1892.12.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 15

Τῆς 9 Δεκεμβρίου 1892.

(Τετάρτη).

Ὥρᾳ 5 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ μετά τινα διόρθωσιν ἐπικυροῦνται).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χωρισμοῦ ἐκ τῶν δημοσίων ἐσόδων κατὰ τὴν βεβαίωσιν καὶ τὴν εἴσπραξιν τῶν ἀνηκόντων τοῖς δήμοις ποσοστῶν ἐκ φόρων ἐπιτηδευμάτων καὶ οἰκοδομῶν. (Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς γʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τῶν περὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ νόμων. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ, ὡς ἔχουσι, τὰ ἄρθρα 1–8).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 9 (ἀναγινώσκεται).

§4ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μᾶς ἐξηγήσῃ πληρέστερον τὴν ἔννοιαν τοῦ ἄρθρου 9. Ἐνταῦθα πρόκειται περὶ τῆς παρεμβάσεως τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰ περὶ σιγαροχάρτου. Ἡ πρώτη παράγραφος λέγει, ὅτι τὸ σιγαρόχαρτον εἰς φύλλα ἢ ταινίας θέλει προμηθεύεσθαι ὑπὸ τοῦ Δημοσίου ἐξ ἐργοστασίων, ὑποδεικνυομένων ὑπὸ τῶν κατόχων τῶν μηχανημάτων, καὶ δεύτερον ὅτι πρόκειται περὶ σιγαροχάρτου, τὸ ὁποῖον θὰ ἐξαχθῇ ἐκ τοῦ τόπου. Δὲν ἐννοῶ, πῶς εἶναι εὔκολον οἱ κάτοχοι τῶν μηχανημάτων νὰ ἔλθουν εἰς συνεννόησιν μεταξύ των, καὶ πῶς εὑρίσκει συμφέρον τὸ Δημόσιον νὰ ἀφήσῃ εἰς τούτους νὰ προσδιορίζωσι τὸ κατάστημα, τὸ ὁποῖον θὰ προμηθευθῇ σιγαρόχαρτον, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἡ πρότασις αὐτῶν ἤθελεν εἶσθαι ἐπιβλαβὴς εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Δεύτερον περὶ τίνος σιγαροχάρτου πρόκειται;

§5Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Τὰ καταστήματα, περὶ ὧν πρόκειται, θὰ ἦναι μὲν καταστήματα ἐσωτερικῆς καταναλώσεως, ἀλλὰ καὶ καταστήματα διαμετακομίσεως, εἰς ἃ ἐπιτρέπεται εἰς ἕκαστον νὰ εἰσαγάγῃ πᾶν ὅ,τι εἰς αὐτὸν ἀνήκει καὶ ὁθενδήποτε ἤθελε τὸ ἀποκτήσει, ἑπομένως καὶ εἰς τὸν συστήσαντα τὸ κατάστημα, νὰ εἰσαγάγῃ σιγαρόχαρτον, τὸ ὁποῖον αὐτὸς ἤθελεν ἀγοράσει ὁπουδήποτε· ἀλλ’ ἐπειδὴ τὰ καταστήματα ταῦτα εἶναι καὶ καταστήματα ἐσωτερικῆς καταναλώσεως, ἐθεωρήθη πρέπουσα παρέμβασις τῆς Κυβερνήσεως, οὐχὶ ἵνα ἐμποδίσῃ τοὺς ἐργοστασιάρχας νὰ εἰσάγωσι σιγαρόχαρτον, ὁποῖον εἰς αὐτοὺς ἀρέσκει, ἀφοῦ αὐτοὶ θὰ δαπανήσωσιν, ἀλλ’ ὅπως τὸ Δημόσιον γινώσκῃ ποῦ ἀγοράζουσιν αὐτὸ καὶ πῶς τὸ ἀγοράζουσι, καὶ ὑποβάλλῃ τὸ ἀγοραζόμενον εἰς ἔλεγχον. Τὸ Δημόσιον ἀφίνει εἰς τοὺς ἐργοστασιάρχας πᾶσαν ἐλευθερίαν περὶ τὴν ἐκλογὴν τοῦ σιγαροχάρτου, διότι καὶ οἱ ἀνταγωνιζόμενοι ἐν Αἰγύπτῳ ἔχουσιν ἐν τούτῳ πᾶσαν ἐλευθερίαν, ἀλλ’ ἐπιφυλάττει ἑαυτῷ τὴν ἄσκησιν παντὸς ἐλέγχου· εἰς τὸν συνδυασμὸν δὲ τοῦτον ἀφορῶσιν αἱ διατάξεις αὗται. Ἡ τιμὴ τῆς ἀγορᾶς τοῦ σιγαροχάρτου εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορος, διότι θὰ πληρώσῃ ὁ ἐργοστασιάρχης· ἐπίσης ἀδιάφορον, ἂν τὸ σιγαρόχαρτον ἦναι καλῆς ἢ κακῆς ποιότητος. Ταῦτα ἀφορῶσιν εἰς τὸν προμηθευόμενον αὐτό· ἑπομένως δὲν ὑπάρχει ἀφορμή, ἵνα προνοῶμεν κατὰ κινδύνων τοῦ Δημοσίου, οὐδὲ ἵνα μὴ ἐπιτρέψωμεν ὅ,τι κατὰ τοὺς γενικοὺς κανόνας περὶ διαμετακομίσεως ἀνήκει εἰς τὸν ἰδιώτην. Ἡ παρέμβασις τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἐπιθέτῃ τὰς σφραγίδας καὶ ὑποβάλλῃ εἰς ἔλεγχον τὸ σιγαρόχαρτον, παρέχει ἀσφάλειαν κατὰ παντὸς κινδύνου.

§6ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα λαμβάνουσιν αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 9, εἰσὶν ὑπερβολικά. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ μόνης τῆς περιπτώσεως, τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, περὶ τοῦ καπνοῦ τοῦ προωρισμένου νὰ συσκευασθῇ ἐν Ἑλλάδι, νὰ μεταβληθῇ εἰς σιγάρα καὶ ἐξαχθῇ, αἱ διατυπώσεις ἴσως εἶναι ὑπερβολικαί. Νομίζω ὅτι δι’ ἄλλων ἁπλουστέρων θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν τὸν ἀπαιτούμενον ἔλεγχον κατὰ τῶν καταχρήσεων. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται μόνον περὶ τῆς περιπτώσεως ταύτης, ἀλλὰ καὶ περὶ τῆς καταναλώσεως ἐν τῷ τόπῳ. Ὅταν συνδέωμεν τὰς δύο περιπτώσεις, περιπίπτομεν εἰς σύγχυσιν, διότι δυσχερέστατος ἔσεται ὁ ἔλεγχος, καὶ τοσοῦτον, ὥστε βεβαίως θὰ ἐγκαταλειφθῇ καὶ δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ. Ἐὰν ὑποθέσωμεν τὴν Κυβέρνησιν ὑπόχρεων νὰ ἐκτελῇ τὴν αἴτησιν παντὸς ἐργοστασιάρχου, ὅπως τῷ προμηθεύῃ τὸ σιγαρόχαρτον, τὸ ὁποῖον θέλει, θὰ ἐπέλθωσι δυσκολίαι. Σήμερον ὑπάρχουσι δυσκολίαι περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἀπαιτουμένων διατυπώσεων διὰ τὸ καταναλισκόμενον σιγαρόχαρτον, τὸ ὁποῖον εἶναι ὁμοειδές· ἑπομένως δυνάμεθα νὰ φαντασθῶμεν, τί θὰ συμβῇ, ὅταν ἕκαστος ἐργοστασιάρχης παραγγέλλῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἴδιον σιγαρόχαρτον, καὶ τεθῶσιν αἱ σφραγίδες κτλ. Αἱ δυσκολίαι αὗται θὰ φέρωσι τὴν μὴ ἐκτέλεσιν τῶν διατυπώσεων, αὕτη δὲ θὰ χαλαρώσῃ καὶ τὴν ἐκτέλεσιν ἄλλων ἁπλουστέρων διατυπώσεων, αἱ ὁποῖαι ἀνάγκη νὰ ἐφαρμοσθῶσιν. Ἀλλὰ καὶ ἑτέρα δυσκολία θὰ παρουσιασθῇ, αὕτη δὲ εἶναι ἡ σύμβασις τῆς Κυβερνήσεως μετὰ τῆς Ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων, καὶ αὐτὴ πρέπει νὰ παρέμβῃ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν διατυπώσεων τούτων, ἀφοῦ πρόκειται πρὸ σιγαροχάρτου προωρισμένου εἰς τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν. Ἐπὶ τούτων ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, χωρὶς νὰ θελήσω νὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας, διότι ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου πράττομέν τι, τὸ ὁποῖον θὰ φέρῃ δυσκολίας καὶ οὐχὶ μικρὰς ζημίας εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου.

§7Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδεμίαν δυσκολίαν θὰ ὑφίσταται τὸ Δημόσιον· τὰ τῆς προμηθείας δὲ ἀνήκουσιν εἰς τὸν ἐργοστασιάρχην. Τὰ τῆς σφραγίσεως ἀποτελοῦσι τὸν κυριώτερον τῶν ἐλέγχων, θὰ γίνεται δὲ ἡ σφράγισις, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ σιγαροχάρτου διατεθησομένου πρὸς ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν, ὅταν ὅμως πρόκηται περὶ σιγαροχάρτου ἐξαχθησομένου, δὲν ἀπαιτεῖται ἔλεγχος, ἀλλὰ βεβαίωσις περὶ τοῦ εἰσαχθέντος εἰς τὸ κατάστημα ποσοῦ, ταῦτα δὲ θέλουσι κανονισθῆ διὰ τοῦ βασιλικοῦ διατάγματος, καθὸ λεπτομέρεια ἐκτελεστική. Οὐδεμίαν δ’ ἔχω ἀμφιβολίαν, ὅτι δὲν θὰ παρουσιασθῶσιν ἐν τῇ ἐφαρμογῇ δυσχέρειαι· τοὐναντίον περὶ τὴν προμήθειαν σιγαροχάρτου θὰ ἦναι αὕτη εὐχερεστέρα τῆς προμηθείας τοῦ κατὰ τὸν γενικὸν νόμον σιγαροχάρτου, διότι περὶ τῆς προμηθείας τούτου προνοεῖ ἡ Κυβέρνησις, περὶ τοῦ σιγαροχάρτου δὲ τοῦ κατὰ τὸ νομοσχέδιον θὰ προνοῶσιν οἱ ἐνδιαφερόμενοι. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 9, ὡς ἔχει, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 10 (ἀναγινώσκεται).

§9ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶχε προκαλέσει κατὰ τὸ 1887 νόμον, ἰσχύοντα κατὰ τὸ πλεῖστον εἰσέτι, πρὸς ἐκτέλεσιν δὲ τούτου προεκάλεσε καὶ βασιλικὸν διάταγμα. Ἡ νομοθεσία αὕτη ἐξακολουθεῖ ἰσχύουσα καὶ ἐτροποποιήθη μὲν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Δηλιγιάννη, ἀλλ’ ὁ περὶ τούτου νόμος δὲν ἐδημοσιεύθη, Ἡ νομοθεσία ἐκείνη εἶχεν ἀληθῶς ἀνάγκην βελτιώσεως, ἰδίως ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦ ἐλέγχου τοῦ εἰς φύλλα καπνοῦ, καθὼς καὶ ὡς πρὸς τὴν καταδίωξιν τῶν παραβάσεων τοῦ νόμου. Ἐν τούτοις εἰς τὴν προηγουμένην σύνοδον τῆς Βουλῆς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἰσήγαγε νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου περιωρίσθη νὰ τροποποιήσῃ τὰς περὶ κοπῆς τοῦ καπνοῦ διατάξεις τοῦ νόμου τοῦ 1887, βραδύτερον δὲ, τῇ ἐμῇ προσκλήσει, ὅτι ὁ κείμενος νόμος χρῄζει βελτιώσεως...

§10Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὐχὶ τῇ ὑμετέρᾳ προσκλήσει. Ἦτο ἕτοιμον τὸ νομοσχέδιον.

§11ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἦτο ἕτοιμον, ἔπρεπε νὰ εἰσαχθῇ συγχρόνως μετὰ τοῦ ἀφορῶντος εἰς τὴν κοπὴν τοῦ καπνοῦ, ἵνα μὴ ἀδιακόπως τροποποιῆται ἡ νομοθεσία. Ἡ εἰσαγωγὴ ἑνὸς νέου νομοσχεδίου μετὰ τὴν ἐμὴν πρόκλησιν ἀποδεικνύει, ὅτι ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν αὕτη.

§12Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ ὑμετέρα πρόσκλησις ἐγένετο ἐν τῷ κενῷ.

§13ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁπωσδήποτε εἰσήχθη νέος νόμος περὶ καπνοῦ, ὁ ὁποῖος, ἀντὶ νὰ τροποποιήσῃ τὰς ἐλλιπεῖς διατάξεις τοῦ προηγουμένου νόμου, μετεῤῥύθμισε καθ’ ὁλοκληρίαν αὐτὸν, καὶ εἰσήγαγε νέας διατάξεις, μὴ συμφωνούσας ἐντελῶς μὲ τὸν προηγούμενον νόμον. Οὐχ ἧττον, ἕνεκα τοῦ νέου νόμου, ἐδέησε νὰ ἐκδοθῇ νέον βασιλικὸν διάταγμα πρὸς ἐκτέλεσιν. Ἔχομεν οὕτω νόμον τοῦ 1887 μετὰ βασιλικοῦ διατάγματος, νόμον τοῦ 1892 μετὰ βασιλικοῦ διατάγματος. Αὐτοὶ δὲν ἤρκεσαν· ἰδοὺ ἄλλος νόμος, τροποποιῶν τοὺς προηγουμένους. Ἐνταῦθα πρόκειται περὶ εἰσαγωγῆς νέων διατάξεων, αἱ ὁποῖαι τροποποιοῦσι τὴν κειμένην περὶ καπνοῦ νομοθεσίαν, καὶ ἡ ὁποία θὰ χρειασθῇ νέαν ἑρμηνείαν, ἵνα γνωσθῇ, τί ἰσχύει καὶ τί δὲν ἰσχύει. Διὰ τοῦ προκειμένου ἄρθρου ὁρίζεται, ὅτι «δύναται νὰ ἀνατεθῇ διὰ Β. Διαταγμάτων καὶ εἰς ἄλλας ἀρχὰς τοῦ Κράτους ἡ ἔκδοσις τῶν κατὰ τὰ ἄρθρα 1, 2 καὶ 7 τοῦ νόμου ͵ΒΝΕʹ τῆς 28 Ἰουλίου 1892 ἀδειῶν κατοχῆς καὶ μεταφορᾶς καπνοῦ ἢ τουμπεκίου, καὶ ἡ κατὰ τὸ ἄρθρον 5 τοῦ αὐτοῦ νόμου πιστοχρέωσις τῶν κυρίων αὐτῶν». Ἵνα ἐννοήσωμεν, τί εἰσάγεται διὰ τῆς διατάξεως ταύτης, εἶναι ἀνάγκη νὰ γινώσκωμεν, πῶς ἔχει ἡ κειμένη νομοθεσία. Κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1892 προβλέπεται ἡ πιστοχρέωσις τοῦ κατόχου τοῦ καπνοῦ, ἀλλ’ ἐκεῖ δὲν ὁρίζεται, τίς εἶναι ὁ ἁρμόδιος νὰ βεβαιώσῃ τὴν πιστοχρέωσιν. Κατὰ τὸν προηγούμενον νόμον τοῦ 1887, ὑπῆρχε ῥητὸν ἄρθρον, κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ πιστοχρέωσις ἐτηρεῖτο ἀπὸ τὸν οἰκονομικὸν ἔφορον, ἠδύνατο δὲ νὰ ζητηθῇ ἄδεια μεταφορᾶς καὶ ἀπὸ τὸν εἰρηνοδίκην τῆς ἐπαρχίας, ὁ ὁποῖος ὤφειλε νὰ εἰδοποιήσῃ τὸν οἰκονομικὸν ἔφορον, παρ’ ᾧ συγκεντροῦται ἡ ὑπηρεσία. Περὶ τούτου δὲν προέβλεψεν ὁ νόμος τοῦ 1892. Ἔρχεται ἤδη ὁ προκείμενος νόμος, ἵνα συμπληρώσῃ τὰς ἐλλείψεις, καὶ διατάσσει, ὅτι δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀναφέρῃ τὴν πιστοχρέωσιν εἰς πᾶσαν ἄλλην ἀρχήν. Δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ ὡς ὀρθὴν τὴν καινοτομίαν· διότι, ἵνα γείνῃ ἀκριβὴς ἡ ἐπιτήρησις τοῦ καπνοῦ, εἶναι ἀνάγκη νὰ συγκεντρῶνται τὰ τῆς κινήσεως καὶ πιστοχρεώσεως ἐν ἑνὶ καὶ τῷ αὐτῷ γραφείῳ, καὶ τοιοῦτον εἶναι τὸ τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ προσωρινῆς τινος εὐκολίας, δὲν ἤθελον ἔχει ἀντίῤῥησιν, ἀλλ’ ὡς εἰσάγεται, παρίσταται ὡς παγία διάταξις, καὶ τὸ ἄρθρον αὐτὸ θέλει συντελέσει, ἵνα εἰσαχθῇ σύγχυσις ἐντὸς τῆς αὐτῆς διαχειρίσεως, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖ ἑνότητα. Δύναται, ἐπαναλαμβάνω, νὰ δοθῇ τὸ δικαίωμα εἰς ἄλλην ἀρχὴν, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ εἰδοποιῇ τὸν ἔφορον, ἵνα συγκεντρῶται εἰς τὸ αὐτὸ γραφεῖον ἡ πιστοχρέωσις. Ἀλλὰ παρατηρῶ καὶ ἕτερόν τι. Κατὰ τὴν ἰσχύουσαν νομοθεσίαν, ὅταν δίδῃ ἄδειαν ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος, ὄπισθεν τῆς ἀδείας ἀντιγράφεται ἡ πιστοχρέωσις τοῦ ζητοῦντος τὴν ἄδειαν· ὅταν ὅμως δώσωμεν τὸ δικαίωμα εἰς ἄλλην ἀρχὴν νὰ δίδῃ αὐτὴν τὴν ἄδειαν, δὲν εἶναι αὕτη εἰς θέσιν νὰ ἀντιγράψῃ ὄπισθεν τῆς ἀδείας τὴν πιστοχρέωσιν, διότι αὐτὴ δὲν ἔχει πιστοχρέωσιν. Ἰδοὺ διατὶ φρονῶ, ὅτι τὸ ἄρθρον τοῦτο, ὡς ἔχει, δὲν συντελεῖ εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς ὑπηρεσίας, ἀλλ’ εἰς τὴν σύγχυσιν. Ἀλλ’ ὡς πρὸς τὴν μεταφορὰν τοῦ καπνοῦ, ὑπάρχει καὶ ἄλλος κίνδυνος. Κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1892, δὲν ἐπιτρέπεται ἡ μεταφορὰ καπνοῦ εἰς πᾶν μέρος, ἀλλὰ μόνον ὅπου ὑπάρχει Οἰκονομικὴ Ἐφορία, ἢ Διευθυντὴς καπνεργοστασίου, καὶ νομίζω ὅτι ἐγένετο προσθήκη, καὶ ὅπου ὑπάρχει Τελωνεῖον. Περὶ τούτου δὲν πραγματεύεται τὸ νομοσχέδιον· ὅθεν ἐρωτῶ: δύναται νὰ μεταφέρῃ τις καπνὸν ἐκεῖ, ὅπου δὲν ὑπάρχουν αὐταὶ αἱ ἀρχαί; Αὐτὰ εἶχον ἐπὶ τῆς διατάξεως ταύτης νὰ παρατηρήσω.

§14Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός.). Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 10 προτείνεται κατόπιν παραστάσεων τῶν παραγωγῶν καὶ τῶν ἐμπόρων τοῦ καπνοῦ. Ἐξέθηκαν οὗτοι, ὅτι ἐπὶ ἑκάστῃ μετακινήσει καπνοῦ εἶναι ἠναγκασμένοι νὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὴν ἕδραν τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου, ὑποβαλλόμενοι εἰς ζημίας καὶ ἀπώλειαν χρόνου. Ἐζήτησαν ἑπομένως διευκόλυνσίν τινα, καὶ ταύτην παρέχει ἡ διάταξις αὕτη· παρέχει τὴν εὐκολίαν, ὅπως, ἀντὶ νὰ ἀποτείνωνται οἱ μεταφέροντες τὸν καπνὸν εἰς τὸν οἰκονομικὸν ἔφορον, δύνωνται νὰ ἀποτείνωνται εἰς ἑτέραν ἀρχὴν, καθορισθησομένην διὰ βασιλικοῦ διατάγματος. Τοῦτο δὲν φαίνεται ἐπαγόμενον κίνδυνον, ἂν μὴ γένωνται αἱ ἄλλαι μεταβολαὶ, ἃς ὁ κ. Βουλευτὴς προτείνει· διότι, ἐνῷ θεωρεῖ, ὅτι ἡ διάταξις εἶναι ἐπικίνδυνος, ὡς φέρουσα σύγχυσιν, παραπονεῖται ὕστερον, ὅτι δὲν εἰσηγάγομεν νέας διατάξεις καὶ περὶ τὰ τοῦ τρόπου τῆς μεταφορᾶς τοῦ καπνοῦ. Τοιαύτης μεταβολῆς δὲν παρίσταται ἀνάγκη, διότι ἡ ἄδεια ζητεῖται ἐπὶ τῇ ἐξαγωγῇ τοῦ καπνοῦ. Περὶ τούτου οὐδὲν ἠκούσθη μέχρι τοῦδε παράπονον, περὶ τοῦ ἄλλου ἐγένοντο παραστάσεις, καὶ κρίνοντες αὐτὰς δεδικαιολογημένας, προτείνομεν εἰς τὴν Βουλὴν, ἵνα ψηφίσῃ τὴν διευκόλυνσιν ταύτην τῶν καπνεμπόρων καὶ παραγωγῶν.

§15ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς εἶπον καὶ πρότερον, πρόκειται περὶ δύο ζητημάτων: αʹ) εἰς ποίας ἀρχὰς πρέπει νὰ ἀποταθῇ τις, ἵνα ζητήσῃ τὴν ἄδειαν τῆς μεταφορᾶς, καὶ βʹ εἰς ποίας πόλεις δύναται νὰ μεταφέρῃ. Περὶ τοῦ πρώτου ζητήματος πραγματεύεται τὸ ἄρθρον, καὶ θέτει τὴν ἀρχὴν, ὅτι δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀναθέσῃ εἰς ἄλλην ἀρχὴν τὴν ἄδειαν μεταφορᾶς καὶ τὴν πιστοχρέωσιν. Ὁ τοιοῦτος πολλαπλασιασμὸς τῶν ἀρχῶν, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ δώσωσι τὴν ἄδειαν, εἶναι ἐπιβλαβὴς, διότι παύει ὁ ἔλεγχος, καὶ καλὸν θὰ ἦτο νὰ δοθῇ καὶ εἰς ἄλλας ἀρχὰς, ἀλλὰ προσωρινῶς καὶ ἐπὶ τῇ ὑποχρεώσει νὰ εἰδοποιῶσι τὸν ἔφορον. Εἰς τὴν παρατήρησίν μου ταύτην οὐδεμία ἐδόθη ἀπάντησις. Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον ζήτημα, εἶπον ὅτι ἔπρεπε νὰ ληφθῇ πρόνοια καὶ περὶ τοῦ τόπου· διὰ τῶν ἐκδοθέντων διαταγμάτων ἐπὶ τοῦ νόμου τοῦ 1885 ὡρίσθησαν καὶ ἄλλοι τόποι μεταφορᾶς καπνοῦ, πλὴν ἐκείνων, ὅπου ὑπῆρχεν Ἐφορία καὶ Τελωνεῖον. Καὶ ἰδοὺ, ὅτι ἐξ ἐπισήμων ἐγγράφων ἀποδεικνύεται ἡ τοιαύτη ἀνάγκη τοῦ νὰ ληφθῇ πρόνοια.

§16ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Περιλαμβάνονται οἱ Δήμαρχοι μεταξὺ τῶν ἀρχῶν;

§17Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ κανονισθῶσι ταῦτα διὰ βασιλικοῦ διατάγματος.

§18ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὑπάρχουσι δύο διακεκριμένα ἐνταῦθα ζητήματα· τὸ ζήτημα τῆς χορηγήσεως ἀδείας πρὸς μεταφορὰν καπνοῦ, καὶ τὸ τῆς πιστοχρεώσεως ἐν βιβλίοις ἰδιαιτέροις. Οὐδεὶς συζητεῖ περὶ τοῦ πρώτου· βεβαίως πρέπει νὰ δοθῇ καὶ εἰς ἄλλας ἀρχὰς ἡ ἐξουσία τῆς χορηγήσεως πάσης ἀδείας· τοῦτο θὰ εὐκολύνῃ τὴν μεταφορὰν καπνοῦ εἰς τοὺς ἐμπόρους καὶ καπνοπαραγωγοὺς, χωρὶς νὰ παρουσιάσῃ ὑπονοίας· ἀλλ’ ἐὰν δοθῇ τὸ δικαίωμα τῆς κρατήσεως τῶν λογιστικῶν μερίδων εἰς τοὺς Δημάρχους, θὰ χαλαρώσῃ τὸν ἔλεγχον, τὸν ὁποῖον τὸ Δημόσιον πρέπει νὰ ἐνασκῇ, διότι αἱ μερίδες αὗται, παρὰ τοῦ εἰρηνοδίκου καὶ τοῦ Δημάρχου κρατούμεναι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κρατῶνται τόσον τακτικαὶ, ὅσον κρατοῦνται παρὰ τῶν ἐφόρων. Δεύτερον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δοθῇ πλήρης ἐμπιστοσύνη εἰς τὰς ἀρχὰς ταύτας, ὅση εἰς τοὺς ἐφόρους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀνωτέρα οἰκονομικὴ ἀρχή. Τοῦτο ἀνέπτυξεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτής· ἐπὶ τούτου κεῖται τὸ ζήτημα· τίς θὰ μεταγράφῃ τὸ ποσὸν, καὶ τίς θὰ ἐξελέγχῃ τὸν καπνόν; Τοῦτο εἶναι ἔργον τῆς διοικήσεως, δυσκόλως δὲ δευτερεύουσα ἀρχὴ θὰ ἐκτελέσῃ τὸ ἔργον τῆς κρατήσεως τῶν μερίδων. Νομίζω ὅτι οὕτω χαλαροῦται ἡ διαχείρισις, καὶ πρέπει νὰ γείνῃ καλλιτέρα σκέψις.

§19Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ποία θὰ ἦναι ἡ ἀρχὴ, τοῦτο θὰ κανονίσῃ τὸ διάταγμα, ὑφ’ οὗ δὲν θέλουσιν ἀνατεθῆ τὰ τῆς πιστοχρεώσεως εἰς ἀρχὴν ἀκατάλληλον. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἠρώτησεν, ἂν ἐν τῷ ἄρθρῳ περιλαμβάνωνται οἱ Δήμαρχοι· περὶ τούτου θὰ ὁρίσῃ τὸ διάταγμα· δύνανται νὰ περιλαμβάνωνται, προκειμένου περὶ ἀδείας ἐξαγωγῆς, οὐχὶ ὅμως καὶ περὶ ἀδείας πιστοχρεώσεως. Ὑπάρχουσι περιστάσεις, καθ’ ἃς, ἵνα χρησιμεύσῃ ἡ πιστοχρέωσις, πρέπει νὰ γένηται ἐπιτοπίως, ὅταν μάλιστα ὑπάρχῃ καὶ ἀρχὴ, δυναμένη νὰ κρατήσῃ τὰ βιβλία τῶν πιστοχρεώσεων, π. χ. ἡ τελωνειακὴ ἀρχὴ, ὅπου ὑπάρχει τοιαύτη. Καὶ εἰς αὐτὸν τὸν Διευθυντὴν τοῦ καπνεργοστασίου δύναται ν’ ἀνατεθῇ τὸ ἔργον τῆς τηρήσεως τῶν βιβλίων πιστοχρεώσεων. Ταῦτα ἐν τῇ ἐκτελέσει θέλουσι κανονισθῆ καταλλήλως.

§20ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἔχω ἐλπίδα, ὅτι θὰ πεισθῇ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ βελτιώσῃ τὸν νόμον. Ἐνταῦθα δὲν πρόκειται οὔτε περὶ τελωνῶν, οὔτε περὶ ἐφόρων, πρόκειται περὶ ἀρχῶν θετικῶν, καὶ οὐχὶ ὑποθετικῶν· αἱ ἀρχαὶ, τὰς ὁποίας ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον, δὲν δύνανται νὰ ἦναι ἢ οἱ εἰρηνοδίκαι καὶ οἱ Δήμαρχοι· οὗτοι δὲ δὲν δύνανται νὰ τηρήσωσι μερίδα βιβλίων τακτικῶς καὶ ἀκριβῶς. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νομίζει, ὅτι δύνανται, ἐγὼ νομίζω ὄχι. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 10, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 11 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 11 (ἀναγινώσκεται).

§22ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅτε συνεζητεῖτο τὸ ἄρθρον 7 τοῦ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον ψηφισθέντος νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου κατηργεῖτο ἡ ἀτέλεια, ἡ παρεχομένη εἰς τὸν μεταβάλλοντα τὸν καπνὸν εἰς ταμβάκον, ἀπηύθυνα τὴν παρατήρησιν εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ἂν δὲν φρονῇ ἐπιβλαβῆ αὐτὴν τὴν ὑποχρέωσιν τῶν παραγόντων τὸν ταμβάκον, ἀφοῦ μέγα μέρος τοῦ προϊόντος αὐτῆς τῆς ἐργασίας ἐξάγεται εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ἂν δὲν φρονῇ, ὅτι διὰ τοῦ τρόπου τούτου θὰ παραβλάψῃ μίαν ἐγχώριον παραγωγὴν, ἕνεκα τῆς ὁποίας εἰσάγεται χρῆμα ἐν τῷ τόπῳ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ηὐδόκησε τότε νὰ δώσῃ κἀμμίαν ἀκρόασιν, εἰπὼν, ὅτι πρέπει νὰ ὑποβάλλωνται εἰς φόρον τοιοῦτον καὶ αὐτοί. Ἐπειδὴ βλέπω διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι ἀπαλλάσσει ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐξάγουσι ταμβάκον εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ἐπιθυμῶ νὰ γνωρίσῃ πρὸς τὴν Βουλὴν, πῶς μετέβαλε τρόπον σκέψεως ὁ κ. Πρωθυπουργός· διότι τότε μὲν ἐνόμιζε καλὸν νὰ ὑποβάλλωνται εἰς φόρον, ἤδη δὲ τοὺς ἀπαλλάττει.

§23Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς, φαίνεται, ἐλησμόνησε περὶ τίνος προέκειτο τότε. Ἐλησμόνησεν ὅτι προετείνετο τότε, ὅπως μὴ περιληφθῇ ἐν τῷ νόμῳ διάταξις, ὑποβάλλουσα εἰς φορολογίαν τὸν ταμβάκον, σήμερον δὲ ἡμεῖς δὲν προτείνομεν ὅ,τι τότε προέτεινεν ὁ κ. Βουλευτὴς, τουτέστιν, ὅπως μὴ ὑποβάλληται εἰς φορολογίαν ὁ ταμβάκος—τοὐναντίον δὲ φρονοῦμεν, ὅτι καλῶς τότε ἐκρίνομεν περὶ τοῦ ταμβάκου, ὡς ὑποβλητέου εἰς φορολογίαν, τὰ πράγματα δὲ τὸ ἀπέδειξαν,—ἀλλὰ προτείνομεν εἰδικήν τινα διάταξιν, συνήθη ἐν τῇ τελωνειακῇ ἡμῶν νομοθεσίᾳ, περὶ ἐξαγωγῆς; ἐπὶ ἀτελείᾳ, παρεχομένης ἐγγυήσεως, ὅτι ἐντὸς ὡρισμένης διορίας θέλει προσαχθῆ ἡ ἀπόδειξις τῆς εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἀποστολῆς. Ἀφοῦ ὁ καπνὸς ἐξάγεται ἀτελῶς ἐκ τοῦ Κράτους, δίκαιον εἶναι νὰ ἐξάγηται ἀτελῶς καὶ ὁ ταμβάκος. Αἱ πληροφορίαι τῶν τελωνείων περὶ ἐξαγωγῆς ταμβάκου δὲν εἶναι ἐντελῶς σύμφωνοι πρὸς ἀλλήλας. Ἔκ τινων λιμένων παρὰ τοὺς τόπους τῆς παραγωγῆς εἶναι βέβαιον, ὅτι οὐδεμία γίνεται ἐξαγωγή· ἐξ ἄλλων ὅμως γίνεται ἐξαγωγὴ, ὡς βεβαιοῦσι τὰ βιβλία τῶν ἀρχῶν· ἀλλ’ ὑπάρχουσι καὶ οἱ φρονοῦντες, ὅτι τὸ πλεῖστον τῆς ἐξαγωγῆς ταύτης κατ’ ἐπίφασιν παρουσιάζεται, καταλῆγον εἰς μεταφορὰν ἀφορολόγητον εἰς ἄλλον λιμένα τοῦ Κράτους. Τοῦτο οὐδαμῶς εἶναι ἀποδεδειγμένον. Τοὐναντίον ὑπάρχει ἰδέα, ὅτι γίνεται ἐξαγωγὴ εἰς τὰ παράλια τῆς Ἀλβανίας, καὶ ὅτι κατανάλωσις τοῦ ἑλληνικοῦ ταμβάκου γίνεται καὶ ἐν Μακεδονίᾳ καὶ ἐνιαχοῦ τῆς Μικρᾶς Ἀσίας. Ὀφείλομεν ἑπομένως, ἀφοῦ τοιαῦται παραστάσεις γίνονται, νὰ παράσχωμεν τὰς εὐκολίας, τὰς κατ’ ἀρχὴν ὑπὸ τῆς ἡμετέρας νομοθεσίας παρεχομένας εἰς τὰ προϊόντα τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας πρὸς τὴν ἀτελῆ ἐξαγωγήν. Εἶναι τοῦτο ἐφαρμογὴ ἀρχῆς τῆς νομοθεσίας ἡμῶν ἐπὶ τῆς εἰδικῆς περιπτώσεως. Ἀφοῦ ὁ ταμβάκος εἶναι προϊὸν ἐγχωρίου βιομηχανίας, ὑποβαλλόμενον εἰς φορολογίαν, δέον νὰ ἀπολαύσῃ τοῦ πλεονεκτήματος τῆς ἀτελείας, οὗτινος ἀπολαύουσι κατ’ ἀρχὴν τὰ εἰς φορολογίαν ὑπαγόμενα εἴδη ἐγχωρίου βιομηχανίας, ὅταν ἀποδεικνύηται ἐπὶ ταῖς διατυπώσεσι καὶ προφυλάξεσι τοῦ νόμου, ὅτι ἀπεστάλησαν εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§24ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐν δικαίῳ βεβαίως εὑρίσκεται ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἀποδεχόμενος τὴν ἀρχὴν, ὅτι ὁ ἐξαγόμενος ταμβάκος πρέπει νὰ ἀπαλλαχθῇ. Δὲν νομίζω ὅμως, ὅτι εὑρίσκεται ἐν τῷ δικαίῳ, ὑποστηρίζων ὅτι ἐγὼ δῆθεν ἄλλα εἶχον προτείνει κατὰ τὴν προηγουμένην συζήτησιν τοῦ περὶ καπνοῦ νόμου, καὶ ὅτι περὶ ἄλλου ἀντικειμένου ἐπρόκειτο τότε. Ἀληθῶς ἐπρότεινα τὴν πλήρη ἀτέλειαν τοῦ εἰς ταμβάκον μεταβαλλομένου καπνοῦ, τοῦ τε ἐντὸς τοῦ Κράτους καταναλισκομένου καὶ τοῦ ἐξαγομένου, ἀλλὰ κυρίως ὑπεστήριζα τὴν ἀτέλειαν τοῦ ταμβάκου τοῦ ἐξαγομένου· ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἠδύνατο τότε νὰ ἐπιμείνῃ μὲν εἰς τὴν φορολογίαν τοῦ ἐντὸς τοῦ Κράτους καταναλισκομένου ταμβάκου, ὤφειλεν ὅμως ἔκτοτε ν’ ἀναγνωρίσῃ τὸ ἀκριβὲς τῆς παρατηρήσεώς μου. Νομίζω ἑπομένως, ὅτι δὲν εὑρίσκεται ἐν τῷ δικαίῳ, ἀμφισβητῶν τὴν ὀρθότητα τῆς παρατηρήσεώς μου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 12, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 13 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 14 (ἀναγινώσκεται).

§26ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 13, Κύριοι, τοῦ ψηφισθέντος κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνολον νόμου, κατὰ τὸ ὁποῖον διατάσσεται καὶ ποινικὴ καταδίωξις κατὰ πολλῶν ἐκ τῶν δολιευομένων τὸν νόμον περὶ καπνοῦ, ὑπάρχει διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ εἰς τὸ Δημόσιον προσγινομένη ζημία προσδιορίζεται κατ’ ἐλάχιστον ὅρον εἰς δραχμὰς 20. Φαίνεται ὅτι ἐγεννήθησαν ἀμφιβολίαι, ἂν ὁ τοιοῦτος προσδιορισμὸς τῆς ζημίας εἰς 20 δραχμὰς συνεπάγηται τὸν χαρακτηρισμὸν τοῦ ἀδικήματος ὡς πλημμελήματος ἢ ὡς πταίσματος. Ἐθεωρήθη λοιπὸν ἀναγκαῖον νὰ αὐξηθῇ ὁ ὅρος αὐτὸς τῶν 20 δραχμῶν εἰς 25, ἵνα ἐκλείψῃ αὐτὴ ἡ ἀμφιβολία. Τοιοῦτος εἶναι ὁ σκοπὸς τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου· ἀλλὰ, ὅπως συνετάχθη, Κύριοι, νομίζω ὅτι αἱ συνέπειαι αὐτοῦ δύνανται νὰ ὦσι πολὺ εὐρύτεραι ἐκείνων, τὰς ὁποίας ὁ νομοθέτης ἐσκόπει νὰ εἰσαγάγῃ, ἰδίως διότι τὸ ἄρθρον τοῦτο τοῦ νομοσχεδίου, τὸ 14, δὲν περιορίζεται νὰ αὐξήσῃ τὸν ὅρον τοῦ ἄρθρου 13 τοῦ νόμου ἀπὸ 20 δραχμῶν εἰς 25, ἀλλὰ ἐκφράζεται ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἡ προσγινομένη εἰς τὸ Δημόσιον ζημία ἕνεκα παραβάσεως τῶν ἄρθρων 11 καὶ 12 τοῦ τελευταίου νόμου ͵ΒΝΓ καὶ 42, 43 καὶ 46 § 1 τοῦ ᾼΥΚʹ νόμου τοῦ 1887, ἐπ’ οὐδεμιᾷ περιπτώσει δύναται νὰ λογισθῇ ἐλάσσων τῶν δραχμῶν εἴκοσι πέντε.» Ἀλλ’ ὁ νόμος, Κύριοι, τοῦ 1892 ἐτιμώρει αὐτὰς τὰς δολιότητας μὲ πρόστιμον ἀνεξάρτητον τῆς ζημίας, ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς τὸ Δημόσιον. Ἡ ζημία, ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς τὸ Δημόσιον, ἐξετάζεται, ὅταν πρόκηται περὶ ποινικῆς καταδιώξεως μὲ πρόστιμον 1000 δραχμῶν. (Ἀναγινώσκει τὸ ἄρθρον 11 τοῦ νόμου ͵ΒΝΕʹ): «Διὰ πᾶσαν ἐπὶ ἔλαττον ἀνακαλυφθεῖσαν διαφορὰν καπνοῦ ἢ τουμπεκίου εἰς φύλλα κλπ. ἐπιβάλλεται εἰς τὸν κύριον τοῦ καπνοῦ πρόστιμον ἴσον μὲ τὸ ἡμιόλιον τοῦ ἀναλογοῦντος κατὰ τὸ ἄρθρον 10 φόρου». Δὲν πιστεύω ὅτι πρόκειται τὸ νομοσχέδιον νὰ μεταβάλλῃ αὐτὸ τὸ ἡμιόλιον. Τὸ ἄρθρον 12 ὅμως τοῦ αὐτοῦ νόμου τί λέγει; (ἀναγινώσκει): «Εἰς τοὺς κατέχοντας καπνὸν ἢ ἐγχώριον τουμπεκίον εἰς φύλλα ἄνευ ἀδείας κλπ. ἐπιβάλλεται πρόστιμον μέχρι χιλίων δραχμῶν». Τοιαύτη διάταξις ὑπάρχει ἐν τοῖς ἄρθροις 42, 43 καὶ 46 τοῦ νόμου τοῦ 1887· ὁ θέλων ἑπομένως νὰ διορθώσῃ τὸ ἄρθρον 13 τοῦ νόμου τοῦ ἰσχύοντος, τοῦ τελευταίου, πρέπει νὰ περιορισθῇ νὰ διατάξῃ τοῦτο καὶ μόνον, ὅτι ὁ ὅρος τοῦ προστίμου εἶναι ἀπὸ δρ. 20–25, ἐνῷ διὰ τοῦ τρόπου, ὁ ὁποῖος εἰσάγεται σήμερον, γεννᾶται ἀμφιβολία, ἂν ὁ καπνὸς δύναται νὰ ὑποβληθῇ εἰς πρόστιμον 25 δραχμῶν. Ἔχομεν ὅμως καὶ ἓν ἐδάφιον δεύτερον, τὸ ὁποῖον, νομίζω, χρήζει τῆς προσοχῆς τῆς Βουλῆς. Κατὰ τὸ ἐδάφιον τοῦτο, τίθενται ἐν ἰσχύϊ αἱ περὶ ἀστυνομικῆς ἐπιτηρήσεως διατάξεις τῶν ἄρθρων 34–37 τοῦ ποινικοῦ νόμου. Ὅσοι, Κύριοι, ἀσχολοῦνται εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ποινικῆς νομοθεσίας, γνωρίζουσιν ὅτι αἱ περὶ ἀστυνομικῆς ἐπιτηρήσεως διατάξεις τῶν ἄρθρων 34–37 τοῦ ποινικοῦ νόμου ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν, ἀπὸ τοῦ 1843, — δὲν ἠξεύρω πότε ἀκριβῶς, — περιῆλθον ἐν πληρεστάτῃ ἀχρηστίᾳ. Καὶ αὐτοὶ οἱ ἐπὶ κακουργήματι καταδικασθέντες, μετὰ τὴν ἔκτισιν τῆς ποινῆς των, καὶ ἐνῷ ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ ἐξουσία νὰ προσδιορίσῃ αὐτοῖς τόπον διαμονῆς, ἀφίνονται πάντες, ἄνευ ἐξαιρέσεως, ἐντελῶς ἐλεύθεροι· ἑπομένως αὐταὶ αἱ διατάξεις τῶν ἄρθρων 34–37 τοῦ ποινικοῦ νόμου εἶναι ἐντελῶς ἐν ἀχρηστίᾳ. Παραδόξως ὅμως αὐτὰς τὰς διατάξεις, τὰς καταργηθείσας, τὰς μὴ ἐφαρμοζομένας οὔτε διὰ τοὺς εἰς ἰσόβια δεσμὰ ἢ εἰς θάνατον καταδικασθέντας καὶ ἐξελθόντας τῶν φυλακῶν, ἐρχόμεθα νὰ τοὺς ἀναζήσωμεν διὰ τοῦ νέου νόμου. Φρονῶ, Κύριοι, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν καὶ αὐτὸς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ μὴ ἀναγνωρίσῃ, ὅτι κακῶς παρεισέφρησαν ἐν τῷ ἄρθρῳ αἱ διατάξεις αὗται.

§27ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω, ὅτι εἶναι κἄπως πλειότερον παρὰ σοβαρὸν τὸ ζήτημα, νὰ θελήσῃ νὰ ἀναδεχθῇ ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς ἀστυνομίας τὸ δικαίωμα καὶ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ προσδιορίσῃ τὴν κατοικίαν τοῦ καταδικασθέντος διὰ προστίμου π. χ. 25 δραχμῶν, ἕνεκα παραβάσεως τοῦ νόμου περὶ καπνοῦ. Ἔχει τι τὸ ὑπερβολικὸν ἡ διάταξις αὕτη, τὸ ὁποῖον εἶναι ἄξιον τῆς προσοχῆς τῆς Βουλῆς.

§28Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κύριος Βουλευτὴς θεωρεῖ ὑπερβολικὸν ὅ,τι ἡ κειμένη ἡμῶν νομοθεσία θεωρεῖ ἐφαρμόσιμον οὐ μόνον ἐπὶ πλημμελημάτων, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ πταισμάτων. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς εἶναι δεδικαιολογημένος, θελήσας νὰ ἐπιδείξῃ σεβασμὸν πρὸς τὴν γνώμην τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Μαντινείας, ἀποδεχόμενος αὐτὴν καὶ ἐν οἷς δὲν εἶναι ὀρθή... (γέλωτες).

§29ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸν θεωρῶ ἁρμοδιώτερον καὶ ὑμῶν καὶ πολλῶν ἄλλων διὰ ζητήματα ποινικά.

§30Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Καὶ πολιτειακά... Περὶ δὲ τῆς παρατηρήσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ, τῆς ἀφορώσης εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ ἄρθρου, λέγω, ὅτι τοῦτο οὐδὲν περιέχει τὸ μὴ περιλαμβανόμενον ἐν τῷ κειμένῳ νόμῳ ͵ΒΝΕʹ, καὶ ἐπιμένω, ὅτι τὸ ἄρθρον 14 τοῦ νομοσχεδίου περιλαμβάνει τὴν διάταξιν τοῦ ἀντιστοίχου ἄρθρου τοῦ κειμένου νόμου, τουτέστι τοῦ ἄρθρου 13. Ὁ κ. Βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι ἔπρεπε τὸ νομοσχέδιον νὰ ὁρίζῃ, ὅτι ἡ ἐν ἄρθρῳ 13 ἀποζημίωσις ἀπὸ 20 δραχμῶν αὐξάνεται εἰς 25. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὁρίζει οὐχὶ διὰ παραπομπῆς εἰς τὸ ἄρθρον 13, ἀλλὰ δι’ ἐπαναλήψεως τῶν ἐν τῷ ἄρθρῳ 13, ἀντικαθισταμένου εἰς τὸν ὅρον τῶν 20 δραχμῶν τοῦ ὅρου τῶν 25 δραχμῶν.

§31ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου· πρόκειται περὶ τῆς δευτέρας παραγράφου.

§32Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Περὶ τῆς δευτέρας παραγράφου εἶπον, ὅτι κατὰ τὴν κειμένην νομοθεσίαν τὰ ἐν τῇ δευτέρᾳ παραγράφῳ ἐπιτρέπονται καὶ ἐν περιπτώσει πταισμάτων. Τὸ ἄρθρον 34 τοῦ Ποινικοῦ Νόμου ὁρίζει ὅτι (ἀναγινώσκει): «Εἰς ἰδιαιτέραν ἀστυνομικὴν ἐπιτήρησιν θέλουσιν ὑποβάλλεσθαι ὡσαύτως, δυνάμει τῆς καταδικαστικῆς ἀποφάσεως, καὶ οἱ ἔνοχοι πλημμελημάτων καὶ πταισμάτων, ἐὰν ἤθελον εἶναι κατά τε τὸν τρόπον τοῦ ζῇν καὶ τὸν χαρακτῆρα καὶ τὴν διαγωγὴν κατ’ ἐξοχὴν ἐπικίνδυνοι εἰς τὴν ἀσφάλειαν καὶ εἰς τὰ ἤθη». Πρόκειται περὶ λαθρεμπόρων, καὶ οὗτοι ἀνήκουσιν εἰς τὴν κατηγορίαν, περὶ ἧς προνοεῖ τὸ ἄρθρον τοῦτο. Προνοεῖ δὲ τὸ ἄρθρον τοῦτο περὶ τῶν τῆς κατηγορίας ταύτης οὐ μόνον ἐπὶ πλημμελημάτων, ὡς καὶ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ πταισμάτων. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 14, ὡς ἔχει, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὸ ἄρθρον 15).

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 16 (ἀναγινώσκεται).

§34ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι διὰ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 16 ἐπιβάλλομεν εἰς τοὺς κατόχους καπνοῦ ὑποχρέωσιν, τὴν ὁποίαν οὐχὶ αὐτοί, ἀλλὰ καὶ ἡ Κυβέρνησις δυσκόλως δύναται νὰ ἐκπληρώσῃ. Ἀπαιτοῦμεν, ὅπως ὁ κάτοχος καπνοῦ ἔν τινι ἐπαρχίᾳ μανθάνῃ, ἂν ἡ ἐπαρχία αὕτη παράγῃ 20,000 ὀκάδας καπνοῦ ἢ 20,500. Καὶ ἂν μὲν παράγῃ 20,500 ὀκάδας, δὲν ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δηλώσῃ τὸν παρ’ αὐτοῦ παραγόμενον καπνόν, ὅταν οὗτος δὲν ἦναι ἔμπορος, ἂν δὲ παράγῃ 20,500, ὀφείλει νὰ τὸν δηλώσῃ. Δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει τις ἐξ ὑμῶν, γνωρίζων τίνες αἱ ἐπαρχίαι τῆς Ἑλλάδος, αἵτινες παράγουσιν 20,000 ἢ 21,000 ὀκάδας καπνοῦ. Εἶναι διάταξις αὕτη, ἡ ὁποία ἢ θέλει ἐφαρμοσθῆ κατὰ τρόπον ὅλως αὐθαίρετον, —διότι, ὡς εἶπον, οὐδὲν ἔχομεν ἐπίσημον δεδομένον, προσδιορίζον τὰς ἐπαρχίας, αἵτινες παράγουσιν 20,000 ὀκάδας καπνοῦ καὶ κάτω, ἢ θὰ ἐφαρμοσθῇ, λέγω κατὰ τρόπον ὅλως αὐθαίρετον, ἢ θέλει καταστῆ ἀνεφάρμοστος. Καὶ ἡ πρώτη καὶ ἡ δευτέρα περίπτωσις εἶναι ἐνδεχόμεναι, καὶ ἑπομένως νομίζω, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη κατ’ ἄλλον τρόπον πρέπει νὰ διατυπωθῇ· εἰ δυνατόν, νὰ προσδιορίσῃ τὰς ἐπαρχίας, εἰς τὰς ὁποίας οἱ κάτοχοι καπνοῦ ὀφείλουσι νὰ δηλώσωσι, μολονότι ἐγὼ δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει τοιαύτη ἀνάγκη· δὲν νομίζω, ὅτι ὑπάρχει λόγος σοβαρός, δικαιολογῶν τὴν διάκρισιν. Διότι, ἂν ὑποθέσωμεν ὅτι εἶναι ἀναγκαία ἡ ἐγγύησις, ὅπως πᾶς κάτοχος καπνοῦ δηλοῖ τοῦτον, ἡ ἐγγύησις αὕτη δὲν εἶναι μόνον διὰ τὰς ἐπαρχίας τὰς μὴ παραγωγοὺς καπνοῦ, ἀλλὰ καὶ διὰ τὰς παραγωγούς. Ἡ δικαιολογία δέ, ἥτις ἀναφέρεται ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει, ὅτι ὑπάρχει ὑπόνοια λαθραίας κατοχῆς τοῦ καπνοῦ τούτου, ἂν οὗτος κατέχηται ἐν ἐπαρχίᾳ μὴ παραγούσῃ κάτω τῶν 20,000 ὀκάδων καπνοῦ, ἐνῷ τοιαύτη δὲν ὑπάρχει, δὲν εἶναι σοβαρά. Ἐγὼ δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ψηφίσωμεν αὐτὴν τὴν διάταξιν, διότι, ψηφίζοντες αὐτήν, ὀφείλομεν νὰ τὴν ψηφίσωμεν ἄνευ διακρίσεως ἐπαρχιῶν, ἂν δικαιολογῆται ἡ ψήφισις αὐτῆς· ψηφίζοντες δ’ αὐτὴν ἄνευ διακρίσεως ἐπαρχιῶν, ψηφίζομεν μίαν διάταξιν ἄνισον καὶ ἄδικον διὰ τὰς εἰς αὐτὴν ὑποβληθησομένας ἐπαρχίας.

§35Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ λόγος τῆς διακρίσεως δὲν εἶναι ὁ παραστηθεὶς ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ.

§36ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ λέγει ἡ ἔκθεσις.

§37Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν λέγει τοῦτο ἡ ἔκθεσις. Ἡ ἔκθεσις λέγει, ὅτι ἐκ τῆς πείρας ἀπεδείχθη, ὅτι ὁ καπνὸς ὁ παραγόμενος ἐν ἐπαρχίαις μὴ καπνοφόροις καταναλίσκεται λαθραίως, ἡ ἔννοια ὅμως τοῦ θεσμοῦ δὲν εἶναι ἡ ἀποδοθεῖσα εἰς αὐτὸν ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐνόμισεν, ὅτι ἐν ἐπαρχίαις, ἐν αἷς δὲν παράγεται πολὺς καπνός, ἐκεῖ ἀσκεῖται καὶ ἡ λαθρεμπορία παρὰ τῶν εἰσκομιζόντων καπνὸν ἐξ ἄλλων ἐπαρχιῶν.

§38ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶπον ἀκριβῶς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγετε· ὅτι θεωρεῖτε ὡς λαθραίως καταναλισκόμενον τὸν καπνόν, τὸν κατεχόμενον ἐν ἐπαρχίᾳ μὴ καπνοπαραγωγῷ παρ’ ἄλλου προσώπου, δὲν τὸν θεωρεῖτε δὲ τοιοῦτον διὰ τὰς ἐπαρχίας τὰς καπνοπαραγωγούς.

§39Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν εἶναι αὕτη ἡ ἔννοια· ἡ ἔννοια εἶναι, ὅτι ἐν ἐπαρχίαις καπνοφόροις δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη διατυπώσεων, ἐπιβαλλομένων εἰς τὸν καπνοπαραγωγόν. Ὑπάρχει μόνον ἀνάγκη ὑποβολῆς εἰς διατυπώσεις τοῦ καπνοῦ τοῦ περιερχομένου εἰς χεῖρας τῶν ἐμπόρων, διότι ὁ παραγωγὸς δὲν εὑρίσκει στάδιον λαθραίας καταναλώσεως ἐν ἐπαρχίᾳ πλήρει καπνοῦ. Ὁ κίνδυνος τῆς λαθραίας καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ παρουσιάζεται μόνον ἐν ἐπαρχίαις μὴ καπνοφόροις, ἐν ἐπαρχίαις, ἐν αἷς, ἂν μὴ ὑπῆρχε φόρος, δὲν θὰ παρήγετο καπνός· σήμερον, ἐπειδὴ ὑπάρχει φορολογία 5 δραχμῶν καὶ 20 λεπ. τὴν ὀκᾶν ἐπὶ τοῦ καταναλισκομένου καπνοῦ, συμφέρει ἐν ἐπαρχίᾳ μὴ ἐπιτηδείᾳ εἰς παραγωγὴν καπνοῦ ἐπὶ ὅροις οἰκονομικοῖς, νὰ παράγῃ καὶ αὕτη καπνόν· διότι ἐπὶ τιμῇ μιᾶς δραχμῆς ἢ καὶ 50 λεπτῶν τὴν ὀκᾶν, ἥτις εἶναι ἡ τιμὴ τοῦ κατωτέρας ποιότητος καπνοῦ, δὲν θὰ παράγῃ ἡ ἐπαρχία αὕτη καπνόν· ἐπειδὴ ὅμως εἰς τὴν τιμὴν τοῦ καπνοῦ ἐπιπροστίθεται κατ’ ὀκᾶν φόρος δραχμῶν 5 καὶ 20 λεπτῶν, εἰς τὴν κατανάλωσιν τοῦ καπνοῦ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ἄνευ πληρωμῆς τοῦ φόρου ἀφορῶσιν οἱ ἐν αὐτῇ παράγοντες καπνόν. Ἑπομένως, ἵνα προληφθῇ ἡ κατάχρησις, πρέπει ἐν ταύταις ταῖς ἐπαρχίαις νὰ μὴ ἐφαρμοσθῇ ἡ διάταξις, ἡ ἐπιτρέπουσα, ὅπως ὁ παραμένων εἰς χεῖρας τοῦ παραγωγοῦ καπνὸς μὴ ὑποβάλληται εἰς διατυπώσεις· πρέπει ἐν ταύταις καὶ ὁ παραγωγὸς νὰ ὑποβάλληται εἰς τὰς ὑποχρεώσεις, εἰς ἃς ἐν ταῖς παραγωγοῖς ἐπαρχίαις ὑποβάλλεται μόνον ὁ κατέχων τὸν καπνὸν ἐπὶ ἐξαγωγῇ ἐκ τῆς ἐπαρχίας. Αὕτη εἶναι ἡ ἔννοια.

§40ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅστις ἐκηρύχθη ἐναντίος τοῦ μονοπωλίου τοῦ καπνοῦ, ὡς ὑποστηρίζων τὴν παραγωγὴν, ἔρχεται ἀκριβῶς σήμερον νὰ εἰσαγάγῃ τὴν αὐστηροτέραν τῶν διατάξεων τοῦ μονοπωλίου τοῦ καπνοῦ, ἔρχεται νὰ προτείνῃ, ὅπως ψηφίσῃ ἡ Βουλὴ τὴν διάταξιν, ἥτις θεωρεῖται ὡς ἀπαγορευτικὴ τῆς καλλιεργείας εἰς τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας, αἵτινες δὲν παράγουσι καπνὸν ἄνω τῶν 20,000 ὀκάδων. Ἄν παραδεχθῶμεν, ὅτι ἡ δήλωσις τοῦ καπνοῦ τοῦ παραγωγοῦ ἔχει τι τὸ πιεστικὸν, ἔχει τι τὸ ὀχληρὸν, ἡ δήλωσις αὕτη δὲν εἶναι ὀχληρὰ μόνον εἰς τὰς καπνοπαραγωγοὺς ἐπαρχίας, εἶναι ὀχληροτέρα διὰ τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας, αἵτινες παράγουσιν ὀλιγώτερον καπνὸν, διότι ἐκεῖναι δυσκολώτερον θὰ ποιῶνται τὴν δήλωσιν ταύτην, ἕνεκα τῆς ἀποστάσεως ἀκριβῶς τῶν μερῶν, ὅπου παράγεται, ἀπὸ τῆς ἕδρας τῶν ἀρχῶν. Ἡ διάταξις αὕτη δὲν εἶναι ὀρθή. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ἐναντίος κατ’ ἀρχὴν, διότι δὲν εἶμαι ἐναντίος τῆς βελτιώσεως τῆς νομοθεσίας τοῦ καπνοῦ, ἀλλ’ εἶναι ἐναντία ἡ διάταξις αὕτη πρὸς τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ὑποστηρίζει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, διότι ἀκριβῶς διὰ τῆς διατάξεως ταύτης δὲν θέλει παραχθῆ καπνὸς πλέον εἰς τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας, εἰς τὰς ὁποίας παράγεται μέχρις 20,000 ὀκ. Ὁ παράγων καπνὸν ἐν τοιαύταις ἐπαρχίαις, ὁ ὑποβαλλόμενος εἰς ὅλους τοὺς κόπους, εἰς ὅλας τὰς θυσίας, εἰς τὰς ὁποίας θέλει ὑποβληθῆ, διὰ νὰ δηλώσῃ τὸν καπνὸν αὐτοῦ, ὡς παραγωγὸς, εἰς τὸν ἔφορον ἢ εἰς ἄλλην ἀρχὴν, πολὺ ἀπέχουσαν τοῦ τόπου, οὗτος θέλει παύσει βεβαίως παράγων καπνὸν, διότι ὁ σκοπὸς, μὲ τὸν ὁποῖον θὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ διάταξις ἡ παροῦσα, τοιοῦτος εἶναι. Δὲν ἠξεύρω, ἂν πρέπῃ νὰ παραδεχθῶμεν τοῦτο ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς καθ’ ὁλοκληρίαν ἀπαγορεύσεως τῆς παραγωγῆς τοῦ καπνοῦ, τὴν ὁποίαν θὰ κινδυνεύῃ νὰ ἐπιφέρῃ ἡ διάταξις αὕτη. Ἀπ’ ἐναντίας ἐγὼ νομίζω, ὅτι ὑπάρχουσιν ἐπαρχίαι ἐν Ἑλλάδι ὀλίγον παράγουσαι καπνὸν, ἀλλὰ δυνάμεναι νὰ ἀναπτύξωσι τὴν παραγωγήν των ἐπωφελῶς διὰ τὸν τόπον. Αἱ ἐπαρχίαι αὗται τὴν σήμερον θέλουσι παύσει παράγουσαι, ὅταν ὑποβληθῶσιν εἰς τοιαύτας διατυπώσεις. Τοῦτο ἁπλῶς ἠθέλησα νὰ ἀναπτύξω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅπως ἀποδείξω τὴν ἀνακολουθίαν, ἥτις ὑπάρχει μεταξὺ τῆς διατάξεως ταύτης καὶ τοῦ πνεύματος καὶ τῶν βάσεων τοῦ ἰσχύοντος σήμερον συστήματος.

§41Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Ἐπαρχίαι καπνοφόροι δὲν εἶναι βεβαίως αἱ παράγουσαι 20,000 ὀκάδας, διότι 20,000 ὀκάδων παραγωγὴ εἶναι ποσὸν μηδαμινόν. Ἀλλὰ καὶ ἐπὶ ἐπαρχιῶν παραγουσῶν σπουδαιότερα ποσὰ, ἐπὶ ἐπαρχιῶν καπνοπαραγωγῶν, ἀλλὰ μὴ ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων, ἆρα ἔχει ἡ διάταξις ἣν ἀποδίδει εἰς αὐτὴν ἔννοιαν ὁ κ. Βουλευτής; Ἡ ὑποχρέωσις αὕτη, ἐξ ἧς ἀπαλλάττει ὁ νόμος τοὺς παραγωγοὺς τῶν καπνοφόρων ἐπαρχιῶν, ἔχει χαρακτῆρα ἀπαγορευτικόν;

§42ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὄχι· δὲν εἶπον τοῦτο.

§43Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οὕτως ἐνόησα.

§44ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πιεστικόν, εἶπον.

§45Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οὔτε ἀπαγορευτικὸν ἔχει χαρακτῆρα ἡ ὑποχρέωσις, οὔτε πιεστικὴ εἶναι· διότι ἡ διάταξις, ἡ ἀφορῶσα εἰς τὴν εὐκολίαν, τὴν γενομένην εἰς τοὺς παραγωγοὺς ἐν ταῖς καπνοφόροις ἐπαρχίας, εἶναι δεδικαιολογημένη πρὸς διευκόλυνσιν τῆς παραγωγῆς· ἀλλ’ ὅπου ἡ παραγωγὴ δὲν εἶναι ἀξία λόγου, ὅπου εἶναι ὅλως ἀσήμαντος ἡ μικρὰ αὕτη ἐνόχλησις τῆς δηλώσεως τοῦ καπνοῦ,— διότι μόνον περὶ δηλώσεως πρόκειται τοῦ ποσοῦ, ἄνευ ὅμως ἄλλης ὑποχρεώσεως....

§46ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ τῆς ὑποχρεώσεως.

§47Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ ὑποχρέωσις δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ, ὅτι κατ’ ἐλάχιστον θὰ περιορίσῃ τὴν εἰς νόμιμον κατανάλωσιν προωρισμένην παραγωγήν.

§48ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν θὰ γείνῃ ἐξαίρεσις;

§49Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὴν παραγωγὴν ἀδιακρίτως θὰ περιορίσῃ σπουδαίως, ἀλλὰ δὲν θὰ τὴν περιορίσῃ ἐκ λόγου νομίμου συμφέροντος παραβλαπτομένου. Κατ’ ἐμέ, θὰ τὴν περιορίσῃ, διότι τὸ πλεῖστον τῆς παραγωγῆς ταύτης γίνεται πρὸς λαθρεμπορίαν, περιοριζομένης ἄρα τῆς εὐκαιρίας πρὸς λαθρεμπορίαν ὡς ἐκ τῆς διατάξεως τοῦ νόμου, θὰ περιορισθῇ ἀντιστοίχως καὶ ἡ παραγωγή. Ὑποτιθεμένου ὅμως, ὅτι ἡ παραγωγὴ ἀφορᾷ εἰς νόμιμον κατανάλωσιν, ἡ ὑποχρέωσις τῆς δηλώσεως οὐδόλως θὰ παρεμποδίσῃ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς παραγωγῆς· διότι δὲν εἶναι ἀκριβὲς τὸ λεχθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ὅτι ἀναγκάζεται ὁ παραγωγὸς, πρὸς ἐφαρμογὴν τῆς διατάξεως, νὰ μεταβῇ εἰς τὴν ἕδραν τῆς Ἐφορίας. Ἐν αὐτῷ τῷ νομοσχεδίῳ περιλαμβάνονται διατάξεις, ἐπιτρέπουσαι, ὅπως εἰς πάσας τὰς ἀρχάς, καὶ εἰς αὐτὰς τὰς προσεχεστέρας, χορηγηθῇ τὸ δικαίωμα τῆς ἐκδόσεως ἀδειῶν. Τοῦτο βεβαίως θὰ γείνῃ ἰδίως ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ταῖς μὴ καπνοφόροις. Ὁ νόμος οὐδὲν ἄλλο ἀπαιτεῖ ἢ τὴν δήλωσιν· τὸ Β. Διάταγμα δύναται νὰ ἐπιτρέψῃ, ὅπως ἡ δήλωσις αὕτη γίνηται ἐνώπιον τῆς προσεχεστάτης εἰς τὸν τόπον τῆς παραγωγῆς ἀρχῆς. Εἶναι ἄρα ἡ ἐνόχλησις ἀναξία λόγου.

§50ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅτε συνεζητοῦμεν πρὸ ὀλίγου τὸ ἄρθρον τὸ σχετικὸν μὲ τὴν ἐξουσίαν τὴν διδομένην εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως ὁρίζῃ καὶ ἄλλας ἀρχὰς, αἵτινες νὰ δέχωνται δηλώσεις, εἶπεν, ὅτι δὲν θὰ ὠθηθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀναθέσῃ εἰς ὅλους τοὺς Δημάρχους καὶ εἰρηνοδίκας τοῦτο, ἀλλ’ εἰς ἀρχὰς κἄπως σπουδαιοτέρας. Ἦτο ἀναγκαῖον τότε τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο, ὅπως ὑποστηρίξῃ τὴν ἰδέαν τοῦ ἄρθρου 13. Τώρα τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο ἀναστρέφεται, καὶ μᾶς λέγει, ὅτι ἐδῶ θὰ εὐκολύνῃ τοὺς καπνοπαραγωγοὺς αὐτοὺς, οἵτινες μένουσαι μακρὰν τῶν οἰκονομικῶν κέντρων, ἐπιτρέπων εἰς αὐτοὺς νὰ δίδωσι δηλώσεις εἰς τὰς κατωτέρας αὐτὰς ἀρχάς. Λοιπὸν ποίαν ἀπὸ τὰς δύο ἰδέας ὑποστηρίζει; Θὰ δώσῃ εἰς ὅλας τὰς μικρὰς ἀρχὰς τὸ δικαίωμα τοῦτο, ἢ θὰ περιορίσῃ τὰς ἀρχὰς τὰς δυναμένας νὰ ἐκτελῶσι τὰς διατυπώσεις ταύτας, ὅπως πιστεύσωμεν, ὅτι ἔχει ἕνα σκοπὸν σοβαρὸν, ὅπως πιστεύσωμεν, ὅτι ὑποστηρίζει τὴν μίαν ἢ τὴν ἄλλην ἰδέαν;

§51Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ ἀναθέσωμεν εἰς σπουδαίας ἀρχὰς τὴν ἐπιτήρησιν σπουδαίας παραγωγῆς, θὰ ἐπεκτείνωμεν δὲ καὶ εἰς τὰς ἥσσονος σπουδαιότητος ἀρχὰς τὴν ἐπιτήρησιν μὴ σπουδαίας παραγωγῆς.

§52ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὑπάρχουσιν ἐπαρχίαι, ἐν αἷς παράγεται καπνὸς 30, 40, 50 χιλιάδων· συμβαίνει ὅμως ἐνίοτε νὰ ἐπέλθῃ μείωσις τῆς παραγωγῆς μέχρις 20,000 καὶ ἔλαττον. Τί θὰ γείνῃ τότε εἰς αὐτὰς τὰς ἐπαρχίας; Θὰ ὑπαχθῶσιν οἱ καπνοπαραγωγοί, οἱ ἔχοντες ἠλαττωμένην παραγωγὴν, εἰς τὰς μικροτέρας ἀρχάς;

§53Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρόκειται περὶ τῆς συνήθους ἐτησίας παραγωγῆς.

§54ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ποία εἶναι ἡ βάσις τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς ἐτησίας παραγωγῆς; Δὲν ἔχομεν πλέον τὸν φόρον ἐπὶ τῆς παραγωγῆς τοῦ καπνοῦ, δὲν ἔχομεν βάσιν· ἀφίεται πλήρης ἐξουσία εἰς τὴν Κυβέρνησιν, δι’ οἱουδήποτε τρόπου νὰ ὁρίσῃ αὐτὴ, τίνες εἶναι αἱ ἐπαρχίαι αἱ καταδικαζόμεναι νὰ μὴ παράγωσι καπνὸν διὰ τῶν στενοχωριῶν, αἱ ὁποῖαι ταῖς ἐπιβάλλονται, καὶ ποῖαι ὄχι.

§55ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Θὰ παρεκάλουν νὰ καθορισθῇ τὸ πρᾶγμα· ἐν πρώτοις, ὅτι θὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν οἱ στατιστικοὶ πίνακες τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, καθ’ ἣν ἐκράτει ἀκόμη ὁ ἔγγειος φόρος ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, ἀκολούθως δὲ, καὶ ὁσάκις παρουσιασθῇ παραγωγὴ κατωτέρα τοῦ ποσοῦ τούτου ἕνεκα διαφόρων συμπτώσεων, νὰ μὴ ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν διάταξιν ταύτην αἱ ἐπαρχίαι αὗται.

§56Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὡς πρὸς τὴν τελευταίαν παρατήρησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ, αὐτὸ τὸ γράμμα τῆς διατάξεως ἐπαρκῶς προνοεῖ· διότι ἡ ἐτησία παραγωγὴ σημαίνει τὴν συνήθη ἐτησίαν παραγωγήν. Ἐτησία παραγωγὴ εἶναι ἡ ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν ὑφισταμένη· ἑπομένως ἑνὸς ἔτους ἐλάσσων παραγωγὴ δὲν ἀρκεῖ, ἵνα ὑποβάλῃ τὴν ἐπαρχίαν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου. Ὡς πρὸς δὲ τὸν τρόπον τῆς ἐξευρέσεως τοῦ ποσοῦ τῆς παραγωγῆς, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι πρέπον νὰ καθορίσωμεν αὐτὸν ἐπὶ τῇ βάσει ὡρισμένης στατιστικῆς· εἶναι ὀρθότερον ν’ ἀφήσωμεν εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν νὰ διεξαγάγῃ τὰ περὶ τούτου καθ’ ὃν τρόπον αὕτη ἐγκρίνῃ.

§57ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, ἡ δήλωσις αὕτη τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ νὰ ἀναγραφῇ ἐν τοῖς ἐπισήμοις πρακτικοῖς. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 16, ὡς ἔχει, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ λοιπὰ ἄρθρα, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, εἰς γʹ συζήτησιν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολούθησις τῆς πρώτης συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου ΑΨΠʹ περὶ οἰνοπνευματοποιείων αʹ καὶ βʹ κατηγορίας. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§59ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν εἶμαι ἐναντίος τῆς φορολογίας ἐπὶ τῶν οἰνοπνευμάτων· νομίζω μάλιστα, ὅτι τὰ οἰνοπνεύματα εἶναι ἐκ τῶν κατ’ ἐξοχὴν φορολογησίμων εἰδῶν, ἀλλὰ νομίζω συνάμα, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, πλανᾶται ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, πιστεύων ὅτι θὰ ἐπιτύχῃ πραγματικὴν, ἐπιτυχῆ καὶ δικαίαν φορολογίαν ἐπὶ τῶν οἰνοπνευμάτων. Ἄν διὰ τῆς μικρᾶς φορολογίας, ἥτις ἐπεβάλλετο μέχρι σήμερον ἐπὶ τῶν οἰνοπνευμάτων, κατωρθοῦτο, ὥστε νὰ μὴ βεβαιῶται ἢ ποσὸν 183,000 δραχμῶν, νὰ ὑπεκφεύγῃ δὲ τὴν βεβαίωσιν ποσὸν οἰνοπνεύματος, πενταπλάσιον ἴσως τοῦ φορολογουμένου, ἂν, λέγω, διὰ τῆς μικρᾶς φορολογίας συνέβη τοῦτο, διὰ τοῦ δεκαπλασιασμοῦ, ἐνίοτε δὲ καὶ ἀνωτέρου πολλαπλασιασμοῦ τοῦ φόρου τούτου, δὲν δυνάμεθα νὰ ἐλπίσωμεν, ὅτι θὰ ἐπιτύχωμεν νὰ φορολογήσωμεν ποσὸν ἀνώτερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον φορολογοῦμεν σήμερον, ἀλλὰ μήτε καὶ κατ’ ὀλίγον μόνον κατώτερον. Ἀσχολούμενοι εἰς τὴν δικαίαν καὶ πλήρη φορολογίαν τῶν οἰνοπνευμάτων, ὀφείλομεν νὰ μελετήσωμεν τὴν φορολογίαν ταύτην σπουδαιότερον. Δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ τῶν ἁπλῶν ἐνδείξεων, διὰ τῶν ἁπλῶν τεκμηρίων τῆς παραγωγῆς, τὰ ὁποῖα παρέχουσιν οἱ λέβητες, νὰ κατορθώσωμεν τὴν δικαίαν καὶ ἀληθῆ φορολογίαν τῶν οἰνοπνευμάτων· ὁ μόνος τρόπος, δι’ οὗ δυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν τοιαύτην φορολογίαν, εἶναι ὁ διὰ τῆς ἀμέσου φορολογίας τοῦ παραγομένου οἰνοπνεύματος. Εἶναι ἀκριβές, ὅτι πρὸ ἐτῶν ἐγένετο δοκιμὴ εἰσαγωγῆς τοιαύτης φορολογίας, ἀλλ’ εἰς τὰς πρώτας δυσκολίας, τὰς ὁποίας ἀπήντησεν ἡ δοκιμὴ αὕτη, ὅπως πᾶσα νέα φορολογία ἀπαντᾷ, ἐσταματήσαμεν, καὶ μετεφέρομεν τὴν φορολογίαν ἀπὸ τοῦ παραγομένου οἰνοπνεύματος εἰς τὸ τεκμήριον τῆς παραγωγῆς. Διὰ τοῦ τεκμηρίου τούτου δὲν κατωρθώσαμεν νὰ φορολογήσωμεν ἢ πολλοστὸν τῆς παραγωγῆς, καὶ δι’ ἐλαφροτάτης φορολογίας. Εἶναι πλάνη, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ περιπέσωμεν, ὡς ἄλλοτε, νομίζοντες ὅτι θὰ αὐξήσωμεν τὸ φορολογούμενον ποσὸν διὰ τοῦ αὐτοῦ συστήματος. Αὐξάνομεν τὸ ποσοστὸν τοῦ φόρου κατὰ καταπληκτικὰς ἀναλογίας· διότι, ἐνῷ μέχρι σήμερον οἱ λέβητες, οἱ ἔχοντες χωρητικότητα ἀπὸ 150 ὀκάδων καὶ ἄνω ἐπλήρονον μόνον 10 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, σήμερον οἱ μὲν ἐξ αὐτῶν πρόκειται νὰ πληρόνουν μίαν δραχμὴν, οἱ δὲ 2 δραχμὰς, καὶ ἄλλοι 3. Οἱ λέβητες οἱ χωρητικότητος μέχρι 500 ὀκάδων θέλουσι πληρόνει 250 δραχμάς· λέβης ἑπομένως 200 ἢ 300 ὀκάδων θέλει πληρόνει 250 δραχμὰς, ἐνῷ σήμερον πληρόνει μόνον 30 δραχμάς· λέβης χιλίων ὀκάδων θέλει πληρόνει 750 δραχμὰς, καὶ οὕτω καθεξῆς. Δὲν θέλω νὰ προβῶ εἰς ἀνάλυσιν ὅλου τοῦ νομοσχεδίου. Κατωτέρω ἔχομεν αὐξήσεις παρουσιαζούσας πολὺ ἀνωτέρας ἀναλογίας. Διὰ τῶν αὐξήσεων τούτων δὲν θὰ κάμωμεν ἄλλο τι, εἰμὴ νὰ ἐνθαῤῥύνωμεν ἔτι μᾶλλον τὴν λαθραίαν παραγωγὴν, ἡ ὁποία καὶ διὰ τοῦ ἐλαφροῦ αὐτοῦ φόρου, ὃν εἰσπράττομεν μέχρι σήμερον, εἶναι ἀρκετὰ προηγμένη. Ἂν θέλωμεν νὰ φορολογήσωμεν τὰ οἰνοπνεύματα, πρέπει νὰ μεταβάλωμεν τὴν βάσιν τοῦ φόρου, καὶ ἐπανερχόμενοι εἰς τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἀπέτυχε κατὰ τὴν πρώτην αὐτοῦ δοκιμασίαν, ἀλλὰ τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ μόνον, ὅπερ ἐπέτυχε πανταχοῦ διὰ τῆς ἐπιβλέψεως καὶ καταμετρήσεως τοῦ φορολογητέου οἰνοπνεύματος, νὰ μελετήσωμεν αὐτὸ καὶ νὰ ἴδωμεν τίνες ἐκ τῶν διατάξεων, τῶν σχετιζομένων μὲ τὸ σύστημα τοῦτο, δύνανται νὰ ἐφαρμοσθῶσιν, ὅπως ἐπιτύχωμεν τὴν δικαίαν φορολογίαν εἴδους, ὅπερ δύναται νὰ θεωρηθῇ εἶδος πολυτελείας καὶ ἀπολαύσεως.

§60Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἀποτυχία τῶν διαφόρων ἀποπειρῶν ἐν τῷ παρελθόντι πρὸς εἰσαγωγὴν συστήματος φορολογίας ἐπὶ τῶν οἰνοπνευμάτων, ἀποφερούσης σπουδαίαν πρόσοδον, νομίζω ὅτι ὑπῆρξε πλήρης καὶ ὁριστική, καὶ ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς αὐτὰς μετὰ τὴν ἀποκτηθεῖσαν πεῖραν. Ὁ κ. Βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι ἁπανταχοῦ ὁ φόρος οὗτος ηὐδοκίμησε,...

§61ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον.

§62Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. .. μόνον παρ’ ἡμῖν δὲν ηὐδοκίμησεν. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς γινώσκει, ὅτι καὶ ἐν αὐταῖς ταῖς ἐπικρατείαις, ἔνθα μᾶλλον ηὐδοκίμησεν, ὡς ἐν Γαλλίᾳ, παρ’ ᾗ ἀποδίδει πλεῖστα, τὸ αἴτιον, τὸ παρ’ ἡμῖν προκαλοῦν τὴν ἀποτυχίαν, καὶ ἐκεῖ ἴσην προκαλεῖ ἀποτυχίαν. Ἀλλ’ ἐκεῖ τὸ αἴτιον τοῦτο παρουσιάζεται ἐν πολὺ μικροτέραις διαστάσεσι, καὶ δύναται τὸ Κράτος νὰ εἰσπράττῃ ἐκ παραγωγῆς, ἐφ’ ἣν δὲν ἐπιδρᾷ τὸ αἴτιον τοῦτο, ποσὰ, ἀποδεικνυόμενα οὐ μόνον ἐπαρκῆ, ἀλλὰ καὶ σπουδαῖα. Τὸ αἴτιον δὲ τοῦτο εἶναι αἱ ἐγχωρίου παραγωγῆς πρῶται ὗλαι, αἱ ζακχαρώδεις, καὶ ἰδίως τὰ στέμφυλα. Ἡ πλησμονὴ τῶν στεμφύλων εἶναι ἀσυμβίβαστος πρὸς φορολογίαν βαρεῖαν τῶν οἰνοπνευμάτων, ἐκτὸς ἐὰν τοὺς ἀμπελοκτήμονας στερήσωμεν μίαν τῶν προσόδων αὐτῶν· διότι ναὶ μὲν ἡ ἄμπελος δὲν καλλιεργεῖται χάριν τῶν στεμφύλων, ἀλλὰ καὶ τὰ στέμφυλα εἶναι συμπλήρωμα τῆς προσόδου τῆς ἀμπέλου, καὶ δυσχερῶς δικαιολογεῖται ἡ ἀφαίρεσις ἀπὸ τοῦ ἰδιοκτήτου τῆς προσόδου ταύτης, δυσχερῶς δικαιολογεῖται φορολογία τοσοῦτον βαρεῖα τοῦ προϊόντος τούτου, ὥστε νὰ στερῇ τὸν ἰδιοκτήτην συμπληρώματος τῆς προσόδου, συμπληρώματος ἀποδεικνυομένου σπουδαίου, διότι ἴσως δι’ ἰδιοκτήτας μεγάλων ἀμπελώνων τὸ στέμφυλον εἶναι ἐλάσσονος σημασίας, τοσούτῳ μᾶλλον, ὅσῳ δύναται νὰ τὸ μεταχειρισθῇ ὁ ἔχων μεγάλην ἰδιοκτησίαν καὶ πρὸς ἄλλους σκοποὺς, ἀλλ’ ἡ μικρὰ ἰδιοκτησία, ἥτις εἶναι ἡ παρ’ ἡμῖν ἰδιοκτησία, εὐθὺς ὡς δὲν τῇ ἐπιτρέπεται ἡ μετατροπὴ τῶν στεμφύλων εἰς οἰνόπνευμα, ἀπόλλυσιν ἐντελῶς τὸ προϊὸν τοῦτο τῆς ἀμπέλου, καὶ ἡ ἀπώλεια αὕτη εἶναι στοιχεῖον ἐν τῇ ἐκτιμήσει τῶν τοῦ φόρου. Ἐν Γαλλίᾳ, ὅπου τὰ τῆς ἀμπέλου δὲν ἔχουσιν, ἐν σχέσει πρὸς τὸν πλοῦτον τῆς χώρας, τὴν σημασίαν, ἣν ἔχουσι παρ’ ἡμῖν, ἐν Γαλλίᾳ τὸ ζήτημα τοῦτο τῆς φορολογίας τῶν ῥακοκαζάνων, τῶν μικρῶν ἀμβύκων, τῶν ἐχόντων χωρητικότητα μὴ ἐπιτρέπουσαν παραγωγὴν ἀνωτέραν τῶν 150 ὀκάδων, τὸ ζήτημα τοῦτο ἐπαρουσιάσθη ἐπανειλημμένως, καὶ σήμερον κεῖται ἐνώπιον τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, παρέχον εἰς αὐτὴν πράγματα. Δὲν δύναμαι ἐκ τοῦ προχείρου νὰ ὁρίσω ποσάκις ἐτροποποιήθη ἡ Γαλλικὴ νομοθεσία ὡς πρὸς τὸ θέμα τοῦτο, καὶ ποσάκις μετέπεσεν ἀπὸ τοῦ ἑνὸς ἄκρου εἰς τὸ ἄλλο, ἀπὸ τῆς ἀκωλύτου ἀδείας μέχρι τῆς ἀπαγορεύσεως.

§63ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Διὰ μῆνας μόνον.

§64Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἂν ἐπὶ μῆνας ἐνίοτε παρεσχέθη ἡ ἐλευθέρα ἄσκησις τοῦ ἐπαγγέλματος, ἐπὶ μῆνας ἄλλοτε ἐλειτούργησεν ἡ ἀπαγόρευσις· σήμερον δὲ πρόκειται περὶ ῥιζικῆς μεταβολῆς τοῦ συστήματος, διότι δὲν ἐξευρέθη ὁριστικὴ τοῦ ζητήματος λύσις. Παρ’ ἡμῖν δὲ ἡ καλλιέργεια τῆς ἀμπέλου εἶναι τοσοῦτον σημαντικὸς παράγων τοῦ πλούτου τῆς χώρας, ὥστε δὲν δυνάμεθα νὰ μεταβάλωμεν τρόπον φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος, ἂν μὴ πειθώμεθα, ὅτι ἡ τροποποίησις ἀφίνει τὴν ἀμπελουργίαν ἄθικτον. Αὕτη ἡ πρὸς τὴν ἄμπελον ἐπιβαλλομένη ἀνασκοπὴ ἠνάγκασεν ἡμᾶς νὰ παραδεχθῶμεν τὸ σύστημα, τὸ νῦν κείμενον, τῆς φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος, ὅπερ εἶναι σχεδὸν ταὐτόσημον ἀπαλλαγῆς αὐτοῦ ἀπὸ πάσης φορολογίας, διότι ὁ τεθειμένος φόρος εἶναι μᾶλλον πρὸς ἐπίφασιν τεθειμένος, καὶ δύναται νὰ ῥηθῇ περὶ τῶν παραγόντων οἰνόπνευμα παρ’ ἡμῖν, ὅτι τελοῦσι φόρον ἐπιτηδεύματος ἐλάχιστον. Ὁ λέγων φόρον ἐπὶ τοῦ οἰνοπνεύματος δὲν ἐννοεῖ φόρον ἐπὶ τοῦ παράγοντος τὸ οἰνόπνευμα, ἀλλ’ ὁ φόρος ἐπιτηδεύματος εἶναι φόρος ἐπὶ τοῦ παράγοντος, ὁ δὲ φόρος ἐπὶ τοῦ παράγοντος δὲν δύναται ν’ ἀποδώσῃ πρόσοδον ἐπὶ ταῖς ἀναλογίαις τῆς ἀποφορᾶς τῆς φορολογίας ταύτης παρ’ ἄλλοις Κράτεσιν. Ἐπὶ ταῖς ἀναλογίαις ταύταις ἔπρεπεν ἐν Ἑλλάδι ὁ φόρος οὗτος ν’ ἀποδίδῃ πρόσοδον 2–3 ἑκατομμυρίων, ἀλλὰ δύο ἕως τρία ἑκατομμύρια δὲν δυνάμεθα ν’ ἀπεκδεχώμεθα ἐκ φορολογίας ἐπὶ τοῦ παράγοντος τὸ οἰνόπνευμα. Τοιαύτην πρόσοδον μόνον ἐκ φορολογίας ἐπὶ τῆς καταναλώσεως δυνάμεθα νὰ ἐλπίζωμεν· μόνον διὰ φορολογίας ἐπὶ τῆς καταναλώσεως ἀντιλαμβανόμεθα τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ οἰνοπνεύματος ἐν τῇ ἐννοίᾳ τοιούτων προσόδων. Ἀφοῦ ἄρα ἀπεφασίσαμεν, ὅπως διὰ φόρου ἐπιτηδεύματος ἀρυσθῶμεν πρόσοδον ἐκ τοῦ οἰνοπνεύματος, ἡ ἔννοια τῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς εἶναι, ὅτι ἀπαλλάττει τὸ οἰνόπνευμα ἀπὸ φορολογίας. Ἤδη, ἐφαρμοσθέντος τοῦ νέου συστήματος, τοῦ συστήματος τοῦ ἐπιβάλλοντος φόρον ἐπιτηδεύματος σχετιζόμενον πρὸς τὸ ποσὸν τῆς παραγωγῆς, ἔχομεν δεδομένον, ἐφ’ οὗ δυνάμεθα νὰ κανονίσωμεν τὰ τῆς φορολογίας διὰ τρόπου μᾶλλον προσοδοφόρου, ἐκτιμῶντες τὴν παραγωγὴν ἑκάστου ἐπιτηδευματίου ἐκ τῆς χωρητικότητος τῶν ἀμβύκων καὶ τῶν λεβήτων, ὅπως, ἀντὶ τῆς σημερινῆς προσόδου 80,000 δραχμῶν, φθάσωμεν κατὰ τὰ προτεινόμενα εἰς πρόσοδον 550,000 περίπου. Τοῦτο δὲν εἶναι βεβαίως τὸ ἐπαρκὲς ἐν τῇ ἐννοίᾳ τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ οἰνοπνεύματος, ὡς φόρου καταναλώσεως, εἶναι ὅμως πλέον ἢ ἐπαρκὲς ἐν τῇ ἐννοίᾳ, ἐν ᾗ καὶ μόνη δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ φόρος οὗτος ἐν Ἑλλάδι, τουτέστιν ἐπὶ ἐλευθέρᾳ ἀπὸ πάσης ἀμέσου φορολογίας παραγωγῇ οἰνοπνεύματος ἐξ ἐγχωρίων ζακχαρωδῶν ὑλῶν, ἵνα μὴ ἀποστερῆται ὁ παράγων τὰς ὕλας ταύτας τῆς ἐξ αὐτῶν προσόδου. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὡς ὑποβάλλεται, δὲν ἀπομακρυνόμεθα τῶν βάσεων τῆς κειμένης νομοθεσίας· μεταβάλλοντες τὰ ποσοστὰ τοῦ φόρου, ἐμμένομεν εἰς τὴν διατύπωσιν αὐτοῦ, οἷα παρήχθη ἐκ τῶν ἀλληλοδιαδόχων νομοθετημάτων μέχρι τοῦ τελικοῦ μέτρου, τοῦ μετατρέψαντος εἰς φόρον ἐπιτηδεύματος τὴν φορολογίαν ταύτην, ἐξαιρέσει πάντοτε τῶν τῆς τρίτης κατηγορίας οἰνοπνευματοποιείων, ἅτινα ὅμως δὲν λειτουργοῦσιν ὑπὸ τὸ κράτος τῶν νέων νόμων. Τὰ τῆς τρίτης κατηγορίας καταστήματα δύνανται νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὰς διατάξεις περὶ φορολογίας οἰνοπνεύματος ἐπὶ τῇ καταναλώσει, διότι κατεργάζονται ταῦτα μόνον εἴδη μὴ παραγόμενα ἐν τῇ χώρᾳ ἡμῶν. Ὡς πρὸς ταῦτα ἔχομεν φορολογίαν τεθειμένην λίαν βαρεῖαν, ἀλλὰ τοιαύτη φορολογία εἶναι ἀπαγόρευσις, διότι δὲν ἐπιτυγχάνεται παρ’ ἡμῖν ἡ παραγωγὴ τοῦ οἰνοπνεύματος ἐπὶ τοῖς ὅροις εὐθηνείας τοῖς ἀλλαχοῦ. Ἀλλαχοῦ ἡ πρόοδος τῆς τέχνης τῆς οἰνοπνευματοποιΐας ἐχώρησεν ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε παράγεται τὸ οἰνόπνευμα ἐξ ἀμυλωδῶν ὑλῶν ἐπὶ τιμῇ τοῦ τρίτου τῆς τῶν παρ’ ἡμῖν καταστημάτων τρίτης κατηγορίας. Ἐννοεῖται ὅτι ἐπὶ παραγωγῇ ὑπὸ τοιούτους ὅρους δὲν δυνάμεθα νὰ ἐλπίσωμεν, ὅτι θέλει ὑπάρξει παρ’ ἡμῖν βιομηχανία ἀξία λόγου οἰνοπνευματοποιΐας, τοσούτῳ μᾶλλον, ὅσῳ καὶ μετὰ τὸ τοσοῦτον δαπανηρὸν τῆς παραγωγῆς δὲν ἐξισοῦται αὕτη τὴν ποιότητα πρὸς τὴν καλλιτέραν παραγωγὴν τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ἐγένοντο ἐνταῦθα προσπάθειαι, ὅπως ἐπὶ οἱᾳδήποτε τιμῇ παραχθῇ οἰνόπνευμα ἀρίστης ποιότητος· τὰ καταστήματα Πατρῶν προσεπάθησαν νὰ παραγάγωσιν οἰνόπνευμα πρὸς ἀνάμιξιν μετὰ τῶν οἴνων, ἀλλὰ δὲν ἐπετεύχθη παραγωγὴ ἐντελῶς ἄοσμος, καὶ ἀναγκάζονται οἱ οἰνοποιοὶ νὰ εἰσάγωσιν οἰνόπνευμα τοῦ Βερολίνου, ὡς μὴ παραβλάπτον τὸ ἄρωμα τοῦ οἴνου. Ἐκ τῶν καταστημάτων ἄρα τρίτης κατηγορίας δὲν ἔχομεν νὰ ἐλπίζωμέν τι ἐκ τῆς φορολογίας, ὑπολείπονται δὲ τὰ καταστήματα πρώτης καὶ δευτέρας κατηγορίας, καὶ τὰ τῆς τρίτης, ἐφ’ ὅσον χρησιμοποιοῦσι τὰ μηχανήματα αὐτῶν πρὸς κατεργασίαν ζακχαρωδῶν ὑλῶν. Εἰς ταῦτα ἐπιβάλλεται ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου φορολογία ἀνωτέρα τῆς μέχρι τοῦδε κειμένης, καὶ ἥτις θέλει καταστήσει τὴν πρόσοδον ἀξίαν λόγου ἐν σχέσει πρὸς τὰς προσόδους ἐξ ἄλλων φόρων, οὐχὶ δὲ ἐν σχέσει πρὸς ὅ,τι ἐκ φορολογίας ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ οἰνοπνεύματος θ’ ἀπεξεδεχόμεθα. Νομίζω δὲ, ὅτι ὁ συνδυασμὸς, ὁ ἐπιτυγχανόμενος διὰ τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου, εἶναι τοιοῦτος, ὥστε νὰ ἀφίνῃ ἐντελῶς ἐλευθέραν τὴν μεταποίησιν εἰς οἰνόπνευμα τῶν ζακχαρωδῶν ὑλῶν ἐγχωρίου παραγωγῆς, ν’ ἀποδίδῃ δὲ εἰς τὸ Δημόσιον πρόσοδον μὴ εὐκαταφρόνητον.

§65ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀκριβῶς, διότι δὲν πρόκειται περὶ μεταβολῆς τοῦ συστήματος τοῦ κρατοῦντος, ἐξέφερα γνώμην, ὅτι ἡ αὔξησις τῆς φορολογίας εἶναι βαρυτάτη, διότι ἡ φορολογία, ἡ ἐπιβαλλομένη διὰ τρόπου ἀμέσου, ὡς φόρος ἐπιτηδεύματος, ὅταν ἀνέλθῃ εἰς 8 ἢ 10 χιλιάδας δραχμὰς, πληρωτέας παρ’ ἑνὸς καὶ μόνου, εἶναι βαρυτάτη. Διὰ τοῦτο ἀκριβῶς ἐνόμισα καὶ πιστεύω, ὅτι οἱ ὑπολογισμοὶ, τοὺς ὁποίους ἔκαμεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς τοιαύτης κολοσσιαίας αὐξήσεως τοῦ ὅρου τοῦ φόρου, δὲν εἶναι ὑπολογισμοὶ, τοὺς ὁποίους δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν ὡς δυναμένους νὰ πραγματοποιηθῶσιν. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὡς καὶ προηγουμένως εἶπον, ἐδειλίασεν εἰς τὰς πρώτας δοκιμὰς τῆς πραγματικῆς φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος, καὶ ἐξ ὅσων εἶπεν ἀπέδειξεν, ὅτι ἐδειλίασε, καίπερ ἀλλοίας ἔχων ἰδέας περὶ τῆς παραγωγῆς τοῦ φόρου ἐν Γαλλίᾳ. Ἐν Γαλλίᾳ τῷ ὄντι παρουσιάζει δυσκολίας ἡ παραγωγὴ, ἀλλ’ αἱ δυσκολίαι αὗται δὲν κατέστησαν τὸν φόρον τοῦτον ἀνεφάρμοστον, ἀπ’ ἐναντίας ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ οἰνοπνεύματος ἐν Γαλλίᾳ εἶναι ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων φόρων, ἀποφέρων πλεῖστα· ἂν δὲ καὶ ἄλλοτε καὶ σήμερον ἐν Γαλλίᾳ ἠθέλησαν νὰ ἄρωσι καὶ τὴν δυσκολίαν ταύτην τῆς ἐλευθέρας τῶν ἀμπελοκτημόνων παραγωγῆς, ἠθέλησαν νὰ τὴν ἄρωσι, δίδοντες σπουδαιότατον ἀντάλλαγμα εἰς τοὺς ἀμπελοκτήμονας. Σήμερον, ὅτε τὸ ζήτημα συζητεῖται ἐν Γαλλίᾳ, γνωρίζετε τί ἀντάλλαγμα προσφέρει τὸ Γαλλικὸν Δημόσιον εἰς τοὺς ἀμπελοκτήμονας διὰ τὴν στέρησιν τοῦ δικαιώματός των τούτου; Τὸ νὰ ἀφήσῃ ὅλως ἀφορολόγητον τὸν οἶνον. Σκέπτονται νὰ ἀφήσουν τὸν οἶνον καθ’ ὁλοκληρίαν ἀφορολόγητον, καὶ ὡς ἀντάλλαγμα τῆς τοιαύτης ἀσυδοσίας οἴνου ζητοῦσι νὰ βελτιώσωσι τὸ σύστημα τῆς φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος διὰ τῆς ἀπομακρύνσεως αὐτῆς τῆς δυσκολίας, τῆς φορολογίας τῶν μικρῶν παραγωγῶν. Δὲν εἶναι δὲ ἀκριβὲς τὸ λεχθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι ἡ σημασία τῆς ἀμπέλου καὶ τῆς οἰνοπαραγωγῆς ἐν Γαλλίᾳ, ἐν σχέσει πρὸς τὸν πλοῦτον τῆς Γαλλίας, εἶναι κατωτέρα πρὸς τὴν ἰδικήν μας, ὄχι· ἐνδέχεται νὰ ἦναι ἴση πρὸς τὴν ἀμπελοφυτείαν ἡμῶν χάριν παραγωγῆς σταφίδος, ἀλλὰ πρὸς τὴν ἀμπελοφυτείαν ἡμῶν χάριν παραγωγῆς οἴνου ἡ σημασία τῆς ἀμπέλου ἐν Γαλλίᾳ εἶναι μεγαλειτέρα. Τόσῳ δὲ εἶναι μεγάλη ἡ σημασία τῆς παραγωγῆς τῆς ἀμπέλου ἐν Γαλλίᾳ, ὥστε χάριν καὶ μόνης τῆς γαλλικῆς ἀμπέλου βλέπομεν ἀνατραπείσας ὅλας τὰς μετὰ τῆς λοιπῆς Εὐρώπης ἐμπορικὰς συνθήκας τῆς Γαλλίας, βλέπομεν τὴν Γαλλίαν ἀνυψώσασαν ὅλως νέαν σημαίαν τελωνειακὴν, ἥτις ἔφερεν ἀναστάτωσιν εἰς τὰς μετὰ τῶν ἄλλων Κρατῶν ἐμπορικάς της σχέσεις, καὶ τοῦτο, κυρίως ἕνεκα τῆς προστασίας, τὴν ὁποίαν ἡ Γαλλία ἐνόησε νὰ δώσῃ εἰς τὴν ἀμπελοφυτείαν της. Γνωρίζετε πόσος παράγεται ἐν Γαλλίᾳ οἶνος; Ὅσος παράγεται εἰς ὅλον τὸν ἄλλον κόσμον ὁμοῦ. Μὲ ὅλην τὴν σημασίαν, τὴν ὁποίαν ἡ ἀμπελοφυτεία καὶ ἡ οἰνοπαραγωγὴ ἔχουσιν ἐν Γαλλίᾳ, μόλα ταῦτα ἐν Γαλλίᾳ ἐπιμένοντες ὑπερενίκησαν τὰς δυσκολίας, τὰς ὁποίας παρουσιάζει ἡ ἐπιβολὴ τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ οἰνοπνεύματος, χωρὶς νὰ στενοχωρήσωσι κατ’ οὐδὲν τὴν παραγωγήν· ἀλλ’ ἡμεῖς, εἰς τὴν πρώτην δυσκολίαν, τὴν ὁποίαν ἀπηντήσαμεν, εἰς τὸ πρῶτον ἔτος, ἀπεδειλιάσαμεν, καὶ ἐφέραμεν τὸ ἄλλο σύστημα, τὸ ὁποῖον πράγματι, ὡς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, εἶναι ἡ ἀτέλεια σχεδὸν τῆς παραγωγῆς οἰνοπνεύματος. Ἀλλὰ τὸ σύστημα, ὡς τὸ ἐθεσπίσαμεν, τῆς ἀμέσου φορολογίας, καὶ οὐχὶ τῆς ἐμμέσου, τὸ σύστημα τοῦτο δύναται νὰ λειτουργῇ, ὡς ἐλειτούργει μέχρι τῆς σήμερον, ἐπὶ τῇ βάσει μετρίου φορολογικοῦ ὅρου. Ἀλλ’ ὅταν τοὺς ὅρους αὐτοῦ τοὺς ἀναβιβάσωμεν εἰς τὸν βαθμὸν, ὃν προτείνει τὸ νομοσχέδιον, παύει νὰ ἦναι σύστημα φόρου ἐλαφροῦ, ἐπιβαλλομένου ἐπὶ τῇ βάσει ἐγγυήσεων καὶ τεκμηρίων, καὶ καταντᾷ φόρος βαρὺς, φόρος τὸν ὁποῖον δυσκόλως θὰ δυνηθῇ τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον νὰ ἐφαρμόσῃ. Τοσαύτην δὲ βλάβην θέλει φέρῃ καὶ εἰς αὐτὴν ἀκόμη τὴν παραγωγὴν, ὥστε δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι δὲν θὰ παρέλθῃ πολὺς καιρὸς, καὶ πᾶσα Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις θέλει φέρῃ σπουδαίαν μεταῤῥύθμισιν. Τοῦτο δὲ, διότι τὸ τεκμήριον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου βασίζομεν τὸν φόρον, δὲν εἶναι πλήρης ἀπόδειξις· δύναται εἷς κάτοχος λέβητος νὰ παραγάγῃ ἑκατονταπλάσιον οἰνόπνευμα ἀπὸ ἄλλον κάτοχον ἰδίας χωρητικότητος λέβητος. Διὰ τοῦτο ἠθέλησα νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς σημασίας τοῦ φόρου τούτου, καὶ ἐπὶ τῆς ἀνάγκης, ὅπως γείνῃ σκέψις, ἵνα ὁ φόρος οὗτος λογικώτερον καὶ δικαιότερον ἐπιβληθῇ, ἀντὶ νὰ ἐπιβάλληται διὰ τρόπου βαρέος καὶ δυσεφαρμόστου.

§66ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἡ ἀπαλλαγὴ ἀπὸ πάσης φορολογίας τῶν πνευματοποιῶν, διὰ νὰ εἴπω οὕτω, τῶν ποιουμένων χρῆσιν λεβήτων κατωτέρας χωρητικότητος τῶν ἑκατὸν πεντήκοντα ὀκάδων, ἥτις συνεπάγεται ἐκ τοῦ πρώτου ἄρθρου, εἶναι, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, ἄδικος· κατὰ πρῶτον, διότι δὲν ἐπιβάλλεται φόρος εἴς τινας παραγωγοὺς ὠφελουμένους ἐκ τὰς ἐργασίας αὐτῶν, ἐνῷ ἐπιβάλλεται εἰς ἄλλους, μετερχομένους τὸ αὐτὸ ἔργον, καὶ βαρυτάτη· δὲν εἶναι δὲ δίκαιον νὰ ἐπιβάλληται φόρος εἰς τοὺς μὲν, καὶ νὰ μὴ ἐπιβάλληται εἰς τοὺς δέ. Οἱ μετερχόμενοι τὸ ἔργον τοῦ παράγειν σοῦμαν εἰς τὰ χωρία δὲν ἐξάγουσι μόνον καὶ μόνον ἐξ ἑκατὸν πεντήκοντα ὀκάδων στεμφύλων οἰνόπνευμα, ἀλλ’ οἱ ἔχοντες τὸν λέβητα ποιοῦνται χρῆσιν αὐτοῦ, ὅπως παράγωσιν οἰνόπνευμα χάριν ὁλοκλήρου χωρίου, διότι οἱ χωρικοὶ δὲν δύνανται ὅλοι νὰ ἔχωσι λέβητας, ἀλλ’ ὀλίγοι μόνον ἐξ αὐτῶν ἔχουσι, καὶ τοιουτοτρόπως παράγεται τὸ οἰνόπνευμα, τοῦ ὁποίου γίνεται χρῆσις εἰς τὸ χωρίον ὁλόκληρον. Ἡ βιομηχανία αὕτη, ἡ ἐργασία αὕτη εἶναι λίαν ὠφέλιμος εἰς αὐτούς. Δὲν εἶναι μικρὰ ἐργασία. Δὲν εἶναι λοιπὸν δίκαιον νὰ μένωσι καθ’ ὁλοκληρίαν ἀφορολόγητοι. Εἶναι δὲ ἄδικον νὰ μένωσιν ἀφορολόγητοι καὶ δι’ ἕνα ἄλλον λόγον· διότι τὸ ἀφορολόγητον αὐτῶν καθιστᾷ δυσχερῆ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς μεγάλης βιομηχανίας τῆς οἰνοπνευματοποιΐας. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ οἰνοπνευματοποιΐα νὰ λάβῃ τὴν πρέπουσαν ἀνάπτυξιν, καὶ εἶναι βιομηχανία, ἡ ὁποία ἀναπτυσσομένη δύναται νὰ ἦναι λίαν ὠφέλιμος εἰς τὴν Ἑλλάδα, εὑρισκομένην ἐν τῷ κέντρῳ τῆς Μεσογείου. Ἡ μικρὰ λοιπὸν αὕτη βιομηχανία καθιστᾷ ἀδύνατον τὴν ἀνάπτυξιν τῆς μεγάλης βιομηχανίας· διότι τὰ οἰνοπνεύματα, τὰ παραγόμενα ἀπὸ τὰ μεγάλα καταστήματα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τύχωσι μεγάλης καταναλώσεως ἐν τῷ τόπῳ, διότι τὰ χωρία, ἔνθα γίνεται περισσοτέρα χρῆσις οἰνοπνεύματος, προμηθεύονται τὴν σοῦμαν ἀπὸ τὴν βιομηχανίαν τὴν μικράν. Λοιπὸν, καὶ διὰ νὰ μὴ μένῃ ἀφορολόγητος ἐργασία, ἡ ὁποία εἶναι λίαν παραγωγικὴ, καὶ διὰ νὰ μὴ περιέρχωνται τὰ καταστήματα εἰς τὴν ἀδυναμίαν τοῦ νὰ λάβωσι τὴν ἀνάπτυξιν ἐκείνην, ἡ ὁποία εἶναι δικαία, καὶ ὅπως ὠφελῶνται καὶ ὅπως καταστῶσιν ὠφέλιμα εἰς τὸν τόπον, φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ καὶ εἰς τοὺς μεταχειριζομένους λέβητας χωρητικότητος μικροτέρας τῶν 150 ὀκάδων, νὰ ἐπιβληθῇ φόρος ἐπιτηδεύματος, ὁ ὁποῖος, νομίζω ὅτι, ἂν ἀναβιβασθῇ εἰς 50 δραχμάς, δὲν θὰ ἦναι καταθλιπτικός, καὶ δὲν θὰ ἐμποδίσῃ τὴν ἀνάπτυξιν αὐτῆς τῆς βιομηχανίας τῆς μικρᾶς, ἡ ὁποία εἶναι λίαν χρήσιμος εἰς τοὺς γεωργοὺς καὶ τοὺς ἀμπελοκτήμονας, μάλιστα εἰς τὰ χωρία. Καθ’ ὅσον ἀποβλέπει τὰ ἄλλα ἄρθρα, ἐπιφυλάσσομαι νὰ ὁμιλήσω κατόπιν. Λοιπὸν προτείνω, ὅπως ἐπιβληθῇ φόρος ἐπιτηδεύματος 50 δραχμῶν καὶ εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ποιοῦνται χρῆσιν λεβήτων μικροτέρας χωρητικότητος τῶν 150 ὀκάδων.

§67Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ ἀφορᾷ, ὡς καὶ αὐτὸς εἶπεν, εἰς τὴν ἀνάπτυξιν παρ’ ἡμῖν τῆς βιομηχανίας τῆς οἰνοπνευματοποιΐας· ἀλλ’ ὡς παρετήρησα πρότερον, ἡ ἀνάπτυξις παρ’ ἡμῖν τῆς βιομηχανίας τῆς οἰνοπνευματοποιΐας πέραν τοῦ ὁρίου, εἰς ὃ ἔφθασε μέχρι τοῦδε, εἶναι ἀδύνατος, διότι ἡ παρ’ ἡμῖν βιομηχανία τῆς οἰνοπνευματοποιΐας καταναλίσκει ἁπάσας τὰς ἐν τῇ χώρᾳ παραγομένας ὕλας. Ἵνα ἐπεκταθῇ ἐπὶ πλέον, πρέπει νὰ καταναλώσῃ ὕλας ἀμυλώδεις, ἀλλ’ αἱ ἀμυλώδεις ὗλαι δὲν δύνανται παρ’ ἡμῖν νὰ μετατραπῶσιν εἰς οἰνόπνευμα ὑπὸ ὅρους παραλληλισμοῦ πρὸς τὴν παραγωγὴν τοῦ οἰνοπνεύματος ἐν ἄλλαις χώραις. Κατὰ θετικὰς πληροφορίας, οἰνόπνευμα δὲν δύναται νὰ παραχθῇ ἐξ ἀμυλωδῶν ὑλῶν ἐν Ἑλλάδι ἐπὶ τιμῇ κατωτέρᾳ τῶν 1½ δραχμῶν, ἐνίοτε δὲ καὶ τῶν δύο δραχμῶν, ἐνῷ τὸ ἐξωτερικὸν οἰνόπνευμα τιμᾶται 45 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν. Ἐννοεῖται, ὅτι ἐπὶ τοιούτοις ὅροις ἀνάπτυξις βιομηχανίας οἰνοπνευματοποιΐας δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἐν Ἑλλάδι. Χάριν λοιπὸν σκοποῦ, ὃν δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν, δὲν πρέπει νὰ παρακωλύσωμεν τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἀποτελούντων τὸν ἀληθῆ πλοῦτον τῆς χώρας, τὴν ἀνάπτυξιν τῆς παραγωγῆς. Ἡ παραγωγὴ ἡ γεωργικὴ πρέπει διὰ παντὸς προσήκοντος τρόπου νὰ ἐνισχυθῇ, καὶ ἂν μὴ ἐνισχύσωμεν αὐτὴν διὰ βραβείων, πρέπει νὰ ἐνισχύσωμεν αὐτὴν τοὐλάχιστον ἀρνητικῶς, διὰ τῆς μὴ ἐπιβολῆς βαρέος φόρου, καὶ μάλιστα ὄχι πρὸς σκοποὺς ταμιευτικούς, ἀλλὰ πρὸς σκοποὺς προόδου ἑτέρας βιομηχανίας. Ἡ πρότασις ὅπως ἐπιβαρυνθῇ ἡ γεωργικὴ παραγωγή, ἵνα ἀναπτυχθῇ παρ’ ἡμῖν βιομηχανία ἄλλη, καὶ ἂν ἡ βιομηχανία αὕτη ἠδύνατο νὰ ἀναπτυχθῇ, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ γένηται παραδεκτή· διότι παρ’ ἡμῖν μία εἶναι ἡ μεγάλη βιομηχανία, αὕτη δὲ εἶναι ἡ γεωργία. Πᾶσα ὑπὲρ τῆς βιομηχανίας εὔλογος θυσία εἶναι ἀσπαστή, θυσία ὅμως ταύτης τῆς βιομηχανίας χάριν ἄλλης βιομηχανίας νομίζω, ὅτι εἶναι παρ’ ἡμῖν ἀνακολουθία. Εἰς τοῦτο ἀφορῶν, εἶπον ὅτι, καὶ ἂν ἡ βιομηχανία τῆς οἰνοπνευματοποιΐας ἠδύνατο ν’ ἀναπτυχθῇ παρ’ ἡμῖν, πάλιν δὲν ἔπρεπε νὰ φορολογήσωμεν τὴν παραγωγήν, ἀλλ’ ἀφοῦ ἡ βιομηχανία τῆς οἰνοπνευματοποιΐας δὲν δύναται νὰ ἀναπτυχθῇ παρ’ ἡμῖν, πολλῷ μᾶλλον δὲν πρέπει νὰ ἐπιβάλωμεν βάρη εἰς τὴν παραγωγὴν τῶν πρώτων ὑλῶν τῆς οἰνοπνευματοποιΐας.

§68ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὴ ἡ γνώμη τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι παρ’ ἡμῖν δὲν δύναται νὰ ἀναπτυχθῇ ἡ οἰνοπνευματοπαραγωγή. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς λησμονεῖ, ὅτι δὲν εἴμεθα οὐδ’ ἐν Ἰταλίᾳ, οὐδ’ ἐν Γερμανίᾳ, οὐδ’ ἐν Βελγίῳ· εἴμεθα ἐν Ἑλλάδι, καὶ ἔχομεν πλησίον ἡμῶν χώρας, ὅπου δὲν εἶναι ἀνεπτυγμένη ἡ βιομηχανία αὕτη τοσοῦτον, ὅσον εἶναι ἀνεπτυγμένη ἐν Ἑλλάδι. Ἐὰν λοιπὸν ἐνισχύσωμεν αὐτὴν σήμερον, εὑρισκομένην εἰς τὴν πρώτην αὐτῆς ἀνάπτυξιν, δυνάμεθα νὰ κατακλύσωμεν διὰ τῶν προϊόντων αὐτῆς τὴν Ἀνατολὴν, καὶ τότε βεβαίως θὰ ἔχωμεν μίαν βιομηχανίαν, ἐκ τῆς ὁποίας δυνάμεθα, ὅπως καὶ εἰς ἄλλα Κράτη, νὰ ἀντλῶμεν πρὸς ὠφέλειαν τοῦ τόπου ὄχι ὀλίγα, ὅπως δυνηθῶμεν νὰ φέρωμεν τὰ μεγάλα βάρη, μὲ τὰ ὁποῖα ὁ τόπος αὐτὸς βαρύνεται. Δὲν νομίζω δὲ, ὅτι μία μικρὰ φορολογία ἐπὶ τῶν παραγωγῶν τῶν οἰνοπνευμάτων εἰς τὰ χωρία δύναται νὰ φέρῃ πρόσκομμα εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς βιομηχανίας· θὰ ἦναι λελογισμένη, ἀλλὰ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ, ἵνα δυνάμεθα ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ ἀντλήσωμεν καὶ ἐκεῖθεν μέσον τι, ὅπως ἀνακουφισθῶμεν ἀπὸ τὰς οἰκονομικὰς δυσχερείας, καὶ ταὐτοχρόνως νὰ καταστήσωμεν ἐφικτὴν τὴν ὕπαρξιν καὶ τὴν ἀνάπτυξιν μιᾶς βιομηχανίας, ἀπὸ τὴν ὁποίαν, ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὁ τόπος ἔχει τὴν ἐλπίδα νὰ ἀντλήσῃ μίαν ἡμέραν πολλὰς ὠφελείας.

§69Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐλπίζει, ὅτι ἡ παραγωγὴ οἰνοπνευμάτων ἐν Ἑλλάδι θὰ δυνηθῇ τοσοῦτον νὰ ἀναπτυχθῇ, ὥστε νὰ συναγωνίζηται ἐν ξέναις χώραις γειτνιακαῖς πρὸς τὴν ξένην παραγωγήν. Ἀλλ’ ἡμεῖς ἔχομεν τὴν ἀπόδειξιν τοῦ ἐναντίου ἐν τῇ χώρᾳ ἡμῶν· διότι ἐν τῇ χώρᾳ ἡμῶν ἐπιβαρύνομεν τὸ ξένον οἰνόπνευμα κατὰ 1 δραχμὴν τὴν ὀκᾶν ἐπὶ πλέον τοῦ παραγομένου ἐνταῦθα ἐξ ἀμυλωδῶν ὑλῶν, ἀφοῦ τὸ εἰσαγόμενον οἰνόπνευμα ἀποτίνει καὶ πάντα τὸν ἐσωτερικὸν φόρον, ἀλλὰ προσέτι καὶ τὸν δασμὸν, ὅστις εἶναι μία δραχμὴ κατ’ ὀκᾶν. Ἐνῷ λοιπὸν ἔχει τὸ πλεονέκτημα τοῦτο ἡ παρ’ ἡμῖν βιομηχανία τῆς οἰνοπνευματοποιΐας ἐξ ἀμυλωδῶν ὑλῶν, τὸ πλεονέκτημα, ὅπως ἐπὶ βραβείῳ μιᾶς δραχμῆς συναγωνίζηται πρὸς τὴν ξένην βιομηχανίαν, ἀπεδείχθη ἐντελῶς ἀδύνατον ἐπὶ τοιαύτῃ διαφορᾷ τιμῆς νὰ συναγωνισθῇ· καὶ οἱ βιομήχανοι παρέστησαν πολλάκις εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι, μόνον ἂν διπλασιασθῇ ὁ δασμὸς, δύναται τὸ ἐγχώριον οἰνόπνευμα ἐξ ἀμυλωδῶν ὑλῶν νὰ συναγωνισθῇ πρὸς τὸ ξένον, καὶ πάλιν οὐχὶ ἐπὶ μεγάλαις διαστάσεσιν. Ἐὰν λοιπὸν ἔχοντες τοιοῦτο πλεονέκτημα δὲν δύνανται οὗτοι νὰ συναγωνισθῶσι, καὶ οὐδεμίαν ὀκᾶν δύνανται νὰ παραγάγωσιν ἢ μόνον πρὸς σκοποὺς λαθρεμπορίας, πῶς δυνάμεθα νὰ ἐλπίσωμεν, ὅτι θὰ δύνηται τὸ παρ’ ἡμῖν παραγόμενον οἰνόπνευμα ἐξ ἀμυλωδῶν ὑλῶν νὰ συναγωνισθῇ πρὸς τὸ ξενικὸν ἐν ξέναις ἀγοραῖς, ἔνθα δὲν ἀπολαμβάνει τοῦ πλεονεκτήματος τούτου, τῆς ἐπιβαρύνσεως τοῦ ξενικοῦ διὰ μιᾶς δραχμῆς τὴν ὀκᾶν; Ὅτι παρ’ ἡμῖν τὸ οἰνόπνευμα δὲν δύναται νὰ παραχθῇ ἐπὶ ὅροις συμφέρουσιν ἐξ ἀμυλωδῶν ὑλῶν, τοῦτο εἶναι βέβαιον· ἀλλὰ πᾶσα ἐγχώριος ὕλη ζακχαρώδης μετατρέπεται ἐνταῦθα εἰς οἰνόπνευμα· ἐφθάσαμεν ἄρα εἰς τὸ ἀνώτατον ὅριον, εἰς ὃ δύναται νὰ φθάσῃ ἡ βιομηχανία αὕτη παρ’ ἡμῖν, πᾶσα δὲ θυσία, γινομένη πρὸς ἐπέκτασιν αὐτῆς πέραν τοῦ ὁρίου τούτου, εἶναι ἄσκοπος. Ἀλλ’ ὡς εἶπον, καὶ ἂν ἠδυνάμεθα νὰ ὑπερβῶμεν τὸ ὅριον τοῦτο, οὐδέποτε ἔπρεπε νὰ τὸ πράξωμεν ἐπὶ ζημίᾳ τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς.

§70ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ....

§71ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὡμιλήσατε ἤδη δὶς, κύριε Μεσσηνέζη.

§72Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Βουλὴ εἶναι σύμφωνος καὶ ἐκ τρίτου νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Μεσσηνέζης.

§73ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἡ βιομηχανία τῆς οἰνοπνευματοποιΐας εἶναι ἀκόμη εἰς τὰ σπάργανά της· δὲν εἶναι λοιπὸν λόγου ἄξιον, ὅτι δὲν δύναται νὰ συναγωνισθῇ μὲ τὴν οἰνοπνευματοπαραγωγὴν τῆς Εὐρώπης· ἀλλὰ διότι εἶναι ἀκόμη εἰς τὰ σπάργανά της δὲν ἕπεται, ὅτι δὲν πρέπει νὰ τὴν ἐνισχύσωμεν, καὶ νὰ προσδοκῶμεν παρ’ αὐτῆς ὠφελείας, ἂν ἐνισχυθῇ. Ἤδη ἡ βιομηχανία αὕτη ἔχει ἀνάπτυξιν ὄχι μικρὰν ἐν Ἑλλάδι. Εἰς τὴν Ἀχαΐαν ὁλόκληρον θὰ εὕρητε ἄπειρα καταστήματα, παράγοντα τὴν σήμερον οἰνόπνευμα. Ἄρα δὲν εἶναι βιομηχανία, ἡ ὁποία δὲν δύναται νὰ λάβῃ ἀνάπτυξιν. Καὶ ἂν ἐνισχυθῇ, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἀδύνατον, ὡς ὑποθέτει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, νὰ συναγωνισθῇ, μετὰ παρέλευσιν ὄχι πολλοῦ χρόνου, μὲ τὴν βιομηχανίαν τῆς Εὐρώπης. Ἐὰν ἐσκεπτόμεθα, ὅπως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς— καὶ τοιουτοτρόπως ἐσκέπτετο ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὡς πρὸς πᾶσαν βιομηχανίαν πρὸ καιροῦ, ἀλλὰ μετέβαλεν εὐτυχῶς ὡς πρός τινας βιομηχανίας τὴν ἰδέαν του ταύτην, καὶ προέβη εἰς μέτρα προστατευτικὰ ὡς πρὸς αὐτὰς, καὶ ἐκ τούτου προέκυψεν ἡ ἀνάπτυξις τῆς βιομηχανίας ἐν Ἑλλάδι,—ἐὰν, λέγω, ἐσκεπτόμεθα ὅπως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, οὐδεμία βιομηχανία θ’ ἀνεπτύσσετο ἐν Ἑλλάδι. Καὶ ὡς πρὸς τὴν οἰνοπνευματοπαραγωγὴν, κύριε Πρόεδρε, ἂν θέλωμεν νὰ τὴν ἐνισχύσωμεν, μὴ ἔχετε κἀμμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι μετὰ παρέλευσιν ὄχι πολλοῦ χρόνου θὰ ἔχωμεν μίαν λίαν σπουδαίαν ὠφέλειαν διὰ τὸν τόπον. Δὲν λέγω, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιβάλωμεν εἰς τὴν γεωργικὴν παραγωγὴν ἕνα φόρον πολὺ μεγάλον, ἀλλὰ φόρος 50 δραχμῶν δὲν μοὶ φαίνεται νὰ ἦναι τοιοῦτος, ὥστε νὰ ἐμποδίσῃ τὴν ὕπαρξιν τῆς παραγωγῆς τῆς γεωργικῆς, τῆς ἀναγκαίας διὰ τὴν γεωργίαν· ἀλλ’ ἡ τοιαύτη φορολογία καθιστᾷ ἐφικτὴν καὶ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς μεγάλης βιομηχανίας τῆς οἰνοπνευματοποιΐας.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1, ὅπως ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§75Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 θὰ ὑποβάλω τροπολογίαν, ἣν θὰ καταθέσω εἰς τὸ Προεδρεῖον, ὅπως τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ πρὸ τῆς δευτέρας ἀναγνώσεως. Αὕτη συνίσταται εἰς τοῦτο, ὅτι τὸ ἐπὶ ἑκάστης ὀκᾶς δικαίωμα ἐπέκεινα τῶν χιλίων ὀκάδων κανονίζεται ὡς ἑξῆς. Οἱ πληρόνοντες 2,000 δραχμὰς, ἀντὶ τριῶν δραχμῶν θὰ καταβάλλωσι δύο, οἱ 4,000 πληρόνοντες, ἀντὶ 5 θὰ καταβάλλωσι 4, καὶ οἱ 6,000 δραχμὰς πληρόνοντες, ἀντὶ 8 θὰ καταβάλλωσιν 6. Προσέτι ἐξομοιοῦνται οἱ γερμανικοὶ πρὸς τοὺς γαλλικοὺς ἀνακαθαρτῆρας, καὶ ὁρίζεται ἐλάχιστον δικαίωμα οἰνοπνευματοποιΐας τρίτης κατηγορίας δρ. 30,000. Ἀνακοινῶ ἤδη καὶ τροποποιήσεις ἐπὶ τοῦ 3ου ἄρθρου, ἵνα μὴ ἐπανέρχωμαι. Ἐπὶ τοῦ 3ου ἄρθρου ἐλαττοῦται ὁ φόρος τῆς πρώτης τάξεως τῶν ποτοποιῶν ἀπὸ 2000 δρ. εἰς 1000, ἐλαττωθείσης καὶ τῆς χωρητικότητος τοῦ ἄμβυκος ἀπὸ 1000 ὀκάδων εἰς 500. Καὶ ἐν ἄρθρῳ 11 προστίθεται, ὅτι καταργεῖται καὶ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ ΑΨΠʹ νόμου· ἀφορᾷ δὲ ἡ διάταξις αὕτη εἰς τὴν ἄδειαν ἀναμίξεως κριθῆς μετὰ τῶν ζακχαρωδῶν ὑλῶν.

§76ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Καὶ ἡ τοιαύτη φορολογία εἶναι βαρεῖα, βαρυτάτη.

§77Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐλαττοῦται.

§78ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Καὶ μὲ αὐτὴν τὴν ἐλάττωσιν, λέγω ὅτι ἡ φορολογία εἶναι βαρυτάτη. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι οἱ μεγάλοι φόροι, οἱ βαρεῖς, δὲν εἶναι οἱ μᾶλλον παραγωγικοί. Οἱ ἐλαφροὶ φόροι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐνισχύουσι τὴν βιομηχανίαν, ἀναπτύσσουσι τὴν παραγωγὴν, αὐξάνουσι τὴν πρόσοδον τοῦ Δημοσίου. Δὲν καταδολιεύεται ὁ φορολογούμενος τὸν νόμον; Αὐξάνει ἐκ τούτου ὁ φόρος. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, θὰ πράξῃ ἔργον συνετὸν, ἔργον πράγματι Κυβερνήσεως μεριμνώσης περὶ τῆς ἀναπτύξεως τῆς βιομηχανίας, συνάμα δὲ καὶ περὶ τῆς αὐξήσεως τῶν μέσων τῆς ἐπικρατείας, ἂν ἐλαττώσῃ περισσότερον τοὺς φόρους, τοὺς ὁποίους ἐπιβάλλει εἰς τὴν οἰνοπνευματοποιΐαν. Οἱ φόροι, ὅπως ἐπιβάλλονται, εἶναι βαρύτατοι. Βεβαίως δὲν θὰ κάμωμεν τίποτε ἄλλο ἢ νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν καταδολίευσιν τοῦ νόμου, τὸ λαθρεμπόριον. Ἐνῷ, ἐὰν ἐλαττώσωμεν τὸν φόρον καὶ συνειθίσῃ ὁ κόσμος εἰς τὸ νὰ ὑποβάλληται εἰς αὐτὸν, βεβαίως ἡ πρόσοδος θὰ ἦναι καὶ βεβαιοτέρα καὶ βαθμηδὸν θὰ αὐξήσῃ, ὥστε νὰ ἦναι ἀνάλογος μὲ τὰς προσδοκίας μας· συγχρόνως δὲ ἡ ἐλάττωσις τῆς φορολογίας θὰ ἐνισχύσῃ βιομηχανίαν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν, ἐπαναλαμβάνω, θὰ προσδοκῶμεν ὄχι μικρὸν κέρδος. Ὅσον δ’ ἀποβλέπει τοὺς ποτοποιοὺς, νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ ἐλαττωθῇ ὁ φόρος, ὅπως καὶ ζητοῦσιν οἱ ἐκ Πατρῶν οἰνοπνευματοποιοὶ, εἰς 500 δραχμὰς μόνον· διότι ἡ ἐλάττωσις αὕτη θὰ ἀναπτύξῃ ἐπὶ τοσοῦτον τὴν βιομηχανίαν ταύτην, ὥστε τὸ Δημόσιον θὰ εἰσπράξῃ τετραπλάσιον καὶ πενταπλάσιον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον θὰ εἰσπράξῃ ἂν περιορίσῃ τὴν φορολογίαν ἔστω καὶ εἰς 1000 δραχμὰς, ὅπως ἐπρότεινεν ὁ κ. Πρωθυπουργός.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὑποβληθεῖσαι τροπολογίαι θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῇ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 49). (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἑπόμενα ἄρθρα 3–11 καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς αʹ συζήτησιν).

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐπιβολῆς δικαιώματος καταναλώσεως ἐπὶ τοῦ λιανικῶς πωλουμένου οἴνου καὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ περὶ ἐγγείου φόρου ἐπὶ τοῦ οἴνου ᾼΤΝʹ νόμου τῆς 21 Ἰανουαρίου 1886. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως). Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§81ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τὸ 20% λόγῳ φύρας εἶναι συγχρόνως πρόσθετον; Διότι διὰ τοῦ ἐγγείου φόρου ἐκπίπτονται ἕτερα 20%. Ὥστε τὸ ὅλον θὰ ἦναι 40%;

§82Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Θὰ ἐκπίπτωνται πρὸς ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου τούτου 20% ἐπὶ τοῦ φόρου τοῦ οἴνου· αὕτη δὲ ἡ ἔκπτωσις δὲν συμβαδίζει πρὸς τὴν ἄλλην ἔκπτωσιν· διότι πάντα τὰ ἀναγόμενα εἰς τὸν φόρον τῆς καταναλώσεως ὑπολογίζονται διακεκριμένως. Γίνεται μὲν ἡ εἴσπραξις συγχρόνως· ἀλλ’ ὁ κανονισμὸς καὶ ἡ βεβαίωσις γίνονται διακεκριμένως.

§83ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὥστε θὰ ἦναι μόνον 20%· διότι ὁ δηλώσας ἵνα πληρώσῃ τὸν ἔγγειον φόρον, θὰ πληρώσῃ 20%.

§84Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν συνδυάζεται. 20% ἐπὶ τοῦ ἐναποτεταμιευμένου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ λοιπὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς αʹ συζήτησιν).

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ χαρτοσήμου. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§87Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἐδαφίου ιʹ εἶμαι ἐναντίος τῆς προσθήκης τῶν πινακίων εἰς τὰ Εἰρηνοδικεῖα, διότι νομίζω, ὅτι διὰ τῆς προσθήκης ταύτης νέων τελῶν ἐπὶ τῶν εἰρηνοδικειακῶν ὑποθέσεων θέλετε καταστήσει τὴν δικαιοσύνην ἐντελῶς ἀπρόσιτον εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι τὰ μέσα νὰ καταφεύγωσιν εἰς τὰ δικαστήρια, καὶ τότε οἱ μὴ δυνάμενοι νὰ καταφύγωσιν εἰς τὰ δικαστήρια θὰ καταφεύγωσιν εἰς τὴν αὐτοδικίαν, καὶ θὰ ἔχωμεν καθ’ ἑκάστην μαχαιρώματα καὶ διαπληκτισμούς. Ὁ σκοπὸς δὲ τοῦ νόμου ὁ ταμιευτικὸς βεβαίως δὲν θέλει ἐπιτευχθῆ. Ἀλλ’ ἐὰν τέλος πάντων θέλῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ εἰσπράξῃ ἐπὶ πλέον τέλη ἀπὸ τὰ Εἰρηνοδικεῖα, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀπαλλάξῃ τοὺς διαδίκους ἀπὸ τὰς ταλαιπωρίας αὐτῶν τῶν διατυπώσεων, τὰς ὁποίας θέλει νὰ καθιερώσῃ διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τῶν προτάσεων, τῶν ἐγγραφῶν ἐν τοῖς πινακίοις ἀπὸ τῆς προτεραίας κλπ., τὰ ὁποῖα τοὺς μακρὰν τῆς ἕδρας τῶν Εἰρηνοδικείων κατοικοῦντας θέλουσιν ὑποχρεοῖ διὰ δίκην ἀναξίαν λόγου νὰ ἀπουσιάζωσιν ἐπὶ δύο ἡμέρας ἐκ τῆς ἐργασίας των, μεταβαίνοντες εἰς τὴν ἕδραν τοῦ Εἰρηνοδικείου, καὶ νὰ δαπανῶσι διπλάσια. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι δύνασθε ν’ αὐξήσητε τὰ τέλη, ἀλλὰ ν’ ἀπαλλάξητε τοὺς διαδίκους ἀπὸ τῶν προσθέτων τούτων διατυπώσεων.

§88ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ὁ σκοπὸς, διὰ τὸν ὁποῖον εἰσάγεται τὸ πινάκιον εἰς τὰ Εἰρηνοδικεῖα, ἀφορᾷ ἀκριβῶς εἰς τὴν τακτοποίησιν τῶν ἐνώπιον τῶν εἰρηνοδικῶν συζητουμένων ὑποθέσεων. Σήμερον οἱ εἰρηνοδίκαι αὐθαιρέτως προσδιορίζουσι τὴν σειρὰν τῆς συζητήσεως τῶν ὑποθέσεων, ἐνῷ, ἐὰν ὑπῆρχον πινάκια, βεβαίως ἡ αὐθαιρεσία αὕτη δὲν ἤθελε λαμβάνει χώραν. Ἐὰν δὲ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος εἶχε τὴν ὑπομονὴν νὰ ἀναγνώσῃ τὸ ἕτερον σχετικὸν νομοσχέδιον, τὸ περὶ μεταῤῥυθμίσεως διατάξεων τοῦ δικαστικοῦ ὀργανισμοῦ καὶ τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας, ἤθελε παρατηρήσει, ὅτι δὲν εἶναι ὑποχρεωμένοι οἱ διάδικοι ἀπὸ τῆς προτεραίας νὰ ἐγγράφωσι τὰς ὑποθέσεις αὑτῶν εἰς τὰ πινάκια.

§89ΙΩ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ καταθέτωσι προτάσεις ἀπὸ τῆς προτεραίας.

§90ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Οὔτε τοῦτο. Δύνανται κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς συζητήσεως καὶ προτάσεις νὰ καταθέσωσι καὶ τὴν ἐγγραφὴν εἰς τὸ πινάκιον νὰ ἐνεργήσωσιν, οὐδεμία δὲ πρόκειται νὰ παρεμβληθῇ δυσκολία εἰς τὴν διεξαγωγὴν τῶν ἐνώπιον τῶν Εἰρηνοδικείων δικῶν. Αὐτὸς ὁ νόμος βεβαίως εἶναι ταμιευτικὸς, ἀλλ’ οὐδεμίαν ἐπάγεται πίεσιν ἢ δυσκολίαν εἰς τὴν ἀπονομὴν τῆς εἰρηνοδικειακῆς δικαιοσύνης. Σχετίζεται ὅμως πρὸς ἕτερα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα δὲν ἐνεγράφησαν εἰσέτι εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, καὶ ἀκριβῶς ἐσκόπουν σήμερον νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον νὰ ἀναγράψῃ ταῦτα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ πρὶν ἢ ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ἐπιτροπὴ ὑποβάλῃ τὰς ἐκθέσεις της, καθόσον ἡ ὑποβολὴ αὐτῶν ὑπὲρ τὸ δέον βραδύνει.

§91ΡΑΛΛΗΣ. Ὑποθέτω, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ἐπιβάλωμεν εἰς τοὺς ἐμφανιζομένους ἐνώπιον τῶν Εἰρηνοδικείων διαδίκους τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὑποβάλλωσι προτάσεις.

§92ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιβάλλετε αὐτὴ ἡ ὑποχρέωσις.

§93ΡΑΛΛΗΣ. Τότε μεταβάλλετε τὴν διαδικασίαν, μεταβάλλετε τοὺς εἰρηνοδίκας ἀπὸ συμβιβαστῶν εἰς δικαστάς. Σᾶς συγχαίρω!

§94ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἡ κατάθεσις τῶν προτάσεων δὲν εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἀπὸ τῆς προτεραίας, κατὰ τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ νομοσχέδιον· πρὸ πάσης συζητήσεως ἀναγινώσκονται προτάσεις, ἐὰν δὲ ὁ εἰρηνοδίκης εὕρῃ τὴν ὑπόθεσιν πολύπλοκον, δύναται, τῇ αἰτήσει ἑνὸς τῶν διαδίκων, νὰ διατάξῃ τὴν κατάθεσιν τῶν προτάσεων καὶ τὴν συζήτησιν τῆς ὑποθέσεως εἰς ἄλλην συνεδρίασιν. Ἑπομένως κατάθεσις προτάσεων πρὸ εἴκοσι τεσσάρων ὡρῶν δὲν ἐπιβάλλεται. Οὐδὲν ἧττον διὰ τῆς καθιερώσεως τῶν προτάσεων κερδίζομεν μέγα καλόν. Σήμερον πρὸ πάντων, ὅτε γίνεται λαθροχειρία ἐν τοῖς Εἰρηνοδικείοις, εἶναι ἀναμφίλεκτον, ὅτι ἡ μὴ κατάθεσις τῶν προτάσεων ἀφίνει τὴν ἐλευθερίαν εἰς τὸν γραμματέα τοῦ Εἰρηνοδικείου νὰ ἀναγράφῃ ἐν τοῖς πρακτικοῖς ὅ,τι ἂν βούληται. Ἐρχομένων δὲ ἐνώπιον τοῦ Πρωτοδικείου κατ’ ἔφεσιν τῶν εἰρηνοδικειακῶν ὑποθέσεων, ἡ μεγαλειτέρα καὶ συχνοτέρα ἔνστασις, ἡ ὁποία γίνεται, εἶναι, ὅτι δὲν ἐπροτάθη ὁ δεῖνα καὶ ὁ δεῖνα ἰσχυρισμὸς ἐνώπιον τοῦ Εἰρηνοδικείου, καὶ πράγματι οὗτος δὲν εὑρίσκεται ἀναγεγραμμένος ἐν τοῖς πρακτικοῖς. Τί δικαίωμα τότε ἔχετε ἀπέναντι ἑνὸς πρακτικοῦ, τὸ ὁποῖον δὲν περιέλαβε τοὺς ἰσχυρισμούς σας;

§95ΧΟΪΔΑΣ. Νὰ τὸ προσβάλητε ὡς πλαστόν.

§96ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ προσβάλητε τὸ πρακτικὸν, παρατηρεῖ ὁ κ. Χοϊδᾶς, ὡς πλαστόν. Λοιπὸν ἐπὶ ὑποθέσεως εἰρηνοδικειακῆς θὰ ἔχητε τὸν ἀγῶνα νὰ ἀποδείξητε τὴν πλαστότητα τοῦ πρακτικοῦ· καὶ κατὰ τίνα τρόπον θ’ ἀποδείξητε ταύτην, ὅταν σεῖς λέγητε, ὅτι ὑπεβάλετε τοιοῦτον ἰσχυρισμὸν, ὁ δὲ γραμματεὺς, ὅτι δὲν τὸν ὑπεβάλετε; Νομίζω ὅτι ἀπέναντι αὐτοῦ μόνου τοῦ κέρδους αὐτὴ ἡ πληρωμὴ τοῦ πεντηκονταλέπτου χαρτοσήμου δὲν εἶναι τίποτε.

§97Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας λαμβάνει ὡς ἐπιχείρημα ἓν ἐνδεχόμενον, τὴν μὴ ἀκριβῆ σύνταξιν τοῦ πρακτικοῦ. Ἀλλ’ ἡ πεῖρα ἀπέδειξεν, ὅτι οἱ γραμματεῖς τῶν Εἰρηνοδικείων εἶναι τακτικοὶ περὶ τὴν ἐκπλήρωσιν τῆς ὑπηρεσίας των. Δὲν νομίζω δὲ, ὅτι κινδυνεύει ἡ δικαιοσύνη οὔτε διὰ τὸν λόγον, ὅτι ἐνδέχεται ἓν πρακτικὸν νὰ μὴ σημειώσῃ τὰ πάντα ἀκριβῆ, οὔτε διὰ τὸν ἄλλον λόγον, ὅτι διὰ τῶν πινακίων θὰ τηρῆται ἡ τάξις τῆς προτεραιότητος. Οὐδὲν κακὸν ἐπέρχεται, ἐὰν παραμείνωσιν ἐπὶ δέκα λεπτὰ ἢ ἐπὶ ἡμίσειαν ὥραν ἢ μίαν ὥραν οἱ διάδικοι. Ὥστε, ἀφοῦ τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἁπλῶς ταμιευτικόν, αὐξήσατε τὰ τέλη τῆς δίκης καὶ εἰσπράξατε τὸ ἐπὶ πλέον ἔσοδον. Ἄλλως τε ἔχετε τὰ μέσα, ἵνα τιμωρήσητε τὸν ὑπάλληλον, τὸν ὁποῖον ἔταξεν ἡ Πολιτεία, ὅπως τηρῇ πιστὰ πρακτικὰ, ὅταν δὲν τηρῇ τοιαῦτα.

§98ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ ἐλάττωμα, τὸ ὁποῖον παρετήρησεν ὁ κ. Βουλευτὴς Πυλίας ἐπὶ τῆς σημερινῆς διαδικασίας τῶν Εἰρηνοδικείων, βεβαίως πολὺ σπανίως παρουσιάζεται. Καθ’ ὅσον πρόκειται περὶ σπουδαίων ὑποθέσεων, οἱ δικηγόροι, ἐὰν ἦναι ἄξιοι τοῦ ὀνόματος, φροντίζουσιν, ἢ νὰ ἀναγράφωνται οἱ ἰσχυρισμοὶ αὐτῶν ἐν σημειώματι, τὸ ὁποῖον παραδίδουσι κατὰ τὴν συζήτησιν εἰς τὸν γραμματέα, ἢ νὰ διατυπώνωσι προτάσεις. Ἐντεῦθεν πολὺ σπανίως λαμβάνει χώραν τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον παρετήρησεν ὁ κ. Βουλευτὴς Πυλίας. Ἀλλὰ διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου, ὅπως τροποποιεῖται τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ περὶ χαρτοσήμου νόμου, καὶ διὰ τῶν νόμων ἐκείνων, τοὺς ὁποίους εἰσάγει ὁ κ. Ὑπουργὸς, μεταβάλλεται ἀκριβῶς ἡ φύσις τῆς ἐνώπιον τῶν εἰρηνοδικῶν διαδικασίας. Οἱ εἰρηνοδίκαι δὲν εἶναι δικασταὶ, καὶ ἂν δὲν γνωρίζῃ τοῦτο ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, πρέπει νὰ τὸ μάθῃ· ὁ νόμος θέλει, αἱ μικραὶ διαφοραὶ νὰ μὴ γίνωνται ἀντικείμενα δικῶν, καὶ διὰ τοῦτο ἐπέβαλλεν εἰς τὸν εἰρηνοδίκην, εὐθὺς ὡς παρουσιασθῶσιν οἱ διάδικοι ἐνώπιον αὐτοῦ, νὰ προσπαθήσῃ νὰ τοὺς συμβιβάσῃ· μεταβάλλεται δὲ σήμερον ἐντελῶς ἡ φύσις τῆς κατωτάτης δικαιοσύνης διὰ τῆς διατάξεως ταύτης, διότι εὐθὺς ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς τῆς κατάρξεως τῆς ὑποθέσεως καθίσταται ἀμέσως δίκη. Ἠθέλησε, — καὶ δὲν νομίζω νὰ θεωρήσῃ ὡς προσβολὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἐὰν εἴπω, ὅτι δὲν τὸν θεωρῶ σοφώτερον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι συνέταξαν τὴν δικονομίαν ἡμῶν, — ἠθέλησεν ὁ νομοθέτης νὰ ἀπαλλάξῃ τὸν λαὸν ἀπὸ δικῶν δαπανηρῶν, ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἀποβλέπων μᾶλλον εἰς τὰ χρηματιστικὰ, καὶ νομίζων ὅτι διὰ τοῦ χρηματισμοῦ δύναται νὰ διορθώσῃ τὴν δικαιοσύνην, καταστρέφει αὐτὴν καθ’ ἑκάστην. Ἐὰν θέλῃ τέλη πρόσθετα, ἂς προσθέσῃ αὐτὰ, ὡς ἀπέδειξεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος, εἰς τὰ τέλη τῆς σημάνσεως τῆς ἀποφάσεως ἢ τοῦ πρακτικοῦ· μὴ ὑποβάλετε ὅμως τὰς διαφορὰς, αἱ ὁποῖαι εἶναι δεκτικαὶ συμβιβασμοῦ, εἰς τὸ πολύπλοκον τῆς διαδικασίας τῶν μεγάλων δικῶν, διότι μεταβάλλετε τὴν φύσιν τῆς ἐνώπιον τῶν εἰρηνοδικῶν διαδικασίας.

§99ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Νομίζω, ὅτι ἡ συζήτησις αὕτη προσήκει οὐχὶ εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ψηφίζομεν, ἀλλ’ εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θέλομεν συζητήσει προσεχῶς. Ὄντως, ὅτε τὸ πρῶτον ἐνομοθετήθη ὁ θεσμὸς τῶν εἰρηνοδικῶν, ὁ νομοθέτης ἐφαντάσθη, ὅτι εἰρηνοδίκαι εἶναι κυρίως συμβιβασταί· σήμερον ὅμως ἡ πεῖρα ὅλων, οἱ ὁποῖοι ἠσχολήθησαν εἰς τὰ δικαστικὰ,—ὄχι βαίως ἐμοῦ, διότι ἐγὼ ὁμολογουμένως δὲν ἠσχολήθην,—ἐβεβαίωσεν, ὅτι οἱ εἰρηνοδίκαι δὲν εἶναι συμβιβασταί. Ἀλλὰ πῶς θὰ ἐμποδισθῇ ὁ συμβιβασμὸς διὰ τῶν προτάσεων; Μήπως τὰ πεντήκοντα λεπτὰ, τὰ ὁποῖα θὰ καταβληθῶσι διὰ τὸ χαρτόσημον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ γραφῶσιν αἱ προτάσεις, θὰ ἐμποδίσωσι τὸν συμβιβασμόν;...

§100ΡΑΛΛΗΣ. Βεβαίως· διότι, ἵνα συντάξῃ τις προτάσεις, ἔχει ἀνάγκην δικηγόρου, ἐνῷ σήμερον παρουσιάζεται μόνος ἐνώπιον τοῦ εἰρηνοδίκου.

§101ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδεὶς διάδικος παρουσιάζεται ἄνευ πληρεξουσίου, εἴτε δικηγόρου, εἴτε δικολάβου... Αἱ προτάσεις λοιπὸν ἔχουσι τὸν λόγον, τὸν ὁποῖον ἄριστα ἀνέπτυξεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Πυλίας, ἡ δὲ εἰσαγωγὴ τῶν πινακίων ἔχει τὸν λόγον, ὅτι δὲν ἀφίνει εἰς τὴν αὐθαιρεσίαν τοῦ εἰρηνοδίκου τὴν προτίμησιν ὑποθέσεών τινων καὶ τὴν παραγκώνισιν ἑτέρων.

§102ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν θὰ ζητήσω νὰ πείσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι δὲν θὰ βελτιώσῃ τὴν κατάστασιν τῶν Εἰρηνοδικείων. Διὰ τοὺς θέλοντας νὰ μὴ κρύπτωνται ὄπισθεν τοῦ δακτύλου των, θέλω νὰ εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν κἂν νὰ γείνῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον παρετήρησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, διότι πᾶσαι αἱ ὑποθέσεις ἐνώπιον τῶν Εἰρηνοδικείων εἰσάγονται καὶ ἐκδικάζονται τὴν τρίτην ἡμέραν, ἐν περιπτώσει δὲ, καθ’ ἣν ὁ ἐνάγων ἢ ἐπισπεύδων δὲν ἤθελεν εἰσαγάγει τὴν ὑπόθεσιν τὴν τρίτην ἡμέραν ἀπὸ τῆς κλήσεως, δὲν δύναται αὕτη νὰ εἰσαχθῇ πλέον, χρειάζεται νέα κλῆσις. Λοιπὸν τὸ πινάκιον εἰς οὐδεμίαν δύναται νὰ συντελέσῃ τακτοποίησιν, θὰ συντελέσῃ μόνον εἰς αὔξησιν τῶν τελῶν· ἀλλὰ λάβετε τὰ πρόσθετα ταῦτα τέλη δι’ ἄλλου τρόπου. Θέλετε χρήματα; Λάβετε αὐτὰ καὶ σπαταλήσατέ τα.

§103ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ διασαφήσῃ, ἐὰν ἐννοῇ διὰ τοῦ ἐδαφίου πρώτου τοῦ ἄρθρου 23 καὶ τὰς κυρίας ἀνταγωγὰς καὶ κυρίας ἀντεφέσεις.

§104ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Βεβαίως.

§105ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ δὲν ἐννοοῦνται βεβαίως αἱ ἀνταγωγαὶ καὶ αἱ ἀντεφέσεις αἱ εἰσαγόμεναι διὰ τῶν προτάσεων.

§106ΜΑΡΚΕΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 52 νομίζω, ὅτι εἶναι λίαν αὐστηρὰ, διότι δύνανται νὰ ἐπαπειλῶνται καὶ ἀπώλειαι περιουσίας ἐνίοτε διὰ τὸ μόνον λάθος δικηγόρου, ἢ ἐνίοτε καὶ τοῦ γραφέως δικηγόρου. Πρέπει λοιπὸν ν’ ἀντικαταστηθῇ ἡ ποινὴ ἐκείνη. Ἐν τῷ κειμένῳ νόμῳ ὑπῆρχε διάταξις, καθ’ ἣν ἡ μὴ ἐμπρόθεσμος προσαγωγὴ τῆς ἐφέσεως ἐπήγετο τὸ ἀπαράδεκτον· ἀλλὰ διὰ μεταγενεστέρου νόμου μετεῤῥυθμίσθη.

§107ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ ὑπαρχούσης προθεσμίας, δὲν πιστεύω ἡ παρατήρησίς σας νὰ ἦναι ὀρθή.

§108ΜΑΡΚΕΤΗΣ. Ὁ νόμος ἐννοεῖ, ὅτι εἰσαγομένης τῆς ἀγωγῆς, ὅταν κατατίθηνται τὰ ἔγγραφα, ἐὰν τὸ δικαστήριον κρίνῃ, ὅτι ἡ ἀγωγὴ δὲν εἶναι ἐγγεγραμένη ἐπὶ χάρτου ἐνσήμου τριῶν δραχμῶν, ὀφείλει νὰ ἀποῤῥίψῃ τὴν ἀγωγήν. Ἐὰν ἐγώ, ὁ δικηγόρος, δὲν ἀντιληφθῶ, ὅτι ὁ γραφεὺς κατὰ λάθος δὲν ἔγραψε τὴν ἀγωγὴν ἐπὶ χαρτοσήμου τριῶν δραχμῶν, εἶναι δίκαιον ἐκ τοῦ λάθους τούτου νὰ καταστραφῶσι συμφέροντα σπουδαιότατα;

§109ΡΑΛΛΗΣ. Οἱ συντάξαντες τὸ νομοσχέδιον, φαίνεται, φρονοῦσιν, ὅτι ἔχει καθῆκον ὁ διάδικος νὰ κρατῇ ἀντίγραφον παρ’ ἑαυτῷ, καὶ μεταβάλλουσιν ἐντελῶς τὴν διαδικασίαν, καὶ μάλιστα ἐπὶ ποινῇ ἀκυρότητος, καθιστῶντες κουλουβάχατα τὴν πολιτικὴν ἡμῶν δικονομίαν. Εἶναι τὸ ἔργον ἄξιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης! Ἀλλὰ πρέπει τέλος πάντων, ἐκεῖνοι ἐκ τῶν κυρίων Βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι εἶναι δικανικοὶ καὶ δικηγόροι, νὰ ἐντρέπωνται, συνηγοροῦντες ὑπὲρ τοιούτου νομοσχεδίου!

§110ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Τὸ νὰ ἐντρέπωνται, ἢ μή, οἱ δικηγόροι, ὅσοι ὑποστηρίζουσι τὸ Ὑπουργεῖον, εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔδει νὰ μὴ θίξῃ ὁ κ. Βουλευτής, διότι ἀφορᾷ εἰς τὴν κρίσιν αὐτῶν περὶ τοῦ καθήκοντος, ὅπερ ἐκπληροῦσι σήμερον πρὸς τὸν τόπον. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐντρέπωνται μᾶλλον ὅσοι, ὁμιλοῦντες ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, λησμονοῦσιν ἢ δὲν ἐννοοῦν ποῖα ἔχουσι καθήκοντα πρὸς ἑαυτοὺς καὶ πρὸς τοὺς ἄλλους, φερόμενοι οὕτως, ὡς ἔχοντες ἀβαθῆ τὴν συναίσθησιν τῶν κοινοβουλευτικῶν ὑποχρεώσεων. Συνιστῶ διὰ τοῦτο εἰς τὸν ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴν νὰ χρᾶται γλώσσῃ προσφυεστέρᾳ, ὁμιλῶν περὶ συναδέλφων του Βουλευτῶν, διότι, ἐναντίαν ἀκολουθῶν τακτικήν, ἥκιστα συνιστᾷ ἑαυτόν. Ἐπὶ τοῦ θέματος δὲ δηλῶ, ὅτι συμφωνῶ μετὰ τοῦ ἐκ Κερκύρας συναδέλφου, διότι κρίνω βαρεῖαν ποινήν, διὰ μικρὰν ὠφέλειαν τοῦ Δημοσίου νὰ ἀκυρῶται τὸ δικόγραφον (ἀγωγῆς, ἀνακοπῆς, ἐφέσεως, ἢ αἰτήσεως πρὸς ἀνάκρισιν,) ἕνεκα μὴ ἀντιγραφῆς αὐτοῦ ἐπὶ τριδράχμου χαρτοσήμου.

§111ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Δὲν εἰσέρχομαι εἰς τὴν συζήτησιν, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς προέβαλεν, ἀλλ’ ἡ ἀπορία τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κερκύρας Βουλευτοῦ δὲν ἔχει κἀμμίαν ἔννοιαν· διότι, ἐὰν παραδεχθῶμεν ὅ,τι προτείνει, ἀνατρέπομεν τὰς βάσεις τοῦ νόμου. Κατὰ τὰς γενικὰς διατάξεις, ἐπέρχεται ἀκυρότης παντὸς ἐγγράφου, τὸ ὁποῖον δὲν ἐγράφη ἐπὶ ἐπισήμου χάρτου. Λοιπόν, ἐὰν δέχηται, ὅτι πρέπει τὸ πρωτότυπον τῆς ἀγωγῆς, ἢ τὸ ἀντίγραφον, νὰ γραφῇ ἐπὶ χάρτου ἐνσήμου τριῶν δραχμῶν, ἀναγκαίως θὰ ἐπέλθῃ ἀκυρότης, ἐὰν δὲν γραφῇ ἐπὶ τοιούτου χαρτοσήμου.

§112ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὅταν πρόκηται νὰ κοινοποιήσω δικόγραφον, θὰ προσέξω εἰς τὸν ἔνσημον χάρτην, ὅπως μὴ ἐπέλθῃ ἀκυρότης· ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ προσέχω εἰς τὸ δικόγραφον, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχω εἰς χεῖρας.

§113ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Πολλάκις συμβαίνει, ὁ ἐφεσίβλητος νὰ μὴ παρουσιάζῃ ἀντίγραφον δικογράφου ἐφέσεως ἢ ἀγωγῆς. Τότε τὸ δικαστήριον εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ δικάσῃ ἐπὶ τοῦ πρωτοτύπου, τὸ ὁποῖον ὁ ἐνάγων εἶναι ὑπόχρεως νὰ προσαγάγῃ. Ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν, ὅπως συνήθως γίνεται, τὸ πρωτότυπον ἐκεῖνο ἢ τὸ ἀντίγραφον δὲν εἶναι γεγραμμένον ἐπὶ ἐνσήμου χάρτου ἀναλόγου, τί θὰ κάμῃ τὸ δικαστήριον;

§114ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Θὰ τιμωρήσῃ τὸν μὴ προσαγαγόντα διὰ προστίμου 25 δραχμῶν.

§115ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ὄχι· θὰ ἀκυρώσῃ τὸ δικόγραφον αὐτό. Οὐδεμία διάταξις ὑπάρχει, ἡ ὁποία νὰ ἐπιτρέπῃ εἰς τὸ δικαστήριον, ἵνα διατάξῃ πρόστιμον, διότι δὲν εἶναι γεγραμμένη ἡ ἀγωγὴ ἐπὶ ἐνσήμου ἀναλόγου χάρτου· τὸ δικόγραφον ἀκυροῦται.

§116ΧΟΪΔΑΣ. Εἶναι παράβασις τοῦ νόμου περὶ χαρτοσήμου.

§117ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ δικαστήριον θὰ παραπέμψῃ τὸ δικόγραφον εἰς τὸν ταμίαν, ἵνα ἐπιβάλῃ οὗτος τὸ τέλος καὶ τὸ πρόστιμον.

§118ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Τὸ δικόγραφον ἀκυροῦται, ὅπως προχθὲς ἀκόμη ἠκυρώθησαν προτάσεις, ὑποβληθεῖσαι ἐπὶ μὴ ἀναλόγου χαρτοσήμου. Ἐν τούτοις, διὰ νὰ τελειώσῃ ἡ συζήτησις, θὰ προτρέψω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἀπαλείψῃ τοῦτο, καὶ νὰ θέσωμεν γενικὴν διάταξιν, ὅτι ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν δὲν εἶναι γεγραμμένη ἡ ἀγωγὴ ἐπὶ ἀναλόγου χαρτοσήμου, νὰ ἐφαρμόζωνται αἱ διατάξεις τοῦ περὶ χαρτοσήμου νόμου, καὶ τότε κἀμμία καινοτομία δὲν ἐπέρχεται, ὡς ἰσχυρίσθη ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Κερκύρας.

§119ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν.

§120ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ χαρτοσήμου, ἀλλὰ περὶ διατάξεως ἀφορώσης τροποποίησιν τῆς πολιτικῆς ἡμῶν δικονομίας. Ἂς ἐπιβάλωσι τέλη, ἀφοῦ οὕτω θέλουν, ἀλλ’ ἂς ἀφήσουν τοὐλάχιστον τοὺς θεσμοὺς ἐκείνους, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται τὸ ὅλον οἰκοδόμημα τῆς δικαιοσύνης, ἄθικτον, ἢ ἐὰν ἔχουν τὴν τόλμην νὰ τροποποιήσουν τοὺς θεσμοὺς ἐκείνους, ἂς τοὺς τροποποιήσουν, ἀλλ’ ἂς ἐπιβάλουν νέαν διαδικασίαν. Σήμερον πρόκειται νὰ ἐπέλθῃ μεταβολὴ ὑπὸ ὅρους, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ συνεπαγάγωσι τὴν καταστροφὴν τοῦ δικαιώματος. Ὑποθέσατε, ὅτι ἐγείρεται ἡ ἀγωγὴ τὴν παραμονὴν τῆς παραγραφῆς, ἢ τὴν παραμονὴν τῆς συμπληρώσεως τοῦ χρόνου τῆς ἀνατροπῆς· τότε ἀπόλλυνται τὰ συμφέροντα δι’ αὐτῆς τῆς ἀκυρότητος, καὶ θὰ ἀναγκάσητε εἰς πλαστογραφίαν ὅλους τοὺς δικηγόρους· θὰ φθάσητε εἰς ἄτοπα, διὰ τῶν ὁποίων ἡ σύγχυσις θὰ ἐπέλθῃ πλήρης. Ἡ πολιτικὴ δικονομία ἓν γνωρίζει πρωτότυπον, τὸ ἐπιδιδόμενον εἰς τὸν ἀντίδικον· ἐν περιπτώσει δὲ, καθ’ ἣν ἤθελεν ἀμφισβητηθῆ ἡ ἐπίδοσις τοῦ δικογράφου καὶ δὲν ἤθελε προσαχθῆ τὸ ἐπιδοθὲν, τότε ὀφείλει ὁ ἐνάγων νὰ προσαγάγῃ τὸ ἀποδεικτικὸν ἐπιδόσεως καὶ τὸ κείμενον. Ἀλλὰ μέχρις ἐκείνης τῆς ἐποχῆς οὐδεὶς εἶναι ὑπόχρεως νὰ ἔχῃ ἕτερον πρωτότυπον, οὐδὲ ὑπάρχει ἕτερον. Σήμερον καθιστῶμεν ὑποχρεωτικὰ τὰ πρωτότυπα. Πῶς θὰ βεβαιωθῇ, ὅτι εἶναι πρωτότυπον; Δὲν τὸ λέγει ὁ νόμος. Ἴσως ἐννοοῦσι νὰ ἐπιβάλωσιν εἰς πάντας τοὺς δικηγόρους, νὰ διπλογραφῶσι τὰ δικόγραφά των. Ὄφειλον νὰ εἴπω ταῦτα. Μοὶ εἶναι δ’ ἐντελῶς ἀδιάφορον, καὶ χαίρω μάλιστα, ὅταν ἐπιμένουν εἰς τοιαῦτα τερατουργήματα.

§121ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, τὰ λεγόμενα ἐνταῦθα διὰ νὰ φοβίσωσι τοὺς συζητοῦντας ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, ὅτι θὰ περιπέσωσιν εἰς σύγχυσιν, καὶ ὅτι ἀνατρέπουσι δι’ ὅσων ψηφίζουσι τὴν νομοθεσίαν, αὐτὰ ταῦτα προέρχονται ἐκ συγχύσεως. Δὲν εὑρισκόμεθα ἐνταῦθα ἐν Γαλλίᾳ, ὅπου τὸ δικόγραφον τῆς ἀγωγῆς κοινοποιεῖται ἐν αὐτῷ τῷ ἐγγράφῳ, τῷ συντασσομένῳ ὑπὸ τοῦ κλητῆρος. Ἐκεῖ πραγματικῶς ὁ κλητὴρ εἶναι ὁ κάτοχος τοῦ ἐγγράφου τῆς ἀγωγῆς, καὶ τὸ ἔγγραφον τοῦτο εἶναι τὸ πρωτότυπον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου στηρίζεται ἡ διαδικασία. Ἀλλ’ ἡμεῖς ἐνταῦθα ἔχομεν ἐντελῶς διάφορον τὸν τρόπον τῆς κινήσεως τῶν δικῶν· ἡμεῖς, ὅταν ἔχωμεν ἐναγομένους πολλούς, τότε ἔχομεν τόσα πρωτότυπα, ὅσοι εἶναι οἱ ἐναγόμενοι. Ἀλλὰ τί κατέχει ἐκεῖνος, ὅστις ἐκίνησε τὴν δίκην; Μένει ἄνευ οὐδενὸς δικογράφου, διότι τὸ ἐπιδοτήριον κατὰ κανόνα οὐδὲν περιέχει, εἰμὴ μόνον περίληψιν. Ὁ κύριος τῆς δίκης, ὁ κινήσας αὐτὴν, βεβαίως δὲν ἠθέλησεν ὁ νομοθέτης νὰ μένῃ ἄνευ κατοχῆς τοιούτου ἐγγράφου. Κατέχει λοιπὸν καὶ οὗτος ἓν δικόγραφον· ὀνομάσατε αὐτὸ πρωτότυπον, ἐὰν θέλητε, ὀνομάσατε αὐτὸ ἄλλως, ἀλλὰ βεβαίως δὲν εἶναι κατώτερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον κατέχουσιν οἱ ἄλλοι. Ἐὰν τὰ ἄλλα ἦναι πρωτότυπα, πρωτότυπον εἶναι καὶ τοῦτο. Ἐὰν ὅμως θελήσῃ τις κάλλιον νὰ ἀκριβολογήσῃ, θὰ ἴδῃ, ὅτι πρωτότυπον εἶναι τὸ κατεχόμενον ὑπὸ τοῦ ἐνάγοντος, τὰ δὲ ἄλλα εἶναι πάντα ἀντίγραφα, καὶ μόνη ἡ πρακτικὴ τὰ κατέστησε πρωτότυπα. Σήμερον ὁ κινῶν τὴν δίκην κρατεῖ τὸ σχέδιον ἐπὶ ἁπλοῦ χάρτου, διὰ νὰ ἀποφύγῃ τὴν πληρωμὴν τοῦ τέλους, ὅπως πράττει πᾶς, ὅστις δὲν εἶναι ἀμέσως ὑπόχρεως νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰς ἀρχάς. Ἀπορῶ δὲ, πῶς ἠθέλησαν νὰ ἀποδείξουν, ὅτι, ἐὰν εἰσαχθῇ τὸ σύστημα, περὶ οὗ πρόκειται, πάντες οἱ δικηγόροι γίνονται πλαστογράφοι. Ἀναγκάζονται λοιπὸν, ὅταν πρόκηται ν’ ἀντιμετωπίσουν τὰς ἀρχὰς, νὰ μεταφέρωσι τὸ δικόγραφον τοῦτο ἐπὶ ἐνσήμου χάρτου, τοῦτο δὲ πράττοντες, οὐδὲν τὸ ἀξιόποινον πράττουσι. Πράττουσιν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἠδύναντο νὰ πράξωσιν ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας. Τοῦτο ὅμως βεβαίως εἶναι ἄτακτον, καὶ τούτου τὴν διόρθωσιν ἐπιτυγχάνει ἡ διάταξις αὕτη τοῦ νομοσχεδίου, ἡ ὁποία βεβαίως δὲν σκοπεῖ κυρίως εἰς τοῦτο, ἀλλ’ ἐν παρόδῳ κατορθώνει καὶ τοῦτο. Ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου ἔχει ὀρθῶς· καλῶς ἐπιβάλλεται τέλος ἐπὶ τοῦ κυρίου δικογράφου, διότι τοῦτο καὶ ὁ κείμενος νόμος ὑποβάλλει εἰς τέλος, καὶ μόνον καταχρηστικῶς δὲν τίθεται τὸ χαρτόσημον. Τὸ ζήτημα τῆς αὐξήσεως τοῦ τέλους εἶναι ζήτημα ταμιευτικὸν, τὸ δὲ ζήτημα τῆς ποινῆς εἶναι βεβαίως ἄξιον νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλὴν, κατὰ δὲ τὴν δευτέραν ἢ τὴν τρίτην συζήτησιν δυνάμεθα ἐπ’ αὐτοῦ νὰ ἀποφανθῶμεν ὁριστικῶς.

§122ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Τὸ ζήτημα, ὁπότερον τῶν δικογράφων (ἂν τὸ κοινοποιούμενον δηλονότι ἢ τὸ κρατούμενον ἐν τῷ φακέλλῳ) λογίζεται πρωτότυπον, δύναται νὰ ἔχῃ πολλάκις σημασίαν· ὅταν ὁ διάδικος προσάγῃ ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου δικόγραφον συντεταγμένον παρὰ δικηγόρου ἀποβιώσαντος, τοῦ ὁποίου τὴν ὑπογραφὴν δὲν δύναται νὰ ἔχῃ, θὰ προσαγάγῃ ἀντίγραφον κεκυρωμένον ἐκ τοῦ σχεδίου, καὶ τὸ ἀντίγραφον τοῦτο βεβαίως δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ πλέον ὡς πρωτότυπον. Διὰ τοῦτο εὐλόγως θεωρεῖται παρ’ ἡμῖν ὡς πρωτότυπον τὸ κοινοποιούμενον, τὸ δὲ παρὰ τῷ δικηγόρῳ μένον ὡς σχέδιον, ὅπερ προσάγεται τότε μόνον, ὅταν ὁ πρὸς ὃν κοινοποιῆται τὸ πρωτότυπον ἢ δὲν προσάγῃ αὐτὸ ἢ δὲν παρίσταται ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου. Κατὰ τὴν ἡμετέραν Δικονομίαν, πρωτότυπα κοινοποιοῦνται καὶ ὄχι ἀντίγραφα. Περὶ πρωτοτύπου κρατουμένου δὲν προέβλεψεν αὕτη. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἀλλοιοῦνται ταῦτα· ἡ ἀπορία δὲ, τὴν ὁποίαν ἐγέννησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, κατὰ τοῦτο εἶναι βάσιμος, ὅτι κατὰ τὴν ἔννοιαν τοῦ νομοσχεδίου ὁ διάδικος δύναται μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς συζητήσεως καὶ κατ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν τῆς συζητήσεως νὰ προσαγάγῃ τὸ ἐπὶ τριδράχμου πρωτότυπον ἢ ἀντίγραφον, καὶ ἂν ἔχῃ παρέλθη ἡ προθεσμία τῆς ἀνακοπῆς τῆς ἐφέσεως, ἢ τῆς αἰτήσεως ἀναιρέσεως, ὡς καὶ ἂν ἐδικάσθη ἐρήμην· δύναται δηλαδὴ κατὰ τὴν πρώτην ἀντίμωλον συζήτησιν νὰ ἀντιγράψῃ ἐπὶ χαρτοσήμου τριῶν δραχμῶν τὸ ἐν τῷ φακέλλῳ του μένον σχέδιον, τὸ ὁποῖον ὅμως οὕτω δὲν δύναται νὰ λογισθῇ ὡς πρωτότυπον. Ἀλλὰ κατ’ ἐμὲ δὲν ἔγκειται εἰς τοῦτο τὸ σόλοικον, ἔγκειται, ὡς εἶπον, εἰς τὸ ὅτι, ἀφοῦ ἡ διάταξις αὕτη εἶναι καθαρῶς ταμιευτική, δὲν πρέπει διὰ τὴν βεβαίαν εἴσπραξιν τοῦ μικροῦ ποσοῦ τῶν τριῶν δραχμῶν νὰ ταχθῇ ποινὴ τόσῳ μεγάλη, ὡς ἡ ἀκυρότης, ἣν ἀπαγγέλλει. Λοιπὸν ὡς πρὸς τοῦτο μόνον πρέπει νὰ τροποποιηθῇ ἡ διάταξις, ἵνα, ἂν δὲν προσαχθῇ ἀντίγραφον ἐπὶ χαρτοσήμου τριῶν δραχμῶν, ἐπιβάλλῃται πρόστιμον μόνον, καὶ μήτε ν’ ἀπειληθῇ ἀκυρότης τοῦ δικογράφου, μήτε νὰ δημιουργηθῇ λόγος ἀναβολῆς, ἢ ἀφορμὴ παρελκύσεως τῆς δίκης, καθισταμένης ὑποχρεωτικῆς τῆς ἐπὶ τριδράχμου χαρτοσήμου ἀντιγραφῆς, καθότι τότε ὁ θέλων νὰ χρονοτριβήσῃ τὴν δίκην διάδικος (ἀνακόπτων ἢ ἐκκαλῶν) δὲν θὰ τὸ προσάγῃ, δίδων ἀφορμὴν νὰ ἐκδοθῇ ἀπόφασις, διατάσσουσα τὴν χαρτοσήμανσιν· διότι, ὡς ἔχουσιν ἤδη τὰ καθ’ ἡμᾶς, ἐν τοῖς δικαστηρίοις ἑκάστη τοιαύτη ἀπόφασις γίγνεται ἀφορμὴ ἀπωλείας μηνῶν, ἢ καὶ ἐτῶν ὅλων, ὅπερ δή ἐστὶ τὸ μᾶλλον φευκτέον.

§123ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Τὸ νὰ σφάλλῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, καθ’ ὅσον ἀποβλέπει τὴν ἰδιότητα τῶν δικογράφων, δὲν εἶναι κατακριτέος, διότι δὲν ἔτυχεν ἐκπαιδεύσεως νομικῆς, ἀλλὰ τὸ νὰ σφάλλῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξεν οὐ μόνον δικηγόρος, ἀλλὰ καὶ δικαστής, καὶ εἶναι ἐκ τῶν διακρινομένων νομικῶν τοῦ τόπου, εἶναι πρᾶγμα λυπηρόν· ἀλλ’ ἴσως εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς θέρμης, ἡ ὁποία γεννᾶται ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ ἐκ τῶν συζητήσεων, ἐπισκοτιζούσης ἡμᾶς. Πρωτότυπον δικογράφου εἰς μίαν δίκην εἶναι μόνον ἡ κοινοποιηθεῖσα ἀγωγή· αὐτὸ καὶ μόνον θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ δικαστής, ὅπως ἀποφανθῇ ἐπὶ τῆς διαφορᾶς· ἄλλο τι δὲν λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν, διότι ἐγὼ δύναμαι νὰ μεταβάλλω τὸ ἀνὰ χεῖράς μου κατὰ βούλησιν, διαστρέφον τὴν ὑπόθεσιν. Ἡ συζήτησις κανονίζεται πάντοτε κατὰ τὸ κοινοποιηθέν. Ἐὰν ἀπωλέσθη τὸ κοινοποιηθὲν καὶ δὲν ἦναι δυνατὸν νὰ παρουσιασθῇ ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου, ὅπως τοῦτο κανονίσῃ τὴν ἀμφισβήτησιν μεταξὺ τῶν διαδίκων, τότε ὁ διάδικος, ὁ κινήσας τὴν ἀγωγήν, ἐὰν ἔχῃ τὸ πρωτότυπον, τὸ παρουσιάζει, ἀλλ’ αὐτὸ δὲν εἶναι κατὰ τοὺς νομικοὺς κανόνας ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν. Τὸ πρωτότυπον εἶναι τὸ κοινοποιηθὲν πρὸς τὸν ἀντίδικον, καὶ βεβαίως διὰ τῶν προτεινομένων εἰσάγομεν εἰς τὴν νομοθεσίαν νεωτερισμόν, καὶ οὐχὶ ἐπιτυχῆ νεωτερισμόν. Ἀλλὰ κατὰ τί δὲν νεωτερίζομεν σήμερον, ἀνατρέποντες ἄρδην ὅλην τὴν νομοθεσίαν, γεννῶντες ἕνα κυκεῶνα, ὁ ὁποῖος θὰ ἦναι κἄτι τι μοναδικὸν εἰς τὴν ὑφήλιον μίαν ἡμέραν! Ἐπιβάλλοντες ἤδη τὴν ὑποχρέωσιν εἰς τὸν διάδικον νὰ παρουσιάζῃ καὶ τὸ πρωτότυπον, καί, ἂν τυχὸν αὐτὸ τὸ πρωτότυπον δὲν ἦναι γεγραμμένον ἐπὶ χαρτοσήμου ἀναλόγου, κηρύσσοντες ἄκυρον τὴν ἀγωγήν, ἐνῷ τὸ κοινοποιηθὲν εἰς τὸν ἀντίδικον, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κανονίζει τὴν δίκην, εἶναι γεγραμμένον ἐπὶ τοῦ χαρτοσήμου τοῦ νομίμου, ἀνατρέπομεν ἐκ βάθρων τὸ δικανικὸν ἡμῶν σύστημα. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ κηρύξητε ἄκυρον μίαν διαδικασίαν, ἡ ὁποία δὲν στηρίζεται ἐπὶ τοῦ ἀνὰ χεῖρας τοῦ ἐνάγοντος ἐγγράφου; Καὶ ἂν τυχὸν ὑπεξαιρέσῃ ὁ ἀντίδικος τὸ ἀνὰ χεῖράς μου σχέδιον ἀγωγῆς τὸ ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου, τὸ ὁποῖον ἔχω ἐν τῇ δικογραφίᾳ πρὸς ὁδηγίαν μου, καὶ ἐν ἀγνοίᾳ μου ὑποβάλῃ αὐτὸ εἰς τὸ δικαστήριον, ὅπως ἐπιτύχῃ τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἀγωγῆς, δὲν καταλαμβάνετε, ὅτι οὕτως εἰσάγετε ἀρχὰς, αἱ ὁποῖαι ἠμποροῦν νὰ ἀπολήξουν εἰς ἐγκλήματα; Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι πρωτότυπον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀνὰ χεῖράς του ὁ διάδικος· πρωτότυπον εἶναι τὸ κοινοποιηθὲν, καὶ κατὰ συνέπειαν ἡ διάταξις, ἡ ὁποία εἰσάγεται σήμερον, φέρει μεταβολὴν ὀλεθρίαν εἰς τὸ σύστημα τῆς διεξαγωγῆς τῶν δικῶν ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων.

§124Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἔγγραφον, εἰς τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται τέλος χαρτοσήμου, εἶναι ἔγγραφον ἄνευ ἀξίας, διότι δὲν ἀποτελεῖ κἀμμίαν ἀπόδειξιν. Ὑποθέσατε, ὅτι ὁ ἐναγόμενος δὲν παρουσιάζει τὴν ἀγωγήν, ὁ ἐνάγων δὲν ἔχει τὸ ἐπιδοτήριον· τὸ ἔγγραφον τότε, τὸ ὁποῖον ἔχετε, ποίαν ἀξίαν ἔχει; Ἀντὶ νὰ ἐπιβληθῇ τὸ τέλος εἰς τὸ ἔγγραφον τὸ μένον παρὰ τῷ ἐνάγοντι, πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τὸ κοινοποιούμενον. Ἀλλὰ πρὸ παντὸς ἐπὶ τοῦ προκειμένου πρέπει νὰ συζητήσωμεν ἄλλως πως. Νομίζω ὅτι τὸ ἐπιβαλλόμενον τέλος εἶναι ἄδικον, καὶ ἐγὼ τοὐλάχιστον νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ καταρτίσωμεν μίαν κλίμακα, καὶ τοῦτο συνιστῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν.

§125ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν μᾶς ἐπληροφόρησεν, ὅτι, ὅταν ἦναι 100 ἐναγόμενοι ἢ 100 ἐφεσίβλητοι, ἐπιδίδονται 100 ἀγωγαὶ ἢ 100 ἐφέσεις. Τοῦτο εἶναι ἀναμφισβήτητον, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς, τοιαῦτα λέγων, ἀνεκάλυψε βεβαίως ἐκ νέου τὴν Ἀμερικήν. Ἀλλὰ μᾶς εἶπεν, ὅτι κατὰ τὰς διατάξεις τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας ὑποχρεοῦται σήμερον ὁ διάδικος νὰ κρατῇ ἐν τῇ δικογραφίᾳ χαρτοσημασμένον ἔγγραφον, ὅμοιον πρὸς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπέδωκε, καὶ αὐτὸ σήμερον χαρακτηρίζεται ὑπὸ τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας ὡς πρωτότυπον. Αὐτὸ ἀμφισβητῶ. Τὸ ἔγγραφον τῆς ἀγωγῆς ἢ τῆς ἐφέσεως ἐπιδίδοται, λέγει ὁ νόμος, ἀλλὰ βεβαίως ὑπάρχει περίπτωσις, καθ’ ἣν ὁ διάδικος, πρὸς ὃν ἐπεδόθη ἡ ἀγωγὴ ἢ ἡ ἔφεσις, δυστροπεῖ, καὶ τότε πρέπει νὰ ἀποδείξῃ τὴν ἀγωγήν του ὁ ἐνάγων ἢ τὴν ἔφεσιν ὁ ἐφεσείων. Θὰ ἦτο καλὸν, τὰ ἀποδεικτικὰ ἐπιδόσεως τῶν κλητήρων ἡμῶν νὰ συνετάσσοντο πλήρη. Καὶ ὀφείλει μὲν ὁ κλητὴρ νὰ συντάσσῃ πλῆρες τὸ ἀποδεικτικὸν, ἀλλὰ δυστυχῶς τὰ ἀποδεικτικὰ ταῦτα συντάσσονται ἐντελῶς ἀτελῆ, διότι οἱ δικαστικοὶ κλητῆρες συλλέγονται καὶ αὐτοὶ ἀπὸ καταβολῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου μεταξὺ τῶν ἀγραμμάτων, τῶν ἀνικάνων καὶ τῶν ἀνηκόντων εἰς τὴν ἑκάστοτε ἰσχύουσαν μερίδα, καὶ διὰ τοῦτο εὑρίσκονται τὰ δικαστήρια εἰς τὴν ἀνάγκην, καίπερ ἔχοντα ὑπ’ ὄψιν τὸ ἀποδεικτικὸν τῆς ἀγωγῆς ἢ τῆς ἐφέσεως, νὰ διατάττωσι τὴν προσαγωγὴν τοῦ ἐγγράφου τῆς ἀγωγῆς ἢ τῆς ἐφέσεως. Ἀλλ’ ἡ ὑποχρέωσις, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται ἐκ τῶν πραγμάτων καὶ τῆς ἀτελείας τῆς διαδικασίας παρ’ ἡμῖν τὰ δικαστήρια, δὲν ἀποδεικνύει ὅτι ὑπάρχει διάταξις ἐν τῇ Πολιτικῇ Δικονομίᾳ, ὑποχρεοῦσα τὸν διάδικον νὰ κρατῇ ἐν τῇ δικογραφίᾳ πρωτότυπον, καὶ δὲν ὑπάρχει διάταξις, ἡ ὁποία νὰ ὑποχρεοῖ τὴν σύνταξιν καὶ προσαγωγὴν τοῦ πρωτοτύπου ἐπὶ ποινῇ ἀκυρότητος. Ἡ ποινὴ, ὡς παρετήρησαν ἄλλοι συνάδελφοι, εἶναι βεβαίως ἐντελῶς ἔκθεσμος· ἀλλ’ ἐπιθυμῶ νὰ ἐννοήσω τὸ ἑξῆς. Ἡ εἰς τὸ 52 ἄρθρον τοῦ ἰσχύοντος νόμου προστιθεμένη τελευταία παράγραφος λέγει, ὅτι τὰ δικόγραφα ἀγωγῶν κλπ. προσάγονται κατὰ τὴν συζήτησιν ὑπὸ τοῦ ἐγείραντος τὴν ἀγωγὴν γεγραμμένα ἐπὶ τοῦ νομίμου σφραγιστοῦ χάρτου, ἐπὶ ποινῇ ἀκυρότητος. Ἐρωτῶ: ἐπὶ ποινῇ ἀκυρότητος τίνων; Τῆς διαδικασίας ὁλοκλήρου; Ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἀκυρωθῇ τὸ δικόγραφον τῆς ἀγωγῆς, καὶ συμπέσῃ ἡ λῆξις τῆς προθεσμίας εἴτε τῆς παραγραφῆς εἴτε τῆς ἀνατροπῆς, ἀκυροῦται ἐντελῶς ἡ διαδικασία καὶ καταστρέφεται τὸ δικαίωμα τῆς ἐφέσεως ἢ τῆς ἀναιρέσεως; Ἐὰν δ’ ἀκυρωθῇ τὸ δικόγραφον, ποῖον θ’ ἀκυρωθῇ; τὸ ἐπιδοθὲν ἢ τὸ κρατούμενον; Τὸ ἐπιδοθὲν δικόγραφον συνετάχθη ὅπως ἔπρεπε νὰ συνταχθῇ, ἐπὶ τοῦ κεκανονισμένου χαρτοσήμου, ἀλλ’ ἀκυροῦται διότι δὲν ὑπάρχει ἕτερον πρωτότυπον. Τοῦτο θέλετε; Πράξατέ το.

§126ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἤθελον ἐρωτήσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, τί ἐννοεῖ, ὁρίζων ἐν τῷ ἄρθρῳ νὰ προσάγωνται ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων τὰ δικόγραφα ἀγωγῶν κλπ. ἐπὶ τοῦ νομίμου σφραγιστοῦ χάρτου γεγραμμένα; Ἐννοεῖ τὰ ἀντίγραφα ἢ τὰ πρωτότυπα; Καὶ ἐὰν δὲν ὑπάρχωσιν ἀντίγραφα, πρέπει νὰ προσαχθῶσι τὰ πρωτότυπα;

§127ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Βεβαίως τὸ ἄρθρον λέγει ὡρισμένως: «Τὰ δικόγραφα ἀγωγῶν κλπ. προσάγονται ὑπ’ αὐτοῦ ὑποχρεωτικῶς...»

§128ΦΩΤΗΛΑΣ. Θὰ μὲ συγχωρήσητε νὰ εἴπω, ὅτι αὐτὸ δὲν ἔχει ἔννοιαν. Καλλίτερον ἦτο νὰ ἐπεβάλλετο διπλοῦν τέλος εἰς τὰ κοινοποιούμενα ἀντίγραφα.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 54 προστίθενται παράγραφοι βʹ καὶ γʹ, ἔχουσαι οὕτω. (Ἀναγινώσκονται).

§130ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ προστιθεμένη εἰς τὸ ἄρθρον 54 παράγραφος, καθ’ ἣν «ὁ ἔμπορος, ὁ μὴ τηρῶν πάντα τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζόμενα βιβλία ἢ κατάστιχα, ἢ τηρῶν ταῦτα ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει κατὰ παράβασιν τοῦ ἄρθρου 19 καὶ τοῦ ἐδαφίου αʹ τοῦ ἄρθρου 39, ὑποβάλλεται εἰς πρόστιμον δραχμῶν πεντακοσίων καὶ ἐν ὑποτροπῇ εἰς τὸ διπλάσιον», εἶναι νέα κύρωσις, ἡ ὁποία καθιστᾷ πλέον ὑποχρεωτικὰ τὰ βιβλία, ὄχι ὡς καθιστῶντο ταῦτα ὑποχρεωτικὰ ὑπὸ τοῦ ἰσχύοντος νόμου, καὶ διὰ τῆς ὁποίας κυρώσεως καθ’ ἡμέραν θὰ βλέπωσι τὸν Εἰσαγγελέα οἱ ἔμποροι, ἢ οἱονδήποτε χωροφύλακα, ἐπιτηροῦντα τὰ βιβλία των. Ὁ νόμος ὁ ἐμπορικός, ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλει τὴν σύνταξιν τῶν βιβλίων εἰς τοὺς ἐμπόρους, περιλαμβάνει κυρώσεις· ὁ μὴ τηρῶν βιβλία λ. χ. τακτικά, ἐν περιπτώσει πτωχεύσεως θεωρεῖται ὡς ἁπλοῦς χρεωκόπος, ἐὰν δὲ τὰ βιβλία του δὲν ἦναι καλῶς γεγραμμένα καὶ ἐπὶ τοῦ δέοντος χάρτου, δὲν λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν, οὔτε ἔχουσιν ἀποδεικτικὴν ἰσχύν· ἀλλ’ ἐντεῦθεν καὶ ἐκ τῶν κυρώσεων τούτων τὰ βιβλία τοῦ ἐμπόρου δὲν εὑρίσκονται εἰς χεῖρας οἱουδήποτε Εἰσαγγελέως ἢ οἱουδήποτε χωροφύλακος ἢ ἀνακριτοῦ· διὰ τῆς κυρώσεως ὅμως, τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλετε σήμερον, ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος καὶ ὁ ταμίας καὶ πάντες ἐκεῖνοι οἱ πολλαπλοῖ ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι δικαίωμα νὰ βεβαιῶσι τὰς παραβάσεις τοῦ περὶ χαρτοσήμου νόμου, θὰ εἰσβάλλωσιν ἐντὸς τοῦ καταστήματος τοῦ ἐμπόρου καὶ θὰ ζητῶσι νὰ λάβωσι γνῶσιν τῶν βιβλίων· ἀλλὰ τὰ βιβλία τῶν ἐμπόρων εἶναι ἱερά, καὶ ὁ νόμος μας δὲν ἐπιτρέπει νὰ λάβῃ τις γνῶσιν αὐτῶν, εἰμὴ μόνον ἐν περιπτώσει πτωχεύσεως, σήμερον δὲ τὰ βιβλία τίθενται εἰς τὴν διάθεσιν παντὸς ὑπαλλήλου, ὁ ὁποῖος ἔχει τὸ καθῆκον νὰ βεβαιώσῃ τὰς παραβάσεις τοῦ περὶ χαρτοσήμου νόμου.

§131ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Τό γε νῦν ἔχον, καίτοι ὑπάρχει ἐν τῷ νόμῳ ἀναγεγραμμένη ἡ ὑποχρέωσις τῶν ἐμπόρων νὰ τηρῶσι τὰ ἑαυτῶν βιβλία ἐπὶ χαρτοσήμου, εἶναι βεβαιωμένον ἐκ πείρας, ὅτι οἱ πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν δὲν τὰ τηροῦσι. Βεβαίως ὁ κίνδυνος, τὸν ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας, ὑφίστατο κατ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὑποπτεύονται ἐνδεχομένην περίστασιν χρεωκοπίας, ἀλλ’ ἐπειδὴ εἴθισται, ὅταν πρόκηται περὶ τοιαύτης περιπτώσεως, τὰς παραμονὰς τῆς χρεωκοπίας νὰ παρασκευάζωνται τὰ βιβλία, δι’ αὐτὸ ὁ φόρος οὗτος οὐδέποτε ἐπεβλήθη ἐπὶ τῶν ἐμπόρων, οὐδέποτε κατέστησεν αὐτοὺς ὑποχρέους εἰς τήρησιν τῶν βιβλίων· ἐν τούτοις εἶναι πρέπον, ὅπως ὁ νόμος ὁ ἐμπορικὸς διαγράφει, νὰ τηρῶνται ἐπὶ χαρτοσήμου. Τί προστίθεται σήμερον; Προστίθεται μία κύρωσις, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὸ δικαίωμα — βεβαίως δὲν θὰ δώσῃ τὸ δικαίωμα αὐτὸ εἰς τὸν τελευταῖον χωροφύλακα, ὅπως εἶπεν ὁ προαγορεύσας,—νὰ ἀποστέλλῃ οἰκονομικὸν ὑπάλληλον ἀνώτερον, ὅπως πράττει σήμερον εἰς τὰς ἑταιρίας, διὰ νὰ ἐξετάσῃ, ὄχι βεβαίως τὸ περιεχόμενον τῶν ἐμπορικῶν βιβλίων, ἀλλ’ ἂν τὰ βιβλία τῶν ἐμπόρων τηρῶνται κατὰ τὸν νόμον· οὐδὲν δικαίωμα ἔχει αὐτὸς νὰ ἐξετάσῃ τὸ περιεχόμενον, αὐτὸς θὰ ἐξετάσῃ τὴν τελευταίαν σελίδα τῶν ἐμπορικῶν βιβλίων, διὰ νὰ ἴδῃ, ἐὰν ἐτέθη τὸ ὑπὸ τοῦ νόμου ἐπιβαλλόμενον κινητὸν ἐπίσημα, ἑπομένως τὰ μυστικὰ τοῦ ἐμπόρου τὸ παράπαν δὲν προδίδονται. Τὸ δικαίωμα τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἀναγράφει τὸ νομοσχέδιον, σήμερον ἐφαρμόζεται διὰ τοῦ κρατοῦντος νόμου εἰς τὰς ἑταιρίας, οὐδέποτε δὲ οὐδεμία ἑταιρία παρεπονέθη, διότι οἱ ἐπιθεωρηταί, οἱ διαταχθέντες νὰ ἐπιθεωρήσωσι τὰ βιβλία των, εἰς οὐδεμίαν προῆλθον κατάχρησιν· ἐξήτασαν μόνον, ἐὰν τὰ βιβλία αὐτῶν τηρῶνται ἐπὶ τοῦ ἀναλόγου χαρτοσήμου, καὶ ἀφοῦ εἶδον τοῦτο, οὔτε κἂν ἀνέγνωσαν τὰς ἄλλας σελίδας τῶν βιβλίων. Δὲν νομίζω λοιπὸν, ὅτι οἱ κίνδυνοι, οὓς ἐφαντάσθησαν οἱ προαγορεύσαντες, εἶναι πραγματικοί.

§132ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ὅπως ἔχει τὸ ἄρθρον, οἱ κίνδυνοι εἶναι πραγματικοί. Ἐὰν τροποποιηθῇ ὅπως εἶπε τώρα ὁ κ. Ὑπουργὸς, τότε δὲν ὑπάρχουν κίνδυνοι.

§133ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Σήμερον μεταβάλλεται μόνον τὸ ποσὸν τοῦ τέλους· ὁ τρόπος ὁ ἰσχύων διατηρεῖται.

§134ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Παρακαλῶ. Τὸ βʹ ἐδάφιον, τὸ προστιθέμενον εἰς τὸ ἄρθρον 54 τοῦ ἰσχύοντος νόμου, λέγει (ἀναγινώσκει): «Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει ἐν παντὶ καιρῷ δικαίωμα ἐξελέγξεως ἐν τοῖς γραφείοις καὶ καταστήμασι τῶν ὑποχρέων εἰς τήρησιν ἐμπορικῶν βιβλίων, πρὸς βεβαίωσιν τῶν ὑποπτευομένων παραβάσεων». Ἂς ῥηθῇ μόνον «τῆς τελευταίας σελίδος».

§135ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὐτὸ γίνεται.

§136ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Καὶ δι’ ἀνωτέρου ὑπαλλήλου.

§137ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πάντοτε οὕτω γίνεται.

§138ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Εἰς τὴν αʹ παράγραφον τοῦ ἄρθρου 65 προστίθενται τὰ ἑπόμενα ἐδάφια: ζʹ) Ὁ ἰδιαίτερος χάρτης ἢ ἰδιαιτέρου σχήματος σφραγὶς πρὸς σφράγισιν χάρτου ἀποκλειστικῶς προωρισμένου εἰς τὰς ἐν ἄρθροις 34 καὶ 35 προβλεπομένας περιπτώσεις· ηʹ) τὸ ποσὸν τοῦ χορηγητέου ἐπὶ πιστώσει ἰδιαιτέρου τούτου σφραγιστοῦ χάρτου τοῖς διαχειριζομένοις αὐτὸν ὑπαλλήλοις καὶ ἐν γένει ὁ τρόπος τῆς βεβαιώσεως τῶν τελῶν καὶ τῆς διαχειρίσεως τοῦ χάρτου τούτου.»

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου μετὰ τῶν δι’ αὐτοῦ ἐπιφερομένων τροποποιήσεων ἐπὶ τῶν ἄρθρων 6, 11, 15, 21, 23, 24, 25, 26, 39, 52, 54 καὶ 65 τοῦ ᾼΧΚΕ’ νόμου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§140Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ τοῦ δευτέρου ἄρθρου ἔχω τροπολογίας, τὰς ὁποίας ὑποβάλλω χάριν τῆς δευτέρας ἀναγνώσεως, διότι τότε θὰ προκληθῇ συζήτησις ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν τούτων. Προτείνω τὴν ἀπάλειψιν τοῦ πρώτου ἐδαφίου καὶ μένει τὸ ἄρθρον μόνον ὡς ἑξῆς: «Πᾶσα διάταξις ἀντικειμένη εἰς τὸν νόμον τοῦτον καταργεῖται». Ἐν δὲ τῷ ἄρθρῳ 1, εἰς τὰ ἀναγόμενα εἰς τὸ ἄρθρον 11 τοῦ νόμου ᾼΧΚΕʹ περὶ τελῶν χαρτοσήμου προτείνω τὰς ἑξῆς τροποποιήσεις: Ἐν τῷ ἐδαφίῳ βʹ, ἐν τοῖς ἀφορῶσιν εἰς τὰ δικαιώματα τῶν δικαστικῶν κλητήρων, ἀντὶ «ἐπὶ ἐπισήμου χάρτου μιᾶς καὶ δύο δραχμῶν τὸ ½, ἐπὶ δὲ ἐπισήμου χάρτου δραχμῶν 5 τὸ ¼ τῆς τιμῆς», νὰ τεθῇ: «ἐπὶ ἐπισήμου χάρτου μιᾶς δραχμῆς τὸ ⅓, ἐπὶ ἐπισήμου χάρτου δραχμῶν δύο τὰ ⅜ καὶ ἐπὶ ἐπισήμου χάρτου δραχμῶν πέντε τὸ ¼ τῆς τιμῆς»· νὰ ἀπαλειφθῇ δὲ τὸ ἐδάφιον δʹ τῆς αὐτῆς παραγράφου τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου. Ταῦτα ὑποβάλλω, ὅπως δημοσιευθῶσι πρὸ τῆς δευτέρας ἀναγνώσεως τοῦ νομοσχεδίου.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 50).

§142ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ καταρτίσῃ κατ’ ἄρθρον τὸ νομοσχέδιον, νὰ μὴ περιλαμβάνωνται δὲ χίλιαι διατάξεις τροποποιούμεναι τοῦ περὶ χαρτοσήμου νόμου, τοῦ ἤδη ἰσχύοντος, ἐν ἑνὶ καὶ μόνῳ ἄρθρῳ, διότι τοῦτο εἶναι ἀτοπώτατον, ὅταν μάλιστα πρόκηται περὶ τοιούτου νομοσχεδίου, ὅταν πρόκηται περὶ τελῶν διαφόρων, ἐπιβαλλομένων εἰς διαφόρους πράξεις. Ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν δὲν ἤθελε γείνῃ τοῦτο ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, θέλω ζητήσει ἐγώ, δυνάμει τοῦ Κανονισμοῦ, τὴν διαίρεσιν.

§143Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Παραδεχόμεθα τὴν διαίρεσιν. Δὲν δύναται νὰ συνταχθῇ ἄλλως τὸ νομοσχέδιον, διατηρουμένης τῆς ἑνότητος τοῦ περὶ χαρτοσήμου νόμου, διότι διὰ τῆς τοιαύτης συντάξεως ἀντικαθιστῶμεν τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὰ ἄρθρα τοῦ νόμου, καὶ δὲν μεταβάλλεται οὔτε ἡ σειρὰ τῶν ἄρθρων, οὔτε ἡ οἰκονομία τοῦ νόμου ἐκείνου. Ὡς πρὸς τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ, παραδεχόμεθα αὐτὴν, καὶ θέλομεν συζητήσει ἕκαστον ἐδάφιον κεχωρισμένως, ὡς νὰ ἦτο ἴδιον ἄρθρον.

§144ΡΑΛΛΗΣ. Τὸν ἰσχυρισμὸν αὐτὸν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ἀντικρούσω καὶ ἄλλοτε, καὶ ἐπείσθη τότε, ὅτι ἡ τακτικὴ αὐτοῦ δὲν εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται. Ὅταν λέγῃ, ὅτι τὸ ἄρθρον δεῖνα τροποποιεῖται οὕτω καὶ προστίθεται ἡ δεῖνα παράγραφος, θὰ γείνῃ ἡ τροποποίησις χωριστά· τὸ ἔργον δὲ τῆς κωδικοποιήσεως εἶναι τοῦ ἐκδότου, ὁστιςδήποτε καὶ ἂν ἦναι οὗτος. Νομίζω ὅτι, ἀντὶ νὰ εἴπῃ τὸ ἄρθρον: «ὁ νόμος ᾼΧΚΕʹ περὶ τελῶν χαρτοσήμου τῆς 31 Δεκεμβρίου 1887 μεταῤῥυθμίζεται ὡς ἕπεται», εἶναι ἁπλούστερον νὰ εἴπῃ ὅτι «αἱ ἑπόμεναι διατάξεις τροποποιοῦνται ὡς ἕπεται». Ἀναγκαίως δὲ, ὅταν πρόκηται περὶ διατάξεων, αἱ ὁποῖαι ἀφορῶσιν εἰς διάφορα τέλη, πρέπει νὰ ἔχωμεν, καὶ δυνάμει τοῦ Συντάγματος καὶ δυνάμει τοῦ Κανονισμοῦ, χωριστὰ ἄρθρα· διότι ἄλλως δὲν ἐπιψηφίζομεν ἄρθρον πρὸς ἄρθρον τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ ὁλόκληρον τὸ νομοσχέδιον, περιλαμβάνον πολλαπλᾶ ἄρθρα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἔχει, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς αʹ συζήτησιν).

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπιτροπὴ ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ παρατάσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γαλλίας ἐμπορικῆς συμφωνίας τῆς 16/28 Ἰουλίου 1892», καὶ προτείνει τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 51). Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 8 καὶ 30′ μ. μ.