1892.07.06

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 33

τῆς 6 Ἰουλίου 1892.

(Δευτέρα)

Ὥρα 10 καὶ 15′ π. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ χήρα τοῦ ἄλλοτε βουλευτοῦ Μάρκου Παΐζη ἐξαιτεῖται βοήθημα ὑπὲρ ἑαυτῆς. Παραπέμπεται ἡ αἴτησίς της εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν. Ἀνακοινῶ ἀναφορὰν διαφόρων κατασκευαστῶν καλαποδίων καὶ τῶν ξυλεμπόρων, ζητούντων, ὅπως ἐπιβληθῇ τέλος ἐπὶ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων καλαποδίων, διότι ταῦτα, κατασκευαζόμενα διὰ μηχανῶν, ἐπιφέρουσι μεγίστην καταστροφὴν εἰς τὴν βιομηχανίαν των.

§2ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Παρακαλῶ νὰ διαβιβασθῇ ἡ ἀναφορὰ αὕτη εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις θέλει φροντίσει βεβαίως, ἐὰν παρίσταται ἀνάγκη, νὰ ὑποβάλῃ τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ἐπιτροπὴ ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐγγυοδοσιῶν καὶ παρακαταθηκῶν. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 140). Ὁ κ. Μεσσηνέζης ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§4ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ἔχει δύο ὑποχρεώσεις πρὸς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, τὴν ὑποχρέωσιν ὅπως κανονίσῃ διὰ νομοθετήματος τὸ ζήτημα τῶν σημάτων ἐπὶ τῶν κιβωτίων, τῶν περιεχόντων σταφιδόκαρπον, κατὰ τὴν κοινὴν ἀπαίτησιν καὶ τῶν κτηματιῶν καὶ τοῦ ἐμπορίου, καὶ τὴν ὑποχρέωσιν, ὅπως ληφθῇ πρόνοια περὶ παραστάσεως καὶ συμμετοχῆς τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν μεγάλην ἐν Ἀμερικῇ Ἔκθεσιν τοῦ Σικάγου. Ἡ Ἑλλὰς ἔχει ἱερὰν πρὸς τοῦτο ὑποχρέωσιν, διότι ἐκ τῆς Ἀμερικῆς ἔπνευσε τὸ ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τῶν ἐθνικοτήτων πνεῦμα, ἐκεῖθεν μετεδόθη εἰς τὴν Εὐρώπην, καὶ εἰς τὸ πνεῦμα ἐκεῖνο τῆς Ἀμερικῆς ὀφείλει ἡ Ἑλλὰς καὶ τὴν ἐπανάστασιν καὶ τὴν ἀνεξαρτησίαν της, διότι κατὰ τὸ διάστημα τοῦ ἀγῶνος ἡ Ἀμερικὴ ἐχορήγησε πολλὰς καὶ γενναίας συνδρομὰς εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ διότι δὲν παύει ἀείποτε ἐκδηλοῦσα συμπαθείας πρὸς τὴν Ἑλλάδα καὶ προστατεύουσα τὰ ἑλληνικὰ δίκαια. Πρὸς τὴν ἐκπλήρωσιν τῆς τοιαύτης ὑποχρεώσεως ἀπαιτοῦνται βεβαίως δαπάναι, διότι δὲν ἐπιτρέπεται παράστασις τῆς Ἑλλάδος πτωχὴ ἐν Ἀμερικῇ, δέον ἡ παράστασις νὰ ἦναι ἀνάλογος πρὸς τὸ ἔθνος, πρὸ τοῦ ὁποίου ἡ Ἑλλὰς θὰ θελήσῃ νὰ ἐκθέσῃ τὰ προϊόντα αὐτῆς, καὶ νὰ παραστήσῃ ὁποία εἶναι ἡ παραγωγὴ αὐτῆς. Τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον γνωρίζομεν εἰς ποίαν κατάστασιν εἶναι· ἐὰν καταφύγωμεν εἰς αὐτὸ, θὰ ἀπαντήσῃ «οὐκ ἂν λάβοις παρὰ τοῦ μὴ ἔχοντος». Ὥστε δαπάναις τοῦ Δημοσίου δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Ἑλλὰς νὰ παρασταθῇ δεόντως εἰς τὴν Ἔκθεσιν τῆς Ἀμερικῆς, τὸ σπουδαιότερον δὲ προϊόν, τὸ ὁποῖον ἡ Ἑλλὰς ἔχει νὰ παρουσιάσῃ, εἶναι ὁ σταφιδόκαρπος, δέον δὲ νὰ τὸ παρουσιάσῃ εἰς τρόπον ὥστε, ἐὰν ἀγορασθῇ, νὰ γενικευθῇ εἰς τὴν μεγάλην αὐτὴν χώραν ἡ χρῆσις τοῦ προϊόντος αὐτοῦ, ἢ νὰ γνωρίσῃ ἐν γένει ἡ Ἀμερικὴ τὰς διαφόρους ποιότητας τῆς σταφίδος καὶ τὸ χρήσιμον αὐτῆς· ἀνάγκη ἑπομένως νὰ προσέλθουν εἰς ἐξεύρεσιν τῶν ἀναγκαίων πρὸς τοῦτο χρηματικῶν μέσων οἱ κτηματίαι, καὶ πρὸς τοῦτο δέον νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας εἰδικὴ εἰσφορὰ, συνισταμένη εἰς 1 ἢ 2 δραχμὰς κατὰ χιλιάδα λιτρῶν. Τὸ ποσὸν αὐτὸ θὰ χρησιμεύσῃ μόνον καὶ μόνον εἰς τὴν παράστασιν τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν Ἔκθεσιν ἐκείνην, καὶ ἰδίως τοῦ προϊόντος τῆς σταφίδος, καὶ πιστεύω, ὅτι θὰ ἦναι ἱκανὸν πρὸς τοῦτο τὸ ποσὸν, ὅπερ θὰ προκύψῃ ἐκ τῆς εἰσφορᾶς ταύτης. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ὑποβάλῃ αὐτὰ τὰ δύο νομοσχέδια, δηλ. τὸ νομοσχέδιον, ὅπως κανονισθῇ τὸ ζήτημα τῶν σημάτων, καὶ τὸ ἕτερον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἐπιβάλληται εἰδικὸς φόρος 1 ἢ 2 δραχμῶν ἐπὶ ἑκάστης χιλιάδος σταφίδος, νὰ κανονίζῃ δὲ συγχρόνως τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ διαχειρισθῇ ἡ εἰδικὴ ἐπιτροπὴ τὸ ποσὸν αὐτὸ, ὅπως ἀποσταλῇ ποσὸν σημαντικὸν σταφίδος εἰς τὴν Ἔκθεσιν τῆς Ἀμερικῆς.

§5Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Ὁ ὑπολοχαγὸς τῆς οἰκονομίας Γρηγόριος Μπεχράκης εὑρέθη ἐλλειμματίας. Ὁ ἐξελέγξας τὴν διαχείρισίν του ἀξιωματικὸς, μετὰ τὴν ἀνακάλυψιν τοῦ ἐλλείμματος δὲν ἠθέλησε νὰ δεχθῇ τὸ καταβληθὲν ἔλλειμμα. Κατὰ συνέπειαν παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, τί ἐνήργησε κατὰ τοῦ ἀξιωματικοῦ, τοῦ μὴ δεχθέντος τὸ καταβληθὲν ἔλλειμμα. Ἐπίσης παρακαλῶ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ποία ἐνέργεια ἐγένετο εἰς τὰς καταγγελίας, αἱ ὁποῖαι ἀμέσως μετὰ τὰς ἐκλογὰς ἐδόθησαν εἰς τὸν Εἰσαγγελέα Καλαμῶν δι’ ἐκλογικὰς παρεμβάσεις καὶ ἄλλα τινὰ ἐγκλήματα.

§6ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Συνεκλήθημεν σήμερον τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ εἰς συνεδρίασιν περὶ ὥραν 4 μ.μ., ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν θὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν ἡμῶν πλῆρες τὸ τεῦχος τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι διενεμήθη εἰς ἡμᾶς αὐτὸ ἐλλιπὲς κατὰ τὰς 8 πρώτας σελίδας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ἐνῷ ἐπαναλαμβάνονται ἐν αὐτῷ δὶς αἱ 8 πρῶται σελίδες τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν.

§7Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποθέτω ὅτι θὰ ὑπάρχωσιν ἄλλα ἀντίτυπα, ἔχοντα καλῶς.

§8ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ ἔχω διάφορα ἀντίτυπα ἐνώπιόν μου, τὰ ὁποῖα ἔχουσι τὴν αὐτὴν ἔλλειψιν.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ληφθῇ φροντὶς νὰ λάβητε πλήρη· εἶναι σφάλμα τυπογραφικόν.

§10ΡΑΛΛΗΣ. Προδήλως εἶναι σφάλμα τοῦ τυπογραφείου, ἀλλ’ ἡ παράλειψις αὕτη ἐπιδρᾷ ἐπὶ τὰ καθήκοντα τῶν Βουλευτῶν· λ. χ. εἶναι ἀδύνατον σήμερον νὰ συνέλθῃ ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἵνα ἐργασθῇ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ἐν τούτοις ἡ ἐπιτροπὴ συνεκλήθη αὐθωρεὶ, πρὶν διανεμηθῇ τὸ τεῦχος, διότι τὸ τεῦχος διενεμήθη χθὲς τὴν πρωΐαν, ἡ δὲ ἐπιτροπὴ συνεκλήθη ἀπὸ τοῦ Σαββάτου μετὰ μεσημβρίαν.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἔλλειψις αὕτη δὲν ἐμποδίζει τὴν Βουλὴν νὰ ἐργασθῇ ἐπὶ τῶν προϋπολογισμῶν τῶν ἄλλων Ὑπουργείων.

§12ΡΑΛΛΗΣ. Βεβαίως ἐμποδίζει, διότι πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν σας, ὅτι μετ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔγεινεν εἰς τὰς ἐπιτροπὰς, ἡμεῖς οἱ ἀντιπολιτευόμενοι εὑρισκόμεθα εἰς ἥσσονα μοῖραν ἀπέναντι τῶν ἄλλων, διότι σήμερον βεβαίως αἱ ἐπιτροπαί, ἐν αἷς καὶ ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ, δὲν εἶναι κατηρτισμέναι κατὰ τὸν Κανονισμόν, ὑστεροῦμεν δὲ καὶ κατὰ τοῦτο, ὅτι, ἐνῷ καλοῦνται τὰ μέλη τῆς μειοψηφίας νὰ ὑποβάλουν τὰς παρατηρήσεις των, δὲν ἔχουν τεύχη προϋπολογισμοῦ πλήρη.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ κατὰ τὸν νόμον ᾼΦΜΖʹ προσθέτου προσωπικοῦ.

§14ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ἔχω νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ, καὶ ἰδίως περὶ τῶν ἀτελειῶν τοῦ νόμου περὶ διαθέσεως καὶ διανομῆς τῆς ἐθνικῆς γῆς. Τὰ τῆς διαθέσεως καὶ διανομῆς τῆς ἐθνικῆς γῆς ἐκανονίσθησαν διὰ τῶν νόμων ΤΠϚʹ καὶ ΥΛΑʹ τῆς 24 Μαρτίου 1871. Οἱ νόμοι ἐκεῖνοι παρεῖχον τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς κατόχους γαιῶν καὶ φυτειῶν νὰ δηλώσωσι ταύτας, καὶ κανονίζοντες τὸν τρόπον τῆς δηλώσεως, ὑπέσχοντο αὐτοῖς, ὅτι μετά τινα χρόνον, οὐχὶ βεβαίως μακρὸν, ἤθελον ἐκδοθῆ τὰ παραχωρητήρια, ὅτι ὁ Οἰκονομικὸς Ἔφορος ἤθελε καλέσει τοὺς δηλωτὰς νὰ ὑπογράψωσι τὰς ὁμολογίας, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐκανονίζοντο τὰ χρέη πρὸς τὸ Δημόσιον, ὅτι τὰ παραχωρητήρια ἐκεῖνα θὰ μετεγράφοντο, τὸ δὲ Δημόσιον θὰ ἐνέγραφεν ὑποθήκην ἐπὶ τῶν κτημάτων. Ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως τῶν νόμων ἐκείνων ἐξεδόθησαν ἑκάστοτε συμπληρωτικοὶ νόμοι, παρέχοντες τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς παραλείψαντας κατόχους νὰ δηλώσωσι τὰς ὑπ’ αὐτῶν κατεχομένας γαίας. Ἡ ὑπόσχεσις ἐκείνη, τὴν ὁποίαν εἶχε δώσει τότε τὸ Δημόσιον περὶ ἐκδόσεως τῶν παραχωρητηρίων, ἀνεβλήθη ἐπ’ ἄπειρον, πολλοὶ δὲ τῶν καλλιεργητῶν τῶν δηλωσάντων ἐνόμισαν, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ εὐεργετήματός τινος ὑπὲρ αὐτῶν, ἀλλ’ ὑπέλαβον, ἀδίκως ἴσως, ὅτι τὸ μέσον τοῦτο οἱ νόμοι ἐκεῖνοι ἐσκόπουν νὰ ἐπιβάλωσι τρόπον τινὰ ὡς νέον εἶδος φορολογίας, καὶ συνεπῶς πολλοὶ ἐξ αὐτῶν, εἴτε ἕνεκεν ἀδυναμίας, εἴτε ἕνεκεν αὐτοῦ τοῦ λόγου, δὲν κατέβαλον τὰς προσωρινὰς δαπάνας. Ὅτε δ’ ἐδόθη εἰς αὐτοὺς τὸ δικαίωμα νὰ παραιτηθῶσι καὶ τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον εἶχον ἀποκτήσει διὰ τῶν δηλώσεων, πολλοὶ παρῃτήθησαν, διότι ἐνόμιζον, ὅτι δὲν ἤθελον ἀποκτήσει κἀνὲν δικαίωμα, ὅτι ἐπ’ ἄπειρον ἤθελον φέρει ὑποχρεώσεις, συνεπείᾳ τῶν δηλώσεων, τὰς ὁποίας ὑπέβαλον· οὕτω δὲ, καίτοι παραιτηθέντες πολλοὶ ἐξ αὐτῶν νομίμως, ἔχουσιν ἐν τούτοις ὑποχρεώσεις. Τὸ 1887 ἐξεδόθη ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος προὐνόησε περὶ ἐκκαθαρίσεως τῶν χρεῶν τῶν δηλωτῶν πρὸς τὸ Δημόσιον, διώρισε δὲ καὶ ἀρκετοὺς ὑπαλλήλους καὶ χρόνον ἱκανὸν ἐχορήγησε πρὸς ἐκκαθάρισιν. Δυστυχῶς ὁ νόμος ἐκεῖνος ἐλειτούργησεν ἀτελῶς, οἱ διορισθέντες ὑπάλληλοι ἐξεπλήρωσαν λίαν ἀτελῶς τὸ ἐπιβεβλημένον εἰς αὐτοὺς καθῆκον, ἄλλως τε δὲ δὲν ἦσαν καὶ οἱ κατάλληλοι. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως μεριμνήσῃ καὶ διορισθῇ εἰδικὸς ὑπάλληλος λογιστικὸς παρ’ ἑκάστῃ Ἐφορίᾳ, οὗτινος σκοπὸς νὰ ᾖναι ἡ ἐκκαθάρισις τῶν χρεῶν τῶν δηλωτῶν πρὸς τὸ Δημόσιον. Οἱ λογισταὶ οὗτοι δύνανται νὰ ἀμείβωνται γενναίως ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου, τὸ ὁποῖον ἀρκετὰ εἰσπράττει ἐκ τῶν δόσεων αὐτῶν· ἀλλ’ ἂν τοῦτο ᾖναι βάρος διὰ τὸν δημόσιον προϋπολογισμὸν, οἱ δηλωταὶ πολὺ προθύμως ἤθελον καταβάλει τὰ πρὸς μισθοδοσίαν αὐτῶν ἀπαιτούμενα. Ἐπειδὴ δὲ πολλοὶ ἐκ τῶν δηλωτῶν, ἕνεκα διαφόρων λόγων, ὀφείλουσι μεγάλα ποσὰ πρὸς τὸ Δημόσιον ἕνεκα τῶν δόσεων, θέλω παρακαλέσει ἐπίσης τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως ληφθῇ πρόνοια, ἵνα διὰ νόμου αἱ δόσεις, αἱ μέχρι σήμερον ὀφειλόμεναι, πληρωθῶσι κατὰ προθεσμίας, καὶ μὴ ἐπιβαρυνθῶσιν οἱ ὑπόχρεοι διὰ τοῦ προστίμου τῶν 20%. Ἂς πληρώσωσι τὸν νενομισμένον τόκον, ἀλλὰ νὰ ἀπαλλαχθῶσι τοῦ προστίμου τούτου. Φρονῶ δὲ, ὅτι τὸ τριετὲς αὐτὸ χρονικὸν διάστημα θὰ ἦναι ἐπαρκὲς, ὅταν οἱ ὑπάλληλοι αὐτοί, ὅπως εἶπον, διορισθῶσιν εἷς παρ’ ἑκάστῃ Ἐφορίᾳ τοὐλάχιστον, καὶ ὑποχρεῶνται νὰ ὑποβάλλωσι καταστάσεις τῆς ἐργασίας αὐτῶν κατὰ τριμηνίαν τοὐλάχιστον, διότι πολλοὶ ἐξ αὐτῶν, μεταβαίνοντες ἐκεῖ, τρέπονται ἀμέσως εἰς ἄλλας ἐργασίας, καὶ διὰ νὰ ἐκκαθαρίσωσι τὸ χρέος δηλωτοῦ τινος, δὲν ἀρκοῦνται εἰς τὸν μισθὸν, τὸν ὁποῖον λαμβάνουσιν, ἀλλὰ προνομιακῶς, οὕτως εἰπεῖν, ἐργάζονται ὑπέρ τινων, οἵτινες διὰ λόγους γνωστοὺς κατορθοῦσι νὰ γίνωνται παρ’ αὐτοῖς προσφιλεῖς. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας παρατηρήσεως).

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ διαλύσεως τοῦ εἰδικοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιίας. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα αὐτοῦ 1–10).

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 11 (ἀναγινώσκεται).

§17Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ εἶμαι κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου καὶ κατὰ τῶν κατὰ μέρος διατάξεων αὐτοῦ, ἐπιφυλάσσομαι δὲ νὰ ἀνακοινώσω ἐν ἄλλῃ εὐκαιρίᾳ τὴν περὶ τούτων γνώμην μοι εἰς τὴν Βουλήν. Σήμερον περιορίζομαι νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μὲ πληροφορήσῃ, ἂν αἱ δαπάναι, αἱ κατὰ τὸ ἄρθρον 11 τοῦ νομοσχεδίου γενησόμεναι, ὡς καὶ αἱ κατὰ τὸ ἄρθρον 10 αὐτοῦ, ἂν αὗται θέλωσι περιλαμβάνεσθαι ἐντὸς τοῦ ἑκατομμυρίου, τὸ ὁποῖον κατ’ ἔτος προσδιωρίσθη νὰ χορηγῆται ἀποκλειστικῶς δι’ ἔξοδα κατασκευῆς ὁδῶν. Καὶ μοὶ φαίνεται, ὅτι ταῦτα δὲν περιλαμβάνονται κατὰ τὴν ῥῆσιν τῆς τελευταίας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 4. Ἐπειδὴ ὅμως συνειθίζουσι νὰ περιλαμβάνωσιν εἰς τὰ ἔξοδα τῆς κατασκευῆς τῶν ὁδῶν τὰ ἔξοδα τοῦ γραφείου καὶ τὰ τῆς ἐπιστασίας τῶν ὁδῶν, διὰ τοῦτο ἐπιθυμῶ πρὸς συμπλήρωσιν τὴν πληροφορίαν ταύτην παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν.

§18ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὰ ἔξοδα ταῦτα δὲν περιλαμβάνονται εἰς τὸ ἑκατομμύριον, ἀλλὰ εἰς τὰ γενικὰ ἔξοδα τῆς συντηρήσεως τῆς κατασκευῆς τῶν ὁδῶν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 11, ἄνευ ἑτέρας παρατηρήσεως Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 12).

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 13 (ἀναγινώσκεται).

§20ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν διὰ τῆς τελευταίας παραγράφου ἐννοῇ, ὅτι ἐπιτρέπεται, ἢ μᾶλλον ὅτι πρέπει νὰ πραγματοποιήσῃ ὁλόκληρον τὸ δάνειον τῶν 15,000,000, τὸ ὁποῖον κατὰ τὰς διατάξεις αὐτοῦ τούτου τοῦ νομοσχεδίου πρόκειται νὰ δαπανηθῇ ἐντὸς μικροῦ χρονικοῦ διαστήματος, ἄν, λέγω, προτίθηται νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν ἄμεσον πραγματοποίησιν τοῦ ὅλου τοῦ δανείου τούτου, καὶ ἂν δὲν ἦναι δυνατὸν νὰ φωτίσῃ τὴν Βουλήν, ὑπὸ τίνας περίπου ὅρους νομίζει ὅτι θὰ ἐπιτύχῃ τοῦτο· διότι ἡ ἄδεια, τὴν ὁποίαν λαμβάνει ἐκ τῆς δευτέρας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 13, εἶναι ἄδεια τοσοῦτον εὐρεῖα, ὥστε ἡ Βουλὴ οὐδὲν δύναται νὰ ἐννοήσῃ ἢ νὰ ἀποφασίσῃ ἐν γνώσει περὶ τοῦ ζητήματος τούτου.

§21Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἄδεια, ἡ διδομένη διὰ τοῦ ἄρθρου 13, ὑπόκειται εἰς τοὺς περιορισμοὺς τοῦ ἄρθρου 4. Κατ’ αὐτὸ, δὲν δύναται νὰ ἐκδοθῇ τὸ δάνειον, εἰμὴ κατὰ λόγον τῶν ἑκάστοτε παρουσιαζομένων ἀναγκῶν, καὶ αἱ ἀνάγκαι αὗται περιορίζονται καὶ αὐταὶ ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου, διότι δὲν δύνανται νὰ ὑπερβαίνωσιν ἐτησίως τὸ ἓν ἑκατομμύριον ὡς πρὸς τὴν κατασκευὴν τῶν ὁδῶν, οὐδὲ τὰ ζητούμενα παρὰ τῶν ἐπαρχιακῶν καὶ δημοτικῶν ταμείων δυνάμει τῶν κειμένων νόμων· ὅ,τι μένει εἰς τὴν διάκρισιν τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ὁ τόκος καὶ οἱ ὅροι τοῦ δανείου, διότι περὶ τούτων ἐθεωρήθη, ὅτι δὲν εἶναι πρέπον νὰ ἀναγραφῇ τι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Τοῦτο ἐγένετο καὶ προηγουμένως, καὶ ἀπεδείχθη, ὅτι ἡ μὴ ἀναγραφὴ ὅρων ἐν τοῖς νόμοις εἶναι λυσιτελὴς πρὸς τὴν ἀγαθὴν ἔκβασιν τῶν διαπραγματεύσεων, διότι ὁ ἀναγραφόμενος ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὅρος χρησιμεύει ὡς ἔνδειξις εἰς τοὺς διαπραγματευομένους, καὶ καθιστᾷ δυσχερῆ τὴν συμφωνίαν ἄνευ παραχωρήσεως αὐτοῦ ὁλοκλήρου, ἐνῷ ἡ μὴ ἀναγραφὴ ὅρων οὐδένα ἐπάγεται κίνδυνον, διότι προδήλως τοὺς ὅρους τοῦ δανείου θὰ κανονίσωσιν αἱ περιστάσεις καὶ ἡ κατάστασις τῆς ἀγορᾶς κατὰ τὴν ὥραν τῆς συνομολογήσεως αὐτοῦ.

§22ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὥστε δὲν προτίθεται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν ἄμεσον συνομολόγησιν τοῦ δανείου.

§23Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν δύναται, κατὰ τὸ ἄρθρον 5, νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν συνομολόγησιν, εἰμὴ κατὰ λόγον τῶν ἀναγκῶν. Ἐφ’ ὅσον αἱ ἀνάγκαι αὗται τοῦ νόμου δὲν παρουσιάζωνται, δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ πραγματοποιήσῃ δάνειον.

§24ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Αὐτὴν λοιπὸν ἔχει τὴν ἔννοιαν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 13, ἄνευ ἑτέρας παρατηρήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 14, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, εἰς βʹ συζήτησιν).

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ ἀπὸ 5 Δεκεμβρίου 1845 νόμου περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως τοῦ Κράτους.

§26ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Διοικητικῆς διαιρέσεως, ἢ ὑπηρεσίας;

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαιρέσεως.

§28ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀλλαχοῦ γράφεται «διαιρέσεως», ἀλλαχοῦ «ὑπηρεσίας».

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνετε σεῖς τὴν μεταβολήν;

§30ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὄχι.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μεσσηνέζης ἔχει τὸν λόγον.

§32ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἡ κατάστασις τοῦ τόπου, νομίζω, δὲν ἐπιτρέπει τὴν κατάργησιν τοῦ διοικητικοῦ συστήματος· ἡ δημοσία τάξις εἶναι σεσαλευμένη καὶ ἐν Πελοποννήσῳ καὶ ἐν Ἠπείρῳ· τὴν Πελοπόννησον κατεπλημμύρησεν ἡ φυγοδικία, τὴν Ἤπειρον κατέχει ἡ λῃστεία καὶ ἡ φυγοδικία· ὑπὸ τοιαύτην κατάστασιν πραγμάτων, ἐὰν καταργηθῇ τὸ διοικητικὸν σύστημα, ἐὰν ἐκλείψωσι τὰ ὄργανα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶναι εἰς ἄμεσον συνάφειαν μετὰ τῶν ἐπαρχιῶν, μετὰ τῶν πολιτῶν, καὶ δύνανται νὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν ἐπάνοδον τῆς δημοσίας τάξεως, κανονίζοντες καὶ διευθύνοντες τὴν καταδίωξιν τῆς φυγοδικίας καὶ τῆς λῃστείας, δὲν μοὶ φαίνεται συνετὸν ἔργον ἡ κατάργησις τῶν Ἐπαρχείων. Ἐὰν, τοιαύτης οὔσης τῆς καταστάσεως τῶν πραγμάτων ἐκλίπωσι τὰ ὄργανα αὐτὰ, βεβαίως ἡ θέσις τῶν ἐπαρχιῶν θὰ ἦναι πολὺ πλέον ὀδυνηροτέρα παρ’ ὅ,τι σήμερον, καὶ ἐπειδὴ θὰ ἐπέλθῃ ἡ χαλάρωσις τῶν εἰσπράξεων, ἐπειδὴ ὁ τόπος θὰ ὑποστῇ μεγάλας ζημίας, ἐπειδὴ ἡ Κυβέρνησις θὰ εὑρεθῇ εἰς ἀνάγκην νὰ μεταχειρισθῇ ἔκτακτα μέσα καὶ πρὸς περιστολὴν τῆς φυγοδικίας καὶ πρὸς καταδίωξιν τῆς λῃστείας, βεβαίως θὰ ἐπέλθῃ μεγαλειτέρα ζημία τῆς ὠφελείας, τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ ἔχῃ ὁ τόπος ἐκ τῆς καταργήσεως τοῦ συστήματος. Νομίζω ὅτι πράττει μεγάλην ἀδικίαν, ἵνα μὴ εἴπω τι δεινότερον, ἡ Κυβέρνησις, προερχομένη εἰς τοιοῦτο μέτρον· τὰ μέτρα αὐτὰ δὲν εἶναι μέτρα λελογισμένων οἰκονομιῶν, καὶ δύνανται νὰ δεινώσωσιν ἐπὶ πολὺ τὴν κατάστασιν τοῦ τόπου, καὶ τότε πρώτη ἡ Κυβέρνησις θὰ μεταμεληθῇ διὰ τὴν λῆψιν αὐτῶν, πολὺ περισσότερον ἀπὸ ἡμᾶς, διότι ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὴν εὐθύνην ὅλων αὐτῶν τῶν μέτρων. Τοὺς λόγους αὐτοὺς τοὺς ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλήν, ὄχι διότι πιστεύω, ὅτι δύνανται νὰ πείσουν ἢ τὴν Κυβέρνησιν ἢ τὴν πλειονοψηφίαν νὰ ἀπόσχῃ, ἀλλὰ λόγῳ διαμαρτυρίας κατὰ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα νομίζω, ὅτι προετοιμάζουν μεγάλα δυστυχήματα εἰς τὸν τόπον. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα αὐτοῦ 1 καὶ 2).

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§34ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ὁ Διευθυντὴς τῆς Νομαρχίας δύναται νὰ ὁρισθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὅτι δύναται νὰ ἔχῃ βαθμὸν καὶ μισθὸν τμηματάρχου αʹ τάξεως, ὁριζομένου τοῦ βαθμοῦ διὰ Β. Διατάγματος· διατὶ ὁ Διευθυντὴς τῆς Νομαρχίας, ὁ ὁποῖος ἔχει ὅλην τὴν διεύθυνσιν αὐτῆς, νὰ μὴ ἐξισῶται μὲ τὸν βαθμὸν τμηματάρχου πρώτης τάξεως; Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ παραδεχθῇ τοῦτο. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 4–7).

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 8 (ἀναγινώσκεται).

§36ΓΙΑΝΝΟΥΚΟΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὑποβάλλω τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 8, καὶ παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 141). (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 8, ὡς ἔχει).

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 9 (ἀναγινώσκεται).

§39ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι, ἀφοῦ ἐπιτρέπεται νὰ διορισθῇ γραμματεὺς αʹ τάξεως τῆς Νομαρχίας ὁ χρηματίσας νομαρχιακὸς γραμματεὺς βʹ τάξεως, ἤθελεν εἶσθαι ὀρθὸν νὰ μὴ περιορισθῇ ὁ διορισμὸς τοῦ γραμματέως αʹ τάξεως τῆς Νομαρχίας εἰς τὸ προσὸν μόνον τοῦ γραμματέως αʹ τάξεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλὰ νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τοὺς γραμματεῖς τῆς βʹ τάξεως. Ὅταν τις ἔχῃ διοικητικὴν ὀκταετῆ ὑπηρεσίαν καὶ ἐχρημάτισε καὶ γραμματεὺς βʹ τάξεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, νομίζω ὅτι ἔχει προσόντα ἴσα, ἂν ὄχι καὶ ἀνώτερα, πρὸς τὰ τῶν ἄλλων γραμματέων, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦσιν αἱ παράγραφοι 2, 3, 5 κτλ. Ἀφοῦ ὡς πρὸς τὸ προσὸν, πρὸς τῇ ὀκταετεῖ ὑπηρεσίᾳ, ἀρκεῖται τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ὡς νομαρχιακοῦ γραμματέως βʹ τάξεως ἑνὸς ἔτους, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀρκεσθῇ καὶ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ὄχι μόνον γραμματέως αʹ τάξεως ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλὰ καὶ γραμματέως βʹ τάξεως.

§40ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ νομοσχέδιον ἀπαιτεῖ τριετῆ ὑπηρεσίαν διὰ τοὺς νομαρχιακοὺς γραμματεῖς βʹ τάξεως.

§41ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἂς ἀπαιτήσῃ τριετίαν καὶ διὰ τοὺς γραμματεῖς βʹ τάξεως ἐν τῷ Ὑπουργείῳ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 9, ὡς ἔχει, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 10 (ἀναγινώσκεται).

§43ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 10, ἔκαμε προχθὲς ὁ ἐξ Ἄρτης κ. Βουλευτὴς τὴν παρατήρησιν, ὅτι ὑπάρχει ἀντίφασις μεταξὺ τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου τούτου καὶ τοῦ ἄρθρου 13. Ἀλλὰ τοιαύτη ἀντίφασις δὲν ὑπάρχει, καθότι τὸ ἄρθρον 10 εἶναι σχετικὸν πρὸς τὸν διορισμόν, ἐνῷ τὸ ἄρθρον 13 ἀφορᾷ εἰς τὴν προαγωγήν. Ἐν τούτοις εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν διὰ σαφεστέρας διατυπώσεως τοῦ ἄρθρου θέλομεν φροντίσει νὰ ἀρθῇ ἡ φαινομενικὴ αὕτη ἀντίφασις. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 10, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 11 καὶ 12).

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 13 (ἀναγινώσκεται).

§45ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Σχετικῶς μὲ τὴν διόρθωσιν, τὴν ὁποίαν θὰ ὑποβάλῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 10, συνεπείᾳ τῆς παρατηρήσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ παρατηρήσω τὸ ἑξῆς. Εἰς τὸ ἐδάφιον γʹ τοῦ ἄρθρου 10 ὁ κ. Ὑπουργὸς προσέθηκεν εἰς τὰ προσόντα τοῦ διορισμοῦ τοῦ γραμματέως βʹ τάξεως καὶ τὴν ὑπηρεσίαν πρὸς τῷ διπλώματι τοῦ Πανεπιστημίου τοῦ προλύτου ἢ διδάκτορος, εἰς δὲ τὸ ἐδάφιον γʹ τοῦ ἄρθρου 13 ἀξιοῖ νὰ προαχθῇ ὁ πρωτοκολλητὴς εἰς γραμματέα βʹ τάξεως ἢ ὁ γραφεύς, ἐὰν ἔχῃ δίπλωμα τοῦ Πανεπιστημίου καὶ ἐὰν ὑπηρέτησεν ἐπὶ τριετίαν ὡς πρωτοκολλητὴς ἢ γραφεύς. Δὲν γνωρίζω, ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς φρονῇ, ὅτι εὐκόλως θὰ εὕρῃ ἐπιστήμονας, οἵτινες νὰ ὑπηρετήσωσιν ὡς γραφεῖς τῆς Νομαρχίας, ὥστε μετὰ χρόνον νὰ προάγωνται εἰς τὴν θέσιν τοῦ γραμματέως βʹ τάξεως· ὅπως ἐγένετο ὁ νόμος, ἐὰν προστεθῇ μάλιστα ἡ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔκαμεν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 10, οὐδέποτε θέλει μορφώσει διοικητικοὺς ὑπαλλήλους, διότι οὐδεὶς ἀπολύτως ἐπιστήμων θέλει εἰσέλθει εἰς τὴν διοικητικὴν ὑπηρεσίαν. Δὲν ὑποθέτω ὅτι θέλει εὑρεθῆ, ὅσον καὶ ἂν ἦναι ἐξ ἀνατροφῆς εὐτελής, διδάκτωρ ἢ προλύτης τοῦ Πανεπιστημίου, ὅστις νὰ θελήσῃ νὰ διορισθῇ γραφεὺς εἰς μίαν Νομαρχίαν, διὰ νὰ ἀρχίσῃ ἐκεῖθεν τὸ στάδιόν του. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ μείνῃ ἡ διάταξις ὡς ἔχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, νὰ δοθῶσι μάλιστα δικαιώματα περισσότερα εἰς τοὺς ἐπιστήμονας, ὥστε νὰ κατορθώσωμεν μετὰ καιρὸν νὰ μορφώσωμεν ὑπαλλήλους ἐπιστήμονας, ἵνα ἡ ὑπηρεσία διεξάγηται ἀπροσκόπτως καὶ μὴ καταφεύγωμεν εἰς τὰς πεπαλαιωμένας ἰδέας ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ εἰσαγάγουν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἀνθρώπους, ἀρχίζοντας τὸ στάδιόν των ἀπὸ τῆς τελευταίας τάξεως τῶν γραφέων. Νομίζω ὅτι οἱ ἐπιστήμονες εὐκολώτερον δύνανται νὰ καταστῶσιν ὑπάλληλοι ἱκανοί, παρὰ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀρχίζουν τὸ στάδιόν των ἀπὸ τῶν κατωτάτων βαθμίδων, ἀπὸ γραφέων, δὲν ἠξεύρω τίνος Εἰρηνοδικείου.

§46ΠΑΧΥΣ. Οἱ ὑπηρετοῦντες μέχρι τοῦδε ἔχουν δικαίωμα;

§47ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Προβλέπεται τὸ τοιοῦτον.

§48ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Βεβαίως ἔχουν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 13, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 14 καὶ 15).

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 16 (ἀναγινώσκεται). Ὁ βουλευτὴς Ἄνδρου κ. Καρυστινάκης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου, ἡ ὁποία θέλει τυπωθῆ καὶ θέλει ληφθῆ ὑπ’ ὄψιν εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 142 (α)).

§50ΚΑΡΥΣΤΙΝΑΚΗΣ. Μίαν ἐξήγησιν ζητῶ ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργόν: ἂν ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου τούτου ἀφορᾷ καὶ εἰς τὴν ἔκδοσιν τῶν ἐξωτερικῶν διαβατηρίων, τὴν ἔγκρισιν τῶν ἀστυνομικῶν διατάξεων καὶ τὴν ἐκδίκασιν τῶν ἐνστάσεων ἐπὶ τῶν φορολογικῶν καταλόγων τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ τῶν οἰκοδομῶν ὑπὸ ἑτέρου ὑπαλλήλου ἑδρεύοντος ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ, ἀντὶ τοῦ Ἐπάρχου.

§51ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Βεβαίως περιλαμβάνονται.

§52ΚΑΡΥΣΤΙΝΑΚΗΣ. Παρακαλῶ νὰ ἀναγραφῇ ἡ ἐξήγησις αὕτη εἰς τὰ πρακτικά. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 16, ὡς ἔχει).

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 17 (ἀναγινώσκεται).

§54ΡΑΛΛΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν πάντες, καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὰ προσόντα, θέλωσι θεωρηθῆ ὡς ἀπολυθέντες δυνάμει τῆς διατάξεως ταύτης. «Ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου», ὁρίζει τὸ ἄρθρον, «ἀρχομένης μετὰ παρέλευσιν δέκα ἡμερῶν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεώς του»· ἀλλ’ ἡ φράσις αὕτη, παρατηρῶ παρεμπιπτόντως ὅτι παρέλκει...

§55ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μάλιστα.

§56ΡΑΛΛΗΣ. Συνεπῶς νὰ διαγραφῇ... Κατόπιν ὅμως ὁρίζει τὸ ἄρθρον, ὅτι «θεωροῦνται αὐτοδικαίως πεπαυμένοι οἱ διατελοῦντες ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ γραμματεῖς Νομαρχιῶν». Οἱ γραμματεῖς Νομαρχιῶν διατηροῦνται κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ οὐχ ἧττον οἱ κατέχοντες τὰς θέσεις αὐτὰς, ἐὰν λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν τὸ γράμμα τοῦ ἄρθρου, καίπερ ἔχοντες τὰ προσόντα, θεωροῦνται αὐτοδικαίως πεπαυμένοι;

§57ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μάλιστα.

§58ΡΑΛΛΗΣ. Τὴν διάταξιν ταύτην θεωρῶ ὡς ἐντελῶς ἀντισυνταγματικὴν, καὶ δὲν φρονῶ, ὅτι δύναται νὰ ψηφισθῇ.

§59ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν εἶναι πρώτη φορὰ, καθ’ ἣν ἐψηφίσθη.

§60ΡΑΛΛΗΣ. Δυνατὸν νὰ ἐψηφίσθη καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν, ἀλλ’ ἀντίκειται εἰς ῥητὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 34 τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον ὁρίζει, ὅτι τοὺς ὑπαλλήλους διορίζει καὶ παύει ὁ Βασιλεύς. Σήμερον ὅμως, δυνάμει τῆς διατάξεως ταύτης καὶ ἵνα ἐπέλθῃ πλήρης ἡ σύγχυσις τῶν ἐξουσιῶν, διορίζει καὶ παύει τοὺς ὑπαλλήλους ἡ Βουλή. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀκριβὴς τοῦ ἄρθρου ἔννοια, καὶ ἡ Βουλὴ ἀναλαμβάνει εἰς ἑαυτὴν τὸ μᾶλλον δυσάρεστον ἔργον, ἀναλαμβάνει τὸ ἔργον τῆς παύσεως τῶν ὑπαλλήλων, καὶ τῆς παύσεως τῶν ὑπαλλήλων ἀνεξετάστως. Ἐρχόμεθα δηλαδὴ ἡμεῖς νὰ κτυπήσωμεν κατακέφαλα ὑπαλλήλους ἀγνώστους ἡμῖν, καὶ χωρὶς νὰ ἐξετάσωμεν, ἐὰν πρόκηται περὶ ἀγαθῶν ἢ κακῶν ὑπαλλήλων, ἐὰν ἔχουν κεκτημένα δικαιώματα, ἐὰν διήνυσαν ὁλόκληρον τὸν βίον των ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ. Σήμερον συμπράττομεν εἰς τὴν ἀπόλυσίν των, αὔριον ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία δι’ ἑνὸς βασιλικοῦ διατάγματος θὰ διορίσῃ οὓς ἂν ἐγκρίνῃ ἐξ αὐτῶν, καὶ ἡ Βουλὴ θὰ συγκομίσῃ οὕτω ὁλόκληρον τὴν εὐθύνην τῆς ἀπολύσεως καὶ τῶν ἀγαθῶν καὶ τῶν κακῶν ὑπαλλήλων, ἐνῷ τὴν εὐθύνην ταύτην, ἀντιστοιχοῦσαν πρὸς τὸ δικαίωμα τοῦ διορισμοῦ καὶ τῆς παύσεως τῶν ὑπαλλήλων, δὲν ἔχει ἐκ τοῦ Συντάγματος, ἡ δὲ Κυβέρνησις θὰ ἔχῃ ἐλευθέρας τὰς χεῖρας εἰς τὸ νὰ ἐπαναφέρῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν οἱονδήποτε θέλῃ, ἀρκεῖ οὗτος νὰ ἔχῃ τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα ἀναγράφει τὸ νομοσχέδιον. Αὕτη εἶναι ἡ ὄψις τοῦ ζητήματος. Σήμερον ἀνακηρύσσεται, —ἐὰν δὲ ἀνεκηρύχθη καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν, οὐδεμίαν ἔχω δυσκολίαν νὰ ψέξω καὶ τὸ τυχὸν προηγούμενον,— ἀνακηρύσσεται, λέγω, ἡ ἀρχὴ ἐπισήμως τῆς ἀναμίξεως τῆς Βουλῆς εἰς τὰ καθήκοντα τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας καὶ τῆς Βουλῆς, ὡς σώματος, τῆς ἀναμίξεως αὐτῆς ὑπὸ τοὺς χειρίστους ὅρους καὶ πρὸς μόνον σκοπὸν ἀναιρέσεως δικαιωμάτων κεκτημένων, πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ ῥιφθῶσιν εἰς τὰς ὁδοὺς ἴσως ὑπάλληλοι, οἵτινες οὐδὲν ἕτερον ἔπραξαν μέχρι τοῦδε ἢ νὰ ἐκτελέσωσι μετὰ θρησκευτικοῦ ζήλου τὸ καθῆκόν των καὶ ταῦτα πάντα κατὰ παράβασιν τῆς ῥητῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 34 τοῦ Συντάγματος.

§61ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν θέλομεν διασκευάσει τὸ ἄρθρον. Ἀλλὰ παρατηρῶ εἰς τὸν κ. Βουλευτήν, ὅτι ἡ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν, ὅτι ἡ διάταξις εἶναι ἀντισυνταγματική, δὲν πιστεύω νὰ ἦναι ὀρθή, καθόσον ὁ νόμος κυροῦται ὑπὸ τοῦ Βασιλέως.

§62ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν δύναται νὰ συμπράξῃ ἡ Βουλή.

§63ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν σύμπραξιν τῆς Βουλῆς καὶ τὴν εὐθύνην, δὲν ἐννοῶ ποίαν εὐθύνην ἀναλαμβάνει· διότι, ἐὰν ὁμιλῆτε περὶ ὑπαλλήλων γηρασάντων ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, ἡ εὐθύνη ἀνήκει εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία δὲν ἤθελε διορίσει αὐτούς, ἐνῷ ἔχουσι τὰ προσόντα· ἑπομένως ἡ εὐθύνη θὰ ἦναι πλήρης τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν δὲν διορίσῃ ἀνθρώπους γηράσαντας ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ καὶ ἔχοντας τὰ προσόντα, ὅπως διορισθῶσιν.

§64ΡΑΛΛΗΣ. Βεβαίως νομικὴν εὐθύνην δὲν ἀναλαμβάνει ἡ Βουλὴ διὰ τῆς διατάξεως ταύτης, διότι ὁ Βουλευτὴς εἶναι ἀνεύθυνος καὶ διὰ τὴν ψῆφον, τὴν ὁποίαν δίδωσι, καὶ διὰ τὴν κρίσιν, τὴν ὁποίαν ἐκφέρει, ἀλλ’ ἀναλαμβάνει ἡ Βουλὴ τὴν εὐθύνην τὴν ἠθικήν, ἀναμφισβητήτως δὲ ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν δύναται νὰ δικαιολογηθῇ ἡ ἀνάμιξίς της εἰς ἔργα, τὰ ὁποῖα ἀνήκουσι καθαρῶς εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν. Ἔρχεται οὕτω νὰ καλύψῃ τὴν εὐθύνην τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία δὲν ἔχει τὸ θάῤῥος νὰ ἀπολύσῃ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι κέκτηνται τὰ προσόντα τὰ ἐκ τοῦ νόμου, ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι διήνυσαν τὸν βίον των ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, καὶ ἡ Βουλή, ἡ ὁποία εἶναι ἀνεύθυνος, διὰ μιᾶς ψήφου ἀσυνειδήτου, ὡς ἐπὶ τοῦ προκειμένου, πάντας τοὺς ὑπαλλήλους τούτους τοὺς ῥίπτει εἰς τὰς ὁδούς. Ἡ θέσις δὲν εἶναι διόλου ἡ αὐτὴ ὡς πρὸς τὸν Ὑπουργόν, διότι δὲν φέρει εὐθύνην ὁ Ὑπουργός, διότι δὲν διορίζει ὑπάλληλον, ἀλλὰ φέρει εὐθύνην, διότι παύει ὑπάλληλον, ὅστις διήνυσε τὸν βίον του ἐν ὑπηρεσίᾳ, καὶ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ ὁποίου οὐδὲν ψεκτὸν δύναταί τις νὰ εὕρῃ. Αὕτη εἶναι ἡ διαφορά. Θὰ ἔχῃ ἀληθῶς λελυμένας τὰς χεῖρας ὁ Ὑπουργός, ἀλλ’ ἡ θέσις του θὰ ἦτο ὅλως διόλου διάφορος καὶ πολὺ πλέον στενόχωρος, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἀπολύσῃ ὑπάλληλον κεκτημένον τὰ προσόντα καὶ περὶ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ὁποίου οὐδὲν ψεκτὸν δύναται νὰ ἀνεύρῃ, παρὰ ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ διορίσῃ ἢ ἐπαναφέρῃ ὑπάλληλον, εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ ὁποίου εὑρίσκει ὅλα τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα ἀναγράφει ὁ νόμος.

§65ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Φρονῶ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ, ὅτι ἡ προκειμένη διάταξις τοῦ νομοσχεδίου, καθ’ ἣν οἱ ἐπαρχιακοὶ ὑπάλληλοι θεωροῦνται αὐτοδικαίως πεπαυμένοι ἅμα τῇ δημοσιεύσει τοῦ νόμου, ἀντιβαίνει εἰς τὸ ἄρθρον 34 τοῦ Συντάγματος, καθ’ ὃ ὁ Βασιλεὺς διορίζει καὶ παύει τοὺς ὑπαλλήλους. Ἀληθῶς τὸ Σύνταγμα διαγράφει τὰ ἰδιαίτερα καθήκοντα μιᾶς ἑκάστης τῶν ἐν τῷ Κράτει ἐξουσιῶν, ἐν αἷς καὶ ἡ ἐκτελεστική, καὶ ἀνατίθησιν εἰς αὐτὴν μεταξὺ ἄλλων καὶ τὸ δικαίωμα τοῦ διορισμοῦ καὶ τῆς παύσεως τῶν ὑπαλλήλων. Ἀλλ’ ἡ τοιαύτη διαγραφὴ τῶν δικαιωμάτων, ἅτινα ἑκάστη ἐξουσία μονομερῶς δύναται νὰ ἐξασκήσῃ, δὲν ἐμποδίζει τὸν ἀκριβέστερον κανονισμὸν αὐτῶν τούτων τῶν ἀντικειμένων ὑπὸ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, ἥτις ἐκφράζει τὴν θέλησιν τῆς Πολιτείας, καὶ ἀνήκει οὐ μόνον εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν Βασιλέα, ὅστις διὰ τῆς κυρώσεως ἐκδηλοῖ τὴν συναίνεσίν του. Περὶ τούτου οὐδεμία δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία, προκειμένου περὶ διορισμῶν καὶ παύσεων, διότι τὸ ἄρθρον 34 τοῦ Συντάγματος ῥητῶς ἐπιτρέπει ἐξαιρέσεις διὰ νόμου. Ἐνίοτε μάλιστα αὐτὸ τὸ Σύνταγμα τίθησι περιορισμοὺς εἰς τὴν ἐξάσκησιν τῶν δικαιωμάτων τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, ἀλλ’ οἱ περιορισμοὶ οὗτοι ἐκλείπουσιν, ὅταν πρόκηται διὰ τοῦ νόμου νὰ κανονισθῶσιν αὐτὰ τὰ ἀντικείμενα. Ἑπομένως φρονῶ, ὅτι οὐδόλως δύναται νὰ θεωρηθῇ ἀντισυνταγματικὴ ἡ διάταξις αὕτη, ὁμοία τῆς ὁποίας καὶ εἰς ἄλλους πολλοὺς νόμους περιελήφθη, χωρὶς νὰ ἐγερθῇ ποτὲ τοιαύτη ἀντίῤῥησις.

§66ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι τὸ σύστημα, περὶ τοῦ ὁποίου ἐμνήσθη προχθὲς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ κατ’ αὐτὸ αὔριον, ἂν ἦναι ὁ κ. Κωνσταντόπουλος Πρωθυπουργὸς, θὰ δυνηθῇ νὰ μᾶς φέρῃ διάταγμα χαρίτων, ὅπως τὸ ψηφίσῃ ἡ Βουλή. Δὲν βλέπω δὲ, ὅτι διαφέρει ἡ προνομία τοῦ διορισμοῦ τῶν ὑπαλλήλων ἀπὸ τῆς προνομίας τῆς ἀπονομῆς τῶν χαρίτων. Ἀπονέμεται ἡ χάρις διὰ Β. Διατάγματος, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἀναπτυχθεῖσαν θεωρίαν δύναται νὰ συμπράττῃ εἰς τὴν ἀπονομὴν τῶν χαρίτων καὶ ἡ Βουλή. Φέρετε λοιπὸν, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, ἓν νομοσχέδιον αὔριον περὶ ἀπονομῆς χαρίτων, καὶ οὕτω θὰ ἔχωμεν πλῆρες τὸ σύστημα τοῦ κ. Βουλευτοῦ Μαντινείας, τὸ ὁποῖον ἐφήρμοσεν ἐπὶ τρεῖς μῆνας.

§67ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦτο δὲν ἔχει κἀμμίαν σχέσιν μὲ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ὑποστηρίζω. Κατὰ τὸ Σύνταγμα, αὐτὸ τὸ δικαίωμα τοῦ Βασιλέως περὶ ἀπονομῆς χάριτος εἶναι περιωρισμένον. Προκειμένου περὶ Ὑπουργῶν, δὲν ἔχει δικαίωμα ὁ Βασιλεὺς νὰ ἀπονείμῃ χάριν, εἰμὴ τῇ συναινέσει τῆς Βουλῆς. Καὶ ἐκ τούτου προκύπτει, ὅτι, ὅσα δικαιώματα ἀπενεμήθησαν εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, ἀπενεμήθησαν, ἵνα μὴ συγχρόνως ὅλαι αἱ ἐξουσίαι τοῦ Κράτους προβαίνωσιν εἰς τὴν ἐξάσκησιν αὐτῶν· ἀλλ’ οὐδὲν κώλυμα ὑπάρχει, ἵνα συμπράξωσι πρὸς τοῦτο ὅλαι αἱ ἐξουσίαι τοῦ Κράτους.

§68ΡΑΛΛΗΣ....

§69ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐπιβάλητε σέβας πρὸς τὸν κ. Βουλευτὴν, ὁ ὁποῖος νομίζει, ὅτι ἴδιον ἱκανότητος εἶναι νὰ ἀπευθύνῃ φράσεις ἀπρεπεῖς πρὸς τοὺς Βουλευτάς.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἤκουσα ἐγὼ τίποτε.

§71ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μοῦ εἶπεν ὅτι ἔχω κουρκούτι μυαλὸ, κύριε Πρόεδρε! (γέλωτες).

§72ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ἀποδοκιμασθῇ.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς δὲν ζητεῖ τίποτε. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 17, ὡς ἔχει, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 18....

§75ΛΑΜΠΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, κύριε Πρόεδρε, τί θὰ γείνῃ;

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ποίου;

§77ΛΑΜΠΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς φράσεως αὐτῆς, τῆς ἀπρεποῦς, τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ἀττικῆς.

§78ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὴν ὁποίαν ὅμως ἡ Βουλὴ δὲν ἀντελήφθη, κύριε Πρόεδρε.

§79Ι. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Νὰ γραφῇ εἰς τὰ πρακτικὰ αὐτὸ, κύριε Πρόεδρε.

§80ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς μὴ ἀπασχολῆται, παρακαλῶ, ἡ Βουλὴ εἰς ἐπεισόδια τοιαῦτα, ὧν οὐχὶ ἅπαξ ἐγένετο ἥρως ὁ Βουλευτὴς Ἀττικῆς, ἐκστομίζων παντοίας ὕβρεις, εἰς τὰς ὁποίας πᾶς σωφρονῶν οὐδεμίαν πρέπει νὰ δίδῃ προσοχήν.

§81ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἂν ἠκούσθη ἡ φράσις αὕτη, ἠκούσθη μόνον ἐκ τοῦ στόματος τοῦ κ. πρώην Πρωθυπουργοῦ, καὶ ἂν πρόκηται ν’ ἀποδοκιμασθῇ, θ’ ἀποδοκιμασθῇ μόνον καθόσον ἐπανελήφθη ἀπὸ τὸν κ. Κωνσταντόπουλον. Ὅ,τι εἶπεν ὁ κ. Ράλλης τὸ εἶπεν ἐν ἰδιαιτέρᾳ ὁμιλίᾳ.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βουλευτὰ, ὁ κ. Κωνσταντόπουλος τὰ παραβλέπει αὐτά.

§83Ι. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἔχει δικαίωμα ἡ Βουλή, κύριε Πρόεδρε, καὶ εἷς Βουλευτής.... (Θόρυβος).

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τέλος πάντων προτείνατε ὅ,τι θέλετε.

§85Ι. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Αὐτὸ ἀφορᾷ εἰς τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Βουλῆς.

§86ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ γνωσθῇ ἡ φράσις· τοῦτο ἀρκεῖ. Εἶναι περιττὸν νὰ γείνῃ συζήτησις.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ φράσις ἐγνώσθη ἐκ τοῦ ἰδίου κ. Κωνσταντοπούλου. Ἐγώ, ὡς Πρόεδρος, βεβαιῶ, ὅτι δὲν ἤκουσα τίποτε. (Θόρυβος). Κύριοι Βουλευταὶ, ἐγὼ εἶμαι τόσῳ μακρὰν, ὥστε δὲν δύναμαι νὰ ἀκούσω τίποτε.

§88ΛΑΠΠΑΣ. Βεβαίως· «κουκοῦτσι μυαλό!» εἶπε, καὶ αὐτὰ λέγει ἀφ’ ὅτου ἔγεινε Βουλευτής.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ.....

§90ΛΑΜΠΡΟΣ. Λοιπὸν δὲν ἐπιμένει εἰς ἀποδοκιμασίαν ὁ κ. Κωνσταντόπουλος;

§91ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ποσῶς. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 18, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς γʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ Πρεσβειῶν ΑΧΚΓʹ νόμου).

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας.

§93ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου ἐπεχείρησε νὰ ἀντικρούσῃ τὸν ἰσχυρισμὸν, ὃν εἶχον ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου ἀνατρέπεται καὶ καταργεῖται παρ’ ἡμῖν ὁ θεσμὸς τῆς γενικῆς στρατολογίας. Ὑπεστήριξε δὲ ἀντιθέτως ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ποσῶς τὰ τῆς γενικῆς στρατολογίας δὲν μεταβάλλονται. Ἀπορῶ ἀληθῶς, πῶς τοιαύτην τινὰ γνώμην ἐξεδήλωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ἰδιαιτέρως ἐγκύψας εἰς τὰ ἀφορῶντα τὴν στρατολογίαν, καὶ ὑποθέτω, ὅτι δὲν ἔχει ἀκριβῆ περὶ αὐτῶν ἰδέαν. Ἡ ἔννοια τῆς γενικῆς στρατολογίας συνίσταται, κατ’ ἐμὴν γνώμην, εἰς τοῦτο, ὅτι ἅπαντες οἱ πολῖται τοῦ Κράτους ὑποχρεοῦνται νὰ ὑπηρετήσωσιν αὐτοπροσώπως ἐν τῷ στρατῷ καὶ νὰ ἐξασκηθῶσιν, ἵνα κατασταθῶσιν ἱκανοὶ πρὸς ὑπεράσπισιν τῆς πατρίδος ἐν περιπτώσει ἀνάγκης. Ἑπομένως φρονῶ, ὅτι ἡ ἔννοια τῆς γενικῆς στρατολογίας ἀπαιτεῖ νὰ ὑπηρετῶσι πράγματι εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ ἅπαντες οἱ νέοι, οἱ ἀποτελοῦντες τὴν ἀπογραφὴν ἑκάστου ἔτους. Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, θὰ συμβαίνῃ τοῦτο μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου; θὰ ὑπηρετῶσιν ἐν τῷ στρατῷ ἅπαντες οἱ ἀποτελοῦντες τὴν ἐτησίαν ἀπογραφήν; Βεβαίως δὲν δύναται νὰ ἀπαντήσῃ καταφατικῶς, διότι προδήλως, κατὰ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, θέλει ὑπηρετήσει αὐτοπροσώπως ἐν τῷ στρατῷ τὸ τρίτον περίπου τῆς ἐτησίας ἀπογραφῆς, οἱ δὲ λοιποὶ πάντες ἀφίνονται εἰς τὰς ἑστίας αὐτῶν ἄνευ οὐδεμιᾶς στρατιωτικῆς ἐξασκήσεως. Ἑπομένως τοῦτο καὶ μόνον ἀποδεικνύει, νομίζω, ὅτι τὸ προκείμενον νομοσχέδιον καταργεῖ καὶ ἀνατρέπει τὸν θεσμὸν τῆς γενικῆς στρατολογίας. Ἐνδέχεται ν’ ἀντιτάξῃ τις, ὅτι καὶ οἱ ἐν ταῖς ἑστίαις αὐτῶν παραλειπόμενοι ἐνδεχόμενον εἶναι νὰ κληθῶσι πρὸς ὑπηρεσίαν ἢ πρὸς γυμνάσια ἐφεδρείας. Ἀλλὰ πρῶτον τὴν ἔννοιαν τῆς γενικῆς στρατολογίας δὲν ἀποτελεῖ τὸ ἐνδεχόμενον τῆς ἐκγυμνάσεως τῶν πολιτῶν, ἀλλ’ ἡ βεβαιότης καὶ τὸ ἄφευκτον τῆς ἐξασκήσεως αὐτῶν. Ἔπειτα τί εἴδους ἐξάσκησιν θὰ λάβωσι αὐτοὶ, οἱ εἰς τὰς ἑστίας αὐτῶν παραλειπόμενοι, ἂν μετὰ τινα χρόνον κληθῶσιν ἐπὶ ἑβδομάδας τινὰς εἰς τὰ γυμνάσια τῆς ἐφεδρείας; Σκοπὸς τῶν γυμνασίων τούτων εἶναι νὰ ἀναμνησθῶσιν αὐτῶν οἱ ἐκμαθόντες αὐτὰ, ἀλλ’ οἱ μηδεμίαν λαβόντες στρατιωτικὴν ἐκπαίδευσιν εἶναι καὶ ἐντελῶς ἄπειροι· τίνα ὠφέλειαν θὰ πορισθῶσιν ἐκ τῶν γυμνασίων ἐκείνων; Ἕτερόν τι εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἵνα δικαιολογήσῃ τὸ νομοσχέδιόν του. Εἶπεν, ὅτι εἰς τὸ σύστημα τῆς γενικῆς στρατολογίας, ὅπως λειτουργῇ ἤδη παρ’ ἡμῖν, μικρὰς φέρει μεταβολάς· διότι περιορίζεται ν’ ἀπαλλάξῃ τῆς τριμήνου ὑπηρεσίας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι οὐδεμίαν ἐντεῦθεν λαμβάνουσι σπουδαίαν μόρφωσιν στρατιωτικήν. Καὶ ὑπεστήριξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι ἄνευ ὠφελείας οἱ κληρωτοὶ οὗτοι καλοῦνται καὶ ταλαιπωροῦνται ὑπὸ τὰς σημαίας, καὶ μάτην τὸ Δημόσιον δαπανᾷ ἀρκετὰ ποσὰ πρὸς τὴν ἐκγύμνασιν αὐτῶν, δι’ ὃ προτιμότερον εἶναι νὰ παραλείψωμεν καὶ αὐτοὺς εἰς τὰς ἑστίας των, καὶ νὰ περιορισθῶμεν ἐξασκοῦντες τοὺς λοιποὺς, τοὺς ἀποτελοῦντας τὴν ἐτησίαν δύναμιν τοῦ στρατοῦ. Ἐγὼ, Κύριοι, δὲν ἀντικρούω τὰς σκέψεις αὐτὰς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ἀναγνωρίζω ὅτι τὸ σύστημα τοῦτο τῆς τριμήνου ἐν τῷ στρατῷ ὑπηρεσίας εἶναι σύστημα πλημμελὲς, σύστημα ἄσκοπον, σύστημα ἐπιβαρῦνον τὸ Κράτος καὶ τοὺς κληρωτοὺς μὲ ματαίας καὶ ἀσκόπους δαπάνας. Ἀλλὰ τίς, Κύριοι, φέρει τὴν εὐθύνην τοῦ συστήματος τούτου; Τὴν φέρουσιν ἐκεῖνοι, οἵτινες εἰσήγαγον τὸ σύστημα τοῦτο παρ’ ἡμῖν, καὶ τοιοῦτος εἶναι αὐτὸς ὁ νῦν Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἐνθυμοῦμαι μάλιστα, ὅτι κατὰ τὴν ἐν τῇ Βουλῇ συζήτησιν περὶ τοῦ συστήματος τούτου εὑρέθησαν Βουλευταί, ἐν οἷς καὶ ἐγὼ αὐτὸς, οἵτινες προεβάλομεν πρὸς ἀπόκρουσιν αὐτοῦ ὅσα νῦν ὁ κ. Ὑπουργὸς πρὸς κατάργησιν αὐτοῦ. Εἴπομεν τότε εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργόν: πρὸς τί εἰσάγετε τοιαῦτα συστήματα, ἐντελῶς ἄσκοπα, ἐντελῶς ἄχρηστα, ὑποβάλλοντα μόνον καὶ τὴν Πολιτείαν καὶ τοὺς πολίτας εἰς ματαίας δαπάνας καὶ θυσίας; Ἀλλὰ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶναι ἐπίμονος εἰς τὰς ἰδέας του, ὅταν ἰδίως ὑποστηρίζηται ὑπὸ μεγάλης πλειονοψηφίας, καὶ οἱ λόγοι ἡμῶν ποσῶς δὲν ἠκούσθησαν, καὶ εἰσήχθη εἰς τὴν Πολιτείαν τὸ σύστημα αὐτὸ τῆς τριμήνου ὑπηρεσίας. Καὶ εἶναι μάλιστα περίεργον, ὅτι οἱ εἰσαγαγόντες αὐτὸ δὲν εἶχον πρότερον τὴν αὐτὴν γνώμην περὶ τῆς χρησιμότητός του· τοὐναντίον, ὅτε συνετάσσετο κατὰ πρῶτον τῷ 1878 ὁ περὶ στρατολογίας νόμος, ὅστις καθιέρωσεν ὡς πρὸς τοὺς διαθεσίμους ἑξάμηνον ὑπηρεσίαν, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐφρόνει, ὅτι αὕτη εἶναι ἀνεπαρκής. Βραδύτερον ὁ αὐτὸς Πρόεδρος ἀνέτρεψε τὸ σύστημα ἐκεῖνο τοῦ νόμου τοῦ 1878, καθ’ ὃ ἡ θητεία ἦτο τριετὴς, ἢ διετὴς διὰ τὴν κυρίαν δύναμιν καὶ ἑξάμηνος διὰ τοὺς διαθεσίμους, καὶ εἰσήγαγεν ἕτερον σύστημα μονοετοῦς θητείας δι’ ἅπαντας. Καὶ πάλιν βραδύτερον ὁ αὐτὸς Πρωθυπουργὸς κατήργησε τὸ ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ ἰδίου εἰσαχθὲν σύστημα τῆς μονοετοῦς θητείας καὶ εἰσήγαγε τὸ νῦν ἰσχῦον σύστημα τῆς τριμήνου ὑπηρεσίας. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω τίνα τὰ ἀποτελέσματα τῆς τοιαύτης μεταβολῆς τῶν συστημάτων· ἀλλὰ βεβαίως συμφωνῶ μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι τὸ ἰσχῦον σύστημα τῆς τριμήνου ὑπηρεσίας, ὡς διεξάγεται, οὐδόλως ἢ ἐλάχιστον συντελεῖ εἰς τὴν στρατιωτικὴν παρασκευὴν τῆς χώρας. Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε, κύριοι Βουλευταί, ἐν τῷ ἰσχύοντι συστήματι διατηρεῖται πλήρης ἡ ἰδέα τῆς γενικῆς στρατολογίας, ἡ ἰδέα ὅτι ὅλοι οἱ πολῖται προσέρχονται αὐτοπροσώπως νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐν τῷ στρατῷ. Ἂν ὁ χρόνος τῆς ὑπηρεσίας ἦναι ἢ δὲν ἦναι ἐπαρκής, τοῦτο βεβαίως ἔχει συνεπείας ὡς πρὸς τὸν καταρτισμόν, ἀλλὰ δὲν καταργεῖ τὴν ἔννοιαν τῆς γενικῆς στρατολογίας. Μετὰ τὸ προκείμενον ὅμως νομοσχέδιον, ἡ ἔννοια αὕτη ἐκλείπει ἐντελῶς· διότι εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ δὲν προσέρχονται μόνοι οἱ ἀποτελοῦντες τὴν ἐτησίαν δύναμιν τοῦ στρατοῦ, ἀλλ’ οἱ τὸ τρίτον ἀποτελοῦντες τῆς ὅλης ἀπογραφῆς· θὰ ἔχωμεν δηλαδὴ ἀκριβῶς τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἴσχυε πρὸ τῆς γενικῆς στρατολογίας, σὺν τῇ καταργήσει τῆς ἀντικαταστάσεως. Δὲν ἠκολούθησαν, κύριοι Βουλευταί, αὐτὴν τὴν πορείαν τὰ ἔθνη ἐκεῖνα, ἅτινα ἐζήτησαν νὰ ἐφαρμόσωσιν ἀληθῶς τὴν ἰδέαν τῆς γενικῆς στρατολογίας, καὶ νὰ ἀρυσθῶσιν ἐξ αὐτῆς πάσας τὰς δυνατὰς ὠφελείας. Οὐ μόνον ἅπαντες οἱ πολῖται, ὅσοι βεβαίως εἶναι ἱκανοί, καλοῦνται νὰ ὑπηρετήσωσιν αὐτοπροσώπως ἐν τῷ στρατῷ, ἀλλὰ καὶ αὐτοὶ ἀκόμη οἱ ἀπαλλασσόμενοι. Αὐτοὶ ὅλοι οἱ ἀπαλλασσόμενοι, ὧν τὸν κύκλον εὐρύνει τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, καλοῦνται νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐν τῷ στρατῷ, καὶ μόνον μετὰ παρέλευσιν ἑνὸς ἔτους ὑπηρεσίας, μόνον τότε λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν αἱ ἀπαλλαγαὶ καὶ ἀπολύονται οἱ ἄνδρες. Οὕτως εἰς ἄλλα Κράτη ἐφαρμόζεται ἡ ἰδέα τῆς γενικῆς στρατολογίας, καλουμένων ἁπάντων τῶν ἀνδρῶν τῆς ἐτησίας ἀπογραφῆς, καὶ αὐτῶν ἀκόμη τῶν ἀπαλλασσομένων, ἵνα λάβωσι καὶ οὗτοι τὴν δέουσαν ἄσκησιν.

§94ΠΑΧΥΣ. Εἰς ποῖον Κράτος γίνεται αὐτό, κύριε Κωνσταντόπουλε;

§95ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν Γαλλίαν.

§96Ι. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὑπηρετοῦσι καὶ ἔπειτα ἀπαλλάσσονται;

§97ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μόνον μετὰ ὑπηρεσίαν ἑνὸς ἔτους ἀπαλλάσσονται· αὐτοὶ οἱ κατὰ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον ἀπαλλασσόμενοι, ὁ μόνος υἱὸς ἢ ὁ πρεσβύτερος υἱὸς χήρας κτλ. κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1872 ἀπηλλάσσοντο ἄνευ ὑπηρεσίας, ἀλλ’ ὁ τελευταῖος νόμος τοῦ 1889 ἀπαλλάσσει αὐτοὺς μόνον μετὰ ὑπηρεσίαν ἑνὸς ἔτους. Διατί; Διότι καλοῦνται καὶ οἱ ἄνδρες οὗτοι νὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς τὸν στρατὸν ἐν ἀνάγκῃ τῆς πατρίδος, ἀλλὰ πρὸς τοῦτο ἀναγκαῖον εἶναι νὰ λάβωσι προηγουμένην ἄσκησιν, ἄλλως ἡ παρουσία αὐτῶν εἰς τὸν στρατὸν εἰς οὐδὲν ὠφελεῖ, ἀλλὰ μᾶλλον βλάβην δύναται νὰ προκαλέσῃ. Δὲν δύναται, κύριοι Βουλευταί, νὰ γεννηθῇ ἡ ἐλαχίστη ἀμφιβολία, ὅτι διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου καταργεῖται παρ’ ἡμῖν ὁ θεσμὸς τῆς γενικῆς στρατολογίας, καὶ ὁμολογῶ, ὅτι λυποῦμαι διὰ τοῦτο· διότι ἡ γενικὴ στρατολογία δὲν συντελεῖ μόνον εἰς τὴν δέουσαν παρασκευὴν τοῦ Κράτους, ἀλλὰ συντελεῖ καὶ εἰς τὴν διανοητικὴν καὶ πολιτικὴν μόρφωσιν τοῦ ἔθνους, διότι ἀναπτύσσει καὶ ἐνισχύει ἐν ταῖς ψυχαῖς τῶν νέων τὰ γενναῖα αἰσθήματα τῆς τιμῆς, τοῦ καθήκοντος, τῆς ἀγάπης πρὸς τὴν πατρίδα. Ἀλλὰ προβάλλεται ἡμῖν ὁ κίνδυνος ἐπικειμένης οἰκονομικῆς καταστροφῆς, καὶ ἐνώπιον τοιούτου κινδύνου, θίγοντος ἐπίσης καὶ τὴν τιμὴν καὶ τὸ μέλλον τῆς πατρίδος, τί ἄλλο δυνάμεθα ἡμεῖς, εἰμὴ νὰ ὑποκύψωμεν; Ἂς εὐχηθῶμεν μόνον νὰ συντελέσωσιν ἀληθῶς εἰς πρόληψιν τῆς καταστροφῆς ἐκείνης τὰ μέτρα, ὧν πρὸς τοῦτο ζητεῖται παρ’ ἡμῶν ἡ ἐπιψήφισις.

§98ΡΙΚΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν παραδεχθῶμεν ὡς ἀληθῆ τὴν γνώμην, ὅτι τὸ προκείμενον νομοσχέδιον ἀπολήγει εἰς τὴν κατάργησιν τῆς γενικῆς στρατολογίας, δύναμαι νὰ ὑπερηφανεύωμαι, ὅτι ἐπανερχόμεθα εἰς τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ὑπεστήριξα κατὰ τὸ 1878. Καὶ δὲν συμφωνῶ παντάπασι μὲ τὸν προλαλήσαντα, ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα, εἰς τόπον μικρὸν καὶ εἰς τὸν ὁποῖον δὲν δύνανται νὰ ἐφαρμοσθῶσιν οἱ κανόνες τῶν μεγάλων ἐθνῶν, πρέπει νὰ ἤμεθα τυφλοὶ ὀπαδοὶ τῶν συστημάτων, τὰ ὁποῖα εἰς τὰ μεγάλα ἐκεῖνα ἔθνη ἐφαρμόζονται. Ἤμην καὶ τότε ἐναντίος τῆς γενικῆς στρατολογίας, καὶ ἐξέφρασα διὰ μακρῶν τοὺς λόγους, κατὰ δὲ τὴν πρώτην συζήτησιν ἀπεῤῥίφθη τὸ νομοσχέδιον, καὶ ἀφοῦ βραδύτερον ἐγένοντο οὐσιώδεις τροπολογίαι, κατωρθώθη νὰ ψηφισθῇ μὲ μικρὰν πλειονοψηφίαν, διότι ἡ Βουλὴ ἐκείνη ἀνεγνώριζεν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς, ὡς μικρὸν Κράτος, ἔχον ἀνάγκην μεγάλων οἰκονομιῶν, ἵνα συμπληρώσῃ τὰ καθ’ ἑαυτὸ, δὲν δύναται νὰ συμμορφωθῇ μὲ τοὺς κανόνας τῶν μεγάλων ἐθνῶν. Καὶ ἀπόδειξις, ὅτι ἡ γενικὴ στρατολογία δὲν εἶναι κατάλληλος διὰ τὴν Ἑλλάδα, εἶναι, ὅτι ἐπὶ 14 ἔτη 14 νόμους ἐψηφίσαμεν περὶ στρατολογίας, ὅπερ ἀποδεικνύει, ὅτι τὸ ἔνδυμα δὲν εἶναι κατάλληλον διὰ τὸ σῶμα, καὶ κατ’ ἔτος τὸ διορθώνομεν καὶ πάντοτε ἀδιόρθωτον εὑρίσκεται. Ἡ κυρία αἰτία λοιπὸν εἶναι, ὅτι ἀπ’ ἀρχῆς, κατ’ ἐμὲ, δὲν ἦτο ὁ τόπος προητοιμασμένος διὰ τοιοῦτον νομοθέτημα. Ὅσον λοιπὸν μεγαλειτέρας ἀπαλλαγὰς κάμνομεν, ὅσον περιορίζομεν τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας, τόσον, νομίζω, εὐεργετοῦμεν καὶ τὸν τόπον καὶ ἀνταποκρινόμεθα εἰς τὰς πραγματικὰς ἀνάγκας αὐτοῦ.

§99ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὀφείλω νὰ ἀπαντήσω πρὸς ὅσα ὁ κ. ἐκ Μαντινείας Βουλευτὴς ἀνέφερεν. Ἀληθῶς μοὶ φαίνεται παράδοξον, πῶς ἐπιμένει καὶ πάλιν ἰσχυριζόμενος, ὅτι τὸ νομοσχέδιον καταργεῖ τὸν νόμον περὶ καθολικῆς στρατολογίας, ὅτι δὲν εἶναι καθολικὴ στρατολογία ἡ προτεινομένη διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ὑποστηρίζει, ὅτι ἐν Γαλλίᾳ πάντες οἱ στρατεύσιμοι καλοῦνται πρὸς ἄσκησιν, καὶ οἱ μὲν ἀπαλλασσόμενοι καὶ ἐξαιρούμενοι ἐπὶ ἓν ἔτος, οἱ δὲ λοιποὶ ἐπὶ ὡρισμένην θητείαν. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές. Δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ ὁ σωματικῶς ἀνίκανος, ὁ ὑπὸ τοῦ νόμου ἐξαιρούμενος καὶ ὁ διὰ βοηθητικὰς ὑπηρεσίας κρινόμενος ἱκανὸς, ἢ ὁ ἀπαλλασσόμενος διὰ λόγους οἰκογενειακοὺς, νὰ προσέλθῃ καὶ νὰ ὑπηρετήσῃ ἐπὶ ἓν ἔτος. Τί ὅμως γίνεται; Ὑπηρετοῦσιν ἐπὶ ὡρισμένῃ θητείᾳ οἱ τῆς ἐτησίας ἀπογραφῆς κληρωτοὶ, διαιρούμενοι εἰς δύο: εἰς τριετεῖς, ὑπηρετοῦντας ὁλόκληρον τὴν θητείαν των, καὶ εἰς διαθεσίμους, ὑπηρετοῦντας ὁλόκληρον ἔτος ἀληθῶς. Τοῦτο λοιπὸν εἶναι τὸ ἔτος, τὸ ὁποῖον ὁ κ. ἐκ Μαντινείας Βουλευτὴς ὑποστηρίζει, ὅτι ἀνήκει εἰς τοὺς ἀπαλλασσομένους. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Ἡμεῖς σήμερον πρόκειται νὰ ἀποδείξωμεν, ὅτι ὁ νόμος ὁ τροποποιούμενος καθιεροῖ τὴν καθολικὴν στρατολογίαν. Ναὶ ἢ οὔ; Βεβαίως τὴν καθιεροῖ· διότι τοιαύτη ὑπῆρχε καὶ πρότερον παρ’ ἡμῖν. Τί μόνον μεταβάλλει; Εὐρύνει τὰς ἀπαλλαγὰς, αἱ ὁποῖαι θὰ μᾶς δώσωσιν ἀριθμὸν περὶ τὰς 2,000 ἀνδρῶν ἀπαλλασσομένων. Ἀντὶ λοιπὸν τῶν 5,700 ἢ τῶν 6,000 ἀπαλλασσομένων, θὰ ἔχωμεν 8,000. Ὅσον περὶ τῶν διαθεσίμων, τοὺς ὁποίους ὑποβάλλομεν μέχρι τοῦδε εἰς ὑποχρέωσιν τρίμηνον, τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ κατάργησιν τοῦ στρατολογικοῦ νόμου τῆς καθολικῆς στρατολογίας, ἂν ἀφήσωμεν αὐτοὺς ἐλευθέρους. Αὐτὸ ἀποτελεῖ ἰδίαν ἐκπαίδευσιν. Ὁ κ. Βουλευτὴς ὑποστηρίζει, ὅτι ἡμεῖς δὲν γινώσκομεν, τί ποιοῦμεν, διότι ἄλλοτε μὲν παραδεχόμεθα τὴν ἑξάμηνον ὑπηρεσίαν, ἄλλοτε τὴν ἐνιαύσιον, ἄλλοτε τὴν τρίμηνον, καὶ σήμερον οὐδεμίαν. Τοῦτο ἀληθῶς παρουσιάζει ποικιλίαν τινά· ἀλλὰ μὴ νομίζετε, ὅτι εἶναι πρωτοφανὲς αὐτὸ εἰς ἡμᾶς. Αὐτὸ συμβαίνει εἰς ὅλα τὰ Κράτη. Ἀναντιῤῥήτως ἡ καθολικὴ στρατολογία θὰ ἦτο τελεία, ἂν πάντες οἱ νέοι, οἱ ἀνήκοντες εἰς μίαν ἀπογραφὴν, προσήρχοντο, ἵνα ὑπηρετήσωσιν ὁλόκληρον θητείαν. Ἀλλὰ φαντασθῆτε, ὁποία κατάστασις θὰ ἦτο αὕτη εἰς τὰ ἔθνη, πρῶτον ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς δαπάνης καὶ δεύτερον ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς στερήσεως ἐκ τῆς ἐργασίας ὅλων τῶν νέων τῆς στρατευσίμου ἡλικίας, ἔτι δὲ καὶ τῆς στερήσεως τῶν οἰκογενειῶν, πρὸς τὰς ὁποίας οἱ νέοι οὗτοι ἔχουσιν ὑποχρεώσεις, ἵνα περιθάλψωσι τὰ ἀσθενῆ μέλη τῆς οἰκογενείας, τὴν χήραν καὶ τὰ ἀνήλικα τέκνα. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει λοιπὸν δὲν δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι ἡ καθολικὴ στρατολογία εἶναι ἐκείνη, καθ’ ἣν πάντες οἱ νέοι τῆς ἀπογραφῆς προσέρχονται πρὸς ἄσκησιν, διότι τοῦτο εἶναι ἀκατόρθωτον. Λέγει ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μαντινείας: «Τί ἔχομεν διάφορον ἀπὸ τὸ προηγούμενον σύστημα τῆς ἀντικαταστάσεως; Ὅτι μόνον δὲν ὑπάρχει ἀντικατάστασις». Ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τῷ εἴπω, ὅτι πλανᾶται· διότι ἔχομεν πάντας τοὺς ἱκανοὺς πρὸς στράτευσιν, τοὺς ὁριζομένους διὰ τοῦ νόμου τῆς ἐτησίας δυνάμεως, τοὺς διαθεσίμους καὶ τοὺς ἀπαλλασσομένους, οἵτινες τάσσονται εἰς τὴν ἐφεδρείαν, καὶ οἵτινες ὀφείλουν νὰ προσέλθωσι, καλούμενοι, εἴτε ἐν ἐπιστρατεύσει, εἴτε πρὸς ἄσκησιν, καὶ οὕτω δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν στρατὸν ἀποτελούμενον ἐξ ἑκατὸν χιλιάδων καὶ πέραν, ὅσους δὲν ἠδυνάμεθα νὰ ἔχωμεν διὰ τοῦ νόμου τοῦ πρὸ τοῦ 1880. Ὥστε τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον σήμερον λειτουργεῖ, καὶ λειτουργεῖ ἀπὸ τοῦ 1880, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν καθολικὴν στρατολογίαν, εἶναι πληρέστατον· τροποποιήσεις μόνον ἐπηνέχθησαν καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ἰδιαιτέραν ὑπηρεσίαν. Ταῦτα, νομίζω, εἶναι ἀρκετὰ, διὰ νὰ πείσωσι πάντα, ὅτι ἡ καθολικὴ στρατολογία εἶναι πληρεστάτη, ὡς λειτουργεῖ εἰς πάντα τὰ Κράτη. Ἐν Γερμανίᾳ οἱ διαθέσιμοι δὲν προσέρχονται πρὸς ἄσκησιν δι’ ὡρισμένον χρόνον, ἀλλὰ καλοῦνται καθ’ ὃν χρόνον διατελοῦσιν εἴτε ὡς διαθέσιμοι, εἴτε ὡς ἔφεδροι, κατὰ σειρὰν ἡλικίας, πρὸς ἄσκησιν. Τοῦτο θὰ συμβῇ καὶ παρ’ ἡμῖν.

§100ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἡ γνώμη τοῦ ἀξιοτίμου προαγορεύσαντος Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἦτο ὀρθὴ, βεβαίως τίποτε εὐχερέστερον ἢ νὰ θεωρηθῇ εἰσηγμένη εἰς ἅπαντα τὰ Κράτη ἡ γενικὴ στρατολογία, καίπερ μικροῦ ἀριθμοῦ κληρωτῶν καλουμένου κατ’ ἔτος, διότι πανταχοῦ δύναται νὰ κληθῇ ὁλόκληρον τὸ ἔθνος, ἐν περιπτώσει κινδύνου. Ἀλλ’ ἡ ἔννοια τῆς γενικῆς στρατολογίας εἶναι νὰ ἐκγυμνασθῇ ὁλόκληρον τὸ ἔθνος ἐν καιρῷ εἰρήνης, ἵνα κατασταθῇ ἱκανὸν νὰ ὑπερασπισθῇ τὴν πατρίδα ἐν ἐνδεχομένῃ ἀνάγκῃ. Ὅταν τοιαύτην πρόνοιαν δὲν λαμβάνητε, εἶναι ἄτοπον νὰ λέγητε, ὅτι ὑπάρχει γενικὴ στρατολογία. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἐν Γαλλίᾳ ἰσχύοντα, ἐπειδὴ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἔθεσεν εἰς ἀμφιβολίαν τὰ παρ’ ἐμοῦ λεχθέντα, ὅτι καὶ οἱ ἀπαλλασσόμενοι ὑποβάλλονται εἰς ἐνιαύσιον ὑπηρεσίαν, ἀναγινώσκω τὸ κείμενον τοῦ νόμου καὶ τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν, διὰ νὰ πεισθῆτε, ὅτι μόνον οἱ ἀνίκανοι δὲν ὑπηρετοῦσιν ἐν Γαλλίᾳ. Ἰδοὺ τὸ ἄρθρον, (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον 21. Ἐν καιρῷ εἰρήνης, μετὰ ἐνιαύσιον ὑπὸ τὰς σημαίας παρουσίαν, παραπέμπονται ἐπ’ ἀδείᾳ εἰς τὰς ἑστίας των, ἐπὶ τῇ αἰτήσει των: 1) ὁ πρωτότοκος τῶν ὀρφανῶν πατρὸς καὶ μητρὸς κτλ. 2) ὁ μόνος υἱὸς, ἢ ὁ πρεσβύτερος τῶν υἱῶν κτλ. κτλ». Ἕπονται ὅλαι αὐταὶ αἱ κατηγορίαι τῶν ἀπαλλασσομένων, ἃς εὐρύνει τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Τί δὲ λέγει ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς; (ἀναγινώσκει): «Ὅταν πρόκηται περὶ στρατιωτικῶν θεσμῶν δὲν δύναται καὶ δὲν ὀφείλει νὰ ἔχῃ τις ὑπ’ ὄψιν ἢ τὸν πόλεμον, τὴν δρᾶσιν τοῦ στρατοῦ ἐν ἐκστρατείᾳ. Αὐτὴ εἶναι ἡ κεντρικὴ ἰδέα (pensée mère), ἥτις προήδρευσε διαρκῶς εἰς τὴν ἐργασίαν τῶν ἐπιτροπῶν. Ἐξ αὐτῆς τῆς ἰδέας ἀποῤῥέει, ὡς πρώτη ἀρχή, ὅτι ἐκεῖνος μόνον δύναται νὰ ὑπερασπισθῇ ἐπιτυχῶς τὴν χώραν ἐν καιρῷ πολέμου, ὅστις ἔλαβε τὴν στρατιωτικὴν ἐκπαίδευσιν ἐν καιρῷ εἰρήνης. Ἡ ἀρχὴ αὕτη προστατεύεται ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου, ὅπερ ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ παρουσιάσωμεν ὑμῖν. Κατ’ αὐτό, τὸ σύνολον τῶν νέων θὰ λάβῃ τὴν στρατιωτικὴν ἐκπαίδευσιν ἀπὸ τῆς στιγμῆς αὐτῆς καθ’ ἣν ἀρχίζει ἡ ὑποχρέωσις τῆς ὑπηρεσίας. Οὕτω δὲ ἅπαντες θέλουσι δυνηθῆ, ἅμα τῇ ἐκρήξει τῶν ἐχθροπραξιῶν, νὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν ὑπεράσπισιν τῆς τιμῆς καὶ τῆς ἀνεξαρτησίας τῆς πατρίδος» Οὕτως, ἐπαναλαμβάνω, ἐννοοῦν καὶ ἐφαρμόζουν τὴν γενικὴν στρατολογίαν ἐκεῖ, ἔνθα ζητοῦτι πράγματι δι’ αὐτῆς νὰ σχηματίσωσι στρατὸν, ἱκανὸν πρὸς ὑπεράσπισιν τῆς πατρίδος. Ἐὰν θέλῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς, δύναται νὰ λάβῃ γνῶσιν τῶν διατάξεων αὐτῶν.

§101ΡΑΛΛΗΣ. Μίαν πληροφορίαν παρακαλῶ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1. Κατὰ τὸ ἐδάφιον γʹ, ἡ διαθεσιμότης διατηρεῖται, διότι βλέπω, ὅτι ἀποστέλλονται καὶ εἰς διαθεσιμότητα. Ἡ μόνη διαφορὰ μεταξὺ τῶν διαθεσίμων τῶν δυνάμει τοῦ νομοσχεδίου καὶ τῶν διαθεσίμων τῶν δυνάμει τοῦ ἐν ἰσχύϊ νόμου εἶναι, ὅτι δὲν καλοῦνται εἰς ὑπηρεσίαν. Ἀλλ’ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, ὅτι ἤθελον κληθῆ, τί θὰ γείνῃ ὡς πρὸς τὸ ἀντισήκωμα; Νομίζω, ὅτι περὶ τούτου δὲν προβλέπει τὸ νομοσχέδιον.

§102ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἀποδίδεται κατ’ ἀναλογίαν. Ἀναφέρεται κατωτέρω.

§103ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀγόρευσις τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν μοὶ δίδει τὴν ὑπόνοιαν, ὅτι ἐξακολουθεῖ ὑφισταμένη ἡ πλάνη, ἥτις ἀπὸ τοῦ 1880 ἐξακολουθεῖ ἐν τῷ στρατιωτικῷ ὀργανισμῷ τῆς χώρας, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν στρατὸν καλῶς ὠργανισμένον, ἐὰν ἔχωμεν ἐν ἰσχύϊ στρατιωτικὴν νομοθεσίαν τελείαν, τὴν ὁποίαν ὅμως δὲν ἐφαρμόζομεν. Βεβαίως δὲν ἔχομεν ἐν ἰσχύϊ γενικὴν στρατολογίαν, ὅταν ἐκγυμνάζωμεν μόλις τὸ τρίτον ἑκάστης ἡλικίας. Καὶ ἀλλαχοῦ ὑπάρχουν βεβαίως ἐξαιρέσεις, ἀλλ’ ἐξαιρέσεις μὴ ἐκτεινόμεναι μήτε εἰς τὸ δέκατον τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν εἰς στράτευσιν ὑποχρέων. Δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ ἐφαρμόσωμεν ὀργανισμὸν, ἀπαιτοῦντα δαπάνην ὑπερδιπλασίαν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ὁ τόπος δύναται νὰ χορηγήσῃ κατὰ τρόπον δυνάμενον νὰ φέρῃ καλὰ ἀποτελέσματα. Εἶναι τοῦ κοινοῦ νοὸς, ὅτι εἶναι καλλίτερον νὰ ἔχωμεν κανονισμὸν ἀτελῆ, ἀλλὰ ἐφαρμοζόμενον, παρὰ νόμον τὸν ἐντελέστερον, ἀλλὰ μὴ ἐφαρμοζόμενον. Νομίζω ὅτι, ἀφοῦ τόσον μακρὰν ἐλάβομεν πεῖραν τοῦ μὴ ἀποτελεσματικοῦ τοῦ ὀργανισμοῦ μας, θὰ ἦτο καλλίτερον νὰ ἀφήσωμεν τὴν ἐν τοῖς κανονισμοῖς ἡμῶν πολυτέλειαν τοῦ ἰσχύοντος ὀργανισμοῦ, καὶ νὰ ὁδηγηθῶμεν μόνον ἐκ τῶν μέσων τῶν χρηματικῶν, τὰ ὁποῖα δυνάμεθα νὰ διαθέσωμεν, ὅπως ἐκγυμνάσωμεν πράγματι τὸ πλεῖστον μέρος τοῦ λαοῦ. Δὲν θὰ ἤμεθα ἡμεῖς οἱ πρῶτοι, ἐὰν θελήσωμεν νὰ παραδεχθῶμεν τὸ σύστημα τῆς ἐπιτοπίου ἐκγυμνάσεως, ἥτις, συνδυαζομένη μετ’ ἄλλων μέτρων, δύναται νὰ δώσῃ τὸν ἀναγκαῖον ἀριθμὸν πρὸς σχηματισμὸν ἐφεδρείας ἐν ἀνάγκῃ πολέμου. Διὰ τοιούτου συστήματος θὰ ἠδυνάμεθα ἴσως, μὲ δαπάνην μόνον 15 ἑκατομμυρίων, νὰ ἐπιτύχωμεν γενικωτέραν ἐκγύμνασιν τῶν δυναμένων νὰ ἐκγυμνασθῶσι, καὶ μεγαλειτέραν τὴν συγκέντρωσιν, καὶ νὰ δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν πράγματι ἐφεδρείαν, διότι ἡ σημερινὴ ἐφεδρεία, ἥτις θὰ περιλαμβάνῃ τὰ ⅔ ἐξ ἀγυμνάστων ἐντελῶς ἀνδρῶν, θέλει εἶσθαι ἐφεδρεία ὁδηγοῦσα εἰς καταστροφὴν, οὐδέποτε δὲ εἰς ἐπιτυχίαν. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ σκεφθῶμεν περὶ διοργανισμοῦ, οἰκονομικοῦ μὲν, ἀλλὰ πλήρους καὶ δυναμένου νὰ ἐφαρμοσθῇ.

§104ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Βεβαίως δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον, ἐὰν δὲν ἐπήρχετο σύγχυσις εἰς τὰς ἰδέας καὶ τὰς γνώμας. Ὁ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς ἐσύγχυσε τὰ πράγματα, ὁμιλήσας περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, ἐνῷ πρόκειται περὶ στρατολογίας. Ὁ στρατολογικὸς νόμος εἶναι τὸ φυτώριον, ἐξ οὗ λαμβάνομεν τοὺς ἄνδρας, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀποτελέσουν τὸ στράτευμα. Πῶς δὲ τὸ στράτευμα παρασκευάζεται, πῶς ἐκπαιδεύεται καὶ πῶς ὑπηρετεῖ, περὶ τούτου προνοεῖ ὁ περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ νόμος. Ἐνταῦθα δὲ ἔκαμε τὴν σύγχυσιν ὁ κ. Βουλευτής, διότι ἀληθῶς τὸ στράτευμα δὲν ἀποτελοῦσιν οἱ κληρωτοὶ, οὔτε οἱ στρατεύσιμοι καὶ οἱ ἁπλοῖ στρατιῶται, τὸ ἀποτελοῦσι τὰ στελέχη, τὰ ἀνώτερα καὶ τὰ κατώτερα, δηλ. οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ οἱ ὑπαξιωματικοὶ, καὶ ἐπ’ αὐτῶν πρέπει νὰ δοθῇ ἡ μείζων προσοχὴ πρὸς ἐκπαίδευσιν καὶ μόρφωσιν. Εὐκταῖον θὰ ἦτο, ὅλοι οἱ στρατιῶται νὰ ἐγυμνάζοντο, ὡς εἶπον καὶ πρίν, οὐχὶ ἐπὶ ἓν ἔτος, ἀλλ’ ἐπὶ δύο, τρία, καὶ πλειότερον. Ἐπὶ 20 ἔτη ἄλλοτε ἐγυμνάζοντο εἰς τὴν Ρωσσίαν, ἐπὶ ἑπταετίαν εἰς τὴν Γαλλίαν, τοῦτο ὅμως σήμερον, διὰ τῆς καθολικῆς στρατολογίας, εἶναι ἀνέφικτον, εἶναι ἐπαχθὲς διὰ τὰ Κράτη· διότι, ἐὰν εἴχομεν 20,000 ἄνδρας τῆς ἐτησίας ἀπογραφῆς, ἐπὶ τριετίαν θὰ εἴχομεν 60,000. Διὰ τοῦ καταρτισμοῦ τῶν στελεχῶν, ἐνῷ προνοεῖ ὁ νόμος περὶ τῆς ἐκπαιδεύσεως τῆς ἀπογραφῆς ὁλοκλήρου, κανονίζει τὴν δύναμιν τοῦ στρατοῦ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πόρων τῆς χώρας. Τὸ ὑπόλοιπον ὀφείλομεν νὰ τὸ τάξωμεν εἰς τοιαύτας κατηγορίας, ὥστε νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐκπαιδεύσωμεν πάντας τοὺς νέους τῆς ἐτησίας ἀπογραφῆς. Λοιπὸν ἡ καθολικὴ στρατολογία δὲν καταργεῖται, ἀλλ’ ὑπάρχει ἐν πληρεστάτῃ ἀκμῇ. Ὡς πρὸς δὲ τὰ λεχθέντα περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, δὲν πρόκειται σήμερον συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ· ὑμεῖς περιεπλέξατε τὰ ζητήματα, καὶ συνεπεράνατε ἄτοπα.

§105ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔδωκε πολὺ μικρὰν σημασίαν εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλε, νομίσας ὅτι ἐγὼ, ὁμιλήσας ἐν γένει περὶ τοῦ στρατοῦ μας, ἔπραξά τι ἄτοπον. Πρόκειται περὶ τοῦ στρατοῦ μας, καὶ ὁ στρατολογικὸς νόμος ἀποτελεῖ ἀναντιῤῥήτως τὴν πρώτην βάσιν τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ. Ὅταν δὲ νομοσχέδιον, εἰς τὸ ὁποῖον ἐγὼ δίδω πολλὴν σημασίαν, (ἀπορῶ πῶς ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν δίδει) ἔρχηται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, νομίζω, ὅτι δὲν ἀποτελεῖ σύγχυσιν ὁ ὁμιλῶν περὶ τοῦ στρατοῦ ἐν γένει. Ἀλλὰ μετ’ ἀπορίας ἤκουσα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, πραγματικοῦ στρατιώτου, νὰ πιστεύῃ, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν ἐφεδρείαν, τῆς ὁποίας τὰ ⅔ θὰ σύγκηνται ἐξ ἀνδρῶν ὅλως ἀγυμνάστων. Ἐὰν τὰ οἰκονομικὰ ἡμῶν ἐπέτρεπον τὴν πλήρη ἐφαρμογὴν τοῦ ἰσχύοντος ὀργανισμοῦ, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν θὰ εἶχε δίκαιον, ἀλλὰ τὰ οἰκονομικὰ ἡμῶν δὲν τὸ ἐπιτρέπουν· καὶ ἀπόδειξις εἶναι, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν μᾶς λέγει, ὅτι πρέπει σήμερον ν’ ἀφήσωμεν ἐκτὸς τοῦ στρατοῦ ἑτέρας 4 ἢ 5 χιλιάδας κληρωτῶν, εἴτε διὰ τῶν ἀπαλλαγῶν, εἴτε διὰ τῆς καταργήσεως τῆς καταστάσεως τῆς διαθεσιμότητος. Διὰ τοῦ σήμερον ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου περὶ στρατολογίας καὶ διὰ τοῦ ἰσχύοντος στρατιωτικοῦ ὀργανισμοῦ δὲν θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ σχηματίσωμεν στρατὸν τέλειον, διότι ἐπὶ πολλὰ ἔτη δὲν θὰ ἦναι δυνατὸν τὸ Κράτος νὰ διαθέσῃ τὰ 25 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται. Τελειότερος ὀργανισμὸς εἶναι ὁ ἐπὶ τὸ τελειότερον ἐκγυμνάζων, ὄχι βεβαίως διὰ θητείας πεντηκονταετοῦς, ἀλλὰ διὰ θητείας δυναμένης νὰ ἐκγυμνάζῃ πάντα νέον, εἰς τρόπον ὥστε νὰ δυνηθῇ νὰ συμπράξῃ ἐν ἐφεδρείᾳ καὶ ἐν πολέμῳ. Ἀφοῦ ὅμως δὲν ἔχομεν μέσα ἱκανὰ, διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι ἔχομεν καθῆκον νὰ σκεφθῶμεν περὶ ἄλλου τρόπου ἐκγυμνάσεως τοῦ ἔθνους καὶ περὶ μεταῤῥυθμίσεως τελειοτέρας τῶν δύο νόμων. Οὕτω θὰ ἀποφύγωμεν τὸ ἄτοπον νὰ ἔχωμεν πολυτελέστατον νόμον ἐν ἰσχύϊ, ἀλλὰ μὴ ἐφαρμοζόμενον. Τοῦτο εἶπον, καὶ εἰς τοῦτο ἐφιστῶ καὶ τὴν προσοχὴν αὐτοῦ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, οὗτινος γνωρίζω καὶ τὴν ἱκανότητα καὶ τὸν ζῆλον, τὸν ὁποῖον ἔχει, καὶ τὴν ἐπιθυμίαν, ὅπως συντελέσῃ εἰς τὴν πραγματικὴν καὶ θετικὴν μόρφωσιν τοῦ στρατοῦ.

§106ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Στρατὸς δὲν εἶναι οἱ ἄνδρες, εἶναι τὰ στελέχη. Τὰ στελέχη λοιπὸν, ἐκπαιδευόμενα, ἀποτελοῦσι τὸ στράτευμα, οἱ δὲ ἄνδρες εἶναι τὸ συμπλήρωμα τοῦ στρατεύματος.

§107ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐὰν ἦναι ἀκριβὲς, ὅτι οἱ στρατιῶται δὲν εἶναι δύναμις, διατὶ τοὺς καλοῦμεν;

§108ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀντιθέτως πρὸς τὰ λεχθέντα, κατηγορῶ τοῦ σχεδίου τῆς Κυβερνήσεως· διότι, ἀντὶ νὰ βελτιωθῇ διὰ τῶν μεταῤῥυθμίσεων, ἃς ἐπάγεται, ἡ ποιότης τοῦ στρατοῦ, τοὐναντίον χειροτερεύει. Τίς ἡ κεντρικὴ, ἡ κυριεύουσα ἰδέα, ἥτις κρατεῖ εἰς πάντα τὰ Κράτη, τὰ ἔχοντα τὴν γενικὴν στρατολογίαν; Ἡ ἐκγύμνασις καὶ ἡ στρατιωτικὴ μόρφωσις πάντων τῶν δυναμένων νὰ φέρωσιν ὅπλα. Ἀναμφισβητήτως τὸ σύστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον μετὰ ἑξάμηνον ὑπηρεσίαν ἐπανήρχοντο εἰς τὰς ἑστίας των οἱ διαθέσιμοι, εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπλησίαζε περισσότερον πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον, ὃν ἐπιδιώκουσι τὰ Κράτη διὰ τῆς γενικῆς στρατολογίας. Τὸ σύστημα δὲ τὸ ἐν ἰσχύϊ, καθ’ ὃ οἱ διαθέσιμοι διαμένουσιν ἐπὶ τρεῖς μῆνας εἰς τὰς τάξεις, εἶναι σχετικῶς ἀτελέστερον. Τὸ δὲ σύστημα, ὅπερ εἰσάγει τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, εἶναι ἀκόμη ἀτελέστερον. Ἀναμφισβητήτως, ἐνῷ κατ’ ἀριθμὸν ἐλαττοῦται ὁ στρατὸς ἡμῶν, ἐλαττοῦται καὶ κατὰ ποιὸν, διότι στρατὸς μόνιμος, περὶ τὸν ὁποῖον πρόκειται νὰ συνέλθῃ ἐφεδρεία ἐντελῶς ἀγύμναστος, μὴ κεκτημένη κἄν τὴν ἐκγύμνασιν, ἣν θὰ εἶχεν ὁ τρίμηνον ὑπηρετήσας, δὲν δύναται νὰ ἐκτελέσῃ τὸν προορισμόν του, δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς στρατὸς μάχιμος. Καὶ μετέρχονται ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν τὸ ἔργον τοῦ ὡρολογοποιοῦ ἐκείνου, εἰς τὸν ὁποῖον παραδίδετε τὸ ὡρολόγιόν σας, καὶ ὅστις σᾶς τὸ ἀποδίδει κάλλιστα κατ’ αὐτὸν λειτουργοῦν, ἀφοῦ ἀφῄρεσε δύο ἢ τρεῖς τροχούς. Τοῦτο πράττει ἡ Κυβέρνησις σήμερον, καὶ φρονεῖ ὅτι διατηρεῖ τὴν γενικὴν στρατολογίαν, φρονεῖ ὅτι διὰ τοῦ σχεδίου της δύναται νὰ φθάσῃ εἰς τοὺς σκοποὺς, τοὺς ὁποίους ἐπιδιώκει πᾶν Κράτος δι’ αὐτῆς, φρονεῖ ὅτι θὰ ἔχῃ ἐφεδρείαν, καὶ φρονεῖ ὅτι θὰ ἔχῃ καὶ μόνιμον στρατόν. Οὐδὲν τούτων θὰ ἔχωμεν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν πρὸ ὀλίγου ἐξήνεγκε μίαν ἀλήθειαν, ὅτι τὴν βάσιν τῶν μονίμων στρατῶν ἀποτελοῦσι τὰ στελέχη. Ἀλλὰ τὸν ἐρωτῶ, πῶς θὰ μορφωθοῦν τὰ στελέχη ἄνευ ὁπλιτῶν, καὶ πῶς θὰ συντηρήσῃ τὰ στελέχη, ὅταν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐκ συνεννοήσεως μετὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ διανείμωσι τοὺς βαθμοφόρους εἰς τοὺς διαφόρους δήμους, διὰ νὰ ἐκτελέσωσι καθήκοντα ἀστυνομικὰ, κατὰ τὸ ἕτερον ὑποβληθὲν νομοσχέδιον περὶ ἀστυνομίας; Βεβαίως ἡ ποιότης τοῦ στρατοῦ ἀναγκαίως θὰ καταστῇ χειροτέρα, διότι οἱ ἀποσπώμενοι διὰ τὴν ἀστυνομικὴν ὑπηρεσίαν θὰ καταστῶσιν ἀληθεῖς βασιβουζοῦκοι καὶ ἐντελῶς ἄχρηστοι διὰ τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν. Διαγράψατέ τους ἀπὸ τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, ὡς διεγράψατε ἄλλοτε τοὺς μηχανικοὺς, τοὺς ἐκτελοῦντας πολιτικὴν ὑπηρεσίαν, διότι, συντηροῦντες αὐτοὺς εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, χορηγοῦντες αὐτοῖς τὰ δικαιώματα, ἅτινα κέκτηται ὁ ἀξιωματικὸς ὁ ἐν ἐνεργείᾳ, ὁ ὑπηρετῶν ἐν ταῖς τάξεσι τοῦ στρατοῦ, βεβαίως καταστρέφετε τὸν στρατόν· τὸν καταστρέφετε διττῶς, τὸν καταστρέφετε ἐκτροχιάζοντες τὰ ἄτομα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀποσπασθοῦν, τὸν καταστρέφετε παραλύοντες τὴν πειθαρχίαν δι’ ἔλλειψιν δικαιοσύνης, ἥτις πρέπει νὰ προεδρεύῃ εἰς τὰς περὶ στρατοῦ καὶ εἰς πᾶσαν εἰς αὐτὸν ἀφορῶσαν πρᾶξιν κυβερνητικήν· διότι ἀναμφισβητήτως τὰ ὄργανα τὰ ἀστυνομικὰ, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ κέκτηνται πλέον τὴν μόρφωσιν τῶν λοιπῶν βαθμοφόρων, διατηροῦντα τὸ δικαίωμα τῆς προαγωγῆς καὶ τὴν ἀρχαιότητα, θέλουν προτιμᾶσθαι κατὰ τὴν προαγωγὴν ἀπὸ τοὺς ἀξιωματικοὺς, οἱ ὁποῖοι θὰ διατελῶσιν ἐν τῷ στρατῷ. Καὶ ταῦτα ὡς πρὸς τὰ στελέχη. Ὡς πρὸς δὲ τὴν στρατολογίαν, ἐφ’ ἧς στηρίζομεν τὰς ἐλπίδας μας διὰ τὴν ἐφεδρείαν, βλέπομεν τὸ σχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἀκόμη ἀτελέστερον τῶν προηγουμένων. Εὐτυχῶς τῷ κατηγγέλθη προχθὲς μία παρατήρησίς μου, καὶ ἀπήλειψε μίαν διάταξιν, διὰ τῆς ὁποίας ὁλόκληρος ὁ στρατὸς ἤθελε διαῤῥεύσει· διότι δυνάμει τῆς διατάξεως ἐκείνης, ἀφοῦ ὁ πρωτότοκος πάσης οἰκογενείας ἀπηλλάσσετο, ἅμα ὡς οὗτος θ’ ἀποτέλει ἰδίαν οἰκογένειαν, ὁ λόγος τῆς ἀπαλλαγῆς θὰ μετέβαινεν εἰς τὸν δεύτερον, κατόπιν εἰς τὸν τρίτον, τὸν τέταρτον κτλ. Καὶ τοῦτο ἦτο καλὸν ὑπό τινα ἔποψιν, διότι θὰ εἴχομεν πάντας τοὺς ἀγρότας τοὐλάχιστον νυμφευμένους πρὶν εἰσέλθῃ ὁ κατόπιν υἱὸς εἰς τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας του. Ἀλλὰ, καίτοι ἐξέλιπε τὸ ἄτοπον τοῦτο, τὸ μέγα ἄτοπον, ὅπερ ὑπολείπεται, εἶναι ἡ ἔλλειψις πάσης ἐκγυμνάσεως τῶν διαθεσίμων, καὶ ἡ στοιχειώδης ἐκείνη ἐκγύμνασις, ἥτις ἀπεδίδετο εἰς τοὺς διαθεσίμους διὰ τῆς τριμήνου πραγματικῆς ὑπηρεσίας, σήμερον ἐκλείπει. Θὰ ἔχητε στρατὸν 12,000 ἀνδρῶν κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον ἐκγεγυμνασμένων, καὶ θὰ ἔχητε ἐφεδρείαν 40 ἕως 50 χιλιάδων ἀνδρῶν, τῆς ὁποίας τὴν ἐκγύμνασιν κατὰ τὰ 9/10 θὰ ἦσθε ἠναγκασμένοι ν’ ἀρχίσητε ἀπὸ τὸ ἕν–δύο. Διατάξατε ἐπιστράτευσιν, — διότι εἰς τὴν ἐπιστρατείαν ἀποβλέπει ἡ γενικὴ στρατολογία, — καὶ θέλετε ἴδει εἰς ποῖα ἀποτελέσματα θέλετε φθάσει. Ἡ κινητοποίησις τοῦ στρατοῦ σας εἰς οὐδὲν θέλει σᾶς χρησιμεύσει, διότι θὰ ὀφείλητε νὰ τῷ διδάξητε τὸ βάδισμα, καὶ μόνον μετὰ παρέλευσιν ὁλοκλήρου ἔτους, ὡσανεὶ αἱ περιστάσεις θὰ σᾶς ἀναμένωσι, μετὰ παρέλευσιν ἔτους θὰ ἔχητε στρατιώτας δυναμένους νὰ βαδίσωσι. Ταῦτα εἶναι τὰ ἀποτελέσματα, εἰς τὰ ὁποῖα ἀναγκαίως θέλετε φθάσει διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Ἴσως ὅμως τὸ ζήτημα δὲν εἶναι νομοθετικόν· τὸ ζήτημα εἶναι πολιτικόν, καὶ διὰ τοῦτο εἰς ἄλλην περίστασιν πρέπει διεξοδικώτερον νὰ τὸ πραγματευθῶμεν.

§109ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς συγχέει τὴν ἐφεδρείαν πρὸς τοὺς διαθεσίμους καὶ τοὺς ἀπηλλαγμένους. Ἡ ἐφεδρεία δὲν ἀποτελεῖται μόνον ἀπὸ τοὺς ἀπηλλαγμένους καὶ τοὺς διαθεσίμους· αὕτη ἀποτελεῖται 1ον) ἐκ τῶν ἐκπληρωσάντων τὴν στρατιωτικὴν αὐτῶν ὑποχρέωσιν ἐν τῷ στρατεύματι, 2ον) ἐκ τῶν ἀπαλλαγέντων τῆς ἐνεργοῦ ὑπηρεσίας, ἀνηκόντων δὲ εἰς τὰς δώδεκα τελευταίας ἀπογραφάς. Βεβαίως τὴν ἐφεδρείαν ἀποτελοῦσι καὶ οἱ ἀπαλλασσόμενοι καὶ οἱ διαθέσιμοι· ἀλλὰ βάσις τῆς ἐφεδρείας εἶναι οἱ ὑπηρετήσαντες, διότι οὗτοι εἶναι ὁ μεγαλείτερος ἀριθμὸς, ἐπειδὴ εἶναι 8,000 ἄνδρες περίπου κατ’ ἔτος, ἢ μέχρι τοῦδε 10,000, ἂν θέλητε, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦσι τὴν ἐφεδρείαν.......

§110ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ οἱ ἄλλοι θὰ ἦναι ἐπίσης 8,000.

§111ΤΣΑΜΑΔΟΣ. .. Αὕτη εἶναι ἡ ἐτησία δύναμις τοῦ στρατοῦ, ἥν ἡ Βουλὴ ἐψήφισε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Περίοδον. Οἱ ἄνδρες τῆς ἀπογραφῆς ταύτης θέλουσι καταταχθῆ τὴν 1 Ὀκτωβρίου. Βεβαίως δὲν θὰ ἦναι αὐτὴ ἡ πραγματικὴ δύναμις, διότι ἐκ τούτων 2,000 καὶ πλέον θὰ ἦναι ἀνυπότακτοι. Οὗτοι λοιπὸν ἀποτελοῦσι κυρίως τὴν ἐφεδρείαν...

§112ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Οὗτοι εἶναι πολυαριθμότεροι.

§113ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Δὲν εἶναι πολυαριθμότεροι· διότι ἔχομεν διαθεσίμους....

§114ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Ὑπουργὲ, — μὲ συγχωρεῖτε, — εἶναι περιττὸν νὰ ἔλθητε εἰς ὅλας αὐτὰς τὰς λεπτομερείας, ἂν μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω δύο λέξεις. Μετὰ τὴν πάροδον τῆς διετίας, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ διαθέσιμοι αὐτοὶ θὰ μείνωσι διαθέσιμοι, τί θὰ γείνῃ;

§115ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Τάσσονται εἰς τὴν ἐφεδρείαν.

§116ΡΑΛΛΗΣ. Ἰδοὺ λοιπὸν, ὅτι ἡ ἐφεδρεία ἀποτελεῖται ἀπὸ τοὺς διαθεσίμους.

§117ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἀλλὰ μήπως σᾶς εἶπον ἐγὼ τὸ ἀντίθετον; Σᾶς εἶπον, ὅτι τὴν ἐφεδρείαν ἀποτελοῦσι πρῶτον οἱ ὑπηρετήσαντες τὴν διετῆ ὑπηρεσίαν, δεύτερον οἱ διαθέσιμοι, καὶ τρίτον οἱ ἀπαλλασσόμενοι. Εἴπετε ὅτι ἡ ἐφεδρεία εἶναι ἀγύμναστος. Πλανᾶσθε· διότι τὸ ἥμισυ τῆς ἐφεδρείας ἀποτελοῦσιν οἱ γεγυμνασμένοι, τὸ ἕτερον δὲ ἥμισυ ἀποτελεῖται ἐκ διαθεσίμων καὶ ἀπαλλασσομένων, καὶ ὀλιγώτερον μάλιστα τοῦ ἡμίσεως, διότι εἶναι καὶ οἱ ἐξαιρούμενοι, οἱ ὁποῖοι δὲν προσέρχονται ποσῶς· ἀλλὰ τὸ ἥμισυ τοῦτο θ’ ἀποτελῆται ἐκ γεγυμνασμένων ἀνδρῶν, τὸ ἕτερον δὲ ἥμισυ θ’ ἀποτελῆται ἐκ τῶν ἀτελῶς γεγυμνασμένων, καθόσον οἱ διαθέσιμοι θὰ κληθῶσι, ὡς σᾶς εἶπον, πρὸς ἄσκησιν κατὰ τρόπον μὴ ἐπιβαρύνοντα τὸ δημόσιον ταμεῖον...

§118ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Πόσος εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν γεγυμνασμένων ἐφέδρων;

§119ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Τοῦτο εἶναι ζήτημα στατιστικῆς· οὐχ ἧττον κατὰ προσέγγισιν ἡ δύναμις τῶν ἐφέδρων τῶν δέκα ἡλικιῶν ἀνέρχεται εἰς 90–95 χιλιάδας, ὧν 60 χιλιάδες εἰσὶ γεγυμνασμένοι καὶ οἱ λοιποὶ ἀτελῶς ἢ οὐδόλως γεγυμνασμένοι.

§120ΡΑΛΛΗΣ. Ἀναμφισβητήτως τὴν ἐφεδρείαν ἀποτελοῦσι πάντες ἐκεῖνοι, οἵτινες ἐξέρχονται ἐκ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ, διανύσαντες τὴν ὑπηρεσίαν των· ἀλλὰ τὴν ἐφεδρείαν ἀποτελοῦσι καὶ πάντες οἱ διαθέσιμοι μετὰ τὴν πάροδον τοῦ χρόνου, καθ’ ὃν διατελοῦσιν εἰς διαθεσιμότητα, δηλαδὴ εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Ἐὰν θελήσῃ τις νὰ κρίνῃ ποῖον θὰ ἦναι ἐν περιπτώσει ἐπιστρατεύσεως τὸ ποιὸν τοῦ στρατοῦ σας, ὀφείλει ἀναγκαίως νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν ἀναλογίαν μεταξὺ τῶν ἀποτελούντων τὴν ἐφεδρείαν γεγυμνασμένων ὁπλιτῶν καὶ τῶν ἀποτελούντων τὴν ἐφεδρείαν ὁπλιτῶν, οἵτινες θὰ προσέλθωσι τὸ πρῶτον, ἵνα ἐκγυμνασθῶσι.

§121ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Θέλετε νὰ σᾶς δώσω μίαν πληροφορίαν πραγματικήν; Διαθεσίμους ἔχομεν ἐλαχίστους, διότι ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ οἱ ἀνυπότακτοι εἶναι ἰσάριθμοι πρὸς τοὺς διαθεσίμους.

§122ΡΑΛΛΗΣ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον γνωρίζω ἐγὼ, τοὐναντίον—καὶ ἂν ζητήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς πληροφορίας παρὰ τῆς ὑπηρεσίας, θέλει βεβαιωθῆ περὶ τούτου,—εἶναι, ὅτι ἡ ἀναλογία μεταξὺ τῶν ὑποχρεωτικῶν κληρωτῶν καὶ τῶν διαθεσίμων εἶναι ὡς ἓν πρὸς δύο, ἕνεκα δὲ τῆς ἀναλογίας ταύτης θὰ ἔχητε 70% ἢ 65% ἐντελῶς ἀγυμνάστους, θὰ ἔχητε δὲ 35% δῆθεν ἠσκημένους, ἀλλ’ ἐξ αὐτῶν δὲν θὰ ἔχητε πράγματι ἠσκημένους, εἰμὴ τοὺς τῆς τελευταίας ἀπογραφῆς, τοὺς ἄρτι ἀποδιδομένους εἰς τὴν ἐφεδρείαν· ὅλοι οἱ ἄλλοι θὰ ἦναι ἀγύμναστοι, διότι λησμονοῦντες ὅ,τι ἐξέμαθον καθίστανται ἀγύμναστοι, διότι καὶ ἕτερον τροχὸν τῆς γενικῆς στρατολογίας ἔχετε ἀφαιρέσει, τὸν τροχὸν τῶν γενικῶν γυμνασίων τῆς ἐφεδρείας. Ἀφαιρεῖτε λοιπὸν τὸν τροχὸν τῆς ἐκγυμνάσεως τῆς ἐφεδρείας, ἐπεκτείνετε τὸν κύκλον τῶν ἀπαλλαγῶν, καὶ ἔπειτα λέγετε, ὅτι ἀσφαλίζετε πάντα τὰ μέτρα τῆς γενικῆς στρατολογίας...

§123ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Γνωρίζετε σεῖς καλῶς διατὶ δὲν ἐκλήθη ἡ ἐφεδρεία.

§124ΡΑΛΛΗΣ. Πάντοτε διὰ τὸν αὐτὸν λόγον, ὃν γνωρίζω καλῶς. Ἄλλοτε ἀπεδόθη εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, τὸν νῦν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι, ἂν δὲν ἐκάλεσε τὴν ἐφεδρείαν, δὲν τὴν ἐκάλεσεν διότι ἐπέκειντο ἐκλογαί, καὶ οἱ ἀντιπολιτευόμενοι ἡμεῖς ἐπρόκειτο νὰ ἐκμεταλλευθῶμεν τὴν πρόσκλησιν αὐτῆς. Ἐγὼ θεωρῶ τὸν κ. Τρικούπην ὑπέρτερον τοιούτων λόγων.

§125ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ὄχι διὰ τοῦτο, ἀλλὰ διότι ὑπῆρχον δύο νόμοι στρατολογίας, οἱ ὁποῖοι καθιέρουν μονοετῆ καὶ διετῆ θητείαν· καὶ ἐπειδὴ ἐπρόκειτο νὰ κληθῶσι κατὰ τὰς ἰσχυούσας διατάξεις ὡρισμέναι ἡλικίαι, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἦναι εἰς σύμπνοιαν οἱ νόμοι, καὶ ἕνεκα τῆς διαφωνίας ταύτης δὲν ἐκλήθη.

§126ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ τοὺς νόμους τούτους ποῖος τοὺς ἔκαμε;

§127ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου.

§128ΡΑΛΛΗΣ. Δι’ ἕνα κυρίως λόγον δὲν προσεκλήθησαν οἱ ἔφεδροι· διότι δὲν ἀνεγράφη ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἡ ἀναγκαία πίστωσις, ἢ, ὁσάκις ἀνεγράφη ἐν αὐτῷ ἡ πίστωσις, ἐθεωρήθη ὅτι ἦτο θεμιτὴ οἰκονομία τὸ νὰ μὴ γείνῃ χρῆσις αὐτῆς. Ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψιν τοὺς προϋπολογισμοὺς παρελθόντων ἐτῶν, θέλετε ἴδει, ὅτι αὕτη εἶναι ἡ ἀληθὴς ἱστορία τῆς μὴ συγκλήσεως τῶν ἐφεδρειῶν.

§129ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ὄχι! δὲν εἶναι αὐτό· διότι αἱ ἡλικίαι αὐταὶ ὑπηρέτησαν καὶ ἐν ἐπιστρατεύσει.

§130ΡΑΛΛΗΣ. Εἰς ποίαν ἐπιστράτευσιν;

§131ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Αἱ ἡλικίαι αὗται, αἱ ὁποῖαι ἐκλήθησαν κατὰ τὸ 1885, ὑπηρέτησαν ἐν ἐπιστρατεύσει, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐκλήθησαν.

§132ΡΑΛΛΗΣ. Ἀπὸ τοῦ 1885 ὅμως μέχρι σήμερον ἐξῆλθον ἐκ τῆς ἐφεδρείας ἑπτὰ ὅλαι ἡλικίαι, καὶ ἑπομένως ἐκ τῶν 12 ἡλικιῶν δὲν ἔχετε παρὰ μόνον πέντε ἠσκημένας καὶ ἀνηκούσας εἰς τὴν ἐφεδρείαν.

§133ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἄρθρον 125 Προστίθεται δεύτερον ἐδάφιον ὡς ἑξῆς: «Οἱ διὰ τὴν διαθεσιμότητα ὁρισθέντες, ἂν μὴ καταβάλωσι τὸ χρηματικὸν τίμημα μέχρι τῆς ὑπὸ τῆς παραγράφου 6 τοῦ ἄρθρου 121 ὁριζομένης προθεσμίας, ὑπηρετοῦσιν ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ ἐπὶ διετίαν».

§134ΡΑΛΛΗΣ. Κατὰ τὴν τροποποιοῦσαν τὸ ἄρθρον 125 προσθήκην ταύτην, ἐκεῖνοι, οἵτινες ἐκ τῶν διαθεσίμων δὲν ἤθελον καταβάλει ἐντὸς τῆς προθεσμίας, τὴν ὁποίαν ὁρίζει ἡ δευτέρα παράγραφος τοῦ ἄρθρου 121, τὸ ἀντισήκωμα, δηλ. τὰς 150 δραχμάς, θὰ ὑποχρεωθῶσιν εἰς πραγματικὴν ὑπηρεσίαν δύο ἐτῶν. Τοῦτο λέγει τὸ ἄρθρον. Καὶ πρῶτον παρατηρῶ, ὅτι ἡ λειτουργία τοῦ ἄρθρου ἀποβαίνει ἀδύνατος ὡς πρὸς τὴν δευτέραν τῶν περιπτώσεων, εἰς τὰς ὁποίας ἀποβλέπει τὸ ἄρθρον 121· διότι τὸ ἄρθρον 121 λέγει, ὅτι «οἱ εἰς τὴν διαθεσιμότητα πεμπόμενοι ἀποτίνουσιν ὡς ἀντισήκωμα χρηματικὸν τίμημα ἐκ δραχμῶν 150, οἱ μὲν κατὰ τὰς διατάξεις τῶν παραγράφων 1 καὶ 2 τοῦ ἄρθρου 81, πρὸ τῆς 1 Ὀκτωβρίου...» οὗτοι εἶναι ἐν γνώσει τῆς ἐποχῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν ὀφείλουσι νὰ καταβάλωσι, καὶ ὡς πρὸς αὐτοὺς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ ἄρθρον 125. Ἀλλὰ κατόπιν ἕπεται: «οἱ δέ, κατὰ τὰς διατάξεις τῆς παραγράφου 3 τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου ἅμα τῇ κοινοποιήσει αὐτοῖς τῆς διαταγῆς περὶ τῆς εἰς διαθεσιμότητα ἀποστολῆς των». Προθεσμία ἐνταῦθα δὲν τίθεται. Ἅμα ὡς κοινοποιηθῇ αὐτοῖς ἡ διαταγή, ὀφείλουσιν ἀμέσως νὰ καταβάλωσιν. Ἐὰν δὲν δυνηθῶσι νὰ καταβάλωσιν, οὐδ’ εἶναι δυνατὸν νὰ καταβάλωσι, τότε, καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, ὅτι ἤθελον παρέλθει ὀλίγαι ὧραι, καὶ ἂν παρέλθῃ μία καὶ μόνη ἡμέρα, τότε αὐτοὶ ὑποχρεοῦνται εἰς διετῆ ὑπηρεσίαν. Καὶ ὡς πρὸς τούτους νομίζω, ὅτι δὲν δύναται νὰ λειτουργήσῃ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 125. Ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν εἶναι ἐντελῶς ἄδικος καθιστᾷ ποινὴν ὑπερτέραν τῆς ὑπηρεσίας, διὰ τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλεται ἡ ποινή. Περὶ τίνος πρόκειται; Πρόκειται περὶ διαθεσίμων, οἵτινες ὀφείλουσι νὰ ὑπηρετήσωσι πραγματικὴν ὑπηρεσίαν τρίμηνον, καὶ οἵτινες ἀπαλλάσσονται τῆς πραγματικῆς ταύτης ὑπηρεσίας τῆς τριμήνου ἀντὶ καταβολῆς 150 δραχμῶν. Λοιπὸν τὸ ἀντισήκωμα τοῦτο ἀντιστοιχεῖ πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν τριῶν μηνῶν, ἀλλ’ ἂν αὐτοὶ τὴν ἐπιοῦσαν τῆς προσκλήσεως των δὲν καταβάλωσι τὸ ἀντισήκωμα αὐτῶν, ὑποχρεοῦνται ἤδη οὐχὶ πλέον εἰς ὑπηρεσίαν τρίμηνον, δηλ. εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἐκείνην, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν θὰ τύχωσι τῆς ἀπαλλαγῆς δι’ ἔλλειψιν τοῦ ἀντισηκώματος, ἀλλ’ εἰς ὑπηρεσίαν διετῆ. Καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν μάλιστα τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν προέβη εἰς αὐθαίρετον ἐπιβολὴν προσθέτου ὑπηρεσίας, καίτοι μὴ ὑπάρχοντος νόμου, διὰ τὴν μὴ ἔγκαιρον καταβολὴν τοῦ ἀντισηκώματος· διότι διὰ τινος ἐγκυκλίου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἐθεωρήθησαν ἐκεῖνοι, οἵτινες ὁπωσδήποτε ὤφειλον νὰ καταβάλωσιν ἀντισήκωμα, ἐὰν δὲν τὸ κατέβαλον ἐντὸς τῆς προθεσμίας, ἡ ὁποία τοῖς ὡρίζετο, ὡς ἀνυπότακτοι, ἐπεβλήθη δὲ αὐτοῖς πρόσθετος ὑπηρεσία διὰ τὴν μὴ καταβολήν.

§135ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Πότε;

§136ΡΑΛΛΗΣ. Τελευταῖον. Μάλιστα ἐγὼ πρόσφατον παράδειγμα, τὸ ὁποῖον ἔχω σκοπὸν νὰ ὑποβάλω ὑμῖν. Ἡ περὶ ἧς ὁ λόγος ἐγκύκλιος δὲν εἶναι τῆς ὑμετέρας ὑπουργίας, ἀλλὰ τῆς ὑπουργίας τοῦ κ. Τρικούπη· ἀλλ’ ἔγεινεν, ὅπως συνήθως γίνονται αἱ ἐγκύκλιοι· εἷς τῶν γραμματέων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν εὗρεν, ὅτι ἦτο καλὸν νὰ δώσῃ μίαν κύρωσιν εἰς τὴν διάταξιν τῆς καταβολῆς τοῦ ἀντισηκώματος, τὴν κύρωσιν δὲ κατέστησεν οὕτω πως ἐχαρακτήρισεν ὡς ἀνυποτάκτους τοὺς μὴ καταβαλόντας τὸ ἀντισήκωμα, καὶ τοῖς ἐπέβαλε πρόσθετον ὑπηρεσίαν, διὰ τὴν μὴ προσέλευσιν ἐντὸς τριῶν μηνῶν 6 μηνῶν, διὰ τὴν μὴ προσέλευσιν ἐντὸς ἓξ μηνῶν ἔτους, καὶ οὕτω καθεξῆς· ὑπάρχουσι δὲ ἀπαλλαγέντες, οἵτινες ὀφείλουσι νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐπὶ διετίαν, δι’ ἔλλειψιν καταβολῆς τοῦ ἀντισηκώματος. Ἴσως θὰ τοῖς ἐπεβάλλετο ὑπηρεσία καὶ μετὰ τὸν θάνατον, ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ὑπηρεσία καὶ μετὰ θάνατον, δυνάμει τῆς ἐγκυκλίου ταύτης. Ἀλλ’ ὅπως δήποτε τοῦτο δύναται νὰ ἐπανορθωθῇ, διότι ἐξαρτᾶται ἀπὸ τῆς διακριτικῆς ἐξουσίας τοῦ Ὑπουργοῦ νὰ ἀνακαλέσῃ τὴν ἐγκύκλιον, καὶ ν’ ἀνατρέψῃ τὰς συνεπείας ἐγκυκλίου, ἐντελῶς παρὰ τὸν νόμον ἐκδεδομένης. Ἀλλὰ σήμερον πρόκειται νὰ καθιερώσωμεν ἓν μεγαλύτερον ἀδίκημα· πρόκειται ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος δὲν δύναται νὰ καταβάλῃ τὰς 150 δραχμὰς, ἵνα ἀπαλλαγῇ τῆς τριμήνου ὑπηρεσίας, νὰ τὸν καταδικάσητε εἰς διετῆ ὑπηρεσίαν. Ἀλλὰ πρὸς Θεοῦ! καταλαμβάνω τὸν πρόσθετον φόρον τῶν 20% καὶ τῶν 50% ἀκόμη, ἀλλὰ δὲν καταλαμβάνω πλέον τὸν φόρον τῶν 1000%, διότι περὶ τοῦ φόρου τοῦ αἵματος πρόκειται πρόκειται δὲ νὰ ὀκταπλασιάσητε αὐτόν.

§137ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Δὲν ἔχομεν πλέον τρίμηνον ὑπηρεσίαν.

§138ΡΑΛΛΗΣ. Ἐξακολουθοῦμεν νὰ ἔχωμεν διαθεσίμους, ἀλλὰ δύνανται νὰ ἐξαγοράσωσι τὴν ὑπηρεσίαν των. Σήμερον τοῖς λέγομεν: «εἶσαι διαθέσιμος, ὀφείλεις νὰ ὑπηρετήσῃς τρεῖς μῆνας· ἡ Πολιτεία σοὶ χορηγεῖ τὸ δικαίωμα νὰ ἐξαγοράσῃς τὴν τρίμηνον ὑπηρεσίαν ἀντὶ καταβολῆς 150 δραχμῶν...» Αὕτη εἶναι ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου. «Ἐν περιπτώσει ὅμως, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν τὴν ἐξαγοράσῃς, τότε πρέπει νὰ ἔχῃς ὑπ’ ὄψιν σου, ὅτι θὰ ὑπηρετήσῃς δύο ἔτη». Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ προσθέτου φόρου 20%, πρόκειται περὶ φόρου, ὁ ὁποῖος εἶναι ὀκταπλάσιος τῆς ὀφειλῆς. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ καταβάλῃ πρόσθετον φόρον κατὰ λόγον τῆς καταβολῆς διὰ τὴν τρίμηνον ὑπηρεσίαν, θὰ ὤφειλε νὰ καταβάλῃ ὀκτὼ φορὰς τὸ 150. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ σταθμίσῃ καλλίτερον τὴν διάταξιν ταύτην.

§139ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴν νὰ καθορίσῃ καλλίτερον τὴν ἀμφιβολίαν του ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 125· διότι εἶναι δύο κατηγορίαι τῶν διαθεσίμων· οἱ διαθέσιμοι, οἱ ὁποῖοι μέλλουσι νὰ μεταβῶσιν ἀμέσως εἰς τὴν διαθεσιμότητα, καὶ οὗτοι ὀφείλουσι νὰ καταβάλωσιν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον πρὸ τῆς ἡμέρας τῆς κατατάξεως τὸ ἀντισήκωμα τῶν 150 δραχμῶν.

§140ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ εἶπον αὐτό.

§141ΤΣΑΜΑΔΟΣ. .. καὶ οἱ διαθέσιμοι οἱ προερχόμενοι ἐκ τῶν ἀνυποτάκτων, περὶ ὧν τὸ ἄρθρον 81 ὁρίζει. Ἐξηγοῦμαι. Ἐὰν ἀνυπότακτοι προσέλθωσι πρὸς ὑπηρεσίαν, οὗτοι αὐξάνουσι τὴν δύναμιν τοῦ στρατοῦ, καὶ κατὰ συνέπειαν δίδουσι δικαίωμα εἰς τοὺς μεγαλειτέρους ἀριθμοὺς τῆς διετοῦς ὑποχρεώσεως νὰ μεταβῶσιν εἰς τὴν διαθεσιμότητα, πληρώνοντες τὸ ἀντισήκωμα τῶν 150 δραχμῶν. Καὶ περὶ τούτων ὁ λόγος, ὅτι πρόκειται ἀμέσως νὰ καταβάλωσι τὸ τίμημα, ἄλλως δὲν ἔχουσι τὸ δικαίωμα τῆς διαθεσιμότητος.

§142ΡΑΛΛΗΣ. Πῶς θὰ τὸ καταβάλωσιν ἅμα τῇ προσκλήσει;

§143ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Δὲν εἶναι πρόσκλησις· ὑπηρετοῦσιν ἐν τῷ στρατεύματι.

§144ΡΑΛΛΗΣ. Πολὺ καλά. Δόσατέ τους τὴν ἄδειαν νὰ ὑπάγουν νὰ πληρώσουν.

§145ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Θὰ σᾶς δώσω ἀμέσως τὴν ἐξήγησιν. Λόγου χάριν, ἡ ἐτησία δύναμις εἶναι 8,000 ἢ 10,000 ἄνδρες. Ἀναντιῤῥήτως ἐκ τούτων ἔχομεν ἀνυποτάκτους· δυγάμεθα, ἐπὶ ὑποθέσει, νὰ καλέσωμεν πρὸς διετῆ ὑποχρέωσιν 12.000· ἐὰν ἐκ τῶν 12.000 προσέλθωσιν οἱ 10.000 καλῶς ἔχει· ἐὰν προσέλθωσι πλείονες τῶν 10.000, βεβαίως οἱ πλεονάζοντες θὰ μεταβῶσιν εἰς διαθεσιμότητα. Πρώτη κατηγορία αὕτη. Δευτέρα κατηγορία: ἐὰν ἐκ τῶν ὑπηρετησάντων τῆς προηγουμένης ἀπογραφῆς ἦναι ἀνυπότακτοι, οἱ ὁποῖοι θὰ διανύσωσι πρόσθετον ὑπηρεσίαν, καὶ ταύτην δυνάμεθα—ἂν ὑπερβαίνῃ τὸ ἔτος, ἐννοεῖται,—νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει καὶ νὰ ἀφήσωμεν ἰσαρίθμους ἐκ τῶν ὑποχρέων τῆς ἡλικίας εἰς διαθεσιμότητα. Πάντες οὗτοι, γνωρίζοντες ὅτι θὰ μεταβῶσιν εἰς διαθεσιμότητα, ὀφείλουσι νὰ καταβάλωσι τὸ τίμημα.

§146ΡΑΛΛΗΣ. Πῶς τὸ γνωρίζουσι;

§147ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Διότι θὰ εἰδοποιηθῶσι.

§148ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ αὐτοστιγμεὶ ὀφείλουσι νὰ καταβάλωσι!

§149ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Δυνάμεθα νὰ τάξωμεν καὶ μίαν προθεσμίαν τριῶν ἡμερῶν.

§150ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὑποθέσατε ἕνα ὀρφανὸν πατρὸς καὶ μητρὸς πῶς θὰ δυνηθῇ οὗτος ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν νὰ οἰκονομήσῃ τὰς 150 δραχμάς;

§151ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δεκαπέντε τοὐλάχιστον ἡμερῶν διορίαν πρέπει νὰ δώσητε.

§152ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ὄχι, διότι θὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸ δημόσιον ταμεῖον ἐπὶ 15 ἡμέρας, τὸ ὁποῖον θέλομεν ν’ ἀποφύγωμεν.

§153ΡΑΛΛΗΣ. Διετύπωσα δύο παρατηρήσεις ἐπὶ τῆς προσθήκης αὐτῆς εἰς τὸ ἄρθρον 125. Εἶμαι δὲ σύμφωνος πρὸς τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐξήνεγκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι ὡς πρὸς τὴν πρώτην τάξιν, τὴν προβλεπομένην ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 121, ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 125 εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργήσῃ, ἀλλ’ ὡς πρὸς τὴν τάξιν ἐκείνην, ἡ ὁποία εὑρίσκεται ἐν ταῖς τάξεσι τοῦ στρατοῦ, καὶ ἡ ὁποία ὀφείλει ἅμα τῇ ἀναγγελίᾳ νὰ καταβάλῃ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργήσῃ. Αὕτη εἶναι ἡ πρώτη παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ἔκαμα. Ἀλλ’ ἔκαμα καὶ δευτέραν παρατήρησιν· εὗρον, ὅτι τὸ μέτρον τῆς ποινῆς, τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλετε, εἶναι ὑπὲρ πάντα ὅρον ὑπερβολικόν· εὗρον ὅτι τὸ μέτρον τῆς ποινῆς εἶναι δρακόντειον· διότι ποῖον εἶναι τὸ ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον διαπράττει ὁ διαθέσιμος, ὅστις δὲν καταβάλλει τὸ ἀντισήκωμα; Δὲν ἐξαγοράζει μίαν ὑπηρεσίαν, τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος ἐννοεῖ νὰ τῷ ἐπιβάλῃ νὰ ἐξαγοράσῃ· ποία δὲ εἶναι ἡ ὑπηρεσία, τὴν ὁποίαν δὲν ἐξαγοράζει; Εἶναι ἡ τρίμηνος ὑπηρεσία. Καταλαμβάνω νὰ τὸν ἀπειλήσητε μὲ τὴν παραμονὴν ἐν τῷ στρατῷ κατὰ τὸν χρόνον, τὸν ὁποῖον δὲν ἐξαγοράζει· ἀλλὰ νὰ τὸν ἀπειλήσητε μὲ ἀπειλὴν διαμονῆς ἐν τῷ στρατῷ ὀκταπλασίας τοῦτο δὲν καταλαμβάνω· ὑπερβαίνει πάντα ὅρον λογικὸν.

§154ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Κατηργήθη ἡ τρίμηνος ὑπηρεσία. Δὲν θὰ ὑπηρετήσῃ τρεῖς μῆνας.

§155ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν κατηργήθη.

§156ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Κατηργήθη. Δὲν θὰ ὑπηρετήσῃ τρεῖς μῆνας.

§157ΡΑΛΛΗΣ. Μένει ἐν διαθεσιμότητι καὶ δύναται νὰ κληθῇ.

§158ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Πρὸς ἄσκησιν.

§159ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ τοῦτο δὲν κατηργήθη· ὥστε δικαίως παρετηρήσατε πρὸ ὀλίγου, ὅτι προέβλεψε τὸ νομοσχέδιόν σας περὶ τῆς μερικῆς ἀποδόσεως τοῦ καταβαλλομένου ἀντισηκώματος, ἐν περιπτώσει κλήσεως τῶν διαθεσίμων. Δὲν κατηργήθη λοιπόν. Κρατήσατέ τους λοιπὸν καθ’ ὅσον χρόνον δὲν ἤθελον δυνηθῆ νὰ καταβάλωσι τὸ ἀντισήκωμα διότι ἓν μόνον δύναται νὰ πείσῃ τὸν διαθέσιμον νὰ μὴ καταβάλῃ, ὅτι εὑρίσκεται ἐν ἀδυναμίᾳ νὰ καταβάλῃ· κρατήσατέ τον καθ’ ὅσον χρόνον δὲν δύναται νὰ καταβάλῃ, ἀλλὰ μὴ τὸν κρατήσητε ἐπὶ διετίαν ὑποχρεωτικῶς, διότι ἀφ’ ἑνὸς μὲν θέλετε τιμωρήσει δρακοντείως αὐτὸν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὰς συνεπείας τῆς τιμωρίας ταύτης θὰ τὰς ἐπιῤῥίψητε εἰς τὸ Δημόσιον· θὰ ἔλθῃ στιγμή, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ θελήσητε νὰ μειώσητε τὸν ἀριθμὸν τῶν ὁπλιτῶν, ἀλλ’ ἡ διάταξις αὕτη θὰ σᾶς παρεμποδίζῃ, θὰ εὑρεθῆτε ἐν ἀδυναμίᾳ νὰ ἀπολύσητε ἐκείνους, οἵτινες μεταγενεστέρως θὰ εὑρεθῶσιν εἰς θέσιν νὰ καταβάλωσι τὸ ἀντισήκωμά των. Καὶ διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ διορθώσητε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πλημμελῶς διετυπώθη. Ἀλλὰ καλὸν θεωρῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ συνεχίσωμεν μετὰ μεσημβρίαν τὴν συζήτησιν, διὰ νὰ δοθῇ ὁ χρόνος νὰ διατυπωθῇ ἡ ἀναγκαία τροπολογία.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ μεσημβρίαν δὲν θὰ ἔχωμεν συνεδρίασιν.

§161ΡΑΛΛΗΣ. Τότε ἂς προχωρήσωμεν. Ἐγὼ δὲν ἐπιμένω· μόνον γνώμην ὑπέβαλον, ἣν ἐνόμιζον, ὅτι ἠδύνατο νὰ δεχθῇ ὁ κ. Ὑπουργός.

§162ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ἡ διάταξις καλῶς ἔχει.

§163ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δυνάμεθα νὰ θέσωμεν μίαν προθεσμίαν, ἐντὸς τῆς ὁποίας νὰ δύναται νὰ γείνῃ ἡ καταβολή. Νομίζω ὅτι ἀρκοῦσα εἶναι προθεσμία δέκα ἡμερῶν.

§164ΡΑΛΛΗΣ. Διὰ νὰ μὴ καταβάλῃ τις, βεβαίως τοῦτο θὰ προέλθῃ ἐκ πραγματικῆς ἀδυναμίας. Ὥστε ἀφήσατε τὸ δικαίωμα αὐτὸ τῆς ἀπολύσεώς του μέχρι τῆς καταβολῆς.

§165ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Τότε ὁ ἕτερος, ὁ ἔχων τὸν ἀνώτερον ἀριθμὸν, δὲν θὰ δύναται νὰ ἐνασκήσῃ τὸ δικαίωμα αὐτοῦ.

§166ΡΑΛΛΗΣ. Ἐνοεῖται, ὅτι δὲν θὰ δύναται.

§167Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Πᾶσα τροποποίησις εἶναι περιττή. Ἢ πρέπει νὰ γείνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις τοῦ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ, νὰ ἀπολύηται δηλαδὴ ὅταν δυνηθῇ νὰ καταβάλῃ, ἢ νὰ μείνῃ τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει· διότι προθεσμία δέκα ἡμερῶν εἰς οὐδὲν θὰ ὠφελήσῃ.

§168ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἂς μείνῃ λοιπὸν ὡς ἔχει. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως, ὡς ἐτροποποιήθη κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 2 καὶ 3).

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον....

§170ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸ 1887, διὰ τοῦ νόμου περὶ γενικῆς στρατολογίας κατωρθώθη τοὐλάχιστον νὰ κωδικοποιηθῶσιν οἱ πρὸ αὐτοῦ ἰσχύοντες νόμοι. Ἐπῆλθε κατόπιν μεταβολὴ εἰς τὸν νόμον ἐκεῖνον διὰ διαφόρων νόμων, τοὺς ὁποίους μάλιστα ἀναφέρει καὶ τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλ’ οἱ νόμοι ἐκεῖνοι ἐμερίμνησαν, ὥστε νὰ μὴ διαταραχθῇ ἡ κωδικοποίησις, διότι περιέχουσι διατάξεις, διὰ τῶν ὁποίων διατάσσεται ἡ τροποποίησις ῥητῶν ἄρθρων τοῦ νόμου τοῦ 1887. Τώρα διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου ἐπέρχεται πάλιν μεταβολή τις, διότι διάφορα ἄρθρα αὐτοῦ καταργοῦνται. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι, ὅπως εἶχε ληφθῇ πρόνοια διὰ τῶν νόμων ἐκείνων περὶ τῆς κατατάξεως τῶν νέων διατάξεων εἰς τὰς ἐν τῷ νόμῳ τοῦ 1887 περιεχομένας, οὕτω πρέπει νὰ ληφθῇ καὶ ἤδη πρόνοια, ὥστε αἱ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διατάξεις νὰ ἀποτελέσωσι μετὰ τῶν προηγουμένων ἕνα πλήρη νόμον, μεταβαλλομένης πρὸς τοῦτο καὶ τῆς ἀριθμήσεως τῶν προηγουμένων ἄρθρων.

§171ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κατὰ τὴν τελευταίαν διάταξιν, καὶ οἱ διαθέσιμοι τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1891, τῶν ὁποίων ἀνεβλήθη ἡ κατάταξις διὰ νόμου, ὑποχρεοῦνται εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ ἀντισηκώματος. Βεβαίως ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ ἐννοῇ, ὅτι ὑπάγονται συγχρόνως εἰς προθεσμίαν, καὶ ἑπομένως ἤδη θὰ κληθῶσιν, ὡς διαθέσιμοι, εἴτε νὰ καταβάλωσι τὸ ἀντισήκωμα, εἴτε νὰ ὑπηρετήσωσι.

§172ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Περὶ αὐτῶν προβλέπει ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν πέρυσιν, ὅτε ἀνεβλήθη ἡ κατάταξις αὐτῶν μέχρι 1 Ἰουλίου 1893. Ἑπομένως, ἡ προθεσμία δι’ αὐτοὺς εἶναι ὡρισμένη ἡ 1 Ἰουλίου τοῦ 1893· μέχρι τῆς προθεσμίας ταύτης ὀφείλουσι νὰ καταβάλωσι τὰς 150 δραχμάς.

§173ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἡ Οἰκουμενικὴ ἐπέβαλεν εἰς τὸν τόπον περιβολὴν ἀνάλογον ἑαυτῇ, οὐχὶ δὲ καὶ τῷ τόπῳ, στερουμένῳ ὅλων τῶν ἐφοδίων, ὅπως χρησιμοποιήσῃ τὴν περιβολὴν ἐκείνην, τὴν περιβολὴν τῆς γενικῆς στρατολογίας, γενομένη παραίτιος δεινῶν παθημάτων καὶ μεγάλων ζημιῶν εἰς τὸν τόπον. Ἤδη ψαλιδίζομεν τὴν περιβολὴν, ὅπως καταστήσωμεν αὐτὴν ἀνάλογον πρὸς τὸ ἀνάστημα ἡμῶν· προβαίνομεν εἰς τοῦτο, ὑπείκοντες εἰς τὴν ἀνάγκην, πιστεύω ὅμως, ὅτι δὲν λησμονοῦμεν τὸ τοῦ Πλάτωνος, ὅτι εὐήθεις εἶναι οἱ πιστεύοντες, ὅτι κατὰ φύσιν ὁ ἄνθρωπος δὲν εἶναι προωρισμένος νὰ μάχηται περὶ τῆς ὑπάρξεως, καὶ ὅτι ἡ λεγομένη εἰρήνη δὲν εἶναι ἄλλο ἢ ἀνακωχή, ἢ ἀκήρυκτος πόλεμος, προετοιμάζων τὸν κεκηρυγμένον. Ἄρα δὲν ἐπιτρέπεται ἡμῖν νὰ ἀφήσωμεν διὰ τῶν μέτρων ἡμῶν, νὰ καταῤῥίψωμεν τὸ στρατιωτικὸν γόητρον, νὰ καταστρέψωμεν τὸ στρατιωτικὸν πνεῦμα τοῦ τόπου· ἀπ’ ἐναντίας, ὀφείλομεν νὰ ὑψώσωμεν αὐτὸ καὶ νὰ τὸ καταστήσωμεν ἀκμαιότερον. Διὰ τοῦτο, κύριε Πρόεδρε, κύριοι Βουλευταί, παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, ἐκ τοῦ προϊόντος αὐτοῦ τῶν ἀντισηκωμάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι εἶδος φόρου κεφαλικοῦ, νὰ διατεθῇ ἓν μέρος, ὅπως ἐνισχυθῇ ἡ ἰδέα τῆς ὑπάρξεως σκοπευτηρίων, ἀπὸ τῆς ὁποίας κυρίως ἐξαρτᾶται ἡ ἀνόρθωσις τοῦ στρατιωτικοῦ πνεύματος τοῦ τόπου, διὰ τῆς ὁποίας δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ὁπλίτας μᾶλλον δυναμένους νὰ ὑπερασπίσωσι, καὶ ἀμυνόμενοι καὶ ἐπιτιθέμενοι, τὴν τιμὴν καὶ τὰ συμφέροντα τῆς πατρίδος. Εἶναι πλέον παραδεδεγμένον, Κύριοι, εἰς τὴν στρατιωτικὴν ἐπιστήμην, ὅτι ὁ καλὸς σκοπευτὴς εἶναι ὁ ἄριστος στρατιώτης, καὶ ἐν τῇ χώρᾳ ἡμῶν, ἡ ὁποία διακόπτεται ὑπὸ τόσων καὶ τόσων χαραδρῶν, ὑπὸ ὀρέων καὶ ὑπὸ στενῶν, ἐὰν ἔχωμεν καλοὺς σκοπευτάς, ἔχομεν βεβαίως τὸ ἰσχυρότερον ὅπλον τῆς ἀμύνης. Ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν ἐπίθεσιν ἀκόμη ὁ καλὸς σκοπευτής, μὲ τὰ ὅπλα τῆς σήμερον, τῆς μεγάλης ὁλκῆς, εἶναι ὁ καλλίτερος μαχητής. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐνισχύσῃ τὴν ἰδέαν τῶν σκοπευτηρίων. Ὑπῆρχεν ἐνταῦθα ἓν Σκοπευτήριον, τὸ ὁποῖον ἐγὼ ἐπὶ πολλὰ ἔτη ἐκαλλιέργησα, ἀλλ’ ἀτυχῶς δὲν ἔτυχε τῆς συνδρομῆς οὔτε τῆς Κυβερνήσεως οὔτε τῶν παρ’ ἡμῖν πλουσίων, καὶ διὰ τοῦτο ἀπέκαμα πλέον, διότι ἀπέμεινα μόνος, ἀγωνιζόμενος μὲ τοὺς ὀλίγους νέους, ἵνα δώσω ζωὴν καὶ ὕπαρξιν εἰς ἓν ἵδρυμα, ἐκ τοῦ ὁποίου ἐξηρτᾶτο ἡ τιμὴ τοῦ τόπου. Ἂς στρέψῃ τὴν προσοχὴν αὐτῆς ἡ Κυβέρνησις πρὸς αὐτὸ τὸ ἵδρυμα, καὶ ἂς διαθέσῃ ὑπὲρ αὐτοῦ μέσα τινά. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, ὁ ὁποῖος τυγχάνει καὶ ἀντιπρόεδρος τοῦ ἱδρύματος τούτου, καὶ ὁ ὁποῖος πολλὰ δύναται ἐν τῷ Ὑπουργείῳ του νὰ διαθέσῃ μέσα, ἂς διαθέσῃ, παρακαλῶ, μέσα τινὰ καὶ ὑπὲρ τοῦ ἐνταῦθα Σκοπευτηρίου, καὶ ἂς φροντίσῃ νὰ συστηθῶσι τοιαῦτα καὶ εἰς ἄλλας τῆς Ἑλλάδος πόλεις. (Γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς αʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ ὑπολογισμοῦ τοῦ χρόνου τῆς προφυλακίσεως ἐν τῇ καταγινωσκομένῃ ποινῇ, καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ ἄρθρου 228 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας).

§174Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποβάλλω νομοσχέδια: Περὶ χορηγίας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1891 ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 414,780. Περὶ χορηγίας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1891 ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 1500. Περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐκ δραχ. 8,290 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως 1891 τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως. Περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐκ δραχ. 989,623 καὶ 30/00 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως 1891. Περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 77,287 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1891. Περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1891 ἐκ δραχ. 59,060.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 142 (6)—147).

§176ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ὑποβάλλω νομοσχέδια: Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ ἀπὸ 13 Ἀπριλίου 1867 ὑπὸ τὰ στοιχεῖα ΣΗʹ περὶ λιπομαρτύρων ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου τῶν Κακουργιοδικῶν νόμου. Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 361 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας. Περὶ τῆς ἐν τῇ δικαστικῇ νομοθεσίᾳ ἐξισώσεως τῶν παλαιῶν δραχμῶν εἰς νέας. Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 32, καταργήσεως τοῦ ἄρθρου 33 τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν Δικαστηρίων, καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 363 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας. Περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ ἀπὸ 28 Μαΐου 1887 ᾼΥΣΔʹ νόμου περὶ ἐποπτείας καὶ ἐπιθεωρήσεως τῶν δικαστικῶν γραφείων. Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 171 τοῦ Ποινικοῦ Νόμου.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 148–153). Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 1 μ. μ.