1893.01.18

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 42

Τῆς 18 Ἰανουαρίου 1893.

(Δευτέρα).

Ὥρα 5 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρεξηγεῖται ἡ βραδύτης περὶ τὴν τύπωσιν τοῦ τεύχους τῶν περὶ τοῦ ζητήματος τῆς Κωπαΐδος ἐγγράφων. Παρακαλῶ νὰ διατάξητε νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ τύπωσις.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκτὸς τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κατέθεσεν, ἄλλη σωρεία ἐγγράφων, ἀφορώντων τὴν Κωπαΐδα, ἐστάλησαν εἰς τὸ τυπογραφεῖον, ὅπως τυπωθῶσι καὶ αὐτά. Θ’ ἀποτελέσῃ δὲ τὸ ὅλον τεῦχος ὁλόκληρον βιβλίον. Μετὰ δύο ἢ τρεῖς ἡμέρας θὰ ἦναι ἕτοιμον τὸ τεῦχος· ὅταν δὲ τὸ ἴδητε, θὰ πεισθῆτε, ὅτι ἦτο ἀνάγκη νὰ παρέλθῃ τόσος χρόνος διὰ τὴν ἐκτύπωσιν.

§3ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Δὲν ἔχω ἄλλην ἀντίῤῥησιν ἐπὶ τούτου. Θὰ παρακαλέσω ἤδη τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν τὴν αἴτησιν τοῦ ἐμπορικοῦ συλλόγου Αἰγίου περὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει μεγάλως τὸ Αἴγιον· ἐκεῖ ἀνεπτύχθη ἐμπόριον διαμετακομίσεως, χάρις εἰς τὸν σιδηρόδρομον καὶ τὴν ἀτμοπλοΐαν, καὶ ὑπάρχει ἀνάγκη ἀποθήκης διὰ τὰ ἐμπορεύματα τῆς διαμετακομίσεως. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ ἐνοικιάσεως ἀποθήκης, ὅπερ δὲν εἶναι δύσκολον, διότι τὸ κατάστημα τὸ τελωνειακὸν εἶναι εἰς ἀνώγειον, κάτωθεν δὲ ὑπάρχουσιν ἀποθῆκαι, καὶ δύναται νὰ ἐνοικιάσῃ τὸ Δημόσιον μίαν, ἥτις ἐπαρκεῖ. Δὲν θὰ ἐπιβαρύνῃ δὲ ἡ δαπάνη τὸ Δημόσιον, διότι τὸ ἐνοίκιον θὰ πληρόνηται ἐκ τῶν τελωνειακῶν.

§4ΔΑΛΛΑΣ. Ἔν τινι τῶν προλαβουσῶν συνεδριάσεων, ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἐκ Πυλίας καὶ Μεσσήνης ἔθιξαν τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας ἀσφαλείας ἐν ταῖς ἰδίαις αὐτῶν ἐπαρχίαις, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, δικαιολογῶν τὴν ἀνεπάρκειαν τῶν δικαστῶν ἔν τινι τῶν δικαστηρίων, εἶπεν ὅτι τοῦτο προέρχεται ἐκ τοῦ ὅτι ἠναγκάσθη χάριν τῆς δημοσίου ἀσφαλείας ἐν Θεσσαλίᾳ νὰ συμπληρώσῃ τὸ προσωπικὸν τῶν ἐκεῖ δικαστῶν. Ταῦτα μοὶ ἀναμιμνήσκουσιν ἐπερώτησιν, τὴν ὁποίαν ἀπὸ τῶν πρώτων ἡμερῶν τῆς παρελθούσης συνόδου εἶχον ἀπευθύνει πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, περὶ τῆς καταστάσεως τῆς δημοσίου ἀσφαλείας ἐν Θεσσαλίᾳ· εἰς τὴν ἐπερώτησιν ἐκείνην ἤχθην ἐκ δημοσιεύματος, ὅτι ὁ τότε εἰσαγγελεὺς τῶν ἐφετῶν κ. Κυργούσιος εἶχεν ὑποβάλει ἔκθεσιν ἐκτενῆ περὶ τῆς καταστάσεως τῆς δημοσίου ἀσφαλείας ἐν Θεσσαλίᾳ, καὶ περὶ τῶν αἰτίων καὶ τῶν μέσων πρὸς ἄρσιν αὐτῆς. Ἐζήτησα νὰ μάθω, τίνα γνώμην εἶχεν ὁ ἀνώτερος οὗτος λειτουργὸς τῆς Θέμιδος καὶ τίνα ἡ Κυβέρνησις, ἀλλ’ εἴτε διότι δὲν ἀπεδόθη ἡ ἀνήκουσα σημασία εἰς τὴν ἐπερώτησιν ἐκείνην, εἴτε διότι ἐκρίθη ὡς πρόωρος, ἔμεινεν αὕτη δι’ ἐμὲ πόθος εὐσεβής. Παρῆλθον ἔκτοτε μῆνες ἑπτὰ καὶ πλέον, κατὰ τὸ διάστημα δὲ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις εἶχε πλήρη τὴν ἄνεσιν καὶ τὴν ἐλευθερίαν νὰ ἐφαρμόσῃ ὅσα ἐνόμιζε κατάλληλα μέτρα πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς δημοσίου ἀσφαλείας ἐν Θεσσαλίᾳ· κατὰ τὸ αὐτὸ διάστημα ἔλαβον χώραν ἐγκληματικαὶ πράξεις, αἵτινες σπουδαίως ἐσάλευσαν τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν, ἡ δὲ Κυβέρνησις ἔλαβε μέτρα, περὶ τῶν ὁποίων ἐπιβάλλεται, νομίζω, εἰς τὴν Βουλὴν νὰ κρίνῃ. Διὰ τοῦτο ἐνόμισα ἀναγκαῖον νὰ ὑποβάλω ἐπερώτησιν εἰς τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς τῶν Ἐσωτερικῶν, τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ἵνα ἕκαστος ἐν τῇ ἁρμοδιότητι αὑτοῦ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν περὶ τῆς καταστάσεως τῆς δημοσίου ἀσφαλείας, περὶ τῶν ὑποβληθεισῶν εἰς αὐτοὺς ἐκθέσεων τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν, περὶ τῆς τοποθετήσεως στρατιωτικῶν, περὶ τῶν λαβουσῶν χώραν ἐγκληματικῶν πράξεων καὶ περὶ τῶν γενομένων μεταθέσεων τῶν διαφόρων ὑπαλλήλων, αἵτινες ἠδύναντο νὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν ἐξασφάλισιν τῆς δημοσίας τάξεως. Ὁ λαὸς, Κύριοι, περὶ τῆς φορολογίας τοῦ ὁποίου τοσοῦτον ἀσχολούμεθα ἐνταῦθα, ἔχει ἀνάγκην νὰ μάθῃ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, εἰς ποίαν κατάστασιν διατελεῖ ἡ δημοσία ἀσφάλεια, ἐὰν διὰ τῶν ληφθέντων μέτρων θεωρῇ ἐπαρκῶς ἐξησφαλισμένην τὴν τάξιν, ἢ ἡ παρατηρουμένη πολλαχοῦ τῆς Θεσσαλίας ἡσυχία ἦναι προσωρινὴ ἀνακωχὴ, ὀφειλομένη εἰς τὴν παροῦσαν ἐποχὴν τοῦ χειμῶνος. Ἔχει πρὸς τούτοις ἀνάγκην νὰ μάθῃ, ἂν ἡ Κυβέρνησις νομίζῃ, ὅτι διὰ τῶν ληφθέντων μέτρων δὲν ἐξασφαλίζεται ἐπαρκῶς ἡ τάξις, ποῖα αὕτη νομίζει ἀναγκαῖα νὰ ληφθῶσι μέτρα· διότι πρέπει νὰ τρέμῃ τις ἐπὶ τῇ ἰδέᾳ, ὅτι ἐνδεχόμενον νὰ ἐπαναληφθῶσιν ἐν Θεσσαλίᾳ αἱ ἐγκληματικαὶ πράξεις τοῦ παρελθόντος, ὅμοιαι τῶν ὁποίων, ἐὰν διεπράττοντο εἰς τοὺς βαρβαρωτέρους χρόνους, ἤθελον συγκινήσει καὶ τοὺς σκληροτέρους τυράννους. Ἐν τῷ μέσῳ ὅμως τῆς καταστάσεως ταύτης ἡ Κυβέρνησις τοῦ ἐλευθέρου Ἑλληνικοῦ Κράτους παρέστη μὴ ἐπαρκῶς ἀντιλαμβανομένη τῆς θέσεως αὑτῆς· διότι ἐγράφη ὑπὸ φύλλου φιλίως διακειμένου πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ μετὰ παῤῥησίας ἀναλόγου πρὸς τὴν σοβαρότητα τοῦ θέματος, ὅτι ἀρχαὶ, ἐπιτετραμμέναι τὴν τήρησιν τῆς τάξεως ἐν Θεσσαλίᾳ, ἐξετράπησαν τοῦ καθήκοντος αὑτῶν καὶ ἐγένοντο ὄργανα καταπιέσεων, ἄλλαι δὲ τῶν ἀρχῶν συνετέλεσαν εἰς τὸ νὰ μὴ προληφθῶσι σπουδαῖα ἐγκλήματα. Ταῦτα λέγει ἐφημερὶς, ἥτις, ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι πάντοτε μεταξὺ τῶν πρώτων ἐργάζεται ἐν τοῖς σπουδαίοις κοινωνικοῖς καὶ πολιτικοῖς θέμασι καὶ ἥτις δὲν ἐφείσθη τῆς θυσίας νὰ ἀποστείλῃ εἰδικὸν ἀνταποκριτὴν, ὅστις ἔλαβε καὶ συνέντευξιν μετὰ διαφόρων ἀρχῶν, αἵτινες σαφῶς κατήγγειλαν τὴν ἔκρυθμον κατάστασιν τῆς διοικήσεως τοῦ στρατοῦ. Παρατηρῶ πρὸς τούτοις, ὅτι ἐν τῇ ἀκμῇ τοῦ ἐγκλήματος ἔλαβον χώραν μεταθέσεις καὶ τοποθετήσεις ἀνακριτῶν καὶ διοικητικῶν καὶ στρατιωτικῶν ὑπαλλήλων, ἐνῷ ἡ παρουσία αὐτῶν εἰς τὰς θέσεις ἐκείνας ἠδύνατο νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν σκοπιμωτέραν καὶ ἀποτελεσματικωτέραν δίωξιν τοῦ ἐγκλήματος. Τινὲς δὲ τούτων — καὶ ἐνθυμοῦμαι τὸν ἀνακριτὴν Σκοῦφον — διεκρίθησαν ἐν τῇ ἐκτελέσει τοῦ καθήκοντος αὑτῶν, ἐνῷ τοὐναντίον δὲν μετετέθησαν στρατιωτικοὶ καταγγελθέντες ἐπὶ καταπιέσει κατὰ τῶν πολιτῶν, τὰς ὁποίας ἐν συνεντεύξει μετὰ τοῦ συντάκτου τῆς «Ἀκροπόλεως», λαβόντος τὴν ἄδειαν νὰ δημοσιεύσῃ ταύτην, ἀνωμολόγησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.

§5ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν εἶναι ἀληθές.

§6ΔΑΛΛΑΣ. Εὔχομαι νὰ διαψευσθῶ· ἀλλ’ ἀπεδώκατε τὰς καταπιέσεις ταύτας εἰς τὴν δυστροπίαν, ὡς γράφει ὁ συντάκτης, καὶ εἰς τὴν κρυψίνοιαν τῶν Θεσσαλῶν χωρικῶν. Ἐγὼ τῇ ἀληθείᾳ ἔτι δυσπιστῶ, ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξέλθῃ τοιαύτη βαρεῖα λέξις ἐναντίον ὁλοκλήρου λαοῦ ἐκ στόματος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅστις μάλιστα, ὅταν πρόκηται περὶ παρεκτροπῶν τῶν στρατιωτῶν του, εἶναι τόσον εὐαίσθητος, χάριν τῆς τιμῆς αὐτοῦ. Τὰ τοιαῦτα βεβαίως ἥκιστα τιμῶσι τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι εἶναι ἄξιον τοῦ κόπου, χάριν τῆς σοβαρότητος τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ τὴν Ἑλλάδα ὁλόκληρον, χάριν τῆς τιμῆς τοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἀποδείξῃ ἐν τῇ προσαρτηθείσῃ χώρᾳ τὴν ἐκτελεστικὴν αὐτοῦ δύναμιν, ὡς ἀξιοῦν δικαιώματα προτεραιότητος ἐν τῇ Ἀνατολῇ, χάριν τῆς πληροφορίας τῶν καταδυναστευομένων καὶ φορολογουμένων πολιτῶν, εἶναι, λέγω, ἄξιον τοῦ κόπου νὰ ζητήσωμεν καὶ ἡ Κυβέρνησις ἔχει καθῆκον νὰ ἐκθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν γνώμην της περὶ τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, καὶ ἡ Βουλὴ νὰ συζητήσῃ τὰ ληφθέντα καὶ συμβουλεύσῃ τὰ ληπτέα μέτρα. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, εὔχομαι νὰ διαψεύσωσιν οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ τὰ θρυληθέντα, καὶ ἀποδείξωσιν, ὅτι τὰ γενόμενα χάριν τοῦ δημοσίου συμφέροντος ἐγένοντο· καὶ ἐπιθυμῶ τοῦτο χάριν τοῦ γοήτρου τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον γόητρον εἶναι ἡ ἀσφάλεια τῆς Πολιτείας. Διότι σαλεύεται ἡ Πολιτεία, ὅταν κλονίζηται ἡ πρὸς τὰς καθεστηκυίας ἀρχὰς πεποίθησις τοῦ λαοῦ, καὶ σαλεύεται ἐπικινδύνως, ὅταν κακῶς πολιτεύηται ἡ Κυβέρνησις, ἥτις ἐν ταῖς ἐκλογαῖς ἐπεκαλέσθη ὡς ἐγγύησιν τῆς πολιτείας αὐτῆς τὴν δρᾶσιν τοῦ Στέμματος.

§7ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀφοῦ λάβω γνῶσιν τῆς ἐπερωτήσεως, θέλω ἴδει, κατὰ πόσον δύναμαι νὰ ἀπαντήσω εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ. Ἐὰν ὅμως ἀπαιτῇ ἔγγραφα, οἷα ἀπῄτησε διὰ τῆς ἐπερωτήσεώς του, τὴν ὁποίαν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον ἀπηύθυνε, βεβαίως δὲν πρέπει νὰ ἐκπλήττηται, ἂν δὲν προθυμοποιοῦμαι ν’ ἀπαντήσω, διότι τότε ἀπῄτησε προσαγωγὴν ἐγγράφου, τὸ ὁποῖον δὲν ἠδυνάμην νὰ ὑποβάλω. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ λεχθέντα περὶ τῆς καταστάσεως τῆς δημοσίου ἀσφαλείας ἐν Θεσσαλίᾳ, μεθ’ ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτής, ἀποδεικνύεται, ὅτι τὰ κατὰ ταύτην ἔχουσι καλῶς, διότι τὸ μόνον ζήτημα, ὅπερ ἔθετο, εἶναι τὸ ἑξῆς: ἐὰν ἡ κατάστασις αὕτη ἀποτελῇ ἀνακωχὴν, ἢ μέλλῃ νὰ ἦναι διαρκής. Ἐλπίζω ὅτι καὶ ἡ σήμερον κρατοῦσα κατάστασις θέλει διατηρηθῆ, καὶ ὅτι θὰ παύσωσιν αἱ ἀνησυχίαι του.

§8ΔΑΛΛΑΣ. Ἐπίστευον, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἤθελεν ἀποδώσει μείζονα σημασίαν εἰς τὴν ἐπερώτησίν μου, ἤθελεν ἐξετάσει κάλλιον αὐτὴν καὶ δὲν ἤθελε σπεύσει νὰ ἀπαντήσῃ ὡς ἀπήντησεν, ἀποδεικνύων ὅτι ποτὲ δὲν ἐσκέφθη σοβαρῶς περὶ τοῦ σπουδαίου τούτου ζητήματος. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ παρατηρήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἠθέλησε δι’ ἀορίστου ἐκφράσεως νὰ ἀπαντήσῃ, χωρὶς νὰ ἐνθυμηθῇ, ὅτι τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἐζήτησα, εἶναι αὐτὸ τοῦτο τὸ δημοσιευθὲν ἐν περιλήψει ἐν τῇ «Ἀκροπόλει». Πῶς λοιπὸν φρονεῖ, ὅτι ἐπιτρέπεται νὰ δοθῇ εἰς τὴν δημοσιότητα ἓν ἔγγραφον, καὶ εἰς τὴν Βουλὴν ὄχι; Ἐζήτησα δὲ ἔγγραφα τῶν διοικητικῶν ἀρχῶν· δὲν πρόκειται περὶ διπλωματικοῦ ζητήματος, οὔτε ἐζήτησα ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἠδύνατο νὰ μὴ προσαγάγῃ. Ἐγὼ ἐζήτησα ἔκθεσιν γνωμῶν καὶ πληροφορίας. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι δι’ ὅσων εἶπον θεωρῶ ἐξησφαλισμένην τὴν τάξιν ἐν Θεσσαλίᾳ, καὶ ὅτι ὡμολόγησα τοῦτο. Κατέληξα ὄντως εὐχόμενος νὰ ἦναι ἀναληθῆ τὰ δημοσιευόμενα. Ἐγὼ προὐκάλεσα τὸν ἔλεγχον τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῶν ληφθέντων μέτρων παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐπολιτεύθη ἐν τῷ προκειμένῳ ζητήματι ἀναλόγως τῆς σοβαρότητος αὐτοῦ, καὶ ἵνα κρίνῃ ἡ Βουλὴ, πρέπει νὰ προσαχθῶσι τὰ ἔγγραφα, ὅπως κρίνῃ, ἐὰν ἐγένοντο αἱ τοποθετήσεις λ. χ. πρὸς τὸ συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας ἢ πρὸς ἐξυπηρέτησιν κομματικῶν σκοπῶν. Ἐγὼ δὲν εἶπον, ὅτι ἐξησφαλίσθη ἡ δημοσία τάξις. Καὶ ἂν ἔλεγον τοῦτο, δὲν ἔπρεπε σοφιστευόμενος νὰ ἀρκεσθῇ εἰς τὴν ὁμολογίαν μου ὁ κ. Ὑπουργὸς, διότι προχθὲς ἔτι κατηγγέλθησαν ἐγκλήματα ἐν Θεσσαλίᾳ· εἶπον, ὅτι ἡ παρατηρουμένη πολλαχοῦ ἡσυχία ὀφείλεται εἰς τὴν παροῦσαν ἐποχὴν τοῦ χειμῶνος, ἐπειδὴ εἶναι ἀληθὲς καὶ γνωστὸν ἐκ διαφόρων προηγουμένων περιστάσεων, ὅτι συνήθως κατὰ τὴν ἐποχὴν ταύτην περιστέλλονται αἱ ἐγκληματικαὶ πράξεις καὶ τὴν ἄνοιξιν ἐπαναλαμβάνονται βιαιότεραι.

§9ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω καὶ ἂν οἱ φονευθέντες ἐγκληματίαι θὰ ἐπανέλθωσι τὸ θέρος· διότι γνωρίζει κάλλιστα ὁ κ. Βουλευτής, ὅτι διὰ τῶν γενομένων μεταθέσεων ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου καὶ τῶν τοποθετήσεων ἐξηλείφθησαν οἱ δύο φοβεροὶ λησταὶ Τσιγαρίδας καὶ Μυλωνᾶς, καὶ ὅτι ὁ Στράτσος συνελήφθη καὶ εὑρίσκεται εἰς τὰς φυλακάς.

§10ΔΑΛΛΑΣ. Ἀγνοῶ διατὶ ἐνδιαφέρεται νὰ μάθῃ ὁ προλαλήσας, ἂν θὰ ἐπανέλθουν οἱ φονευθέντες λησταί· ἐγὼ εὔχομαι νὰ φονευθῶσι καὶ ἄλλοι, ἀλλ’ ἐρωτῶ τὸν κ. συνάδελφον, ἂν θὰ ἐπανέλθωσιν οἱ φονευθέντες πολῖται, καὶ ἂν ἐξησφαλίσθη ἡ δημοσία τάξις εἰς τοιοῦτον σημεῖον, ὥστε νὰ μὴ φονευθῶσιν ἄλλοι.

§11ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξεν ὁ κ. Βουλευτής, δὲν κατώρθωσε νὰ συλλάβῃ τοὺς ληστὰς αὐτούς.

§12ΔΑΛΛΑΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ ὑπερασπισθῶ τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην, ἥτις δύναται νὰ ὑπερασπίσῃ ἑαυτήν. Ὁμιλῶ γενικῶς, καὶ ἠξίουν παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ νὰ ὑψωθῇ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὑπεράνω τῶν κομμάτων.

§13ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὁ ἐξ Ἄργους κύριος Βουλευτής, παραβάλλων τὰς ὑποβληθείσας εἰς τὴν Βουλὴν, κατ’ ἐπερώτησιν αὐτοῦ, καταστάσεις, ἀνεῦρεν ἀσυμφωνίαν καὶ ἐχαρακτήρισε ταύτην ὡς σύγχυσιν καὶ ἀνωμαλίαν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ἀπαντήσω εἰς τὴν ἐπερώτησιν αὐτοῦ, καὶ νὰ πληροφορήσω αὐτὸν, ὅτι οὐδεμία ὑπάρχει ἀσυμφωνία ἐν ταῖς ὑποβληθείσαις καταστάσεσιν. Ἀληθῶς ἐν τῇ καταστάσει τῇ συνοδευσάσῃ τὸ τεῦχος τοῦ προϋπολογισμοῦ ὑπάρχουσιν ἀναγεγραμμένοι 1855 ἀξιωματικοί, ἐνῷ ἐν τῇ ὑποβληθείσῃ κατ’ ἐπερώτησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ εἶναι ἐγγεγραμμένοι 1934, ἤτοι 79 ἐπὶ πλέον. Τοῦτο εἶναι ἀληθὲς, ἀλλ’ ἡ διαφορὰ ἐπέρχεται οὐχὶ ἕνεκα λάθους τῆς ὑπηρεσίας, ἀλλ’ ἐξ αὐτῶν τούτων τῶν πραγμάτων, διότι ὑπάρχουσιν ὑπεράριθμοι ἀνθυπολοχαγοὶ 123· ὑπάρχουσι δὲ οὗτοι, διότι οἱ νόμοι ἐπιτρέπουσι τὴν κατάταξιν αὐτῶν εἰς ὅλα τὰ ὅπλα. Τουτέστιν ἐπιτρέπεται ὑπὸ τῶν νόμων ἡ κατάταξις ἀνθυπολοχαγῶν προερχομένων ἐκ τῶν σχολῶν τῶν ὑπαξιωματικῶν καὶ τῶν Εὐελπίδων, ἔτι δὲ καὶ ἡ προαγωγὴ ἐξ ἀνθυπασπιστῶν ἀνθυπολοχαγῶν τοῦ εὐεργετικοῦ νόμου. Ἡ διαφορὰ τῶν 79 δὲν εἶναι πραγματικὴ, διότι ἡ διαφορὰ τῶν ἀνθυπολοχαγῶν εἶναι 123, ὡς τοῦτο δείκνυται ἐν τῇ ὑποβληθείσῃ καταστάσει τῇ αἰτηθείσῃ παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς...

§14ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς ὅλα τὰ ὅπλα ἀναφέρονται οἱ πλεονάζοντες;

§15ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἀναφέρονται ἐν συνόλῳ· ἀλλ’ εἰς πάντα τὰ ὅπλα ὑπάρχουσιν ὑπεράριθμοι... Ἀλλ’ ἴσως ἤθελέ τις ἐρωτήσει, διατὶ ἡ διαφορὰ αὕτη νὰ μὴ σημειωθῇ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, καὶ ἐντεῦθεν νὰ ὑπάρξῃ διαφορὰ δαπάνης, ἀφοῦ οἱ 79 δὲν φέρονται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ; Τοῦτο εἶναι ἀληθὲς καὶ δὲν ἐγένετο κατὰ παραδρομὴν, ἀλλ’ ἐκ προθέσεως· διότι ἡ διαφορὰ τῆς δαπάνης, ἡ προερχομένη ἐκ τῶν κενῶν θέσεων, εἶναι πολὺ ὑπερτέρα ἐκείνης τῶν πλεοναζόντων ἀξιωματικῶν, καὶ ἑπομένως, ἐπειδὴ ὁ προϋπολογισμὸς συντάσσεται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὀργανικοῦ νόμου, διὰ τοῦτο ἐκρίθη λυσιτελὲς νὰ μὴ ἀναγραφῇ ἡ δαπάνη τῶν ὑπεραρίθμων, ἀφοῦ καλύπτεται διὰ τοῦ περισσεύματος τοῦ προερχομένου ἐκ τῶν κενῶν θέσεων τῶν ἐλλειπόντων ἀξιωματικῶν, τοῦθ’ ὅπερ πάντοτε γίνεται. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν δευτέραν ἐπερώτησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ, διατὶ εἰς τὸ κεφάλαιον 26 νὰ ἀναγραφῇ ἡ δαπάνη τῶν 53,000 δραχμῶν διὰ τὴν γεωδαιτικὴν ἀποστολὴν ὑπὲρ τῶν ἡμεδαπῶν ἀξιωματικῶν, ἀπαντῶ, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι, 28 ἢ 30 τὸν ἀριθμὸν, ἐργαζόμενοι εἰς τὴν γεωδαιτικὴν ὑπηρεσίαν, ὑπόκεινται εἰς δαπάνας, εἰς ἔξοδα ὁδοιπορικὰ, εἰς ἐπιμίσθια ἐργασίας, εἰς ἔξοδα ἀνεγέρσεως πυραμίδων καὶ ἄλλας δαπάνας. Ὁ ἐκ Πυλίας συνάδελφος ἐζήτησε πληροφορίαν περὶ τῆς προαγωγῆς ὑπαξιωματικοῦ ἐν τῷ Ὁπλοστασίῳ, ἐνῷ οὗτος δὲν κατεῖχε θέσιν ἐν τῇ διευθύνσει τοῦ Ὁπλοστασίου, καὶ ἀπέδωκεν οἱονεὶ ἐνέργειαν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου ὅλως ἄδικον, ἂν οὐχὶ ἔκνομον. Ὁ κ. συνάδελφος, ἄν ἀνέτρεχεν εἰς τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ, ἤθελεν ἴδει, ὅτι τὸ Ὁπλοστάσιον ἀποτελεῖται ἐκ τῆς διευθύνσεως του Ὁπλοστασίου, ἐκ τοῦ λόχου τῶν τεχνιτῶν, ἐκ τῆς ἀποθήκης τῶν ἀκατεργάστων ὑλῶν καὶ ἐκ τοῦ πυριτιδοποιείου· οἱ ἐκτελοῦντες δὲ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς διευθύνσεως εἶναι ἀξιωματικοὶ καὶ ὑπαξιωματικοί· μεταξὺ τῶν τελευταίων ἀναφέρονται καὶ 4 γραφεῖς, ἔχοντες τὸν βαθμὸν τοῦ ἐπιλοχίου. Πρὸς προαγωγὴν τῶν ὑπαξιωματικῶν τούτων ἄλλοτε συνετάσσοντο δύο πίνακες ὑποψηφίων τῶν διαφόρων βαθμῶν, οἱ δὲ διαγωνιζόμενοι ὑπαξιωματικοὶ ἀνῆκον πάντες εἰς τὸν λόγον τῶν τεχνιτῶν, ὅπερ ἦτο ἄτοπον, διότι δύο πίνακες ἐκ τοῦ αὐτοῦ λόχου καὶ διὰ τὸν αὐτὸν σκοπὸν οὐδένα εἶχον λόγον. Τὸ Ὑπουργεῖον ὅθεν, πληροφορηθὲν ὅτι δὲν ὑπάρχουσιν ὑποψήφιοι, ἅτε ἐξαντληθέντος τοῦ πίνακος τοῦ προωρισμένου διὰ τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὁπλοστασίου, διέταξε νὰ πληρωθῇ ἡ θέσις αὕτη διὰ τοῦ ἑτέρου τῶν πινάκων, τοῦ περιέχοντος ὑποψηφίους, καὶ οὕτως ἐπληρώθη ἡ θέσις κανονικῶς καὶ δικαιότατα. Λέγει ὁ κ. Βουλευτής, ὅτι ὁ ὑπαξιωματικὸς αὐτὸς δὲν εἶχε ποτὲ ὑπηρετήσει εἰς τὸ γραφεῖον. Πληροφορῶ αὐτὸν, ὅτι εἶχεν ὑπηρετήσει ἄλλοτε ἐπὶ μακρὸν χρόνον· οἱ ὑπαξιωματικοὶ δὲ αὐτοὶ μετατίθενται ἐκ τοῦ γραφείου εἰς τὸν λόγον τῶν τεχνιτῶν. Αἱ δὲ πληροφορίαι του δὲν εἶναι ἀκριβεῖς, ὡς θέλει πεισθῆ ἐκ τῶν ἐγγράφων. Ὁ ἐκ Ναυπλίας συνάδελφος ᾐτήσατο πληροφορίας περὶ τῆς πληρώσεως τῶν χηρευουσῶν θέσεων ἀνθυπομοιράρχων. Εἰς τὸν πίνακα, τὸν ὁποῖον ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν, θὰ παρετήρησεν ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅτι εἰς τὴν χωροφυλακὴν ὑπάρχουν ἀνθυπομοίραρχοι 46, καὶ τοσοῦτοι φαίνονται εἰς τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ, ἑπομένως οὐδεμία ὑπάρχει θέσις χηρεύουσα· ἄρα δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ γείνωσι προβιβασμοὶ εἰς θέσεις μὴ ὑπαρχούσας. Ἀλλ’ ἐξέφρασε καὶ ἑτέραν εὐχὴν, νὰ παρατείνῃ τὸ Ὑπουργεῖον τὴν ἰσχὺν τοῦ πίνακος διὰ τὸ ἐπιὸν ἔτος. Ὁ πίναξ λήγει τὴν 24 Φεβρουαρίου, ἑπομένως νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι εἰς θέσιν νὰ κρίνῃ, ἐὰν πρέπῃ νὰ παρατείνῃ ἢ νὰ μὴ παρατείνῃ τὸν πίνακα. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἑτέραν ἐπερώτησιν περὶ πολίτου τινὸς, ὅστις κατήγγειλεν ἀξιωματικόν τινα τῆς οἰκονομίας ἐν Ναυπλίῳ, ἀληθῶς τοιαύτη καταγγελία ἐγένετο, καὶ ἦτο ἐντελῶς ἐκτὸς τῆς δικαιοδοσίας τοῦ πολίτου, διότι κατήγγειλε τὸν ἀξιωματικὸν ἐπὶ ἀνικανότητι ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, χωρὶς νὰ ἀποδώσῃ ἄλλην τινὰ ὡρισμένην πρᾶξιν. Ἐν τούτοις τὸ Ὑπουργεῖον ἐζήτησε πληροφορίας διὰ τῆς νομίμου ὁδοῦ, καὶ ἔλαβεν ἀπάντησιν τοῦ Φρουραρχείου, ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς οὐδεμίαν ἔδωκεν ἀφορμὴν, ἵνα πιστευθῇ, ὅτι δὲν διεξάγει καλῶς τὴν ὑπηρεσίαν. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, καταθέτω καὶ τὴν ἔκθεσιν τοῦ ταγματάρχου Κίτσου, τοῦ ἀποσταλέντος εἰς Πυλίαν πρὸς ἐνέργειαν ἀνακρίσεων ἐπὶ τῶν γνωστῶν γεγονότων.

§16ΣΑΚΚΗΣ. Ποῖον εἶναι τὸ συμπέρασμα αὐτῆς, παρακαλῶ;

§17ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ὅτι τὰ πράγματα ἐξωγκώθησαν ὑπερμέτρως, καὶ ὅτι εἶναι πολὺ ἁπλούστερα παρ’ ὅσον ἐφαίνοντο κατ’ ἀρχάς.

§18Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εὐχαριστῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, διότι μὲ ἀπήλλαξε δυσκόλου θέσεως, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρέθην, φοβηθεὶς, μὴ τυχὸν ἔπαθόν τι, καὶ ἔβλεπον τοὺς ἀριθμοὺς ἄλλως ἢ ὡς ἦσαν γεγραμμένοι ἐν τῷ τεύχει τοῦ προϋπολογισμοῦ. Εὐτυχῶς καὶ ὁ ἴδιος ὡμολόγησεν, ὅτι ἐν τῷ πίνακι τοῦ προϋπολογισμοῦ ὑπάρχει ἀριθμὸς ἀξιωματικῶν 1855, καὶ ἐπὶ πλέον 79 ἀξιωματικοί, οἵτινες δὲν φέρονται εἰς τὸν γενικὸν πίνακα τοῦ προϋπολογισμοῦ, καθ’ ὃ ὑπεράριθμοι· ὥστε ἡ μελέτη μου δὲν ἦτο ἐσφαλμένη, καὶ εὐχαριστῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, διότι μὲ ἐδικαίωσεν. Ἀλλὰ δὲν δικαιολογεῖται, λέγων, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοί, οἱ 79 ἢ καὶ πλέον, θὰ μισθοδοτῶνται ἐκ τῆς μισθοδοσίας ἄλλων ἀξιωματικῶν. Τοῦτο εἶναι ἀσυμβίβαστον, διότι ὁ προϋπολογισμὸς ἀναγράφει τὸν ἀριθμὸν καὶ τὰ ὀνόματα τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τὰς μηνιαίας ἀποδοχὰς, καὶ δὲν θὰ περισσεύσῃ οὔτε δραχμὴ διὰ τοὺς πλεονάζοντας ἀξιωματικούς. Λοιπὸν οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ ὑπεράριθμοι θὰ τεθῶσιν εἰς ἀργίαν, ἕνεκα καταργήσεως θέσεως, καὶ δὲν ἠξεύρω πῶς ἄλλως θὰ διορθωθῇ ἡ ἔλλειψις αὕτη· ἀλλ’ ὁπωσδήποτε ὤφειλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ σημειώσῃ τὴν μισθοδοσίαν τῶν ἀξιωματικῶν εἰς ἓν τῶν φύλλων λεπτομερείας. Ἀφοῦ ὅμως δὲν ἀναφέρονται, ἐρωτῶ πόθεν θὰ πληρωθῶσι; Δὲν εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἐκ τοῦ μισθοῦ τῶν ἄλλων ἀξιωματικῶν θὰ περισσεύσῃ. Πρώτην φορὰν ἀκούω, ὅτι, ἐὰν δὲν ἦναι ἐγγεγραμμένη ἡ μισθοδοσία αὐτῶν τῶν ὑπεραρίθμων εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, πληρόνονται οὐχ ἧττον ἐκ τοῦ περισσεύματος τοῦ μισθοῦ τῶν ἄλλων ἀξιωματικῶν. Ἐὰν παραδεχθῶμεν τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, τότε ὁ προϋπολογισμὸς μεταβάλλεται εἰς δεφτέρι πενιχροῦ τινος παντοπωλείου. Αὐτὰ τὰ πράγματα πᾶς τις δύναται νὰ τὰ ἐννοήσῃ. Ἐγὼ ἐκεῖ, ὅπου εὗρον τὸ λάθος, τὸ ἀνέφερα, καὶ ἐζήτησα ἐξηγήσεις· ἐκεῖ ὅμως, ὅπου δὲν ἠδυνήθην νὰ εὕρω τι πρὸς ἀκριβῆ ἔλεγχον, εἶναι τὰ ὑπόλοιπα τῆς χρήσεως τοῦ 1892, διότι δὲν ἔληξεν ἡ χρῆσις τῆς ὅλης διαχειρίσεως. Ἀληθῶς ὑπάρχουν σφάλματα πολλὰ, ἀλλὰ τοῦτο ἀπέφυγε νὰ εἴπῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Ὥστε αἱ ἐξηγήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν σήμερον παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, εἶναι ἐντελῶς ἀνεπαρκεῖς.

§19ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τοὺς κειμένους νόμους, κατὰ μῆνα Ἰανουάριον ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς πολίτας Ἕλληνας, δημότας ἔν τινι δήμῳ, νὰ μεταγραφῶσιν εἰς ἕτερον δῆμον, μεταφέροντες τὴν ἐνάσκησιν τῶν πολιτικῶν των δικαιωμάτων. Συνεπείᾳ τοῦ νόμου τούτου πολλοὶ συμπολῖταί μου ἀνεφέρθησαν, ζητοῦντες νὰ μεταγραφῶσιν. Ἀλλ’ ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων, παρὰ τοὺς νόμους, ἀξιοῖ, ὅτι μετὰ τὴν παράδοσιν τῆς ἀναφορᾶς των πρέπει νὰ σταλῶσι τὰ ἔγγραφα εἰς τὸν οἰκεῖον δῆμον, ἵνα ἀπαλειφθῶσιν ἐκεῖθεν τὰ ὀνόματα τῶν αἰτούντων, καὶ μετὰ τὴν ἀπάλειψιν θέλουσιν ἐγγραφῆ εἰς τοὺς καταλόγους τοῦ δήμου Ἀθηναίων· προσέτι δὲ διατείνεται, ὅτι ἀπαιτεῖται, ἡ ἀναφορὰ νὰ γείνῃ ἐπὶ χαρτοσήμου. Νομίζω, ὅτι σφάλλει ὁ κ. Δήμαρχος, καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν ἁρμόδιον κ. Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ τὴν προσήκουσαν ἑρμηνείαν τοῦ νόμου, διὰ νὰ διορθωθῇ τὸ ἄτοπον, καὶ τοῦτο συντόμως, διότι ἡ προθεσμία παρέρχεται. Κατ’ ἐμὲ, ὁ Δήμαρχος ὀφείλει, ἅμα τῇ ὑποβολῇ τῶν ἀποδεικτικῶν ἐγγράφων, νὰ ἐγγράψῃ τὸν πολίτην, συνάμα δὲ νὰ ἀποστείλῃ εἰς τὸν οἰκεῖον Δήμαρχον τοῦ δήμου, ὅπου εἶναι ἐγγεγραμμένος ὁ ἀναφερόμενος, ἵνα ἐνεργήσῃ οὗτος κατὰ νόμον τὴν διαγραφήν. Πιστεύω, ὅτι καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν θὰ ἔχῃ ἐναντίαν γνώμην· ἐν πάσῃ ὅμως περιπτώσει, τὸν παρακαλῶ νὰ δώσῃ τὰς δεούσας πληροφορίας εἰς τὴν Βουλήν, καὶ τὸν παρακαλῶ, ἐπειδὴ πλησιάζει τὸ τέλος τοῦ Ἰανουαρίου, νὰ συστήσῃ τὴν γνώμην μου, ἐὰν εὑρίσκῃ αὐτὴν ὀρθὴν, εἰς τὸν κ. Δήμαρχον.

§20ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Θέλω ἐξετάσει αὔριον, καὶ θέλω ἐνεργήσει τὰ δέοντα.

§21ΚΟΡΟΜΑΝΤΖΟΣ. Εὑρίσκομαι εἰς τὴν ὀχληρὰν ἀνάγκην νὰ ὑπομνήσω ἐκ δευτέρου ἤδη ἐπερωτήσεις, τὰς ὁποίας ἀπηύθυνον πρὸς τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ἐπερωτήσεις, ἀφορώσας σπουδαῖα συμφέροντα κοινωνικὰ καὶ δημόσια. Ἐπειδὴ δὲ ὑπάρχει μεγίστη εὐχέρεια περὶ τὴν χορήγησιν τῶν πληροφοριῶν τούτων, ἀποβαίνει ἄπορος ἡ βραδύτης τῶν κυρίων Ὑπουργῶν, τὴν ὁποίαν μάλιστα οὔτε ἐφρόντισαν νὰ δικαιολογήσουν. Διὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσει τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς, ὅπως εὐαρεστηθῶσι νὰ χορηγήσωσι τὰς πληροφορίας ταύτας.

§22ΧΟΪΔΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν, ἑνούμενος μὲ τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἀπηύθυνον ἀξιότιμοι συνάδελφοι εἰς προηγουμένας συνεδριάσεις, ἵνα σπεύσῃ καὶ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν νόμον ἑρμηνευτικὸν τοῦ τελευταίως ψηφισθέντος νόμου περὶ μεταβολῆς τῶν τελῶν τοῦ χαρτοσήμου. Παντοῦ τὰ δικαστήρια ἐπιμένουσιν, ἵνα ἐφαρμοσθῇ ὁ τελευταῖος νόμος καὶ διὰ τὰ δικόγραφα τὰ κοινοποιηθέντα πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως αὐτοῦ. Λαμβάνω ἀφορμὴν νὰ παρατηρήσω τοῦτο ἐξ ἐπιστολῆς, ἣν πρὸ μικροῦ ἔλαβον ἐκ Πατρῶν, κατὰ τὴν ὁποίαν καὶ τὸ ἐκεῖ Πρωτοδικεῖον αὐτὴν τὴν γνώμην ἔχει. Τοῦτο ἀπῄτησε κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν, ἀντέστησαν ὅμως σύσσωμοι οἱ δικηγόροι, καὶ ἕνεκα τούτου ἐματαιώθη μάλιστα αὕτη. Κατὰ τὰς πληροφορίας δὲ, τὰς ὁποίας ἔχω, τὴν ἰδίαν γνώμην ἔχει καὶ τὸ Ἐφετεῖον ἐν Πάτραις, ὥστε τὸ ἴδιον θὰ συμβῇ καὶ σήμερον κατὰ τὴν συνεδρίασιν τοῦ δικαστηρίου ἐκείνου. Τὸ κακὸν εἶναι γενικὸν, κύριε Ὑπουργὲ, καὶ διὰ νὰ παύσῃ ἡ ἀμφιβολία αὐτὴ περὶ τὴν ἑρμηνείαν τοῦ νόμου, καλὸν εἶναι νὰ δοθῇ τοιαύτη ἐπίσημος ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Ἤκουσα εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐκφράσαντα τὴν γνώμην, ὅτι πρέπει νὰ ἀποφύγωμεν νὰ δώσωμεν ἑρμηνείαν· ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθὸν, καὶ ἰδοὺ τὰ ἄτοπα, τὰ ὁποῖα γεννᾷ, ἐλπίζω δὲ, ὅτι δὲν θὰ ἐπιμείνῃ.

§23ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Χθὲς ἔλαβον τηλεγράφημα ἐκ Πατρῶν, διὰ τοῦ ὁποίου τῷ ὄντι μοὶ διεβιβάσθη, ὅτι ἐγενήθησαν οἱ αὐτοὶ ἐνδοιασμοὶ, οἱ ὁποῖοι ἐγεννήθησαν καὶ ἐνταῦθα. Μετὰ ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν ἔπεμψα, ἔλαβον νέον τηλεγράφημα, ὅτι οἱ ἐνδοιασμοὶ οὗτοι διεσκεδάσθησαν καὶ ὅτι σήμερον θὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος ὅπως ἐν τῇ Βουλῇ ἡρμηνεύθη.

§24ΧΟΪΔΑΣ. Ἀπηύθυνα τὴν παρατήρησιν ταύτην, διότι μετ’ ὀλίγον, ὅτε ἡ Βουλὴ δὲν θὰ ἦναι παροῦσα, θὰ ἦναι δύσκολον νὰ διορθωθῇ τὸ πρᾶγμα. Νομίζω δὲ, ὅτι αἱ ὁδηγίαι, αἱ παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ δοθεῖσαι, δὲν εἶναι ἱκαναὶ, προκειμένου περὶ ἑρμηνείας νόμου, ἥτις μόνον παρὰ τῆς Βουλῆς δύναται νὰ δοθῇ.

§25ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Πατρῶν μὲ πείθουσιν, ὅτι δὲν εἶχον ἄδικον, ἀπευθυνόμενος, κατά τινα προηγουμένην συνεδρίασιν περὶ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης· διότι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συνέβη ἐν τοῖς δικαστηρίοις Ἀθηνῶν καὶ Καλαμῶν, καὶ συμβαίνει ἤδη ἐν τοῖς δικαστηρίοις Πατρῶν, εἶναι βέβαιον, ὅτι θὰ ἐπαναληφθῇ καὶ παρ’ ἄλλοις δικαστηρίοις, καὶ οὕτω θὰ καθιερωθῇ παρ’ ἅπασι τοῖς δικαστηρίοις μία ἑρμηνεία τοῦ νόμου ἄτοπος, μὴ σύμφωνος πρὸς τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς πρὸ ἡμερῶν ἔδωκε τὰς ἀπαιτουμένας ὁδηγίας, ἀλλ’ ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ὁ νόμος, ψηφισθεὶς παρὰ τῆς Βουλῆς καὶ κυρωθεὶς παρὰ τοῦ Βασιλέως, εἶναι κτῆμα κοινὸν, εἶναι ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἑρμηνευθῇ παρ’ οἱουδήποτε πολίτου, καὶ ὅτι ἡ μόνη ἑρμηνεία ἡ ἐπίσημος εἶναι ἡ ἑρμηνεία, ἣν ἤθελε δώσει ἡ Βουλή. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι ἡ γνώμη τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἥτις βεβαίως εἶναι ἡ ὀρθὴ, δὲν εἶναι ἀποχρῶσα, σταλεῖσα δι’ ὁδηγιῶν, διότι δὲν πρόκειται περὶ μέτρου διοικητικοῦ, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ἑρμηνείας νόμου, ἥτις δὲν δύναται νὰ δοθῇ, παρὰ διὰ τῆς Βουλῆς. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ καὶ πάλιν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἑρμηνευτικὸν νομοσχέδιον τοῦ νόμου περὶ χαρτοσήμου, διότι ἄλλως φρονῶ, ὅτι ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου θέλομεν ἔχει ἀκριβῶς τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον συνέβαινεν ἄλλοτε παρὰ τοῖς δικαστηρίοις ἐν τῷ καθορισμῷ τῆς ἁρμοδιότητος τῶν διαφόρων δικαστηρίων.

§26ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἡ πληροφορία τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ δὲν εἶναι ἀκριβής. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν ἐδόθη ἑρμηνεία, ὁποίαν μετέδωκαν εἰς τοὺς ἀξιοτίμους Βουλευτὰς οἱ ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν φίλοι των. Μετὰ τοὺς ἐνδοιασμοὺς, οἵτινες ἐγεννήθησαν, τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ἔδωκεν ὁδηγίας, μετὰ τὰς ὁποίας οὐδεὶς εἶπεν, ὅτι ἔχει ἀντίθετον γνώμην. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι οὐδεμία τοῦ λοιποῦ θὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία περὶ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου.

§27ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Γνωρίζω θετικώτατα, ὅτι εἰς τὸ δικαστήριον Καλαμῶν διετάχθη ἡ προσαγωγὴ ἐπὶ χαρτοσήμου τριῶν δραχμῶν δικογράφου κοινοποιηθέντος πρὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου. Ὥστε φαίνεται, ὅτι τὰ δικαστήρια ἑρμηνεύουσι τὸν νόμον κατ’ ἄλλον τρόπον, διάφορον τῆς ἑρμηνείας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§28ΧΟΪΔΑΣ. Ποῖος ὁ λόγος, κύριε Ὑπουργὲ, διὰ τὸν ὁποῖον ἀποφεύγετε νὰ δοθῇ ἑρμηνεία ἐπίσημος;

§29ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Κατ’ ἀρχὴν εἶμαι ἐναντίος, διότι οἱ ἑρμηνευτικοὶ νόμοι τότε μόνον ἔχουσι λόγον ὑπάρξεως, ὅταν ἦναι ἀπαραιτήτως ἀναγκαῖοι. Τό γε νῦν ἔχον, δὲν ὑπάρχει αὐτὴ ἡ ἀνάγκη, διότι ἁπανταχόθεν ἀγγέλλεται, ὅτι ἀπεδέχθησαν οἱ ἐντεταλμένοι τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου τὴν ὀρθὴν ἑρμηνείαν αὐτοῦ.

§30ΡΙΚΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπ’ ἀρχῆς δὲν ἠδυνήθην νὰ ἐννοήσω, πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ ἐγερθῇ ἀμφιβολία περὶ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου. Δὲν δύναται νὰ γεννηθῇ ζήτημα, προκειμένου περὶ δικογράφου, φέροντος παρῳχημένην χρονολογίαν, καὶ παρουσιαζομένου ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου. Ἡ παρακατάθεσις τοῦ δικογράφου ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου δὲν κανονίζει τὴν ἡμέραν τῆς συντάξεως τοῦ ἐγγράφου. Ὅτε λοιπὸν ἔλαβον τηλεγράφημα ἀπὸ τὸν δικηγορικὸν σύλλογον τῶν Πατρῶν, ὁ ὁποῖος μοὶ ἐξέθηκε τὰ γενόμενα, ὡς ἐκ περισσοῦ παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὰς δικαστικὰς ἀρχὰς ἐκεῖ, διότι εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἑρμηνεία ἐπίσημος δὲν ἀπαιτεῖται. Ἔλαβε δὲ, ὡς ἠκούσατε, ἀπάντησιν, ὅτι ἡ δοθεῖσα ἑρμηνεία ἐγένετο ἀποδεκτή. Νομίζω λοιπόν, ὅτι πᾶσα ἄλλη ἑρμηνεία ἀποβαίνει περιττή, καὶ ἴσως μάλιστα προσβάλλει καὶ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας τὸ κῦρος. Νόμος, ὁ ὁποῖος πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐψηφίσθη, καὶ ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν γνώμην μου οὐδεμίαν ἀμφιβολίαν δύναται νὰ γεννᾷ, δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ γίνηται ἀντικείμενον ἐπισήμου ἑρμηνείας.

§31ΧΟΪΔΑΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, δὲν ἔλαβον τηλεγράφημα, ἀλλὰ τοῦτο δὲν σημαίνει. Μὲ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον εἴμεθα ὅλως σύμφωνοι, ἀλλά, καθὼς παρατηρεῖ, τὰ δικαστήρια ἄλλην γνώμην ἔχουσι· καὶ περὶ τούτου πρόκειται. Τὸ ζήτημα δὲ ἐγεννήθη μετὰ τὸ τηλεγράφημα τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου.

§32ΡΙΚΑΚΗΣ. Τὸ Σάββατον πρωῒ ἐγεννήθη τὸ ζήτημα, καὶ τὸ ἀπόγευμα μοὶ ἐτηλεγράφησαν.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας πιστώσεως διὰ τὰς δαπάνας τοῦ μηνὸς Ἰανουαρίου ἐ. ἔ. ἴσης τῷ δωδεκατημορίῳ τῶν προϋπολογισθέντων ἐξόδων τῆς χρήσεως 1893. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς γʹ συζήτησιν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολούθησις τῆς γενικῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Ὁ κ. Εὐταξίας ἔχει τὸν λόγον.

§35ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀνέλαβον, Κύριοι, ν’ ἀποδείξω ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ τὸ ἔλλειμμα τοῦ ὑπὸ συζήτησιν προϋπολογισμοῦ. Ὁ προϋπολογισμὸς οὗτος ἐγκλείει ἔλλειμμα μέγα, ὡς πρὸς τὰ ἔσοδα αὐτοῦ, καὶ τὸ ἔλλειμμα τοῦτο κατέδειξα ἤδη ἐν τῇ ἡγουμένῃ τῆς Βουλῆς συνεδρίᾳ, ἐξετάζων τὰ ἔσοδα ταῦτα κεφάλαιον πρὸς κεφάλαιον καὶ ἄρθρον πρὸς ἄρθρον, καὶ ἐξαίρων τὴν ἐπὶ πλέον διαφορὰν αὐτῶν ἐν ἀναφορᾷ πρὸς τὰ ποσά, ἅτινα κατὰ μέσον ὅρον εἰσεπράχθησαν τὰς τρεῖς τελευταίας χρήσεις. Ἡ ὁλικὴ διαφορὰ τοῦ μέσου τούτου ὅρου πρὸς τὰ προϋπολογιζόμενα ἔσοδα διὰ τὸ 1893 ἀνέρχεται, ὡς εἴδομεν, εἰς 11½ περίπου ἑκατομμύρια, ἡ δὲ διαφορὰ αὕτη ἐκπροσωπεῖ τὸ ἔλλειμμα, τὸ μέλλον νὰ προκύψῃ ἐκ τῶν ἐσόδων τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος προϋπολογισμοῦ. Ἀλλ’ ὁ προϋπολογισμὸς οὗτος ἐγκλείει καὶ ἕτερον ἔλλειμμα, ἔλλειμμα, μέλλον νὰ προκύψῃ ἐκ τῆς ἐπὶ ἔλαττον ἀναγραφῆς τῶν ἐξόδων. Ἡ Κυβέρνησις δηλαδὴ ἀπεδείχθη καὶ κατὰ τοῦτο ἀνακόλουθος, ὡς πρὸς τὰς ἐπαγγελίας της ἐν τῇ ἀντιπολιτεύσει· διότι, ἐνῷ τότε διεκήρυττεν, ὅτι καὶ τὰ ἔξοδα τοῦ προϋπολογισμοῦ ἔπρεπε νὰ προϋπολογίζωνται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πραγματοποιουμένων δαπανῶν, ὅπως οὕτως ἀποφεύγωμεν τὰς ἀναπληρωτικὰς καὶ συμπληρωτικὰς πιστώσεις, εἰς ἃς κατὰ δεύτερον λόγον ὀφείλονται τὰ μεγάλα χάσματα τῶν μέχρι τοῦδε χρήσεων, οὐχ ἧττον ἠκολούθησε καὶ διὰ τὸ 1892 καὶ διὰ τὸ 1893 τὸ αὐτὸ πλημμελὲς σύστημα τῆς ἐπὶ ἔλαττον ἀναγραφῆς τῶν ἐξόδων, ὅπερ ὁμοῦ μετὰ τῆς ἐπὶ πλέον ἀναγραφῆς τῶν ἐσόδων ἐδημιούργησαν κατὰ πρῶτον καὶ κύριον λόγον τὴν νῦν ἔκρυθμον τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν κατάστασιν. Ὡς ἐπελάθετο τῶν ἐπαγγελιῶν της ἐκείνων ὡς πρὸς τὰ ἔσοδα, οὕτω παρέβη καὶ ἠθέτησε καὶ τὰς περὶ ἐξόδων ἐπαγγελίας της, ἅμ’ ἀνελθοῦσα ἐπὶ τὴν ἀρχήν. Κατέδειξα ἤδη τὴν ἀλήθειαν τοῦ ἰσχυρισμοῦ μου τούτου, ὑποβάλλων εἰς αὐστηρὰν βάσανον τὰ ἔσοδα τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1893, ὑπολείπεται νὰ πράξω νῦν τὸ αὐτὸ ὡς πρὸς τὰ ἔξοδα τούτου. Ἐν τῷ μέρει ἐκείνῳ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, τῷ ἀναγομένῳ εἰς τὸ δημόσιον ἡμῶν χρέος, δὲν ἀναγράφονται καὶ νῦν πάντα τὰ ποσά, τ’ ἀπαιτούμενα διὰ τὴν λειτουργίαν αὐτοῦ. Εἶναι μὲν ἀληθὲς ὅτι προσετέθησαν νῦν τὸ πρῶτον τὸ ποσὸν, τὸ ἀναγκαῖον διὰ τὴν λειτουργίαν τοῦ δανείου τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης, πρὸς δὲ ὑπόλοιπόν τι ἐκ τοῦ ποσοῦ τοῦ δανείου τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν, τοῦ ἀνήκοντος εἰς τὴν λειτουργίαν τοῦ δανείου τῶν 5 ἑκατομμυρίων λιρῶν· ἀλλὰ καὶ πάλιν παρελείφθησαν ποσὰ οὐκ εὐκαταφρόνητα, ἅτινα μάτην ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐζήτησε ν’ ἀποκρύψῃ ἐκ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, ἀποφεύγων νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ὑπ’ ἐμοῦ ἐπανειλημμένως ἤδη αἰτηθεῖσαν λεπτομερῆ κατάστασιν οὐ μόνον τοῦ παγίου καὶ χρεωλυτικοῦ, ἀλλὰ καὶ τοῦ κυμαίνοντος ἡμῶν χρέους ὁμοῦ μετὰ τῶν παρακαταθηκῶν καὶ ἐγγυοδοσιῶν. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἠρκέσθη εἰς τὸ νὰ δημοσιεύσῃ ἢ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν μόνον τοῦ παγίου καὶ χρεωλυτικοῦ ἡμῶν χρέους τέσσαρας διαφόρους καταστάσεις ἐντὸς μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς συνόδου, ἤτοι τὴν κατάστασιν τὴν συνταχθεῖσαν ἐν τῷ τμήματι τοῦ δημοσίου χρέους, ἣν ὅμως βραδύτερον, ἐρωτηθεὶς ὑπ’ ἐμοῦ, ἀγνοῶ τίνος ἕνεκεν, ἀπεκήρυξε τὴν πρώτην ἔκδοσιν τῆς καταστάσεως τῆς συνοδευσάσης τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὴν δευτέραν ἐπεξειργασμένην αὐτῆς ἔκδοσιν, τὴν ἐπικολληθεῖσαν εἰς διάφορα τοῦ προϋπολογισμοῦ τεύχη λαθροχειρικῶς, κατ’ ἀκολουθίαν τῶν 101 ἐπερωτήσεων, καὶ τὸν μόλις πρὸ δέκα ἡμερῶν ὑποβληθέντα εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα. Ἤδη, ἀνταπαντῶν πρὸς τὰς ἀπαντήσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ πρὸς τὰς 101 ἐπερωτήσεις μου, κατέδειξα, Κύριοι, τὰς μεγάλας διαφορὰς, αἵτινες ἀπαντῶσι μεταξὺ τῶν τεσσάρων καταστάσεων τοῦ δημοσίου ἡμῶν χρέους, τοῦ παγίου καὶ χρεωλυτικοῦ μόνον. Αἱ διαφοραὶ αὗται δὲν περιορίζονται εἰς μονάδας, ἢ ἑκατοντάδας, ἢ χιλιάδας μόνον, ἀλλ’ ἀνέρχονται εἰς πολλὰ ἑκατομμύρια. Ἦτο καιρὸς βεβαίως νὰ λάβωμεν τέλος πάντων ἀκριβῆ γνῶσιν καὶ ἡμεῖς οἱ ἀντιπρόσωποι καὶ τὸ ἔθνος ὁλόκληρον τοῦ ποσοῦ, εἰς ὃ ἀνέρχεται τὴν σήμερον τὸ δημόσιον ἡμῶν χρέος, δι’ ὃ κινδυνεύει τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος νὰ καταστῇ νῦν ἀναξιόχρεον. Ἦτο καιρὸς νὰ μάθωμεν ἅπαξ τὴν ἀλήθειαν καὶ λάβωμεν γενναίαν τινὰ ἀπόφασιν περὶ τῆς οἰκονομικῆς μας καταστάσεως, ἥτις τοσοῦτον ἐπεδεινώθη τὴν σήμερον. Ἀλλὰ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ τὴν ὑπηρεσίαν του οὐδόλως συγκινεῖ, ὡς φαίνεται, ἡ τοιαύτη κατάστασις· διὰ τοῦτο ἐξακολουθοῦσιν ἔτι καὶ νῦν διαβουκολοῦντες καὶ τὴν ἀντιπροσωπείαν καὶ τὸ ἔθνος διὰ ψευδῶν πληροφοριῶν, δι’ ὧν ἀντὶ νὰ ἐπιχύσωσι φῶς, ζητοῦσι μὲ σκότος βαθύτερον νὰ περικαλύψωσι τὴν κατάστασιν ἡμῶν, χωρὶς νὰ ἐννοῶσιν, ὅτι οὕτω πως ἀντὶ νὰ παραστήσωσιν αὐτὴν βελτίω εἰς τὰ ὄμματα τοῦ κόσμου, τοὐναντίον δεινοτέραν καὶ ἀπελπιστικωτέραν καθιστῶσιν αὐτήν. Θεωρῶ, Κύριοι, ἀνάξιον καὶ ἐμοῦ αὐτοῦ καὶ ὑμῶν πάντων, ἵνα χαρακτηρίσω ὡς δεῖ τὰς ὑπεκφυγὰς ἐκείνας, δι’ ὧν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐζήτησε μέχρι τοῦδε νὰ θολώσῃ, τὸ δὴ λεγόμενον, τὰ νερά, καὶ νὰ περισπάσῃ εἰς ἄλλα ζητήματα τὴν προσοχὴν ἡμῶν, καθ’ ὃν χρόνον ἐγὼ ἀπῄτουν παρ’ αὐτοῦ τὴν ὑποβολὴν λεπτομεροῦς καταστάσεως τοῦ δημοσίου ἡμῶν χρέους, τοῦ τε παγίου, τοῦ τε χρεωλυτικοῦ καὶ τοῦ κυμαίνοντος ὁμοῦ μετὰ τῶν παρακαταθηκῶν καὶ ἐγγυοδοσιῶν. Ὁτὲ μὲν προέβαλλε τὴν πρόφασιν, ὅτι τοιαύτην κατάστασιν ἔχομεν ἐν τῷ σχετικῷ πίνακι τῆς λεπτομερείας τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων, τῷ ἀναφερομένῳ εἰς τὴν λειτουργίαν τοῦ δημοσίου ἡμῶν χρέους, ὁτὲ δὲ, ἐπὶ τῇ ἀντιῤῥήσει μου ὅτι ἐν τῷ πίνακι τούτῳ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὦσιν ἀναγεγραμμένα ἰδίᾳ τὰ κυμαίνοντα χρέη, ἐν οἷς καὶ αἱ παρακαταθῆκαι καὶ ἐγγυοδοσίαι, ἀπησχόλει ἡμᾶς ἀναπτύσσων τὰς γνώμας του περὶ διαφορᾶς τοῦ παγίου, τοῦ χρεωλυτικοῦ καὶ τοῦ κυμαίνοντος χρέους, περὶ διαφορᾶς δηλαδὴ, ἣν δὲν ἐπιτρέπεται τὴν σήμερον νὰ ἀγνοῇ οὐχὶ ὁ ἀντιπρόσωπος, ἀλλ’ οὐδ’ ὁ τελευταῖος τῶν πολιτῶν. Ἂν δ’ ἐν τῇ ῥύμῃ τοῦ λόγου ἠλέγχετο αὐτὸς ἐνίοτε συγχέων, κατὰ τρόπον ἀσυγχώρητον, τὸ χρεωλυτικὸν καὶ τὸ κυμαῖνον χρέος, ὡς ἀπέδειξεν ἰδίᾳ δι’ ὅσων εἶπε περὶ τῶν κερματικῶν γραμματίων, ἅτινα ἠθέλησε νὰ χαρακτηρίσῃ ἐν ταὐτῷ ὡς χρεωλυτικὸν καὶ κυμαῖνον χρέος, ἀγνοῶν οὕτως, ὅτι αὐτὰ εἶναι ἀναγκαῖον, ἀπαραίτητον συμπλήρωμα τοῦ δανείου ἐπ’ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ, ἔχοντα λόγον ὑπάρξεως ἐφ’ ὅσον καὶ τὰ τραπεζικὰ γραμμάτια παραμένουσιν ἐν ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ, καὶ κατ’ ἀκολουθίαν ἔχοντα τὸν αὐτὸν πρὸς ταῦτα χαρακτῆρα τοῦ κυμαίνοντος χρέους· ἂν, λέγω, οὕτως ἠλέγχετο αὐτὸς συγχέων τ’ ἀνεπίδεκτα συγχύσεως καὶ δι’ αὐτὸν τὸν ἔσχατον τῶν Βουλευτῶν, τί τοῦτο πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅστις νομίζει ἴσως, ὅτι τὸ ὑψηλὸν του ἀξίωμα καθιστᾷ αὐτὸν ὑπέρτερον καὶ αὐτῆς τῆς κοινῆς τῶν πραγμάτων λογικῆς; Ἀλλ’ αὐτὸς εἶναι εὐχαριστημένος ἴσως, ὅτι, μεθ’ ὅλας τὰς τοιαύτας ὑπεκφυγὰς, μεθ’ ὅλας τὰς τοιαύτας συγχύσεις, εἰς ἃς ὁ ἴδιος περιέπιπτε, θέλων τοὺς ἄλλους νὰ ἐλέγξῃ δι’ αὐτὰς, κατώρθωσε μέχρι τοῦδε νὰ μὴ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν μυριάκις ἤδη αἰτηθεῖσαν κατάστασιν τοῦ δημοσίου ἡμῶν χρέους, καὶ οὕτως ἀφίνει νῦν ἡμᾶς νὰ συζητήσωμεν καὶ ψηφίσωμεν τὸν προϋπολογισμὸν ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ ἀκριβοῦς ποσοῦ τοῦ δημοσίου ἡμῶν χρέους. Διατὶ τοῦτο; Διὰ τὸν ἁπλούστατον, Κύριοι, λόγον, διότι ἐπιθυμεῖ οὕτω νὰ ψηφίσωμεν τὴν ἐπὶ ἔλαττον δαπάνην, τὴν ἀναγεγραμμένην ἐν τῷ προϋπολογισμῷ διὰ τὴν λειτουργίαν τοῦ δημοσίου ἡμῶν χρέους, δι’ ἧς ζητεῖ νὰ συγκαλύψῃ πολλοῦ λόγου ἄξιον ἔλλειμμα αὐτοῦ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀπέφυγεν ἰδίᾳ νὰ μᾶς ὑποβάλῃ λεπτομερῆ κατάστασιν τοῦ κυμαίνοντος χρέους, διότι οὕτω πως θ’ ἀνεκαλύπτομεν, ὅτι αὐτὸ μετὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ του ηὔξησε, συνεπαγόμενον αὔξησιν ἀναπόφευκτον καὶ τῆς ἀναγκαίας διὰ τὴν λειτουργίαν αὐτοῦ δαπάνης, τῆς ἀναγραφομένης ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. Ἀλλὰ νομίζει, ὅτι καὶ ἄνευ τῆς αἰτηθείσης καταστάσεως δὲν δυνάμεθα ν’ ἀνακαλύψωμεν ἡμεῖς τὴν ἀπαιτουμένην ἐπὶ πλέον δαπάνην; Καὶ τίς ἐξ ἡμῶν, Κύριοι, ἀγνοεῖ, ὅτι μετὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ προσετέθη νέον κυμαῖνον χρέος εἰς χρυσὸν, τὸ διὰ τὸ τοκομερίδιον τοῦ Δεκεμβρίου μηνὸς συνομολογηθὲν, δι’ ὃ ἀπαιτεῖται ἡ προσθήκη 511,000 φρ. χρ. εἰς τὰ ἔξοδα; Τίς ἀγνοεῖ, ὅτι μετὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ τὸ κυμαῖνον χρέος τῶν ἐντόκων γραμματίων ηὔξησεν ἐξ ἕνδεκα εἰς δεκατρία ἑκατομμύρια, ἀφοῦ ἐν τῷ μεταξὺ ἐπεβλήθη εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζα νὰ λάβῃ τοιαῦτα ἐκ δύο ἑκατομμυρίων; Τίς δὲ μᾶς ἐγγυᾶται νῦν, ὅτι θὰ μείνῃ τὸ τρέχον ἔτος ἀδιάθετον καὶ τὸ ὑπόλοιπον ποσὸν τῶν ἐντόκων γραμματίων ἐξ ἑνὸς ἑκατομμυρίου, ἀφοῦ οὐδεμία ὑποφώσκει ἐλπὶς ἐξωτερικοῦ δανείου, τὸ δὲ χαῖνον ἔλλειμμα τοῦ προκειμένου προϋπολογισμοῦ θὰ μᾶς ἀναγκάσῃ νὰ διαθέσωμεν καὶ τὸ τελευταῖον ἀδιάθετον ἔντοκον γραμμάτιον; Ἀλλὰ δὲν εἶναι ὀρθὸν καὶ δίκαιον τότε νὰ προϋπολογίσωμεν ἀπὸ τοῦδε τόκον δι’ ὁλόκληρον τὸ διαθέσιμον ποσὸν τῶν ἐντόκων γραμματίων καὶ νὰ προσθέσωμεν εἰς τὴν ἤδη ἀναγραφομένην ἐν τῷ προϋπολογισμῷ σχετικὴν δαπάνην ἐκ 550 χιλιάδων δραχμῶν καὶ ἑτέρας 150,000; Ἴσως μοὶ ἀντείπῃ ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅτι ἀπέναντι τοῦ τελευταίου προσωρινοῦ δανείου ἐπῆλθε περιορισμός τις εἰς τὰ ἐν κυκλοφορίᾳ τραπεζικὰ γραμμάτια, συνεπάγων τὴν ἐλάττωσιν τῆς δι’ αὐτὰ ἀναγραφομένης δαπάνης. Ἀλλὰ τὴν ἐλάττωσιν ταύτην δὲν δυνάμεθα νὰ ὁρίσωμεν ἡμεῖς, ἀφοῦ ἐλλείψει τῆς αἰτηθείσης καταστάσεως ἀγνοοῦμεν τὸν ἐπελθόντα περιορισμὸν τῶν ἐν κυκλοφορίᾳ τραπεζικῶν γραμματίων· πλὴν δὲ τούτου ἡ ἐντεῦθεν μέλλουσα νὰ προκύψῃ ἐλάττωσις δαπάνης εἶναι ἀναξία λόγου, διότι διὰ τὸ ἐπ’ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ δάνειον πληρόνομεν τόκον 1% μόνον. Καὶ ἐπὶ τῶν παρακαταθηκῶν καὶ ἐγγυοδοσιῶν δὲν δυνάμεθα νὰ θεωρήσωμεν ἐπαρκῆ τὴν ἀναγραφομένην ἐν τῷ προϋπολογισμῷ δαπάνην 290,000 δρ. Αἱ παρακαταθῆκαι καὶ ἐγγυοδοσίαι ἀνέρχονται, κατὰ τὴν εἰσηγητικὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἔκθεσιν, εἰς 18,261,029 δραχμάς. Πῶς εἶναι λοιπὸν δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσῃ δι’ αὐτὰς τὸ ποσὸν τῶν 290,000; Ἰδοὺ διατὶ νομίζω, ὅτι οὐδεμίαν ὑπερβολικὴν ἀξίωσιν ἐγείρω, προτείνων τὴν αὔξησιν τοῦ ποσοῦ τούτου κατὰ 310,000 τοὐλάχιστον. Ἔχομεν, Κύριοι, οὕτως ἐπὶ πλέον δαπάνην διὰ τὸ δημόσιον ἡμῶν χρέος τῆς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγραφομένης ἐξ 971,000, ἐξ ὧν αἱ 511,000 εἰς χρυσόν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι αὕτη ἡ μόνη ἐπὶ πλέον διαφορὰ δαπάνης, ἣν ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ ὁ προϋπολογισμὸς ὡς πρὸς τὴν λειτουργίαν τοῦ δημοσίου ἡμῶν χρέους. Πολὺ μεγαλειτέρα ἐπὶ πλέον διαφορὰ εἶναι ἡ ἑξῆς: Ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγράφεται διὰ τὴν λειτουργίαν τοῦ παγίου καὶ χρεωλυτικοῦ ἡμῶν χρέους, πρὸς δὲ διὰ τὴν λειτουργίαν διαφόρων κυμαινόντων χρεῶν, εἰς χρυσὸν συνωμολογημένων, ποσὸν 30,939,761, τὸ ὁποῖον ὀφείλομεν νὰ πληρώσωμεν εἰς χρυσόν. Μετὰ τὴν προσθήκην τοῦ ποσοῦ τῶν 511,000, τοῦ ἀπαιτουμένου ἐπίσης εἰς χρυσὸν διὰ τὸ τελευταῖον προσωρινὸν δάνειον, ἔχομεν ἐν ὅλῳ 31,450,761 δραχμὰς, τὰς ὁποίας ὀφείλομεν τὸ παρὸν ἔτος νὰ πληρώσωμεν εἰς χρυσόν. Πόθεν θὰ προμηθευθῶμεν τὸν χρυσὸν τοῦτον; Ἡ Κυβέρνησις ὑπέβαλεν ἤδη εἰς τὴν Βουλὴν τὸ νομοσχέδιον περὶ εἰσπράξεως εἰς χρυσὸν ἐσόδων τινῶν τοῦ Κράτους. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐψηφίσθη καὶ ἐκυρώθη εἰς νόμον τοῦ Κράτους. Τί δὲ ὑπολογίζει ἡ Κυβέρνησις νὰ εἰσπράξῃ ἐντεῦθεν εἰς χρυσόν;

Ἀφαιρουμένου τοῦ ποσοῦ τούτου ἐκ τῶν 31,450,761, ἔχομεν ὑπόλοιπον εἰς χρυσὸν πληρωτέον παρὰ τοῦ Δημοσίου ἐντὸς τοῦ ἔτους 1893 ἐξ 24,306,123. Ἐὰν νῦν ὑπολογίσωμεν τὴν συναλλαγματικὴν διαφορὰν πρὸς 60%, ὅπως τὴν σήμερον εἶναι αὕτη, θὰ ἴδωμεν, ὅτι πρὸς προμήθειαν χρυσοῦ ἢ συναλλάγματος δι’ 24,306,123 ἀπαιτοῦνται 38,889,795 δραχμαὶ εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, ἤτοι ἐπὶ πλέον δρ. 14,583,673. Ἡ Κυβέρνησις ἀναγράφει ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ποσὸν μέλλον νὰ διατεθῇ πρὸς προμήθειαν χρυσοῦ ἢ συναλλάγματος ἐξ 8,690,656, οὗ ἀφαιρουμένου ἐκ τῶν 14,583,673, ἔχομεν ὑπόλοιπον ποσὸν ἐκ δρ. 5,893,017, ὅπερ δὲν προβλέπει ὁ προϋπολογισμός. Λοιπὸν ἡ λειτουργία τοῦ δημοσίου ἡμῶν χρέους εἰς χρυσὸν μᾶς παρουσιάζει αὐτὸ τὸ κενὸν τῶν 5,893,017. Ἡ Κυβέρνησις πιθανὸν νὰ ἐλπίζῃ ἐπὶ τὴν συνομολόγησιν δανείου. Ἀλλὰ τὸ δάνειον αὐτὸ ἀναζητεῖ ἤδη ἀπὸ μηνῶν, κρούσασα μέχρι τοῦδε μάτην πᾶσαν θύραν, ἐξ ἧς προσεδόκα τὴν πραγματοποίησιν αὐτοῦ. Ἀφοῦ δὲ μέχρι τοῦδε δὲν κατώρθωσε νὰ συνομολογήσῃ αὐτὸ, ἀφοῦ διὰ τῶν μέχρι τοῦδε οἰκονομικῶν της μέτρων δὲν κατώρθωσε ν’ ἀναζωπυρήσῃ τὴν δημοσίαν ἡμῶν πίστιν, τοὐναντίον μάλιστα ἔκτοτε παρατηρεῖται ἡ καταπληκτικὴ ἔκπτωσις καὶ τῶν δημοσίων ἡμῶν χρεωγράφων καὶ τοῦ πιστωτικοῦ ἡμῶν νομίσματος, ἀποδεικνυομένου οὕτως, ὅτι ἡ πίστις ἡμῶν, ἀντὶ νὰ βελτιῶται, ἐπιδεινοῦται ὁσημέραι· μεθ’ ὅλα ταῦτα, ἔχομεν λόγους, νομίζω, νὰ πιστεύωμεν, ὅτι ἀδύνατον τὸ ποσὸν τοῦτο νὰ προσπορισθῇ διὰ δανείου. Ἰδοὺ διατὶ ἔπρεπε νὰ γείνῃ πρόβλεψις ἐν τῷ προϋπολογισμῷ δι’ ὁλόκληρον τὸ ποσὸν, ὅπερ χάριν τοῦ δημοσίου ἡμῶν χρέους ἔχομεν νὰ πληρώσωμεν εἰς χρυσόν· διότι καὶ ἄλλως, ἂν ἦναι λόγος, δι’ ὃν ὤφειλον τὰ κεφάλαια νὰ δυσπιστήσωσι πρὸς ἡμᾶς, ὁ λόγος οὗτος εἶναι προφανῶς τὸ χάσμα, ὅπερ καὶ ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔποψιν ἐγκαταλείπει ὁ προϋπολογισμός. Ὅταν οἱ ξένοι κεφαλαιοῦχοι, Κύριοι, βλέπωσιν, ὅτι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ δὲν ὑπάρχει ἐπαρκὲς ποσὸν ἀναγεγραμμένον χάριν τῆς λειτουργίας αὐτοῦ τοῦ ἤδη ὑπάρχοντος δημοσίου χρέους, πῶς θέλετε νὰ προέλθωσιν εἰς διαπραγματεύσεις καὶ νὰ συνομολογήσωσι νέα πρὸς ἡμᾶς δάνεια; Ἐγὼ μάλιστα νομίζω, ὅτι δὲν θὰ ἤρκει μόνη ἡ ἀναγραφὴ πλήρους τοῦ πρὸς προμήθειαν τοῦ ἀναγκαίου χρυσοῦ ἀπαιτουμένου ποσοῦ, ἀλλ’ ἔπρεπε καί τι πλέον τούτου νὰ ὑπάρχῃ, δίκην περιθωρίου, διὰ τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν νέαν ὑποτίμησιν θὰ ὑφίστατο τὸ πιστωτικὸν ἡμῶν νόμισμα. Μόνον μὲ τοιαύτας ἀσφαλεῖς καὶ βεβαίας προβλέψεις ἠδυνάμεθα οὐ μόνον τὴν περαιτέρω ὑποτίμησιν τοῦ πιστωτικοῦ ἡμῶν νομίσματος ν’ ἀναχαιτίσωμεν, ἀλλὰ καὶ τὴν δημοσίαν ἡμῶν πίστιν ν’ ἀναζωογονήσωμεν, καὶ πεποίθησιν ἐφ’ ἡμᾶς νὰ ἐμπνεύσωμεν εἰς τὰ ξένα κεφάλαια. Ὡς πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, Κύριοι, παρατηρῶ ἰδιαιτέρως ὅτι, ἐνῷ κατ’ ἔτος ἔχομεν αὔξησιν ἐν τῷ κεφαλαίῳ Γʹ, τῷ ἀναφερομένῳ εἰς τὰς συντάξεις, ἐφέτος ἀναγράφεται ἐλάττωσις κατὰ 18,156 ἐν σχέσει πρὸς τὸ 1892. Ὅπως ἐννοήσητε τὴν πάντοτε προϊοῦσαν αὔξησιν εἰς τὸ ποσὸν, τὸ ἀπαιτούμενον διὰ τὰς συντάξεις, σᾶς ἀναφέρω ὅτι, ἐνῷ τὸ 1883 ἀνήρχετο αὐτὸ εἰς 3,500,000 περίπου, τώρα ὑπολογίζεται εἰς 4,893,000. Μετὰ τὰς γενομένας μάλιστα τελευταῖον ἀπολύσεις πολλῶν ἀρχαίων ὑπαλλήλων, ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἀντὶ ἐλαττώσεως αὔξησιν πρέπει ν’ ἀναγράψωμεν ἐν σχέσει πρὸς τὸ 1892, αὔξησιν ἐνέχουσαν ἐπὶ πλέον διαφορὰν τοὐλάχιστον 37,000 δραχμῶν. Ἑτέραν παρατήρησιν ἔχω ν’ ἀπευθύνω ὡς πρὸς τὸ κεφάλαιον ΙΒʹ, τὸ ἀφορῶν εἰς τὸ Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, Κύριοι, μᾶς ἐζητήθη πίστωσις ἀναπληρωτικὴ ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1892 διὰ τὸ Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον, χάριν τοῦ προσωπικοῦ καὶ χάριν προμηθείας ὑλικοῦ αὐτοῦ. Δὲν ἠθέλησα τότε νὰ εἰσέλθω εἰς ἀκριβεστέραν ἔρευναν τῆς πιστώσεως ἐκείνης, διότι ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς ἐδήλωσεν, ὅτι μέλλει ὅσον οὔπω νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον περὶ ἀναδιοργανώσεως τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου, διὸ ἐπεφυλάχθην καὶ ἐγὼ κατὰ τὴν συζήτησιν αὐτοῦ νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ ἐκθέσω τὴν γνώμην μου. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι, ἀφοῦ δὲν ἐξήρκεσε τὸ ποσὸν, τὸ ψηφισθὲν ὑφ’ ἡμῶν κατὰ τὸ 1892 διὰ τὸ Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον, καὶ εἴχομεν ἀνάγκην ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως, εἰς τὴν αὐτὴν βεβαίως ἀνάγκην θὰ εὑρεθῶμεν καὶ διὰ τὸ παρὸν ἔτος. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, Κύριοι, κατ’ ἀκολουθίαν ἐπερωτήσεώς μου, ὑπεβλήθη εἰς ἡμᾶς πίναξ τοῦ ἐκτάκτου προσωπικοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου. Ἐνῷ δὲ τὸ τακτικὸν αὐτοῦ προσωπικὸν, δηλαδὴ οἱ διάφοροι ὑπάλληλοι, στοιχειοθέται, λιθογράφοι, χύται καὶ καθεξῆς ἀνέρχονται εἰς 78, τὸ ἔκτακτον προσωπικὸν, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἀπασχοληθῆ ἐν αὐτῷ κατὰ τοὺς διαφόρους μῆνας τοῦ αὐτοῦ ἔτους 1892 ἀνῆλθε μέχρις 81. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι θ’ ἀπαιτηθῇ τοὐλάχιστον 50,000 δαπάνη περιπλέον. Καὶ εἶνε προτιμότερον βεβαίως νὰ γινώσκωμεν καὶ καθορίσωμεν ἀπὸ τοῦδε τὴν ἀπαιτουμένην δαπάνην ἢ ν’ αὐταπατώμεθα ψηφίζοντες νῦν ἐπὶ ἔλαττον δαπάνην καὶ χορηγοῦντες ἀκολούθως ἀναπληρωτικὰς πιστώσεις. Θὰ ἤμην μάλιστα εὐχαριστημένος, ἐὰν καὶ ἡ ἐπὶ πλέον διαφορὰ τῶν 50,000 δραχ. ἤρκει μέχρι τέλους. Ὡς πρὸς τὰ ἔξοδα παρελθουσῶν χρήσεων καὶ διαγεγραμμένων, ἐνθυμεῖσθε, Κύριοι, ὅτι διὰ τὸ ἔτος 1892 εἶχε συνοδεύσει τὸ τεῦχος τοῦ προϋπολογισμοῦ πίναξ λεπτομερὴς τῶν ἐξόδων αὐτῶν, ἀνερχόμενος εἰς ἑκατομμύρια πολλά. Ἂν ῥίψητε ἓν βλέμμα εἰς τὴν προσωρινὴν κατάστασιν τῆς 30 Σεπτεμβρίου διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1892, τὴν συνοδεύουσαν τὸ τεῦχος τοῦ προκειμένου προϋπολογισμοῦ, θὰ ἴδητε ὅτι ἐλάχιστα σχετικῶς ποσὰ ἐπληρώθησαν μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ὑπολείπεται δὲ τὸ πλεῖστον μέρος ἀκόμη πρὸς πληρωμήν. Δὲν ἠξεύρω, ἐὰν θὰ πληρωθῶσιν αὐτὰ ὅλα ἐντὸς τῆς χρήσεως τοῦ 1892· ἀλλ’ ἔκτοτε ἐπαρουσιάσθησαν καὶ νέαι ἀπαιτήσεις, ἐκκαθαρισθεῖσαι ἐν τῷ μεταξὺ, καὶ νέα ποσὰ ἀπαιτητὰ, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν ἀρχὴν, ἣν ἅπαξ, καλῶς ποιοῦσα, ἡ Κυβέρνησις ἠθέλησε νὰ καθιερώσῃ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, ἔπρεπε νὰ ἐξακολουθήσῃ καὶ ἐν τῷ προκειμένῳ προϋπολογισμῷ ἀναγράφουσα. Ὅταν δηλαδὴ ἀναγράφωνται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἔσοδα κεκλεισμένων χρήσεων, πρέπει ν’ ἀναγράφωνται καὶ ἔξοδα παρελθουσῶν καὶ διαγεγραμμένων χρήσεων. Ἀλλὰ τὰ ἔξοδα ταῦτα πρέπει ν’ ἀναγράφωνται ἐν πάσῃ ἀκριβείᾳ καὶ πάσῃ λεπτομερείᾳ, ὅπως τοῦτο ἐγένετο καὶ κατὰ τὸ 1892. Ἔχω, Κύριοι, λόγους νὰ πιστεύω, ὅτι πολλὰ τοιαῦτα ποσὰ ἐφέτος ἀπεκρύβησαν ἐπίτηδες, ὅπως παρουσιασθῇ ὁ παρὼν προϋπολογισμὸς ἐν ἰσοζυγίῳ, ἢ μᾶλλον ἐν πλεονάσματι. Εἶμαι δὲ τῆς γνώμης, ὅτι, ἐὰν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος εἴχομεν ψηφίσει πίστωσιν διὰ τοιαῦτα ἔξοδα παρελθουσῶν καὶ διαγεγραμμένων χρήσεων ἐκ 3,712,786, ὀφείλομεν νῦν νὰ ὑπολογίσωμεν διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1893 πίστωσιν τοὐλάχιστον ἐκ 2,000,000, ἤτοι ἐπὶ πλέον ἐκείνου τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἀναγράφει ὁ παρὼν προϋπολογισμὸς, 1,550,000. Πολλὰ στοιχεῖα, Κύριοι, μᾶς ἐλλείπουσιν, ἀναγκαῖα εἰς ἔρευναν καὶ ἔλεγχον τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὄχι μόνον ὡς πρὸς τὰ ἔσοδα, ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς τὰ ἔξοδα. Τὰ στοιχεῖα ὅμως ταῦτα οὐδέποτε ὑπέβαλεν ἀφ’ ἑαυτῆς ἡ Κυβέρνησις, καὶ ὅταν ἡμεῖς τὰ ζητῶμεν, ὅπως ἐνασκήσωμεν τὸν κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον, ἀποφεύγει παντοιοτρόπως νὰ μᾶς χορηγήσῃ, καὶ ἐγείρονται ἐντεῦθεν ἄδικα παράπονα, ὅτι ἀπευθύνομεν δῆθεν πολλὰς ἐπερωτήσεις, πολυπραγμονοῦντες. Ἀλλ’ εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ πράττωμεν τοῦτο, ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἀρνῆται νὰ ἐπιτελέσῃ ἀφ’ ἑαυτῆς τὸ καθῆκόν της. Ἔχομεν λ. χ. νὰ ἐξακριβώσωμεν, ἐὰν θὰ ἐπαρκέσωσι τὰ ἔξοδα πρὸς προμήθειαν τῶν διαφόρων εἰδῶν ἐν τοῖς ἐσόδοις τοῦ μονοπωλίου· διότι παραδόξως πως, ἐνῷ προϋπολογίζεται αὔξησις τῆς καταναλώσεως αὐτῶν, ἐν τοῖς ἐξόδοις ἀναγράφονται ποσὰ ἐπὶ ἔλαττον διὰ τὴν προμήθειάν των. Βεβαίως δὲν εἶναι καιρὸς πλέον, ἵνα λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν κατάστασιν, ἣν ὑπαινίττομαι ἐνταῦθα. Λέγω δὲ, ὅτι δὲν εἶναι καιρὸς, διότι ἠξεύρω κάλλιστα, ὅτι, ἂν ἀπευθύνω νῦν τὴν σχετικὴν αἴτησιν, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θ’ ἀναμείνῃ, ὡς καὶ ἐπὶ ἄλλων αἰτήσεών μου, ἵνα ψηφισθῇ πρῶτον ὁ προϋπολογισμὸς, καὶ τότε ἴσως μᾶς ὑποβάλῃ αὐτὴν, ὅτε θὰ γινώσκῃ, ὅτι αὐτὴ δὲν δύναται νὰ χρησιμοποιηθῇ εἰς ὃν ἡμεῖς θέλομεν σκοπόν. Ὁπωσδήποτε ὅμως καλὸν νομίζω, ἔστω καὶ μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, νὰ μᾶς ὑποβάλῃ ἅπαξ κατάστασιν τῶν δαπανῶν διὰ τὴν προμήθειαν τῶν εἰδῶν τοῦ μονοπωλίου. Μεταβαίνω νῦν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, καθ’ ἣν σειρὰν ἔχει αὐτὸ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τούτῳ πρέπει νὰ προστεθῇ ἐπὶ πλέον δαπάνη ἡ κατὰ πρότασιν τοῦ οἰκείου Ὑπουργοῦ πρό τινος ψηφισθεῖσα διὰ τὴν προξενικὴν ὑπηρεσίαν ἐν Παρισίοις, κατὰ τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον, ὅπερ κυρωθὲν ἤδη κατέστη νόμος τοῦ Κράτους. Ὀφείλομεν νὰ δαπανήσωμεν χάριν τοῦ δι’ αὐτοῦ δημιουργηθέντος ἐμμίσθου προξενικοῦ γραφείου 10,000 δρ. περίπου. Τὸ ποσὸν τοῦτο ἐλλείπει ἐκ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἐν τῷ αὐτῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἐγὼ τουλάχιστον μίαν λόγου ἀξίαν οἰκονομίαν ἀνεῦρον, τὴν περικοπὴν δηλαδὴ τῆς ἐξωτερικῆς ἐκείνης δαπάνης, τῆς προωρισμένης δι’ ἱερὸν σκοπὸν, κατὰ 150,000 δραχμῶν. Καὶ ἄλλοτε ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ διαμαρτυρηθῶ, Κύριοι, ἐντόνως κατὰ τῆς τοιαύτης περικοπῆς. Ὀφείλω τὴν διαμαρτυρίαν μου ἐκείνην νὰ ἐπαναλάβω καὶ νῦν. Πρόκειται περὶ κονδυλίου ἱεροῦ, περὶ οὗ δὲν ἔπρεπε, νομίζω, νὰ δώσῃ κἂν ἀφορμὴν ἡ Κυβέρνησις, ἵνα γείνῃ συζήτησις δημοσία. Ἀλλ’ ὅστις, Κύριοι, ἐξ ὑμῶν παρακολουθεῖ τὰ ἐξωτερικὰ πράγματα καὶ ἔχει ἔννοιάν τινα τῆς ἀνεπανορθώτου ζημίας, ἥτις δύναται νὰ προσγείνῃ εἰς τὸ ἔθνος ἡμῶν ἐκ τῆς περὶ ἧς ὁ λόγος περικοπῆς, ὁ τοιοῦτος βεβαίως πᾶν ἄλλο θὰ θεωρήσῃ αὐτὴν ἢ οἰκονομίαν. Καθ’ ὃν χρόνον σπαταλῶμεν ἑκατοστύας χιλιάδων δραχμῶν καὶ ἑκατομμύρια ὅλως διόλου ματαίως· καθ’ ὃν χρόνον ἀναγράφομεν 1,100,000 δραχ. χάριν τοῦ προσωπικοῦ τῶν δημοσίων ἔργων, ἐνῷ δι’ αὐτὰ τὰ δημόσια ἔργα δαπανῶμεν μόλις καὶ μετὰ βίας 1,000,000 δραχμῶν· καθ’ ὃν χρόνον, λέγω, τοιαύτην ἀληθῆ σπατάλην τῶν δημοσίων χρημάτων ποιούμεθα, μόνον ὅπως ἱκανοποιήσωμεν προσωπικὰς καὶ κομματικὰς ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἀξιώσεις, εἶναι ἀκατανόητον, ἵνα μή τι ἄλλο εἴπω, νὰ θέλωμεν ν’ ἀποστερήσωμεν τοὺς ὑπὸ δουλείαν ἀδελφούς μας αὐτοῦ τοῦ μικροῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον δι’ ἡμᾶς μὲν οὐδεμίαν σημασίαν ἔχει, ἀλλὰ δι’ ἐκείνους κέκτηται σπουδαιότητα, καὶ σπουδαιότητα καὶ σημασίαν μεγίστην. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς εἴπω, Κύριοι, ὅτι διὰ τῆς προκειμένης περικοπῆς ἐγκαταλείπεται πᾶσα σχεδὸν ἡ μέση καὶ βόρειος Μακεδονία ἔρμαιον εἰς τὰς διαφόρους ξενικὰς προπαγάνδας, αἵτινες ἐκεῖ ὑπονομεύουσι τὸ ἐκκλησιαστικὸν καὶ ἐθνικὸν ἡμῶν καθεστώς. Ἰδοὺ διατὶ εἶμαι ἐναντίος αὐτῆς τῆς οἰκονομίας, καὶ νομίζω, ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ, ὀρθότερον κρίνουσα τὸ πρᾶγμα, θὰ σπεύσῃ ν’ ἀναγράψῃ τὸ περικοπὲν ποσὸν, διὰ τὸ ὁποῖον ἔστω βεβαία, ὅτι ὄχι μόνον ἡμεῖς, ἀλλὰ καὶ πᾶς Ἕλλην, πονῶν τὸ Γένος καὶ τὴν Ἐκκλησίαν του, θὰ τὴν ἐπικροτήσῃ. Ἐπὶ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης ἡ Κυβέρνησις, ἐμφορουμένη κατ’ ἀρχὰς πνεύματος οἰκονομιῶν, εἶχεν ἀποφασίσει τὴν κατάργησιν τριῶν Πρωτοδικείων καὶ εἶχεν ὑποβάλει μάλιστα καὶ τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν. Κατὰ ταῦτα περιέκοψε καὶ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τὴν δαπάνην τῶν τριῶν Πρωτοδικείων, ἀλλ’ ἔκτοτε διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους αὐτὴ μόνη γινώσκει, ἀπεφάσισε νὰ μεταβάλῃ γνώμην καὶ ν’ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο. Τούτου ὅμως ἕνεκα πρέπει ν’ ἀναγραφῇ νῦν ἡ περικοπεῖσα δαπάνη, ἥτις εἶναι ἡ ἑξῆς:

Ἐν κεφ. Γʹ ἄρθρ. 4, περὶ ἐξόδων διατροφῆς κτλ. ὑποδίκων, εἶχεν ἀναγράψει ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1892 δαπάνην ἐξ 970,000· ἀλλὰ τὸ ποσὸν τοῦτο δὲν ἤρκεσε, πρὸ ὀλίγου δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐζήτησεν ἀναπληρωτικὴν πίστωσιν ἐκ 300 χιλιάδων δραχμῶν. Ἀφοῦ δὲ τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος ποσὸν δὲν ἐπήρκεσε διὰ τὸ 1892, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσῃ νῦν; Ἢ ἐννοεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἐξακολουθήσῃ καὶ ἐν τῷ μέλλοντι τὴν μέχρι τοῦδε τακτικήν, καθ’ ἣν ψηφίζομεν ἐπὶ ἔλαττον δαπάνας, ὅπως ἀκολούθως, ἀπατῶντες ἡμεῖς ἡμᾶς αὐτοὺς, ψηφίζωμεν ἀναπληρωτικὰς καὶ συμπληρωτικὰς πιστώσεις; Εἶναι ἀκριβῶς καὶ τοῦτο ἓν ἐκ τῶν αἰτίων, ὧν ἕνεκεν οὐδέποτε μέχρι τοῦδε ἔσχομεν ἀρτίους προϋπολογισμούς.

§36ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ὀφείλω νὰ σᾶς δώσω μίαν πληροφορίαν. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ θέματος, ὅτε συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον περὶ τῆς ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως τῶν 300,000 δραχμῶν, προεκλήθην ὑπὸ τοῦ ἐξ Ἄρτης κυρίου Βουλευτοῦ καὶ ἔδωκα τὰς ἀναγκαίας ἐξηγήσεις· ἐπαναλαμβάνω δὲ καὶ νῦν, ὅτι ἐκ μόνης τῆς πιστώσεως, τῆς ἀφορώσης εἰς τὸν ἄρτον τῶν ἐν ταῖς φυλακαῖς κρατουμένων, ἔχομεν βεβαιωμένον πλεόνασμα, ἐκ συγκρίσει πρὸς τὰς δαπάνας τοῦ 1892, ἐξ 85,000 δραχμῶν, ἔχομεν ἐπίσης βεβαιωμένην οἰκονομίαν ἐκ τῶν δαπανωμένων ὑπὲρ τῶν φυλακισμένων φαρμάκων, χορηγουμένων νῦν ὑπὸ τοῦ στρατιωτικοῦ φαρμακείου, ποσότητος ὑπερβαινούσης τὰς 20,000. Ἔχομεν ἀκόμη καὶ ἐξ ἄλλων δαπανῶν, ἀναγομένων εἰς τὸ αὐτὸ κεφάλαιον, οἰκονομίαν 50 ἢ 60 χιλιάδων δραχ. Μετὰ τὰς πραγματοποιηθείσας μέχρι σήμερον οἰκονομίας διατελῶ πεπεισμένος, ἐφ’ ὅσον δύναταί τις νὰ προβλέψῃ περὶ τοῦ μέλλοντος, ὅτι ἡ πίστωσις τῶν 970,000 δραχμῶν, ἡ ἀναγεγραμμένη ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1893, θέλει ἐπαρκέσει.

§37ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ ὀφείλω νὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν ὅ,τι εἶναι ἤδη γνωστὸν εἰς τὴν Βουλήν. Μέχρι τοῦδε εἶναι γνωστὸν εἰς ἡμᾶς, ὅτι ἐζητήσατε διὰ τοῦ 1892 τακτικὴν πίστωσιν ἐξ 970,000 δραχμῶν, ἀκολούθως δὲ, μὴ θεωρηθείσης ταύτης ἐπαρκοῦς, ἐζητήσατε ἀναπληρωτικὴν πίστωσιν ἐκ 300,000. Καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει δὲ, ὅτι θὰ πραγματοποιήσητε οἰκονομίας, ὡς ἐλπίζετε, καὶ πάλιν πρέπει ν’ ἀποδεχθῶμεν, νομίζω, διαφορὰν ἐπὶ πλέον τοῦ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγραφομένου ποσοῦ ἐκ 200,000. Μεταβαίνω εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ ὁποίου δὲν ὑπάρχει τὸ παράπαν ἀναγεγραμμένη πολὺ σπουδαιοτέρα δαπάνη, δαπάνη, τὴν ὁποίαν ἀφεύκτως θέλει ὑποστῆ τὸ Δημόσιον κατὰ τὸ τρέχον ἔτος. Ἡ δαπάνη αὕτη ἀφορᾷ εἰς τοὺς σιδηροδρόμους Πειραιῶς– Λαρίσσης, Διακοφτοῦ–Καλαβρύτων, εἰς τὸ μέγαρον τοῦ Διαδόχου, κλπ.

§38ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἔχομεν ἐκτάκτους πιστώσεις;

§39ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κακῶς, κατ’ ἐμὲ, ἐζητήσατε καὶ ἐλάβετε ἐκτάκτους πιστώσεις δι’ ἔργα, ἅτινα, συνῳδὰ πρὸς τὸν λογιστικὸν ἡμῶν νόμον, οὐδένα φέρουσι πλέον ἔκτακτον χαρακτῆρα. Ἔκτακτοι πιστώσεις πρέπει νὰ ζητῶνται καὶ χορηγῶνται μόνον δι’ ἀνάγκας ἀπροβλέπτους. Οὕτως, ἐὰν ἐν μέσῳ τοῦ ἔτους, ἤτοι μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ σχετικοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐκραγῇ πόλεμος, ἢ συμβῇ που σεισμὸς καταστρεπτικός, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀναγκασθῇ νὰ ἐπέλθῃ ἐπίκουρος εἰς τοὺς παθόντας ἐξ αὐτοῦ, τότε πρόκειται βεβαίως περὶ ἀνάγκης ἀπροβλέπτου, δι’ ἣν πρέπει νὰ ζητηθῇ καὶ δοθῇ ἔκτακτος πίστωσις. Ἀλλ’ εἶναι νῦν ἀπρόβλεπτος ἡ κατασκευὴ τῶν σιδηροδρόμων Πειραιῶς–Λαρίσσης, Διακοφτοῦ–Καλαβρύτων καὶ τοῦ μεγάρου τοῦ Διαδόχου; Εἶναι ἀπρόβλεπτος καὶ ἡ ἐπισκευὴ τοῦ Βουλευτηρίου, δι’ ἣν, ὡς ἀνέγραψε σήμερον ἐφημερίς τις, ἀνετέθη εἰς τὸν ἀλλοδαπὸν μηχανικὸν κ. Schneider, ἵνα συντάξῃ τὸ σχέδιον καὶ τὸν σχετικὸν προϋπολογισμόν; Ἡ δαπάνη ἰδίᾳ τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης, διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ὁποίου πρὸ πολλοῦ ἤδη ἐδανείσθημεν τὰ ἀναγκαῖα χρήματα, παρασχόντες αὐτὸν ὑπέγγυον εἰς τοὺς πιστωτάς μας, εἶναι πλέον τακτική, τακτικωτάτη, ὡς τοιαύτη δυναμένη καὶ ὀφείλουσα ν’ ἀναγραφῇ, κατὰ τὸν λογιστικὸν νόμον, ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἀφοῦ μάλιστα καὶ αὐτὸς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὡμολόγησεν ἤδη, ὅτι τὰ ἐκ τοῦ δανείου τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης εἰσπραχθέντα χρήματα διετέθησαν ὑπὲρ ἄλλων ἀναγκῶν τοῦ Κράτους, διαψεύδων ἐν τούτῳ τὸν Γενικὸν Διευθυντὴν τοῦ Δημοσίου Λογιστικοῦ τοῦ Κράτους, ὅστις πρό τινος χρόνου ἐνυπογράφως μᾶς διεβεβαίου, ὅτι ἐκ τοῦ πραγματοποιηθέντος μέρους τοῦ δανείου τὸ μὴ δαπανηθὲν ἀκόμη ὑπὲρ τοῦ σιδηροδρόμου αὐτοῦ εἶναι κατατεθειμένον εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον εἰς διαταγὴν ἐν ὄψει τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης.

§40Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ εἶπον τοιαῦτα;

§41ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τί ἄλλο λοιπὸν εἴπετε, ὅτε, ἀπαντῶν εἰς τὴν περὶ τοῦ σιδηροδρόμου τούτου ἐπερώτησίν μου, ὡμολογήσατε, ὅτι, ἐπειδὴ τὰ δι’ αὐτὸν δανεισθέντα χρήματα διετέθησαν εἰς ἄλλας ἀνάγκας τοῦ Κράτους, σκέπτεσθε νῦν νὰ προσφύγητε εἰς τὸν συνδυασμὸν ἐκεῖνον, ὃν ἡμεῖς ἄλλοτε ὑπεδείξαμεν, καὶ καθ’ ὃν θὰ ἐξεδίδετε τὴν κατασκευὴν καὶ ἐκμετάλλευσιν τοῦ σιδηροδρόμου εἰς ἑταιρίαν, ἡ ὁποία θὰ ἀνελάμβανε δι’ ἰδίων κεφαλαίων ν’ ἀποπερατώσῃ τὸ ἔργον;

§42ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ κατὰ τὴν εἰσήγησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι ἀνεγράφησαν οἱ τόκοι τοῦ κεφαλαίου διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης, διότι ἐδαπανήθησαν τὰ χρήματα εἰς ἄλλας ἀνάγκας.

§43Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι σύμφωνον πρὸς ὅ,τι λέγει ὁ ἀγορεύων.

§44ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Συμφωνότατον ὡς πρὸς τὸ πρῶτον ζήτημα, ὡς πρὸς τὸ ὅτι δηλαδὴ ὑμεῖς ἐδηλώσατε ἤδη, ὅτι τὸ δάνειον τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης κατὰ τὸ πλεῖστον διετέθη εἰς ἄλλας ἀνάγκας τοῦ Κράτους. Ὡς πρὸς τὸ ἄλλο ζήτημα, τὸ ἀφορῶν εἰς τὸν συνδυασμὸν, δι’ οὗ θὰ ἐξεδίδετο εἰς ἑταιρίαν, δυναμένην νὰ καταβάλῃ τὰ πρὸς ἀποπεράτωσιν τοῦ ἔργου ἀπαιτούμενα κεφάλαια, ἡ κατασκευὴ καὶ ἐκμετάλλευσις, περὶ τούτου εἶναι τόσον κατηγορηματικαὶ αἱ δηλώσεις σας, ὥστε δὲν πιστεύω ν’ ἀναιρέσητε νῦν αὐτὰς, ἐκτὸς ἐὰν θελήσητε οὕτω νὰ συγκαλύψητε τὴν πλήρη ἀποτυχίαν σας, μεθ’ ὅλας τὰς μέχρι τοῦδε προσπαθείας σας, ὅπως ἐξεύρητε κεφαλαιούχους, ἑτοίμους ν’ ἀποδεχθῶσι τὸν συνδυασμόν σας. Ἀλλ’ ἀφοῦ οὕτω δὲν κατωρθώθη ὁ ἐπιδιωχθεὶς συνδυασμὸς, διατὶ νὰ μὴ ἀναγραφῇ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἡ δαπάνη τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης;

§45ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὥστε ν’ ἀποκλείσωμεν πάντα συνδυασμὸν μελετώμενον;

§46ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἄπαγε· ἡ ἀναγραφὴ τῆς δαπάνης οὐδόλως ἀποκλείει τὸν συνδυασμόν. Τοὐναντίον μάλιστα ἐὰν κατωρθοῦτε αὐτὸν ἐν τῷ μεταξὺ, θὰ εἴχετε νὰ ἐπιδείξητε οὕτω πολλοῦ λόγου ἀξίαν οἰκονομίαν ἐν τῇ ἐκτελέσει τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§47Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Περὶ τίνος ὁμιλεῖτε; Ἂν ἐλέγετε, ὅτι ἐγένετο ἡ δαπάνη αὕτη ἄνευ πιστώσεως, θὰ εἶχεν ἔννοιαν τὸ λεγόμενον, καίτοι δὲν ἔχει οὕτως, ἀφοῦ ὑπῆρχον πιστώσεις· ἂν ὅμως λέγητε, ὅτι ὑπάρχει εἰδικὸν ταμεῖον τῶν χρημάτων τῶν εἰσπραχθέντων ἐκ τοῦ δανείου τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης, τοῦτο βεβαίως δὲν ἔχει παρ’ ἡμῖν ὅπως τὸ παριστᾶτε. Διότι παρ’ ἡμῖν ὁ προϋπολογισμὸς εἶναι ἑνιαῖος, καὶ τὰ εἰσπραττόμενα χρήματα δὲν διακρίνονται ἐπὶ τῇ δαπάνῃ κατ’ εἰδικοὺς προορισμούς. Εὐθὺς, ὡς εἴχομεν πιστώσεις, ἐπληρόνομεν κατὰ τὰς πιστώσεις ἐξ οἱωνδήποτε χρημάτων, ἀφοῦ τὰ χρήματα δὲν διακρίνονται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, οὐδ’ ἐν τῷ ταμείῳ. Ἐκ τῆς παραγνωρίσεως τούτου προέρχεται ὅλη αὕτη ἡ σύγχυσις. Ἀρκεῖ ἡ ἀπόδειξις, ὅτι ἐκ τῶν χρημάτων τῶν ἐν τῷ ταμείῳ ἐγένετό τις πληρωμὴ συνεπείᾳ πιστώσεων, καὶ παρέπεται, ὅτι ἡ πληρωμὴ ἐγένετο ἐν τάξει.

§48ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Πλὴν τίνα σχέσιν ἔχουσιν ὅλα ταῦτα, κ. Πρωθυπουργὲ, πρὸς ὅσα ἐγὼ εἶπον; Μήπως ἐγὼ ἢ ἄλλος τις ἰσχυρίσθη ποτὲ, ὅτι ἔπρεπε τὰ χρήματα, τὰ εἰσπραχθέντα ἐκ τοῦ δανείου τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης, νὰ μένωσιν αὐτούσια ἐν τῷ δημοσίῳ ταμείῳ καὶ νὰ διακρίνωνται τῶν ἄλλων χρημάτων ἐν αὐτῷ; Μάτην προσπαθεῖτε νὰ ὑπεκφύγητε τὸ κύριον ζήτημα, κατὰ τὴν συνήθη τακτικήν σας. Τὸ κύριον ζήτημα εἶναι τὸ ἑξῆς: Τὰ εἰσπραχθέντα ἐκ τοῦ δανείου τοῦ σιδηροδρόμου χρήματα ἐδαπανήσατε, ὡς ὁ ἴδιος ὡμολογήσατε, εἰς ἄλλας ἀνάγκας τοῦ Κράτους. Τώρα λοιπὸν δὲν τὰ ἔχετε, ἵνα τὰ δαπανήσητε διὰ τὸν σιδηρόδρομον. Καὶ ὅμως ἡ κατασκευὴ τοῦ σιδηροδρόμου ὀφείλει νὰ ἐξακολουθήσῃ ἀνενδότως, ἀπαιτοῦσα δαπάνην, τακτικὴν πλέον διὰ τὸν προϋπολογισμὸν, καὶ ὄχι ἔκτακτον, ἤτοι ἀπρόβλεπτον, ἐφ’ ὅσον διαρκεῖ ἡ κατασκευὴ, δαπάνην ἀνερχομένην ἐτησίως εἰς 12,000,000 τοὐλάχιστον. Ἐνῷ δ’ ἐγὼ σᾶς ἐρωτῶ, διατὶ δὲν ἀναγράφετε τὴν δαπάνην ταύτην τὴν τακτικὴν, τακτικωτάτην πλέον, κατὰ τὸν λογιστικὸν ἡμῶν νόμον, ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, σεῖς μοὶ ἀπαντᾶτε ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς παρ’ ἡμῖν εἶναι ἑνιαῖος, καὶ ὅτι τὰ χρήματα δὲν διακρίνονται οὔτε ἐν τῷ προϋπολογισμῷ οὔτε ἐν τῷ ταμείῳ. Καὶ νομίζετε, ὅτι οὕτω πως ἐδικαιολογήσατε τὴν προφανῆ ὑφ’ ὑμῶν ἀθέτησιν τοῦ λογιστικοῦ νόμου; Νομίζετε ὅτι συνεκαλύψατε τὸ χαῖνον ἔλλειμμα τῶν 12,000,000, ὅπερ ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην ἐνέχει ὁ προϋπολογισμὸς, ἀφοῦ δι’ αὐτοῦ οὐδεμία πρόβλεψις γίνεται περὶ τῆς προκειμένης δαπάνης; Καὶ δὲν εἶναι ν’ ἀνησυχῶμεν, Κύριοι, ἐπὶ τῷ τοιούτῳ ἐλλείμματι, ὅταν γινώσκωμεν, ὅτι, ἂν ἐλλείψει χρημάτων ἀνασταλῶσιν αἱ ἐργασίαι τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης, κινδυνεύομεν νὰ χαρακτηρισθῶμεν πλέον ὡς δόλιοι χρεωκόποι; Ἰδοὺ διατί, κ. Πρωθυπουργέ, ὀφείλετε νὰ μᾶς καθησυχάσητε δηλοῦντες κατηγορηματικῶς εἰς τὴν Βουλὴν, πόθεν θὰ καλύψητε τὸ ἔλλειμμα αὐτό.

§49Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀγνοεῖτε, ὅτι ὑπάρχουσιν ὁμολογίαι, μὴ διατεθειμέναι ἐκ τοῦ δανείου τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης;

§50ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀλλ’ αὐτὰς δὲν ἠδυνήθητε νὰ διαθέσητε μέχρι τοῦδε, ἐκτὸς ἂν ἐννοῆτε ὡς διάθεσιν αὐτῶν τὴν ἐνεχυρίασιν πρὸς 40% ἐπὶ τῆς ὀνοματικῆς των ἀξίας!

§51Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐνῷ οὐδὲν γινώσκετε περὶ τῶν ὁμολογιῶν, δίδετε ὑμεῖς πρὸς ἐμὲ πληροφορίας περὶ αὐτῶν.

§52ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Περὶ τῶν ὁμολογιῶν τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης γινώσκω ὅ,τι ὅλος ὁ κόσμος γινώσκει, ὅτι δηλαδὴ μέγα μέρος αὐτῶν ἔχετε ἤδη ἐνεχυριάσει εἰς ἣν τιμὴν ἀνέφερον, καθ’ ἃ μαρτυροῦσιν αἱ ἐν τῇ ἐπισήμῳ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως» δημοσιευθεῖσαι συμβάσεις περὶ τῶν τελευταίων προσωρινῶν δανείων, ὅτι δὲ ἀδύνατον νὰ διαθέσητε αὐτὰς πλέον, ἀφοῦ ἐλάβετε παρὰ τῆς Βουλῆς ἤδη τὴν ἄδειαν νὰ συνομολογήσητε ἕτερον δάνειον πρὸς 8% καὶ ὑπὸ ὅρους πολὺ ἐπωφελεστέρους διὰ τοὺς δανειστάς, διότι δύνασθε νὰ παραχωρήσητε εἰς τούτους καὶ τὴν διαχείρισιν ὡρισμένων προσόδων τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ μήπως κατωρθώσατε ἤδη νὰ συνομολογήσητε τὸ νέον τοῦτο δάνειον, ὅπως ἐξ αὐτοῦ τοὐλάχιστον καλύψητε τὸ ἔλλειμμα τῶν 12,000,000; Καὶ αἱ πρὸς τοῦτο προσπάθειαί σας ἀπέτυχον μέχρι τοῦδε, ὡς ἀπέτυχον καὶ αἱ προσπάθειαί σας περὶ πραγματοποιήσεως τοῦ συνδυασμοῦ ἐκείνου, δι’ οὗ τὸ Κράτος θ’ ἀπηλλάττετο τῆς περαιτέρω δαπάνης διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης.

§53Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅ,τι δύναμαι νὰ βεβαιώσω ἐγώ, εἶναι, ὅτι δὲν ἔχετε πληροφορίας ἀκριβεῖς.

§54ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀλλὰ τὰ πράγματα αὐτὰ δυστυχῶς ἀντιβεβαιοῦσιν, ὅτι ἐξ ἤδη μῆνας μάτην ἐκρούσατε πᾶσαν θύραν καὶ πρὸς συνομολόγησιν δανείου καὶ πρὸς πραγματοποίησιν τοῦ μελετηθέντος συνδυασμοῦ διὰ τὸν σιδηρόδρομον. Καθ’ ὃν δὲ χρόνον βλέπομεν τὴν δημοσίαν ἡμῶν πίστιν ἐκπίπτουσαν ὁσημέραι, ὡς μαρτυροῦσι τὰ χρεώγραφα καὶ τὸ πιστωτικὸν ἡμῶν νόμισμα, βεβαίως πολὺ ὀλιγωτέρας ἐλπίδας δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ὅτι θὰ κατορθώσωμεν νῦν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μέχρι τοῦδε ἀπεδείχθη ἀκατόρθωτον. Οὕτω δὲ, Κύριοι, μένει ἀκέραιον τὸ ἔλλειμμα τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἐκ 12,000,000 διὰ τὸν σιδηρόδρομον Πειραιῶς–Λαρίσσης. Τὸ ἔλλειμμα αὐτὸ θ’ αὐξήσῃ κατὰ 500,000 ἔτι ἐκ τῆς δαπάνης τῆς ἀπαιτουμένης διὰ τὸ μέγαρον τοῦ Διαδόχου, διὰ τὴν συντέλεσιν τοῦ σιδηροδρόμου Διακοφτοῦ Καλαβρύτων καὶ διὰ τὴν ἐπισκευὴν τοῦ Βουλευτηρίου. Μεταβαίνω νῦν εἰς τὸν εἰδικὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν. Ἐν τῇ εἰσηγητικῇ αὐτοῦ ἐκθέσει ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς γράφει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἕνεκα τῆς μὴ ἐγκαίρου ἐκδόσεως τῶν χρηματικῶν ἐνταλμάτων ἰδίως τῶν δικαιούχων ἐκ τοῦ πρώην ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, καθυστεροῦνται ἀρκετὰ ποσὰ εἴς τε δημοδιδασκάλους, ἰδιοκτήτας σχολείων καὶ ἄλλους, διὰ μισθοὺς, ἐνοίκια κλπ., ὡς ἐπίσης καθυστεροῦνται, διὰ τοὺς ἐν τοῖς ἄρθρ. 13 καὶ 14 τοῦ κεφαλ. 3 ἐκτεθέντας ἀνωτέρω λόγους, μισθοὶ ἑλληνοδιδασκάλων, ἐνοίκια ἑλλην. σχολείων, μισθοὶ ὑπηρετῶν κλπ. καὶ καθυστερούμεναι ἀμοιβαὶ ὑπαλλήλων τῆς ἀρχαιολογικῆς ὑπηρεσίας καὶ διάφορα σχετικὰ αὐτῆς ἔξοδα. Πρὸς τοῦτο, συμφώνως μὲ τοὺς ἐπισυνημμένους καταλόγους τῶν δικαιούχων ἐκ κεκλεισμένων χρήσεων προσεθέσαμεν ἐν κεφαλαίῳ Εʹ δραχ. 364,934,70.» Μάτην, Κύριοι, ἀνεζήτησα τὸ Εʹ τοῦτο κεφάλαιον ἐν τῷ εἰδικῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν προϋπολογισμῷ. Καθ’ ἃς ὑπονοίας ἐξεδήλωσα ἐπ’ ἄλλῃ εὐκαιρίᾳ, ὡς φαίνεται, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, θέλων νὰ ἀποκαταστήσῃ οὕτω τὸ ἰσοζύγιον, διέγραψεν αὐθαιρέτως καὶ τὴν πίστωσιν ταύτην, ἐν ἀγνοίᾳ ἴσως τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ. Ὅτε δ’ ἐγὼ ἐπέστησα εἰς τοῦτο τὴν προσοχήν του, ἀπήντησεν ὅτι προέβη εἰς τὴν τοιαύτην διαγραφήν, διότι ἡ αἰτουμένη πίστωσις δὲν εἶχεν ἐκκαθαρισθῆ καὶ δὲν ἦτο ἀποχρώντως δεδικαιολογημένη. Ἂν καὶ ἄπορον μοὶ ἐφάνη τότε, πῶς ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ἀνέγραψε πίστωσιν ὑπὸ ἰδιαίτερον κεφάλαιον τοῦ προϋπολογισμοῦ του ἀνεκκαθάριστον καὶ μὴ δεδικαιολογημένην, οὐδὲν ἧττον ἔσπευσα νὰ ζητήσω δι’ ἐπερωτήσεώς μου πληροφορίας περὶ τοῦ πράγματος, ἐκ τῆς ἐπισήμου δὲ ἀπαντήσεως, τῆς ὑποβληθείσης ἤδη εἰς τὴν Βουλήν, ἔγεινε γνωστόν, ὅτι ἐκ τῶν 364,934 δρ. εἶχον ἐκκαθαρισθῆ καὶ δικαιολογηθῆ αἱ 301,177, αἵτινες ὡς τοιαῦται ὤφειλον ν’ ἀναγραφῶσιν ὑπὸ τὸ Εʹ κεφάλαιον τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου, μὴ ἀναγραφεῖσαι δὲ, ἐμφαίνουσι νῦν ἔλλειμμα ἴσου ποσοῦ. Ἐν τῷ αὐτῷ Ὑπουργείῳ ὁ προϊστάμενος αὐτοῦ ἐδήλωσεν ἤδη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅτι ἔχει ἀνάγκην ἔτι 30,940 δρ. (Ἴδ. ἔκθ. πλειονοψηφ. ἐπιτρ. προϋπολ. σελ. 12). Ὡς πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἔχω ἐν πρώτοις νὰ ἀπευθύνω ἀπορίας τινὰς πρὸς τὸν προϊστάμενον αὐτοῦ, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ του. Ὁ κ. Ὑπουργὸς μᾶς διαβεβαιοῖ ὅτι ἀπὸ τῆς 1 τοῦ νέου ἔτους καταργοῦνται τὰ ἐπιμίσθια τῶν στρατιωτικῶν καθηγητῶν τῶν στρατιωτικῶν σχολείων. Ἐρωτῶ αὐτὸν, εἶναι τοῦτο ἀληθές;

§55ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Μάλιστα.

§56ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀλλὰ τότε διατὶ μόλις πρὸ 10 ἡμερῶν ἀπηυθύνατε διαταγὴν πρὸς τὴν Διοίκησιν τοῦ Σχολείου βολῆς, δι’ ἧς ἀνακοινοῦτε εἰς αὐτὴν, ὅτι ἀπὸ τῆς 1 Φεβρουαρίου τρ. ἔ. διορίζονται ὡρισμένοι στρατιωτικοὶ καθηγηταὶ ἐν αὐτῇ μὲ ἐπιμίσθιον; Ἰδού, ἔχω ἐνταῦθα ἀντίγραφον ἀκριβὲς τῆς σχετικῆς διαταγῆς σας· ἐρωτῶ δὲ νῦν ὑμᾶς, ἀφοῦ δὲν ἀναγράφετε τὴν σχετικὴν πίστωσιν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, πόθεν θὰ πληρώσητε αὐτά; Ἐκ τοῦ ἰδιαιτέρου βαλαντίου σας βεβαίως ὄχι, ἀλλὰ δι’ ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως βραδύτερον, δι’ ἧς θὰ ζητήσητε νὰ καλύψητε προφανὲς ἔλλειμμα τοῦ προϋπολογισμοῦ σας. Προτείνετε εἶτα τὴν κατάργησιν τῶν στρατιωτικῶν μουσικῶν, πλὴν μιᾶς, καὶ ὑπολογίζετε ἐντεῦθεν ἀξίαν λόγου οἰκονομίαν· ἀλλ’ οἱ μουσικοὶ ἀκόμη δὲν ἀπελύθησαν, ἄγνωστον δὲ ἐὰν μέχρι τέλους τοῦ μηνὸς ἀπολυθῶσι.

§57ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Οἱ μουσικοὶ δὲν δύνανται ν’ ἀπολυθῶσιν, οὔτε τὰ ἐπιμίσθια ν’ ἀφαιρεθῶσιν, ἐὰν δὲν ψηφισθῶσιν οἱ σχετικοὶ νόμοι.

§58ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐν τούτοις πρό τινων ἡμερῶν εἴχετε ἄλλην γνώμην, ὅτε ὁ κ. Ζυγομαλᾶς σᾶς εἶχεν ἐρωτήσει περὶ τούτου. Ὁπωσδήποτε ὅμως, ἀφοῦ οἱ μουσικοὶ πάντες θὰ διατηρηθῶσιν ἐπὶ ἕνα μῆνα ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, θ’ ἀπαιτήσωσι δαπάνην, ἥτις δὲν προβλέπεται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, καὶ ἥτις θ’ ἀφήσῃ ἔλλειμμα τοὐλάχιστον 10,000.

§59ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἐὰν ἀναγνώσητε τὸν προϋπολογισμὸν, θὰ ἴδητε, ὅτι ὑπάρχουσιν, ἕνεκα κενῶν θέσεων, ποσὰ διαθέσιμα.

§60ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Θὰ σᾶς ἀποδείξω βραδύτερον, ὁπόσον ἀνυπόστατος εἶναι ὁ ἰσχυρισμός σας οὗτος. Νῦν ἐξακολουθῶ τὰς ἀπορίας μου. Καταργεῖτε θέσεις ἱερέων στρατιωτικῶν, καὶ νομίζετε, ὅτι κάμνετε οἰκονομίαν μεγάλην.

§61ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Κάμνομεν μεγίστην οἰκονομίαν.

§62ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀλλὰ συγχρόνως καθιεροῦτε τὴν ἀνάθεσιν τῶν θρησκευτικῶν καθηκόντων εἰς τοὺς ἑκασταχοῦ ἱερεῖς, ὅπου ὑπάρχουσι φρουραί. Ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὁπόσαι αἱ φρουραὶ τοῦ Κράτους, ὄχι μόνον ἐν ταῖς πόλεσιν, ἀλλὰ καὶ ἐν ταῖς κωμοπόλεσι καὶ ἐν τοῖς χωρίοις, ὡς παρὰ τὴν ὁροθετικὴν γραμμήν...

§63ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἐὰν ἀναγνώσητε τὸ νομοσχέδιον περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, θὰ ἴδητε πάντα ταῦτα.

§64ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὸ ἔχω ἀναγνώσει ἤδη, καὶ σᾶς λέγω, ὅτι κατὰ τὸ νομοσχέδιον περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, οἱ μὲν ἐν ταῖς πόλεσιν ἱερεῖς θὰ λαμβάνωσι 30 δραχμὰς μηνιαίως, οἱ δ’ ἐν ταῖς κωμοπόλεσιν 25· ὅταν δὲ κάμητε ὑπολογισμόν, θὰ ἴδητε, ὅτι οὕτω πως θὰ δαπανήσητε περισσότερα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα νομίζετε ὅτι οἰκονομεῖτε διὰ τῆς καταργήσεως τῶν στρατιωτικῶν ἱερέων. Προκειμένου περὶ τοῦ Σχολείου βολῆς, τοῦτο μεταῤῥυθμίζεται νῦν ἐπὶ εὐρυτέρων βάσεων, καὶ ὑπολογίζετε διὰ τοῦτο αὔξησιν κατὰ 20,000 δραχ. Ἀλλ’ ἐγὼ ἀμφιβάλλω, ἐὰν ἡ αὔξησις αὕτη τῆς δαπάνης θὰ ἐπαρκέσῃ διὰ μόνην τὴν ἐγκατάστασιν τοῦ Σχολείου. Ἐκ τοῦ μισθοῦ τῶν ἀξιωματικῶν, τῶν διορισθησομένων εἰς τὴν ἀστυνομικὴν ὑπηρεσίαν, ὑπολογίζει ὁ μὲν τμηματάρχης τοῦ στρατιωτικοῦ Λογιστηρίου οἰκονομίαν δρ. 255,600, ὁ δὲ Γενικὸς Διευθυντὴς τοῦ Δημοσίου Λογιστικοῦ 292,880 δρ. Τώρα ἀγνοῶ καὶ ἐγώ, ἐὰν ὁ ἰδικός σας τμηματάρχης, κ. Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, ἢ ὁ ἰδικός σας «Γενικὸς Διευθυντὴς τοῦ Δημοσίου Λογιστοῦ», κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ἔχῃ δίκαιον. Παρακαλῶ νὰ συνεννοηθῆτε πρὸς ἀλλήλους, καὶ νὰ μᾶς εἴπητε, τίς εὕρηται ἐν τῇ ἀληθείᾳ. Ἐγὼ ὅμως νομίζω, ὅτι, καθ’ ὃν χρόνον ἀκόμη δὲν ἐτέθη εἰς ἐνέργειαν ὁ σχετικὸς νόμος, καθ’ ὃν χρόνον εἶναι βέβαιον, ὅτι, ἂν ὄχι πάντα, τὰ πλεῖστα ὅμως τῶν δημοτικῶν συμβουλίων τοῦ Κράτους δὲν ἔχουσι ψηφίσει τὴν σχετικὴν πίστωσιν διὰ τὴν εἰσφορὰν ὑπὲρ τῆς Διοικητικῆς Ἀστυνομίας, δὲν πρέπει νὰ ὑπολογίζωμεν, ὅτι θὰ ἐπέλθῃ οἰκονομία, διότι θὰ διαθέσωμεν τοὺς ἀπαιτουμένους ἀξιωματικοὺς εἰς τὴν ἀστυνομίαν. Εἶπον προχθές, καὶ ἐπαναλαμβάνω καὶ νῦν, ὅτι οἱ πλεῖστοι τῶν δήμων μας δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ διαθέσωσιν αὐτὴν τὴν δαπάνην, ὅτι οἱ πλεῖστοι τῶν δήμων μας δὲν ἐψήφισαν τὴν σχετικὴν δαπάνην ἐν τοῖς προϋπολογισμοῖς αὐτῶν. Καθ’ ὃν χρόνον λοιπὸν δὲν ἔχετε αὐτὴν τὴν βεβαιότητα, δὲν ἐννοῶ, πῶς ὑπολογίζετε, ὅτι θὰ οἰκονομήσητε 255 ἢ 292 χιλιάδας δραχμῶν. Ἐλπίζετε οἰκονομίαν ἕνεκα τῆς ἐλαττώσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν πεζῶν χωροφυλάκων ἐκ δρ. 70,000· ἀλλὰ κατὰ τὸν νέον ὀργανισμόν, τοῦ ὁποίου τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον ὑπεβάλετε ἤδη εἰς τὴν Βουλήν, ὄχι μόνον ἐλάττωσις δὲν ἐπέρχεται, ἀλλὰ καὶ αὔξησις προτείνεται· διότι οἱ κληρωτοί, οἱ ἐκ τοῦ πεζικοῦ μετατιθέμενοι εἰς τὴν χωροφυλακήν, ἐνῷ μέχρι τοῦδε ἀνήρχοντο εἰς 2,200, εἰς τὸ μέλλον θ’ ἀνέλθωσιν εἰς 2,940, οὕτω δὲ θὰ ἔχωμεν ἐπὶ πλέον πεζοὺς χωροφύλακας 740. Ἐγὼ τοὐλάχιστον ἀπορῶ, πῶς ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἐπήρχετο οἰκονομία.

§65ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Θὰ ἐλαττώσωμεν τὸ κεφάλαιον τοῦ πεζικοῦ, καὶ θ’ αὐξήσωμεν τὸ τῆς χωροφυλακῆς.

§66ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀλλ’ ἀφοῦ, ὡς ὁμολογεῖτε καὶ ὑμεῖς, αὐξάνετε τὸ κεφάλαιον τῆς χωροφυλακῆς, δὲν ἐννοῶ, πῶς ἀναγράφετε ἐν τούτοις οἰκονομίαν ἐν αὐτῷ ἐξ 70,000 δρ. Προκειμένου περὶ τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, παρατηρῶ ὅτι δὲν ἀναγράφονται ἀκριβῶς τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα πληρόνονται τὴν σήμερον διὰ τοὺς κατέχοντας τὰς σχετικὰς θέσεις...

§67ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Εἶπον ὅτι θὰ διορθωθῶσι ταῦτα.

§68ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀλλ’ εὑρισκόμεθα ἤδη ἐν αὐτῇ τῇ χρήσει τοῦ 1893, καὶ ἀκόμη δὲν διωρθώθησαν... Ἐν τῷ τμήματι τοῦ πεζικοῦ ἀναγράφεται μισθὸς ταγματάρχου διὰ τὴν θέσιν τοῦ τμηματάρχου. Ἐν τούτοις τὴν σήμερον ἔχομεν ἐν τῇ θέσει ταύτῃ ἕνα ἀντισυνταγματάρχην καὶ ἕνα συνταγματάρχην· διότι εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν ἔχει τοποθετηθῆ ὁ νῦν εἰς τὴν διοίκησιν τῆς Σχολῆς τῶν ὑπαξιωματικῶν ἀπεσπασμένος συνταγματάρχης κ. Βασιλειάδης, κατέχει δ’ αὐτὴν ὁ ἀντισυνταγματάρχης κ. Γκολφινόπουλος. Ἐν τῷ τμήματι τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, ἀντὶ τοῦ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναφερομένου ταγματάρχου, μὲ μισθὸν δρ. 420 κατὰ μῆνα, ἔχομεν νῦν ἕνα συνταγματάρχην μὲ μισθὸν δρ. 550 καὶ ἕνα μοίραρχον μὲ μισθὸν 310. Ἐν τῷ τμήματι τοῦ πυροβολικοῦ ἀναγράφεται μισθὸς ταγματάρχου πρὸς 440 δρ. κατὰ μῆνα, καὶ ὑπηρετεῖ ἀντισυνταγματάρχης, λαμβάνων μισθὸν δρ. 480. Ἐπίσης ἐν τῷ τμήματι τοῦ μηχανικοῦ ἀναγράφεται μισθὸς ταγματάρχου πρὸς δρ. 440, καὶ ὑπάρχει ἀντισυνταγματάρχης μὲ μισθὸν δρ. 480. Ἐν τῷ τμήματι τῶν προμηθειῶν ἀναγράφεται μισθὸς ταγματάρχου μὲ μισθὸν δρ. 410, ἐνῷ ὑπηρετεῖ ἀντισυνταγματάρχης μὲ μισθὸν δρ. 450. Αὐταὶ εἶναι αἱ εἰκονικότητες τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§69ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἀλλὰ δὲν ἀνεφέρατε τὰς ἄλλας θέσεις, ἐκ τῶν ὁποίων ἀναπληροῦνται τὰ ποσὰ ταῦτα.

§70ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Θ’ ἀποδείξω, κ. Ὑπουργὲ, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου σας, ὅτι καὶ ἡ δαπάνη, ἡ δῆθεν πλεονάζουσα ἐκ τῶν κενῶν θέσεων, εἶναι εἰκονική. Νῦν ὑποδεικνύω τὰς ἐπὶ ἔλαττον ἀναγραφομένας δαπάνας τοῦ Ὑπουργείου σας, ἐφ’ ὧν οὐδεμία, ἔλλογος τοὐλάχιστον, ἀντίῤῥησις δύναται νὰ ἐγερθῇ. Ἐν κεφ. Βʹ τοῦ προϋπολογισμοῦ σας ἀναγράφεται δαπάνη διὰ 3 συνταγματάρχας τοῦ μηχανικοῦ, ἐνῷ μισθοδοτοῦνται 4 τοιοῦτοι.

§71ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Περιλαμβάνετε καὶ τὸν ἐκ τῆς διαθεσιμότητητος ἀνακληθέντα κ. Σέχον μετὰ τὴν σύνταξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ;

§72ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Βεβαίως. Νομίζω δὲ, ὅτι καὶ ὑμεῖς ἔπρεπε νὰ τὸν συμπεριλάβητε, ἀφοῦ ἐγινώσκετε, ὅτι διετέλει ἐν ἀδείᾳ, ἥτις θὰ ἔληγε πρὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ παρόντος προϋπολογισμοῦ. Οὕτω θ’ ἀνεγράφετε καὶ τὴν δι’ αὐτὸν ἀπαιτουμένην ἐτησίαν δαπάνην ἐκ δρ. 6,960. Ἐν τῷ αὐτῷ Βʹ κεφαλαίῳ, ἀντὶ 38 ἀνθυπολοχαγῶν τοῦ μηχανικοῦ, ἀναγράφονται μόνον 26, οὕτω δὲ ἡ σχετικὴ δαπάνη προϋπολογίζεται κατὰ 23,040 ἐλάττων τῆς πραγματικῆς...

§73ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Θ’ ἀναπληρωθῇ ἐκ τῶν κενῶν θέσεων.

§74ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Θὰ σᾶς ἀποδείξω κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ σας, ὅτι τοῦτο εἶναι ἀδύνατον... Ἐν κεφαλ. Γʹ ἀναγράφετε δαπάνην δι’ 9 ἀντισυνταγματάρχας τοῦ πυροβολικοῦ, ἐνῷ ὑπάρχουσι τοιοῦτοι 11, ὅ ἐστὶ προϋπολογίζετε ἐπὶ ἔλαττον 11,520.

§75ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Δὲν λαμβάνετε ὑπ’ ὄψιν τὰς γενικὰς θέσεις τοῦ στρατοῦ, τὰ δικαστήρια, τὰ σχολεῖα, φρουραρχείου κλπ.

§76ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Συνυπολογίζω ὅλους.... Ἐν τῷ αὐτῷ κεφαλαίῳ ἀναγράφεται δαπάνη διὰ 33 λοχαγοὺς, ἐνῷ εἶναι τοιοῦτοι 35, ὃ ἐστὶν ἔχομεν ἐπὶ πλέον δαπάνην ἐξ 7,440 δραχ. Ἐν τῷ αὐτῷ κεφαλαίῳ ἀναγράφεται δαπάνη διὰ 32 ὑπολοχαγοὺς, ἐνῷ ὑπάρχουσι 33, ἤτοι προϋπολογίζονται ἐπὶ ἔλαττον δρ. 2,280. Ἐν τῷ αὐτῷ κεφαλαίῳ ἀναγράφεται δαπάνη διὰ 43 ἀνθυπολοχαγοὺς, ἐνῷ πράγματι μισθοδοτοῦνται 77 τοιοῦτοι, ἤτοι προϋπολογίζονται ἐπὶ ἔλαττον δρ. 69,360. Ἐν κεφ. Δʹ διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ μισθοδοτοῦνται 25 ἀνθυπίλαρχοι, ἐνῷ πράγματι λαμβάνουσι μισθὸν ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου 59, ἤτοι προϋπολογίζονται ἐπὶ ἔλαττον δρ. 69,360. Ἐν κεφ. Εʹ ἀναγράφεται δαπάνη διὰ 355, ἐνῷ ὑπάρχουσι 442, ἤτοι προϋπολογίζονται ἐπὶ ἔλαττον δρ. 146,160. Ἐν κεφ. Ζʹ ἀναγράφεται δαπάνη διὰ 54 ὑπολοχαγοὺς, ἐνῷ ὑπάρχουσι τοιοῦτοι 62, ἤτοι προϋπολογίζονται ἐπὶ ἔλαττον δρ. 15,360. Ἐν τῷ αὐτῷ κεφαλαίῳ ἀναγράφεται δαπάνη δι’ 87 ἀνθυπολοχαγοὺς, ἐνῷ εἶναι τοιοῦτοι 120, ἤτοι προϋπολογίζονται ἐπὶ ἔλαττον δρ. 55,440. Τέλος ὀφείλομεν νὰ καταλογίσωμεν καὶ τὴν ἐπὶ πλέον διαφορὰν ἐξ 20,000 δραχ. περίπου, ἕνεκα τῆς μὴ ἐγκαίρου ἐφαρμογῆς τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, δι’ ἣν πρέπει νὰ περιορισθῇ κατὰ τοσοῦτον τοὐλάχιστον ποσὸν ἡ οἰκονομία, ἡ προϋπολογιζομένη ἐκ τοῦ τοιούτου μέτρου. Τελευταῖον ἔρχεται τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ἐπὶ τοῦ ὁποίου καὶ αὐτὸς ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς διὰ τῆς δηλώσεώς του ἀποδέχεται πρόσθετον δαπάνην ἐκ δρ. 6,318 μόνον. Ἐγὼ, Κύριοι, λυποῦμαι πολὺ διὰ τὰς οἰκονομίας τὰς γενομένας εἰς τὸ προκείμενον Ὑπουργεῖον. Ἂν ἦναι Ὑπουργεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον αὔξησις μᾶλλον δαπανῶν ἔπρεπε νὰ ἐπέλθῃ, τοιοῦτον εἶναι τὸ τῶν Ναυτικῶν. Ἐὰν ἡ Ἑλλὰς, Κύριοι, κέκληται νὰ δράσῃ ποτὲ, θὰ δράσῃ, ὡς καὶ ἐν τῷ παρελθόντι, κατὰ πρῶτον καὶ κύριον λόγον κατὰ θάλασσαν. Ἐὰν τὴν σήμερον τὸ γόητρον τοῦ Ἑλληνισμοῦ κατέπεσεν ἐν τῇ Ἀνατολῇ· ἐὰν ὑφιστάμεθα πανταχοῦ καὶ πάντοτε ἥττας διπλωματικὰς, τὸ κυριώτατον αἴτιον τούτου εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς πολλάκις ἀνέφερε. Δὲν ἔχομεν θαλασσίαν δύναμιν, ἵνα ἐπιβληθῶμεν· διότι ἁπλῆ καὶ μόνη ἐπίδειξις, ἁπλοῦς μόνον ἔκπλους αὐτῆς θὰ ἤρκει νὰ λύσῃ πλεῖστα ὅσα ἐκκρεμῆ ζητήματα πρὸς τὴν γείτονα Δύναμιν κατ’ εὐχὴν, καὶ ν’ ἀναῤῥιπίσῃ τὸ ἤδη ἀποσβεσθὲν ἐθνικὸν φρόνημα τῶν ὁμογενῶν ἡμῶν ἐν τῇ Ἀνατολῇ. Ἐὰν δὲ πέπρωται ποτὲ νὰ δράσωμεν, βεβαίως κατὰ θάλασσαν θὰ δράσωμεν· διὸ ὀφείλομεν πρὸ παντὸς νὰ ἔχωμεν δύναμιν θαλασσίαν ἀξιόμαχον. Εἶναι δὲ τῇ ἀληθείᾳ ὅλως ἀκατανόητον, πῶς, ἀφοῦ ἐδαπανήσαμεν τόσα ἑκατομμύρια δι’ αὐτὴν, ὡσεὶ μὴ ἤρκουν τόσαι ἄλλαι ἐλλείψεις αὐτῆς, — διότι δὲν ἔχομεν ἀκόμη ἀποκτήσει τὰ ἀναγκαῖα συμπληρώματα τῶν θωρηκτῶν, δὲν ἔχομεν δεξαμενὴν πρὸς καθαρισμὸν αὐτῶν, δὲν ἔχομεν τὰ ὑποβοηθητικὰ αὐτῶν ἀνιχνευτικὰ πλοῖα, — ὡσεὶ μὴ ἤρκουν, λέγω, αἱ ἐλλείψεις αὗται, ἀποκόπτομεν νῦν καὶ δαπάνας ἀπολύτως ἀναγκαίας εἰς τὴν συντήρησιν καὶ αὐτῆς τῆς ὑπαρχούσης ναυτικῆς δυνάμεως. Τὸ δὲ παραδοξότατον πάντων εἶναι, ὅτι, ἐνῷ αὐξάνομεν τὰς δαπάνας τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ὑπουργείου τοῦ Ναυτικῶν, τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Διευθυντηρίου τοῦ Ναυστάθμου καὶ τοῦ πληρώματος τούτου, ἐλαττοῦμεν τὰ πληρώματα τῶν πλοίων, ὅπως καὶ ἐν τῷ στρατῷ τῆς ξηρᾶς ἐλαττοῦμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν κληρωτῶν, οἵτινες καλοῦνται νὰ ἐκγυμνασθῶσι, καὶ διατηροῦμεν τὰ πολυτελῆ καὶ ἐν πολλοῖς περιττὰ στελέχη. Δὲν εἶναι, Κύριοι, οἰκονομία, ἡ γινομένη ἐπὶ ζημίᾳ ἀνυπολογίστῳ τῆς κυριωτάτης πολεμικῆς ἡμῶν δυνάμεως, εἰς ἣν ἡ Πατρὶς στηρίζει τὰς ἐλπίδας της· δὲν εἶναι οἰκονομία νὰ θέτωμεν σχεδὸν εἰς ἀχρηστίαν τὸν στόλον ἡμῶν καὶ νὰ κινδυνεύωμεν νὰ ἴδωμεν ἀπολλύμενα τὰ μεγάλα ποσὰ, τὰ ὁποῖα ἐδαπανήσαμεν ἤδη πρὸς ἀπόκτησιν αὐτοῦ. Ἰδοὺ διατὶ ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν δύναμαι ἢ ν’ ἀποδοκιμάσω τὴν τοιαύτην οἰκονομίαν, καὶ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι, ἂν ἐμμείνῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς αὐτὴν καὶ ὑμεῖς τὴν ψηφίσητε ὡς ἔχει, θὰ ἔλθῃ ἡμέρα, καθ’ ἣν πικρῶς, πικρότατα θὰ μεταμεληθῆτε. Κατὰ ταῦτα, Κύριοι, ἔχομεν ἔλλειμμα μέγα, μέλλον νὰ προκύψῃ ἐκ τῶν ἐξόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ, μεθ’ ὅλας τὰς ἐπενεχθείσας ἐν αὐτοῖς οἰκονομίας. Τὸ ἔλλειμμα τοῦτο συνοψίζεται κατὰ τὰ διάφορα Ὑπουργεῖα ὡς ἑξῆς:

Ἂν νῦν εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο προσθέσωμεν τὸ ἔλλειμμα, ὅπερ, ὡς εἴδομεν ἤδη, μέλλει νὰ προκύψῃ ἐκ τῶν ἐσόδων, τὸ ὑπολογισθὲν εἰς 11,600,000 περίπου, ἔχομεν ἐν ὅλῳ ἔλλειμμα τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1893 ἀνερχόμενον ὡς ἔγγιστα εἰς 34,000,000, ὅπερ, καὶ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ ἐξ 6,000,000 πλεονάσματος, ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ καὶ πάλιν τὸ καταπληκτικὸν ποσὸν τῶν 28,000,000. Καὶ μὲ προϋπολογισμὸν, ἐνέχοντα τοιοῦτον ἔλλειμμα, ἠλπίσατε νὰ βελτιώσητε τὴν δημοσίαν ἡμῶν πίστιν, νὰ ἀνορθώσητε τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους καὶ νὰ ὑποβοηθήσητε καὶ τὴν κατ’ ἰδίαν οἰκονομίαν τῆς χώρας, ὅπως ἐξέλθῃ ἐκ τῆς καταστάσεως τοῦ μαρασμοῦ, εἰς ἣν ἔχει περιστῆ αὕτη ἤδη; Ἀλλὰ τὰς ἐλπίδας ὑμῶν ταύτας ἀπέδειξαν ἤδη φρούδας αὐτὰ τὰ πράγματα. Ἡ δημοσία ἡμῶν πίστις οὐ μόνον δὲν ἐβελτιώθη, ἀλλὰ καὶ ἐχειροτέρευσεν, ἀφ’ ἧς ἡμέρας ἐγένετο γνωστὸς ὁ νέος προϋπολογισμὸς, τὰ νέα οἰκονομικά σας μέτρα. Ἔκτοτε καὶ τῶν δημοσίων καὶ τῶν κατ’ ἰδίαν οἰκονομικῶν ἡμῶν ἡ κατάστασις ἐτράπη ἐπὶ τὰ χείρω. Ἀπόδειξιν τούτου τρανὴν ἔχετε τὴν ἔκτοτε ἐπελθοῦσαν καταπληκτικὴν ἔκπτωσιν τοῦ πιστωτικοῦ ἡμῶν νομίσματος, τῶν χρεωγράφων καὶ ὅλων τῶν ἀξιῶν, τὴν ἔκτοτε ἐπιδεινωθεῖσαν οἰκονομικὴν κατάστασιν καὶ τοῦ Κράτους καὶ τῆς χώρας καθόλου. Ἁπλῆ τις ἀντιπαραβολὴ τοῦ χρηματιστικοῦ δελτίου τῆς 18 Νοεμβρίου 1892 πρὸς τὸ σημερινὸν δελτίον πείθει ἕκαστον περὶ τούτου.

Συναλλάγματα.

Χρηματιστήριον Παρισίων.

Χρηματιστήριον Λονδίνου.

Ἀλλὰ δὲν ἀποδεικνύει τὴν ἔκτοτε ἐπελθοῦσαν ἐπιδείνωσιν καὶ ἡ καθόλου οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ Κράτους καὶ τῆς χώρας; Εἰς οὐδὲν ὠφέλησαν τὰ ἐπιβληθέντα εἰς τὸν λαὸν νέα βάρη. Ἡ ἐξ αὐτῶν αὔξησις τῶν δημοσίων προσόδων δὲν ἀνταπεκρίθη τὸ παράπαν πρὸς τὰς προσδοκίας τῆς Κυβερνήσεως. Εἰς τί δὲ ὠφέλησε καὶ ἡ παρατηρηθεῖσα μικρὰ αὔξησις τῶν δημοσίων προσόδων ἀπέναντι τῆς ἐν τῷ μεταξὺ ἐπελθούσης ἐκπτώσεως τοῦ πιστωτικοῦ νομίσματος; Τίς δὲ ἀγνοεῖ, τίς δὲν συναισθάνεται τὴν ὁσημέραι ἐπιτεινομένην γενικὴν δυσπραγίαν; Καὶ δὲν εἶναι αὐτὰ τ’ ἀναμφισβήτητα ἀποτελέσματα τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τῶν οἰκονομικῶν μέτρων τῆς Κυβερνήσεως; Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, εἰσηγούμενος τὸν προκείμενον προϋπολογισμὸν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὰ συναφῆ οἰκονομικά του μέτρα, δὲν ἀπέκρυψε τὸν πρῶτον καὶ ἄμεσον σκοπὸν, ὃν ἐπεδίωκε δι’ αὐτῶν. Ὁ σκοπὸς οὗτος ἦτο ἡ ἐπίῤῥωσις τῆς δημοσίας ἡμῶν πίστεως καὶ ἡ κατ’ ἀκολουθίαν αὐτῆς ἐξεύρεσις δανείου, δι’ οὗ ἐνόμισεν, ὅτι θὰ ἐπετύγχανε καὶ τοῦ ἑτέρου ἐμμέσου σκοποῦ του, τῆς διαῤῥυθμίσεως τοῦ νομισματικοῦ ἡμῶν ζητήματος καὶ τῆς κατ’ ἀκολουθίαν αὐτῆς ἀνορθώσεως τῆς οἰκονομικῆς ἡμῶν καταστάσεως. Ἀλλ’ ἀπέτυχεν ἤδη ὁ πρῶτος καὶ ἄμεσος σκοπός. Ἐστάθη ἀδύνατον νὰ ἐξευρεθῇ δάνειον, μεθ’ ὅλας τὰς προσπαθείας, ἃς ἡ Κυβέρνησις κατέβαλε πρὸς τοῦτο. Καὶ πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ ἀνοιχθῶσι πάλιν αἱ πύλαι τῆς εὐρωπαϊκῆς πίστεως εἰς ἡμᾶς, ἀφοῦ εἴχομεν νὰ ἐπιδείξωμεν πρὸς τοὺς ξένους προϋπολογισμὸν μὲ τόσον βαραθρῶδες ἔλλειμμα; Πῶς εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ ἔχωμεν ἐλπίδας καὶ ἐν τῷ μέλλοντι περὶ συνομολογήσεως ἐξωτερικοῦ δανείου, καθ’ ὃν χρόνον καὶ ὁ προϋπολογισμὸς, καὶ τὰ νέα οἰκονομικὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως ἀπεδείχθησαν τόσον ἀνεπαρκῆ, ὥστε κατ’ ἀκολουθίαν αὐτῶν νὰ κλονισθῇ ἐκ βάθρων ἡ δημοσία ἡμῶν πίστις, νὰ ἐπέλθῃ δὲ ῥαγδαία ἡ ἔκπτωσις καὶ τοῦ πιστωτικοῦ ἡμῶν νομίσματος καὶ τῶν χρεωγράφων καὶ τῶν ἀξιῶν καθόλου; Καὶ θέλετε, Κύριοι, ἄλλην τρανωτέραν ταύτης ἀπόδειξιν περὶ τῆς πλήρους καὶ τελείας ἀποτυχίας τοῦ οἰκονομικοῦ τῆς Κυβερνήσεως συστήματος; Ἀλλὰ πῶς δυνάμεθα τότε ν’ ἀναχαιτίσωμεν τὸ κακὸν καὶ νὰ ἐξέλθωμεν ἐκ τῶν νῦν δυσχερειῶν; Ἐδήλωσα ἤδη, Κύριοι, ἀρχόμενος τῆς παρούσης ἀγορεύσεώς μου, ὅτι ἡ πολιτικὴ μερὶς, εἰς ἣν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ καταλέγωμαι καὶ ἧς τὰς γνώμας μοὶ ἀνετέθη νὰ διερμηνεύσω νῦν, καὶ ἐπὶ παντὸς ἄλλου, μάλιστα δ’ ἐπὶ τοῦ νῦν ἀπασχολοῦντος ἡμᾶς οἰκονομικοῦ ζητήματος, ὅπερ εἶναι τὸ πρώτιστον πάντων τῶν ζητημάτων, δὲν ἐννοεῖ μόνον νὰ καταδείξῃ τὰ κακῶς ἔχοντα, ἀλλὰ καὶ νὰ ὑποδείξῃ καὶ συστήσῃ τὸν τρόπον τῆς θεραπείας αὐτῶν. Ἀφοῦ δὲ κατέδειξα ἤδη ἐν ὀνόματι αὐτῆς, ὁποῖον τὸ κακὸν, τὸ κατατρῦχον ἡμᾶς ὑπὸ οἰκονομικὴν ἔποψιν, ὀφείλω νῦν νὰ ὑποδείξω καὶ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν δυνάμεθα νὰ ἐλπίσωμεν εἰς τὴν θεραπείαν αὐτοῦ. Τοῦτο εἶναι τὸ κύριον γνώρισμα, τὸ διακρῖνον τὴν ἡμετέραν ἀπὸ τῶν λοιπῶν μερίδων, τοῦτο εἶναι καθ’ ἡμᾶς τὸ κύριον συστατικὸν τοῦ κοινοβουλευτικῶς πολιτεύεσθαι. Ἴσως ἄλλοι εἶναι τῆς γνώμης, ὅτι μόνον ἐν τῇ Κυβερνήσει διατελοῦντες ὑποχρεοῦνται νὰ ἔχωσι θετικὴν πολιτικὴν, ἐν δὲ τῇ Ἀντιπολιτεύσει εὑρισκόμενοι δικαιοῦνται ν’ ἀκολουθῶσιν ἀρνητικὴν πάντοτε πολιτικὴν, περιοριζόμενοι εἰς ἁπλῆν κατάκρισιν τῶν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως προτεινομένων μέτρων. Ἡμεῖς ὅμως διϊστάμεθα ἐκ διαμέτρου πρὸς τοὺς τοιούτους. Ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι εἰς ἑκάστην πολιτικὴν μερίδα, ἀξίαν τοῦ ὀνόματος τούτου, ἐπιβάλλεται νὰ ἔχῃ ἰδίαν γνώμην καὶ ἐκφέρῃ αὐτὴν, καὶ ἐπὶ παντὸς ἄλλου, κατ’ ἐξοχὴν δ’ ἐπὶ τοῦ ζωτικωτάτου τῶν ζητημάτων, ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ, ἐξ οὗ τὴν σήμερον τὸ πᾶν ἐξήρτηται δι’ ἡμᾶς. Τὴν γνώμην αὐτῆς ταύτην ὀφείλει νὰ ἐκθέσῃ μετὰ θάῤῥους, ὅπερ ἐμπνέουσιν εἰς αὐτὴν αἱ ἴδιαι πεποιθήσεις, ἀψηφοῦσα ὅλως, ἐὰν εὕρηται ἐν μειονοψηφίᾳ, ἐὰν ἡ πλειονοψηφία δὲν εἶναι διατεθειμένη νὰ ὑποδεχθῇ εὐμενῶς τὴν γνώμην της. Ἡ ἀλήθεια πάντοτε κατισχύει καὶ θριαμβεύει, ὁ δὲ ἀγωνιζόμενος ὑπὲρ αὐτῆς δὲν δύναται ἢ νὰ ἐπικρατήσῃ μέχρι τέλους. Καὶ ἡμεῖς ἀγωνιζόμενοι ὑπὲρ τῆς ἀληθείας, ὡς νομίζομεν, δὲν ἀποθαῤῥυνόμεθα τὸ παράπαν ἐκ τῆς ἀδιαφορίας, ἢ καὶ δυσμενείας, ἣν ἠδύνατο νῦν ἀμέσως νὰ ἐπιδείξῃ πρὸς τὴν γνώμην ἡμῶν ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς. Ἡμεῖς, πεποιθότες ἐπὶ τὴν εὐθυκρισίαν καὶ τὴν φιλοπατρίαν τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους, ἐλπίζομεν ὅτι ἡ ὀρθὴ ἡμῶν γνώμη θὰ εὕρῃ τάχιον ἢ βράδιον ἠχὼ ἐν ταῖς καρδίαις αὐτῶν. Καὶ ἂν, Κύριοι, ἡ ἀντιπροσωπεία βύσῃ τὰ ὦτα αὐτῆς πρὸς τὴν ἡμετέραν γνώμην, ἡμεῖς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου δὲν λαλοῦμεν μόνον πρὸς τὴν ἀντιπροσωπείαν, ἀλλὰ καὶ πρὸς ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, περὶ οὗ δὲν ἀμφιβάλλομεν ὅτι θὰ ἐνωτισθῇ καὶ ἐνστερνισθῇ τοὺς λόγους ἡμῶν, ἂν ἐν αὐτοῖς ὑπάρχῃ ἀλήθεια, ὡς πιστεύομεν. Ἐξ ὅσων, Κύριοι, ἔλαβον ἤδη τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω ἐνώπιον ὑμῶν περὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν προϋπολογισμοῦ καὶ περὶ τῆς καθόλου οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, ἐνοήσατε βεβαίως, τίς ἡ πρώτη πηγὴ τοῦ κακοῦ, καθ’ ἡμᾶς. Ἡ πηγὴ αὕτη εἶναι αὐτὸς ὁ προϋπολογισμὸς, ὁ εἰκονικὸς καὶ, ὡς τοιοῦτος, ἀνεπαρκής. Ἡ ἀνεπάρκεια τῶν μέχρι τοῦδε προϋπολογισμῶν τοῦ Κράτους, ἡ ἐκδηλουμένη ἐν τοῖς μεγάλοις ἐλλείμμασιν, ἅτινα ἄφινον πάντοτε, ἤγαγεν ἡμᾶς εἰς τὴν ἀνάγκην τοῦ νὰ καλύπτωμεν διὰ δανείων τὰ ἐλλείμματα ταῦτα καὶ ν’ αὐξάνωμεν οὕτω τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους. Οὕτω πως ἐξηντλοῦμεν ὁλονὲν τὴν δημοσίαν ἡμῶν πίστιν, καὶ ἔπρεπε κατ’ ἀνάγκην νὰ ἴδωμεν αὐτὴν μίαν ἡμέραν στειρεύουσαν ὅλως, ὡς τὴν σήμερον. Δυστυχῶς δὲ τὸ πάθημα ἡμῶν τοῦτο δὲν ἔγεινεν ἀκόμη μάθημα εἰς ἡμᾶς. Καὶ νῦν ἔχομεν πρὸ ἡμῶν προϋπολογισμὸν ἀνεπαρκῆ, προϋπολογισμὸν ἐγκλείοντα ἔλλειμα μέγα, ὅπερ ἡ ὑποβαλοῦσα αὐτὸν Κυβέρνησις δὲν ἐννοεῖ ἄλλως ν’ ἀναπληρώσῃ ἢ διὰ δανείου καὶ πάλιν, διὰ τῆς αὐτῆς δηλαδὴ μεθόδου, ἣν ἠκολούθησε μέχρι τοῦδε καὶ καθ’ ἣν ἔφερε τὰ πράγματα ἐκεῖ, ὅπου εὕρηνται τὴν σήμερον, ὥστε ἡ πίστις τοῦ Κράτους νὰ ἔχῃ καταπέσει τέλεον, τὸ πιστωτικόν του νόμισμα καὶ τὰ χρεώγραφά του νὰ ὑποτιμῶνται ὁσημέραι, ἡ δὲ τοιαύτη κατάστασις τῶν δημοσίων νὰ ἐπιδρᾷ ὀλεθρίως καὶ ἐπὶ τὰ κατ’ ἰδίαν οἰκονομικὰ ἡμῶν. Ἔχομεν λοιπὸν οὕτω, Κύριοι, τὴν πρώτην πηγὴν τοῦ κακοῦ ἐν τῇ ἀνεπαρκείᾳ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἣν ἀδύνατον νὰ θεραπεύσωμεν ἄλλως ἢ καθιστῶντες τοῦτον ἐπαρκῆ καθ’ ἑαυτὸν, ἄνευ δηλαδὴ προσφυγῆς εἰς τὴν δημοσίαν πίστιν, ἄνευ περαιτέρω ἐπιβαρύνσεως τῶν ἤδη ἐπαχθῶν καὶ δυσβαστάκτων ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους. Καὶ ἐν τούτῳ ἀνευρίσκεται τὸ κυριώτατον γνώρισμα τὸ διακρῖνον τὴν ἡμετέραν ἀπὸ τῆς τῆς Κυβερνήσεως οἰκονομικῆς πολιτικῆς. Ἀλλὰ πῶς ἐννοοῦμεν ἡμεῖς νὰ καταστήσωμεν ἐπαρκῆ καθ’ ἑαυτὸν τὸν προϋπολογισμόν; πῶς ἐννοοῦμεν ἰδίᾳ ν’ ἀναπληρώσωμεν τὸ μέγα ἔλλειμμα, ὅπερ ἀνεύρομεν ἐν τῷ προκειμένῳ προϋπολογισμῷ, καὶ ὅπερ ἀνέρχεται, ὡς εἴδομεν, εἰς 28 ὡς ἔγγιστα ἑκατομμύρια; Εἶναι ἀλήθεια, Κύριοι, κοινῶς ὡμολογουμένη, ἀλλ’ ἣν ἡμεῖς πάντοτε μέχρι τοῦδε παρεγνωρίσαμεν, ὅτι ὁ πρῶτος καὶ κύριος ὅρος τῆς οἰκονομικῆς εὐεξίας τῶν Κρατῶν εἶναι ἡ χρηστὴ διοίκησις. Ὑπ’ αὐτὴν εἶναι ἐφικτὴ πᾶσα δυνατὴ φειδὼ τοῦ δημοσίου πλούτου, ὑπ’ αὐτὴν καὶ οἱ λαοὶ ἐπιδίδουσι καὶ προάγονται οἰκονομικῶς, καὶ τὰ Κράτη ἀναπτύσσουσι καὶ ἐπωφελοῦνται κατὰ τὸ δυνατὸν τοὺς πόρους αὐτῶν. Πᾶν τοὐναντίον συμβαίνει ὅπου ἐλλείπει ἡ χρηστὴ διοίκησις, ὡς τοῦτο μαρτυρεῖ ἰδίᾳ αὐτὴ ἡ καθ’ ἡμᾶς πεῖρα. Ἐὰν εἴχομεν καὶ ἡμεῖς τοιαύτην διοίκησιν, ἐν πρώτοις θὰ ἐφειδόμεθα καὶ ἡμεῖς τοῦ δημοσίου πλούτου καὶ δὲν θὰ ἐσπαταλῶμεν αὐτὸν εἰς ἔργα μὴ παραγωγικὰ, ὡς πολλὰ τῶν μέχρι τοῦδε κατασκευασθέντων ἔργων, ἅτινα ὑπηγόρευσε τὸ φατριαστικὸν μόνον συμφέρον καὶ οὐχὶ πραγματικὴ ἀνάγκη· δὲν θὰ ἐσπαταλῶμεν αὐτὸν, δημιουργοῦντες θέσεις χάριν τῶν προσώπων μόνον καὶ οὐχὶ χάριν ἀληθοῦς ἀνάγκης τῆς ὑπηρεσίας· δὲν θὰ ἐσπαταλῶμεν αὐτὸν, ἀναστατοῦντες ἀνὰ πᾶσαν κυβερνητικὴν μεταβολὴν τὴν ὑπηρεσίαν, καθ’ ὃν τρόπον μάλιστα τελευταῖον ἐγένετο, ὅτε ἐπὶ 9,000 περίπου πολιτικῶν ὑπαλλήλων εἴχομεν ὡς 12,000 μεταβολὰς, αἵτινες ἐστοίχισαν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον πολλὰς ἑκατοστύας χιλιάδων δραχμῶν, Κύριος δὲ οἶδε, τί ἐστοίχισαν αἱ εἰς πολλὰς χιλιάδας ἀνερχόμεναι μεταβολαὶ ἐν τῇ στρατιωτικῇ καὶ ναυτικῇ ἡμῶν ὑπηρεσίᾳ. Ἐὰν εἴχομεν καὶ ἡμεῖς χρηστὴν διοίκησιν, δὲν θὰ ἐθρηνοῦμεν ἑκάστοτε τὴν ἀπώλειαν τοσούτων Ἑλλήνων, οἵτινες πίπτουσι θύματα τοῦ ἐγκλήματος, ὅπερ ὑπὸ τὴν νῦν παράλυσιν τῆς διοικήσεως ἡμῶν ἔχει ὑπεράρει τὴν κεφαλὴν ἐν Ἑλλάδι, ἀποστεροῦντες οὕτω τὴν παραγωγὴν ἡμῶν τῆς ἐργασίας των, ἥτις τόσον σπανίζει παρ’ ἡμῖν. Ἐὰν εἴχομεν χρηστὴν διοίκησιν, θὰ ἐπεκράτει τάξις καὶ ἀσφάλεια καθ’ ὅλον τὸ Κράτος, τὸ ἀπαραίτητον στοιχεῖον διὰ τὴν οἰκονομικὴν εὐεξίαν χώρας τινός. Ἐὰν εἴχομεν χρηστὴν διοίκησιν, οὐ μόνον ἐκ τῆς οἰκονομικῆς εὐεξίας τῆς χώρας, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς αὐστηρᾶς καὶ εὐσυνειδήτου εἰσπράξεως θὰ ηὔξανον μεγάλως αἱ πρόσοδοι. Ὀφείλω, Κύριοι, νὰ ὁμολογήσω, πρὸς τιμὴν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ, καίτοι διϊστάμενος πρὸς αὐτὸν πολιτικῶς, ὅτι ὑπὸ τὸ Ὑπουργεῖον, οὗτινος αὐτὸς προήδρευε, μόλις ἀπηλαύσαμεν αὐστηροτέρας τινὸς διοικήσεως ἐν σχέσει πρὸς τὴν ὑπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Τρικούπη, καὶ εἴδομεν ἀμέσως τὰς δημοσίους προσόδους αὐξανομένας καθ’ ἑκατομμύρια πολλά. Καὶ ὑπὸ τὴν νῦν Κυβέρνησιν, Κύριοι, ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχωμεν κρείττονα διοίκησιν. Ἡ μεγάλη καὶ συμπαγὴς πλειονοψηφία, ἡ περιστοιχίζουσα αὐτήν, τῇ ἐπέτρεπε βεβαίως, ἂν ἤθελε, νὰ εἰσαγάγῃ αὐστηροτέραν διοίκησιν ἐν ἡμῖν, πρᾶγμα δύσκολον βεβαίως εἰς προηγουμένας Κυβερνήσεις, ὧν ἡ κομματικὴ δύναμις ἦτο τοιαύτη, ὥστε νὰ καθίσταντο καὶ αὐταὶ καὶ ἡ διοίκησις ὑποχείριοι εἰς τοὺς ὑποστηρίζοντας αὐτὰς Βουλευτάς. Ἡ ἐνεστῶσα Κυβέρνησις ὅμως εἶναι ἀναπολόγητος, μὴ φροντίσασα ποτὲ περὶ βελτιώσεως τῆς διοικήσεως, ἐνῷ καὶ κατὰ τὴν παροῦσαν καὶ κατὰ τὰς προηγουμένας περιόδους της καὶ πλειονοψηφίαν ἀκλόνητον εἶχε καὶ ἐνώπιον Ἀντιπολιτεύσεως ἀσθενοῦς καὶ διῃρημένης συνήθως εὑρίσκετο. Ἡ οἰκονομικὴ ἡμῶν ὑπηρεσία, μέρος οὖσα καὶ αὐτὴ τῆς καθόλου διοικήσεως, δὲν ἠδύνατο ἢ νὰ χωλαίνῃ ὡς αὕτη. Ὁ φατριασμὸς καὶ ἡ ὑπὸ τούτου ὑποθαλπομένη ἀνικανότης ὑπενόμευσαν πάντα κλάδον τοῦ δημοσίου ἡμῶν βίου, οὐδ’ ἠδύνατο ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην νὰ κάμῃ ἐξαίρεσιν ἡ οἰκονομικὴ ἡμῶν ὑπηρεσία. Οὐδὲν θαῦμα, ἐὰν ὑπὸ τοιαύτην ὑπηρεσίαν ἦναι ἐλλιπὴς πάντοτε ἡ βεβαίωσις καὶ εἴσπραξις τῶν φόρων, ἐὰν ἡ παράβασις τῶν φορολογικῶν νόμων ἦναί τι σύνηθες ἐν Ἑλλάδι, ἐὰν τὸ λαθρεμπόριον ἀκμάζῃ πολλαχοῦ αὐτῆς ἐπὶ ζημίᾳ τοῦ χρηστοῦ καὶ ἐντίμου ἐμπορίου, ἐὰν οὕτως ὁ λαὸς διαιρῆται εἰς τάξιν ἀσυδότων ἐν πολλοῖς καὶ εἰς τάξιν φορολογουμένων, εἰς οὓς τόσῳ ἐπαχθέστερα καθίστανται τὰ φορολογικὰ βάρη, ὅσῳ βλέπουσι τοὺς ἄλλους ἀπαλλαττομένους αὐτῶν. Ἡ οἰκονομικὴ ὑμῶν ὑπηρεσία, Κύριοι, χωλαίνει ἀπὸ τῶν κατωτάτων μέχρι τῶν ἀνωτάτων αὐτῆς βαθμίδων, οὐδ’ αὐτοῦ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, οὐδ’ αὐτοῦ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου ἐξαιρουμένου. Εὐάριθμοι εἶναι οἱ οἰκονομικοὶ ἡμῶν ὑπάλληλοι, οἱ ἐπαξίως κατέχοντες τὰς θέσεις των, οἱ πιστῶς καὶ εὐόρκως ἐπιτελοῦντες τὸ καθῆκόν των· οἱ πολλοὶ διορίζονται καὶ προάγονται εἰς ἀνώτερα ἀξιώματα συνήθως οὐχὶ χάριν τῆς ὑπηρεσίας, ἣν προσφέρουσιν εἰς τὸ Κράτος, ἀλλὰ χάριν τῶν ἐκδουλεύσεων, ἃς αὐτοὶ οἱ ἴδιοι ἢ οἱ προστάται των παρέχουσιν εἰς τὴν ἑκάστοτε κρατοῦσαν φατρίαν. Πρέπει νὰ παύσῃ πλέον ἡ τοιαύτη κατάστασις· πρέπει νὰ ἐκκαθαρισθῇ ἡ ὑπηρεσία παντὸς ἀνικάνου ὑπαλλήλου· πρέπει νὰ ἀναδιοργανωθῇ αὕτη ἐν ἀνάγκῃ· πρέπει ἰδίᾳ τὸ Γενικὸν Λογιστήριον καὶ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον νὰ ὑποστῶσι τὴν κάθαρσιν καὶ μεταῤῥύθμισιν ἐκείνην, ἣν ὑπέδειξα ἤδη ἀγορεύων ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1892, πρέπει πρὸ παντὸς ἡ οἰκονομικὴ ὑπηρεσία νὰ ἔχῃ ἐπὶ κεφαλῆς ἄνδρα, ἔχοντα τὴν δύναμιν καὶ τὴν θέλησιν νὰ ἐπαναφέρῃ καὶ κρατήσῃ αὐτὴν εἰς τὴν κανονικήν της τροχιάν. Μὴ ἀμφιβάλλετε δέ, Κύριοι, ὅτι οὕτω πως μόνον θὰ ἐκαλύπτετο ἓν μέρος τοῦ νῦν ἐλλείμματος τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι οὕτω πως καὶ αὐταὶ αἱ ὑφιστάμεναι πρόσοδοι τοῦ Κράτους θὰ καθίσταντο δαψιλέστεραι καὶ θ’ ἀπέφερον μείζονα ἢ μέχρι τοῦδε ποσὰ, καὶ φειδὼ μείζων θὰ καθιεροῦτο ἐν ταῖς δαπάναις. Ἡμεῖς, Κύριοι, νομίζομεν, ὅτι τὸ κεφάλαιον τῶν οἰκονομιῶν δὲν ἐξηντλήθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ὡς ἐκαυχήθη ἤδη ὁ Πρόεδρος αὐτῆς, εἰσηγούμενος τὸν προκείμενον προϋπολογισμόν. Ἡμεῖς τοὐναντίον εἴμεθα τῆς γνώμης, ὅτι πολλαὶ τῶν οἰκονομιῶν, ἃς ἔχει αὐτὴ νὰ ἐπιδείξῃ, ἢ εἶναι εἰκονικαὶ, ὡς ἐκεῖναι, ἃς ἀνέφερα ἤδη, ἢ εἶναι τοιαῦται, ὥστε μυριάκις προτιμότερον θὰ ἦτο νὰ μὴ γείνωσι διόλου. Τοιαύτας οἰκονομίας οὐδεὶς, γνῶσιν ἀκριβῆ ἔχων τῶν πραγμάτων, δύναται νὰ ἐπιδοκιμάσῃ. Οὐδεὶς δύναται νὰ ἐπιδοκιμάσῃ τὴν ὑπὸ τὸ πρόσχημα οἰκονομιῶν ἀπόκρυψιν ἀπαραιτήτων δαπανῶν, δι’ ἃς πρόκειται τάχιον ἢ βράδιον νὰ ζητηθῶσι παρ’ ἡμῶν συμπληρωτικαὶ καὶ ἀναπληρωτικαὶ πιστώσεις. Οὐδεὶς δύναται νὰ ἐπιδοκιμάσῃ οἰκονομίας, ἐξ ὧν ζημίαι ἀνυπολόγιστοι ἐπαπειλοῦνται εἰς ἡμᾶς, ὡς ἡ ἐν τῷ γνωστῷ κονδυλίῳ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπενεχθεῖσα, ἧς χάριν πρόκειται ν’ ἀπαλλοτριωθῇ τέλεον ὁ Ἑλληνισμὸς τῆς μέσης καὶ βορείου Μακεδονίας, καὶ αἱ εἰς τὰ πολεμικὰ ἡμῶν Ὑπουργεῖα, καὶ ἰδίᾳ εἰς τὸ τῶν Ναυτικῶν ἐπιγενόμεναι, δι’ ἃς οὐ μόνον ἡ στρατιωτικὴ ἐκγύμνασις τοῦ Ἔθνους παραλύει, ἀλλὰ καὶ κίνδυνος ἐπίκειται ἀπωλείας καὶ αὐτῆς τῆς μικρᾶς ναυτικῆς ἡμῶν δυνάμεως, τὴν ὁποίαν ἀντὶ τόσον ἁδρᾶς δαπάνης ἀπεκτήσαμεν. Ἡμεῖς, Κύριοι, ἐννοοῦμεν νὰ ἐπιφέρωμεν οἰκονομίας ἀληθεῖς, καὶ ἀνεπιδέκτους ἀναπληρωτικῶν καὶ συμπληρωτικῶν πιστώσεων, ἐκεῖ μόνον, ὅπου αὗται δύνανται νὰ ἐπενεχθῶσιν ἄνευ ζημίας τῆς ὑπηρεσίας αὐτῆς, ἄνευ θυσίας τιμαλφῶν τοῦ Κράτους καὶ τοῦ Ἔθνους συμφερόντων. Καὶ ὅπως μὴ φανῶμεν, ὅτι προβάλλομεν ἐνταῦθα ἁπλοῦς ἰσχυρισμοὺς μόνον, ἔρχομαι νῦν νὰ καταδείξω ἐμπεριστατωμένως, ποῦ καὶ πῶς ἐννοοῦμεν ἡμεῖς τὰς οἰκονομίας. Εἶναι δυνατόν, Κύριοι, ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ τοῦ νῦν ἰσχύοντος συστήματος νὰ ἔχωμεν οἰκονομίας ἀξίας λόγου· ἀλλ’ οἰκονομίαι σπουδαιότεραι δύνανται νὰ ἐπιτευχθῶσιν ἐπὶ τῇ βάσει ῥιζικωτέρων μεταβολῶν, ἃς ἡμεῖς ὑποδεικνύομεν. Καὶ ἐκείνας καὶ ταύτας τὰς οἰκονομίας θὰ σᾶς ἐκθέσω νῦν ἐν ἀκριβείᾳ, ὅσον τοῦτο ἐπιτρέπεται ἐν μιᾷ ἀγορεύσει. Ἡμεῖς, Κύριοι, εἴμεθα τῆς γνώμης ὅτι δυνάμεθα ὑπὸ ἔποψιν δαπανῶν νὰ ἐπανέλθωμεν ἐν πολλοῖς, καθ’ ὅσον δηλαδὴ δὲν ἐπῆλθον ἔκτοτε ὀργανικαὶ μεταβολαὶ, εἰς ὃ σημεῖον εὑρισκόμεθα, οὐχὶ πρὸ τῆς καταλήψεως τῶν νέων ἐπαρχιῶν τῆς Ἠπείρου καὶ Θεσσαλίας, ἀλλ’ εἰς ὃ σημεῖον εὑρισκόμεθα μετ’ αὐτήν, εἰς ὃ σημεῖον εὑρισκόμεθα ἐν ἔτει 1883. Ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν τὸν ἀπολογισμὸν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους ἐκείνου, καί, καθ’ ὅσον ἔκτοτε δὲν ἐπῆλθε ῥιζικὴ μεταβολή, μὴ ἐπιτρέπουσα οἰκονομίαν τινὰ, ὑποδεικνύω, ὁποῖαι οἰκονομίαι δύνανται ἔτι καὶ νῦν νὰ ἐπιτευχθῶσι, κατὰ τὸν ἀπολογισμὸν ἐκεῖνον, διὰ τῆς καταργήσεως πάσης περιττῆς δαπάνης, δημιουργηθείσης ἔκτοτε χάριν προσώπων ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον. Ἐν ταὐτῷ θὰ ὑποδείξω καὶ ὁποῖαι ἄλλαι οἰκονομίαι δύνανται νὰ ἐπιτευχθῶσι καὶ σήμερον ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νῦν ἰσχύοντος συστήματος ἀσχέτως πρὸς τὰς δαπάνας, τὰς πραγματοποιηθείσας ἐν ἔτει 1883. Πρὸς τοῦτο θὰ ἐξετάσω ἓν πρὸς ἓν τὰ Ὑπουργεῖα. Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν ἐν πρώτοις δι’ οἰκονομικὴν ἐπιθεώρησιν τῷ 1883 ἐδαπανήθησαν δρ. 7,781· νῦν προϋπολογίζονται 80,480, ἤτοι ἐπὶ πλέον 72,699. Γινώσκω, Κύριοι, ὅτι ἔκτοτε εἰσήχθησαν παρ’ ἡμῖν οἱ πολυειδεῖς οἰκονομικοὶ ἐπιθεωρηταὶ, ἐνῷ τῷ 1883 τὴν ἐπιθεώρησιν διεξῆγον κυρίως ὑπάλληλοι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἔχομεν πλεονάζοντας ὑπαλλήλους ἐν τῇ κεντρικῇ ὑπηρεσίᾳ, οὓς δυνάμεθα νὰ χρησιμοποιήσωμεν καὶ νῦν, ὡς τότε, διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἐπιθεώρησιν· διὸ εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι πρέπει ἢ νὰ περικόψωμεν τὰς θέσεις τῶν περιττῶν τούτων ὑπαλλήλων, ἢ νὰ καταργήσωμεν τὰς ἔκτοτε δημιουργηθείσας θέσεις τῶν ἐπιθεωρητῶν. Ὁπωσδήποτε θὰ ἐπέλθῃ οἰκονομία 60 χιλιάδων δραχμῶν τοὐλάχιστον. Διὰ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον ἐν ἔτει 1883 ἐδαπανήσαμεν 126,960 δραχμάς· νῦν ἀπαιτοῦνται 209,550, ἤτοι ἐπὶ πλέον 82,590, χωρὶς παντάπασι νὰ βελτιωθῇ ἔκτοτε ἡ ὑπηρεσία αὐτοῦ· διατὶ λοιπὸν νὰ μὴ ἐπανέλθωμεν καὶ νῦν εἰς τὴν τότε δαπάνην καὶ νὰ μὴ κάμωμεν οὕτως οἰκονομίαν 82,590 δραχμῶν; Διὰ τὸ προσωπικὸν τῶν ταμείων ἐν ἔτει 1883 ἐδαπανήσαμεν 423,521, ἐνῷ νῦν προϋπολογίζονται 446,090, ἤτοι ἐπὶ πλέον 22,563. Καὶ ὅμως ἠδύνατο νὰ ἐπέλθῃ νῦν μείζων οἰκονομία, καταργουμένης πάσης ἀργομίσθου θέσεως ἐν τῷ ταμειακῷ κλάδῳ, διδομένης εἰς τοὺς φίλους τῆς κατὰ καιροὺς κρατούσης φατρίας. Μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν μάλιστα τῶν ἀμίσθων ὑποταμείων, ἡ οἰκονομία αὕτη δύναται νὰ ἀνέλθῃ εἰς 30,000 δραχμάς. Ἐν τῷ Ἐθνικῷ Τυπογραφείῳ γίνεται ἡ μεγαλειτέρα καὶ μᾶλλον ἀσυνείδητος σπατάλη. Ἐν αὐτῷ ἔχομεν τὰς δεκάδας τῶν ἐκτάκτων ἐκείνων ἐργατῶν, οἵτινες, χωρὶς νὰ ἐργάζωνται, μισθοδοτοῦνται, ὑποδεικνυόμενοι συνήθως εἰς τοῦτο ὑπὸ τῆς ἰδιαιτέρας αὐλῆς τῶν κατὰ καιροὺς Πρωθυπουργῶν. Ὅταν ὑποβάλῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὸ περὶ ἀναδιοργανώσεως αὐτοῦ νομοσχέδιον, ὡς ὑπεσχέθη, τότε θὰ λάβω τὸν λόγον καὶ θ’ ἀποδείξω, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ οἰκονομία 70,000 δραχμῶν τοὐλάχιστον ἀπέναντι ἐκείνων, τὰ ὁποῖα τὴν σήμερον δαπανῶμεν, βελτιουμένης μάλιστα τῆς ὑπηρεσίας αὐτοῦ ἐν πολλοῖς. Διὰ τὸ προσωπικὸν τῶν Οἰκονομικῶν Ἐφοριῶν ἐν ἔτει 1883 ἐδαπανήσαμεν δρ. 274,427, ἐνῷ νῦν προϋπολογίζονται 320,280, ἤτοι ἐπὶ πλέον 45,853. Ἐγώ, Κύριοι, νομίζω, ὅτι καὶ τότε ἐδαπανῶμεν πλείονα τοῦ δέοντος καὶ νῦν ἔτι πλείονα αὐτοῦ. Πολλαχοῦ ὑπῆρχε καὶ τότε περιττὸν προσωπικὸν πρωτοκολλητῶν, γραφέων καὶ κλητήρων Οἰκονομικῶν Ἐφοριῶν, οἵτινες οὐδεμίαν συνήθως ἀσχολίαν ἔχουσι, διορίζονται δὲ καὶ μισθοδοτοῦνται χάριν ἐκδουλεύσεων πρὸς τὴν ἑκάστοτε κρατοῦσαν φατρίαν. Ἔχουσι πρὸς τούτοις αὐξήσει ἔκτοτε καὶ τὰ ἔξοδα ὑπηρεσίας, βεβαιώσεως ἐγγείων φόρων καὶ φόρου τῶν ζώων, τὰ ὑπαγόμενα εἰς τὸ αὐτὸ ΙΔʹ κεφ. μὲ τὸ προσωπικὸν τῶν Οἰκονομικῶν Ἐφοριῶν, κατὰ 16,938. Ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου τούτου δύναται νὰ ἐπέλθῃ καθόλου οἰκονομία 60,000 δρ. περίπου. Διὰ τὸ προσωπικὸν τοῦ Γεωμετρικοῦ κλάδου ἐν ἔτει 1883 ἐδαπανήσαμεν δραχ. 62,215, ἐνῷ νῦν ἀπαιτοῦνται 85,080, ἤτοι ἐπὶ πλέον 22,406. Διατὶ καὶ ἐνταῦθα νὰ μὴ κάμωμεν νῦν οἰκονομίαν 20,000 δρ. τοὐλάχιστον; Ἐὰν, Κύριοι, ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ τῶν κεφαλαίων καὶ ἄρθρων αὐτοῦ, ἅτινα ὑπέδειξα ἤδη, ἐπανηρχόμεθα εἰς τὰς δαπάνας τοῦ 1883 καὶ ἐκάμνομεν καὶ ὅσας ἄλλας οἰκονομίας ὑπηνίχθην, θὰ περιωρίζομεν οὕτω τὰς δαπάνας αὐτοῦ ἐν συνόλῳ κατὰ 325,000. Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν. Διὰ τὸ προσωπικὸν αὐτοῦ ἐν ἔτει 1883 ἐδαπανήσαμεν δρ. 46,076, ἐνῷ νῦν ἀπαιτοῦνται 60,480, ἤτοι ἐπὶ πλέον 15,904...

§77ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Οἱ μισθοὶ τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ὑπουργείου δὲν ηὐξήθησαν· ὁ νόμος ὁ λειτουργῶν σήμερον εἶναι καὶ ὁ λειτουργῶν κατὰ τὸ 1883· εἶναι ὁ νόμος τοῦ 1877. Τὰ πρόσωπα δὲν μετεβλήθησαν οὐδὲ κατὰ ἕνα γραφέα.

§78ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐν τούτοις οἱ ἐπίσημοι ἀριθμοὶ τοῦ Κράτους μαρτυροῦσιν αὐτὸ, τὸ ὁποῖον λέγω ἐγὼ, κύριε Ὑπουργέ. Ἄν ἀμφιβάλλητε, ἰδοὺ, ἀνάγνωτε μόνος σας τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1883 καὶ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1893, οὓς ἀμφοτέρους ἔχω ἐνταῦθα.

§79ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Οἱ λόγοι εἶναι εὔκολοι.

§80ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀλλὰ τοὺς λόγους ἔχετε σεῖς, τὰ δὲ πράγματα ἐγώ... Εἰς γραφικὰ ἔξοδα ἐδαπανήθησαν τότε δρ. 18,000, ἐνῷ τὴν σήμερον ζητοῦνται 28,000.

§81ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀπορίαν ἔχετε ἐνταῦθα, ἥτις εὐκόλως λύεται, διότι εἰς τὰς 28,000 περιλαμβάνονται 10,000 δραχμῶν τῆς ἑταιρίας τοῦ Havas, αἵτινες διενέμοντο ἄλλοτε εἰς πάντα τὰ Ὑπουργεῖα, νῦν δὲ συμπεριελήφθη τὸ ὅλον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν.

§82ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δέχομαι τότε νὰ ἐκπέσω τὴν οἰκονομίαν ταύτην τῶν 10,000 δραχμῶν... Ὡς πρὸς τὴν διπλωματικὴν ὑπηρεσίαν, τὸ 1883 ἡ δαπάνη ἀνῆλθεν εἰς δρ. 215,785, ἐνῷ τὴν σήμερον ἀπαιτοῦνται 480,796. Διὰ τὰ ἐνοίκια τῶν προξενικῶν γραφείων εἴχομεν τότε δαπάνην 49,729, ἐνῷ νῦν ἀπαιτοῦνται 80,000, ἤτοι ἔχομεν ἐπὶ πλέον διαφορὰν ἐκ δρ. 30,271.

§83ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ διαφορὰ αὕτη προκύπτει κατὰ πολὺ ἐκ τῆς διαφορᾶς τοῦ νομίσματος.

§84ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀγνοεῖτε ὅτι πληρόνονται τὰ ἐνοίκια ἐκ τῶν προξενικῶν τελῶν, τῶν εἰσπραττομένων εἰς μεταλλικὸν νόμισμα;

§85ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μέγα ποσὸν στέλλεται ἐντεῦθεν, διότι πολλῶν προξενείων τὰ εἰσοδήματα δὲν ἐπαρκοῦσιν εἰς τοιαύτας πληρωμάς.

§86ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ ἀγνοῶ τὰ προξενεῖα, ἅτινα δὲν εἰσπράττουσι τοὐλάχιστον τόσα τέλη, ὅσα ἐξαρκοῦσιν εἰς τὴν πληρωμὴν τῶν ἐνοικίων των. Δὲν μοὶ ὀνομάζετε σεῖς τὰ τοιαῦτα; Κατὰ ταῦτα καὶ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν ἠδυνάμεθα νὰ ἔχωμεν οἰκονομίαν ἐκ 234 χιλιάδων δραχμῶν. Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης ἡ δαπάνη ηὔξησε τὴν σήμερον ἐν συγκρίσει πρὸς τὸ 1883 ἐπὶ τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ὑπουργείου κατὰ 13,067· ἐπὶ τῶν προέδρων τῶν ἐφετῶν καὶ τῶν ἐφετῶν κατὰ 59,559· ἐπὶ τῶν εἰσαγγελέων καὶ ἀντεισαγγελέων τῶν ἐφετῶν κατὰ 7,087· ἐπὶ τῶν γραμματέων καὶ ὑπογραμματέων τῶν ἐφετῶν κατὰ 7,908· ἐπὶ τῶν προέδρων πρωτοδικῶν καὶ τῶν πρωτοδικῶν κατὰ 88,936· ἐπὶ τοῦ ὑλικοῦ τοῦ Ὑπουργείου κατὰ 440, τοῦ Ἀρείου Πάγου κατὰ 3,939, τῶν Ἐφετείων κατὰ 8,874, τῶν Πρωτοδικείων κατὰ 26,929, ἐπὶ ἐξόδων ἐπισκέψεως δικαστικῶν γραφείων κατὰ 13,543, ἐπὶ ἀνανεώσεως ἀποσκευῆς κλπ. Πρωτοδικείων κατὰ 3,160· ἐπὶ τῶν φυλακῶν, δι’ ἐνοίκια αὐτῶν κατὰ 40,560, διὰ μισθοὺς προσωπικοῦ αὐτῶν κατὰ 137,735, δι’ ἔξοδα διατροφῆς καταδίκων κατὰ 745,308· ἐπὶ ἐξόδων ποινικῆς δικαιοσύνης διὰ γραφεῖα καὶ ἀποσκευὴν Κακουργιοδικείων κατὰ 6,181, δι’ ἔξοδα ἀνακριτῶν κατὰ 21,403, δι’ ἀποζημιώσεις μαρτύρων κλπ. 158,600· ἐπὶ διαφόρων ἐξόδων κατὰ 24,649. Ἐν ὅλῳ ἐπῆλθεν ἔκτοτε αὔξησις κατὰ 1,478,403.

§87ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐλάβετε ὑπ’ ὄψιν σας, ὅτι αἱ φυλακαὶ ἄλλοτε ὑπήγοντο εἰς ἄλλο Ὑπουργεῖον;

§88ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μάλιστα. Αἱ φυλακαὶ τότε ὑπήγοντο εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀφαιρουμένης δὲ τῆς τότε δαπάνης τούτου ἐξ 708,714, μένει καὶ πάλιν ἐπὶ πλέον διαφορὰ ἐξ 769,791 δραχμῶν. Ὡς πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐν τῇ κεντρικῇ ὑπηρεσίᾳ διὰ τὸ προσωπικὸν τοῦ Ὑπουργείου ἐπῆλθεν αὔξησις ἐν συγκρίσει πρὸς τὸ 1883 κατὰ 13,616. Ἀλλὰ διὰ τὰ δημόσια ἔργα, καὶ ἐδῶ ἔχομεν τὴν μεγίστην διαφορὰν, ἐνῷ κατὰ τὸ 1883 ἐδαπανήσαμεν ἐν ὅλῳ δραχμὰς 351,600, καὶ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι καὶ τότε κατεσκευάζοντο καὶ ἁμαξιτοὶ ὁδοὶ καὶ γέφυραι καὶ σιδηρόδρομοι.

§89ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (δεξιόθεν). Ἄ! ἄ! Σιδηρόδρομοι τότε;

§90ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μάλιστα, Κύριοι· κατεσκευάζοντο καὶ τότε σιδηρόδρομοι, οἱ τῆς Θεσσαλίας καὶ τῆς Πελοποννήσου, διὰ τὴν ἐποπτείαν τῆς κατασκευῆς τῶν ὁποίων εἴχομεν ἀνάγκην μηχανικῶν τοῦ Δημοσίου. Τότε δ’ ἐγίνοντο καὶ αἱ πρῶται μελέται διὰ τὸν σιδηρόδρομον Πειραιῶς–Λαρίσσης. Τὴν σήμερον, καθ’ ὃν χρόνον ἀπεφασίσαμεν νὰ ἀναστείλωμεν πᾶν δημόσιον ἔργον, περιορισθέντες μόνον εἰς τὴν συντήρησιν καὶ ἀνακαίνισιν τῶν ὑπαρχουσῶν ὁδῶν, ἀναγράφεται δαπάνη προσωπική, χάριν τῆς μεγάλης αὐτῆς στρατιᾶς τῶν Γάλλων, τῶν ἀλλοδαπῶν καὶ τῶν ἡμεδαπῶν μηχανικῶν, ἐξ 1,000,000 ὡς ἔγγιστα, αὔξησις δηλ. ἐξόδων ἐκ δρ. 645,400. Δὲν ἠξεύρω, τί θὰ εἴπωσιν οἱ ξένοι, ὅταν μάθωσιν ὅτι, ἐνῷ πρόκειται χάριν ἀνακαινίσεως καὶ συντηρήσεως ὁδῶν νὰ δαπανήσωμεν 1,000,000, χάριν τῆς πραγματικῆς ταύτης δαπάνης ὑποβαλλόμεθα εἰς ἴσην προσωπικὴν δαπάνην. Δὲν ἐννοῶ, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπανέλθωμεν σήμερον εἰς τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἐδαπανᾶτο κατὰ τὸ 1883· ἀλλ’ ὅπως ἔχουσι νῦν τὰ πράγματα, μὲ τὴν κατασκευὴν δηλαδὴ τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης καὶ μὲ τὴν ἀπαιτουμένην ἐποπτείαν διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ὑπαρχουσῶν ὁδῶν, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσωμεν μὲ δαπάνην τὸ πολὺ 500,000, καὶ νὰ κάμωμεν οὕτως οἰκονομίαν ἑτέρων 500,000 δραχμῶν.

§91ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Οἱ ξένοι, ἂν ἀκούσωσιν αὐτὸ, βεβαίως θὰ εἴπωσιν, ὅτι εἶναι παράξενον πρᾶγμα. Ἀλλ’ οἱ ξένοι, ἐὰν ἐρωτήσωσι περὶ τῆς ἀκριβείας τῶν πληροφοριῶν τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ, θὰ μάθωσιν ὅτι αἱ πληροφορίαι αὐτοῦ δὲν εἶναι ἀκριβεῖς, καὶ ἀντιφάσκουσι πρὸς τὰ ὑπ’ αὐτοῦ πρὸ ὀλίγου λεχθέντα. Πρὸ ὀλίγου ἐνεκαλεῖτε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι δὲν ἐνέγραψεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τὴν δαπάνην διὰ τὸν σιδηρόδρομον Λαρίσσης καὶ δι’ ἄλλα ἔργα, ἀνερχόμενα ἐν συνόλῳ εἰς 13,500,000. Τὸ προσωπικὸν λοιπὸν τῶν μηχανικῶν δὲν θὰ ἐπιστατήσῃ μόνον τὰς ἀνακαινίσεις καὶ συντηρήσεις ὁδῶν, ἀλλὰ θὰ ἐπιστατήσῃ ἐκτὸς αὐτῶν καὶ τὰ ἕτερα ἔργα, ἀνερχόμενα κατὰ τὸν κ. Βουλευτὴν εἰς 13,500,000, καὶ ἐκτὸς αὐτῶν ὅλα τὰ λιμενικὰ ἔργα. Οἱ ξένοι, ἐὰν ἀσχοληθῶσι περὶ τῶν πραγμάτων ἡμῶν, θὰ κάμωσι καὶ ἑτέραν παρατήρησιν· θὰ σᾶς εἴπωσιν, ὅτι, ὅταν συγκρίνητε τὰς δαπάνας τοῦ 1883 πρὸς τὰς δαπάνας τοῦ 1893 διὰ τὸ προσωπικὸν τῶν μηχανικῶν, θὰ ἦτο λογικὸν νὰ λάβητε ὅλας τὰς δαπάνας τοῦ 1883, γνωρίζετε δὲ, ὅτι τότε ἓν μέρος τῶν δαπανῶν τούτων δὲν ἀνεγράφετο εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, ἀλλ’ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῆς ὁδοποιΐας. Ὅπως ἡ σύγκρισις ἦναι ἀκριβὴς, πρέπει νὰ κάμητε αὐτὴν τὴν ἐργασίαν, νὰ ἴδητε, τί δὲν ἐνεγράφετο εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους καὶ ἐνεγράφετο εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῆς ὁδοποιΐας, καὶ νὰ ἀθροίσητε τὰ ἐν τοῖς δυσὶ προϋπολογισμοῖς ἐγγραφόμενα, καὶ ἀφοῦ ἐκτελέσητε τὴν ἐργασίαν ταύτην, θέλετε πεισθῆ, ὅτι οἰκονομία ἐγένετο. Ταῦτα ἀποδεικνύουν, ὅτι ἡ ὁμιλία σας ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου τούτου δὲν εἶναι ἀκριβής.

§92ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἡ ὁμιλία μου εἶναι καὶ ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου τούτου ἀκριβὴς, ἀκριβεστάτη, ἀνακριβὲς δὲ εἶναι ὅ,τι λέγετε ὑμεῖς, ὅστις, ἐνῷ γινώσκετε κάλλιστα, ὅτι ὁ σιδηρόδρομος Πειραιῶς–Λαρίσης ἔχει ἐκδοθῆ εἰς κατασκευὴν δι’ ἐργολαβίας, καὶ τὸ Κράτος ἐνασκεῖ μόνον τὴν ἐποπτείαν, τοὺς δὲ μηχανικοὺς τῆς κατασκευῆς ἔχει ἡ Ἑταιρία ἡ Ἀγγλική ....

§93ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Τὸ γνωρίζω.

§94ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Διὰ τοῦτο δὲ καὶ ἐγὼ χάριν τῆς ἐποπτείας καὶ μόνης παρεδέχθην αὔξησιν δαπάνης.

§95ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἔχομεν λιμενικὰ ἔργα, σιδηροδρομικὰ, διαπλάτυνσιν τοῦ Εὐρίπου κτλ.

§96ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Πλὴν τοῦ τελευταίου τούτου ἔργου, εἴχομεν καὶ τότε τὰ αὐτὰ καὶ πλείονα ἔργα λιμενικὰ, σιδηροδρομικὰ, πρὸς δὲ τὰς ἀπείρους ἁμαξιτοὺς, αἵτινες δὲν κατασκευάζονται τὴν σήμερον. Πῶς λοιπὸν νῦν ἀπαιτοῦνται πλείονα τῶν τότε δαπανωμένων;

§97ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἀπαιτοῦνται ὅσα ἐνεγράφησαν εἰς τὸν προϋπολογισμόν.

§98ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι, ἀφοῦ κατὰ τὸ 1883, ὁπότε κατεσκευάσθησαν τοσαῦται ἁμαξιταὶ ὁδοὶ, ὁπότε εἴχομεν τὴν ἐποπτείαν τῶν σιδηροδρόμων τῆς Θεσσαλίας καὶ Πελοποννήσου, ἀφοῦ τότε ἤρκουν 351,600, τώρα ἀρκοῦν καὶ ὑπεραρκοῦν 500,000 δρ.

§99ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Λησμονεῖτε τὸν προϋπολογισμὸν τῆς ὁδοποιΐας.

§100ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὸν ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν, ἐπιφυλάττομαι δὲ αὔριον νὰ τὸν συμπαραλάβω ἐνταῦθα, ἀφοῦ μοὶ γίνεται ἡ τοιαύτη ἀντίῤῥησις. Ὡς πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, παρατηρῶ ὅτι διὰ τὸ προσωπικόν του τὸ 1883 ἐδαπανῶντο 44,585, ἐνῷ τὴν σήμερον ἀπαιτοῦνται 55,760, ἤτοι ἐπὶ πλέον 12,175· διὰ τὸ προσωπικὸν τοῦ Πανεπιστημίου τότε 234,063, ἐνῷ τὴν σήμερον προτείνεται δαπάνη 335,600, ὅ ἐστὶν αὔξησις κατὰ 91,537· διὰ τὸ προσωπικὸν τῆς Βιβλιοθήκης τότε 25,546, νῦν 28,920, ἤτοι ἐπὶ πλέον 3,374· διὰ συνδρομὰς καὶ βοηθήματα τότε οὐδὲν, ἐνῷ νῦν, ὁπότε περιέστημεν εἰς ἣν τὴν σήμερον εὑρισκόμεθα θέσιν, 5,200· διὰ προσωπικὸν ἀρχαιολογικῆς ἑταιρίας τότε ἐδαπανῶντο δρ. 21,928, τὴν σήμερον, ὁπότε ἔχομεν τὸ λαχεῖον, τὸ ὁποῖον ἀποφέρει εἰς τὴν ἀρχαιολογικὴν ἑταιρίαν ἱκανὰ κέρδη, δαπανῶνται 44,400, ἤτοι ἐπὶ πλέον 22,472. Δαπανῶμεν πρὸς τούτοις τὴν σήμερον ἐν συγκρίσει πρὸς τὸ 1883 ἐπὶ πλέον διὰ τὸ προσωπικὸν τῶν Γυμνασίων 70,000, διὰ διάφορα ἔξοδα τῶν Γυμνασίων 46,960, διὰ τὸ προσωπικὸν τῶν ἑλληνικῶν σχολείων 550,000, δι’ ἔξοδα αὐτῶν 103,260. Ἐπὶ μόνων τῶν ἀνωτέρω κονδυλίων, ἂν ἐπανέλθωμεν εἰς τὰς δαπάνας τοῦ 1883, θὰ ἔχωμεν οἰκονομίαν ἐν ὅλῳ δραχμῶν 906,305. Ἐπὶ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως εἶναι ἀδύνατον νὰ εὕρῃ τις λογαριασμόν· διότι τότε εἴχομεν ἀσυγκρίτῳ τῷ λόγῳ μικροτέραν δαπάνην ἐν σχέσει πρὸς τὴν σημερινήν· διὸ δὲν λαμβάνω αὐτὴν ὑπ’ ὄψιν. Ἐπὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν παρατηρῶ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λάβωμεν ὡς ὅρον συγκρίσεως τὸ 1883, δι’ οἱανδήποτε πίστωσιν· διότι ἔκτοτε ἐπῆλθον μεταβολαὶ μεγάλαι, ὀφειλόμεναι εἰς τὴν τάσιν τῆς ἔκτοτε κυβερνώσης ἡμᾶς μερίδος, ὅπως δημιουργῇ ἀξιωματικοὺς καὶ βαθμοφόρους, καθ’ ὃν χρόνον ἄλλοι λαοὶ ἐν Ἀνατολῇ, ἥκιστα μεριμνῶντες περὶ τούτου εἶχον στρέψει πᾶσαν τὴν προσοχήν των εἰς τὴν ἐκγύμνασιν ὑπὸ τὰ ὅπλα ὅσον οἷόν τε πλειόνων ἀνδρῶν. Τὸ ἡμέτερον σύστημα τῆς δημιουργίας ἐπιτελῶν καὶ βαθμοφόρων ἠκολούθησε καὶ ἡ Σερβία, εἴδομεν δὲ ἤδη, ὁποῖα ἀποτελέσματα ἔσχεν αὐτὸ κατὰ τὸν Σερβοτουρκικὸν καὶ τὸν Σερβοβουλγαρικὸν πόλεμον. Κατὰ τὸν τελευταῖον τοῦτον πόλεμον ἡ Σερβία εὑρέθη ἀντιμέτωπος τῆς Βουλγαρίας, ἥτις ἠκολούθησε τὸ ἀντίθετον σύστημα, καθ’ ὃ δὲν ἐσκέφθη αὐτὴ περὶ δημιουργίας βαθμοφόρων καὶ ἐπιτελῶν, ἀλλὰ περὶ ἐκγυμνάσεως τῶν στρατευσίμων ἀνδρῶν της. Καὶ ἐνῷ τὸν βουλγαρικὸν στρατὸν ὡδήγουν μόνον λοχαγοὶ καὶ ταγματάρχαι, τὸν δὲ σερβικὸν συνταγματάρχαι, ὑποστράτηγοι καὶ ἀντιστράτηγοι, ὁ τελευταῖος ἡττήθη κατὰ κράτος παρὰ τὴν Σλιβνίτσαν. Τὸ πάθημα τοῦτο τῆς Σερβίας δὲν ἤρκεσε ν’ ἀποτρέψῃ ἡμᾶς ἀπὸ τῆς ὀλισθηρᾶς ὁδοῦ, ἐφ’ ἧς ἀπὸ πολλοῦ βαίνομεν. Ἡμεῖς ἐξακολουθοῦμεν ἔτι καὶ νῦν φροντίζοντες μόνον περὶ ἐπιτελείων καὶ βαθμοφόρων, καὶ νῦν ὀλιγωροῦντες ὅλως τῆς ἐκγυμνάσεως τῶν στρατευσίμων ἀνδρῶν· ἐνῷ δ’ ἐλαττοῦμεν κατ’ ἔτος τὸν ἀριθμὸν τούτων, διαφυλάττομεν καὶ αὐξάνομεν μάλιστα τοὺς ἐπιτελεῖς καὶ βαθμοφόρους, κινδυνεύοντες ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην νὰ συνεξομοιωθῶμεν πρὸς τὴν Ἱσπανίαν, ἥτις μέχρι πρὸ ὀλίγων ἐτῶν ἠρίθμει, ὅσους στρατιώτας, τόσους καὶ ἀξιωματικούς. Ἐκ τῶν καθόλου τούτων, Κύριοι, ἐνοήσατε ἤδη, ὅτι ἡμεῖς εἴμεθα κατὰ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν βαθμοφόρων καὶ ὑπὲρ τῆς αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπὸ τὰς σημαίας πρὸς ἐκγύμνασιν καλουμένων ἀνδρῶν. Οὕτω πως μόνον δύναται καὶ ἀληθὴς οἰκονομία νὰ ἐπέλθῃ καὶ ἡ στρατιωτικὴ ἄσκησις καὶ παρασκευὴ τοῦ ἔθνους νὰ μὴ ὑποστῇ ἣν νῦν ὑφίσταται ἀνεπανόρθωτον ζημίαν. Πλὴν δὲν πρόκειται νῦν περὶ τούτου. Νῦν ὀφείλω νὰ ὑποδείξω, ὁποῖαι οἰκονομίαι δύνανται νὰ ἐπέλθωσιν ἔτι ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἐν ἰσχύϊ συστήματος. Τὰς οἰκονομίας ταύτας θ’ ἀναπτύξω ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ ἐπὶ τῆς συζητήσεως τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Ἐπὶ τοῦ παρόντος ἀρκοῦμαι εἰς τὸ νὰ ὑποδείξω αὐτὰς κεφαλαιωδῶς πως μόνον.

§101ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ποῦ; Ἐν τῷ κεφαλαίῳ λ. χ. πρώτῳ...

§102ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐν κεφ. Αʹ δύνανται νὰ ἐπέλθωσιν οἰκονομίαι ὡς 41,650 δραχμῶν. Τὰ καθέκαστα τῶν οἰκονομιῶν τούτων θὰ ἐκθέσω, ὡς εἶπον, κατὰ τὴν εἰδικὴν συζήτησιν τοῦ Ὑπουργείου. Ἐν κεφ. Βʹ ὑπολογίζω οἰκονομίαν 98,187.

§103ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Δὲν ἀναφέρετε, πόθεν ὡρισμένως δύναται νὰ ἐπέλθῃ ἡ οἰκονομία αὕτη;

§104ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐκ τῆς καταργήσεως πρὸ πάντων τῆς Ἐπιθεωρήσεως τοῦ Μηχανικοῦ, ἐκ τῆς καταργήσεως τοῦ Τεχνικοῦ Συμβουλευτικοῦ Τμήματος αὐτοῦ καὶ ἐξ ἄλλων περικοπῶν δαπανῶν, ἃς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναφέρω νῦν μίαν πρὸς μίαν, διότι οὕτως ἡ γενικὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ συζήτησις θὰ μετεβάλλετο εἰς εἰδικήν. Ἐπὶ τοῦ Πυροβολικοῦ ὑποδεικνύω οἰκονομίαν ἐκ 33,352, ἐπὶ τοῦ Ὑλικοῦ Πυροβολικοῦ ἐκ 33,677, ἐπὶ τοῦ Πεζικοῦ ἐξ 94,452, ἐπὶ τοῦ Φαρμακευτικοῦ ἐκ 18,960, ἐπὶ τοῦ Οἰκονομικοῦ ἐκ 19,500, ἐπὶ τῆς Χωροφυλακῆς ἐξ 165,892, ἐπὶ τῆς Σχολῆς τῶν Εὐελπίδων ἐξ 147,800.

§105ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Πῶς θὰ ἐπέλθῃ ἡ οἰκονομία αὕτη;

§106ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Διὰ τοῦ περιορισμοῦ λ. χ. τῶν 15 ἰδιωτῶν καθηγητῶν εἰς 5 μόνον, τῶν λοιπῶν ἀντικαθισταμένων ὑπ’ ἀξιωματικῶν.

§107ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἔχετε τοιούτους ἀξιωματικούς;

§108ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μάλιστα, ἀφοῦ καὶ τὴν σήμερον ἔτι τὰ μὲν ἀνώτερα μαθηματικὰ ἐν τῇ Σχολῇ διδάσκει ἀξιωματικός, τὰ δὲ κατώτερα ἰδιώτης καθηγητής. Ἐκ μόνου τοῦ τοιούτου περιορισμοῦ τῶν ἰδιωτῶν καθηγητῶν ὑπολογίζω οἰκονομίαν ἐκ 48,000 δρ. Ἵνα δὲ παραλείπω νῦν τὴν ἀπαρίθμησιν ἄλλων μικροτέρων οἰκονομιῶν ἐν τῇ περὶ ἧς ὁ λόγος Σχολῇ, ἀναφέρω τὸ ἀξιολογώτερον ποσὸν τῶν δρ. 76,800, ὅπερ θὰ ἐπορίζετο τὸ Δημόσιον διὰ μόνης τῆς αὐξήσεως τῶν διδάκτρων τῶν μαθητῶν ἀπὸ 60 εἰς 100 δρ. τὸν μῆνα. Ἡμεῖς, Κύριοι, ἔχομεν ἄλλην γνώμην περὶ τῆς Σχολῆς. Ἡμεῖς εἴμεθα ὑπὲρ τῆς προσωρινῆς καταργήσεως αὐτῆς, ἕως οὗ βελτιωθῇ πως ἡ οἰκονομικὴ ἡμῶν κατάστασις. Οὐδεμία ζημία θὰ ἐπέλθῃ ἐντεῦθεν εἰς τὸν στρατὸν, ἐν ταῖς τάξεσι τοῦ ὁποίου ἔχομεν ἤδη, κατὰ τὴν ὁμολογίαν αὐτοῦ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὑπὲρ τοὺς 120 ἀνθυπολοχαγοὺς ὑπεραρίθμους. Εἶναί τι ὅλως ἀκατανόητον δι’ ἡμᾶς, ὅτι ἐξακολουθεῖ ἡ συντήρησις τῆς Σχολῆς τῶν Εὐελπίδων, καθ’ ὃν χρόνον τὸ Κράτος εὑρίσκεται εἰς τοιαύτας οἰκονομικὰς δυσχερείας, συντήρησις στοιχίζουσα ἑκατοστύας χιλιάδων δραχμῶν καὶ παρασκευάζουσα ὑπεραρίθμους μόνον βαθμοφόρους, οἵτινες ἅμ’ ἀποφοιτήσαντες αὐτῆς ἀποκτῶσι τὸ δικαίωμα νὰ μισθοδοτῶνται παρὰ τοῦ Δημοσίου, καὶ ἂν μὴ ὑπάρχῃ θέσις δι’ αὐτοὺς ἐν τῷ στρατῷ. Ἀλλ’ ἂν ἐπιμένητε εἰς τὴν ἀκατανόητον ταύτην πολυτέλειαν διὰ τὰς σημερινὰς περιστάσεις, αὐξήσατε τοὐλάχιστον τὰ δίδακτρα τῶν μαθητῶν τῆς Σχολῆς ἀπὸ 60 εἰς 100 δρ. κατὰ μῆνα. Ἡ αὔξησις αὕτη εἶναι δικαιοτάτη, ὑπὸ τὴν σημερινὴν ὑπερτίμησιν τῶν τοῦ βίου, ὑπὸ τὴν σημερινὴν ἐπιβολὴν τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν. Τὴν σήμερον, Κύριοι, εἷς φοιτητὴς δαπανᾷ πρὸς συντήρησίν του 100–150 δρ. κατὰ μῆνα, ἀποτίνει περιπλέον τὰ βαρέα ἐκπαιδευτικὰ τέλη, καὶ ταῦτα πάντα χωρὶς νὰ ἀποκτᾷ τὸ δικαίωμα, ἅμ’ ἀποπερατώσας τὰς σπουδάς του, νὰ καταλάβῃ ἀμέσως ἔμμισθον ἰσόβιον θέσιν, ὡς οἱ ἀπόφοιτοι τῆς Σχολῆς τῶν Εὐελπίδων. Δὲν εἶναι λοιπὸν δίκαιον ν’ αὐξήσωσι τὰ δίδακτρα τούτων εἰς 100 τοὐλάχιστον δραχμάς; Καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων στρατιωτικῶν σχολείων, Κύριοι, ὑποδεικνύω οἰκονομίας καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν κεφαλαίων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐπεφυλάχθην κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τούτου νὰ ἐξηγήσω αὐτὰς διὰ μακρῶν, νῦν κεφαλαιωδῶς μόνον λέγω, ὅτι ὅλαι αἱ οἰκονομίαι, αἱ ἐπενεκτέαι εἰς αὐτὸν, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νῦν ἰσχύοντος συστήματος, ἀνέρχονται εἰς 817,566 δραχμάς. Καὶ ἄλλην τινὰ οἰκονομίαν νομίζω ὅτι ἐπιβάλλει ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἡ ἰσότης καὶ ἡ δικαιοσύνη, ἥτις πρέπει νὰ ἐπικρατῇ ἐν τῷ στρατεύματι. Περικόπτονται νῦν, Κύριοι, τὰ ἐπιμίσθια τῶν ἀξιωματικῶν τῆς ὑγείας, οἰκονομίας καὶ τοῦ ὑλικοῦ πυροβολικοῦ· ἀλλὰ διατὶ δὲν περικόπτετε διὰ τὸν αὐτὸν λόγον καὶ τὸ ἐπιμίσθιον τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ἱππικοῦ; διατὶ δὲν περικόπτετε καὶ τὸ ἐπίδομα διὰ διδακτικὰ βιβλία τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ πυροβολικοῦ καὶ μηχανικοῦ; Διατὶ ἡ τοιαύτη διάκρισις μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν τῶν διαφόρων ὅπλων; Δὲν ὑποτιμῶ τὴν ἀξίαν καὶ σημασίαν τοῦ μηχανικοῦ, πυροβολικοῦ καὶ ἱππικοῦ, οὐδὲ τὴν ἀξίαν τῶν ἀξιωματικῶν αὐτοῦ. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι λόγος, νομίζω, ἵνα μὴ θεωρήσωμεν ἀξίαν πάσης κατακρίσεως τὴν ὀλιγωρίαν, ἧς τυγχάνουσιν ἀπέναντι αὐτῶν τὰ ἄλλα σώματα, καὶ ἰδίᾳ τὸ πεζικὸν, τὸ ὁποῖον θεωρεῖται ἡ βάσις τοῦ στρατεύματος. Διὰ τοῦτο πανταχοῦ πᾶσα προσπάθεια καταβάλλεται, ὅπως οἱ ἀξιωματικοί του εὑρίσκωνται ἐν τῇ αὐτῇ περιωπῇ πρὸς τοὺς ἀξιωματικοὺς τῶν ἄλλων ὅπλων. Ἔχομεν δὲ νῦν καὶ ἡμεῖς ἐν τῷ πεζικῷ ἀξιωματικοὺς εὐπαιδεύτους, ἀξιωματικοὺς τιμῶντας τὸν στρατὸν ἡμῶν, καὶ τοῦτο ὀφείλεται βεβαίως εἰς τὴν σύστασιν τῆς Σχολῆς τῶν ὑπαξιωματικῶν, ἥτις εἶναι ὁμολογουμένως ἓν ἐκ τῶν πάνυ εὐαρίθμων φαεινῶν ἔργων τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἀλλ’ ἡ ὀλιγωρία, ἡ παραγκώνισις αὐτῶν ὑπερβαίνει πᾶν ὅριον. Αἱ πλεῖσται τῶν γενικῶν θέσεων ἔχουσι καταληφθῆ ὀλίγον κατ’ ὀλίγον ὑπὸ τῶν ἀξιωματικῶν τῶν τεχνικῶν ὅπλων, ὧν ἡ προαγωγὴ εἰς ἀνωτέρους βαθμοὺς διευκολύνεται ἐπὶ ζημίᾳ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ πεζικοῦ. Γινώσκω, Κύριοι, ἀξιωματικοὺς τοῦ πεζικοῦ, διδάκτορας τοῦ Πανεπιστημίου καὶ ἀποφοίτους τῆς Σχολῆς τῶν ὑπαξιωματικῶν, οἵτινες ἠδύναντο νὰ θεωρηθῶσι κόσμημα παντὸς στρατοῦ καὶ ὧν ἡ ἀρχαιότης ἔχει καταπατηθῆ μέχρι τοῦδε, οὕτως ὥστε, ἐνῷ νεώτεροί των ἀνθυπολοχαγοὶ τῶν τεχνικῶν ὅπλων ἔχουσι προαχθῆ ἤδη εἰς λοχαγοὺς, αὐτοὶ παραμένουσιν ἔτι ἐν τῷ βαθμῷ τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ. Οἱ περὶ ὧν ὁ λόγος ἀξιωματικοὶ φέρουσι βαρέως τὴν τοιαύτην καταπάτησιν τῆς ἀρχαιότητός των, φέρουσι βαρέως, ὅτι αὐτοὶ καὶ τὸ ὅπλον των εἰς οὐδὲν λογίζονται ὑπὸ τῶν ἑκάστοτε κρατούντων καὶ διὰ τοῦτον τὸν λόγον, ὅτι, ἐνῷ διὰ τὰ τεχνικὰ ὅπλα ὑπάρχουσι βιβλιοθῆκαι, ὑπὲρ ὧν τὸ Δημόσιον δαπανᾷ ἐτησίως ἀνὰ 1000 δρ., ἐνῷ εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτῶν παρέχεται καὶ μηνιαῖον ἐπίδομα, οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ πεζικοῦ οὔτε βιβλιοθήκην ἔχουσιν, οὔτε ἐπίδομα μηνιαῖον λαμβάνουσιν, ὡς ἐὰν αὐτοὶ ἦσαν καταδεδικασμένοι εἰς παντελῆ ἀμάθειαν. Ἰδοὺ διατὶ ἐγὼ, Κύριοι, νομίζω, ὅτι ἡ δικαιοσύνη καὶ ἡ ἰσότης ἐν τῷ στρατεύματι ἐπιβάλλει ἢ νὰ χορηγήσωμεν καὶ εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τούτους τὸ ἐπιμίσθιον καὶ μηνιαῖον ἐπίδομα, ἢ νὰ καταργήσωμεν αὐτὸ καὶ διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς τῶν ἄλλων ὅπλων. Ἄλλως θὰ ἀπεδεικνύομεν, ὅτι ἐννοοῦμεν νὰ ἐμμείνωμεν ἐν τῇ νῦν διακρίσει μεταξὺ τῶν διαφόρων ὅπλων, ἥτις ἀπογοητεύει πολλοὺς ἐκ τῶν ἀρίστων ἡμῶν ἀξιωματικῶν, καὶ ἀπονεκροῖ τὸν ζῆλόν των ὑπὲρ τοῦ στρατοῦ, ἥτις παρεισάγει τὴν διαίρεσιν εἰς τὰς τάξεις των, διαίρεσιν, δυναμένην νὰ ἔχῃ ὀλέθρια ἐπακόλουθα. Ὡς πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, μεθ’ ὅσα εἶπον ἤδη ἐν τῷ πρώτῳ μέρει τῆς ἀγορεύσεώς μου περὶ αὐτοῦ, οὐδεμίαν ἔχω νὰ ὑποδείξω οἰκονομίαν. Ἀλλ’ ἐκ τῆς περικοπῆς δαπανῶν, ἃς ὑπέδειξα μέχρι τοῦδε ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νῦν ἰσχύοντος συστήματος, ὡς πρὸς τὰ ἄλλα Ὑπουργεῖα, εἴτε ἐν συγκρίσει πρὸς τὰς δαπάνας τοῦ 1883, εἴτε ἀσχέτως πρὸς αὐτὰς, δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἐν κεφαλαίῳ τὰς ἑξῆς οἰκονομίας:

Ἀλλ’ ὡς ἐδήλωσα ἤδη, δὲν εἶναι αὗται αἱ μόναι οἰκονομίαι, εἰς ἃς δυνάμεθα νὰ προβῶμεν...

§109ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Προτιμᾶτε μίαν διακοπὴν, ἵνα ἐπανέλθωμεν πάλιν;

§110ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὄχι. Ἐγὼ ἐπιθυμῶ νὰ ἐξακολουθήσω, διότι δὲν αἰσθάνομαι κόπωσιν.

§111Ι. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Θὰ εἴπητε πολλὰ ἀκόμη;

§112ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀρκετά.

§113ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νὰ κάμωμεν μίαν διακοπὴν 10 λεπτῶν, κύριε Πρόεδρε.

§114ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Τίς ἡ ἀνάγκη διακοπῆς; Νὰ ἐξακολουθήσωμεν, ἀφοῦ ὁ ἀγορεύων θέλει.

§115ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἂς γείνῃ διακοπὴ ἐπὶ ἡμίσειαν ὥραν. (Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις περὶ ὥραν 8 μ. μ. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ περὶ ὥραν 9½).

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Εὐταξίας θὰ συνεχίσῃ τὴν ἀγόρευσίν του.

§117ΧΟΪΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος, διότι δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία. (Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου καὶ μὴ εὑρεθείσης τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ, λύεται ἡ συνεδρίασις περὶ ὥραν 10½ μ. μ.).