1893.02.04

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 57

Τῆς 4 Φεβρουαρίου 1893.

(Πέμπτη).

Ὥρα 5 καὶ 45′ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ μετά τινα διόρθωσιν ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιτροπὴ τριμελὴς τοῦ λαοῦ τοῦ δήμου Ἐράνης παρακαλεῖ τηλεγραφικῶς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως καταβληθῇ πᾶσα ἐνέργεια παρὰ τῇ διοικήσει τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἵνα χορηγήσῃ τοῖς πιστούχοις αὐτῆς παρὰ τοῖς ὑποκαταστήμασι τὰ ἐγκριθέντα χρηματικὰ ποσά. Παραπέμπεται τὸ τηλεγράφημα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Ὑπόδικοι καὶ κατάδικοι τῶν σωφρονιστικῶν φυλακῶν Ζακύνθου παρακαλοῦσι δι’ ἀναφορᾶς των τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως μεταφερθῶσιν εἰς ἄλλας φυλακὰς τοῦ Κράτους. Θὰ διαβιβασθῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης. Κάτοικοι Γαστούνης δι’ ἀναφορᾶς των ζητοῦσι τὴν διαίρεσιν τοῦ δήμου Ἤλιδος διὰ πολλοὺς λόγους, συνιστῶσι δ’ ἔτι, ὅπως ληφθῇ πρόνοια ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως περὶ διορθώσεως τῶν κακῶν, ἅτινα ἐπῆλθον ἐκ τῆς μεταθέσεως τῶν ἐκλογικοῦ τμήματος μετὰ τῆς δημαρχικῆς ἕδρας καὶ τοῦ Εἰρηνοδικείου εἰς Ἀμαλιάδα. Θὰ διαβιβασθῇ ἡ ἀναφορά των εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὁ Α. Βλαχάβας καταγγέλλει δι’ ἀναφορᾶς του τὴν πρώην Κυβέρνησιν ὡς παρανόμως προβιβάσασαν τὸν λοχίαν τῆς ἐνταῦθα Διευθύνσεως τοῦ Μηχανικοῦ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ. Θ’ ἀποσταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐγκρίνῃ πίστωσιν ἐκ δραχμῶν 175, δαπανηθεισῶν διὰ τὸν στέφανον τὸν κατατεθέντα ἐπὶ τοῦ νεκροῦ τοῦ ἀποβιώσαντος συναδέλφου Α. Οἰκονομίδου.

§2ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν χορηγίαν τῆς πιστώσεως ταύτης παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§4ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ κάμω τὴν ἑξῆς σύστασιν. Ἡ θυγάτηρ τοῦ μακαρίτου Ἀναστασίου Πολυζωΐδου, ὁ ὁποῖος εἶναι γνωστὸν εἰς ἡμᾶς πόσον ὑπηρέτησε τὴν πατρίδα κατὰ τὴν παρελθοῦσαν ἐποχὴν, πένεται σήμερον, λιμώττει καὶ περιέρχεται τὰς ὁδοὺς ζητοῦσα βοήθειαν! Παρακαλῶ ὅθεν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως μεριμνήσῃ νὰ δίδηται εἰς αὐτὴν ἐλάχιστον ἔστω βοήθημα μηνιαῖον. Καὶ ἄλλοτε, συνεπείᾳ παραστάσεων γενομένων ἐν τῇ Βουλῇ, ὁμοθύμως αὕτη συνέστησε πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως χορηγῇ μικρὸν βοήθημα εἰς τὴν θυγατέρα ἀνδρὸς πολλαχῶς ὑπηρετήσαντος τὴν πατρίδα, καὶ ὁ ὁποῖος καὶ διὰ τοῦ θανάτου ὠφέλησεν αὐτὴν, διότι ἐδικαιοῦτο εἰς σύνταξιν, ἡ ὁποία σύνταξις περιῆλθεν εἰς τὴν μητέρα αὐτοῦ, καὶ ταύτην ἤδη ἀποθανοῦσαν. Δὲν πρέπει λοιπὸν ἡ Πολιτεία νὰ παραβλέψῃ τοῦ νὰ ἔλθῃ εἰς προστασίαν τῆς θυγατρὸς ἀνδρὸς, ὁ ὁποῖος πολλαχῶς, καὶ ὡς δικαστὴς καὶ ὡς Ὑπουργὸς, ὠφέλησε τὴν πατρίδα. Δὲν ζητῶ μέγα βοήθημα ὑπὲρ τῆς ἀτυχοῦς γυναικός· μόνον μικρόν τι ποσὸν, ὅπως πληρόνῃ τὸ ἐνοίκιον τῆς μικρᾶς οἰκίας, εἰς τὴν ὁποίαν κατοικεῖ. Προκειμένου δὲ περὶ τοιούτου δυστυχοῦς ὄντος, πλανωμένου εἰς τὰς ὁδοὺς, ἐλπίζω ὅτι πᾶσα ἡ Βουλὴ θέλει ὑποστηρίξει τὴν αἴτησίν μου καὶ θέλει παράσχει τὴν αἰτουμένην μικρὰν βοήθειαν ὑπὲρ τῆς θυγατρὸς ἀνδρὸς, οἷος ὑπῆρξεν ὁ μακαρίτης Πολυζωΐδης.

§5ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§6ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐρχόμενος εἰς ὑποστήριξιν τῆς συστάσεως, θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν. Ἡ δυστυχὴς αὐτὴ κόρη ἐδικαιοῦτο κατὰ τὸν νόμον εἰς σύνταξιν, διότι ὁ μακαρίτης Πολυζωΐδης εἶχε κεκτημένα μεγάλα δικαιώματα, ἀλλὰ δυστυχὴς γάμος τῇ ἀφῄρεσε τὸ δικαίωμα τοῦτο. Ἡ περίστασις αὕτη βεβαίως κατὰ τὸν νόμον δὲν εἶναι ἐπαρκὴς, ὅπως τῇ ἀποδοθῇ ἡ σύνταξίς της, ἀλλ’ ὑπὸ ἐπιεικῆ ἔποψιν ἐξεταζόμενον τὸ ζήτημα, νομίζω ὅτι δύναται νὰ συντελέσῃ, ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἔλθῃ ἀρωγὸς εἰς τὴν δυστυχῆ ταύτην γυναῖκα. Ὅταν παρουσιάζηται Βουλευτὴς καὶ βεβαιοῖ τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ θυγάτηρ ἀνωτάτου ἄλλοτε ὑπαλλήλου τοῦ Κράτους στερεῖται τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου, ὀφείλει ἡ Πολιτεία νὰ προσέλθῃ εἰς προστασίαν αὐτῆς. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν, καὶ πιστεύω, ὅτι ὅλη ἡ Βουλὴ συμμερίζεται τὴν γνώμην ταύτην...

§7ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§8ΡΙΚΑΚΗΣ. .. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ παράσχῃ εἰς τὴν δυστυχῆ αὐτὴν τὰ μέσα τοῦ ζῇν, διότι ἀδικεῖ καὶ ἡμᾶς τοῦτο. Καὶ ἐγὼ βλέπω αὐτὴν ἐπαιτοῦσαν καὶ λυποῦμαι, ἀλλὰ καὶ ἐντρέπομαι.

§9ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄλλοτε, κατὰ παρελθοῦσαν σύνοδον τῆς Βουλῆς, εἶχον ἑνώσει καὶ τὴν ἰδικήν μου φωνὴν μετὰ τῆς φωνῆς τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Χαλκιοπούλου, ὁ ὁποῖος τοσοῦτον ζωηρῶς καὶ τοσοῦτον ἐπιτυχῶς ὕψωσε καὶ σήμερον τὴν φωνήν του ὑπὲρ τῆς δυστυχοῦς αὐτῆς γυναικός. Εἶμαι δὲ βέβαιος, ὅτι πάντες, ὅσοι γνωρίζουσι τὰς περιστάσεις τῆς ἀτυχοῦς ταύτης θυγατρὸς ἀνωτάτου ὑπαλλήλου τοῦ Κράτους, θέλουσιν ὑψώσει τὴν φωνήν των καὶ ἑνώσει τὰς συστάσεις αὐτῶν μεθ’ ἡμῶν.

§10ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Προβάλλων ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὴν περὶ τοῦ σιδηροδρόμου Διακοφτοῦ–Καλαβρύτων ἐπερώτησιν, ἐποιησάμην τὴν δήλωσιν, ὅτι προέβαινον εἰς αὐτήν, ὅπως γνωσθῇ κατὰ πόσον ἀπερισκέπτως καὶ ἐπιπολαίως ἀπεφασίζετο κατὰ τὴν περιώνυμον ἐποχήν, τὴν ἐξυμνηθεῖσαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἡ ἐκτέλεσις δημοσίων ἔργων δαπανηρῶν καὶ δυσαναλόγων πρὸς τοὺς πόρους τοῦ Κράτους, καὶ ὑπὸ ὅρους καὶ συμφωνίας καὶ οἰκονομικοὺς συνδυασμοὺς οὐχὶ ἀμέμπτους ἐξετελοῦντο ταῦτα, τῶν ἀρχόντων καμμυόντων, διὰ λόγους γνωστοὺς ἢ ἀγνώστους. Ὑποβληθέντων δὲ κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς προχθὲς ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐγγράφων τινῶν, προερχομένων ἐκ τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς καὶ τοῦ γραφείου τῶν δημοσίων ἔργων, ἀναγομένων δὲ εἰς τὰ διάφορα θέματα τῆς ἐπερωτήσεως, ἔρχομαι, ἀναπτύσσων ταύτην, ἵνα καταδείξω τὸ ὀρθὸν καὶ βάσιμον τῶν ὡς ἄνωθεν αἰτιάσεων, ἐπικαλούμενος πρὸς ἀπόδειξιν τῆς ἀληθείας τῶν λόγων μου τὰ προσαχθέντα δημόσια ἔγγραφα καὶ τὰ πράγματα αὐτά, τὰ εὐγλωττότερον παντὸς ἄλλου λαλοῦντα. Ὅτι ἡ κατασκευὴ τοῦ ἐν λόγῳ σιδηροδρόμου, προορισμὸν ἔχοντος νὰ ἑνώσῃ τὸν αἰγιαλὸν Διακοφτοῦ μετὰ τῶν Καλαβρύτων, ἀπεφασίσθη ἀλογίστως καὶ ἀμελετήτως, ἐναργῶς ἀποδεικνύεται ἔκ τε τῆς ἀπὸ 2)14 Φεβρουαρίου ἐ. ἔ. ἐκθέσεως τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς, ὁμολογούσης δι’ αὐτῆς, ὅτι ἐπλανήθη εἰς τοὺς περὶ τῆς δαπάνης ὑπολογισμούς, —καὶ τοῦτο, ὡς λέγει, διότι μετὰ ἔτος ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ ἔργου ἐγένοντο αὐτῇ γνωσταὶ αἱ ἀπαντῶσαι μεγάλαι δυσχέρειαι εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, —καὶ ἐξ αὐτῶν τῶν πανθομολογουμένων πραγμάτων, καθ’ ἃ, ἀντὶ τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου, ὅσον ὑπελογίσθη ἡ δαπάνη διὰ τοῦ ἀπὸ 22 Ἀπριλίου 1889 νόμου, ἐδαπανήθησαν μέχρι τοῦδε περὶ τὰ τρία ἑκατομμύρια, καὶ πρὸς ἀποπεράτωσιν ἀπαιτεῖται προσέτι βεβαίως περὶ τὸ ἑκατομμύριον. Ἀνεπίδεκτον ἀμφισβητήσεως τυγχάνει, ὅτι δὲν ἐπετρέπετο εἰς Κυβέρνησιν κηδομένην τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων καὶ μεριμνῶσαν περὶ τῆς ἐθνικῆς τιμῆς νὰ προβῇ εἰς τὴν κατασκευὴν δαπανηροῦ, ὡς ἐκ τοῦ συστήματος, καθ’ ὅ κατασκευάζεται, σιδηροδρόμου, χωρὶς νὰ μελετήσῃ προηγουμένως καλῶς τὰ περὶ αὐτοῦ. Ἀσύγγνωστον δ’ ὅτι ἡ Γαλλικὴ ἀποστολὴ ἀπεπλάνησε τὴν Βουλὴν κατὰ τὸ 1889 καὶ τὸ κοινὸν δι’ ἐσφαλμένων ὑπολογισμῶν. Κατὰ τὰ ὑποβληθέντα ἔγγραφα, τὸ ἔργον τῆς ὑποδομῆς, ὅπερ κατὰ τὴν περὶ αὐτοῦ μειοδοτικὴν δημοπρασίαν ἔδει νὰ συντελεσθῇ ἐντὸς δέκα μηνῶν ἀπὸ τῆς κατακυρώσεως αὐτοῦ ἐπ’ ὀνόματι τοῦ γάλλου ἐργολάβου Χατών, ἤτοι ἀπὸ 10 Ἰουνίου 1889, δὲν εἶχε συντελεσθῆ, τῆς Κυβερνήσεως καμμυούσης καὶ τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς προφασιζομένης προφάσεις ἐν ἁμαρτίαις, οὔτε μετὰ δύο καὶ ἥμισυ ἔτη ἀπὸ τῆς κατακυρώσεως. Τότε δὲ ὁ ἐργολάβος Χατών, προφασιζόμενος ὅτι ἐκτελῶν τὸ ἔργον ὑπὸ τὴν ἀρχικὴν συμφωνίαν ὑφίστατο ζημίας, ἐγκατέλειψε τὸ ἔργον. Ἀξία ἐπαίνου δὲν εἶναι βεβαίως ἡ Γαλλικὴ ἀποστολή, μὴ ἐκβιάσασα τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, καθ’ ὃ εἶχε δικαίωμα, πολὺ δὲ περισσότερον ἡ Κυβέρνησις, ἥτις ἠνείχετο τὴν τοιαύτην ὕποπτον τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς διαγωγήν. Ὅτι, ἀποχωρήσαντος τοῦ ἐργολάβου Χατών, ἡ Γαλλικὴ ἀποστολὴ ἀνέλαβε τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, ἐκτελοῦσα αὐτὸ διὰ λογαριασμὸν τοῦ Χατὼν, δὲν φαίνεται ἀμφισβητοῦσα αὕτη. Ἀμφισβητεῖται δὲ μόνον, ὅτι ἀνέλαβε τὴν τοιαύτην ἐκτέλεσιν ὑπὸ τὴν ὑπόσχεσιν ἀμοιβῆς, ὑπόσχεσιν μὴ τηρηθεῖσαν, ὡς λέγεται. Ἀναντίῤῥητον ὅμως τυγχάνει, ὅτι οὕτως ἐκτελοῦσα τὸ ἔργον ἐξετίθετο εἰς παρεξηγήσεις, καὶ πρὸς ἄρσιν τῶν παρεξηγήσεων τούτων ἔδει νὰ διαταχθῇ διοικητικὴ ἢ δικαστικὴ ἀνάκρισις, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον τὸ ἔργον διηυθύνετο κατὰ τρόπον λίαν ἐπιλήψιμον, τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς ἀντιπροσωπευούσης κατ’ αὐτὸ καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν ἐργολάβον Χατὼν, καὶ εἰς τοῦτο δέον ν’ ἀποδοθῇ καὶ ἡ βίᾳ ἀποβολὴ αὐτῆς ἐκ τοῦ ἔργου, ἡ γενομένη κατὰ διαταγὴν τοῦ Ὑπουργείου Κωνσταντοπούλου. Δὲν ἀμφισβητεῖται ἐπίσης, ὅτι ἀπεδόθη τῷ Χατὼν, ὡς μὴ ὤφειλε, τὸ ποσὸν τῶν 15 χιλιάδων δραχμῶν ἐκ τῆς χάριν τῆς ἐργολαβίας ἐγγυήσεως αὐτοῦ, καὶ ὅτι οὗτος ᾤχετο ἀπιὼν εἰς Γαλλίαν, χωρὶς νὰ προνοήσῃ περὶ τῆς πληρωμῆς τῶν ὀφειλομένων παρ’ αὐτοῦ εἰς ἐργάτας καὶ μηχανικούς. Ἐπεσκέφθην κατὰ τὸ θέρος τὸ ἔργον. Κινεῖ εἰς θαυμασμὸν διά τε τὸ μεγαλεῖον τῆς φύσεως, ὅθεν διέρχεται, καὶ διὰ τὸ τολμηρὸν τῆς ἐκτελέσεως. Ἀλλ’ εἶναι διὰ τοῦτο καὶ λίαν ἐπισφαλές. Μέρος οὐ μικρὸν κατεστράφη ἐκ τῶν τελευταίων βροχῶν. Βεβαίως εἰς Πολιτείαν, ὁποία ἡ Ἑλλὰς, δὲν ἐπιτρέπεται ἡ κατασκευὴ τοιούτου ἔργου. Καὶ ἂν συντελεσθῇ, καὶ ἂν τεθῇ εἰς ἐνέργειαν, θὰ δαπανῶνται διὰ τὴν συντήρησιν αὐτοῦ πολὺ περισσότερα τῶν ὅσων θὰ εἰσπράττωνται, ὅσον γενναίας καὶ ἂν ἔχῃ εἰσπράξεις. Τὸ δὲ τοσοῦτον δυσχερὲς, τὸ μὴ συντελεσθὲν, διευθύνεται ἤδη ὑπὸ μηχανικοῦ καθημένου εἰς Πάτρας, ἀποβληθέντων, ὡς μὴ ὤφειλε, ἄλλων ἱκανῶν καὶ τιμίων. Τὸ ἔργον τοῦτο, τὸ ἀλόγιστον καὶ δαπανηρὸν, καὶ τὰ ὅμοια τούτῳ, ἀπεφασίζοντο, κύριοι Βουλευταὶ, καὶ ἐξετελοῦντο, ὅπως ἐκτελεῖται καὶ τὸ περὶ οὗ λόγος, μετὰ τὴν τελευταίαν ἐξέγερσιν τῶν λαῶν τῆς Ἀνατολῆς, μετὰ τὴν πρώτην ἐπιστράτευσιν, μετὰ τὴν βεβιασμένην ἄρσιν τῆς καταναγκαστικῆς κυκλοφορίας, μετὰ τὴν νομισματικὴν ἀφομοίωσιν, μετὰ τὴν δευτέραν ἐπιστράτευσιν, μετὰ τὴν ἐπάνοδον τῆς καταναγκαστικῆς κυκλοφορίας, εἰς ἐποχὴν, καθ’ ἣν τὰ ἐλλείμματα διεδέχοντο τὰ ἐλλείμματα ἐν τοῖς προϋπολογισμοῖς τοῦ Κράτους, καὶ δάνεια ἐπὶ δανείων συνωμολογοῦντο πρὸς κάλυψιν αὐτῶν, εἰς ἐποχὴν, καθ’ ἣν ἐπεβάλλοντο ἐπὶ τοῦ ἐργαζομένου καὶ ἀθλίως διοικουμένου λαοῦ φόροι ἐπὶ φόρων βαρύτατοι, χάριν τοῦ κοινοῦ τότε πόθου τῆς ἀνορθώσεως τῶν οἰκονομικῶν καὶ τοῦ ἰσοζυγίου, εἰς ἐποχὴν, καθ’ ἣν χάριν τοῦ αὐτοῦ ἁγίου σκοποῦ εἰσήγετο παρ’ ἡμῖν τὸ ὀλέθριον σύστημα τῶν μονοπωλίων διὰ τόπον στερούμενον ἰδίως βιομηχανίας, τὸ μαραῖνον τὸ ἐμπόριον, τὸ προκαλοῦν τὴν ἀσέβειαν πρὸς τοὺς νόμους καὶ διαφθεῖρον τούς τε ὑπαλλήλους καὶ πολίτας, καὶ ἀπειλοῦν ἡμᾶς διὰ νέου εἴδους πειρατείας. Περαίνων τὸν λόγον μου, ἐπιτρέψατέ μοι, κύριοι Βουλευταὶ, νὰ παρατηρήσω, ὅτι τοιαῦτα ἀλόγιστα τολμήματα καὶ καταστρεπτικὰ δὲν ἐπιτρέπονται εἰς κυβερνήτας, ἐὰν ἀγαπῶσι τὸν τόπον των, ἐὰν κήδωνται τῶν συμφερόντων αὐτοῦ καὶ μεριμνῶσιν, ὡς ὀφείλουσι, περὶ τῆς τιμῆς αὐτοῦ.

§11ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν προτίθεμαι, Κύριοι, νὰ ἀναιρέσω, ὅτι κατὰ τὸν ὑπολογισμὸν, τὸν ὁποῖον ἡ Γαλλικὴ ἀποστολὴ ἔκαμεν, ὅτε κατὰ πρῶτον ἠσχολήθη ἡ Κυβέρνησις περὶ τοῦ σιδηροδρόμου Διακοφτοῦ–Καλαβρύτων, περιέπεσεν εἰς λάθη· τὰ γεγονότα τὰ ἐπελθόντα ἀποδεικνύουσι τοῦτο, καὶ τὸ γεγονὸς νομίζω εἶναι ἀναμφισβήτητον. Πρόκειται μόνον νὰ ἐξετασθῇ ἐὰν τὰ λάθη, εἰς τὰ ὁποῖα περιέπεσε, δικαιολογῶνται μέχρι τινὸς ἐκ τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων. Ἀδύνατον ἦτο, ὡς ἐκ τοῦ ἐδάφους, ὡς ἐκ τοῦ ἀγνώστου κυρίως τοῦ ἐδάφους, ὡς ἐκ τῆς ἀδυναμίας, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκετο, ἵνα τὴν γραμμὴν ἐξετάσῃ ἐπὶ τόπου, ὅπως ἀκριβῶς ὁρίσῃ ἐκ τῶν προτέρων τὴν ἀπαιτουμένην δαπάνην· ἄλλως τε, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰ ἀλλαχοῦ συμβαίνοντα ἐπὶ ἔργων παρομοίων, παρατηροῦμεν ὅτι πολλάκις περιπίπτουσιν εἰς λάθη οἱ ἐπὶ ἀγνώστων ἢ μὴ ἐπαρκῶν δεδομένων στηρίζοντες τοὺς ὑπολογισμοὺς αὐτῶν. Ἐνταῦθα ἴσως ἡ δαπάνη ἡ ἀπαιτηθεῖσα ὑπερέβη ὑπὲρ τὸ δέον τὸ κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ὁρισθὲν ποσόν· ἐὰν ὅμως ἐξετάσωμεν τὴν δαπάνην, τὴν ὁποίαν τὸ ἔργον αὐτὸ ἀπῄτησε, καὶ παραβάλωμεν ταύτην πρὸς τὴν δαπάνην, εἰς τὴν ὁποίαν πανταχοῦ ἐν Εὐρώπῃ ὑποβάλλονται δι’ ἔργα ὁμοίας φύσεως, θέλομεν ἴσως φθάσει εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι τὸ δαπανηθὲν ποσὸν διὰ τὸ ἔργον τοῦ σιδηροδρόμου Διακοφτοῦ–Καλαβρύτων δὲν ὑπερέβη τὸ ποσὸν τὸ ἐν ἄλλοις Κράτεσι δι’ ὅμοια ἔργα δαπανώμενον.

§12ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν μᾶς ἀναφέρετε ἓν παράδειγμα ἔργου παρομοίου μὲ τὸν σιδηρόδρομον Διακοφτοῦ–Καλαβρύτων;

§13ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μάλιστα. Ἐν τῇ ἐκθέσει, ἥτις ὑπεβλήθη ὑπὸ τοῦ κ. Γκοτλὰν καὶ τὴν ὁποίαν ὁ κ. Βουλευτὴς ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν, παρατηρῶ, ὅτι δι’ ὅμοια ἔργα ἐγένετο δαπάνη, παραλλάσσουσα ἀπὸ 81,000 μέχρις 125,000, ἀπὸ 72,000 μέχρις 92,000, καὶ ἀπὸ 150,000 μέχρις 175,000 κατὰ χιλιόμετρον, ἐν ᾧ ὁ σιδηρόδρομος Διακοφτοῦ–Καλαβρύτων θέλει στοιχίσει μέχρι πέρατος αὐτοῦ 81,000 κατὰ χιλιόμετρον.

§14ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ πόσον εἶχε προϋπολογισθῆ;

§15ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Εἶπον, ἀρχόμενος τοῦ λόγου, καὶ ὡμολόγησα, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς αὐτὸς κατὰ πολὺ διαφέρει τῆς ἀπαιτηθείσης δαπάνης· δὲν εἶχον σκοπὸν βεβαίως νὰ κρύψω γεγονὸς, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κρυβῇ. Βεβαίως ἠπατήθησαν καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ὑπολογισμοὺς, ἡ ἀπάτη ὅμως αὕτη δὲν εἶναι τοσαύτη, ὅσην ἀνέφερεν ὁ κ. Βουλευτὴς, διότι ὑπελογίσθη τὸ ἔργον εἰς 1,100,000 φράγκα, ἔκτοτε ὅμως ἡ αὔξησις τῆς τιμῆς τοῦ σιδήρου, διότι ἡ ἀξία αὐτοῦ ηὔξησε κατὰ πολὺ, ἡ διαφορὰ τοῦ χρυσοῦ, διότι πλεῖστα ὑλικὰ παρηγγέλθησαν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ ἐπληρώθησαν εἰς χρυσὸν, ἐπέβαλον αὔξησιν δαπάνης, ἥτις συντελεῖ, ὅπως ἡ διαφορὰ μεταξὺ προϋπολογισθέντων καὶ πληρωθέντων μὴ ἦναι πράγματι τοσαύτη, ὅσην ὑπελόγισεν ὁ ἐξ Αἰγιαλείας κ. Βουλευτής· ὁπωσδήποτε ἡ Κυβέρνησις, —καὶ ὁμιλῶ περὶ Κυβερνήσεων, ὄχι μόνον τῆς ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ ἀξιοτίμου Πρωθυπουργοῦ, ἀλλὰ καὶ τῶν ἑτέρων Κυβερνήσεων, αἱ ὁποῖαι διεδέχθησαν τὴν Κυβέρνησιν αὐτοῦ, τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἐκ Γόρτυνος κ. Βουλευτοῦ καὶ ἐκείνης τοῦ κ. Κωνσταντοπούλου,—ἡ Κυβέρνησις, λέγω, εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸ ἔργον. Ἐγένετο εἷς δεύτερος προϋπολογισμὸς, ὁ ὁποῖος ὑπεβλήθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ἐνεκρίθη, ἀνερχόμενος εἰς 600,000 δραχμῶν· ἐγένετο καὶ εἷς τρίτος προϋπολογισμὸς 300,000 δραχμῶν.

§16ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Πόσα ἐδαπανήθησαν μέχρι τοῦδε, καὶ πόσα νομίζετε ὅτι θὰ δαπανηθῶσιν ἀκόμη;

§17ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μέχρι τοῦδε ἐδαπανήθησαν 2,300,000, ὑπολογίζεται δὲ, ὅτι πρὸς ἐντελῆ περαίωσιν τοῦ ἔργου θέλουσι δαπανηθῇ ἕτεραι 300,000. Αὐτὸς εἶναι ὁ ὑπολογισμὸς ὁ ἀκριβής. Σήμερον δὲ δυνάμεθα μετὰ βάσεων θετικῶν νὰ ὑπολογίσωμεν, καθόσον τὸ ἔργον βαίνει πρὸς τὸ τέρμα αὐτοῦ. Ταῦτα καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ πρῶτον μέρος τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ. Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον, τὸ ἀναφερόμενον εἰς τὴν ἐργολαβίαν τὴν γενομένην, ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ μάθῃ, ὅτι ἐγένετο ἐργολαβία ὑποδομῆς, καὶ ἡ ἐργολαβία αὕτη δὲν ἐγένετο κατ’ ἀποκοπὴν, ἀλλὰ κατὰ μονάδα, τῇ βάσει δὲ τοῦ ὑποβληθέντος κατ’ ἀρχὰς προϋπολογισμοῦ ἀνήρχετο ἡ ἐργολαβία εἰς 540,000 δραχμάς. Ἀλλ’ ἐννοεῖται, ὅτι, καθ’ ὅσον ἐπαρουσιάσθη ἀνάγκη ἔργων περισσοτέρων, ἐπῆλθεν ἀνάγκη ὑποβολῆς νέων προϋπολογισμῶν, ἀναπληρωματικῶν προϋπολογισμῶν, ἡ δὲ Κυβέρνησις εὑρέθη ἀπέναντι ἐργολάβου, ὁ ὁποῖος κατὰ νόμον δὲν εἶχεν ὑποχρέωσιν, ἵνα ἐκτελέσῃ τὰ ἔργα, τὰ ἀναπληρωτικὰ, τὰ μὴ ἐν τῷ ἀρχικῷ προϋπολογισμῷ προβλεπόμενα, διότι πάντες γινώσκετε, ὅτι, ὅταν ὁ ἀναπληρωματικὸς προϋπολογισμὸς ὑπερβαίνῃ τὸ ἕκτον τοῦ ἀρχικοῦ προϋπολογισμοῦ, δικαιοῦται ὁ ἐργολάβος νὰ ἀπαλλαγῇ τῆς ἐργασίας, καὶ πράγματι τοιαύτην αἴτησιν ὁ ἐργολάβος ὑπέβαλεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, τὸ τότε διευθυνόμενον ὑπὸ τοῦ ἐκ Γόρτυνος κ. Βουλευτοῦ· ἀλλ’ ἐπὶ τῆς αἰτήσεως ταύτης τὸ Ὑπουργεῖον δὲν ἀπεφάνθη, καὶ ἴσως δικαίως δὲν ἀπεφάνθη, διότι ἦτο ἐπιθυμητὸν, ἵνα ὁ ἐργολάβος, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἤδη ἀπαντήσει τὰ γενικὰ ἔξοδα, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἤδη προσωπικὸν γεγυμνασμένον διὰ τοιαύτην ἐργασίαν, ἦτο καλὸν, λέγω, ἵνα ὁ ἴδιος ἐργολάβος ἀναλάβῃ τὴν ἐκτέλεσιν τὴν ὁλοσχερῆ τοῦ ἔργου, διότι ἀλλαγὴ ἐργολάβου εἰς οὐδὲν ἕτερον ἤθελε συντείνει ἢ εἰς τὴν ἐπαύξησιν τῆς δαπάνης τῆς ἀπαιτουμένης πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου. Τὰ πράγματα ἐξηκολούθουν οὕτως, ὅτε ὁ ἐργολάβος αὐτὸς ἀνεκάλεσε τὴν αἴτησιν, τὴν ὁποίαν εἶχεν ὑποβάλει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον πρὸς ἀπαλλαγήν του ἐκ τῆς ἐργολαβίας, καὶ ἐξηκολούθησεν ἐργαζόμενος. Ἐπειδὴ ὅμως ἐν τῇ ἐξακολουθήσει τῆς ἐργασίας δυσχέρειαι ἀπηντήθησαν, ὁ ἐργολάβος δὲ, περισπώμενος καὶ εἰς ἄλλας ἐργασίας, δὲν εὑρίσκετο ἐπὶ τόπου, ἡ Γαλλικὴ ἀποστολὴ, ἡ ὁποία τότε διηύθυνε τὸ ἔργον, ὑπὸ τὴν διεύθυνσίν της ἐξηκολούθησε τὰς ἐργασίας, ἐν ὀνόματι ὅμως πάντοτε τοῦ ἐργολάβου, ὁ ὁποῖος τὰς καταστάσεις τὰς μηνιαίας ὑπέγραφε πάντοτε. Ἡ ἐργολαβία λοιπὸν ἐξηκολούθησεν ἐπ’ ὀνόματι τοῦ ἐργολάβου. Ὅτε δὲ ὁ ἐκ Μαντινείας κ. Βουλευτὴς ἀπεφάσισεν, ἵνα κατὰ τὴν λῆξιν τῆς συμβάσεως μετὰ τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως, τῆς σχετικῆς πρὸς τὴν Γαλλικὴν ἀποστολὴν, μὴ ἀνανεώσῃ ταύτην, ἀναγκαίως ἐπῆλθεν ἡ ἐγκατάλειψις τοῦ ἔργου ὑπὸ τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς, ἡ ὁποία τὴν διεύθυνσιν τοῦ ἔργου τούτου εἶχεν. Καὶ ἄλλοτε, ἐρωτηθεὶς ἐν τῇ Βουλῇ, εἶχον παρατηρήσει, ὅτι ἡ ἀπότομος ἀποπομπὴ, οὕτως εἰπεῖν, τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς δὲν ἐφαίνετο εἰς ἡμᾶς συμβάλλουσα εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῇ τις, ὅτι δύναται διὰ μιᾶς νὰ ἀποπέμψῃ διεύθυνσιν, ἔχουσαν ὑφ’ ἑαυτὴν πλεῖστα ἔργα, χωρὶς νὰ δώσῃ εἰς αὐτὴν καιρὸν, ὅπως ἡ μεταβίβασις τῆς διευθύνσεως ταύτης γείνῃ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ τὴν ἀντικαταστήσωσι κατὰ τρόπον, ὥστε τὸ Δημόσιον νὰ μὴ ὑποστῇ ζημίαν. Παράδειγμα δὲ τούτου ἔστω ἀκριβῶς ὁ σιδηρόδρομος Διακοφτοῦ–Καλαβρύτων· διότι, διακοπείσης διὰ μιᾶς τῆς ἐργασίας τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς, δὲν ὑπῆρξεν οὔτε ἀρκετὸς χρόνος, ἵνα γείνῃ ὁ λογαριασμὸς ὁ γενικὸς μεταξὺ Δημοσίου καὶ ἐργολάβου, καὶ φθάσωμεν εἰς ὁριστικὸν ἀποτέλεσμα ὡς πρὸς τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ ἐργολάβου ἀπέναντι τοῦ Δημοσίου, τὸ λεγόμενον décompte, δὲν εἶχε γείνῃ. Καὶ ἐνθυμεῖσθε κάλλιστα, ὅτι ἄλλοτε ἔλαβον ἀφορμὴν, ἵνα ἀποδείξω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἀνάγκη ἐπεβάλλετο, ἵνα ἐξακολουθήσωσιν ὑπηρετοῦντές τινες τῶν ἀποτελούντων τὴν Γαλλικὴν ἀποστολὴν, ἀκριβῶς, ὅπως ἐντὸς ὡρισμένου τινὸς χρόνου, ὅσῳ βραχέος ἂν θέλητε, δυνηθῇ νὰ γείνῃ ἡ μεταβίβασις ἀπὸ μιᾶς ὑπηρεσίας εἰς τὴν ἄλλην. Ἀφοῦ ἔπαυσεν ἡ Γαλλικὴ ἀποστολὴ διευθύνουσα τὸ ἔργον ἐκεῖνο, ἀνετέθη ἡ διεύθυνσις εἰς μηχανικοὺς Ἕλληνας. Συνέπεσε δὲ τοῦτο μὲ τὴν ἐποχὴν, καθ’ ἣν ἀνέλαβον τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν· τότε ἀπῄτησα, ὅπως παύσῃ ἡ ἐργασία ἐκτελουμένη καθ’ ὃν τρόπον ἐξετελεῖτο πρὸ τῆς παύσεως τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς, διότι νομίζω, ὅτι τὸ Δημόσιον ἔπρεπε νὰ ἔχῃ πάντοτε ἐργολάβον ἐκτελοῦντα προσωπικῶς τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἀνελάμβανε, καὶ ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον βεβαίως ἐγένετο πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ τὸ ὁποῖον ἴσως ἐν τῇ ἐκτελέσει παρίστα ἀνωμαλίας, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔπρεπε νὰ ἐξακολουθήσωσι. Τῇ βάσει τῆς ἰδέας ταύτης ὁ ἐργολάβος προσεκλήθη, ἵνα ἐξακολουθήσῃ τὸ ἔργον, ἀναλαμβάνων ὁ ἴδιος τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἀναληφθεισῶν ἐργασιῶν· ἀλλὰ μετὰ παρέλευσιν ἑνὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς προσκλήσεως ἐκείνης ὑπέβαλεν αἴτησιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, διὰ τῆς ὁποίας ἐζήτει, ὅπως ἀποδοθῇ εἰς αὐτὸν μέρος τῆς ἐγγυήσεως. Ἡ αἴτησις αὕτη ὑπεβλήθη εἰς τὸ Συμβούλιον τῶν δημοσίων ἔργων, καὶ τὸ Συμβούλιον τῶν δημοσίων ἔργων δι’ ἐκθέσεώς του παρέστησεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τὴν ἀνάγκην, ἵνα γείνῃ ἡ αἴτησις αὕτη δεκτὴ, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου οὐδένα διέτρεχον κίνδυνον, διότι καὶ μετὰ τὴν ἀπόδοσιν τῶν παρὰ τοῦ ἐργολάβου αἰτηθεισῶν δεκαπέντε χιλιάδων δραχμῶν ἔμενον εἰς τὸ ταμεῖον ἕτεραι 35,000 δραχ. ἐκ τῆς ἐγγυήσεως καὶ ἔμενον καὶ αἱ κρατήσεις, αἱ ὁποῖαι εἶχον γείνῃ, καὶ τὸ Συμβούλιον τῶν δημοσίων ἔργων συνεπέρανεν, ὅτι αἱ 35,000 ἀφ’ ἑνὸς, αἱ κρατήσεις αἱ γενόμεναι ἀφ’ ἑτέρου, ἐξησφάλιζον πληρέστατα τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ ἐργολάβου. Ἐγένετο λοιπὸν παρὰ τοῦ Ὑπουργείου δεκτὴ ἡ αἴτησις τοῦ ἐργολάβου καὶ ἀπεδόθησαν αὐτῷ 15,000 δραχ. καὶ ἐξηκολούθουν τὰ ἔργα· ἀλλὰ μετά τινα χρόνον ἀμφιβολίαι ἐγεννήθησαν περὶ τῆς ἀκριβείας τοῦ ἐργολάβου εἰς τὴν πληρωμὴν τῶν ἐργατῶν. Ἀκριβὲς δὲν εἶναι, ὅτι ἐργάται δὲν ἐπληρώθησαν, διότι τὸ Ὑπουργεῖον ἀμέσως ἔλαβε τὸ μέτρον, ἵνα ἐκδώσῃ μὲν τὸ ἔνταλμα, ἀλλ’ ἵνα ἡ πληρωμὴ τοῦ ἐντάλματος γείνῃ παρουσίᾳ τοῦ ἐργολάβου εἰς τοὺς ἔχοντας δικαίωμα ὡς ἐκ τῆς ἐργασίας, τὴν ὁποίαν κατέβαλον. Τοιουτοτρόπως, Κύριοι, ἐξηκολούθησαν τὰ ἔργα. Ἐὰν δ’ ἐγένετο δεκτὴ ἡ αἴτησις τοῦ ἐργολάβου, ἐὰν ἐπέμενεν ὄχι μόνον ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ἀλλὰ καὶ αἱ προκάτοχοι Κυβερνήσεις, ἐὰν ἐπέμειναν, ὅπως ὁ ἐργολάβος ἐξακολουθήσῃ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, ἔπραξαν τοῦτο, διότι τῇ ὁμοφώνῳ γνώμῃ τῶν ἁρμοδίων, τῇ ὁμοφώνῳ γνώμῃ τῶν ἀποτελούντων τὸ Συμβούλιον τῶν δημοσίων ἔργων, τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου ἐπέβαλλε τοῦτο· αἱ Κυβερνήσεις αὗται ἐπείσθησαν, ὅτι ὁ μόνος τρόπος, ἵνα φέρωσιν εἰς πέρας ἔργον, τὸ ὁποῖον βεβαίως κακῶς ὑπελογίσθη, ἀλλὰ τὸ ὁποῖον τέλος πάντων ἀπεφασίσθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ τὸ ὁποῖον ἔχει συμφέρον τὸ Δημόσιον, ἵνα φθάσῃ εἰς πέρας, ὅτι ὁ μόνος τρόπος, ἵνα φθάσωμεν εἰς πρακτικὸν ἀποτέλεσμα, ἦτο ἡ ἐξακολούθησις τῆς ἐργολαβίας. Σήμερον, Κύριοι, τὸ ἔργον βαίνει πρὸς τὸ πέρας· ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι μετὰ τέσσαρας ἢ πέντε μῆνας τὸ πολὺ θέλει συντελεσθῆ τὸ ἔργον ἐκεῖνο, διὰ τὸ ὁποῖον βεβαίως ἐδαπανήθη ποσὸν πολὺ ἀνώτερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν πρώτην στιγμὴν προϋπελογίσθη, ἀλλὰ τὸ ὁποῖον θὰ ἦναι ἔργον τιμῶν τὴν Ἑλλάδα· διότι ὅσοι ἔτυχε νὰ ἴδωσι τὸ ἔργον τοῦτο ὁμολογοῦσιν ὅ,τι ὁ ἐξ Αἰγιαλείας κ. Βουλευτὴς ὡμολόγησεν, ὅτι θὰ ἦναι ἐκ τῶν ὡραιοτέρων ἔργων, τὰ ὁποῖα ἐξετελέσθησαν ὄχι μόνον ἐν Ἑλλάδι, ἀλλὰ τὸ ὁποῖον δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ἓν τῶν ὡραίων ἔργων, τὰ ὁποῖα ἐν Εὐρώπῃ ἐξετελέσθησαν.

§18ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ θὰ στοιχίσῃ ἐν συνόλῳ;

§19ΘΕΟΤΟΚΗΣ. 2,700,000.

§20ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Βεβαίως, Κύριοι, εἶναι λυπηρὸν, ὅτι διὰ σιδηρόδρομον μικρᾶς χρησιμότητος, ἐλαχίστης χρησιμότητος, τὴν σήμερον βαρύνεται τὸ ἔθνος μὲ 3 ἑκατομμύρια δραχμῶν, καὶ διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ χρέους αὐτοῦ ὀφείλει νὰ πληρώνῃ πρὸς 6% 180,000 χρυσᾶ φράγκα ἐτησίως. Εἶναι δὲ ἀσυγχώρητον, Κύριοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις προέβη εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοιούτου ἔργου, χωρὶς νὰ διατάξῃ τὴν Γαλλικὴν ἀποστολὴν νὰ μελετήσῃ ἐπισταμένως τὸ ἔδαφος. Ἀπεφασίσθη ἡ ἐκτέλεσις, ἐκτίθεται εἰς δημοπρασίαν τί; ἡ κατασκευὴ τῆς ὑποδομῆς, καὶ γίνεται ἐκτίμησις διὰ τὴν ὑποδομὴν μόνον 600,000 δραχμῶν. Δὲν ἦτο καιρὸς, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐκήδετο τῶν συμφερόντων τοῦ τόπου, ἐὰν ἐπόνει τὸν τόπον, νὰ εἴπῃ «ὑποχωρῶ»; Δὲν ἦτο δὲ λογικὸν νὰ ὑποθέσῃ, ὅτι ἦτο δυνατὸν ὀδοντωτὸς 22 χιλιομέτρων σιδηρόδρομος νὰ κατασκευασθῇ ἀντὶ ἑνὸς ἑκατομμυρίου. Δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὴν δαπάνην, διότι τότε ἔπαιζε μὲ τὰ ἑκατομμύρια, δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι θὰ ἔλθῃ στιγμὴ, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ὀφείλῃ νὰ δώσῃ λόγον ἐνώπιον τοῦ ἔθνους διὰ τὴν σπατάλην αὐτὴν, διὰ τὴν ἀμεριμνοσύνην, μὲ τὴν ὁποίαν ἐδαπάνα δεξιᾷ καὶ ἀριστερᾷ τὰ ἑκατομμύρια, δὲν τὸ ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν, ἀλλὰ χάριν (τότε νομίζω ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ἐκλογῶν), χάριν μιᾶς βουλευτικῆς ἐκλογῆς νομαρχιακῆς, «ἐμπρός!» εἶπεν, «ἂς κατασκευάσωμεν καὶ αὐτὸν τὸν σιδηρόδρομον, ἂς ἔχωμεν καὶ ἓν ἔργον πολυτελείας». Λαμπρὰ τὰ ἔργα τῆς πολυτελείας, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, βεβαίως θὰ κάμῃ τιμὴν εἰς τὴν Ἑλλάδα τοιοῦτον ἔργον, ἀλλ’ ὅταν δὲν δυνάμεθα τὴν σήμερον νὰ πληρώσωμεν τοὺς τόκους, ὅταν ἡ χρεωκοπία κρούῃ τὴν θύραν ἡμῶν, ὅταν εὑρισκώμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπιβάλωμεν νέους φόρους ἐπὶ τοῦ τεθλιμμένου αὐτοῦ λαοῦ, ἄ! δὲν δικαιολογοῦνται τοιαῦτα ἔργα, δὲν δικαιολογοῦνται ἐν τῇ συνειδήσει σας, ἐὰν ἡ συνείδησίς σας λειτουργῇ, ὅταν ἀποφασίζητε περὶ τοιούτων ἔργων, δὲν δικαιολογοῦνται ἀπέναντι τοῦ ἔθνους, δὲν δικαιολογεῖται ἀπέναντι οὐδενὸς μία τοιαύτη διαχείρισις τῶν κοινῶν! Τοιαῦται δαπάναι εἶναι ἀσυγχώρητοι. Ἀλλὰ προβαίνοντες εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, δὲν σκέπτεσθε νὰ ἐξετάσητε καὶ πῶς αὐτὴ ἡ Γαλλικὴ ἀποστολὴ ἐξετέλει τὸ καθῆκόν της; Οὐδεμία φροντὶς περὶ τούτου! Περὶ ἄλλα ἐτυρβάζετε μόνον, περὶ τὴν πολιτικὴν, δὲν ἐλαμβάνετε ὑπ’ ὄψιν, ἐὰν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ἦσαν ἀφωσιωμένοι — δὲν θέλω νὰ εἴπω τίποτε — εἰς τὸ ἔργον των ἀποκλειστικῶς καὶ δὲν ἐγίνοντο καταχρήσεις, καὶ ἂν δὲν διηυθύνετο κακῶς τὸ ἔργον, ἀλλ’ ἀφίνετε καὶ ἐπροχώρει τὸ ἔργον! Καὶ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ ἐκτελεσθῇ εἰς ἓν ἔτος, ἀπῄτησε τρία ἔτη! Καὶ ἠξεύρετε, Κύριοι, αὐτὰ τὰ ἔργα, ὅταν παρατείνωνται, γίνονται παραίτια ζημιῶν, διότι αἱ καταχρήσεις πάντοτε ἀναπτύσσονται, ζημιῶν, διότι τὴν μίαν στιγμὴν τὰ κατασκευάζετε καὶ τὴν ἄλλην φθείρονται, διότι δὲν λαμβάνετε τὸ μέτρον τῆς συντηρήσεως. Ἐὰν λοιπὸν ἐσκέπτεσθε ὡς κυβερνῆται, κυβερνῆται μεριμνῶντες περὶ τῶν συμφερόντων αὐτοῦ τοῦ τόπου, βεβαίως δὲν ἠθέλετε ἐγκαταλίπει τοιοῦτον ἔργον εἰς τὴν τύχην του, δὲν ἠθέλετε τὸ ἀφήσει ἄνευ τῆς ἐλαχίστης ἐπιτηρήσεως. Θεωρεῖτε ὅτι ἦτο ἐπιτετραμμένον, ἡ Γαλλικὴ ἀποστολὴ νὰ ἐκτελῇ τὸ ἔργον ἐπ’ ὀνόματι τοῦ ἐργολάβου, αὐτὴ νὰ πιστοποιῇ, αὐτὴ νὰ ἐκτελῇ, αὐτὴ νὰ ἀντιπροσωπεύῃ τὴν Κυβέρνησιν; Νομίζω ὅτι τοιαῦται διαχειρίσεις οὐδαμοῦ ἐπιτρέπονται, ὅσην πεποίθησιν καὶ ἐὰν ἔχῃ τις εἰς τὴν τιμιότητα τῶν διαχειριζομένων μίαν ὑπηρεσίαν, δὲν ἐπιτρέπεται ἡ συγχώνευσις τῶν ὑπηρεσιῶν. Ἦτο λοιπὸν αἰτία πάσης καταχρήσεως ὁ τρόπος, μὲ τὸν ὁποῖον ἐξεπληρώσατε τὸ καθῆκόν σας, καθ’ ὅσον ἀποβλέπει τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα ἐπεχειρήσατε εἰς ἐποχὴν, καθ’ ἣν δὲν ἐσκέπτεσθε περὶ τῆς τιμῆς καὶ τῶν συμφερόντων τοῦ τόπου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι ἡ Γαλλικὴ ἀποστολὴ ἀπεχώρησεν ἀπὸ τὸ ἔργον καὶ τότε κατεφύγομεν εἰς μηχανικοὺς Ἕλληνας, διὰ νὰ συντελεσθῇ τὸ ἔργον. Κατ’ ἀνάγκην ἔπρεπε νὰ καταφύγητε ἐκεῖ. Ἀλλ’ ἀπεστείλατε ἕνα μηχανικὸν, ὁ ὁποῖος εἶναι ἱκανὸς καὶ τίμιος, τὸν κ. Ὅμηρον· διατὶ κατόπιν τὸν μετεκαλέσατε; Ἀπεστείλατε κατόπιν καὶ ἕνα ἄλλον, τὸν κ. Καντᾶν, ὁ ὁποῖος ἐπίσης ἀνεκλήθη. Λέγει ἡ ὑπηρεσία, ὅτι ἠσθένησε· δὲν εἶναι ἀληθές. Ὁ κ. Γράβαρης, εἰς τὸν ὁποῖον ἀνετέθη τὸ ἔργον, εἶναι ἄνθρωπος ἱκανώτατος, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ διευθύνῃ, καθήμενος εἰς τὰς Πάτρας, ἐπιτυχῶς ἓν ἔργον, τὸ ὁποῖον παρέχει διάφορα μέσα εἰς καταχρήσεις. Διὰ τοῦτο φοβοῦμαι, μήπως τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον μέλλει νὰ συντελεσθῇ καὶ τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ ἐκτελεσθῇ μὲ μίαν δαπάνην 300 ἕως 400 χιλιάδων δραχμῶν, μήπως, προϊόντος τοῦ χρόνου, παρατεινομένης τῆς ἐργασίας, ἀπολήξῃ εἰς δαπάνην ὄχι εὐκαταφρόνητον. Ἐγὼ, Κύριοι, εἰς τὴν ἐπερώτησιν αὐτὴν δὲν προέβην, ἵνα καταδείξω τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ἡ Γαλλικὴ ἀποστολὴ ἐξεπλήρωσε τὴν ἀποστολήν της ἐν τῷ τόπῳ τούτῳ· δὲν ἔχω οὐδένα λόγον, ἵνα κακίσω τὴν ἀποστολήν. Τὴν ἐπερώτησιν αὐτὴν τὴν ἔκαμα διὰ ν’ ἀποκαλύψω, ὅτι διεχειρίσθητε πολλὰ τοιαῦτα ἔργα συγχρόνως, ὅτι προέβητε εἰς ἔργα δυσανάλογα πρὸς τὰς δυνάμεις τοῦ τόπου, καὶ ὅτι, ἐπιχειρήσαντες συγχρόνως πολλὰ, δὲν ἠδύνασθε νὰ τὰ διευθύνητε μετὰ τῆς προσοχῆς ἐκείνης, μεθ’ ἧς οἱ ἀναλαμβάνοντες τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων ὀφείλουν νὰ διαχειρίζωνται, καὶ τοιουτοτρόπως αἱ δαπάναι νὰ μὴ ἦναι ἀκαταλόγιστοι, καταστρεπτικαί, ὁποῖαι ἐπὶ τέλους ἀπέβησαν παρ’ ἡμῖν. Λυπηρὸν, Κύριοι, νὰ εὑρισκώμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐλέγχωμεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τοὺς κυβερνήτας τοῦ τόπου, καὶ ὅμως νὰ τοὺς ἐλέγχωμεν διὰ τῶν πραγμάτων, τῶν πραγμάτων, τὰ ὁποῖα τοὺς καταδικάζουν, καὶ τοὺς καταδικάζουν εἰς τρόπον, ὥστε μένουν ἀναπολόγητοι, καὶ καθίστανται ἀδικαιολόγητοι. Εἶναι λυπηρὸν δὲ, Κύριοι, νὰ ἐρχώμεθα εἰς τοιαύτας συζητήσεις, καὶ ἐν τούτοις νὰ βλέπωμεν, ὅτι ἐπικρατεῖ τὸ αὐτὸ σύστημα τῆς ἐπιμονῆς τῆς διοικήσεως τῆς ἀλογίστου, καὶ τὸ σύστημα τῆς πεπατημένης πολιτικῆς, καὶ νὰ φοβώμεθα, ὅτι δυνάμεθα νὰ φθάσωμεν εἰς μεγαλειτέραν καταστροφήν.

§21ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δύο λέξεις εἰς ἀπάντησιν μιᾶς παρατηρήσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ. Ἐπέκρινε τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἐπέτρεψεν, ἵνα ἡ Γαλλικὴ ἀποστολὴ ἀναμιχθῇ εἰς τὰ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου· ἀλλὰ τοῦτο ἔπραξεν ἡ Γαλλικὴ ἀποστολὴ μετὰ τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1891, μέχρι τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν κατόπιν τῆς ἀποφάσεως τοῦ κ. Κωνσταντοπούλου ἔπαυσε λειτουργοῦσα· ὅτε δὲ ἡμεῖς ἀνελάβομεν τὴν ἀρχήν, ἀμέσως ἀπῃτήσαμεν, ἵνα ὁ ἐργολάβος ἐξακολουθήσῃ τὸ ἔργον, καὶ παύσῃ πᾶσα ἀνάμιξις τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς. Ἑπομένως ἡ ἐπίκρισις τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ δὲν ἀπευθύνετε εἰς ἡμᾶς.

§22ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Σήμερον εἶναι ὁ ἐργολάβος ἐδῶ καὶ ἐργάζεται;

§23ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὁ ἐργολάβος ἐξηκολούθησεν ἐργαζόμενος μέχρι πρὸ δύο μηνῶν, ὅτε ἔπαυσεν ἐργαζόμενος, παραχωρήσας τὸ ἔργον εἰς ἕτερον, τὸν ὁποῖον ἀνεγνωρίσαμεν. Ἑπομένως δὲν δύνασθε νὰ θεωρήσητε ἡμᾶς ὑπευθύνους διὰ τὸ ἀνώμαλον, τὸ ὁποῖον παρετηρήσατε. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἑτέραν παρατήρησιν, ὅτι ἐγένετο ἀλλαγὴ μηχανικῶν, λέγω ὅτι ἀνετέθη ἡ γενικὴ ἐπίβλεψις τοῦ ἔργου εἰς τὸν Γράβαρην, ὁ ὁποῖος ἐτύγχανε νομομηχανικὸς τοῦ νομοῦ ἐκείνου, καὶ ὁ ὁποῖος εἶναι ἐκ τῶν ἀρίστων νομομηχανικῶν, τοὺς ὁποίους ἡ ὑπηρεσία ἔχει, ὑπάρχουσι δὲ δύο μηχανικοί, ἀσχολούμενοι ἐπὶ τοῦ ἔργου, ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν αὐτοῦ.

§24ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἐκεῖνο, διὰ τὸ ὁποῖον δύναταί τις νὰ κακίσῃ τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι, ὅτι ἠδύνατο νὰ εὕρῃ ἐργολάβον, ὁ ὁποῖος νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸ ἔργον, καὶ νὰ μὴ ἐκτελῇ ἡ Γαλλικὴ ἀποστολὴ τὸ ἔργον ἐπ’ ὀνόματι τοῦ ἐργολάβου, ἀπουσιάζοντος εἰς τὴν Γαλλίαν.

§25ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν ἤμεθα ἡμεῖς Κυβέρνησις τότε· πῶς λοιπὸν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν εὐθύνην δι’ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἐτελέσθησαν ἀπὸ τὴν προηγουμένην Κυβέρνησιν;

§26ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Σήμερον ἀκόμη, ἀντὶ νὰ κηρύξητε ἔκπτωτον τὸν Χατών, παραδέχεσθε αὐτὸν ἐργολάβον, καὶ ἐνῷ ὑπῆγεν αὐτὸς εἰς τὴν Γαλλίαν, πῶς παραδέχεσθε ἀντιπρόσωπόν του, ὃν αὐτὸς ἐπαρουσίασεν, ἵνα ἀποφύγῃ τὴν ἀπώλειαν τῆς ἐγγυήσεως;

§27ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐξ ἀνάγκης τὸν παραδεχόμεθα.

§28ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Τὸν παραδέχεσθε διότι τὸν θέλει ὁ Γράβαρης.

§29ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Τί ἔχει νὰ κάμῃ ἐνταῦθα ὁ Γράβαρης; Πρόκειται περὶ ἔργου, τὸ ὁποῖον βαίνει πρὸς τὸ πέρας, τὸ δὲ Συμβούλιον τῶν δημοσίων ἔργων εὗρεν, ὅτι ἡ ἔκπτωσις τοῦ ἐργολάβου δὲν θὰ εἶχεν ἄλλο ἀποτέλεσμα ἢ νὰ περιπλέξῃ τὴν ὑπόθεσιν, νὰ προκαλέσῃ νέας διακοπὰς τοῦ ἔργου, καὶ νὰ ἀπολέσωμεν χρόνον, ἐνῷ τὸ καλλίτερον εἶναι νὰ περατωθῇ τὸ ἔργον καὶ νὰ ἀρχίσῃ ἡ ἐκμετάλλευσις τῆς γραμμῆς.

§30ΡΑΛΛΗΣ. Ἐξακολουθεῖ τὸ ἔργον;

§31ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐξακολουθεῖ· μόνον κατὰ τὴν ἐποχὴν ταύτην τοῦ χειμῶνος ὀλίγη γίνεται ἐργασία, ἀλλ’ ἅμα παρέλθῃ ὁ χειμών, θὰ ἐξακολουθήσῃ δραστηρίως.

§32ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τίνα ἔχει ἀντιπρόσωπον;

§33ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἔχει ἐργολάβον τινὰ, οὗ δὲν ἐνθυμοῦμαι τὸ ὄνομα, εἰς ὃν ὁ ἀρχικὸς ἐργολάβος παρεχώρησε τὴν ἐργολαβίαν. Μετὰ τούτου ἐγένετο συμβόλαιον, εἰς τὸ ὁποῖον ἔλαβε μέρος καὶ ὁ ἀρχικὸς ἐργολάβος.

§34ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶμαι μηχανικός, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἀδικαιολόγητος εἶναι ἡ Γαλλικὴ ἀποστολή, ὑποπεσοῦσα εἰς τοιοῦτον λάθος ἐκτιμήσεως. Ἐξετίμησεν ἔργον, τὸ ὁποῖον ἤθελε στοιχίσει πλέον τῶν τριῶν ἑκατομμυρίων δραχμῶν, ἀντὶ ἑνὸς ἑκατομμυρίου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἠθέλησε νὰ δικαιολογήσῃ τὴν πλάνην αὐτῆς, τὴν ὁποίαν θεωρῶ ἀσύγγνωστον, προβάλλων, ὅτι καὶ εἰς ἕτερα ἔργα συνέπεσε νὰ γείνῃ τοιαύτη ἐσφαλμένη ἐκτίμησις τῆς ἀπαιτουμένης δαπάνης. Νομίζω, ὅτι τὰ παραδείγματα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερε, δὲν δύνανται νὰ δικαιολογήσωσιν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον συνέβη παρ’ ἡμῖν. Ὅταν λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι δὲν πρόκειται ἢ περὶ ἔργου 20 χιλιομέτρων, ὀφείλετε νὰ παραδεχθῆτε, ὅτι ἀξιόμεμπτος εἶναι ἡ Γαλλικὴ ἀποστολή, μὴ καταβαλοῦσα τὴν ἀπαιτουμένην προσπάθειαν καὶ μελέτην, ἵνα φθάσῃ εἰς δικαίαν ἐκτίμησιν. Καὶ ἡ κακὴ ἐκτίμησις δὲν ἔχει μόνον ὡς συνέπειαν τὴν αὔξησιν τῆς δαπάνης, διότι ἡ ὀρθὴ ἐκτίμησις ἤθελεν ὅλως παρεμποδίσει νὰ προβῇ ἡ Κυβέρνησις εἰς ἔργον τοιαύτης δαπάνης. Ἀλλ’ ἡ Γαλλικὴ ἀποστολὴ ὑπέπεσεν εἰς ἄλλην ἔλλειψιν οὐσιωδεστέραν. Ὁ ἐργολάβος μετὰ τὴν συμπλήρωσιν τῆς δαπάνης, δι’ ἣν εἶχεν ὑποχρεωθῆ, ἠρνήθη νὰ προβῇ περαιτέρω εἰς τὴν ἐργασίαν, δηλώσας δι’ ἀναφορᾶς του, ὅτι αἱ τιμαί, ὑφ’ ἃς ἀνέλαβε τὴν ἐργασίαν, εἶναι τοιαῦται, ὥστε δὲν ἔχει συμφέρον νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸ ἔργον. Καὶ ὅμως βραδύτερον ὁ ἐργολάβος, ἀνακαλῶν αὐτὴν τὴν ἀναφοράν, ἐξηκολούθησε τὸ ἔργον ἐπ’ ὀνόματι αὐτοῦ. Τί ὅμως προκύπτει ἐκ τῶν δηλώσεων αὐτοῦ καὶ τῆς ἄλλης μελέτης τῶν ἔργων; Ὅτι τὸ ἔργον ἐξηκολούθησε μόνον κατὰ τὸ φαινόμενον δαπάναις τοῦ ἐργολάβου, πράγματι δὲ δαπάναις τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς. Ἀλλὰ πῶς αὕτη ἠδυνήθη νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς τιμὰς, ἃς ὁ ἐργολάβος ἐθεώρει ἐπιζημίους; Βεβαίως ὑπερτιμῶσα τὸ ποσὸν καὶ τὴν ἀξίαν τῆς ἐκτελουμένης ἐργασίας, ἵνα καλύπτῃ οὕτω τὴν ἐκ τῆς εὐτελείας τῶν τιμῶν ζημίαν. Ταῦτα προκύπτουσιν ἐκ τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Ὑπουργὸς κατέθηκεν εἰς τὴν Βουλήν. Ὑπάρχει μεταξὺ τῶν ἐγγράφων πρακτικὸν συνεδριάσεως τοῦ Συμβουλίου τῶν δημοσίων ἔργων, καθ’ ἣν ἐτέθη τὸ ζήτημα, ἂν πρέπῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔλθῃ εἰς συνεννόησιν μετὰ τοῦ ἐργολάβου, αὐξάνουσα τὰς τιμὰς, ἵνα φέρῃ εἰς πέρας τὸ ἔργον· τί δὲ ἔχει γνωμοδοτήσει τὸ Συμβούλιον; (ἀναγινώσκει): «Ἐπειδὴ ἐκ τῆς εἰσηγήσεως καὶ τῆς ἐκθέσεως ταύτης προκύπτει, ὅτι ἡ ἐν γένει ἐκτέλεσις τῶν ἔργων πρὸς κατασκευὴν τῆς περὶ ἧς πρόκειται σιδηρᾶς γραμμῆς, γενομένης κατὰ τρόπον ὅλως ἰδιόῤῥυθμον καὶ ἀντικείμενον εἰς τοὺς λογιστικοὺς νόμους, δὲν δύναται νὰ ἐξακολουθήσῃ οὕτω παρατεινομένη κλπ. Ἐπειδὴ αἱ τελευταῖαι ἐκ μέρους τοῦ ἐργολάβου γενόμεναι προτάσεις πρὸς ἐξακολούθησιν καὶ ἀποπεράτωσιν τῶν ἔργων δὲν φαίνονται ὑπερβολικαὶ κλπ. Διὰ ταῦτα γνωμοδοτεῖ ὑπὲρ τῆς ἀποδοχῆς τῶν προτάσεων τούτων.» Βλέπετε, ὅτι τὸ Συμβούλιον τῶν δημοσίων ἔργων γνωμοδοτεῖ, ἵνα γείνωσι δεκτοὶ μερικοὶ ὅροι.

§35ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ ἐργασία ἡ γενομένη παρὰ τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς καθ’ ὃν τρόπον ἀναγράφει ἡ πρᾶξις δὲν ἐγένετο ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, καὶ δὲν εἶναι αὕτη ὑπεύθυνος διὰ τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἐξετελέσθησαν.

§36ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠθέλησα νὰ ἀποδώσω εὐθύνην εἰς ὑμᾶς ἐπὶ τῇ τοιαύτῃ ἐκτελέσει τοῦ ἔργου. Ἄλλην ὑμεῖς ἔχετε εὐθύνην, ὅτι πρόσωπα, τὰ ὁποῖα οὕτω διεξήγαγον τὰ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου, ἐπαναφέρετε εἰς τὴν ὑπηρεσίαν· κατὰ τοῦτο εὐθύνεσθε. Ὁ χρόνος τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς ἐπλησίαζεν εἰς τὴν λῆξίν του καὶ ἤθελεν οὕτω δοθῆ ἀφορμὴ νὰ γείνῃ ἀκριβὴς ἔλεγχος τῶν πεπραγμένων. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐμέμφθη καὶ ὡς ἀπότομον τὴν παρ’ ἡμῶν δοθεῖσαν λύσιν εἰς τὰς μετὰ τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς συμφωνίας τοῦ Κράτους. Δὲν ἠδυνήθην νὰ ἐννοήσω, πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς εὐηρεστήθη νὰ χαρακτηρίσῃ ὡς ἀπότομον τὴν λύσιν. Ἡ ἡμέρα τῆς λήξεως τῶν συμφωνιῶν ἦτο ὡρισμένη ἀφ’ ὅτου ἐγένετο ἡ ἀνανέωσις, καὶ ἐγνωρίζομεν, ὅτι τὴν πρώτην Ἰουνίου ἤθελε λήξει ἡ ὑπηρεσία τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς. Ὠφείλομεν λοιπὸν νὰ λάβωμεν πᾶσαν πρόνοιαν περὶ τῶν περαιτέρω, καὶ πρὸ τῆς λήξεως εἰδοποιήσαμεν τὴν Γαλλικὴν ἀποστολὴν, ὅτι δὲν θὰ προβῶμεν εἰς ἀνανέωσιν αὐτῆς. Ἐπὶ τῇ ἀπαντήσει αὐτῆς, ὅτι χρειάζεται νὰ γείνῃ παράδοσις, εἴπομεν: «ἑτοιμασθῆτε, ἵνα τελειώσωμεν αὐτὴν τὴν σχέσιν»· ἀλλὰ, ἀντὶ νὰ δείξῃ προθυμίαν ἡ Γαλλικὴ ἀποστολὴ, τοὐναντίον παρενέβαλλε μυρία προσκόμματα εἰς τὴν παράδοσιν τοῦ ἔργου καὶ πέραν τῆς λήξεως τῆς προθεσμίας, ἡ ὁποία εἶχε συμφωνηθῆ· ἐστείλαμεν τοὺς μηχανικοὺς εἰς τὸ Διακοφτὸν, ἵνα εὕρωσι τοὺς ἀντιπροσώπους καὶ αὐτοὶ ἔφευγον καὶ ἄφινον τὰ οἰκήματα κενά· παρηκολούθησαν οἱ ἡμέτεροι μηχανικοὶ τὴν γραμμὴν, ἵνα ἴδωσιν εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκεται, ἀλλ’ οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς δὲν τοὺς ἐδέχοντο, λέγοντες, ὅτι δὲν ἔχουσι διαταγὰς ἀπὸ τοὺς προϊσταμένους των. Εὑρέθημεν λοιπὸν εἰς τὴν ἀνάγκην, νομίζοντες ὅτι δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον ἀλλοδαποὶ μηχανικοὶ νὰ κατέχωσι πράγματα δημόσια, νὰ στείλωμεν στρατιωτικὴν δύναμιν, ἵνα ἐγκαταστήσῃ τοὺς ἡμετέρους μηχανικούς. Βλέπετε ἀπότομον λύσιν εἰς ὅλην τὴν πορείαν, ἣν ἠκολουθήσαμεν; Φοβούμεθα, μήπως οἱ Ἕλληνες μηχανικοὶ δὲν δύνανται νὰ ἐξακολουθήσωσι τὸ ἔργον. Ἐγὼ ἀπετάθην πρὸς πλείστους ἐξ αὐτῶν, καὶ μὲ διεβεβαίωσαν, ὅτι εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐξακολουθήσωσι τὸ ἔργον. Ταῦτα ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, καὶ φρονοῦσα, ὅτι ὑπὸ τὰς οἰκονομικὰς περιστάσεις, ὑφ’ ἃς διατελοῦμεν, δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ ἔχωμεν πλείονας δαπάνας διὰ τὴν Γαλλικὴν ἀποστολὴν, προέβη εἰς τὴν λύσιν τῆς συμβάσεως. Ἡ διαγωγὴ ἡμῶν πιστεύω, ὅτι θέλει ἐγκριθῆ παρὰ παντὸς ἀμερολήπτου ἀνθρώπου.

§37ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἤδη πρὸ ἐτῶν πολλῶν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐξυμνῶν τὴν Γαλλικὴν ἀποστολὴν, παρίστα τὸ ἔργον αὐτῆς ἐν Ἑλλάδι ὡς ἀνεκτίμητον. Εἰς ἀπόδειξιν τοῦ ἰσχυρισμοῦ του ἐκείνου ἐπεκαλεῖτο τὴν τότε δημοσιευθεῖσαν μελέτην αὐτῆς περὶ τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης, καὶ ἔλεγεν, ὅτι μόνη αὕτη ἦτο ἀξία ἑκατομμυρίων ὅλων. Ὅτε δὲ πρό τινων μηνῶν ἠθέλησε νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἀνανέωσιν τῆς συμβάσεως αὐτῆς, καθ’ ὃν χρόνον μάλιστα ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις εἶχεν ἀρνηθῆ νὰ πράξῃ τοῦτο, ἔλεγεν ὅτι ἠναγκάσθη νὰ προβῇ εἰς αὐτὴν, διότι τὴν Γαλλικὴν ἀποστολὴν ἐθεώρει δυσαναπλήρωτον ἐν Ἑλλάδι. Τοιαύτην γνώμην εἶχεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς περὶ αὐτῆς· πῶς ὅμως τὴν γνώμην του ταύτην ἐδικαίωσαν τὰ πράγματα; Ἡ πρώτη μελέτη τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς, ἡ παρασχοῦσα ἀφορμὴν εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ἵνα τονίσῃ τοὺς πρώτους ὕμνους του ὑπὲρ αὐτῆς, ἀπεδείχθη ἤδη πρὸ πολλοῦ, ὁπόσον πολύτιμος ἠδύνατο ν’ ἀποβῇ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐὰν ἐξετελεῖτο ὡς εἶχε. Κατ’ αὐτὴν, ὑπελογίζετο ἕκαστον χιλιόμετρον τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης πρὸς 210,000 φράγκα χρυσᾶ ἐνῷ ἡ Ἀγγλικὴ Ἑταιρία ἀνέλαβε τὴν κατασκευὴν αὐτοῦ μόλις πρὸς 140,000 χρυσᾶ φράγκα τὸ χιλιόμετρον. Ἐὰν ἡ γραμμὴ ἐξεδίδετο εἰς κατασκευὴν ἄνευ μειοδοσίας, ἐπὶ τῇ βάσει μόνον τῶν ὑπολογισμῶν τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς, οὐδεμία ἀμφιβολία, ὅτι τὸ Δημόσιον θὰ ἐπλήρωνεν ἑκατομμύρια πολλὰ περιπλέον πρὸς χάριν αὐτῆς, καὶ θὰ ἐνόει οὕτω κάλλιον τὴν ἀξίαν της. Καὶ ὑπὸ ἄλλην ἔποψιν θὰ ἀπέβαινεν ἡ μελέτη ἐκείνη πολύτιμος εἰς ἡμᾶς· διότι κατ’ αὐτὴν ἡ γραμμὴ θὰ διήρχετο διὰ μερῶν, ὧν τὸ ἔδαφος, χαλαρὸν τὰ μάλιστα, ὑπόκειται εἰς συχνὰς καταβυθίσεις, ὡς ἐν τοῖς δήμοις Θρονίου καὶ Θερμοπυλῶν τῆς ἐπαρχίας Λοκρίδος, καὶ θὰ εἶχεν ἀνάγκην νὰ ἐπισκευάζηται καὶ ἀνακαινίζηται κατ’ ἔτος. Εὐτυχῶς ὅμως τὸ σχέδιόν της ἐκεῖνο ἐτροποποιήθη ἐγκαίρως, οὕτω δὲ ἡ γραμμὴ κατασκευάζεται κατὰ 70,000 χρυσᾶ φράγκα τὸ χιλιόμετρον εὐθηνότερον καὶ ἐπὶ ἐδάφους στερεοῦ, ὥστε ἡ Ἑλλὰς νὰ μὴ ἐννοήσῃ εὐτυχῶς ὁπόσον ἀνεκτίμητος ἦτο ἡ περὶ ἧς ὁ λόγος ἐργασίας τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς. Δὲν συνέβη ὅμως δυστυχῶς τὸ αὐτὸ καὶ μὲ ἄλλας μελέτας καὶ μὲ ἄλλα ἔργα αὐτῆς. Ἔχομεν τὸν σιδηρόδρομον Μύλων–Καλαμῶν, δι’ ὃν τὸ Δημόσιον ἐπεβαρύνθη ἤδη μὲ χρέος 30 περίπου ἑκατομμυρίων, χωρὶς νὰ συντελεσθῇ αὐτὸς ἀκόμη, οὐδὲ νὰ ὑπάρχῃ ἐλπίς, ἵνα συντελεσθῇ ἐπὶ πολὺ ἔτι. Καὶ ἀποτίνει οὕτω καὶ θ’ ἀποτίνῃ ἐπὶ πολὺ ἔτι 1½ ἑκατομμύριον χρυσᾶ φράγκα ἐτησίους τόκους τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, χωρὶς νὰ εἰσπράττῃ τι ἐκ τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος σιδηροδρόμου. Τοῦτο δὲ εἶναι κατὰ μέγα μέρος κατόρθωμα τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς, δικαιοῦν πληρέστατα τὴν γνώμην τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ περὶ τοῦ ἀνεκτιμήτου αὐτῆς. Ἔχομεν προσέτι τὴν εὔρυνσιν τοῦ στενοῦ τοῦ Εὐρίπου, ἥτις ὑπερέβη μέχρι τοῦδε τοὺς ἀρχικοὺς ὑπολογισμούς της καὶ ἐδέησε νὰ διακοπῶσιν ἤδη αἱ ἐργασίαι αὐτῆς, Κύριος δὲ οἶδε, ἕως πότε θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ διακοπή των, ὁμοῦ δὲ μὲ αὐτὴν καὶ ἡ κατὰ γῆν διακοπὴ τῆς συγκοινωνίας τῆς Εὐβοίας πρὸς τὴν Στερεὰν Ἑλλάδα. Ἔχομεν τέλος τὸν ὑπὸ συζήτησιν σιδηρόδρομον Διακοφτοῦ–Καλαβρύτων, ὅστις κινδυνεύει νὰ μᾶς στοιχίσῃ τὸ τριπλάσιον σχεδὸν τοῦ ἀρχῆθεν προϋπολογισθέντος ποσοῦ ὑπὸ τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς, κινδυνεύει νὰ μᾶς στοιχίσῃ ἐν ὅλῳ ὡς 3 ἑκατομμύρια, ἣν δαπάνην βεβαίως θὰ ἀπέφευγεν ἡ Ἑλλὰς, ἐὰν δὲν ἀπεπλανᾶτο ὑπὸ τῶν ἐσφαλμένων αὐτῆς ὑπολογισμῶν καὶ δὲν ἐπεχείρει τὸ ἔργον ἐπὶ τῇ ἐλπίδι ὅτι θὰ ἐστοίχιζε μόλις 1 ἑκατομμύριον. Ἰδού, Κύριοι, ἐν κεφαλαίῳ ἡ ἀνεκτίμητος τῷ ὄντι ἐργασία τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς, ἡ ἀξία πολλῶν ἑκατομμυρίων, ἡ καθιστῶσα αὐτὴν δυσαναπλήρωτον ἐν Ἑλλάδι. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ εἴπω δύο λέξεις εἰς ἀπάντησιν τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος. Ὡμολόγησεν οὗτος, ὅτι κακῶς ὑπελογίσθη ἀρχῆθεν ὁ σιδηρόδρομος Διακοφτοῦ–Καλαβρύτων, ἀλλὰ προσέθηκεν ὅτι, καθ’ ἃς ἔχει πληροφορίας παρὰ τοῦ ἀρχιμηχανικοῦ τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς, καὶ ἄλλα παρόμοια ἔργα ἀλλαχοῦ διέψευσαν τοὺς ἀρχικοὺς ὑπολογισμοὺς· ὅτε δ’ ἐγὼ τὸν παρεκάλεσα ν’ ἀναφέρῃ ὀνομαστὶ ἓν καὶ μόνον ἔργον ἄλλης χώρας, διαψεῦσαν ἐπὶ τοσοῦτον τοὺς ἀρχικοὺς ὑπολογισμούς, ὅσον ὁ σιδηρόδρομος Διακοφτοῦ–Καλαβρύτων, εἶπεν ἁπλῶς, ὅτι καὶ ἐπὶ ἄλλων ἔργων ἀπαντᾷ διαφορὰ μεταξὺ προϋπολογισθέντων καὶ πραγματοποιηθέντων ἐξόδων κατὰ 20, 30 καὶ 40%. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὅμως ἡ διαφορὰ δὲν περιορίζεται εἰς δεκάδας, ἀλλ’ ἀνέρχεται εἰς ἑκατοντάδας ὅλας· διότι, ἀφοῦ προϋπελογίσθη ἐν ἀρχῇ περὶ τὸ ἓν ἑκατομμύριον καὶ μέλλουσι νῦν νὰ δαπανηθῶσιν ὡς τρία ἑκατομμύρια, ἡ διαφορὰ εἶναι κατὰ 200%. Θὰ παρεκάλουν δὲ νῦν τὸν κ. Θεοτόκην νὰ ἐρωτήσῃ τὸν ἀρχιμηχανικὸν τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς, ἐὰν τοιαύτη διαφορὰ παρετηρήθη ποτὲ ἐπὶ ἔργων, οὐχὶ πεπολιτισμένου τινὸς Κράτους τῆς Εὐρώπης, ἀλλὰ καὶ αὐτῶν τῶν ἡμιβαρβάρων Κρατῶν τῆς Ἀσίας. Πλὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐνόμισεν, ὅτι θὰ ἐδικαιολόγει τοὺς κακοὺς ὑπολογισμοὺς τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς καὶ τὴν ἐντεῦθεν προκύψασαν ὑπέρογκον δαπάνην διὰ τὸ Κράτος, ἐὰν παρίστα τὸ ἔργον ὡς τιμῶν τὴν Ἑλλάδα καὶ δυνάμενον νὰ κινήσῃ τὸν θαυμασμὸν καὶ τῶν ξένων ἀφοῦ ἐκίνησεν ἤδη τὸν θαυμασμὸν τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Αἰγιαλείας Βουλευτοῦ. Δὲν ἠξεύρω, ἐὰν ὁ θαυμασμὸς τοῦ ἀξιοτίμου τούτου συναδέλφου εἶχε τὴν σημασίαν, ἣν ἀπέδωκεν εἰς αὐτὸν ὁ κύριος Θεοτόκης, περὶ τῶν ξένων ὅμως δύναται νὰ ἦναι βέβαιος ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι, ἂν μάθωσιν ὅτι ὁ σιδηρόδρομος Διακοφτοῦ–Καλαβρύτων δὲν εἶναι ἀπολύτου ἀνάγκης, ὅτι δὲ ἡ ἐκμετάλλευσίς του δὲν θὰ καλύπτῃ ἴσως οὐδὲ τὰ ἔξοδά του, καὶ ὅτι ἐδαπανήσαμεν δι’ αὐτὸν τρία ὅλα ἑκατομμύρια, καθ’ ὃν χρόνον ἐπεβάλλομεν εἰς τὸν λαὸν φόρους ἐπὶ φόρων, ἀνελαμβάνομεν δὲ χρέη ἐπὶ χρεῶν ὑπὸ βαρυτάτους ὅρους καὶ μεθ’ ὅλα ταῦτα ἐφερόμεθα πλησίστιοι εἰς οἰκονομικὴν καταστροφὴν, βεβαίως οἶκτον δι’ ἡμᾶς καὶ οὐχὶ θαυμασμὸν θὰ ἐμπνεύσῃ εἰς αὐτοὺς τὸ ἔργον. Ὁ κ. Θεοτόκης ὅμως εἶχε τὴν εἰλικρίνειαν τὴν ἑσπέραν ταύτην νὰ ὁμολογήσῃ τι, ὅπερ ἀνατρέπει ἄρδην τὸν ἰσχυρισμὸν, ὃν ὁ προϊστάμενός του κ. Πρωθυπουργὸς ἐξήνεγκε πρό τινος καιροῦ, εἰπὼν ὅτι τὴν Γαλλικὴν ἀποστολὴν ἐθεώρει δυσαναπλήρωτον ἰδίᾳ ὡς πρὸς τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ σιδηροδρόμου Διακοφτοῦ–Καλαβρύτων. Ὡς ἠκούσατε, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν διεκήρυξεν, ὅτι τὸ ἔργον κατασκευάζεται νῦν ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν καὶ διεύθυνσιν Ἑλλήνων μηχανικῶν, οὓς θεωρεῖ ἱκανωτάτους πρὸς τοῦτο. Ἀλλὰ διατὶ τότε, κύριε Πρωθυπουργέ, διατηρεῖτε ἀντὶ ἁδροτάτης δαπάνης τὴν Γαλλικὴν ἀποστολὴν, ἀφοῦ αὕτη οὐδὲν ἔργον ἄξιον λόγου ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ μέχρι τοῦδε, ἀφοῦ διὰ τῶν κακῶν ὑπολογισμῶν της παρέσυρε τὸ Κράτος ἡμῶν εἰς τόσας δαπάνας καὶ ζημίας, ἐὰν δ’ ἐξηρτᾶτο ἐξ αὐτῆς καὶ μόνης, θὰ ἐθρηνοῦμεν νῦν καὶ ἄλλας μεγαλειτέρας ζημίας, οἷαι αἱ ὑπαινιχθεῖσαι πρότερον ὑπ’ ἐμοῦ, ὡς πρὸς τὸν σιδηρόδρομον Πειραιῶς–Λαρίσσης; Ἐγὼ, Κύριοι, ἀποδέχομαι, ὅτι αἱ προθέσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ εἶναι αἱ ἄρισται πάντοτε· ἀλλὰ τὰ ἀποτελέσματα αὐτῶν ὑπῆρξαν μέχρι τοῦδε δυσάρεστα τὰ μέγιστα. Αὐτὸς εἶχε τὰς ἀρίστας προθέσεις καὶ ὅτε ἀπεφάσισε τὸν περὶ τὸ Θησεῖον χῶρον νὰ μεταβάλῃ εἰς ἕνα τῶν ὡραιοτέρων περιπάτων τῶν Ἀθηνῶν. Τότε ἐσκέφθη νὰ καλύψῃ αὐτὸν ὑπὸ δενδροφυτειῶν, καὶ νὰ κάμῃ εὐρείας λεωφόρους. Πρὶν ἢ ὅμως σταθμίσῃ καλῶς τὰ πράγματα, πρὶν ἢ ἴδῃ, ἐὰν εἶχε τὰ πρὸς τοῦτο ἀπαιτούμενα μέσα, ἐσκέφθη νὰ κατερειπώσῃ τὴν ἐκεῖ πλησίον ἐπὶ τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς Ἀθηνῶν–Πειραιῶς γέφυραν, ἣν ὑπελάμβανεν ὡς ἐμπόδιον εἰς τὰ μεγαλουργὰ ἐκεῖνα σχέδιά του. Ἅμα δὲ σκεφθεὶς καὶ ἔβαλεν εἰς ἐνέργειαν τὸ σχέδιον. Ἀπεφάσισε ν’ ἀνατινάξῃ εἰς τὸν ἀέρα τὴν περὶ ἧς ὁ λόγος γέφυραν, καὶ τὰ δημοσιογραφικά του ὄργανα ἔσπευσαν νὰ προαναγγείλωσι τοῦτο διὰ ῥεκλάμας, καλοῦντα τοὺς ἀστοὺς εἰς θέαν τοῦ μεγάλου γεγονότος. Καὶ συνέῤῥευσαν ἐκεῖ τὰ πλήθη περὶ τὸ μεσονύκτιον, ἀναμένοντα ἐναγωνίως τὴν στιγμὴν, καθ’ ἣν ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν κ. Τρικούπης θὰ ἔδιδε τὸ σύνθημα, ὡς ἄλλος στρατάρχης, εἰς ἀνατίναξιν τῆς γέφυρας διὰ τῆς δυναμίτιδος. Τὸ ἔργον εἶχεν παρασκευάσει τὸ σύνταγμα τοῦ μηχανικοῦ, καὶ ἐξετελέσθη ἐν ὅλῃ τῇ ἀκριβείᾳ, πρὸς ἔκπληξιν καὶ θαυμασμὸν τῶν θιασωτῶν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἔκτοτε ἔχομεν τὰ ἐρείπια τῆς γέφυρας τοῦ σιδηροδρόμου, ἅτινα παραμένουσιν ἐκεῖ ὡς μαρτύριον τῶν μεγαλουργῶν αὐτοῦ σχεδίων. Μήπως ἆρά γε παραμένωσιν αὐτὰ ὡς σύμβολον τοῦ ἔργου, ὅπερ ἀνέλαβε νὰ ἐκτελέσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐν Ἑλλάδι διὰ τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς, τὴν ὁποίαν ἐννοεῖ νὰ κρατήσῃ ἀκόμη ἐνταῦθα, ἕως οὗ ἀγάγῃ αὐτὸ εἰς πέρας;

§38ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἂν ἡ σύμβασις τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῆς γραμμῆς μετὰ τῆς Ἑταιρίας τῶν σιδηροδρόμων Πελοποννήσου ὑφίσταται.

§39ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑφίσταται.

§40ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπερωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, τί ἐνήργησεν ἐπὶ τόσων καταγγελιῶν κατὰ τοῦ ἐν Μελιγαλᾷ σταθμάρχου Μανουσοπούλου, ὁ ὁποῖος, μαθὼν τὰς καταγγελίας, κατέστη ληστὴς καὶ τύραννος τοῦ τόπου ἐκείνου, πιέζων τοὺς κατοίκους, διώκων τὰ ποίμνια αὐτῶν καὶ καταβασανίζων αὐτοὺς πολυειδῶς; Παρακαλῶ νὰ μᾶς εἴπῃ, τί ἐνήργησε.

§41ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εὐθὺς ὡς ἐδόθησαν αἱ καταγγελίαι, κατεπειγόντως διετάχθησαν ἀνακρίσεις, ὅπως ἐφαρμοσθῶσι τὰ τοῦ νόμου.

§42ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ ἐνωμοτάρχης αὐτὸς νὰ μένῃ εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον καὶ νὰ λυμαίνηται τὴν ἐπαρχίαν ὁλόκληρον τῆς Μεσσήνης.

§43ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τηλεγραφικῶς ἀναγγέλουσιν ἐκ τῆς νήσου Σκοπέλου, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Ἀτμοπλοϊκὴ Ἑταιρία μετὰ τὴν κατάργησιν τῆς ἐπιχορηγήσεως διέκοψε τὴν συγκοινωνίαν μετὰ τῆς Σκοπέλου. Τὸ γεγονὸς τοῦτο ἐπήνεγκε σπουδαίαν ζημίαν εἰς τὸν τόπον· οἱ κάτοικοι δυσανασχετοῦσιν. Ἐνδεικνύω λοιπὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν μέριμναν, ἣν ὀφείλει νὰ λάβῃ πρὸς θεραπείαν τοῦ ἀτόπου, καὶ παρακαλῶ νὰ ἐνεργήσῃ ὅ,τι νομίζει καλόν. Ἐπίσης δὲ καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Πυργετοῦ, Αἰγάνης καὶ Λασποχωρίου, παραπονουμένων κατὰ τῶν ἐν Λαρίσσῃ δικαστικῶν ἀρχῶν.

§44ΡΑΛΛΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του εἰς τὰ παράπονα τῶν νησιωτῶν, μεθ’ ὧν διέκοψεν ἡ Ἀτμοπλοϊκὴ Ἑταιρία πᾶσαν συγκοινωνίαν, διότι δὲν εἶναι μόνον ἡ Σκόπελος, εἶναι καὶ ἄλλαι νῆσοι· ὡς τηλεγραφοῦσιν, ὁλόκληρος ἡ ἐπαρχία ἐτέθη εἰς ἀποκλεισμόν. Ὑποθέτω δὲ, ὅτι ἡ Ἀτμοπλοϊκὴ Ἑταιρία θὰ διακόψῃ ὅλας τὰς γραμμὰς, αἱ ὁποῖαι δὲν ἦσαν ἐπικερδεῖς.

§45ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Περὶ τοῦ ζητήματος τούτου θέλομεν προνοήσει, δὲν δυνάμεθα δὲ νὰ σπεύσωμεν, διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι αἱ ἑταιρίαι, ἐπ’ ἐλπίδι ἐπιτυχίας χορηγήματος, παρουσιάζουσι πλείστας δυσκολίας. Ἐλπίζομεν, ὅτι θὰ κατορθώσωμεν, ἵνα τὰ συμφέροντα τῆς συγκοινωνίας μὴ ἀμεληθῶσι καὶ φθάσωμεν εἰς ὁριστικὴν λύσιν.

§46ΡΑΛΛΗΣ. Αἱ ἄγονοι γραμμαὶ εἶναι γνωσταὶ, καὶ ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις νὰ φροντίσῃ ἀμέσως περὶ τῆς συγκοινωνίας αὐτῶν, διότι ἡ ἔλλειψις συγκοινωνίας φέρει μεγάλας ζημίας εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς κ. Ράλλης παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, διατὶ τὴν ὑπομοιραρχίαν Ὕδρας διευθύνει ἐνωμοτάρχης, καὶ ἀπὸ τίνος ἐποχῆς, καὶ ἐὰν οὗτος δὲν ὑπάγηται εἰς τὰς ἀπαγορευτικὰς διατάξεις τοῦ περὶ ἐντοπίων νόμου λόγῳ νυμφεύσεως. Ἐπίσης ὁ ἐκ Μεσσήνης βουλευτὴς κ. Μερλόπουλος παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, διατὶ δὲν μετετέθη ἐκ Βώλου ὁ παρὰ τῷ ἐπαρχιακῷ μηχανικῷ Βώλου ὑπηρετῶν ἐργοδηγὸς Κούρτελης, καίπερ ὑπαγόμενος εἰς τὸν νόμον περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων καὶ νυμφευθεὶς εἰς Βῶλον. Ἀμφότεραι αἱ ἐπερωτήσεις αὗται θὰ διαβιβασθῶσιν εἰς τοὺς ἁρμοδίους Ὑπουργούς. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀτελοῦς εἰσαγωγῆς οἰκοδομικῆς ξυλείας καὶ οἰκοδομησίμου ὑλικοῦ εἰς Ζάκυνθον ὑπὸ τῆς ὑπὲρ τῶν ἐκ τοῦ σεισμοῦ παθόντων ἐπιτροπῆς. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§49ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐκ Πατρῶν ἀπηυθύνθη πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως τηλεγράφημα, ὅτι οἱ ἐκεῖ ἔμποροι προσφέρονται νὰ προμηθεύσωσι ξυλείαν καλλιτέραν ἐκείνης, περὶ ἧς προνοεῖ τὸ νομοσχέδιον, καὶ εἰς τὰς αὐτὰς τιμάς.

§50Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐννοεῖται, ὅτι οὐδένα διατρέχουσι κίνδυνον οἱ ἐπὶ τοιαύτῃ τιμῇ προσφέροντες ξυλείαν νὰ ἴδωσι προτιμωμένους ἄλλους. Ἐὰν ὅμως ἴδωσι προτιμωμένους ἄλλους, τοῦτο θὰ σημαίνῃ, ὅτι ἡ διαφορὰ τῆς τιμῆς δὲν εἶναι ὅση παριστᾶται, ὅτι δὲν εἶναι 30%, ἀλλ’ ὅτι εἶναι 3%, ἢ καὶ ὀλιγώτερον. Ὁ συναγωνισμὸς πρὸς τὴν ἔξωθεν ἀτελῶς εἰσαγομένην ξυλείαν ἐπάγεται μείωσιν τῆς ἐνεστώσης τιμῆς τῆς ξυλείας σπουδαίαν, χάριν τῆς πρὸς τοὺς Ζακυνθίους φιλανθρωπίας, ἡ δὲ μὴ ψήφισις τῆς ἀτελείας αἴρει τὴν ἀνάγκην τῆς μειώσεως τῆς τιμῆς, ἐξασφαλίζουσα κέρδος εἰς τοὺς πωλοῦντας τὴν ἐγχώριον ξυλείαν ἀντίστοιχον πρὸς τὸ τέλος. Τοιοῦτον κέρδος εἶναι μὲν νόμιμον, ἀλλὰ δὲν προσήκει εἰς τὴν περίστασιν.

§51ΡΙΚΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ ἐγὼ ἔλαβον τηλεγράφημα τοιοῦτον, καὶ ἔσπευσα νὰ ἀπαντήσω εἰς τοὺς συμπολίτας μου, ὅτι τὸ προκείμενον νομοσχέδιον δὲν παραβλάπτει τὰ συμφέροντά των, διότι ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία θὰ ἀσχοληθῇ εἰς τὴν προμήθειαν τῆς ξυλείας, ἔλαβε τὴν πρόνοιαν νὰ φροντίσῃ αὐτὴ ἡ ἰδία περὶ ταύτης, ἀφοῦ λάβῃ πάσας τὰς προσφορὰς, καὶ ἀφοῦ ἐξετάσῃ, ποία εἶναι ἡ συμφερωτέρα τιμή. Ἑπομένως οἱοσδήποτε ὑποβάλῃ τὰς καλλιτέρας τιμὰς, αὐτὸς θὰ προτιμηθῇ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ μόνον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ, εἰς βʹ συζήτησιν, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ προληπτικοῦ τῆς πτωχεύσεως συμβιβασμοῦ. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§54ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ δευτέρα παράγραφος νομίζω, ὅτι δὲν δύναται νὰ συμβιβασθῇ μὲ τὴν σχετικὴν διάταξιν τοῦ περὶ πτωχεύσεως νόμου, ὁ ὁποῖος ὁρίζει, ὅτι ὁ σταματῶν τὰς πληρωμάς του ἔμπορος δύναται νὰ κηρυχθῇ εἰς κατάστασιν πτωχεύσεως ἐντὸς ἑνὸς ἔτους. Ἔπρεπε λοιπὸν ἀναγκαίως τὴν περὶ συμβιβασμοῦ ἀπόπειραν νὰ τὴν περιορίσῃ εἰς διάστημα μικρότερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ὁ νόμος ὁρίζει διὰ τὰς πτωχεύσεις.

§55ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἀληθῶς ἴσως ἡ προθεσμία τοῦ ἔτους εἶναι ὑπὲρ τὸ δέον μακρὰ, καὶ ἐπιφυλάττομαι διὰ τὰ περὶ τούτου εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν.

§56ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Φαίνεται ὅτι τὸ προκείμενον νομοσχέδιον μετεφράσθη ἀπὸ τὸν Βελγικὸν νόμον, ἀλλ’ ὑπάρχει νεώτερος νόμος, ὁ Γαλλικὸς τοῦ 1889, ὁ ὁποῖος περιέχει τὰς νεωτέρας ἰδέας καὶ θεωρίας περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου. Κατὰ τὸν νεώτερον Γαλλικὸν νόμον, δὲν ἐπιτρέπεται ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν εἰς πτωχεύσαντα ἔμπορον νὰ προβαίνῃ εἰς τοιαύτην δήλωσιν περὶ δικαστικῆς ἐκκαθαρίσεως, ἀλλὰ μόνον ἐντὸς 15 ἡμερῶν, διότι τότε μόνον θεωρεῖται ὡς ἐν καλῇ πίστει διατελῶν. Νομίζω λοιπὸν ὀρθὸν, ἐπειδὴ φαίνεται τῷ ὄντι κατεπείγουσα ἀνάγκη τοιούτου νομοθετήματος, νὰ μὴ προβῶμεν εἰς τὴν ψήφισιν αὐτοῦ πρὶν ἢ μία ἐπιτροπὴ ἁρμοδίως ἐξετάσῃ τὰ κατ’ αὐτό.

§57ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τῷ ὄντι ὁ Γαλλικὸς νόμος εἶναι νεώτερος, καὶ ἡ οὐσιώδης διαφορὰ μεταξὺ τῶν δύο νόμων εἶναι αὕτη, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἀνέφερε. Μετὰ τὸν Γαλλικὸν νόμον πολλοὶ ὑπῆρξαν οἱ ἐπικρίναντες νομικοὶ, πάντες δὲ σχεδὸν συνεφώνησαν εἰς τοῦτο, ὅτι αἱ βάσεις τοῦ Βελγικοῦ νόμου εἶναι ὀρθότεραι, διότι σκοπὸς τοῦ νόμου ἦτο νὰ προλάβῃ τὴν πτώχευσιν, ὥστε νὰ ἐπιτρέπηται εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος δὲν ἐσταμάτησεν ἀκόμη τὰς πληρωμὰς, ἀλλ’ ὁ ὁποῖος τρέχει τὸν τοιοῦτον κίνδυνον, νὰ ἐπικαλεσθῇ τὸν συμβιβασμόν. Διὰ τοῦτο οἱ συντάξαντες τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ προετίμησαν τὰς βάσεις τοῦ Βελγικοῦ νόμου, νομίζω δὲ καὶ ἐγὼ, ὅτι αὗται εἶναι ὀρθότεραι.

§58ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει, νομίζω, τοιαύτη βάσις. Ὁ Βελγικὸς νόμος ὁρίζει τοῦτο, διὰ ν’ ἀποφύγῃ τὰς πτωχεύσεις. Ὁ ἔμπορος ὁ μὴ παύων τὰς πληρωμὰς δὲν δύναται νὰ ζητήσῃ συμβιβασμὸν μετὰ τῶν δανειστῶν· διὰ νὰ προβῇ εἰς τοιοῦτον μέτρον, σημαίνει ὅτι εἶναι ἤδη εἰς τὸ σημεῖον τῆς πτωχεύσεως.

§59ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν διετυπώθη ἐν διαστήματι 24 ὡρῶν· ἦτο κατηρτισμένον πρὸ μηνῶν, ἀλλ’ ἡ κατάστασις τοῦ Κοινοβουλίου δὲν ἐπέτρεψε τὴν ὑποβολὴν αὐτοῦ. Ὅτε ὅμως ἐπῆλθεν ἕνεκα τῶν τελευταίων ἐν Πάτραις ἐμπορικῶν δυστυχημάτων ἡ ἀνάγκη, τότε ἐπείσθη ἡ Κυβέρνησις νὰ τὸ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλήν, καὶ προεκάλεσε τὴν γνώμην νομικῶν, πάντες δὲ ἦσαν σύμφωνοι, ὅτι ὁ Βελγικὸς νόμος, ὁ ὁποῖος ἔχει τὸ πλεονέκτημα νὰ μὴ ἔχῃ πολυπλόκους διατυπώσεις καὶ δαπάνας πολλὰς, εἶναι προτιμότερος.

§60ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἐὰν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας ἐλάμβανε τὸν κόπον νὰ μελετήσῃ τὴν ἔκθεσιν, δι’ ἧς εἰσήχθη ὁ Βελγικὸς νόμος, θὰ ἔβλεπεν, ὅτι ἡ βάσις εἶναι διάφορος. Ὁ ἔμπορος ἐν Βελγίῳ, καὶ πρὶν παύσῃ τὰς πληρωμὰς, δύναται νὰ ἐπιτύχῃ συμβιβασμὸν καὶ ν’ ἀποφύγῃ καὶ τὴν στάσιν τῶν πληρωμῶν καὶ τὴν πτώχευσιν.

§61ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Πυλίας δὲν ἀνεῦρεν ἀκριβῶς τὴν διαφορὰν τῶν δύο νόμων. Ὅταν τις θέλῃ νὰ ζητήσῃ τὸν συμβιβασμὸν καὶ πρὶν ἀκόμη παύσῃ τὰς πληρωμὰς, οὐδεὶς τὸν ἐμποδίζει καὶ κατὰ τὸν Γαλλικὸν νόμον· καὶ αὐτὸς ὁ ἴδιος δύναται νὰ εἴπῃ: «δὲν θὰ δυνηθῶ νὰ πληρώσω, καὶ νὰ γείνῃ μία δικαστικὴ ἐκκαθάρισις». Ἡ διαφορὰ τῶν νόμων εἶναι λοιπὸν, ὅτι κατὰ τὸν Γαλλικὸν νόμον δὲν ἐπιτρέπεται ἐν παντὶ καιρῷ εἰς τὸν ἔμπορον νὰ ζητῇ τὸν τοιοῦτον συμβιβασμὸν, ἀλλὰ μόνον ἐντὸς 15 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς παύσεως τῶν πληρωμῶν, διότι τότε μόνον δεικνύει τὴν καλὴν πίστιν.

§62ΡΙΚΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ συζήτησις αὕτη δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ κατὰ τὴν γνώμην τῶν θιασωτῶν ἀμφοτέρων τῶν νομοθεσιῶν· τὸ ζήτημα σήμερον εἶναι, ὅτι ὑποβάλλεται νομοσχέδιον, εἰς τὸ ὁποῖον ἐτέθη ὡς βάσις νόμος λειτουργῶν σήμερον ἐν ἄλλῳ Κράτει. Ἐὰν ὁ ἔντιμος συνάδελφος ὑπέβαλλεν αὐτὸν, ἦτο πιθανὸν νὰ προτιμήσῃ τὸν Γαλλικὸν νόμον. Ὅταν ὅμως βλέπωμεν, ὅτι ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν ὁ Βελγικὸς νόμος, τὸ νὰ ἀντιλέγωμεν κατὰ πᾶν ἄρθρον πρὸς παραβολὴν τοῦ Γαλλικοῦ νόμου θὰ γεννήσῃ σύγχυσιν διὰ τῆς ἀναμίξεως ὅλων τῶν συστημάτων. Ἀφήσατε λοιπὸν τώρα νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑποβληθὲν, καὶ ἐὰν βραδύτερον θεωρηθῇ ἄλλο καλλίτερον, δυνάμεθα νὰ προτιμήσωμεν ἐκεῖνο.

§63ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ γνώμη τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Πατρῶν εἶναι ἐντελῶς ἄδικος. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι θεωρῶ καλὸν, προτιθέμενοι νὰ θεσπίσωμεν ἕνα θεσμὸν νέον, νὰ φροντίσωμεν, ὅπως κατασταθῇ κατὰ τὸ δυνατὸν ἐντελὴς, καὶ ὡς ἐκ τούτου εἶπον νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ ὁ νεώτερος Γαλλικὸς νόμος. Τὴν ἰδέαν δὲ ταύτην δὲν ὑπέβαλον, εἰμὴ μόνον ὡς γνώμην.

§64ΡΑΛΛΗΣ. Ὑποθέτω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι οἱ συντάξαντες τὸν Γαλλικὸν νόμον τοῦ 1889 ἐγνώριζον, ὅτι ἐψηφίσθη τοιοῦτος νόμος ἐν Βελγίῳ δύο ἔτη πρότερον, καὶ ὑποθέτω ὅτι ἔλαβον τὸν νόμον ἐκεῖνον ὑπ’ ὄψιν. Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι σπεύδουν λόγῳ τῶν Ἀπόκρεων ἢ λόγῳ τῆς τραπέζης, δύνανται ν’ ἀποχωρήσουν· ἐκεῖνοι ὅμως, οἱ ὁποῖοι δὲν σπεύδουν, ὀφείλουν νὰ συζητήσουν. Ἡ παρατήρησις δὲ τοῦ κ. Βουλευτοῦ Μαντινείας ἔχει πρακτικὸν ἀποτέλεσμα, διότι πρόκειται περὶ τοῦ ἐὰν πρέπῃ νὰ ταχθῇ προθεσμία, ἐντὸς τῆς ὁποίας μετὰ τὴν στάσιν τῶν πληρωμῶν ὁ ἔμπορος νὰ προκαλέσῃ τὴν δικαστικὴν ἐκκαθάρισιν καὶ τὸν συμβιβασμόν. Αὕτη εἶναι ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν δύο νόμων· φρονῶ ὅμως, ὅτι δὲν ἐτελειοποίησαν οἱ Γάλλοι ἐπὶ τοῦ προκειμένου τὴν Βελγικὴν νομοθεσίαν, παραδεχθέντες τὴν προθεσμίαν, καὶ προτιμοτέρα εἶναι ἡ διατύπωσις τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἔχει. Ὁ λόγος δὲ εἶναι ἁπλούστατος. Δὲν ἔχει ἀνάγκην ὁ πτωχεύσας νὰ ἀναμείνῃ μετὰ τὴν στάσιν τῶν πληρωμῶν ἐπὶ 15 ἡμέρας· αὐτὸς γνωρίζει τὴν θέσιν του, καὶ διὰ νὰ προλάβῃ τὴν κήρυξιν τῆς πτωχεύσεως, πρέπει νὰ φροντίσῃ ἐν καιρῷ νὰ προκαλέσῃ τὸν συμβιβασμόν. Ἐὰν οὕτως ἔχωσι τὰ πράγματα, εἰς τί θέλει χρησιμεύσει ἡ προθεσμία τῶν 15 ἡμερῶν μετὰ τὴν στάσιν τῶν πληρωμῶν; Βεβαίως μόνον κατὰ τὴν στάσιν τῶν πληρωμῶν, ἢ ἐπικειμένης στάσεως πληρωμῶν, θὰ προκληθῇ ὁ ἐξώδικος συμβιβασμὸς, ἀλλὰ δὲν βλέπω, ὅτι πρέπει ἀπαραιτήτως ἐντὸς προθεσμίας τακτῆς ἀπὸ τῆς παύσεως τῶν πληρωμῶν νὰ περιορίσωμεν τὸ δικαίωμα τῆς ἐκκαθαρίσεως. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὀφείλομεν νὰ κανονίσωμεν, εἶναι ἡ διαδικασία ἑνὸς νέου τοιούτου θεσμοῦ, ὁ ὁποῖος δὲν ὑπῆρχεν ἐν τῇ νομοθεσίᾳ ἡμῶν. Σήμερον δίδεται εἰς τὸν ὀφειλέτην, τὸν ἔμπορον, τὸν ἀτυχήσαντα, τὸ δικαίωμα νὰ καλέσῃ, πρὶν ἢ ἐπέλθῃ ἡ στάσις πληρωμῶν, πρὶν ἢ συντελεσθῇ αὕτη, νὰ καλέσῃ τοὺς δανειστάς του, νὰ ἐκθέσῃ αὐτοῖς εἰλικρινῶς τὴν θέσιν του τὴν δυσχερῆ, καὶ νὰ αἰτήσηται παρ’ αὐτῶν τὴν ἠθικὴν αὐτῶν συνδρομὴν πρὸς λύσιν τῶν δυσχερειῶν τούτων. Τὸ ζήτημα εἶναι: συμφέρει τοῦτο εἰς τοὺς δανειστάς; συμφέρει εἰς τὸν ὀφειλέτην; συμφέρει εἰς τὴν κοινωνίαν; Διότι συμφέρει ἡ πρόληψις τῆς πτωχεύσεως, διὰ τοῦτο αἱ νεώτεραι νομοθεσίαι παρεδέχθησαν αὐτὸν τὸν θεσμόν.

§65ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸν Γαλλικὸν νόμον, ὀφείλει ἕκαστος ἔμπορος, ὁπόταν παύσωσιν αἱ πληρωμαί του, —καὶ τὸ ζήτημα πότε παύουσιν αἱ πληρωμαὶ εἶναι ἄγνωστον πρὸς τοὺς τρίτους, μόνος ὁ πτωχεύων γνωρίζει ἀκριβῶς τοῦτο,—ὀφείλει, λέγω, ἐὰν θέλῃ νὰ τύχῃ τῶν πλεονεκτημάτων τοῦ θεσμοῦ τούτου, νὰ σπεύσῃ νὰ δηλώσῃ τοῦτο. Οἱ δανεισταὶ δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην ἐν Γαλλίᾳ νὰ ζητῶσι νὰ ἐπέλθῃ αὐτὸς ὁ ἐξώδικος συμβιβασμός· μόνος ὁ πτωχεύσας ἔχει τὸ δικαίωμα τοῦτο. Νομίζω ὅτι ἡ διάταξις αὕτη εἶναι ὀρθοτάτη.

§66ΡΑΛΛΗΣ. Πλανᾶται ὁ προλαλήσας· φρονῶ ὅτι μόνον ὁ πτωχεύσας γνωρίζει πότε ἔπαυσε τὰς πληρωμάς του, γνωρίζουσι τοῦτο πάντες οἱ δανεισταὶ αὐτοῦ, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἀπαιτήσεις ληξιπροθέσμους, καὶ ἐννοεῖται, ὅτι αὐτοὶ θὰ προβῶσιν ἀμέσως εἰς τὴν κήρυξιν τῆς πτωχεύσεως αὐτοῦ δι’ αἰτήσεως πρὸς τὸ δικαστήριον. Ἀκριβῶς δὲ διότι ταῦτα πάντα αὐτομάτως λειτουργοῦσι, διὰ τοῦτο ἡ προθεσμία αὕτη τῶν 15 ἡμερῶν εἶναι περιττή. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἔχει).

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§68ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τῆς δευτέρας παραγράφου παρατηρῶ, ὅτι οὐχὶ ὀρθῶς γίνεται λόγος περὶ γραμματίων εἰς διαταγήν. Τὸ κείμενον τοῦ Βελγικοῦ νόμου δὲν ὁμιλεῖ περὶ γραμματίων εἰς διαταγήν, ἀλλὰ περὶ ἀπαιτήσεων πληρωτέων τῷ κομιστῇ. Ἐὰν πρόκηται περὶ ἀπαιτήσεως πληρωτέας εἰς διαταγήν, ἐννοεῖται ὅτι ἐκ τῶν βιβλίων τοῦ ζητοῦντος τὸν συμβιβασμὸν δύναται νὰ εὑρεθῇ ὁ ἀρχικὸς δικαιοῦχος τῆς ἀπαιτήσεως, καὶ ἐκ τῶν βιβλίων τούτων τίς ὁ δικαιοῦχος αὐτοῦ. Ὥστε, παρακαλῶ, αἱ ἀπαιτήσεις εἰς διαταγὴν νὰ μεταβληθῶσιν εἰς ἀπαιτήσεις πληρωτέας εἰς τὸν κομιστήν.

§69ΡΙΚΑΚΗΣ. Εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἔχει).

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§71ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Τὸ δεύτερον ἐδάφιον κατὰ πλεονασμὸν περιέχει ὅ,τι καὶ τὸ τρίτον, τὸ ὁποῖον περιγράφει ἀκριβῶς τὸ παθητικόν· ἑπομένως τὸ δεύτερον ἐδάφιον ἔπρεπε νὰ περιορισθῇ μόνον εἰς τὴν κατάστασιν τοῦ ἐνεργητικοῦ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται).

§73ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5 παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς παρατηρήσεις μου διὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν. Δυνάμει τοῦ ἄρθρου 5 ἐκδίδονται δύο ἀποφάσεις· ἡ ἀπόφασις τοῦ δικαστηρίου, ἥτις κατὰ τὸ πρῶτον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου τούτου ἐπάγεται προσωρινὴν ἀναστολὴν πάσης μεταγενεστέρας ἐκτελέσεως. Τοῦτο εὑρίσκω ἄτοπον, καὶ θέλει δώσει ἐφαρμογὴν εἰς καταχρήσεις, διότι ἀρκεῖ ἡ ἁπλῆ αἴτησις τοῦ ἐμπόρου, ὅπως ἐπιφέρῃ τὴν ἀναστολὴν τῶν κατ’ αὐτοῦ ἐκτελέσεων. Ἡ διάταξις αὕτη θὰ ἐπιφέρῃ καταχρήσεις, διότι μόνον ἡ αἴτησις τοῦ ἐμπόρου τοῦ νὰ ἐπέλθῃ συμβιβασμὸς, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ἐπιφέρει τὴν ἀναστολὴν πάσης ἐκτελέσεως κατ’ αὐτοῦ· καὶ ἂν ἀκόμη ἡ αἴτησις ἦναι ἀπαράδεκτος καὶ δὲν στηρίζηται εἰς τὸν νόμον, θὰ ἐπέλθῃ ἀναστολὴ τῆς ἐκτελέσεως κατὰ τὸ νομοσχέδιον. Διότι τὸ νομοσχέδιον διατυποῖ τὸ ἄρθρον οὕτω (ἀναγινώσκει): «Τὸ δικαστήριον, συνερχόμενον ἐν συμβουλίῳ, πρὸ πάσης ἐξετάσεως ἐπὶ τοῦ παραδεκτοῦ τῆς αἰτήσεως, διορίζει ἐκ τῶν τακτικῶν αὐτοῦ μελῶν εἰσηγητὴν, ὅστις, ἐξετάζων τὴν κατάστασιν τοῦ ὀφειλέτου, ὑποβάλλει αὐτῷ ἔκθεσιν ἐντὸς χρόνου ἐπιτρέποντος, ἵνα τὸ δικαστήριον ἐντὸς ὀκτὼ ἡμερῶν ἀπὸ τῆς καταθέσεως τῆς αἰτήσεως ἀποφαίνηται ἐπ’ αὐτῆς». Λοιπὸν μετὰ παρέλευσιν ὀκτὼ ἡμερῶν καὶ μετὰ τὴν ἔκθεσιν τοῦ εἰσηγητοῦ τὸ δικαστήριον ἀποφαίνεται, ἂν ἡ ἔκθεσις αὕτη ἦναι παραδεκτή, ἔστω καὶ κατὰ τύπους. Μετὰ τοῦτο τὸ ἄρθρον ἐπιφέρει: «... Ἡ ἀπόφασις τοῦ δικαστηρίου, δι’ ἧς κατὰ τὸ πρῶτον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου τούτου ἐκλέγει ἓν τῶν μελῶν αὐτοῦ, ὅπως ἐξετάσῃ τὴν κατάστασιν τοῦ ὀφειλέτου, ἐπάγεται προσωρινῶς ἀναστολὴν πάσης μεταγενεστέρας ἐκτελέσεως.» Αὐτὴ ἡ αἴτησις λοιπὸν, ἀνεξαρτήτως τοῦ ἂν στηρίζηται εἰς τὸν νόμον, συνεπιφέρει τὴν ἀναστολὴν τῆς ἐκτελέσεως.

§74ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἂν ἀποῤῥιφθῇ, δὲν συνεπάγεται τὴν ἀναστολήν.

§75ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἄν μετὰ 10 ἢ 15 ἡμέρας ἀποῤῥιφθῇ, τότε βεβαίως ἡ ἀναστολὴ αὕτη πίπτει. Ἐν τούτοις ὁ θέλων νὰ ἀποφύγῃ τὴν ἐκτέλεσιν, θὰ φέρῃ—καὶ καθ’ ἑκάστην τὸ βλέπομεν—στρεψοδίκους ἀναστολὰς ἐκτελέσεως.

§76ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Εἰς ἐμπόρους τὸ βλέπομεν;

§77ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἂν πρόκηται νὰ ἐκτελέσητε καθ’ οἱουδήποτε ἐμπόρου, καὶ τὸ συμφέρον του ἦναι νὰ σταματήσῃ ἡ ἐκτέλεσις, νομίζετε ὅτι εἶναι μικρὰ ἡ ἐπιτυχία τῆς προσωρινῆς ἀναστολῆς; Δὲν εἶναι λοιπὸν ὀρθὸν, μόνον ἡ ἐπίδοσις τῆς αἰτήσεως νὰ συνεπιφέρῃ τὴν ἀναστολὴν, ἀνεξαρτήτως τοῦ παραδεκτοῦ ἢ ὄχι αὐτῆς. Ἐγὼ νομίζω ὀρθὸν, τὸ δικαστήριον, λαμβάνον ὑπ’ ὄψιν τὴν αἴτησιν καὶ διορίζον τὸν εἰσηγητὴν, νὰ δύναται νὰ διατάσσῃ τὴν ἀναστολὴν, ὄχι ἁπλῶς ἡ ἐπίδοσις τῆς αἰτήσεως νὰ συνεπιφέρῃ τὴν ἀναστολήν.

§78ΡΑΛΛΗΣ. Πλανᾶται ὁ συνάδελφος, νομίζων ὅτι θὰ ἐκδοθῇ μία πρώτη ἀπόφασις, δι’ ἧς θὰ διορίζηται εἰσηγητής. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου, πρόκειται περὶ ἀποφάσεως, ἡ ὁποία ἐκδίδεται ἔν τινι συμβουλίῳ. Ἴσως ἡ ἔκφρασις τῆς πρώτης παραγράφου εἶναι πλημμελής. Συνέρχεται τὸ δικαστήριον ἐν συμβουλίῳ ἐκεῖ, διορίζει εἰσηγητὴν, καὶ ἐντὸς ὀκτὼ ἡμερῶν ἀπὸ τοῦ διορισμοῦ λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν τὴν ἔκθεσιν αὐτοῦ καὶ ἀποφασίζει περὶ τοῦ παραδεκτοῦ τῆς αἰτήσεως. Αὕτη θὰ ἦναι ἡ μόνη ἀπόφασις, ἡ ὁποία ἐκδίδεται. Τώρα, ἂν τὸ δικαστήριον ἐγκρίνῃ τὴν αἴτησιν, τί θὰ γείνῃ; Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνουν νέαι ἐκτελέσεις· ἀναστέλλεται πᾶσα μεταγενεστέρα ἐκτέλεσις, διότι γεννᾶται ἓν τεκμήριον ἐκ τῆς προεξελέγξεως τῆς αἰτήσεως ἐκ μέρους τοῦ δικαστηρίου, ὅτι θέλει ἀπολήξει ὁ συμβιβασμὸς εἰς ἓν φιλικὸν ἀποτέλεσμα, δὲν ἀναστέλλονται ὅμως κατὰ τὴν ἔννοιαν τῆς δευτέρας παραγράφου αἱ ἐκτελέσεις αἱ ἤδη ἀρξάμεναι.

§79ΜΠΟΓΙΑΤΖΟΓΛΟΥΣ. Ἅμα δὲν παραδεχθῆτε τὴν ἀναστολὴν τῆς ἐκτελέσεως, ὁ σκοπὸς, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει ὁ νόμος, ναυαγεῖ, διότι πρῶτον μὲν οἱ δανεισταὶ πάντες θέλουσι σπεύσει νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὴν κατάταξιν ἐπὶ τοῦ ἐκπλειστηριάσματος τῆς περιουσίας, ἣν κατέσχε διὰ τῆς ἐκτελέσεως ἐκεῖνος ὁ δανειστὴς, ὅστις ἐπεχείρησεν ἤδη αὐτήν. Ἄρα πᾶσα ἡ διαδικασία περὶ συμβιβασμοῦ ματαιοῦται. Λοιπὸν ναυαγεῖ ὅλος ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου· ἑπομένως ἡ παρατήρησις τοῦ ἐκ Πυλίας συναδέλφου εἶναι ἀβάσιμος· πλανᾶται δὲ, νομίζων ὅτι ἔμπορός τις δύναται νὰ καταδολιευθῇ τὸν νόμον, ἀκαίρως προβάλλων τὴν κατάστασιν τῆς πτωχεύσεώς του, διότι τί ἄλλο εἶναι ἡ περὶ συμβιβασμοῦ αἴτησις ἢ ὁμολογία καταστάσεως ἐλαττωματικῆς; Νομίζετε ὅτι ὁ ἔμπορος, διὰ ν’ ἀποφύγῃ καταδίωξιν οἱανδήποτε, θὰ προτιμήσῃ νὰ ὁμολογήσῃ τὴν τελείαν καταστροφὴν τοῦ ἐμπορίου του; Δὲν εἶναι δὲ ἀληθὲς καὶ τὸ ἕτερον, τὸ ὁποῖον ὁ ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφος παρετήρησεν, ὅτι, ἀρξαμένης ἤδη ἐκτελέσεως πρὸ τοῦ συμβιβασμοῦ, αὕτη ἐξακολουθεῖ· δὲν εἶναι τοῦτο ἀληθές· εἶναι κακὴ μετάφρασις ἐκ τοῦ Βελγικοῦ νόμου· ὁ νόμος οὗτος λέγει, ὅτι ἀναστέλλεται πᾶσα μεταγενεστέρα πρᾶξις ἐκτελέσεως, ὅσαι δὲ πράξεις ἐγένοντο ἤδη, αὗται μένουν· νέαι ὅμως πράξεις ἐξακολουθήσεως τῆς ἀρξαμένης ἐκτελέσεως δὲν γίνονται, διὰ τὸν αὐτὸν λόγον, ὃν προηγουμένως εἶπον· διότι, ἂν ἐπιτραπῇ ἡ πρόοδος, ὅλοι οἱ δανεισταὶ θὰ συῤῥεύσωσιν, ἵνα συμπράξωσι μετὰ τοῦ ἐκτελοῦντος δανειστοῦ. Τότε εἰς τί χρησιμεύει ὅλη αὐτὴ ἡ διαδικασία; Διὰ τοῦτο ἤθελον προτείνει νὰ προστεθῇ ἡ φράσις «πάσης μεταγενεστέρας πράξεως.» Αὐτὸ λέγει ὁ Βελγικὸς νόμος.

§80ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ συζήτησις αὕτη ἀποδεικνύει πόσον καλὸν θὰ ἦτο νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ ἡ Γαλλικὴ νομοθεσία. Ἐκεῖ λαμβάνονται μέτρα πρὸς ἀποφυγὴν τοῦ ἀτόπου, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Καράπαυλος, τοῦ συνισταμένου εἰς τοῦτο, ὅτι διὰ μιᾶς ἁπλῆς αἰτήσεως ἐπιτυγχάνεται ἡ ἀναστολὴ τῆς καταδιώξεως, πρὶν ἢ ἀκόμη γείνῃ ἔλεγχος κατὰ πόσον εἶναι βάσιμος ἡ αἴτησις. Ἐν Γαλλίᾳ καλεῖται αὐτὸς ὁ πτωχεύσας νὰ ὑποστηρίξῃ τὸ βάσιμον τῆς αἰτήσεώς του, καὶ τὸ Συμβούλιον ἀποφασίζει κατ’ ἀντιμωλίαν τοῦ αἰτοῦντος· ἐνταῦθα ὅμως, πρὶν ἢ γείνῃ οὐδεμία ἐκτίμησις τῆς αἰτήσεως, ἐπέρχεται ἀναστολὴ πάσης καταδιώξεως.

§81ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν εἶναι ὀρθὴ ἡ ἔννοια, ἣν ἔδωκεν ὁ κ. Βουλευτὴς Σύρου εἰς τὸ ἄρθρον, καὶ δὲν δύναται νὰ ἦναι ὀρθή, διότι δύναται νὰ γείνῃ κατάχρησις καὶ παρὰ μὴ ἐμπόρου, διότι καὶ πᾶς μὴ ἔμπορος ἐπιδίδει τοιαύτην αἴτησιν καὶ χαρακτηρίζει ἑαυτὸν ἔμπορον. Τὸ ἄρθρον 5 λέγει, ὅτι τὸ δικαστήριον, πρὶν ἐξετάσῃ τὸ παραδεκτὸν τῆς αἰτήσεως αὐτῆς, δηλαδὴ πρὶν ἐξετάσῃ, ἂν ἦναι ἢ ὄχι ἔμπορος ὁ αἰτῶν, ὀφείλει νὰ διορίσῃ εἰσηγητὴν, ὁ ὁποῖος νὰ εἴπῃ, ἂν ἦναι ἔμπορος ἢ ὄχι. Καταχρήσεις θὰ γείνουν λοιπόν. Ὀρθότερον εἶναι συνεπῶς νὰ γείνῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπεστήριξεν ὁ ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφος, ἡ δὲ σύγχυσις προκύπτει, διότι, ἀντὶ νὰ γείνῃ ἓν ἐδάφιον, ἔγειναν δύο...

§82ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τὸ ἄρθρον αὐτὸ εἶναι πιστὴ μετάφρασις τοῦ Βελγικοῦ.

§83ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. .. Εἶναι ὁ διορισμὸς δύο εἰσηγητῶν· διορίζεται διὰ τῆς πρώτης ἀποφάσεως εἷς εἰσηγητὴς, ὅστις θὰ ἐξετάσῃ τὴν κατάστασιν τοῦ ὀφειλέτου, καὶ περὶ τοῦ διορισμοῦ τούτου πρόκειται ἐν τέλει τῆς πρώτης παραγράφου, ἀλλὰ συνάμα μετὰ 8 ἡμέρας, ὅτε θὰ ὑποβληθῇ ἡ ἔκθεσις τοῦ εἰσηγητοῦ, τὸ δικαστήριον λαμβάνει ἀπόφασιν ὁριστικὴν, καὶ διορίζει ἄλλον εἰσηγητήν. Νομίζω ὅτι ὁ διορισμὸς νέου εἰσηγητοῦ, μὴ γνωρίζοντος τὴν κατάστασιν τοῦ ὀφειλέτου, θέλει συντείνει εἰς τὴν παράτασιν τῶν προθεσμιῶν, ἥτις εἶναι βεβαίως κακὴ, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ σκοποῦ. Διὰ τοῦτο νομίζω καλὸν, νὰ μὴ διορίζῃ δεύτερον εἰσηγητὴν τὸ δικαστήριον, ἀλλ’ ὁ εἰσηγητὴς ὁ ἀναδεχθεὶς καὶ ἐξετάσας τὴν κατάστασιν τοῦ ὀφειλέτου νὰ ἦναι ὁ αὐτὸς, ὁ ὁποῖος θὰ προσκαλέσῃ τοὺς δανειστὰς καὶ θὰ ἐκθέσῃ εἰς αὐτοὺς τὴν κατάστασιν, διότι ὁ δεύτερος διορισμὸς εἰσηγητοῦ θ’ ἀπαιτήσῃ ἑπτὰ ἢ ὀκτὼ ἡμέρας. Ἐπειδὴ τὸ κέρδος τοῦ χρόνου εἶναι σπουδαῖον διὰ τὴν ὅλην διαδικασίαν, συνιστῶ εἰς τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως, εἰ δυνατὸν, ὁρισθῇ εἷς μόνον εἰσηγητής. Νομίζω ὅτι ὁ Βελγικὸς νόμος ἕνα εἰσηγητὴν παραδέχεται.

§84ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Γαλλικὸς νόμος λέγει ῥητῶς, ὅτι ἡ ἀπόφασις, ἡ ὁποία ἀποφασίζει ἐπὶ τῆς αἰτήσεως τῆς δικαστικῆς ἐκκαθαρίσεως, συζητεῖται ἐν συμβουλίῳ καὶ δημοσιεύεται ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει. Ὁ ὀφειλέτης πρέπει νὰ ἀκούηται αὐτοπροσώπως, ἐκτὸς ἐὰν ὑποβάλῃ ἀντιῤῥήσεις. Ἐὰν ἡ αἴτησις γείνῃ δεκτή, τότε διορίζεται ἓν μέλος τοῦ δικαστηρίου ἢ πλείονες ἐκκαθαρισταὶ, καὶ ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς ἀποφάσεως ταύτης τῆς οὕτως ἐκδιδομένης...

§85ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι πολυτέλεια μεγάλη.

§86ΡΑΛΛΗΣ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ γένηται δεκτὸν, εἶναι τὸ ἑξῆς· τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τῆς βʹ παραγράφου τοῦ ἄρθρου 5 νὰ τροποποιηθῇ οὕτως (ἀναγινώσκει): «Ἡ ἀπόφασις τοῦ δικαστηρίου ἐπάγεται ἀναστολὴν πάσης πράξεως ἐκτελέσεως». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 6 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 7 (ἀναγινώσκεται).

§88ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι λίαν ἐπικίνδυνον. Πρόκειται περὶ διατάξεως ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ πολλὰ ἄτοπα, διότι γνωρίζομεν, ὅτι μεταξὺ τῶν παροχῶν τῶν δικαστικῶν εἶναι καὶ ὁ διορισμὸς τῶν πραγματογνωμόνων. Οἱ ἔχοντες μικράν τινα πεῖραν γνωρίζουσιν, ὅτι περὶ παντὸς ἄλλου ἀσχολοῦνται οἱ πραγματογνώμονες ἢ περὶ τῶν ὑποθέσεων τῶν ἄλλων. Λοιπὸν, ἐὰν δώσωμεν τὸ δικαίωμα εἰς τὸν εἰσηγητὴν νὰ διορίζῃ τοὺς πραγματογνώμονας, θὰ ἔχωμεν μίαν νέαν πηγὴν καταχρήσεων εἰς βάρος τοῦ ὀφειλέτου. Καλλίτερον εἶναι, ἀντὶ τοῦ εἰσηγητοῦ, νὰ διορίζῃ τὸ δικαστήριον τοὺς πραγματογνώμονας.

§89ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Θὰ ἔχητε ἑτέραν βραδύτητα ἐκ τούτου. Ἄλλως, ἂν ὁ εἰσηγητὴς ἐνδείξῃ τὸν διρισμὸν τῶν πραγματογνωμόνων, τὸ δικαστήριον δὲν ἤθελεν ἀποφύγει τὸν διορισμὸν αὐτῶν, καὶ πρὸς ἔκδοσιν τῆς ἀποφάσεως τοῦ δικαστηρίου θέλει ἀπαιτηθῆ πολὺς χρόνος. Ὁπωσδήποτε εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν ἐπιφυλάσσομαι νὰ συζητήσω ἐκτενέστερον. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 7, ὡς ἔχει).

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 8 (ἀναγινώσκεται).

§91ΡΑΛΛΗΣ. Ἄν πρόκηται νὰ κληθῶσι σπουδαίως οἱ εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν διαμένοντες πιστωταὶ, τότε ἡ προθεσμία δὲν εἶναι ἐπαρκὴς, διότι δὲν ὑπάρχει πλέον ὁ ἀναγκαῖος χρόνος, ὄχι διὰ νὰ προσέλθουν, ἀλλ’ οὔτε διὰ νὰ δώσουν τὴν ἐντολήν.

§92ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τηλεγραφικῶς θὰ τὴν δώσουν.

§93ΡΑΛΛΗΣ. Ἄν δοθῇ τὸ δικαίωμα τῆς τηλεγραφικῆς ἐντολῆς, ἔχει καλῶς· ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη νὰ προστεθῇ τοῦτο ἐν τῷ νομοσχεδίῳ.

§94ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄς προστεθῇ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 8. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 9–16 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 17 (ἀναγινώσκεται).

§96ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἡ διάταξις τῆς δευτέρας παραγράφου τοῦ ἄρθρου, ὡς ἔχει, ἀντίκειται εἰς τὸν ἐπιδιωκόμενον σκοπόν· διότι, ἐὰν μεθ’ ἑκάστην ἕνεκα παρατυπίας ἀκύρωσιν τοῦ συμβιβασμοῦ ἐπαναλαμβάνηται ἐξ ἀρχῆς ἡ αἴτησις, θὰ συμβαίνῃ μία ἀταξία, καὶ ζημίαι θὰ ἐπέρχωνται. Καλλίτερον νὰ ὁρίσωμεν, ὅτι ἡ αἴτησις ἐπαναλαμβάνεται μόνον ἀπὸ τοῦ σημείου τῆς ἀκυρωθείσης πράξεως.

§97ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Δὲν πρέπει νὰ νεωτερίσωμεν ἡμεῖς.

§98ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Πιθανὸν ἡ παρατυπία νὰ ἐγένετο εἰς τὸ τελευταῖον στάδιον.

§99ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ δευτέρα παράγραφος τοῦ ἄρθρου 17 εἶναι ὅλως νέα ἐνταῦθα καὶ δὲν ὑπάρχει ἐν τῷ Βελγικῷ νόμῳ.

§100ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Εἶναι εἰλημμένη ἐκ τῆς ἑρμηνείας.

§101ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀρθότερον ἴσως ἤθελεν εἶσθαι, ἂν ἅπαξ ἀποῤῥιφθῇ ἡ περὶ προληπτικοῦ τῆς πτωχεύσεως συμβιβασμοῦ αἴτησις, νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἄλλο, εἰμὴ ἡ διαδικασία τῆς πτωχεύσεως, διότι ἄλλως, ἄν ἀρχίσωσιν οἱ ὀφειλέται μὲ νέας αἰτήσεις, καὶ μὲ νέας πράξεις διαδικαστικὰς καὶ μὲ νέας ἀναστολάς...

§102ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ καθιέρωσεν ἡ Βελγικὴ νομολογία.

§103ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. .. ἐπὶ τῷ ἰσχυρισμῷ, ὅτι διὰ τυπικοὺς λόγους ἡ αἴτησίς των ἀπεῤῥίφθη, δυνατὸν νὰ περιέλθωσι τὰ πράγματα εἰς τὸ ἀπροχώρητον. Φρονῶ, ὅτι, ἂν ἐπρόκειτο νὰ νεωτερίσωμεν, ἔπρεπεν αὐτὴν τὴν Βελγικὴν νομολογίαν νὰ τὴν ἀποκρούσωμεν καὶ νὰ εἴπωμεν ῥητῶς, ὅτι, ἀποῤῥιφθείσης ἅπαξ τῆς περὶ προληπτικοῦ τῆς πτωχεύσεως συμβιβασμοῦ αἰτήσεως, νέα δὲν ἐπιτρέπεται, καὶ ἐπέρχεται τὸ στάδιον τοῦ κοινοῦ δικαίου, τὸ κανονιζόμενον ὑπὸ τοῦ περὶ πτωχεύσεων νόμου.

§104ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Νομίζω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ὑπῆρξε πολὺ αὐστηρὸς εἰς τὰς κρίσεις του. Δὲν εἶναι δίκαιον, ἂν ἐγένετο μία κακὴ ἐπίδοσις, ἢ ἂν ἄλλη παρατυπία ἔλαβε χώραν, νὰ κηρυχθῇ ἡ πτώχευσις. Ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου δὲν εἶναι αὐτός· διὸ ἡ Ἑλληνικὴ νομοθεσία παρεδέχθη ἀκριβῶς τοῦτο, ὅτι, ἂν λόγῳ παρατυπίας ἀποῤῥιφθῇ ἡ αἴτησις τοῦ ὀφειλέτου, δύναται οὗτος νὰ τὴν ἐπαναλάβῃ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 17, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 18 καὶ 19 ἄνευ ἀντιῤῥήσεων).

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 20 (ἀναγινώσκεται).

§106ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὡς ἔχει τὸ πρῶτον ἐδάφιον, καταντᾷ σόλοικον, διότι πρὸ τῆς λέξεως «προσεκλήθησαν» παρελείφθη ἡ λέξις «δὲν» (ἀναγινώσκει): «Ἡ ἀπόφασις αὐτὴ εἶναι ἀνεπίδεκτος ἀνακοπῆς. Κατ’ ἐξαίρεσιν ἀνακόπτεται ὑπὸ τῶν δανειστῶν, οἵτινες προσεκλήθησαν.» Ἔπρεπε νὰ λέγῃ «δὲν προσεκλήθησαν». Ἔχει δανειστὰς προσκληθέντας, ἔχει καὶ δανειστὰς μὴ προσκληθέντας μὲν, ἀλλ’ ἐμφανισθέντας ἑκουσίως. Γίνεται λόγος ἐπανειλημμένως. Λοιπὸν οἱ προσκληθέντες, ὡς καὶ οἱ ἐμφανισθέντες ἑκουσίως, αὐτοὶ δὲν ἔχουσι δικαίωμα ἀνακοπῆς. Ἀλλὰ τοὺς μὴ προσκληθέντας πῶς θὰ στερήσητε τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ; (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 20, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 21 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 22 (ἀναγινώσκεται).

§108ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν εἶμαι βεβαίως ἁρμόδιος, ἀλλὰ μοὶ φαίνεται ὑπερβολικὴ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου. Ἐνταῦθα πρόκειται περὶ ὁλοκλήρου νομοθεσίας, ἀφαιροῦμεν δὲ τὸ μέσον τῆς ἑνότητος τῆς νομοθεσίας ἡμῶν ἐκ τῆς ἀποφάσεως τοῦ Ἀρείου Πάγου. Διατί; Ἐννοῶ τὸν λόγον, ἐὰν πρόκηται νὰ ἀποφύγωμεν τὴν ἀπώλειαν χρόνου, ἀλλὰ τὸ κέρδος τοῦ καιροῦ τοῦτο διὰ τῆς ἀφαιρέσεως ἀπὸ τοῦ Ἀρείου Πάγου τοῦ ἐνδίκου τῆς ἀναιρέσεως μέσου εἶναι ἆρά γε δίκαιον;

§109ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Βεβαίως ὁ Βελγικὸς νόμος καὶ ὁ Γαλλικὸς παραδέχονται τὸ ἔνδικον μέσον τῆς ἀναιρέσεως, ἀλλὰ πάντες οἱ νομικοί, τοὺς ὁποίους συνεβουλεύθημεν κατὰ τὴν κατάρτισιν τοῦ νομοσχεδίου, παρετήρησαν, ὅτι παρ’ ἡμῖν τὸ ἔνδικον μέσον τῆς ἀναιρέσεως θέλει καταστήσει τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν μακροχρόνιον, καὶ ἑπομένως θέλει ἀφαιρέσει τὸν σκοπὸν, εἰς τὸν ὁποῖον ἀφορᾷ ὁ νόμος, διότι εἶναι γνωστὸν, ὅτι τὸ δικαστήριον τοῦ Ἀρείου Πάγου δὲν εἶναι ἐνήμερον, καὶ διὰ μιᾶς αἰτήσεως ἀναιρέσεως ἡ ὑπόθεσις αὕτη ἐπὶ τοσοῦτον θέλει παραταθῇ, ὥστε ἐντελῶς θὰ ἀναιρεθῇ ὁ σκοπός.

§110ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀφαιρέσωμεν τὴν αἴτησιν.

§111ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ περισσότεροι νομικοὶ λέγουσιν, ὅτι εἶναι δυνατόν. (Διάλογοι).

§112ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Μίαν παρατήρησιν ἐπὶ τούτου, διότι ἐγὼ ἐπρότεινα ἐν τῇ ἐπιτροπῇ τὴν κατάργησιν τοῦ ἐνδίκου μέσου τῆς ἀναιρέσεως, ἔχων ὑπ’ ὄψιν τὸ ἑξῆς, ὅτι κατὰ τὴν διαδικασίαν αὐτὴν ζητήματα νομικὰ ἐλάχιστα θὰ γεννῶνται· ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον θὰ περιστρέφηται ἡ ὑπόθεσις περὶ ζητήματα πραγματικά. Ἐπειδὴ δὲ ἐδῶ τὸ ἀναιρεῖν δι’ ἀναιτιολόγητα κατήντησε σχεδὸν ὁ γενικὸς κανὼν, θὰ βλέπωμεν ματαιουμένην διαδικασίαν ὁλόκληρον δι’ ἓν ἀναιτιολόγητον πραγματικοῦ ἰσχυρισμοῦ προταθέντος, τὸν ὁποῖον δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὸ δικαστήριον, καὶ ἑπομένως τὸ μέσον τῆς ἀναιρέσεως, ἐξασκούμενον, θέλει φέρει εἰς τὸ ἀντίθετον ἀποτέλεσμα, ὥστε νὰ ματαιοῖ τὸν σκοπὸν τοῦ νόμου. Φρονῶ δὲ, ὅτι, ἀφοῦ ἔχομεν τὴν ἔφεσιν καὶ τὸ Ἐφετεῖον θέλει κρίνει τὴν οὐσίαν τῆς ὑποθέσεως, τὸ ἔνδικον μέσον τῆς ἀναιρέσεως σπανιώτατα θέλει συντελέσει ὥστε νὰ φέρῃ εἰς τὸ κακῶς κείμενον θεραπείαν.

§113ΜΠΟΓΙΑΤΖΟΓΛΟΥΣ. Συμφωνῶ μετὰ τοῦ προλαλήσαντος, ὅτι τὸ ἔνδικον μέσον τῆς ἀναιρέσεως σπανιώτατα δύναται νὰ ἐπιτύχῃ εὐκαιρίαν πρὸς ἐνάσκησιν, διότι πρόκειται συνήθως ἐνταῦθα περὶ πραγματικῶν γεγονότων, ἀλλὰ δὲν μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς ἡμᾶς νὰ ἀρνηθῶμεν αὐτὸ τὸ ἔνδικον μέσον, διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Μεταξὺ τῶν περιπτώσεων ἐκείνων, καθ’ ἃς ὁ Ἄρειος Πάγος καλεῖται ν’ ἀποφανθῇ, εἶναι καὶ ἡ περίπτωσις, καθ’ ἣν ὑπῆρξαν ἐκδεδομέναι ἀντιφατικαὶ ἀποφάσεις μεταξὺ τῶν αὐτῶν διαδίκων. Λοιπὸν ὑποθέσατε μίαν ἑταιρίαν ὁμόῤῥυθμον, ἔχουσαν κατάστημα ἐν Πάτραις καὶ ἕτερον κατάστημα ἐν Ἀθήναις. Ἐπελθούσης τῆς περιπτώσεως τοῦ νὰ ζητηθῇ τὸ εὐεργέτημα αὐτὸ, τὸ ὁποῖον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐπαγγέλλεται, τὸ μὲν ἐν Πάτραις κατάστημα ὑποβάλλει τὴν αἴτησίν του εἰς τὸ αὐτόθι δικαστήριον, καὶ ἡ αἴτησις γίνεται δεκτὴ, τὸ ἕτερον, τὸ ἐν Ἀθήναις, τὴν αὐτὴν ἀκολουθοῦν ὁδὸν, ὑποβάλλει αἴτησιν εἰς τὸ ἐν Ἀθήναις δικαστήριον, καὶ ἀποῤῥίπτεται αὕτη. Προκειμένου περὶ τῆς αὐτῆς ἑταιρίας, τί θὰ γείνῃ; Θὰ ἔχωμεν μίαν ἀπόφασιν ἐκδοθεῖσαν ἐν Πάτραις, καθ’ ἣν ἐπιτρέπεται τῇ ἑταιρίᾳ νὰ ζητήσῃ τὴν διὰ τῆς προλήψεως τῆς ἐκκαθαρίσεως αὐτῆς λύσιν τῶν σχέσεων πρὸς τοὺς δανειστάς της, καὶ ἑτέραν ἀντίθετον ἀπόφασιν, ἐκδοθεῖσαν ἐν Ἀθήναις. Τί θὰ γείνῃ ἡ ἑταιρία αὕτη; Θὰ κηρυχθῇ ἐδῶ μὲν εἰς πτώχευσιν, ἐκεῖ δὲ θὰ τῇ ἐπιτραπῇ ἡ διαδικασία τῆς συμβιβαστικῆς ἐκκαθαρίσεως; Θὰ ἔχωμεν δύο ἀποφάσεις ἀντιφατικάς. Ταύτην τὴν περίπτωσιν μόνος κατὰ τὴν ἡμετέραν δικονομίαν αἴρει ὁ Ἄρειος Πάγος. Ἄν ἀφαιρέσητε τὸ δικαστήριον τοῦτο ἐκ τοῦ μέσου, θὰ ἔχητε τὸ ἀδιέξοδον, μολονότι, ἐπαναλαμβάνω, σπανιώτατα δύναται νὰ δοθῇ ἀφορμὴ εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον νὰ ἐπέμβῃ καὶ ἀναιρέσῃ μίαν ἀπόφασιν Ἐφετείου ἢ Πρωτοδικείου λόγῳ δῆθεν ἀνομίας τινὸς, καθόσον δὲν πρόκειται ἐν ταῖς περιπτώσεσι ταύταις, εἰμὴ περὶ πραγματικῶν γεγονότων, καὶ ἑπομένως δὲν χωρεῖ συνήθως ἡ παρέμβασις τοῦ Ἀρείου Πάγου’ ἀλλὰ μεθ’ ὅλον τὸ σπάνιον δύναται νὰ εὑρεθῇ περίπτωσις, κατὰ τὴν ὁποίαν εἶναι ἀναγκαία ἡ παρέμβασίς του.

§114ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§115ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν θὰ ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα καλλίτερον. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 22, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 23 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 24 (ἀναγινώσκεται).

§117ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μίαν πληροφορίαν θὰ ζητήσω. «Ἄν συνομολογηθῇ ὁ συμβιβασμὸς ἐπὶ μερικῇ ἢ ὁλικῇ ἐγκαταλείψει τῆς περιουσίας τοῦ ὀφειλέτου» λέγει. Ὑποτίθεται λοιπὸν, ὅτι ὁ ὀφειλέτης δύναται νὰ ἐξέλθῃ τῆς διαδικασίας ταύτης καὶ ὠφελημένος, νὰ κρατήσῃ μέρος τῆς περιουσίας του, ἀφίνων μόνον μέρος αὐτῆς πρὸς ἱκανοποίησιν τῶν δανειστῶν του διὰ μικρὸν ἴσως μέρος τῶν χρεῶν του. Εἰς τοῦτο ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν ὑμῶν, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον διὰ τοῦ νόμου τούτου τὸ ⅓ τῶν δανειστῶν, τῶν τελούντων τὸν συμβιβασμόν, ἀποφασίζει περὶ τῆς τύχης τοῦ ὅλου.

§118ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τὰ ¾.

§119ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, τὸ ἄρθρον 2 ἀπαιτεῖ τὴν πλειοψηφίαν τῶν ¾· ἡ πλειοψηφία εἶναι τὰ ⅜, πλὴν ἐλαχίστου κλάσματος. Λοιπὸν τὰ ⅜, τὰ ὁποῖα δὲν ἀπομακρύνονται πολὺ τοῦ ⅓ τῶν δανειστῶν, ἐνεργοῦντα συμβιβασμόν, ἀποφασίζουσι περὶ τῆς τύχης καὶ τῶν ἄλλων. Τὸ ἄρθρον 2 λέγει ῥητῶς (ἀναγινώσκει): «Ὁ συμβιβασμὸς οὗτος καταρτίζεται μόνον ἐὰν γένηται ῥητῶς ὑπὸ τῆς πλειονότητος τῶν πιστωτῶν, ἐκπροσωπούντων διὰ τῶν μὴ ἀμφισβητουμένων ἢ προσωρινῶς δεκτῶν γενομένων πιστώσεών των, συνῳδὰ τῷ ἄρθρῳ 16, τὰ τρία τέταρτα πάντων τῶν ὀφειλομένων ποσῶν». Τὰ ¾ δὲν εἶναι ἡ πλειονότης.

§120ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Εἶναι.

§121ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Ἡ φράσις, διὰ νὰ ἔχῃ σαφῶς, πρέπει νὰ διορθωθῇ ἀναμφισβητήτως. Ἂν ἐννοῆτε ὅτι τὰ ¾ ὀφείλουσι νὰ παραδεχθῶσι τὸν συμβιβασμόν, τότε ἡ λέξις «πλειονότης» παρέλκει, διότι ὑποτίθεται, ὅπως εἶναι συντεταγμένον....

§122ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Εἶναι δύο πλειοψηφίαι, ἡ προσωπικὴ καὶ ἡ χρηματική.

§123ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Εἶναι ὅπως ἐν τῇ πτωχεύσει· παρίσταται πλειοψηφία τῶν δανειστῶν καὶ πλειοψηφία τῶν πιστώσεων. Λοιπὸν τὴν πλειοψηφίαν τῶν προσώπων τὴν ἀντιπροσωπεύουσι τὰ ⅔ τῶν δανειστῶν.

§124ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τότε διορθώσατε τὴν φράσιν· διότι βεβαίως ἡ ἀντίληψις, τὴν ὁποίαν δίδει, ὡς εἶναι συντεταγμένον τὸ ἄρθρον, εἶναι, ὅτι πρόκειται περὶ συναινέσεως τῶν ¾ τῶν δανειστῶν καὶ ἡ πλειονότης τῶν ¾ τούτων ἀποφασίζει. Ἐνδέχεται, ὅπως εἶπον, νὰ μὴ ἦναι τοῦτο, ἀλλὰ τότε πρέπει νὰ διορθωθῇ.

§125ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Εἶναι ἀντιγραφὴ τοῦ ἐμπορικοῦ νόμου.

§126ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τότε ὁ ζητῶν τὸν συμβιβασμὸν δὲν πρέπει νὰ ἐξέρχηται κερδισμένος.

§127ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ Γάλλοι ἔχουσι τὰ ⅔, οἱ Βέλγοι τὰ ¾, ἀλλὰ πρέπει τὰ ¾ νὰ ἦναι σύμφωνοι ἐντελῶς.

§128ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πρέπει νὰ διορθωθῇ ἡ φράσις.

§129ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι ἔχει καλῶς. (Διαλογικὴ συζήτησις).

§130ΡΑΛΛΗΣ. Ἂν πρόκηται νὰ ἐπέλθῃ ἐκκαθάρισις τῆς περιουσίας τοῦ πτωχεύσαντος, ἕπεται ὅτι παύουσιν οἱ δανεισταὶ νὰ ἔχωσιν ἐμπιστοσύνην ἐπὶ τὸν ὀφειλέτην, καὶ διὰ τοῦτο πλέον ἡ ἐκκαθάρισις αὕτη τῆς περιουσίας ἔρχεται ἐπιβλεπόντων τῶν δανειστῶν ἢ ἐπιβλεπόντων ἐντολοδόχων αὐτῶν. Ἂν πρόκηται περὶ ἄλλου τινὸς συμβιβασμοῦ, τότε ἀφίεται ὁ ὀφειλέτης νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸ ἐμπόριόν του, καὶ ν’ ἀποτίσῃ τὰς ὀφειλάς· ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοήσῃ τις ἐγκατάλειψιν μερικήν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ ἡ ἐργασία τῆς ἐκκαθαρίσεως μόνον ὡς ἀναγράφει τὸ νομοσχέδιον. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 24, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ λοιπὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, εἰς αʹ συζήτησιν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§131ΡΙΚΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, προτείνω νὰ προστεθῇ ὡς προτελευταῖον ἄρθρον τὸ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Αἱ διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου ἰσχύουσι καὶ δι’ ἐκείνους, περὶ ὧν ὑπεβλήθη αἴτησις περὶ πτωχεύσεως, ἀλλὰ δὲν ἐδημοσιεύθη ἡ ἐπὶ ταύτης δικαστικὴ ἀπόφασις». Ὑποβάλλω ἐγγράφως τὴν πρότασίν μου, καὶ παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 182).

§133ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Καὶ ἐγὼ φρονῶ, ὅτι πρέπει ν’ ἀσπασθῶμεν ἢ τὸν Βελγικὸν ἢ τὸν Γαλλικὸν νόμον, καὶ νὰ μὴ προβῶμεν εἰς τροποποίησιν κἀμμίαν, διότι ἄλλως φοβοῦμαι ὅτι θὰ περιπλεχθῶμεν εἰς ἀντινομίας.

§134ΡΙΚΑΚΗΣ. Τὸν Βελγικόν.

§135ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἢ τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλον. Ὄχι τροποποιήσεις.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως ἀκινήτων πρὸς συντήρησιν ἢ ἀνεύρεσιν ἀρχαιοτήτων. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–4, ὡς ἔχουσι).

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται).

§138Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐκ παρατηρήσεως γενομένης κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν, προτείνω, ὅπως προστεθῇ τελευταία περίοδος, ἔχουσα ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Τῆς διορίας παρελθούσης, ἄν μὴ ὑπάρχῃ ἀναγεγραμμένη πίστωσις κατὰ τὰ ἀνωτέρω, παύει ἰσχῦον τὸ Β. Διάταγμα». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5 μετὰ τῆς προσθήκης ταύτης. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 6 καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ συζήτησιν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐπιθεωρήσεως ταμείων δημοσίων, δημοτικῶν, κοινοτικῶν, ἀνωνύμων ἑταιριῶν καὶ ἀγαθοεργῶν ἱδρυμάτων. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς γʹ συζήτησιν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς γʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὰ νομοσχέδια: αʹ) περὶ δανείων ἐπ’ ἐνεχύρῳ γινομένων ὑπὲρ ἀνεγνωρισμένων τραπεζιτῶν, τῆς ἀποδείξεως αὐτῶν καὶ τῆς περὶ ἐκποιήσεως τοῦ ἐνεχύρου διαδικασίας, καὶ βʹ) περὶ πληρωμῆς ὑπὸ τοῦ ταμείου τῶν φάρων τῶν μισθῶν τοῦ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτοῦ ὡρισμένου προσωπικοῦ. Ὡσαύτως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων 3 καὶ 12 τοῦ νόμου ᾼΝʹ περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατιωτικοῦ σχολείου τῶν Εὐελπίδων).

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως καὶ ἀντικαταστάσεως ἄρθρων τοῦ ΑΛΤʹ νόμου περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν ἐν τοῖς διαφόροις βαθμοῖς.

§141ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ποῖος εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον καταργεῖται τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν κτλ.;

§142ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εἶπον καὶ κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν, ὅτι ὑπῆρχε νόμος εὐεργετικός, ὁ ὁποῖος ἐχορήγει τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς ἔχοντα ἐννεαετῆ ὑπηρεσίαν ἐν τῷ αὐτῷ βαθμῷ καὶ ἀποστρατευομένους νὰ λαμβάνωσιν ἕνα βαθμὸν ἀνώτερον· ἀλλ’ ἤδη, ὅτε δὲν ἰσχύει πλέον ὁ νόμος τῆς ἐννεαετίας, ἀλλ’ ἰσχύει ὁ νόμος τῆς ὀκταετίας, ὁ νόμος οὗτος δὲν εἶναι πλέον εὐεργετικὸς, ἀλλ’ εἶναι μειονεκτικός. Διὰ τοῦτο τὸν καταργοῦμεν. Οἱ ἀξιωματικοὶ μουσικοὶ δὲν ὑπῆρχον κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην· τώρα τοὺς ὑπάγομεν καὶ αὐτοὺς εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν, διότι νομίζομεν, ὅτι εἶναι ἄτοπον, ὁ ἐπιθεωρητὴς τῶν μουσικῶν νὰ ἐξαιρῆται τοῦ ὁρίου ἡλικίας, οἱ δὲ ἀρχιμουσικοὶ ἀξιωματικοὶ νὰ ὑπάγωνται εἰς τοῦτο.

§143ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὄριον ἡλικίας ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ διὰ πάντας.

§144ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Διὰ τοὺς ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ ἔχωσι προσόντα ἡλικίας. Ὁ μουσικὸς δὲν πιστεύω ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ προσόντα ἡλικίας.

§145ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι, ἂν ὑπάρχῃ σῶμα, τὸ ὁποῖον δικαιοῦται νὰ μὴ ὑποβάλληται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ ὁρίου ἡλικίας, εἶναι τὸ σῶμα τῶν ἰατρῶν· οἱ ἰατροὶ δὲν πρέπει νὰ ὑποβάλλωνται εἰς τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας, διότι ἡ ἐπιστήμη ἡ ἰατρικὴ εἶναι καλλιτέρα, ἐφ’ ὅσον ὁ ἰατρὸς εἶναι πρεσβύτερος καὶ ἑπομένως ἐμπειρότερος. Ἀλλὰ καὶ τοὺς μουσικοὺς νὰ μὴ ὑποβάλητε εἰς ὅριον ἡλικίας, δὲν τὸ ἐννοῶ. Δύνασθε νὰ θέσητε μεγαλειτέραν ἡλικίαν· ὁ ἀρχιμουσικὸς π. χ. ἀντὶ νὰ ἦναι 50 ἐτῶν, νὰ ἦναι 60 ἢ 70 ἐτῶν, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχῃ ὅριον ἡλικίας, ὄχι δὲ ἀφ’ ἑνὸς νὰ καταργῆτε τὰς στρατιωτικὰς μουσικὰς, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ διαιωνίζητε τοὺς ἀνωτέρους μουσικούς.

§146ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Νομίζω ὅτι ἡ ἐξομοίωσις τῶν ἰατρῶν πρὸς τοὺς μουσικοὺς δὲν εἶναι ἐπιτυχὴς, διότι οἱ ἰατροὶ παρακολουθοῦσι τὰ στρατεύματα καὶ ὑπόκεινται εἰς κόπους πολὺ μεγαλειτέρους ἐκείνων, εἰς οὓς ὑπόκεινται οἱ ἀρχιμουσικοί· ἑπομένως εἷς ἰατρὸς, γηράσας ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, νομίζω ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐκτελέσῃ τὰ καθήκοντα τὰ ἐπιβαλλόμενα εἰς αὐτόν...

§147ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Διὰ τὰς χειρουργικὰς ἐργασίας ἐν Εὐρώπῃ ὑπάρχει ὅριον ἡλικίας καὶ διὰ τοὺς πολιτικοὺς ἰατρούς.

§148ΤΣΑΜΑΔΟΣ. .. Τὸ ὅριον ὅμως τῆς ἡλικίας δὲν δυνάμεθα νὰ ἐφαρμόσωμεν καὶ εἰς τοὺς μουσικοὺς ἀξιωματικοὺς, διότι οὗτοι δὲν ὑπόκεινται εἰς κἀνένα κόπον.

§149ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κατ’ ἐμὲ, καὶ διὰ τοὺς ἀρχιμουσικοὺς καλῶς καταργεῖται τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας καὶ δι’ ὅλους τοὺς ἀξιωματικοὺς θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον, ἐὰν κατηργεῖτο, διότι πολλάκις τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας προφθάνει τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐν ἀκμῇ δράσεως καὶ δυνάμεως διατελοῦντας καὶ ἀναγκάζει αὐτοὺς νὰ ἀπέλθωσι τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ, ἐνῷ ἡ ὑπηρεσία διὰ τῶν ἐπιθεωρήσεων καὶ ἄλλων μέσων ἔχει τὸν τρόπον, ἀξιωματικοὺς ἀνικάνους καταστάντας ν’ ἀποβάλῃ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ καὶ θέσῃ εἰς ἀποστρατείαν. Πολὺ περισσότερον εἶμαι σύμφωνος διὰ τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας ὡς πρὸς τοὺς ἀρχιμουσικούς. Ἴσως περὶ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας προσεχῶς εἴπω πολὺ περισσότερα, διότι πολλῶν ἀξιωματικῶν ἰφθίμους ψυχὰς ἄιδι προΐαψεν ἀδίκως ὁ περὶ ὁρίου ἡλικίας νόμος. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς βʹ συζήτησιν, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§150ΡΑΛΛΗΣ. Παρακαλῶ, κύριε Ὑπουργὲ, πρὶν ἢ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ ἑπομένου νομοσχεδίου, νὰ ὑποβάλητε τὰς πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι ἐζητήθησαν περὶ αὐτοῦ.

§151ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Πληροφορίας ἔχω νὰ δώσω εἰς ὑμᾶς μόνον περὶ τῶν στελεχῶν, ὅτι δὲν εἶναι πολυτελῆ.

§152ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ εἰς ἐμὲ ἄλλας τινάς.

§153ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι ἐννάτη ἡ ὥρα. Ἴσως θὰ ἦτο καλὸν νὰ ὁρισθῇ πότε θὰ συνέλθῃ ἡ Βουλή. Αὔριον θὰ συνέλθῃ;

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 9 μ. μ.