαπλᾶς ἀνάγκας, αἱ ὁποῖαι εἶναι πρῶτον μὲν ἡ ἐξομολόγησις;...

§145ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ποῦ εὑρίσκετε, ὅτι εἶναι εἷς ἱερεύς;

§146ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δύνασθε νὰ διορίσητε πλείονας.

§147ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἀναγνώσατέ το ὅλον.

§148ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε εἶσθε ὑποχρεωμένος νὰ ἐξέλθητε,—μάλιστα διότι μὲ παραπέμπετε νὰ ἀναγνώσω,—καὶ θὰ ἐξέλθητε ἀναγκαίως τῶν προϋπολογισθέντων ποσῶν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ.

§149ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ὄχι· διότι λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἡ θρησκευτικὴ ὑπηρεσία ἐν τῷ στρατῷ ἐκτελεῖται ὑπὸ τῶν κατὰ τόπους ἐφημερίων». Καὶ πόσοι εἶναι οἱ ἐφημέριοι οὗτοι; Εἶναι 30 καὶ 10, ἤτοι 40. Κανονίζονται εἰς τὰς ἕδρας τῶν συνταγμάτων κτλ.

§150ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δύνασθε νὰ διορίσητε πλείονας;

§151ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Βεβαίως.

§152ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν ἔχετε τὴν οἰκονομίαν, καὶ θὰ ἐξέλθητε ἀμέσως τοῦ ποσοῦ τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§153ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Πληρόνομεν 25 δραχμὰς κατὰ μῆνα, ἐνῷ διὰ τοὺς ὑπάρχοντας πληρόνομεν 150, καὶ εἶναι αὐτοὶ οἱ ἴδιοι.

§154ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν λήξῃ τὸ ἔτος, θὰ ἴδητε, ὅτι θὰ πλησιάσητε εἰς αὐτὸ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον καὶ τώρα ὑπάρχει.

§155ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν.

§156ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔστω. Ἐγὼ ἐκφράζω μόνον τὴν λύπην μου, διότι καταργεῖτε καὶ περιορίζετε τὴν θρησκευτικὴν διδασκαλίαν ἐν τῷ στρατεύματι, ὅπου θεωρεῖται χρησιμωτάτη καὶ ἐξασκοῦσα μεγίστην ἐπίδρασιν ἐπὶ τοῦ συνόλου τῆς ἑλληνικῆς νεολαίας. Κατὰ τοῦτο λυποῦμαι πραγματικῶς. Ἀλλ’ ἂν θὰ ἀπολύσητε, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, τοὺς ὑπηρετοῦντας στρατιωτικοὺς ἱερεῖς, ἐλπίζω, ὅτι θὰ χορηγήσητε τοὐλάχιστον τὸ μέρισμα τοῦ Μετοχικοῦ ταμείου εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι συνεπλήρωσαν τὴν μετοχήν των, νὰ λάβητε δηλαδὴ ἓν μέτρον, ὅπως συμβαίνει καὶ διὰ τοὺς ἄλλους ὑπαλλήλους.

§157ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ὅσα δικαιώματα ἔχουν, τὰ ἔχουν.

§158ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔπρεπε διὰ τῆς διατάξεως νὰ τὰ ὁρίσητε.

§159ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Δὲν ἔχει ἀνάγκην τὸ νομοσχέδιον.

§160ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν παρατήρησιν τοῦ κυρίου Ζυγομαλᾶ, συμφωνῶ μαζή του περὶ τοῦ εὐζωνικοῦ τάγματος, διότι τώρα φαίνεται ὅτι νομοθετεῖτε τὴν ἐνέργειαν δύο εὐζωνικῶν ταγμάτων, ἀλλὰ δὲν τὴν νομοθετεῖτε τώρα, τὴν ἔχετε ἤδη.

§161ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Τὴν εὕρομεν νενομοθετημένην.

§162ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ παράβασιν βεβαίως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου.

§163ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Καὶ σεῖς τὴν εἴχετε, καὶ οἱ προκάτοχοι ὑμῶν τὴν εἶχον. Ἡμεῖς κατὰ τὸ 1890 εἴχομεν τὴν διάταξιν ταύτην, τουτέστιν εἴχομεν σύνταγμα εὐζώνων ὡς στέλεχος. Ἡ Κυβέρνησις τῆς 14 Ὀκτωβρίου ἔκαμεν 9 τὰ εὐζωνικὰ τάγματα ἄνευ λόγου. Κατόπιν ἡ διαδεχθεῖσα ταύτην Κυβέρνησις τὰ διετήρησε, καὶ ἡμεῖς ἐπίσης, καὶ σήμερον τὰ νομοθετοῦμεν.

§164ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὰ θεωρεῖτε ἀναγκαῖα καὶ τὰ νομοθετεῖτε;

§165ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ κατάργησις τῶν φρουραρχείων ἐλαχίστην θὰ φέρῃ οἰκονομίαν, διότι ἐνοίκιά τινα εἶναι ἴσως ἡ ὠφέλεια τοῦ Δημοσίου, ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου εἶναι εὐχάριστον πρᾶγμα καὶ διὰ τὰς πόλεις, εἰς τὰς ὁποίας μέχρι τοῦδε ὑπῆρχον τὰ φρουραρχεῖα. Διὰ δύο ἐπισήμους ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν πόλεις τῆς Ἑλλάδος, τὸ Ναύπλιον καὶ τὴν Κέρκυραν, καὶ διὰ τὴν δημοσίαν τάξιν καὶ διὰ τὴν εὐπρέπειαν τῆς παραστάσεως τῶν στρατιωτικῶν ἀρχῶν εἰς τὰ μεγάλα κέντρα, εἶναι χρήσιμα τὰ φρουραρχεῖα, ἐνῷ δὲν βλέπω ἀφ’ ἑτέρου διὰ ποίαν οἰκονομίαν προέβητε εἰς τὸ μέτρον τοῦτο, ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου τὸ μέτρον τοῦτο δύναται νὰ προκαλέσῃ οἰκονομίαν ἐξ ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι πολλάκις ἐλέχθησαν ἐντεῦθεν, καὶ τὰς ὁποίας δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἐπαναλαμβάνω, μεθ’ ὅλην τὴν δυσαρέσκειαν ἐκείνων τῶν σωμάτων, τὰ ὁποῖα ἐν τῇ ὑπάρξει τοῦ θεσμοῦ τῶν φρουραρχείων ἔβλεπον ἱκανοποιουμένους κἄπως τοὺς πόθους αὐτῶν ἐκείνους, διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ὁποίων παραπονοῦνται. Παρακαλῶ δὲ νὰ μοὶ ἀπαντήσητε, διὰ νὰ μὴ ἐπανέλθω.

§166ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τὰ Φρουραρχεῖα Ναυπλίου καὶ Κερκύρας κατηργήθησαν, οὐχὶ μόνον ὡς περιττά, ἀλλὰ διότι παρενέβαλλον καὶ προσκόμματα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Εἰς τὰς πόλεις ταύτας ἑδρεύουσι συντάγματα, ἑπομένως ὁ διοικητὴς τοῦ συντάγματος δύναται ἐν ταὐτῷ νὰ ἦναι καὶ φρούραρχος, ἐνῷ τοὐναντίον ἔχομεν δύο συνταγματάρχας, οἵτινες συνήθως συνεκρούοντο, ἡ δὲ ὑπηρεσία, τὴν ὁποίαν ἐξετέλουν τὰ Φρουραρχεῖα ταῦτα, ἦτο μηδαμινή. Τὸ φρουραρχεῖον Ναυπλίου οὐδεμίαν εἶχεν ὑπηρεσίαν, καθόσον ὁ συνταγματάρχης, ὁ διοικῶν τὸ σύνταγμα ἐν Ναυπλίῳ, εἶναι ἐπαρκὴς νὰ ἐκτελέσῃ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτήν. Τοῦτ’ αὐτὸ δύναται νὰ λεχθῇ καὶ διὰ τὸ φρουραρχεῖον Κερκύρας· δὲν εἶναι δὲ τὰ φρουραρχεῖα ταῦτα ἐκ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ, ἅτινα ἠδύναντο νὰ δικαιολογήσωσι τὴν δαπάνην τοιούτου προσωπικοῦ, διότι ἡ δαπάνη εἶναι μεγάλη. Καὶ οἱ μὲν ἀξιωματικοί, οἱ ὑπάρχοντες σήμερον εἰς τὰ φρουραρχεῖα ταῦτα, οὐδὲν θέλουσι πάθει, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε μειοῦται ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ἐν ἐνεργείᾳ στρατοῦ κατὰ τὸ προσωπικόν, τὸ ὁποῖον ἀποτελοῦσι τὰ φρουραρχεῖα Κερκύρας καὶ Ναυπλίου.

§167ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ ἀπεφασίσατε νὰ μὴ καινοτομήσητε κατά τι ὡς πρὸς τὴν χωροφυλακήν, ἀπορῶ διατὶ δὲν ἐλάβετε μέτρον γενικώτερον ὡς πρὸς τὴν βελτίωσιν τοῦ σώματος, ἡ ὁποία βελτίωσις καὶ διὰ τὴν δημοσίαν τάξιν καὶ ἀσφάλειαν ἐν τῇ χώρᾳ, καὶ διὰ τὰς προσόδους καὶ διὰ τὰ δημόσια οἰκονομικὰ ἐν γένει θὰ ἦναι λίαν χρήσιμος, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸν ἄλλον στρατὸν, διότι θὰ ἀφίνῃ αὐτὸν ἥσυχον, χωρὶς νὰ ἀσχολῆται εἰς τὰ ἔργα τῆς χωροφυλακῆς. Εἰσάγεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου πολυτέλειά τις, ἀλλὰ τὸ σῶμα δὲν καταρτίζεται, ὅπως πολλάκις ἔγεινε λόγος, ὅπως καὶ πολλοὶ τοῦ σώματος τῆς χωροφυλακῆς ἄνδρες, ἔχοντες ἔγκυρον γνώμην, ηὐχήθησαν νὰ κατηρτίζετο, δηλ. διὰ τῆς ἱδρύσεως σχολείου χωροφυλακῆς, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ ἐξεπαιδεύοντο οἱ κατατασσόμενοι ἄνδρες καὶ νὰ ἐλάμβανον μόρφωσίν τινα ἐν τοῖς στοιχειωδεστέροις τοὐλάχιστον ἐκ τῶν προσόντων, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται εἰς αὐτοὺς, καὶ νὰ δύνανται νὰ ἦναι χρήσιμοι πραγματικῶς, διαμένοντες περισσότερον χρόνον ἐν τῷ στρατεύματι, ὥστε νὰ ἀποκτήσωμεν καλλιτέραν χωροφυλακὴν, τοιαύτην, ἡ ὁποία νὰ ἦναι ἀξία τοῦ ὀνόματος. Δυστυχῶς καὶ πάλιν περιοριζόμεθα εἰς τοὺς ὑπάρχοντας, οἱ ὁποῖοι εἰσέρχονται ἐκ τῆς μιᾶς θύρας καὶ ἐξέρχονται ἐκ τῆς ἄλλης, καὶ περιορίζομεν αὐτοὺς ἐκ 2,900 εἰς 2,040. Δὲν βλέπω δὲ κατὰ τί θὰ ὠφελήσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Καὶ τοιουτοτρόπως ἡ χωροφυλακὴ μένει πάλιν ἡ αὐτὴ χωροφυλακή, δηλαδὴ εἰς κατωτέραν βαθμίδα...

§168ΤΣΑΜΑΔΟΣ.....

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ὑπουργὲ, ἀφήσατε νὰ τελειώσῃ.

§170ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἐπειδὴ ζητεῖ πληροφορίας, θέλω παράσχει αὐτῷ ταύτας.

§171ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχομεν νὰ συζητήσωμεν περὶ σπουδαίου νομοσχεδίου. Δὲν βλέπω διατὶ στενοχωρεῖσθε!... Θὰ μείνῃ ἡ χωροφυλακὴ εἰς ὃ σημεῖον τὴν εἶχεν ὁ νόμος τοῦ 1887.

§172ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἀληθῶς, ἡ χωροφυλακὴ δὲν εἶναι εἰς τὸ ὕψος τῆς ἀποστολῆς της, ἀλλὰ σήμερον δὲν δύναται νὰ βελτιωθῇ, διότι ἡ βελτίωσις τῆς χωροφυλακῆς θ’ ἀπαιτήσῃ δαπάνην, ἣν τὸ Κράτος σήμερον δὲν δύναται νὰ ἐκτελέσῃ, ἕνεκα δὲ αὐτοῦ εἶναι ἴσως καὶ αὐτὸς λόγος ἐκ τῶν πολλῶν νὰ μὴ ὑποβληθῇ νέος ὀργανισμός. Προσετέθησαν οἱ πλειότεροι κληρωτοί, διότι ἀπεδείχθη, ὅτι αἱ ἀνακατατάξεις δὲν εἶναι ἐπαρκεῖς, ὅπως συμπληρωθῇ ἡ δύναμις τῆς χωροφυλακῆς, ἵνα ἐκπληρώσῃ τὰς ὑπηρεσίας αὐτῆς πάσας, καὶ ἑπομένως εἶναι ἀνάγκη ἀπόλυτος ν’ αὐξηθῇ. Ὅσον δὲ περὶ ὑπογραμματέων ἐνωμοταρχῶν, βεβαίως οὗτοι κατ’ ἀνάγκην προσετέθησαν, διότι οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ἐνασχολούμενοι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ γραμματέως, διετέθησαν εἰς ἄλλας σπουδαιοτέρας ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους. Ὅσον δὲ περὶ τοῦ σχολείου, νομίζω, ὅτι τὸ Πανεπιστήμιον, τὸ ὁποῖον κατὰ μέγα μέρος δίδει τοὺς ἐνωμοτάρχας, εἶναι ἱκανὸν σχολεῖον νὰ μορφώσῃ τούτους.

§173ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν λέγω περὶ τούτου· ἀλλ’ ἀρκεῖ, ὅτι ἡ χωροφυλακὴ δὲν βελτιοῦται σπουδαίως διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καὶ ὑφίσταται τὸ ζήτημα τῆς συμπληρώσεως.

§174ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Συμπληροῦται.

§175ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπῆρξεν ἡ ἰδέα τῆς συντάξεως ἑνὸς ἑνιαίου ὀργανισμοῦ, ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως τοῦ ὁποίου μένομεν εἰς ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα ἤμεθα.

§176ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἐπὶ τῇ ἐλπίδι, ὅτι θὰ ἔλθωμεν ἐπὶ τὰ καλλίτερα.

§177ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἐν τῷ ἄρθρῳ 2 — διὰ νὰ μὴ ἐπανέρχωμαι εἰς αὐτὸ — ὑπάρχει καὶ ἀτέλειά τις, ὅτι καταργεῖτε τὸν Γʹ πίνακα τοῦ ὑπάρχοντος νόμου, ἐνῷ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου μόνον ἓν τμῆμα τοῦ Γʹ πίνακος μεταβάλλετε.

§178ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Δηλαδὴ καταργεῖται ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι.

§179ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς εἶναι ἐν τῷ ἄρθρῳ 2, καταργεῖτε ὁλόκληρον τὸν Βʹ πίνακα.

§180ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Εἶναι λάθος.

§181ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἴσως εἶναι λάθος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν βεβαίως ἐνταῦθα, προχωρησάσης τῆς συζητήσεως, εἰς τὴν γʹ ἀνάγνωσιν, εἰς τὸ τελευταῖον στάδιον αὐτῆς, βεβαίως δὲν εἶναι διατεθειμένος οὔτε μεταβολήν τινα νὰ δεχθῇ, οὔτε κἀμμίαν τροποποίησιν.

§182ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Δὲν θέλω δεχθῆ κἀμμίαν, διότι πάντα θὰ ἀναγραφῶσιν ἐν τῷ γενικῷ ὀργανισμῷ.

§183ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἐγὼ οὐδὲν προτείνω ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα θέλω, διότι δὲν θέλω οὔτε νὰ ματαιολογήσω εἰς τὴν Βουλήν, οὔτε ν’ ἀπασχολήσω αὐτὴν περισσότερον. Εἶπον κἄτι τι, ἐνῷ ἐκ τῶν προτέρων εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ προτείνω, καὶ ὀρθὸν ἂν ἤθελεν εἶναι, καὶ καθ’ ὑμᾶς ἀκόμη, δὲν θὰ ἐλαμβάνετο ὑπ’ ὄψιν. Διορθώσατε τοὐλάχιστον μίαν λέξιν ἐκεῖ εἰς τὸν πίνακα ΙΒʹ, τὸν τελευταῖον, ἔνθα λέγει «ἀντιμοίραρχος διοικητής», ἀντὶ «ἀντιμοίραρχος ὑποδιοικητής». Ἐν τῷ ΙΑʹ πίνακι ὁρίζεται ἀνώτερος ἀξιωματικὸς τοῦ πεζικοῦ διοικητὴς τοῦ σχολείου τῶν ὑπαξιωματικῶν. Περὶ τούτου καὶ ἄλλοτε εἶχον ὁμιλήσει...

§184ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Καὶ τὸ ἐκάματε, διὰ νὰ ἀφομοιωθῶσι τὰ σχολεῖα.

§185ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν. Ὁ δὲ ταγματάρχης μένει ἀόριστος, δηλαδὴ δύναται νὰ μὴ ἦναι τοῦ πεζικοῦ, ἀλλὰ νὰ ληφθῇ καὶ ἐξ ἄλλου ὅπλου· δὲν ὁρίζετε δὲ καὶ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνωτέρου ἀξιωματικοῦ, τοῦ διοικητοῦ τοῦ σχολείου. Εἶδον σήμερον, ὅτι ἐν ταῖς δηλώσεσιν, ἃς ὑπεβάλετε, φέρετε τροποποιήσεις τινὰς ὡς πρὸς τὰ κονδύλια τῶν μισθῶν, καὶ περὶ τούτου σᾶς εἶχον ἐπιστήσει τὴν προσοχὴν πρὸ δύο ἡμερῶν, διότι παρετήρησα, ὅτι ἐν τῇ συντάξει τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν πλείστη ἐπικρατεῖ ἀστάθεια καὶ ἀνακρίβεια καὶ ἀοριστία ἐν τῇ ἀναγραφῇ τῶν ποσῶν. Ἀφίνω ὅτι τὰ πλεῖστα αὐτῶν εἶναι ἀδύνατον καὶ νὰ γείνωσι καταληπτά, οἷον τὰ περὶ μὴ διαθέσεως, κατὰ τὰς διαφόρους φράσεις, τὰς ὁποίας περιέχει ὁ προϋπολογισμὸς, ἀφίνω ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀνεξέλεγκτα, καὶ δὲν δύνανται ἐκ τῶν προτέρων νὰ ἐξελεγχθῶσιν, ἀλλὰ τοὐλάχιστον, ὅπου πρόκειται περὶ προσώπων, προσδιορίσατε τὴν θέσιν, ἢ τοὐλάχιστον προσδιορίσατε τὸ σῶμα τοῦ ἀξιωματικοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ καταλάβῃ αὐτὸς, διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ ἀσάφεια.

§186ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ὡς πρὸς τὸ σχολεῖον;

§187ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, ἀλλὰ σᾶς συνιστῶ, ἵνα ἔχητε ὡρισμένον ἀξιωματικόν, διὰ νὰ μὴ τὸ ἀφήσητε ἀόριστον.

§188ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁρισθῇ.

§189ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξ αὐτῶν ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ προτείνω, ὥστε εἰς τὰς διορθώσεις τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ διατάξητε μίαν ἐργασίαν ἐκ τῶν προτέρων διὰ νὰ διορθωθῶσι πλεῖστα ὅσα κονδύλια, τὰ ὁποῖα εἶναι λανθασμένα. Δὲν τιμᾷ ἀληθῶς τὸ οἰκονομικὸν τμῆμα τῆς ὑπηρεσίας αὐτὴ ἡ ἀσάφεια καὶ ἡ ἀνακρίβεια καὶ ἡ ἀοριστία· ὅταν δὲ φέρητε τὸ νέον σχέδιον τοῦ ὀργανισμοῦ σας, τότε λέγομεν ὅ,τι θέλομεν νὰ εἴπωμεν.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1. (ἀναγινώσκεται).

§191ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐν τῷ προσηρτημένῳ πίνακι ΙΒʹ, ὑπὸ τὸν τίτλον «Σύνθεσις μιᾶς τῶν ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζομένων λοιπῶν ὀκτὼ Μοιραρχιῶν», καθ’ ἃ παρετήρησε καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς συνάδελφος, ἀντὶ «Ἀντιμοίραρχος ὑποδιοικητὴς» ἐκ τυπογραφικῆς ἀβλεψίας ἐτέθη «Ἀντιμοίραρχος διοικητής». Παρακαλῶ νὰ διορθωθῇ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1 μετὰ τῆς ἐν τῷ ΙΒʹ πίνακι διορθώσεως ταύτης).

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§193ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐν στίχῳ ἕκτῳ, ἀντὶ τῆς λέξεως «καταργοῦνται», νὰ τεθῇ ἡ λέξις «τροποποιοῦνται.» Ἡ δὲ δευτέρα περίοδος τοῦ ἄρθρου, ὑπὸ τὸν τίτλον «Προσωρινὴ διάταξις», νὰ γείνῃ ἄρθρον 3. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ).

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προσωρινὴ διάταξις. Ἄρθρον 3 (ἀναγιαώσκεται).

§195ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ὅπου ὑπάρχει ἡ φράσις «μέχρι τῆς 15 Ἰανουαρίου» νὰ τεθῇ ἀντ’ αὐτῆς ἡ φράσις «μέχρι τέλους Φεβρουαρίου».

§196ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, οἱ συμπληρώσαντες εἰκοσαετῆ ὑπηρεσίαν μεταβιβάζουσι τὴν σύνταξιν εἰς τὰς χήρας καὶ τὰ ὀρφανὰ αὐτῶν, οἱ δὲ συμπληρώσαντες μόνον δεκαπενταετῆ δὲν δύνανται νὰ τὴν μεταβιβάζωσιν. Εἶναι τοῦτο σύμφωνον μὲ τὸν ἰσχύοντα θεσμόν;

§197ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Μάλιστα· διότι ἡ χήρα τοῦ ὑπηρετήσαντος εἰκοσαετίαν ἀπολαμβάνει σύνταξιν, ἐνῷ ἡ χήρα τοῦ κάτω τῶν εἴκοσιν ἐτῶν ὑπηρετήσαντος δὲν ἀπολαμβάνει. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Ὡσαύτως δὲ καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ συζήτησιν.)

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ βιβλίου διεκδικήσεων.

§199ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ὑπὸ δύο ἐπόψεις, κύριοι Βουλευταὶ, δύναται νὰ ἐξετασθῇ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον. Ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν ταμιευτικὴν καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν δικανικὴν, ἥτις περιλαμβάνει καὶ ἐκείνην τῆς κτηματικῆς πίστεως. Ἀντιτασσόμενος κατ’ ἀρχὴν εἰς πᾶσαν τῆς δικαιοσύνης ἐπιβάρυνσιν, ἥτις κινδυνεύει νὰ καταστήσῃ, ἂν δὲν κατέστησεν αὐτὴν, ἀπρόσιτον, δὲν σκέπτομαι νὰ συζητήσω τὸν ταμιευτικὸν σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου, καὶ διότι εἶναι κατάδηλος, καὶ διότι μᾶς συνείθισεν ἤδη ὁ κ. Ὑπουργὸς μὲ τοιαύτας φιλοφρονήσεις. Ἀλλ’ ἐνῷ ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι καθαρῶς ταμιευτικὸς καὶ ἠδύνατο νὰ ἐπιτευχθῇ δι’ ἁπλοῦ νομοσχεδίου, ἐπιβαρύνοντος τὰς ἀγωγὰς, εἰς ἃς ἀναφέρεται, ἐνομίσθη ἀναγκαῖον ἐπιμελῶς ν’ ἀποκρυβῇ ὁ τοιοῦτος σκοπὸς, ὅστις εἶναι ὁ κυριεύων, ἄλλος δὲ γενικώτερος νὰ προβληθῇ, ὁ τοῦ κανονισμοῦ καὶ τῆς ἑδραιώσεως τῆς κτηματικῆς πίστεως, ὡσανεὶ αὕτη δὲν νοεῖται ἄνευ φορολογίας καὶ ὡσανεὶ τοῦτο καὶ μόνον ἐναπέμεινε πλέον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ διαῤῥυθμίσῃ. Θὰ περιορίσω λοιπὸν τὴν συζήτησιν εἰς τὴν καθαρῶς δικανικὴν ἔποψιν, ἥτις, ὡς εἶπον, εἶναι καὶ ἡ τῆς κτηματικῆς πίστεως, ἵνα ἀποδειχθῇ ἐναργέστερον ὁ ἄλλως τε κατάδηλος τοῦ νομοσχεδίου σκοπὸς καὶ τὸ ποιὸν τῶν νομοθετημάτων, δι’ ὧν ἑκάστοτε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης μᾶς φιλοδωρεῖ εἰς βάρος τῆς νομοθεσίας. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι περὶ τὴν σύνταξιν τοῦ νομοσχεδίου πᾶσα κατεβλήθη προσπάθεια καὶ φροντὶς, ὅπως τοῦτο παραστῇ εὐπρόσωπον, εἰς τὴν μέριμναν δὲ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ προσετέθη καὶ ἡ τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Δικαιοσύνης, ἥτις, μεταβαλοῦσα τὸν τίτλον καὶ ἀνατρέψασα συναφεῖς πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ ἀρχικοῦ νομοσχεδίου διατάξεις δι’ ἄλλων διατάξεων, ἐνόμισεν ὅτι ἔλυσε τὸν Γόρδιον δεσμὸν, ὃν ἐδυσκολεύετο νὰ λύσῃ τὸ ἀρχικὸν νομοσχέδιον, ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἐλησμόνησαν, ἐν τῷ ἀξιεπαίνῳ αὐτῶν ὑπὲρ τῆς κτηματικῆς πίστεως ζήλῳ, ὅτι τὰ πάντα ἐν τῷ κόσμῳ τούτῳ ἔχουσι δυστυχῶς ὅρια διαγεγραμμένα καὶ ἀνυπέρβλητα, πέραν τῶν ὁποίων δὲν δύναταί τις ἀκινδύνως νὰ προχωρήσῃ. Καὶ διὰ νὰ ἐννοήσωμεν καλῶς τὸ σύστημα τοῦ νομοσχεδίου, πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν ποίας ἐλλείψεις παρουσιάζει τὸ κρατοῦν, πῶς δὲ ἐννοεῖ νὰ διορθώσῃ ταύτας τὸ εἰσαγόμενον. Λαμβάνω τὴν συνειθεστέραν ὑπόθεσιν, τὴν κοινοτέραν· ὑποθέσατε ὅτι θέλετε ν’ ἀγοράσητε μίαν οἰκίαν, ἕνα ἀγρὸν, μίαν ἄμπελον. Συμβουλευόμενοι τὰ βιβλία τῶν ὑποθηκῶν καὶ μεταγραφῶν, μανθάνετε τὰς ὑποθήκας ἢ μεταβιβάσεις, προβαίνοντες ὅμως εἰς τὴν ἀγορὰν, κινδυνεύετε νὰ ἴδητε μετὰ ταῦτα ἀγωγὴν διεκδικοῦσαν τὸ ἀγορασθὲν, κινδυνεύετε νὰ μάθητε, ὅτι περὶ αὐτοῦ ὑπάρχει ἤδη διεκδικητικὴ ἀγωγὴ ἐκκρεμὴς, καὶ τὸ χείριστον, ὅτι ὑπάρχει ἀπόφασις τελεσίδικος, ἴσως ἀπειλοῦσα τὴν ἐντελῆ ἀφ’ ὑμῶν ἀφαίρεσιν τοῦ ἀγορασθέντος. Βεβαίως οἱ κίνδυνοι οὗτοι δὲν εἶναι τυχαῖοι, ἰδίως ὅταν ὁ πωλητὴς ἦναι ἀφερέγγυος καὶ τὸ τίμημα ἐπληρώθη· ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν νὰ ματαιωθῶσι; Ναὶ, ἰσχυρίζεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης· ὄχι, ἀπαντᾷ ἡ νομικὴ λογικὴ καὶ τὸ νομοσχέδιον, τὸ τὴν ματαίωσιν τῶν κινδύνων τούτων ἐπαγγελλόμενον. Καὶ ὄχι, ἀπαντᾷ ἡ λογικὴ, διότι ἐν τῇ φύσει τοῦ ἀντικειμένου ἔγκειται ἡ ἀτέλεια, καὶ λέγω ἐν τῇ φύσει, διότι ἀδύνατον νὰ ἐπιφέρητε διόρθωσιν, ἂν δὲν ἀνατρέψητε ἐντελῶς τὸ ὅλον σύστημα τῆς κυριότητος καὶ τῶν διεκδικητικῶν ἀγωγῶν. Καὶ ἐν πρώτοις κατὰ τί θὰ βελτιώσῃ τὴν θέσιν τοῦ ἀγοραστοῦ,—ἐπιμένω εἰς τὸ ληφθὲν παράδειγμα,—κατὰ τί θὰ βελτιώσῃ, λέγω, τὴν θέσιν τοῦ ἀγοραστοῦ τὸ βιβλίον τῶν διεκδικήσεων, ἢ, ὅπως ἤδη μετωνομάσθη, τὸ βιβλίον τῆς μεταγραφῆς ἀγωγῶν εἰς τὴν ἀκίνητον κτῆσιν ὡς πρὸς τὰς ἀγωγὰς, αἵτινες θὰ κινηθῶσι μετὰ τὴν ἀγορὰν, ἀφοῦ ἡ μεταβίβασις δὲν ἀποκλείει τὴν διεκδίκησιν; Κατ’ οὐδὲν, διὰ τὸν ἁπλούστατον καὶ κοινότατον λόγον, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐγγραφῇ ἀγωγὴ μὴ κινηθεῖσα. Ἀλλὰ τοὐλάχιστον βελτιοῖ τὴν θέσιν τοῦ ἀγοραστοῦ τὸ βιβλίον τῶν διεκδικήσεων διὰ τὰς ἀγωγὰς τὰς πρὸ τῆς ἀγορᾶς κινηθείσας; Κατ’ οὐδεμίαν περίπτωσιν, εἰμὴ μόνον κατ’ ἐκείνην, καθ’ ἣν ἡ διεκδικητικὴ ἀγωγὴ ἔχει κινηθῆ κατὰ τὸν τελευταῖον τῆς παραγραφῆς της χρόνον. Τῷ ὄντι, κατὰ τὸ ἄρθρον 3, «ἀγωγὴ ἐκ τῶν ἐν τῷ ἄρθρῳ 1 εἶναι ἀπαράδεκτος πρὸς συζήτησιν πρὸ τῆς μεταγραφῆς αὐτῆς· ἐὰν ἡ μεταγραφὴ ἐγένετο μετὰ παρέλευσιν δύο μηνῶν ἀπὸ τῆς ἐπιδόσεως τῆς ἀγωγῆς, δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ἐπ’ αὐτῆς συζήτησις, ἐὰν μὴ προσαχθῇ γραμμάτιον τοῦ ἁρμοδίου ταμίου περὶ καταβολῆς δρ. 50 λόγῳ προστίμου». Ἀφοῦ λοιπὸν ἐπιτρέπεται ἡ ἐγγραφὴ μέχρι τῆς συζητήσεως, καὶ ἀφοῦ ἡ συζήτησις ἀκινδύνως, λόγῳ ἀνατροπῆς, δύναται νὰ γείνῃ καὶ μετὰ τρία ἔτη, κατὰ τί φωτίζεται ὁ ἀγοραστὴς, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἀγωγὰς τὰς ἐντὸς τῆς τριετίας ἐγερθείσας, ἢ κατὰ τί φωτίζεται, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐντὸς τῶν δύο μηνῶν; Καὶ ὁμιλῶ περὶ τριετίας, ἐνῷ εἶναι δυνατὸν ἀγωγὴ ὑφισταμένη καὶ πρὸ εἰκοσαετίας καὶ πλέον νὰ μὴ συνεζητήθη διὰ τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλον λόγον. Σημειώσατε δὲ, ὅτι πρόκειται περὶ πωλητοῦ ἀφερεγγύου, διότι τότε τὸ ζήτημα ἔχει οὐσιαστικὴν ἔννοιαν, καὶ τὴν περίπτωσιν ταύτην ἔχει ὑπ’ ὄψιν τὸ νομοσχέδιον, διότι τότε πραγματικῶς ὑπάρχει κίνδυνος. Κατὰ τί λοιπὸν φωτίζεται ὁ ἀγοραστής; Κατ’ οὐδέν. Τοῦτο τὸ ἐνόησεν ὁ συντάξας τὸ νομοσχέδιον, προσεπάθησε δὲ νὰ τὸ διορθώσῃ, ἀναγράψας τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 5, καθ’ ἣν «ἀπόφασις ἐκδοθεῖσα μετὰ τὴν ἰσχὺν τοῦ νόμου τούτου ἐπὶ ἀγωγῆς τοῦ ἄρθρου 1, ἐκτελεῖται κατὰ τοῦ εἰδικοῦ διαδόχου, μόνον ἐὰν ἡ ἀγωγὴ μετεγράφη πρὸ τῆς εἰς τὸν εἰδικὸν διάδοχον μεταβιβάσεως τοῦ ἀκινήτου κτήματος». Ἡ διάταξις αὕτη ἐκ πρώτης ὄψεως φαίνεται ἀντιφατικὴ καὶ τερατώδης· κατ’ εὐτυχίαν εἶναι λίαν ἀκίνδυνος. Τῷ ὄντι, ἀφοῦ δύναμαι νὰ ἐγγράψω τὴν ἀγωγήν μου ἐντὸς 2 μηνῶν καὶ ἐπὶ προστίμῳ μέχρι τῆς συζητήσεως, πῶς δὲν δύναμαι νὰ ἐκτελέσω τὴν ἀπόφασιν τὴν ἐπὶ τῆς ἀγωγῆς μου ταύτης ἐκδοθεῖσαν, ἐὰν ἡ ἐγγραφὴ δὲν ἔχῃ γείνῃ πρὸ τῆς εἰς τὸν εἰδικὸν διάδοχον μεταβιβάσεως τοῦ ἀκινήτου; Καὶ ἂν ὑποθέσωμεν τὴν μεταβίβασιν γενομένην ἐντὸς τῶν δύο μηνῶν ἢ τὴν ἑπομένην τῆς κοινοποιήσεως τῆς ἀγωγῆς μου; Εἶναι δυνατὸν πλέον νὰ ὑπάρξῃ διεκδικητικὴ ἀγωγή, ἀφοῦ ταύτην δύναται νὰ ματαιώσῃ ὁ ἐναγόμενος, μεταβιβάζων τὸ διεκδικούμενον πρὸ τῆς ἐγγραφῆς τῆς ἀγωγῆς, ἥτις ὁπωσδήποτε χρειάζεται διάστημά τι χρόνου, εἴτε ὅταν τὸ ἀκίνητον κῆται εἰς ἄλλον τοῦ ἐνάγοντος ἢ τοῦ ἐναγομένου τόπον, εἴτε διότι κατὰ πολλῶν μὴ κατοικούντων ἐν τῷ αὐτῷ τόπῳ κινεῖται ἡ διεκδικητικὴ ἀγωγή; Ἀλλ’ ἔχει αὐτὴν τὴν ἀληθῶς τερατώδη ἔννοιαν τῆς ἐξουθενώσεως τῆς διεκδικητικῆς ἀγωγῆς τὸ ἄρθρον 5; Κατ’ εὐτυχίαν ὄχι, καὶ τοῦτο μόνον σημαίνει, ὅτι ὁ ἐνάγων, ὅστις δὲν ἐνέγραψε τὴν ἀγωγήν του πρὸ τῆς μεταβιβάσεως τοῦ ἀκινήτου, μὴ δυνάμενος νὰ ἐκτελέσῃ τὴν τυχὸν ἐκδοθησομένην ἀπόφασιν κατὰ τοῦ εἰδικοῦ διαδόχου, θὰ παραιτηθῇ, ἵνα ἐγείρῃ ἄλλην κατὰ τοῦ τελευταίου τούτου, μηδενὸς κωλύοντος, ἐκτὸς ἐὰν συνεπληρώθη ἡ παραγραφὴ, καὶ ἀφοῦ θὰ ἐγείρῃ ἄλλην, ὑφιστάμενος μόνον τὸ τέλος τῆς νέας ἐγγραφῆς, ἐρωτῶ καὶ πάλιν, κατὰ τί ἐφωτίσαμεν διὰ τοῦ βιβλίου μας τὸν ἀγοραστήν; Κατὰ τί ἐβελτιώσαμεν τὴν θέσιν αὐτοῦ, κατὰ πάσας τὰς λοιπὰς περιπτώσεις, πλὴν ἐκείνης, καθ’ ἣν συμπληροῦται ἡ παραγραφή; Κατ’ οὐδέν. Ἀλλὰ δὲν βλέπετε, θὰ μοὶ εἴπῃ ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς, τὸ ἄρθρον 10, καθ’ ὃ «τιμωρεῖται μὲ φυλάκισιν ἑνὸς μηνὸς καὶ μὲ χρηματικὴν ποινὴν δραχμῶν 3000 ὁ κάτοχος κτήματος ἀκινήτου, ὅστις μετὰ τὴν πρὸς αὐτὸν ἐπίδοσιν τῆς ἀγωγῆς καὶ πρὸ τῆς μεταγραφῆς αὐτῆς μεταβιβάζει τὴν κυριότητα τοῦ ἀκινήτου, ἢ συνιστᾷ ἢ μεταβιβάζει ἄλλα ἐμπράγματα δίκαια ἐπὶ τῷ σκοπῷ τοῦ νὰ βλάψῃ τινά, ἢ νὰ περιποιήσῃ εἰς ἑαυτὸν ἀθέμιτον ὄφελος»; Καὶ τί ἔχει νὰ φοβηθῇ ὁ ἀγοραστὴς λοιπόν, ἀφοῦ ἡ σιωπὴ τοῦ πωλητοῦ εἶναι ἔγκλημα; Καὶ ἂν δὲν ἔχῃ ἐγγραφῆ ἡ ἀγωγή, θὰ τὴν μάθῃ ὁ ἀγοραστὴς παρὰ τοῦ πωλητοῦ, ὅστις ἐν σιωπῇ θὰ ὑποστῇ τὴν ποινὴν τοῦ ἄρθρου 10. Ἀλλ’ ἂν τὸ ἄρθρον τοῦτο ἦναι ἐπαρκὲς, τί χρειάζονται πλέον τὰ βιβλία; Ἔπειτα ποίου εἴδους πωλητὴν ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν; Τὸν φερέγγυον, καθ’ οὗ θὰ στραφῇ ὁ ἀγοραστὴς, ἢ τὸν ἀφερέγγυον, καθ’ οὗ θὰ στραφῇ ματαίως; Ἐνόσῳ πρόκειται περὶ φερεγγύου πωλητοῦ, ἡ ἐκνίκησις δὲν εἶναι κίνδυνος· ὁ κίνδυνος ὑφίσταται προκειμένου περὶ ἀφερεγγύου πωλητοῦ. Ἐπὶ πλέον τὸ ἄρθρον τοῦτο δὲν ἐφαρμόζεται ἐπὶ τῶν πωλήσεων καὶ ἐν γένει μεταβιβάσεων, καθ’ ἃς ὁ μεταβιβάζων δὲν εἶναι κάτοχος οὔτε ἐπὶ ἐκείνων, καθ’ ἃς ἡ κατοχὴ εἶναι παραδοτέα μετὰ χρόνον ἀπὸ τῆς μεταβιβάσεως τῆς κυριότητος. Ἀλλ’ ἂν τὸ ἄρθρον τοῦτο δὲν ἔχῃ χρησιμότητα διὰ τὰς περιπτώσεις ταύτας, ἔχει τοὐλάχιστον διὰ τὰς λοιπάς; Καμμίαν. Τῷ ὄντι τὸ ἄρθρον θὰ ἐφαρμοσθῇ, ὅταν ἡ ἀγωγὴ γείνῃ δεκτὴ, διότι τότε ὑπάρχει βλάβη ἢ ἀθέμιτον ὄφελος, διὰ νὰ γείνῃ δὲ δεκτὴ ἡ ἀγωγὴ, τὸ πιθανώτερον εἶναι, ὅτι ὁ πωλητὴς δὲν ἦτο κύριος, ἀλλὰ μέχρι τῆς ἐκδικάσεως τῆς ἀγωγῆς ἡ ποινικὴ δίκη βεβαίως δὲν δύναται νὰ προχωρήσῃ, ὅταν δὲ ἡ ἀγωγὴ ἐκδικασθῇ, κατὰ πᾶσαν πιθανότητα τὸ ἔγκλημα θὰ παρεγράφη, ἀφοῦ πρόκειται περὶ πλημμελήματος ἐπὶ ἐγκλήσει τιμωρουμένου, δι’ ὃ ἀρκεῖ διετία. Τοιαύτη εἶναι ἡ ποινικὴ διάταξις, διὰ τῆς ὁποίας ἀντικαθίσταται ἐπὶ τὸ χεῖρον ἡ ὑπάρχουσα, καθ’ ἣν ὁ πωλῶν μὴ κύριος τιμωρεῖται ἐπὶ ἀπάτῃ. Καὶ ἐνῷ τὸ διὰ τοῦ νομοσχεδίου δημιουργούμενον βιβλίον οὐδεμίαν παρουσιάζει διὰ τὸν συμβουλευόμενον αὐτὸ ἀσφάλειαν, μὴ διαφωτίζον οὔτε τὸ παρελθὸν, οὔτε τὸ μέλλον, παρέχει εἰς πάντα κακοήθη, εἰς πάντα ἀσυνείδητον, εἰς πάντα ἐμπαθῆ, ἰσχυρότατον ὅπλον ἐκβιάσεως ἢ ἐκδικήσεως, ἀπειλεῖ δὲ νὰ παρεμβάλῃ πρὸς τὰ ὑπάρχοντα καὶ ἄλλα προσκόμματα περὶ τὴν μεταβίβασιν τῆς ἀκινήτου κτήσεως, διὰ μόνον τὸν σκοπὸν καὶ μόνον τὸν λόγον νέας φορολογίας. Ἐὰν θέλητε νὰ δανεισθῆτε ἐπὶ ἀκινήτου, νὰ δώσητε προῖκα, νὰ πωλήσητε, πρέπει νὰ ἔχητε τὴν συγκατάθεσιν παντὸς κακοήθους, δυναμένου νὰ ἀνακόψῃ τὸ ἔργον ὑμῶν εἰς πᾶσαν στιγμὴν διὰ μιᾶς ἀγωγῆς καὶ μιᾶς ἐγγραφῆς. Ἀληθῶς τὸ ἄρθρον 9 τιμωρεῖ μὲ μηνιαίαν φυλάκισιν ἐκεῖνον, ὅστις ἐγείρει ἀγωγὴν καὶ μεταγράφει ἐν γνώσει τῆς ἐλλείψεως τοῦ ἰδίου δικαιώματος ἐπὶ τῷ σκοπῷ τοῦ νὰ βλάψῃ ἄλλον, ἢ νὰ περιποιήσῃ εἰς ἑαυτὸν ἀθέμιτον ὄφελος, ἀλλ’ ἡ τιμωρία τούτου ἱκανοποιεῖ ἆρά γε ἐκεῖνον, ὅστις δὲν δύναται νὰ δανεισθῇ, διὰ νὰ πληρώσῃ ἐπειγούσας ἢ καὶ ἱερὰς ὑποχρεώσεις, νὰ πωλήσῃ κτῆμά τι, ἢ νὰ ὑπανδρεύσῃ τὴν θυγατέρα ἢ τὴν ἀδελφήν του; Καὶ ποίαν τιμωρίαν ἐπιβάλλετε εἰς τὸν κακοήθη τοῦτον, ὅστις ἀκριβῶς λόγῳ τῆς τιμωρίας θὰ παρελκύσῃ τὴν δίκην, ἐφ’ ὅσον δύναται, ἵνα συμπληρωθῇ ἡ παραγραφή; καὶ πότε τὴν ἐπιβάλλετε; Ἀφοῦ ἀποῤῥιφθῇ ἡ ἀγωγὴ, διότι τότε ὑπάρχει ζημία. Ἀλλ’ ἂν ἡ διάταξις αὕτη ἦναι ἀνεπαρκὴς, εἶναι τοὐλάχιστον δικαία, καὶ δύναται εὐσυνείδητος δικαστὴς νὰ ἐφαρμόσῃ αὐτὴν, ἀφοῦ ἀγωγή τις δύναται ν’ ἀποῤῥιφθῇ διὰ πολλοὺς λόγους, καὶ ἀφοῦ περὶ τοῦ δικαίου δὲν ὑπάρχει δυστυχῶς μία γνώμη, εἰς ἕκαστον δὲ βῆμα ἐγείρονται ζητήματα διαιροῦντα συγγραφεῖς καὶ δικαστήρια; Τοιοῦτον, εἶναι, Κύριοι, ἐν γενικαῖς γραμμαῖς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Ἐπιφυλασσόμενος δὲ ἐν τῇ κατ’ ἄρθρον συζητήσει νὰ καταδείξω τὴν πληθὺν τῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα παρουσιάζει ἡ σύνταξις αὐτοῦ, παρακαλῶ τὸν κύριον ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν νὰ ἐπιβάλῃ φορολογίαν οἱανδήποτε θέλῃ, ἐν ὅσῳ ἔχει τοὺς ψηφίζοντας, νὰ μὴ ἐπιμείνῃ ὅμως νὰ εἰσαχθῇ ἐν τῇ νομοθεσίᾳ ἡμῶν νομοθέτημα πρακτικῶς ὄχι μόνον ἄχρηστον, ἀλλὰ καὶ ἐπιβλαβὲς, νομοθέτημα παρ’ οὐδενὶ τῶν ἄλλων ἐθνῶν ἀπαντώμενον, προωρισμένον δὲ νὰ προσθέσῃ καὶ ἓν νέον στίγμα εἰς τὴν ἀκίνητον ἰδιοκτησίαν. Δὲν ἀρνοῦμαι εἰς κἀνένα τὸ τάλαντον τῆς πρωτοτυπίας, ἀλλ’ ἐξακολουθῶ νὰ νομίζω, ὅτι ἡ Γαλλία, ἡ Ἰταλία, ἡ Γερμανία καὶ πάντα τὰ λοιπὰ ἔθνη εἶναι σοφώτερα ἡμῶν, δὲν ἐπεχείρησαν δὲ τὴν εἰσαγωγὴν τοιούτου νομοθετήματος, οὐχὶ ἐξ ἀδιαφορίας πρὸς τὴν ἀκίνητον ἰδιοκτησίαν, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐξ εὐλαβείας πρὸς ταύτην. Καὶ παρατηρήσατε τὸν ἡμέτερον νομοθέτην, πόσον εὐλαβὴς φαίνεται πρὸς τὴν ἀκίνητον κτῆσιν, ποίας δ’ ἀξιώσεις καὶ ποίας ἐγγυήσεις ἀπαιτεῖ, ὅπως ἐπιτρέψῃ ἔστω καὶ ἁπλῆν ἐγγραφὴν προσημειώσεως.

§200ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Κατὰ τὸν ἔντιμον προλαλήσαντα, πᾶν νομοθέτημα, ἀφορῶν εἰς τὴν ἀρχὴν τῶν ἰδιοκτησιῶν, εἶναι τόσῳ σπουδαῖον δικανικὸν ζήτημα, ὥστε εἶναι προτιμότερον νὰ μὴ σκεπτώμεθα περὶ μέτρων τοιούτων· καὶ τὸ συμπέρασμα τοῦ προλαλήσαντος ἴσως εἶναι, ὅτι καὶ ὁ νόμος περὶ ὑποθηκῶν, ὁ ὁποῖος δίδει χώραν εἰς δίκας, ἠδύνατο νὰ λείψῃ, ἐπ’ ὠφελείᾳ τῆς δικαιοσύνης. Κατ’ ἐμέ, Κύριοι, ὁ σκοπὸς, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, εἶναι πρόδηλος. Ἐπιζητεῖται δι’ αὐτοῦ ἡ βελτίωσις καὶ ἡ ἐνίσχυσις τῆς παρ’ ἡμῖν κτηματικῆς πίστεως, ἥτις, ἂς ὁμολογήσωμεν καθαρῶς, διατελεῖ ἐν μεγίστῃ καταπτώσει ἕνεκα τῆς κρατούσης παρ’ ἡμῖν νομοθεσίας, κατ’ ἀντίθεσιν πρὸς τὰ κρατοῦντα παρ’ ἄλλοις ἔθνεσιν. Εἰς τὰ ἄλλα ἔθνη, τὰ μᾶλλον ἡμῶν προηγμένα, ἡ ἐνίσχυσις τῆς κτηματικῆς πίστεως ἐθεωρήθη ὡς παράγων τῆς κοινωνικῆς εὐδαιμονίας. Εἰς τὰ ἔθνη ἐκεῖνα ἰδιαιτάτη κατεβλήθη μέριμνα, ὥστε πᾶσαι αἱ πράξεις, αἱ ἀφορῶσαι εἰς τὴν ἀκίνητον κτῆσιν, νὰ ὑφίστανται πλήρη τὴν δημοσιότητα, ὥστε πᾶς ὁ προτιθέμενος νὰ ἀγοράσῃ κτῆμά τι, ἢ νὰ δανείσῃ ἐπὶ κτήματος, νὰ ᾖναι δυνατὸν νὰ γινώσκῃ πάντα τὰ ἐλαττώματα τοῦ κτήματος, τὸ ὁποῖον ἀγοράζει ἢ λαμβάνει ὑπὸ ὑποθήκην. Διὰ τῆς δημοσιότητος τῶν πράξεων τῶν ἀφορωσῶν εἰς τὴν ἀκίνητον ἰδιοκτησίαν ὁ κεκτημένος τοιαύτην κτῆσιν εἶναι δυνατὸν καὶ νὰ πωλήσῃ καὶ νὰ ὑποθηκεύσῃ τὸ κτῆμά του εὐχερῶς, καὶ ὄχι, ὅπως σήμερον, ἐπὶ κινδύνοις, τοὺς ὁποίους ἔχων ὑπ’ ὄψιν του ἢ ὁ προκαλούμενος νὰ δανείσῃ ἢ ὁ θέλων νὰ ἀγοράσῃ, δὲν τολμᾷ νὰ προβῇ οὔτε εἰς τὸ δάνειον οὔτε εἰς τὴν ἀγοράν. Οὕτως ἡ ἀκίνητος κτῆσις διατελεῖ ἐν μεγίστῃ καθυστερήσει σχετικῶς πρὸς τὴν κινητήν. Ὡς ἐκ τούτου εἰς τὰ πεπολιτισμένα Κράτη σήμερον ἐγεννήθη ἡ τάσις εὐλόγως διὰ τῆς νομοθεσίας νὰ καταστῇ καὶ ἡ ἀκίνητος κτῆσις ῥευστὴ κτῆσις. Ἂν μάλιστα λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, τί ἐγένετο εἰς τὸν ἄλλον κόσμον, θέλομεν ἴδει, ὅτι ἐκεῖ κατωρθώθη, ὥστε ὁ ἔχων ἀκίνητον κτῆσιν νὰ ᾖναι δυνατὸν νὰ τὴν μεταβιβάσῃ, ὡς ὁ ἔχων μίαν ἀνώνυμον μετοχὴν ἢ ἓν χρεώγραφον. Βλέπομεν ὅμως καὶ ἐν Εὐρώπῃ τὴν πρόνοιαν ταύτην εἰλημμένην καὶ ἀπὸ τοῦ παρελθόντος αἰῶνος. Τὸ πρῶτον ἡ σύνταξις τῶν κτηματολογίων ὑπηγορεύθη ὑπὸ τοῦ σκοποῦ τῆς ἐπιβολῆς τῶν ὑπὲρ τοῦ Κράτους φόρων κατὰ λόγον τῆς ἐκτάσεως καὶ τῆς ποιότητος τῶν κτημάτων, ἀλλ’ εἶδον βραδύτερον, ὅτι ἠδύνατο νὰ χρησιμεύσῃ καὶ ὡς μέσον πρὸς τὴν δημοσιότητα πασῶν τῶν πράξεων ἐπὶ τῶν κτημάτων, καὶ δι’ αὐτὸ ἐν Πρωσσίᾳ καὶ ἀλλαχοῦ βλέπομεν σὺν τῇ καταρτίσει τοῦ κτηματολογίου τοῦ γενικοῦ, βλέπομεν κατηρτισμένον κτηματολόγιον εἰδικὸν, ἢ μᾶλλον βιβλίον εἰδικὸν, τὸ ὁποῖον ἔχει ἓν φύλλον ἀφιερωμένον δι’ ἕκαστον κτῆμα. Ἐπὶ τοῦ φύλλου τοῦ ἀφορῶντος τὸ κτῆμα τοῦτο ἀναγράφονται πᾶσαι αἱ πράξεις αἱ ἀφορῶσαι εἰς τὴν ὑποθήκην, μεταβίβασιν ἢ τὴν ὕπαρξιν οἱουδήποτε πραγματικοῦ δικαιώματος. Πᾶς ὅστις κατὰ τὸ βιβλίον τοῦτο φαίνεται ἰδιοκτήτης, δύναται νὰ πωλήσῃ ἐγκύρως, δύναταί τις παρ’ αὐτοῦ νὰ ἀγοράσῃ πάλιν ἐγκύρως, οὐδένα διατρέχων κίνδυνον νὰ διεκδικηθῇ τὸ κτῆμα, τὸ ὁποῖον ἀγοράζει, παρ’ ἄλλου, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀξιώσεις παρ’ αὐτοῦ. Ἐπειδὴ ὅμως εἶναι πιθανὸν ἐν τοῖς βιβλίοις τούτοις νὰ γίνηται ἐγγραφὴ ἐσφαλμένη, ἢ νὰ κατορθώσῃ τις νὰ ἐγγράψῃ κτῆμα ἀλλότριον ἐπ’ ὀνόματι αὑτοῦ, ἡ νομοθεσία ἡ νεωτέρα ἐν Πρωσσίᾳ παρεδέχθη ὑπὲρ τοῦ ἀξιοῦντος δικαίωμα κυριότητος ἐπὶ τοῦ ἐγγεγραμμένου ἐπ’ ὀνόματι ἄλλου νὰ δύνηται νὰ ἐγγράψῃ προσημείωσιν. Εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι, ὅπως κατὰ τὴν κατάρτισιν τοῦ κτηματολογίου, οὕτω καὶ κατὰ τὴν ἐγγραφὴν τῶν προσημειώσεων, ἐκεῖ προηγεῖται δικαστική τις βάσανος, ἀσκουμένη ἀπὸ τὸν φύλακα τῶν μεταγραφῶν, ὅστις εἶναι ὑπάλληλος δικαστικὸς καὶ ἐνεργεῖ βάσανόν τινα ἐπ’ αὐτῶν. Ἐν Γερμανίᾳ ἐπικρατεῖ ὁ κανὼν, ὅτι ὁ ἐνάγων ὀφείλει νὰ ἐγγράψῃ τὴν ἀγωγήν του εἰς εἰδικὸν βιβλίον, διότι ἄλλως δὲν εἶναι δεκτὴ ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐν Παρισίοις εἶχε συγκροτηθῆ συνέδριον, τοῦ ὁποίου σκοπὸς ἦτο ἡ ἐξεύρεσις μέσων πρὸς προαγωγὴν τῆς κτηματικῆς πίστεως. Τὸ Συνέδριον τοῦτο συνῆλθε τὸ δεύτερον ἐν Βρυξέλλαις κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, ἀντεπροσωπεύετο δὲ ἐν αὐτῷ καὶ οἰκονομικὴ καὶ νομικὴ ἐπιστήμη, πάντες δὲ ἐγνωμάτευσαν, ὅτι πρέπει νὰ ἐξευρεθῇ τρόπος πρὸς δημοσίευσιν πασῶν τῶν πράξεων, αἵτινες ἀποβλέπουσι τὴν ἀκίνητον ἰδιοκτησίαν. Βεβαίως τὸ πρῶτον μέσον, διὰ τοῦ ὁποίου εἶναι δυνατὸν νὰ ἑδραιωθῇ ἡ κτηματικὴ πίστις, εἶναι ἡ κατάρτισις κτηματολογίου κατὰ τὸ σύστημα τὸ σήμερον κρατοῦν. Κατὰ τὸ σύστημα τοῦτο, τὸ κτηματολόγιον μετὰ παρέλευσιν ὡρισμένου χρόνου παρέχει πίστιν δημοσίου ἐγγράφου· ἐκ τοῦ κτηματολογίου τούτου δύναταί τις νὰ ἀντλήσῃ πᾶν δικαίωμα, χωρὶς νὰ τρέχῃ τὸν κίνδυνον μετὰ τοῦτο νὰ ὑποστῇ δίκην. Ἴσως ἠδύνατό τις εἰπεῖν, ὅτι ἐν Τουρκίᾳ ὑφίσταται εἶδός τι τοιούτου κτηματολογίου, διότι ἐκεῖ οὐδεὶς δύναται ν’ ἀγοράσῃ κτῆμα, ἐὰν δὲν λάβῃ τὸ ἔγγραφον τῆς ἰδιοκτησίας του παρ’ ἀρχῆς δημοσίας. Καὶ παρ’ ἡμῖν ἐγένετο ἀπό τινος ἀπόπειρα πρὸς καταρτισμὸν κτηματολογίου, ἀλλὰ δυστυχῶς τὸ ἔργον ἀνεκόπη καὶ δὲν γινώσκομεν πότε θέλομεν ἀποκτήσει τὸ εὐτύχημα νὰ ἴδωμεν καὶ παρ’ ἡμῖν κτηματολόγιον συντεταγμένον κατὰ τὰ νεώτερα συστήματα καὶ δυνάμενον νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὴν κτηματικὴν πίστιν καὶ τὰ ἄλλα ἀκόμη κοινωνικὰ συμφέροντα. Ἐνόσῳ ὅμως δὲν ἔχομεν τὸ κτηματολόγιον, εἶναι περιττὸν, κατὰ τὸν ἔντιμον προλαλήσαντα, νὰ σκεπτώμεθα περὶ μέσων ἄλλων, δυναμένων νὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τῆς παρ’ ἡμῖν κτηματικῆς πίστεως, διότι πάντα τὰ ἄλλα μέτρα εἶναι δυνατὸν νὰ δώσωσιν ἀφορμὴν εἰς ἐνδοιασμούς. Παρ’ ἡμῖν δὲν ἔχομεν παρὰ μόνον τὸ βιβλίον τῆς μεταγραφῆς, τοῦτο δ’ ἔχομεν ἀπὸ τοῦ 1856, ἐκ τῶν βιβλίων δὲ τούτων καὶ μόνον προκύπτουσιν οἱ τίτλοι, δυνάμει τῶν ὁποίων γίνονται καὶ δάνεια ἐπὶ ὑποθήκῃ καὶ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἡ μεταβίβασις τῆς ἀκινήτου ἰδιοκτησίας. Βεβαίως δὲν κατωρθώθη, πᾶσαι αἱ ἰδιοκτησίαι παρ’ ἡμῖν νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς ἐγγραφὴν ἐν τῷ βιβλίῳ τούτῳ, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε μέγα μέρος τῆς παρ’ ἡμῖν ἀκινήτου κτήσεως κατωρθώθη νὰ ὑποστῇ μεταβολὴν, μεταβολὴν ἐγγραφῆς ἐν τῷ βιβλίῳ τούτῳ, καὶ ἑπομένως ἐκ τοῦ βιβλίου τούτου δυνάμεθα νὰ πορισθῶμεν τὸν πρῶτον τίτλον τῆς ἰδιοκτησίας. Τί ὅμως ὑπολείπεται; Ὁ προτιθέμενος νὰ δανείσῃ χρήματα ἐπὶ ὑποθήκῃ, ἢ νὰ ἀγοράσῃ ἓν κτῆμα, γινώσκει ὅτι παρῆλθεν ἡ κτητικὴ παραγραφή, ἡ δεκαετής, νομίζει δ’ ὅτι, ἀφοῦ ἔχει τίτλον πρὸ δεκαετίας κατὰ τοὺς νομίμους τύπους συντεταγμένον, ἀφοῦ παρῆλθεν ἡ κτητικὴ παραγραφή, δύναται ἀσφαλῶς ν’ ἀγοράσῃ· ἀγοράζει τὸ κτῆμα τοῦτο, μετά τινα ὅμως χρόνον τὸ κτῆμα εὑρίσκεται ἐπίδικον· καὶ ἔχομεν ἄπειρα παραδείγματα ἀγορῶν γενομένων ἐν τῇ πεποιθήσει, ὅτι ὑπῆρχε τίτλος, διότι εἶχε παρέλθει ἡ κτητικὴ παραγραφή, καὶ ὅμως τὰ κτήματα τὰ ἀγορασθέντα εὑρέθησαν ἐπίδικα, καὶ ἠναγκάσθησαν οἱ ἀγορασταὶ ἢ νὰ ἔλθωσιν εἰς συμβιβασμὸν πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι διεξεδίκουν τὸ κτῆμα, ἢ ν’ ἀναλάβωσι τὸν περαιτέρω δικαστικὸν ἀγῶνα. Ἂν ὅμως κατορθωθῇ νὰ ἔχωμεν τὸ βιβλίον διεκδικήσεων, τί θέλομεν πορισθῆ ἐκ τούτου; Θὰ γνωρίζωμεν ἐκ τοῦ βιβλίου τῶν μεταγραφῶν τὴν παρέλευσιν τῆς δεκαετίας, θὰ γινώσκωμεν δὲ καὶ ἐκ τοῦ βιβλίου τούτου τῆς μεταγραφῆς τῶν ἀγωγῶν, ὅτι οὐδεμία ὑπάρχει κατ’ αὐτοῦ διεκδίκησις, καὶ θὰ δυνάμεθα νὰ ἀγοράσωμεν ἢ νὰ δανείσωμεν ἀσφαλῶς, διότι μία ἀγωγή, ἐγερθησομένη μετὰ τὴν ἀγορὰν βεβαίως δὲν δύναται νὰ βλάψῃ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἢ παρέσχε δάνειον, ἢ ἠγόρασε τὸ κτῆμα. Ἀλλὰ προβάλλεται ἡ ἀντίῤῥησις: Καὶ τί πρέπει νὰ γείνῃ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐν τῷ μέλλοντι ἐγερθησομένας ἀγωγάς; Μᾶς ἀσφαλίζει τὸ βιβλίον τοῦτο ὡς πρὸς τὸ μέλλον; Βεβαίως ὄχι· μόνον ὡς πρὸς τὸ παρελθὸν μᾶς ἀσφαλίζει, καὶ τοῦτο εἶναι μέγα κέρδος, οὐδ’ ἰσχυρίσθη ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι τὸ κενὸν, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει παρ’ ἡμῖν, πληροῦται ὁλοκλήρως διὰ τοῦ μέτρου, τὸ ὁποῖον προβάλλεται. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας ἠθέλησεν, ἀναπτύσσων τὰς λεπτομερείας τοῦ νομοσχεδίου, νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι ἔχει μὲν καλῶς τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ τοῦ συντάξαντος τὸ νομοσχέδιον τὸ ἔργον ἦτο τοσούτῳ δυσχερὲς, ὥστε ἦτο ἀδύνατον εἰς αὐτὸν νὰ συναρμολογήσῃ τὰ ἀνεπίδεκτα συναρμολογήσεως, εὗρε δὲ, ὅτι ἐδῶ ὑπάρχουν δύο χρονικαὶ προθεσμίαι, χορηγούμεναι εἰς τὸν ἐγείροντα ἀγωγὴν, καὶ ἡ μὲν ἑξάμηνος ἀφορᾷ τὰς ἐκκρεμεῖς ἀγωγὰς ἢ ἀνακοπὰς, ἡ δ’ ἄλλη, ἡ δίμηνος, τὰς ἐγερθησομένας. Καὶ λέγει, ἀφοῦ δίδετε εἰς αὐτὸν δύο μηνῶν χρονικὴν διορίαν πρὸς ἐγγραφὴν τῆς ἀγωγῆς του, πῶς βραδύτερον αὐτὸν τὸν ὑποβάλλετε εἰς τὴν ποινὴν νὰ μὴ δύναται νὰ λάβῃ ἀπόφασιν, δυναμένην νὰ ἐκτελεσθῇ κατὰ τοῦ εἰδικοῦ διαδόχου; Βεβαίως εἶναι ἡ περίστασις, τὴν ὁποίαν ἐπεκαλέσθη ὁ προλαλήσας, ἐκ τῶν σπανιωτάτων. Ὁ νομοθέτης ὅμως ἐνταῦθα εἶπεν εἰς τὸν ἐγείροντα τὴν ἀγωγήν: «θέλεις νὰ ἦσαι ἀσφαλής; φρόντισε νὰ ἐγγράψῃς, ὅσον οἷόν τε ταχύτερον, τὴν ἀγωγήν σου, καὶ τότε οὐδένα κίνδυνον διατρέχεις· δὲν θὰ εὑρεθῇς εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ ἄρθρου 5, νὰ μὴ δύνασαι νὰ ἐκτελέσῃς τὴν ἀπόφασιν, ἣν ἐπέτυχες κατὰ τοῦ εἰδικοῦ διαδόχου». Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἑξάμηνον προθεσμίαν διὰ τὰς ἐκκρεμεῖς ἀγωγὰς, ἡ προθεσμία αὕτη δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς παροδικὴ διάταξις, διότι μετὰ ἓξ μῆνας δὲν θὰ ὑπάρχωσι πλέον τοιαῦται ἀγωγαί. Ὥστε κυρίως τὸ νομοσχέδιον ἀφορᾷ εἰς τοὺς εὑρισκομένους εἰς τὴν πρώτην κατηγορίαν. Ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας εἶπεν, ὅτι διὰ τοῦ νομοθετήματος τούτου, ἀντὶ νὰ βελτιώσητε τὴν κτηματικὴν πίστιν, τοὐναντίον θὰ τὴν χειροτερεύσητε, διότι θὰ δώσητε ἀφορμὴν εἰς πάντα, καὶ τὸν μὴ ἔχοντα νόμιμον συμφέρον, ἀλλὰ μόνον πάθος, νὰ παρεμβάλῃ δυσκολίας εἰς τὴν μεταβίβασιν τῆς ἀκινήτου κτήσεως, ἐγείρων ἀγωγὰς ἄνευ δικαιώματος βασίμου καὶ ἐγγράφων αὐτὰς εἰς τὸ βιβλίον τῶν διεκδικήσεων, ἵνα οὕτως ἐξαναγκάσῃ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ πωλήσῃ ἢ νὰ λάβῃ ἐπὶ ὑποθήκῃ δάνειον, νὰ ἐξαγοράσῃ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ κτήματός του. Ἀλλὰ σήμερον τί γίνεται; Συνεχῶς ἀναγινώσκομεν ἐν ταῖς ἐφημερίσιν εἰδοποιήσεις, ὅτι τὸ δεῖνα κτῆμα εἶναι ἐπίδικον, καὶ ἂς προσέξῃ πᾶς ἀγοραστὴς μὴ τυχὸν τὸ ἀγοράσῃ. Ἂν ὅμως ὁ θεσμὸς, περὶ οὗ σήμερον πρόκειται, εἰσαχθῇ, δὲν θὰ ἔχῃ ἕκαστος τὴν ἐλευθερίαν νὰ δημοσιεύῃ ὅ,τι θέλει ἀτιμωρητεὶ, διότι ἐκτὸς τῆς ποινῆς, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ὑποβληθῇ ὁ ἐν γνώσει τῆς ἐλλείψεως δικαιώματος ἐγείρας ἢ ἐγγράψας τὴν ἀγωγὴν ἐν τῷ βιβλίῳ τῶν διεκδικήσεων, ἀλλὰ συγχρόνως καὶ ὁ προτιθέμενος ν’ ἀγοράσῃ τὴν ἀκίνητον κτῆσιν θὰ εὑρίσκεται εἰς θέσιν, ἀναγινώσκων τὴν ἀγωγὴν, νὰ ἐκτιμήσῃ τὴν βασιμότητα τῶν λόγων, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ στηρίζηται αὕτη. Ὁ νομοθέτης ἐπιβάλλει ποινὴν κατ’ ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἄνευ δικαιώματος ἐγγράφει ἀγωγὴν, διὰ νὰ περιστείλῃ τὴν κατάχρησιν. Βεβαίως οὐδὲν ὑπάρχει ἐν τῷ κόσμῳ τέλειον ἀπολύτως· ἀλλὰ τὸ ζήτημα ἐξεταστέον ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην βελτιοῦται, ἐνισχύεται ἡ κτηματικὴ πίστις παρ’ ἡμῖν, ναὶ ἢ ὄχι; Κατ’ ἐμὲ, βελτιοῦται οὐσιωδῶς, διότι σήμερον, ὡς ἐκ τῶν κινδύνων, τοὺς ὁποίους διατρέχει ἰδίως ὁ προκαλούμενος νὰ δανείσῃ ἐπὶ ὑποθήκῃ, ἀπέχει ἢ διστάζει πολὺ νὰ δώσῃ χρήματα, καὶ ἂν θὰ δώσῃ, θὰ ζητήσῃ τόκον ἀνώτερον ἐκείνου, τὸν ὁποῖον ζητεῖ παρ’ ἐκείνου, ὁ ὁποῖος προσφέρει εἰς αὐτὸν ὡς ἐνέχυρον κινητὴν κτῆσιν, διότι ἐκ τοῦ ἀνωτέρου τόκου λαμβάνει καὶ τὰ ἀσφάλιστρα. Σήμερον αἱ Τράπεζαι δὲν δανείζουσι, παρὰ εἰς ἐκείνους καὶ μόνον, οἵτινες προσάγουσι τίτλους ἰδιοκτησίας, χρονολογουμένους πρὸ δεκαετίας, καὶ ὅμως αὐταὶ αἱ Τράπεζαι εὑρέθησαν ἀπέναντι δικαστικῆς ἀποφάσεως, ἥτις ἀφαιρεῖ ἀπὸ αὐτὰς τὸ κτῆμα, ἐνῷ σήμερον θὰ ἦναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζωσιν, ἂν ὡς πρὸς τὸ εἰς ὑποθήκην διδόμενον αὐταῖς ἀκίνητον ὑπάρχῃ ἐκκρεμὴς δίκη, τῆς ὁποίας ἡ ἔκβασις εἶναι ἄγνωστος.

§201ΜΑΡΚΕΤΗΣ. Ἐξακολουθεῖ νὰ διατρέχῃ τὸν κίνδυνον, διότι ἐγώ, καίτοι δὲν ἐνέγραψα τὴν ἀγωγὴν, δύναμαι νὰ τὴν ἐγγράψω κατόπιν· μήπως ἐγὼ ὁ παραλείψας τὴν ἐγγραφὴν τῆς ἀγωγῆς ἀπώλεσα τὸ δικαίωμα νὰ ἐγείρω, ὁπόταν θέλω ἀγωγήν; (Διάλογοι).

§202ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν νομίζω, ὅπως ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, Βουλευτὴς ἐκ Κορινθίας ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι φορολογικὸν, διότι δὲν πρόκειται τόσον σπουδαία νὰ ἦναι ἡ πρόσοδος τοῦ Δημοσίου. Δύναται νὰ προέλθῃ καὶ πρόσοδός τις μικρὰ, ἀλλ’ ὁ κύριος σκοπὸς αὐτοῦ εἶναι ἄλλος· τὸ νομοσχέδιον ἀποτελεῖ, κατ’ ἐμὲ, τὸ πρῶτον βῆμα πρὸς τὴν βελτίωσιν καὶ τὴν ἑδραίωσιν τῆς παρ’ ἡμῖν χρηματικῆς πίστεως. Εἶναι δυνατὸν, ὅπως καθ’ ὅλων τῶν θεσμῶν, οἱ ὁποῖοι ἀφορῶσι τὴν ἀκίνητον κτῆσιν, νὰ ὑπάρχωσιν ἀντιῤῥήσεις δικανικαὶ, νὰ σχολιάζωνται αἱ ἐνδεχόμεναι ἀγωγαὶ, αἱ ἐνδεχόμεναι ἐνστάσεις· ἀλλὰ παρατηρῶ, ὅτι ὅλοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ διατρέξωσι τὸν κίνδυνον νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὰς ποινὰς τοῦ νόμου, εἶναι ὀλίγιστοι· οἱ περισσότεροι βεβαίως δὲν θέλουσιν ἀπασχολεῖσθαι εἰς τὴν ἐξεύρεσιν τῶν πρὸς περιγραφὴν ἢ καταδολίευσιν τοῦ νόμου τρόπων. Οὕτω δὲ ὁ νόμος θέλει ἐκπληρώσει πληρέστατα τὸν σκοπὸν, πρὸς ὃν ἀφορᾷ.

§203ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μελετήσας, Κύριοι, τὸ νομοσχέδιον καὶ ἀκούσας πρὸ ὀλίγου τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἀνεμνήσθην ὅσα ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔλεγε πρὸς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν αὐτῆς σύνοδον, ὅτε εἰσῆγε τὸ πολύκροτον νομοσχέδιον περὶ ἀναγκαστικῆς ἐκτελέσεως ἐπὶ ἐνυποθήκων ἀκινήτων. Διότι, ἂν καλῶς ἐνθυμῶμαι τὰ λεχθέντα τότε παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου ἦτο ἄμεσος μὲν ἡ ἐπὶ τὸ ἁπλούστερον διαῤῥύθμισις τῶν ἀφορώντων τὴν ἀναγκαστικὴν ἐκτέλεσιν ἐπὶ ἀκινήτων, ἔμμεσος δὲ καὶ σπουδαιότερος καὶ ἀποῤῥέων ἐκ τοῦ πρώτου ἡ ἐντεῦθεν προκύψουσα παγίωσις τῆς κτηματικῆς πίστεως, ἡ ἀνύψωσις τῆς ἀξίας τῆς ἀκινήτου κτήσεως καὶ ἡ ἀφομοίωσις τῶν τίτλων αὐτῆς πρὸς τοὺς τίτλους ἄλλων χρηματικῶν ἀξιῶν, ἡ οἱονεὶ ῥευστοποίησις τῆς ἀκινήτου πίστεως, ὡς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός. Καὶ σπουδαῖα ὠφελήματα προέβλεπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐκ τῆς ἐπιτεύξεως τῶν σκοπῶν ἐκείνων ὑπὸ οἰκονομικὴν ἔποψιν διὰ τὴν κοινωνίαν. Ὅμοιον σκοπὸν πρὸς τὸν τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου φαίνεται ἐπιδιῶκον καὶ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, διότι δι’ αὐτοῦ σκοπεῖται ἡ παγίωσις τῆς ἀκινήτου κτήσεως καὶ ἐλπίζεται ὅτι οἱ συναλλαττόμενοι ἐπὶ ἀκινήτων θέλουσι προφυλάττεσθαι ἐν τῷ μέλλοντι δι’ αὐτοῦ ἀπὸ πάσης ἐπικινδύνου ἐπιχειρήσεως καὶ θέλει ἀνατιμηθῆ ἡ ἀξία τῆς ἀκινήτου ἰδιοκτησίας. Τὸν σκοπὸν δὲ τοῦτον φαίνεται ὅτι ἀποδέχεται καὶ ἡ ἐπιτροπὴ τῆς δικαιοσύνης, ἡ ἐπεξεργασθεῖσα τὸ νομοσχέδιον, δι’ ὅσων λέγει ἐν τῇ ἐκθέσει αὐτῆς. Καὶ ἀληθῶς ἡ ἐπιτροπὴ ἐτροποποίησεν αὐτὸ ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε ἴσως ἀποβαίνει δύσκολον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἀναγνωρίσῃ ὑπὸ τὸ προϊὸν τῆς ἐργασίας τῆς ἐπιτροπῆς τὸ ἔργον αὐτοῦ. Οὐχ ἧττον ἡ αὐτὴ ἰδέα φαίνεται διαπνέουσα καὶ τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ ὁ αὐτὸς σκοπὸς ἀποτυπούμενος ἐν αὐτῷ. Ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν σκοπιμότητα τοῦ νομοσχεδίου, δύναταί τις νὰ προβάλῃ ἀντιῤῥήσεις τινὰς, ἀντιῤῥήσεις, αἵτινες, κατ’ ἐμὲ, αἴρουσι τὴν σκοπιμότητα αὐτοῦ. Καὶ ἐὰν ἐπρόκειτο μόνον ψηφίζοντες τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νὰ καταρτίσωμεν νόμον μηδεμίαν πληροῦντα κοινωνικὴν ἀνάγκην, τὸ κακὸν δὲν ἤθελεν εἶσθαι μέγα· ἀλλὰ δυστυχῶς πρόκειται, ἐνῷ ψηφίζομεν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον οὐδεμίαν πληροῖ κοινωνικὴν ἀνάγκην, νὰ εἰσαγάγωμεν δι’ αὐτοῦ φορολογίαν νέαν καὶ νὰ ἐπιβαρύνωμεν τοὺς πολίτας. Καὶ δὲν ἀμφιβάλλω μὲν ὅτι ἡ ὀξυδερκὴς ἀντίληψις τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ, ὡς καὶ τῶν ἀξιοτίμων μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, προεῖδε τὰς ἀντιῤῥήσεις ταύτας, ἀλλ’ ἀφοῦ καὶ μ’ ὅλον τοῦτο ζητεῖται ἤδη ἡ ἐπιψήφισις τοῦ νομοσχεδίου, τοῦτο μαρτυρεῖ ὅτι ἐτέθη ἐν δευτέρᾳ μοίρᾳ ἡ σκοπιμότης τοῦ νομοσχεδίου, καὶ εἷς μόνον σκοπὸς ἐπεδιώχθη, ὁ τῆς ἐγκαταστάσεως νέας φορολογίας. Καθ’ ἃ λέγει ἡ ἐπιτροπὴ ἐν τῇ ἐκθέσει αὐτῆς (ἀναγινώσκει): «Ἔργον τοῦ ἑκάστοτε συμβαλλομένου ἦτο νὰ συμπληροῖ τὰς ἀτελείας τοῦ συστήματος, αὐτὸς ἐξακριβόνων, ἐὰν ὁ ἐν τοῖς βιβλίοις φερόμενος ὡς κύριος ᾖ καὶ πράγματι τοιοῦτος. Τὴν τοιαύτην ἀτέλειαν τοῦ περὶ μεταγραφῆς νόμου σκοπεῖ νὰ θεραπεύσῃ ἐπαρκῶς ὁ εἰσαγόμενος θεσμός». Διότι ὁ προτιθέμενος νὰ συναλλαχθῇ ἐπὶ ἀγορᾷ ἢ ὑποθήκῃ ἀκινήτου δύναται, προστρέχων εἰς τὰ δημόσια βιβλία τῶν διεκδικήσεων, καὶ ἐρευνῶν αὐτὰ, νὰ πληροφορηθῇ, ἂν τὸ κτῆμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται νὰ συναλλαχθῇ, διατελῇ ὑπὸ δίκην ἢ ὄχι, καὶ οὕτως ἐν πάσῃ ἀσφαλείᾳ νὰ προβῇ εἰς τὴν συναλλαγὴν αὐτοῦ. Αὕτη εἶναι ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς. Ἀλλ’ οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, τίς δύναται νὰ ἐμποδίσῃ τὸν ἔχοντα ἐμπράγματα δικαιώματα νὰ διεκδικήσῃ αὐτὰ καὶ μετὰ τὴν δικαιοπραξίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ἤθελε προβῆ ὁ συμβουλευόμενος τὰ βιβλία; ποία δύναμις δύναται ν’ ἀποτρέψῃ τὸν ἀξιοῦντα τοιαῦτα δικαιώματα νὰ ἐπιδιώξῃ αὐτὰ, ἐν ὅσῳ δὲν παρεγράφησαν, καὶ κατὰ τί ἐξησφαλίσθη τότε ὁ συναλλαχθεὶς ἐπὶ τῇ βάσει πληροφοριῶν τῶν βιβλίων;

§204ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὅταν ἐργασθῇ ἐπὶ τῇ βάσει τίτλου.

§205ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὁμιλεῖ περὶ χρησικτησίας, θὰ παρατηρήσω, ὅτι δὲν ἀρκεῖ νὰ ὑπάρχῃ ἡ κατοχὴ καὶ ὁ νόμιμος τίτλος, διότι πρὸς τῷ νομίμῳ τίτλῳ καὶ τῇ κατοχῇ, ἀπαραίτητον προσὸν εἶναι καὶ ἡ καλὴ πίστις.

§206ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κατέχων ἓν κτῆμα ἐπὶ δέκα ἔτη ὑποτίθεται, ὅτι εἶναι καλῆς πίστεως.

§207ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὁμιλῶν πρὸ ὀλίγου, ἀνέφερε τὴν κτητικὴν παραγραφήν. Ἀλλ’ ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐποιήσατο σύγχυσιν τῶν δύο παραγραφῶν, τουτέστι τῆς χρησικτησίας καὶ τῆς κτητικῆς παραγραφῆς, διότι ἀμφότεραι διαφέρουσιν ἀλλήλων, καὶ κατὰ μὲν τὴν τριακονταετῆ παραγραφὴν οὐδέποτε θὰ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα τῆς καλῆς πίστεως, ἐνῷ πρὸς συμπλήρωσιν τῆς χρησικτησίας οὐσιώδης ὅρος εἶναι καὶ πρέπει νὰ ἐξετασθῇ ἡ καλὴ πίστις. Ἀλλ’ ἀφοῦ τὸ νομοσχέδιον, τοιοῦτον, ὁποῖον εἰσάγεται παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς, οὐδαμῶς ἀσφαλίζει τοὺς συναλλασσομένους ἐκ τῶν κινδύνων, οἵτινες ἐνδέχεται ν’ ἀναφανῶσι μετὰ τὴν συναλλαγήν, δύναται ἆρά γε νὰ ἀσφαλίσῃ τὸν μέλλοντα νὰ συναλλαχθῇ ἐπὶ ἀκινήτων ἐκ τῶν κινδύνων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀνεφάνησαν μέχρι τοῦδε κατὰ τὸν πρὸ τῆς συναλλαγῆς χρόνον; Ὀρθῶς ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κορινθίας Βουλευτὴς διῄρεσε τοὺς κινδύνους, οἱ ὁποῖοι ἐνδέχεται νὰ προκύψωσι κατὰ πάσης ἀγοροπωλησίας ἢ ὑποθήκης, εἰς δύο χρονικὰς περιόδους, εἰς τὴν χρονικὴν περίοδον τὴν πρὸ τῆς συναλλαγῆς τῆς ἀγοροπωλησίας ἢ ὑποθήκης διαῤῥεύσασαν, καὶ εἰς τὴν περίοδον τὴν περιλαμβάνουσαν τὸν μετὰ τὴν δικαιοπραξίαν ταύτην χρόνον. Καὶ ὡς πρὸς μὲν τὴν μετὰ τὴν δικαιοπραξίαν ἐποχὴν, οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος νὰ ἀμφιβάλλωμεν, καθὼς καὶ αὐτὸς ὁ κ. Ὑπουργὸς ὡμολόγησεν, ὅτι οὐδεμίαν παρέχει ἀσφάλειαν τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλ’ ἆρά γε δύναται νὰ παράσχῃ ἀσφάλειάν τινα εἰς τὸν συναλλαττόμενον διὰ τὸν χρόνον τὸν πρὸ τῆς συναλλαγῆς διαῤῥεύσαντα; Ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἡ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἀπαντῶσι καταφατικῶς. Θὰ ἐπιτραπῇ ὅμως εἰς ἐμὲ, Κύριοι, νὰ φρονῶ τὸ ἐναντίον· διότι ὁ προτιθέμενος νὰ διαθέσῃ τὸ ἴδιον χρῆμα ἐπὶ ὑποθήκῃ ἢ ἀγορᾷ ἀκινήτου, βεβαίως δὲν θέλει ἀρκεσθῆ εἰς τὴν πληροφορίαν, τὴν ὁποίαν δύναται νὰ ἀντλήσῃ ἐκ τῶν δημοσίων βιβλίων τῶν διεκδικήσεων, οὔτε θὰ ἀρυσθῇ ἐκεῖθεν τὸ θάῤῥος, ὅπως προβῇ εἰς τὴν συναλλαγήν του, ὅταν ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν του, ὅτι οἱ κίνδυνοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐπαπειλοῦσι τὴν πρᾶξίν του καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν ἀνεφάνησαν κατὰ τὸ παρελθὸν, δύνανται νὰ ἀναφανῶσιν ἐν τῷ μέλλοντι, ὡς ἐγκρυπτόμενοι ἐν αὐτῷ, καὶ οὕτω νὰ ματαιωθῇ ἡ πρᾶξις, ἣν ἤθελεν ἐνεργήσει, καὶ ν’ ἀπολέσῃ τὸ χρηματικὸν ποσὸν, τὸ ὁποῖον κατέβαλεν. Ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς ὁμολογίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἀποδεικνύεται ἡ ἔλλειψις σκοπιμότητος τοῦ νομοσχεδίου, διότι, ὡς πρὸ ὀλίγου εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι μέχρι τοῦδε ἐπρόκειτο νὰ συναλλαχθῶσιν ἐπὶ ὑποθήκῃ ἢ ἀγορᾷ ἀκινήτων, προσέτρεχον εἰς ἰδιωτικὰς πληροφορίας καὶ ἠδύναντο διὰ τῆς ἐρεύνης αὐτῶν νὰ πληροφορηθῶσιν ἐπαρκῶς, ἐὰν τὸ κτῆμα, ἐφ’ οὗ ἐπρόκειτο νὰ συναλλαχθῶσι, διετέλει ἐπίδικον ἢ ὄχι.

§208ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Πόθεν ἤθελον τὸ μάθει;

§209ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑμεῖς, κύριε Ὑπουργὲ, εἴπετε, ὅτι πολλάκις διὰ τῶν ἐφημερίδων ἐδίδοντο εἰς τοὺς βουλομένους αἱ πληροφορίαι, ἂν κτῆμά τι διετέλει ἐπίδικον. Οὕτω δὲ δύναται ἕκαστος καὶ ἤδη νὰ μάθῃ τὰ περὶ τούτου. Ἐὰν δὲ τὸ νομοσχέδιον πρόκηται ν’ ἀντικαταστήσῃ τὰς ἐφημερίδας, εἶναι μάταιον καὶ μικρὸν τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἐπιχειρεῖ. Ἀλλ’ ἵνα εὐχαριστήσωμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν, παραδεχθῶμεν πρὸς στιγμὴν, ὅτι τὰ δημόσια βιβλία θὰ πληρώσωσι πράγματι ἓν κενὸν διὰ τῶν πληροφοριῶν, ἃς χορηγοῦσι διὰ τὴν πρὸ τῆς συναλλαγῆς ἐποχήν. Δύναται ὅμως ὁ συναλλαχθεὶς ἐπὶ ταῖς πληροφορίαις ταύταις νὰ ἔχῃ ἀσφάλειαν, οὐχὶ διὰ τὸ μέλλον, ἀλλὰ δι’ αὐτὸ τὸ παρελθόν; Καὶ δύναται νὰ ἀποκρούσῃ τελεσφόρως δικαιώματα τρίτων, ἀνακαλυπτόμενα μετὰ τὴν συναλλαγήν του, ἐπιδιωχθέντα ὅμως πρὸ αὐτῆς δι’ ἀγωγῆς μὴ ἐγγραφείσης; Τὸ ἄρθρον 3 σᾶς ἀπαντᾷ οὐχὶ, διότι, καίτοι ἐκπροθέσμως ἐγγραφομένη ἀγωγή τις, εἶναι δεκτὴ εἰς συζήτησιν καὶ ἔχει ὅλα τὰ ἀποτελέσματα πραγματικῆς ἀγωγῆς, ἀρκεῖ νὰ προσαχθῇ ταμειακὸν γραμμάτιον περὶ καταβολῆς πεντηκονταδράχμου προστίμου. Ἀλλὰ μᾶς λέγει ἡ ἐπιτροπὴ ἐν τῇ ἐκθέσει της, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν εἶναι ἐντελῶς ἄσκοπον καὶ δὲν εἶναι πρωτοφανὴς ὁ θεσμὸς ὁ εἰσαγόμενος παρ’ ἡμῖν, διότι καὶ ἀλλαχοῦ ὑπάρχουσιν ἀνάλογοι νόμιμοι διατάξεις καθιερωμέναι, αἵτινες ἀποβλέπουσιν εἰς τὴν ἐξασφάλισιν τῶν συναλλαγῶν, καὶ ἐν τῷ Πρωσσικῷ κώδικι καὶ ἐν τῷ Βελγικῷ καὶ ἐν τῷ Αὐστριακῷ. Μ’ ὅλα ταῦτα ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἠδυνήθη, εἰμὴ νὰ ἀναγνωρίσῃ τὴν ἀτέλειαν τὴν ὑπάρχουσαν πρὶν ἐν τοῖς πρωσσικοῖς νόμοις, διότι, ἵνα τὰ κτηματολόγια τὰ ἐν Πρωσσίᾳ ἀποτελῶσι δημοσίαν πίστιν καὶ παρέχωσι πᾶσαν ἀσφάλειαν εἰς τὸν συμβουλευόμενον αὐτὰ, κατέστρεφον ἐξ ἀντιθέτου ἄλλα δικαιώματα, νομιμώτερα ἴσως, διότι, ἵνα ἐπιτευχθῇ ἡ ἀσφάλεια αὕτη, ἡ παρεχομένη ὑπὸ τῶν κτηματολογίων εἰς τὸν ἔχοντα ἐμπράγματα δικαιώματα ἐπί τινος κτήματος, ἀπαγορεύεται ἡ χρῆσις τῆς πραγματικῆς ἀγωγῆς καὶ ἀπομένει μόνη ἡ προσωπικὴ ἀγωγὴ περὶ ἀποζημιώσεως. Ἀλλ’ ἵνα θεραπευθῇ τὸ ἄτοπον τοῦτο, εἰσήχθη ἡ διάταξις τοῦ Γερμανικοῦ κώδικος, ἐν τῷ ὁποίῳ, ὡς λέγει ἡ ἐπιτροπὴ, τελειότερον διετυπώθη ὁ θεσμὸς τῆς προσημειώσεως, εἰσήχθη ἡ διάταξις ἐκείνη τῆς προσημειώσεως, καθ’ ἣν ὁ διεκδικῶν ἀκίνητόν τι κτῆμα προσημειόνει, οὕτως εἰπεῖν, τὴν διεκδίκησιν αὐτοῦ ἐπὶ τοῦ κτηματολογίου, οὕτως ὥστε ὁ συμβουλευόμενος τὸ κτηματολόγιον νὰ δύναται νὰ μάθῃ καὶ τὴν ὑφισταμένην διεκδίκησιν, ἢ τὰ τυχὸν ὑπάρχοντα δικαιώματα, τὰ προβαλλόμενα κατὰ τοῦ ὡς κυρίου ἐγγεγραμμένου ἐν τῷ κτηματολογίῳ. Ἀλλ’ εἶναι δίκαιον νὰ παρατηρηθῇ, ὅτι εἰσαγομένου τοῦ θεσμοῦ τῆς προσημειώσεως, ἀντιθέτως προέκυψε τότε ἡ ἔλλειψις τοῦ νόμου, διότι, ἵνα προστατευθῶσι τὰ δικαιώματα τῶν τρίτων ἐπὶ τῶν ἀκινήτων κτημάτων, ἀναιρεῖται ἡ πίστις, τὴν ὁποίαν παρέχουσιν ὡς δημόσια βιβλία τὰ κτηματολόγια. Τὸ γεγονὸς τοῦτο ὤφειλε νὰ μᾶς πείσῃ, ὅτι εὑρισκόμεθα ἀπέναντι διλήμματος νομοθετικοῦ, καὶ ὅτι πᾶσα μέριμνα τῆς νομοθετικῆς ἀρχῆς, ὅπως κανονίσῃ πράγματα αὐτὰ καθ’ ἑαυτὰ ἀνεπίδεκτα νομοθετικοῦ διακανονισμοῦ, θὰ ἀποβῇ ζημία τῆς κοινωνίας καὶ οὐχὶ ὠφέλεια. Ἀληθῶς μεγαλειτέραν σχέσιν πρὸς τὸν παρ’ ἡμῖν ἤδη εἰσαγόμενον θεσμὸν ἔχει ὁ καθιερωθεὶς ἐν τῷ Βελγικῷ κώδικι θεσμὸς περὶ ἐγγραφῆς τῶν ἀγωγῶν ἐν τῷ περιθωρίῳ τοῦ βιβλίου τῶν μεταγραφῶν. Ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι ἀκριβεστέρα μελέτη τοῦ Βελγικοῦ νόμου ἠδύνατο νὰ μᾶς ὁδηγήσῃ εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἀπὸ ἄλλης ἀρχῆς ὡρμήθη ὁ Βέλγος νομοθέτης, ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς ἐξασφαλίσεως τῆς πίστεως τῶν βιβλίων μεταγραφῶν, διότι ἐκεῖ ὑποβάλλονται εἰς τὴν ὑποχρέωσιν τῆς ἐγγραφῆς ἐν τοῖς βιβλίοις τῶν μεταγραφῶν ἐκεῖναι αἱ πράξεις, αἱ ὁποῖαι σχετίζονται πρὸς τὸ κῦρος καὶ τὴν νόμιμον ὕπαρξιν τῶν δικαιοπραξιῶν τῶν ὑπαγομένων εἰς μεταγραφήν. Ἀλλὰ καὶ κατ’ ἄλλον τρόπον ἐξετάζοντες τὸ πρᾶγμα, θὰ ἴδωμεν ὅτι, ἐὰν ἀρυώμεθα τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου ἡμῶν ἐκ τοῦ Βελγικοῦ κώδικος, δὲν εἴμεθα συνεπεῖς πρὸς τὴν καθιέρωσιν τοιαύτης διατάξεως, ὡς συνεπὴς ὑπῆρξεν ὁ Βέλγος νομοθέτης.

§210ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἴπομεν ὅτι εἶναι ἀπαράλλακτοι οἱ νόμοι.

§211ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅπως ἤμεθα συνεπεῖς εἰς τὴν καθιέρωσιν τοιαύτης διατάξεως, δι’ ἧς ὁ ἐνάγων ὑποχρεοῦται νὰ ἐγγράψῃ τὴν ἀγωγὴν αὑτοῦ, ὠφείλομεν νὰ παραδεχθῶμεν καὶ τὴν ἑτέραν συνέπειαν τοῦ Βελγικοῦ κώδικος, διότι κατ’ αὐτὸν ἡ ἀκυροῦσα ἢ ἀνακαλοῦσα τὴν μεταγραπτέαν πρᾶξιν ἡ ἀπόφασις δὲν ἔχει ἀποτελέσματα ὡς πρὸς τοὺς τρίτους ἢ ἀπὸ τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ἐνεγράφη. Ποίαν πρόνοιαν ὅμως περὶ τούτου λαμβάνει τὸ νομοσχέδιον; Οὐδεμίαν. Ταῦτα ἀποδεικνύουσιν, ὅτι ὁ Βέλγος νομοθέτης ὡρμήθη ἐξ ἄλλης ἀρχῆς καὶ ἐξ ἄλλης ἐπίσης ὁ Γερμανός. Ἐν Γερμανίᾳ ἔχουσιν ἄλλως τὰ πράγματα, διότι ἐκεῖ πρόκειται περὶ βιβλίων ὀνομαζομένων κτηματολογίων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἄγνωστα παρ’ ἡμῖν εἰσέτι. Ἐκεῖ ἡ ἐγγραφὴ τῆς προσημειώσεως δὲν γίνεται ὑποχρεωτικῶς, ὡς παρ’ ἡμῖν ἡ ἐγγραφὴ τῶν ἀγωγῶν, ἀλλ’ ἐπιτρέπεται νὰ γείνῃ καὶ τοῦτο μετὰ τὴν ἐξέτασιν, καθ’ ἣν βεβαιοῦται τὸ βάσιμον τοῦ προβαλλομένου δικαιώματος. Καὶ τοῦτο οὐχὶ ἵνα προστεθῶσι τὰ συμφέροντα τῶν συναλλασσομένων, ἀλλὰ ἵνα προστατευθῶσι τὰ δικαιώματα τῶν τρίτων, τῶν αἰτούντων τὴν προσημείωσιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς μᾶς εἶπε ποῖα θὰ ἦναι τὰ ὠφελήματα, τὰ ὁποῖα θὰ προκύψωσιν ἐκ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Παρ’ ἡμῖν ὅμως δὲν ὑπάρχουσι κτηματολόγια, καὶ ἴσως δὲν θὰ ἔχωμεν τοιαῦτα καὶ μετὰ μίαν εἰκοσαετίαν. Ὑπαρχόντων ὅμως τῶν κτηματολογίων, ὁ θεσμὸς τῆς προσημειώσεως εἰσάγεται ὡς συμπληρωτικὸς ἐν Γερμανίᾳ. Ἡμεῖς δὲ ἠρχίσαμεν οὕτω πρωθυστέρως, διότι ὀφείλομεν νὰ καταρτίσωμεν πρῶτον τὰ κτηματολόγια καὶ ἔπειτα νὰ εἰσαγάγωμεν τὸν θεσμὸν τῆς προσημειώσεως.

§212ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς εἰσάγομεν τὸ νομοσχέδιον ὡς συμπλήρωμα τοῦ νόμου περὶ μεταγραφῆς.

§213ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ ἐνῷ ἐξελέγχεται κατ’ ἐμὲ ἄσκοπον τὸ νομοσχέδιον, θεωρῶ τοῦτο καὶ ἐπιζήμιον εἰς τὰ κοινωνικὰ συμφέροντα, διότι δι’ αὐτοῦ παρέχομεν ὅπλον εἰς χεῖρας ἀνθρώπων κακοβούλων καὶ στρεψοδίκων, ὅπλον τὸ ὁποῖον ἀντὶ νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς ἄμυναν καὶ προστασίαν τῶν ἐννόμων δικαιωμάτων, δύναται νὰ μετατραπῇ εἰς ὅπλον ἐπιθέσεως καὶ πολέμου κατ’ αὐτῶν. Εἶναι δὲ οὕτως εὐνόητον, ὅτι οὐ μόνον δὲν θέλομεν διευκολύνει τὰς συναλλαγὰς καὶ αὐξήσει τὴν ἀξίαν τῶν ἀκινήτων κτημάτων, ἀλλὰ θέλομεν βλάψει καὶ ἐμποδίσῃ αὐτάς, ὅταν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τὰ δημόσια βιβλία τῶν διεκδικήσεων γίνωνται προσιτὰ καὶ ἀναπετάννυνται εἰς πάντα τὸν βουλόμενον νὰ καταστήσῃ ἐπίδικον ὁποιονδήποτε ἤθελε κτῆμα. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι κατὰ τὴν τροποποίησιν τοῦ νομοσχεδίου ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς καταδιώκεται καὶ τιμωρεῖται ποινικῶς ἐκεῖνος, ὅστις ἐν γνώσει τῆς ἐλλείψεως ἰδίου δικαιώματος ἤθελεν ἐγγράψει ἀγωγὴν εἰς τὸ δημόσιον βιβλίον. Ἀλλὰ εἶναι ἐπίσης γνωστὸν, ὅτι ἐλάχιστοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἵτινες ἔχουσιν ἢ δύνανται νὰ ἔχωσι γνῶσιν τῶν ἰδίων αὐτῶν δικαίων. Διὰ τοῦτο δὲ καὶ παρὰ τοῦ νόμου ἐτάχθησαν ἄνδρες εἰδικοὶ πρὸς προστασίαν τῶν ἀλλοτρίων δικαίων. Εἶναι ἐπίσης γνωστὸν, ὅτι πλεῖσται ἀγωγαὶ ἀποῤῥίπτονται ὡς ἀβάσιμοι, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἤθελεν ἴδει τις τοὺς ἐγείραντας τὰς ἀγωγὰς ταύτας ἐκτεθειμένους εἰς τὸν κίνδυνον τῆς βαρείας τιμωρίας, ἣν ἐπιβάλλει τὸ νομοσχέδιον. Καὶ ἡ διάταξις αὕτη εἶναι τοιαύτη, ὥστε οὐ μόνον δὲν θεραπεύει τὸ ἄτοπον, ἀλλὰ καὶ δύναται νὰ δώσῃ χώραν εἰς μυρία ἄτοπα, καὶ διὰ τοῦτο ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπ’ αὐτῆς. Διότι ἓν τῶν δύο θέλει συμβῆ: ἢ ἐκεῖνοι, ὧν ἀποῤῥίπτονται αἱ ἀγωγαί, θέλουν ὑφίστασθαι τὰς βαρυτάτας ποινὰς τοῦ νομοσχεδίου, ἢ θὰ ἀπομακρύνωνται ἀπὸ τῆς ἀντιλήψεως τῆς δικαιοσύνης, καὶ οὕτω θέλει ἐπέλθει ἑτέρωθεν ἡ κοινωνικὴ ζημία. Εἶπον πρὸ ὀλίγου, ὅτι προβλέπεται ἡ ποινικὴ τιμωρία κατὰ τοῦ ἐγείραντος τὴν ἀγωγὴν ἐν γνώσει τῆς ἐλλείψεως ἰδίου δικαιώματος. Οὕτως ἡ ἔκφρασις τοῦ νομοσχεδίου καθιεροῖ διάταξιν, καθ’ ἣν ἐπιτρέπεται, ὅπως ἐπιβληθῇ τιμωρία, νὰ ἐξετασθῇ ὁ δόλος ἢ ἡ καλὴ πρόθεσις τοῦ ἐγείραντος τὴν ἀγωγήν. Ἀλλὰ παρακαλῶ νὰ μοὶ εἴπητε, πῶς εἶναι δυνατὸν ὁ δικαστὴς νὰ ἐμβαθύνῃ εἰς τὰ μύχια τῆς ψυχῆς τοῦ ἐγείραντος τὴν ἀγωγὴν καὶ νὰ βεβαιώσῃ τὴν καλὴν πίστιν ἢ τὸν δόλον αὐτοῦ, ὅταν ἔχῃ ἐνώπιόν του πρᾶξιν νομιμοφανῆ καθ’ ὅλα, ὡς εἶναι μία ἀγωγὴ ἐπικαλουμένη δικαιώματα, ἔστω καὶ ἀνύπαρκτα; Τὸ δὲ ἀτοπώτερον εἶναι, ὅτι ὁ δόλος δὲν δύναται νὰ ἐξετασθῇ καὶ ἡ ποινὴ νὰ ἐπιβληθῇ μετὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῆς πολιτικῆς δίκης, ὅτε ἡ ἀξιόποινος πρᾶξις θὰ ἦναι ἴσως παραγεγραμμένη. Αἱ παρατηρήσεις αὗται, Κύριοι, αἵτινες, εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι δὲν διέφυγον τὴν ἀντίληψιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὡς καὶ τῶν ἀξιοτίμων μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, ὤφειλον νομίζω νὰ μᾶς πείσωσιν, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐπελαβόμεθα νὰ διακανονίσωμεν πράγματα, τὰ ὁποῖα αὐτὰ καθ’ ἑαυτὰ εἶναι ἀνεπίδεκτα νομοθετικῆς διαῤῥυθμίσεως ἄνευ σπουδαίας βλάβης τῶν κοινωνικῶν συμφερόντων. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐπεθύμει νὰ αὐξήσῃ τὰς ἐκ τοῦ χαρτοσήμου εἰσπράξεις, ὤφειλεν εἰς τὴν ἐπιθυμίαν αὐτῆς νὰ δώσῃ πλέον δικαίαν καὶ πλέον εὐλογοφανῆ βάσιν, νὰ ζητήσῃ δὲ τὴν αὔξησιν τῆς φορολογίας ἐκεῖ, ἔνθα διὰ τῆς καθιερώσεως αὐτῆς καὶ σκοπός τις ἀγαθὸς ἠδύνατο νὰ ἐπιτευχθῇ καὶ ζημία νὰ μὴ προκύψῃ κατὰ τῆς κοινωνίας. Ταύτην δὲ τὴν βάσιν δὲν δίδει βεβαίως τὸ νομοσχέδιον, διότι, ὡς προεῖπον, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐπαγγέλλεται νὰ διαῤῥυθμίσῃ πράγματα, τὰ ὁποῖα, ὡς ἐκ τῆς φύσεώς των, εἶναι ἀνεπίδεκτα νομοθετικῆς διαῤῥυθμίσεως, καὶ τὰ ὁποῖα, ἐὰν ἐπιμείνωμεν, βιάζοντες καὶ στενοχωροῦντες αὐτά, νὰ τὰ ὑπαγάγωμεν εἰς τὰς διατάξεις καὶ τοὺς ὁρισμοὺς τοῦ νομοσχεδίου τούτου, δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι θέλομεν ἀλλοιώσει ἐπὶ ζημίᾳ τῆς κοινωνίας.

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον;

§215ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ζητῶ τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου.

§216ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§217ΡΑΛΛΗΣ. Νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος, παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος τῶν Βουλευτῶν. Μεθ’ ὃ γίνεται ἡ διαλογή).

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 10 καὶ 30′ μ. μ.