1892.01.29

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 24

τῆς 29 Ἰανουαρίου 1892.

(Τετάρτη).

Ὥρᾳ 5 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΣΑΚΚΗΣ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ πλέον ὁριστικόν τι μέτρον διὰ τὴν ἔγκαιρον προσέλευσιν τῶν κυρίων Βουλευτῶν εἰς τὰς συνεδριάσεις. Πρέπει, ἢ νὰ μεταβληθῇ ἡ ὥρα τῶν συνεδριάσεων, διότι συνερχόμενοι εἰς τὰς 5 μ.μ. δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐργασθῶμεν ἐπὶ μακρὸν χρόνον, καὶ νὰ ὁρισθῇ ἡ 2 ὥρα μ. μ., ἢ νὰ ἀποφασισθῇ νὰ συνερχώμεθα τὴν πρωΐαν, ἢ τοὐλάχιστον νὰ ἐπιβληθῇ πρόστιμον εἰς τοὺς μὴ συνερχομένους ἐγκαίρως Βουλευτὰς, νὰ μεταβάλωμεν δηλαδὴ τὸν Κανονισμόν.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τοὺς κυρίους Βουλευτὰς νὰ συνέρχωνται εἰς τὰς 3 ἀκριβῶς, διότι ἄλλως δὲν θὰ κάμωμεν τίποτε.

§3ΔΑΓΡΕΣ. Τότε θὰ ἔχῃ ἀποτέλεσμα ἡ ἀπόφασις αὕτη, ὅταν τὸ Προεδρεῖον διαλύῃ τὴν συνάθροισιν τῶν κκ. Βουλευτῶν, ἂν δὲν γίνεται μέχρι τῆς 3 μ. μ. ἀπαρτία.

§4Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Πότε θὰ ἀρχίζῃ ἡ ἀνάγνωσις τοῦ καταλόγου;

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὰς 3.

§6Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τότε, ἂν δὲν ὑπάρχῃ ἀπαρτία, θὰ λύητε τὴν συνεδρίασιν;

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§8ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μοὶ φαίνεται ὅτι τὸ προτεινόμενον δὲν συντελεῖ εἰς τὴν διευκόλυνσιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, δύναται μάλιστα νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἀπώλειαν τοῦ χρόνου. Οἱ κύριοι Βουλευταὶ παρακαλοῦνται νὰ ἔρχωνται κατὰ τὴν 3 ὥραν μ. μ., διὰ νὰ ἄρχηται ἡ συνεδρίασις, ἀλλ’ ἂν δὲν ἦναι πάντες παρόντες, πρέπει νὰ μένωμεν, μέχρις ὅτου γίνηται ἀπαρτία· διότι, ἂν λύηται ἀμέσως ἡ συνεδρίασις, θέλει ἀπόλλυσθαι ὁ χρόνος ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διάφοροι ποιμένες, κάτοικοι Ἀθηνῶν, δι’ ἀναφορᾶς των πρὸς τὴν Βουλὴν ἐξαιτοῦνται, ὅπως ἀνασταλῇ πᾶσα ἀπαγόρευσις βοσκῆς τῶν ποιμνίων ἐν τῷ λεκανοπεδίῳ Ἀθηνῶν μέχρι τῆς 23 Ἀπριλίου.

§10ΜΑΡΛΑΣ. Τὰ παράπονα τῶν ποιμένων, τὰ ἐκτιθέμενα ἐν τῇ πρὸ ὀλίγου ἀνακοινωθείσῃ ἀναφορᾷ αὐτῶν, εἶναι εὔλογα καὶ δίκαια, διότι τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, τοῦ νὰ ἐκδιώξῃ ἐκ τοῦ λεκανοπεδίου τῆς Ἀττικῆς ὅλα τὰ ποίμνια, φέρει εἰς ἀπόγνωσιν τοὺς δυστυχεῖς αὐτοὺς ποιμένας, οἱ ὁποῖοι ἐν τῷ μέσῳ τοῦ χειμῶνος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξεύρωσιν ἕτερα λειβάδια, ὅπως μεταφέρωσι τὰ ποίμνιά των ἐκεῖ. Διὰ τοῦτο πολὺ εὐλόγως οἱ ποιμένες οὗτοι ζητοῦσι παράτασιν προθεσμίας. Καὶ τόσῳ μᾶλλον ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ χορηγήσῃ τὴν παράτασιν ταύτην, διότι ἡ ἰδία Κυβέρνησις ἔχει ἐνοικιάσει λειβάδια εἰς τοὺς ποιμένας αὐτοὺς, τοὺς ὁποίους νῦν ἐκδιώκει. Ὁ λόγος ὅτι ἐπιφέρουν βλάβην εἴς τινα κτήματα, δὲν εἶναι ἀποχρῶν, ὥστε νὰ ἐκδιώξῃ ὅλους τοὺς ποιμένας ἐκ τοῦ λεκανοπεδίου. Ὑπάρχουσι ποινικαὶ διατάξεις κατὰ τῶν παρεκτρεπομένων, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ ἐφαρμοσθῶσι. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ παράπονα ταῦτα, καὶ δώσῃ παράτασιν προθεσμίας, μέχρις οὗ οἱ ἀναφερόμενοι ποιμένες δυνηθῶσι νὰ εὕρωσιν ἄλλα λειβάδια.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Κυκλάδων κ. Ἀργυρόπουλος ὑπέβαλε τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν.

§12ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ν’ ἀπαντήσῃ εἰς ὅλας τὰς ἐπερωτήσεις μου. αʹ) Εἰς τὴν περὶ τοῦ ζητήματος τῆς Κρήτης, προσάγων πάντα τὰ σχετικὰ ἔγγραφα. βʹ) Εἰς τὴν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας, προσάγων καὶ τὰ ἔγγραφα, ἅτινα ἐζήτησεν ὁ κ. Ράλλης. γʹ) Εἰς τὴν περὶ τοῦ ζητήματος τῶν χαρτοπαικτείων. δʹ) Εἰς τὴν περὶ Κορομάντζου καὶ ταχυδρομείων Κοντοβαζαίνης. εʹ) Εἰς τὴν περὶ Κορομάντζου καὶ τυπώσεως τῶν μητρῴων. ϛʹ) Εἰς τὴν περὶ Δημάρχου Ἄνδρου. ζʹ) Εἰς τὴν περὶ τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων. ηʹ) Εἰς τὴν περὶ οἰκοδομῆς γεωργικῆς σχολῆς ἐν Βυτίνῃ. θʹ) Εἰς τὴν περὶ προσωρινῶν ἀδειῶν ἐκμεταλλεύσεως.»

§13Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι ἁρμόδιος ἐπί τινων μόνον ἐκ τῶν ἀναφερομένων ἐπερωτήσεων· ἑπομένως ἐπὶ τῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα ὑπάγονται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, θέλω καταθέσει τὰς ζητουμένας πληροφορίας.

§14ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄς ἀπαντήσουν οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοί· δι’ ἐμὲ εἶναι ἀδιάφορον. Ἀλλ’ ἐγὼ ἀπηυθύνθην εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, διότι αὐτὸν μόνον θεωρῶ ὑπεύθυνον δι’ ὅλα τὰ ἄτοπα, τὰ ὁποῖα συμβαίνουν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ὅλων τῶν Ὑπουργείων.

§15ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, κάμνω γνωστὸν εἰς τὸ Σῶμα, ὅτι τὰ μέλη τῆς μειοψηφίας τῆς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς, εἰ καὶ προσεκλήθησαν ὑπὸ τοῦ προέδρου αὐτῆς, δὲν προσῆλθον· προσῆλθον μόνον 6 μέλη ἀπὸ τὰ 8 τῆς πλειοψηφίας, διότι ἕνεκεν ἀνωτέρας βίας ἀπουσιάζουσι δύο, ὁ κ. Πετροπουλάκης, ὅστις ἀνεχώρησε πρὸ δύο ἡμερῶν, διότι ἀσθενεῖ ἐπικινδύνως ἡ σύζυγός του καὶ τὸ τέκνον του, καὶ ὁ κ. Βαλσαμάκης, ὁ ὁποῖος ἀσθενεῖ· ἑπομένως δὲν ἔχομεν ἀπαρτίαν. Τοῦτο ἐθεώρησα καθῆκόν μου νὰ κάμω γνωστὸν εἰς τὴν Βουλήν.

§16ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ προαγορεύσας ἐγνώρισεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι τὰ μέλη τῆς μειοψηφίας τῆς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς δὲν προσῆλθον, καίπερ προσκληθέντα. Ἀληθῶς εἰδοποίησις, ἐκδοθεῖσα ὑπὸ τοῦ προέδρου τῆς ἐπιτροπῆς, ἐστάλη καὶ εἰς ἡμᾶς, ἀλλ’ ἡ κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν γενομένη συζήτησις ἔπεισε πάντας τοὺς Βουλευτὰς, ὅτι ἡμεῖς φρονοῦμεν, ὅτι τὰ γενόμενα εἶναι ἄντικρυς ἐναντία εἰς τὸν νόμον περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν, ὥστε πάντα τὰ γινόμενα ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ἀπὸ χθὲς εἶναι ἔκνομα, ἡμεῖς δὲ δὲν θέλομεν νὰ μετάσχωμεν εἰς παράνομον ἐργασίαν.

§17ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κύριοι, δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, πῶς ὁ προλαλήσας ὁμιλεῖ οὕτως ἐπὶ δεδικασμένου, ἐπὶ ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς. Ὁ κύριος οὗτος ἢ ἔπρεπε νὰ παραιτηθῇ, ἢ ὤφειλε νὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκόν του. Ἠκούσατε τὰ δόγματα τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν τὰ αὐτὰ δόγματα· διὰ τοῦτο καὶ ἵνα μὴ λεχθῇ, ὅτι θέλομεν νὰ κερδοσκοπήσωμεν κατὰ τῶν πρώην Ὑπουργῶν, ἐζητήσαμεν νὰ παρευρεθοῦν καὶ τὰ μέλη τῆς μειοψηφίας. Ἂν δὲ ἡμεῖς, ὡς ἀδέκαστοι δικασταὶ, ἐξητάσαμεν τὰ διάφορα ζητήματα, ἂς εἴπωσιν αὐτοί· δὲν ἐνομίσαμεν, ὅτι ὠφείλαμεν νὰ ἐξετάσωμεν τὰ ζητήματα αὐτὰ ὡς φατριασταὶ, καὶ δι’ αὐτὸ τοὺς προσεκαλέσαμεν. Σήμερον ἡ Βουλὴ ἤκουσε τὰ δόγματα αὐτῶν, καὶ ἂς ἀποφασίσῃ.

§18ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ θυμώσῃ ὁ κ. Πετσάλης, διότι ἐγὼ ἐξεδήλωσα ἁπλῶς τὴν γνώμην μου. Εἶπεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡμεῖς ὠφείλαμεν νὰ παραιτηθῶμεν· ἀλλ’ ἐλησμόνησεν ὅ,τι ἡμεῖς εἴπομεν ἐν τῇ συνεδριάσει τῆς Βουλῆς, τουτέστιν, ὅτι ἐπιτροπὴ δὲν ὑφίσταται, ὅτι εὐθὺς ὡς δὲν κατέθηκε τὴν ἔκθεσίν της ἐντὸς τῆς δοθείσης προθεσμίας, ἡ ἐπιτροπὴ ἐξέλιπε, καὶ ἡ Βουλὴ ἔπρεπεν ἢ νὰ προβῇ εἰς συζήτησιν τῆς οὐσίας, ἢ νὰ ἐκλέξῃ ἄλλην ἐπιτροπήν. Καθ’ ἡμᾶς, δὲν ὑπάρχει ἐπιτροπή. Λοιπὸν εἰς ποίαν ἐπιτροπὴν νὰ προσέλθωμεν;

§19ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ, ὅτι οἱ κύριοι δὲν ἀναγνωρίζουν τὰς ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς.

§20ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἡμεῖς εἴμεθα συνεπεῖς πρὸς ἑαυτοὺς καὶ πρὸς τὴν πορείαν ἡμῶν. Ἡμεῖς φρονοῦμεν, ὅτι ἡ Βουλὴ, καίπερ λειτουργοῦσα ἐν πᾶσιν ὡς πολιτικὸν σῶμα, ἐν τῇ ἐπὶ τοῦ κατηγορητηρίου ἐνεργείᾳ αὐτῆς δεσμεύεται διὰ διατυπώσεων, ἐχουσῶν ἐπ’ αὐτῆς ἰσχὺν ὑποχρεωτικήν. Ἀκριβῶς δὲ, διότι λειτουργεῖ ὡς πολιτικὸν σῶμα, ἐνῷ ἐν τοῖς ἄλλοις ἀφέθη ὁ νομοθέτης εἰς τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, ἐν τῷ θέματι τούτῳ ἐκανόνισε διὰ ῥητῶν διατάξεων τὸν τρόπον τῆς ἐνεργείας τῆς Βουλῆς, τὰς προθεσμίας καὶ τὰς διατυπώσεις, ὑφ’ ἃς καὶ μόνας δύναται νὰ λειτουργήσῃ, ἵνα ᾖ ἀξιόπιστος ἐνώπιον τοῦ ἔθνους. Ἡ Βουλὴ, ἀφ’ ἧς ἥψατο τοῦ θέματος τούτου, ἐλησμόνησε τὰς ἀπέναντι τοῦ νόμου ὑποχρεώσεις αὐτῆς. Ἐννοῶ δὲ τὴν πλειοψηφίαν. Εἰσήχθη τὸ κατηγορητήριον εἰς τὴν πρώτην σύνοδον, καὶ ἐνῷ κατὰ τὴν ὀρθὴν ἔννοιαν καὶ τὸν νοῦν τοῦ περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν νόμου ἔδει ἀμέσως νὰ ἐκλεχθῇ ἐπιτροπὴ, ἀφῆκε διὰ τὴν ἑπομένην σύνοδον τὴν ἐκλογὴν ταύτην. Ἐν τῇ καταρτίσει δὲ τῆς ἐπιτροπῆς, (καὶ θὰ παρακαλέσω τοὺς συναδέλφους, τοὺς ἀποτελοῦντας μέρος τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης, νὰ μὴ θεωρήσωσι παντάπασιν, ὅτι ἡ ἐπὶ τούτου παρατήρησίς μου ἀφορᾷ εἰς τὴν ὑπόληψιν αὐτῶν ἤ τινα προσωπικῶς, διότι σημειῶ μόνον τὸ γεγονὸς, ὡς ἐνδεικνῦον καὶ ἐν τούτῳ ἔτι τὸν τρόπον, μεθ’ οὗ ἡ πλειονοψηφία εἰργάσθη), ἐν τῇ καταρτίσει, λέγω, τῆς ἐπιτροπῆς ἔθετο ἡ πλειονοψηφία μέλη, ἅτινα ἐνδιεφέροντο προσωπικῶς, καὶ ἠδύναντο νὰ λογισθῶσιν ὡς μὴ ἐπαρκῶς ἐγγυώμενα τὴν ἀμεροληψίαν περὶ τὴν ἐξέτασιν τῶν γεγονότων. Ὁ εἰσηγητὴς τοῦ κατηγορητηρίου δὲν ἔπρεπε νὰ ἦναι μέλος τῆς ἐπιτροπῆς· ἐν ᾗ δύο μέλη αὐτῆς, ἅτινα εἰς ἓν ἐκ τῶν θεμάτων εἶχον ἄμεσον καὶ προσωπικὴν σχέσιν καὶ πολιτικὸν διαφέρον, διότι ἦσαν οἱ καταγγείλαντες τοὺς καταδικασθέντας, ὑπαξιωματικούς, ἔπρεπεν ἐπίσης νὰ μὴ ἦναι μέλη τῆς ἐπιτροπῆς. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅμως, ὅτι τὰ μέλη ταῦτα ἐπεδείξαντο ἔν τισι θέμασι πλήρη ἀμεροληψίαν, ἴσως δὲ καὶ ἂν ἔλειπε τὸ σκάνδαλον αὐτὸ τῶν προσωπικῶς εἰς αὐτοὺς ἀφορώντων θεμάτων, ὡς εἶπον, θὰ ἐλειτούργει ἀπροσκόπτως ἡ ἐπιτροπή. Ἀλλ’ ἐν τούτοις δὲν πρέπει νὰ μὴ δηλώσω, ὅτι ἐν τῇ τοιαύτῃ συστάσει τῆς ἐπιτροπῆς ἐνέκειτο ἓν τῶν μεγίστων ἐμποδίων τῆς ταχείας καὶ ἀπροσκόπτου ἐνεργείας αὐτῆς. Ἀφοῦ καὶ τοῦτο ἐγένετο, ἦλθεν ἡ μετὰ τὴν παρέλευσιν τῆς προθεσμίας αἴτησις περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας. Ἡμεῖς θεωροῦμεν, ὅτι κατὰ τὴν ἀληθῆ ἔννοιαν τοῦ ἄρθρου 19, εὐθὺς ὡς ἡ προθεσμία ἔληξεν, ἐπιτροπὴ ἀνακριτικὴ δὲν ὑφίσταται. Ἡμεῖς ἑπομένως θεωροῦμεν τὴν δοθεῖσαν παράτασιν ὡς δοθεῖσαν εἰς ἐπιτροπὴν κατὰ νόμον ἀνύπαρκτον, ἢ τοὐλάχιστον κατὰ νόμον παρανόμως λειτουργοῦσαν. Ἡμεῖς λοιπὸν, μὴ προσερχόμενοι, δὲν προσερχόμεθα, διότι θεωροῦμεν ἑαυτοὺς μὴ ὄντας μέλη ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς μὴ ὑφισταμένης· ἡμεῖς φρονοῦμεν, ὅτι ἡ Βουλὴ καθῆκον εἶχεν, ἵνα προβῇ ἀμέσως ἢ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ κατηγορητηρίου, ἢ εἰς ἐκλογὴν νέας ἐπιτροπῆς· τοιαύτη εἶναι ἡ ἐπιτακτικὴ διάταξις τοῦ ἄρθρου 19. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὴν θεωρίαν ἡμῶν στηρίζομεν εἰς τοῦτο, ὅτι ὁ περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν νόμος εἶναι διαδικαστικὸς, καὶ δεσμεύει τὴν Βουλήν, καὶ θεωρεῖται ὡς πρὸς τοῦτο ἀνώτερος τῶν διατάξεων τοῦ Κανονισμοῦ. Ποίαν θεωρίαν ἔχει ἡ πλειονοψηφία, τὴν γνωρίζομεν. Ἡμεῖς δὲν τὴν ἀποδεχόμεθα, καὶ διὰ τοῦτο οὐδὲ διὰ τῆς παρουσίας ἡμῶν ἠθελήσαμεν νὰ τὴν ἐνισχύσωμεν.

§21ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ λέγεται φυγοδικία, κύριε Πρόεδρε.

§22ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ. Μοὶ φαίνεται ἀληθῶς παράδοξος ἡ θεωρία τοῦ Βουλευτοῦ Ἀργολίδος. Τίς ὑπεστήριξέ ποτε, ὅτι ὁ νόμος περὶ εὐθύνης τῶν Ὑπουργῶν δὲν ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Βουλήν; Βεβαίως ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ ἀκολουθήσῃ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου, δὲν ὀφείλει ὅμως ἡ πλειοψηφία νὰ ἑρμηνεύῃ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου κατὰ τὴν ἰδιότροπον ἀξίωσιν τούτου ἢ ἐκείνου. Κατὰ τὴν πεποίθησίν μου, ἡ Βουλὴ προσηνέχθη νομιμώτατα, συνεμορφώθη κατὰ πάντα πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν νόμου· ἄλλος τις ἔχει τὴν ἀντίθετον ἰδέαν· λοιπὸν τίς θὰ ὑποκύψῃ; Ἡ μειοψηφία ὀφείλει νὰ κύψῃ εἰς τὴν γνώμην τῆς πλειοψηφίας. Ἐν τούτοις δύναται ἡ μειοψηφία νὰ μὴ προσέλθῃ· ἔχει καλῶς. Δὲν δύναται ὅμως νὰ ἰσχυρίζηται, ὅτι ἔπταισεν ἡ πλειοψηφία, θεωρήσασα ἑαυτὴν ὡς εὑρισκομένην ἐν τῷ νομίμῳ.

§23ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Φυγοδικία! φυγοδικία!

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς ἐστάλησαν τὰ πρακτικὰ τῆς ἄρτι διενεργηθείσης βουλευτικῆς ἐκλογῆς Κεφαλληνίας. Παρακαλῶ τὸ Βʹ τμῆμα τῆς Βουλῆς, ὅπως συνέλθῃ καὶ ἀποφασίσῃ περὶ τῆς ἐκλογῆς ταύτης.

§25Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ Βουλευτὴς ἐκ Τριφυλίας ἀπηύθυνε πρὸ ἑβδομάδων ἐπερωτήσεις τινὰς, εἰς τὰς ὁποίας πρόκειται ν’ ἀπαντήσω. Ἠρώτησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Τριφυλίας, πόθεν προέρχεται τὸ καθυστέρημα δραχμῶν 950,516.44 ἐκ τοῦ ποσοῦ τοῦ ἀναγραφέντος ἐν τῷ πίνακι, ὃν εἶχον εἰσαγάγει ὑπὸ τὴν ἐπιγραφὴν «ἐπιστροφαὶ χρημάτων». Κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔλαβον ἐκ τῆς ταμειακῆς ὑπηρεσίας, ἐχρεώθησαν διὰ πληρωμὰς ἐπὶ ἀποδόσει λογαριασμοῦ διὰ ποσὸν δραχμῶν 937,869.45, εἰς τὰς ὁποίας δέον νὰ προστεθῶσι δραχμαὶ 9,450, δι’ ἃς ἐχρεώθη ὡσαύτως ὁ κατὰ τὰ 1890 Πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἀνέρχεται δ’ οὕτω εἰς δραχμὰς 947,319.45 τὸ κατὰ Ὀκτώβριον τοῦ 1890 βεβαιωθὲν ποσὸν, καὶ εἰς δραχμὰς 950,516.44 διὰ τῆς προσθήκης δραχμῶν 3196.99 ἐσόδων, ὀφειλομένων ἀπὸ διαφόρους. Ἐκ τούτων δὲ δὲν ἐτακτοποιήθησαν, εἰμὴ μόνον δραχμαὶ 16,022.50, διὰ δὲ τὰ ὑπόλοιπα δὲν ἀπεδόθησαν εἰσέτι οἱ λογαριασμοί. Μοὶ φαίνεται, ὅτι εἰς τὰ ποσὰ, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἀπεδόθησαν εἰσέτι οἱ λογαριασμοὶ, καταλέγονται τὰ δοθέντα διὰ βοήθειαν Κρητῶν προσφύγων ἐν Ἀθήναις. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Τριφυλίας ἐζήτησε προσέτι, νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν τὰ πρωτόκολλα τῶν γενομένων κατὰ τὸ 1891 ἐπιθεωρήσεων τῶν γραφείων τῶν οἰκονομικῶν ἀρχῶν τῆς ἐπαρχίας Τριφυλίας. Τὰ πρωτόκολλα ταῦτα καταθέτω. Ἐζήτησε προσέτι νὰ ὑποβληθῇ κατάστασις τῆς γενικῆς ληψοδοσίας τοῦ Κράτους κατὰ τὴν 31 Δεκεμβρίου 1890 καὶ κατὰ τὴν 31 Δεκεμβρίου 1891. Ἡ κατάστασις αὕτη εἶναι συντεταγμένη ἀπὸ τῆς 13 Ἰανουαρίου, καὶ καταθέτω καὶ αὐτήν. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ὕδρας ἐζήτησε πληροφορίας τινὰς περὶ προκαταβολῶν, αἵτινες εἶχον διαταχθῆ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν κατὰ τὸ ἔτος 1890, κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας αὐτοῦ, ἤτοι ἐπὶ τοῦ παρόντος Ὑπουργείου. Προκαταβολαὶ τοιαῦται εἶχον δοθῆ, μία μὲν ἐκ φράγκων 800 εἰς τὸν ταγματάρχην τοῦ πυροβολικοῦ Ζαφειρόπουλον, ὅστις εἶναι προσκεκολλημένος εἰς ἓν τμῆμα στρατοῦ γαλλικοῦ, καὶ ἔμελλε νὰ παρασταθῇ εἰς τὰ φθινοπωρινὰ γυμνάσια, ἑτέρα δὲ προκαταβολὴ εἰς τὸν ἀξιωματικὸν Σπυρίδωνα Σκληρὸν, ἡ ὁποία ἀπετελεῖτο ἐκ δραχμῶν 700. Καὶ τὰ μὲν ἔγγραφα, τὰ ἀφορῶντα τὴν προκαταβολὴν τοῦ Σπυρίδωνος Σκληροῦ, καταθέτω σήμερον. Κατὰ ταῦτα δὲ, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν τὴν 30 Μαρτίου 1890 εἶχε ζητήσει παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ἵνα ἐντείληται τῷ ἐν Βρυξέλλαις Γενικῷ Προξένῳ νὰ ἐνεργήσῃ παρὰ τῇ Βελγικῇ Κυβερνήσει, ὅπως ὁ ἀνθυπολοχαγὸς τοῦ πεζικοῦ Σπυρίδων Σκληρὸς γένηται δεκτὸς κατὰ τὰς διὰ τὴν πολεμικὴν Σχολὴν εἰσιτηρίους ἐξετάσεις, ἐὰν ἐν αὐτῇ ἦναι δεκτοὶ ξένοι ἀξιωματικοὶ, καὶ ἀνακοινώσῃ εἰς τὸν εἰρημένον ἀνθυπολοχαγὸν, ὅτι ἐνεκρίθη νὰ γένηται δεκτὸς κατὰ τὰς εἰρημένας ἐξετάσεις. Μετὰ ταῦτα ὁ ἐπερωτήσας Βουλευτὴς ἐξ Ὕδρας, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἐπέστειλε πρὸς τὴν Πρεσβείαν ἐν Ρώμῃ ἀναφορὰν τοῦ εἰρημένου ἀνθυπολοχαγοῦ Σκληροῦ περὶ εἰσαγωγῆς αὐτοῦ ἐν τῇ πολεμικῇ Σχολῇ Τουρίνου, διότι δὲν ἐγένετο δεκτὸς ἐν τῇ πολεμικῇ Σχολῇ Βρυξελλῶν. Ἐπειδὴ δὲ καὶ ἄλλην ὑπέβαλεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἀναφορὰν, καὶ ταύτην ὁ ἐμὸς προκάτοχος διεβίβασεν εἰς τὴν ἐν Ρώμῃ Πρεσβείαν, τῇ ὁποίᾳ ἐνετείλατο νὰ εἰδοποιήσῃ τὸν ἀνθυπολοχαγὸν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀποτείνηται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἀπ’ εὐθείας, ἀλλὰ νὰ ὑποβάλλῃ τὰς αἰτήσεις του διὰ τῆς ἐν Ρώμῃ Πρεσβείας. Ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος, ἀφοῦ εἰσήχθη εἰς τὴν Σχολὴν τὴν 10 Νοεμβρίου 1890, ὑπέβαλε τὴν ἑξῆς ἀναφορὰν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον (ἀναγινώσκει): «Λαβὼν τριετῆ ἄδειαν πρὸς ἐκπαίδευσιν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ἀπὸ τοῦ Σεπτεμβρίου τοῦ 1888, μετέβην εἰς Βέλγιον ἐννέα μῆνας εἰς τὸ σύνταγμα τῶν ἐπιλέκτων, καὶ εἶτα τὸ δεύτερον ἔτος προπαρεσκευάσθην διὰ νὰ εἰσέλθω εἰς τὸ Σχολεῖον τοῦ πολέμου τῶν Βρυξελλῶν. Ἀλλὰ μὴ γενόμενος δεκτὸς, ὡς ἐκ τοῦ πολυαρίθμου τῶν μελλόντων νὰ εἰσέλθωσι τότε ξένων ἀξιωματικῶν, μετέβην εἰς Τουρῖνον τῆς Ἰταλίας, ὅπου καὶ ἐγενόμην δεκτὸς, ὡς κάλλιστα γινώσκει ἤδη ἡ ὑπηρεσία, ὡς μαθητής. Ἐν τῇ Σχολῇ ταύτῃ προκειμένου ἤδη νὰ διαμείνω ἐπὶ δύο ἔτη εἰσέτι, παρακαλῶ εὐπειθῶς τὸ Ὑπουργεῖον, ἵνα εὐαρεστούμενον μοὶ προσθέσῃ εἰσέτι ἐπιχορήγησίν τινα πλέον τοῦ μισθοῦ μου (300 δραχμὰς) ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου 1891 μέχρι τῆς ἐντελοῦς ἀποφοιτήσεώς μου, διότι ἐκτὸς τῆς ἐν αὐτῷ τῷ Σχολείῳ θεωρητικῆς σπουδῆς τῶν κοινωνικῶν ἐπιστημῶν, ὀργανικῆς φιλολογίας στρατιωτικῆς, ὑποβαλλόμεθα καὶ εἰς πρακτικὰς ἐφαρμογὰς τοπογραφίας, τακτικῆς ἐπισκέψεως πυριτιδοποιείων, ὀχυρωμάτων ἐπὶ τῶν Ἄλπεων τῶν γαλλοϊταλικῶν καὶ τῶν ἰταλοελβετικῶν συνόρων, τῶν τοῦ Ναυστάθμου καὶ λοιπῶν ἄλλων πρακτικῶν ἐφαρμογῶν τῆς στρατιωτικῆς ἐπιστήμης. Ἐπειδὴ, ἵνα παρακολουθήσω τὰς μεγίστης σημασίας ἐφαρμογὰς ταύτας, ἄνευ τῶν ὁποίων ἀτελὴς ὁμολογουμένως ἔσεται ἡ στρατιωτικὴ μόρφωσίς μου, καὶ ἃς ἄλλως τε δὲν δύναμαι νὰ μὴ παρακολουθήσω, ὑποχρεούμενος ὑπ’ αὐτοῦ τούτου τοῦ κανονισμοῦ τοῦ Σχολείου, θέλω ὑποβληθῆ εἰς ὑπερβολικὰς δαπάνας δι’ ἔξοδα τῶν διηνεκῶν καὶ πολυδαπάνων καθημερινῶν μεταβάσεων ἀνὰ τὰς διαφόρους σημαντικὰς ὑπὸ στρατιωτικὴν ἔποψιν τῆς Ἰταλίας πόλεις, καὶ δι’ ἄλλα ἀπρόοπτα ἔξοδα, ἅτινα συνεπιφέρει ἡ διηνεκὴς μεταστάθμευσις, καὶ ἀδυνατῶν νὰ ἐπαρκέσω ἐκ τῆς μικρᾶς ἰδιωτικῆς περιουσίας, ἥτις ὅλως ἐδεκατίσθη ἐξ ὁλοκλήρου κατὰ τὸ μέχρι τοῦδε διάστημα τῆς διετοῦς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ στρατιωτικῆς ἐκπαιδεύσεώς μου· διὰ ταῦτα παρακαλῶ τὸ Σ. Ὑπουργεῖον, ὅπως, λαμβάνον ὑπ’ ὄψιν τὰς θυσίας, ἃς μέχρι τοῦδε ὑπέστην, ὅπως φανῶ, ὅση μοι δύναμις, ἄξιος τοῦ προορισμοῦ μου, καὶ ἀνταποκριθῶ εἰς τὰς δικαίας τῆς πατρίδος ἀξιώσεις, λάβῃ, ὑπ’ ὄψιν του τὴν παροῦσάν μου, καὶ οὕτω πως δυνηθῶ ν’ ἀνταποκριθῶ εἰς τὰς μνησθείσας δαπάνας. Εἶμαι δὲ πρόθυμος, εὐθὺς ὡς ἐπανέλθω εἰς Ἑλλάδα, νὰ καταβάλω ταῦτα διὰ νομίμου κρατήσεως ἐκ τῶν ἀποδοχῶν μου εἰς ἀπόδοσιν τοῦ καταβληθησομένου μοι ποσοῦ.» Τὴν ἀναφορὰν ταύτην τοῦ ἀξιωματικοῦ διεβίβασε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τὴν ἐν Ρώμῃ Πρεσβείαν διὰ τῆς ἀπὸ 26 Νοεμβρίου 1890 ἐπισημειώσεως, ἐχούσης οὕτω (ἀναγινώσκει): «Διαβιβάζεται πρὸς τὴν ἐν Ρώμῃ Πρεσβείαν, παρακαλουμένην, ὅπως αἰτήσηται ἁρμοδίως καὶ ὑποβάλῃ ἡμῖν πρόγραμμα τοῦ ἐν Τουρίνῳ Σχολείου τοῦ πολέμου, μετὰ τῶν πληροφοριῶν, ἐὰν ἐκτελῶνται τοιαῦται πορεῖαι, οἷαι ἐν τῇ παρακειμένῃ ἀναφέρονται, ἐὰν θὰ λάβῃ μέρος εἰς ταύτας ὁ ἐν λόγῳ ἀνθυπολοχαγὸς, καὶ ἐπὶ πόσον χρόνον θὰ διαρκέσωσιν αὗται.» Ἡ ἐν Ρώμῃ Πρεσβεία ἐπέστρεψε τὴν ἀναφορὰν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ διὰ τοῦ ἑξῆς ἐγγράφου αὐτῆς (ἀναγινώσκει): «Ἐπιστρέφεται πρὸς τὸ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργεῖον μετὰ τῶν ἑξῆς πληροφοριῶν, ἃς μετέδωκε τῷ ὑποφαινομένῳ ὁ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργός. Πάνθ’ ὅσα ἐκτίθησιν ὁ ἀνθυπολοχαγὸς κ. Σκληρὸς περὶ τῆς ἐν Τουρίνῳ στρατιωτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἔχουσι λίαν ἀκριβῶς. Στοιχειωδέστατον μέρος τῶν σπουδῶν ἀποτελεῖ πράγματι ἡ πρακτικὴ ἐφαρμογὴ, καὶ εἰς ταύτην εἶναι κεκλημένος νὰ λάβῃ μέρος καὶ ὁ ἡμέτερος ἀξιωματικὸς, ἐκτὸς ἐὰν οἰκειοθελῶς ἀποποιηθῇ. Αἱ ἐκδρομαὶ τῶν σπουδαστῶν γίνονται κατ’ ἔτος, καὶ διαρκοῦσι περὶ τοὺς δύο μῆνας, ἀφορῶσι δὲ εἰς μελέτας τοπογραφικὰς, στρατηγικὰς, ὀχυρωματικὰς καὶ πᾶν ὅ,τι σχετικόν. Οἴκοθεν ἐννοεῖται, ὅτι συνεπάγονται ἔκτακτόν τινα δαπάνην, καὶ διὰ τοῦτο ἡ Ἰταλικὴ Κυβέρνησις κατὰ τὴν διάρκειαν αὐτῶν χορηγεῖ ἐπιμίσθιον ἡμερήσιον 7 φρ. εἰς τοὺς κατωτέρου βαθμοῦ ἀξιωματικούς. Τὸ ἐφετεινὸν πρόγραμμα τῶν σπουδῶν δὲν εἶχε πρόχειρον ὁ κ. Ὑπουργός. Ἐπιφυλάσσομαι ν’ ἀποστείλω αὐτὸ διὰ τοῦ προσεχοῦς ταχυδρομείου.» Μετὰ τὰς πληροφορίας ταύτας, ἐπειδὴ ἐπρόκειτο περὶ διμήνου διαμονῆς ἐν ἐκδρομαῖς, ὁ δὲ ἀξιωματικὸς ἐζήτει 300 φράγκα κατὰ μῆνα, τὰ ὁποῖα ἀντεστοίχουν πρὸς 350 δραχμὰς, ἤτοι 700 δραχμὰς διὰ τὸ δίμηνον, ἐνετείλατο τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν πρὸς τὸ Φρουραρχεῖον τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἀριθ. 74459. «Ἐν Ἀθήναις τὴν 31 Δεκεμβρίου 1890. «Πληρώσατε ἐκ τοῦ ταμείου σας, δυνάμει τῆς παρούσης καὶ τῆς οἰκείας ἀποδείξεως, εἰς τὸν πληρεξούσιον τοῦ ἐν τῷ σχολείῳ τοῦ πολέμου ἐν Τουρίνῳ τῆς Ἰταλίας μαθητοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ τοῦ πεζικοῦ Σκληροῦ δραχμὰς ἑπτακοσίας (700) ἀπέναντι τοῦ μισθοῦ αὐτοῦ, ἃς τὸ 5ον σύνταγμα τοῦ πεζικοῦ, εἰς ὃ ἀνήκει ὁ διαληφθεὶς ἀνθυπολοχαγός, θέλει ἀποδώσει ὑμῖν καὶ φέρῃ τὴν ποσότητα ταύτην εἰς τὰς προκαταβολάς του, καὶ ἀπαλείψει ἐξ αὐτῶν διὰ τῆς κρατήσεως τοῦ ἡμίσεως τοῦ μισθοῦ τοῦ ἐν λόγῳ ἀνθυπολοχαγοῦ, ἅμα ὡς ἐπανέλθῃ ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς ἐξ ἀδείας.» Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ὕδρας ἐζήτησε νὰ καταθέσω προσέτι τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀφορῶντα τὴν προκαταβολὴν τῶν 800 δραχμῶν, τῶν δοθεισῶν εἰς τὸν ταγματάρχην τοῦ πυροβολικοῦ Ζαφειρόπουλον Ζαφείριον. Δυστυχῶς δὲν ἔχω τὰ ἔγγραφα πάντα πλήρη, διότι ὑπάρχει ἐν τῇ ἐν Παρισίοις Πρεσβείᾳ τοῦ Βασιλέως ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἐζήτησα νὰ ἀποσταλῇ, ἵνα κατατεθῇ μετὰ τῶν ἄλλων. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς προανακριτικῆς ἐπιτροπῆς ἐζήτησε παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν: «ἐὰν ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ νόμου τῆς 18 Ἀπριλίου 1880 καὶ τοῦ πρὸς ἐκτέλεσιν αὐτοῦ ἐκδοθέντος τὸν Μάϊον τοῦ 1882 Β. Διατάγματος ἐδόθησαν προκαταβολαὶ εἰς ἀξιωματικούς, πότε ἐδόθη ἑκάστη αὐτῶν, πρὸς ποῖον ἐδόθη, καὶ τὸ ποσὸν ἐκ τοῦ ὁποίου ἑκάστη ἀπετελεῖτο». Τὰ γραφεῖα τοῦ Ὑπουργείου ἀνεφύλλισαν καὶ ἀνεῦρον πάσας τὰς προκαταβολάς, αἵτινες ἐγένοντο ἀπὸ τοῦ ἔτους 1882 μέχρι τοῦ 1889. Αἱ προκαταβολαὶ αὗται εἶναι αἱ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἐπληρώθησαν 224 δραχμαὶ κατὰ τὸ 1882 εἰς τὸν τότε λοχαγὸν τῆς οἰκονομίας Θεόδωρον Κωνσταντινόπουλον, διότι ἀπῆλθεν ἐκτὸς τῆς πρωτευούσης δι’ ὑπηρεσίαν. Ἐπληρώθησαν δραχμαὶ 300 ἀπέναντι ὁδοιπορικῶν ἐξόδων εἰς τὸν ὑπεπιμελητὴν Ν. Γεωργόπουλον. Ἐπληρώθησαν δραχ. 3000 διὰ τὴν κατασκευὴν ἐξέδρας ἐν Γουδὶ διὰ τὰς παρατάξεις εἰς τὸν λοχαγὸν τοῦ μηχανικοῦ Ἁγ. Πάλλην κατὰ τὸ 1884. Ἐπληρώθησαν 2000 φράγκα χρυσᾶ εἰς τὸν ἀρχίατρον κ. Σοῦτσον, μεταβάντα εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν δι’ ὑπηρεσίαν. Ἐπληρώθησαν δρ. 400 εἰς τὸν ἀντισυνταγματάρχην κατὰ τὸ 1884 Δ. Παπαγεωργίου, μεταβάντα εἰς Θεσσαλίαν. Ἐπληρώθησαν δραχ. 350 κατὰ τὸ 1884 εἰς τὸν ἀνθυπολοχαγὸν Κρίτσαν διὰ προμήθειαν ὑλικοῦ πρὸς κατασκευὴν ἀποχωρητηρίων ἐν τῷ στρατοπέδῳ. Κατὰ τὸ 1885 ἐπληρώθησαν δρ. 12,500 εἰς τὸν ἐπιμελητὴν Κοντογιάννην μέχρι νεωτέρας διαταγῆς. Κατὰ τὸ 1885 ἐπληρώθησαν δραχ. 3000 εἰς τὸν ὑπεπιμελητὴν Κρομμύδαν, μεταβάντα δι’ ἔκτακτον ὑπηρεσίαν, δικαιολογήσαντα τὴν δαπάνην δρ. 1957.45. Κατὰ τὸ 1886 ἐπληρώθησαν κατὰ δύο δόσεις ἀνὰ δραχ. 2000 εἰς τὸν λοχαγὸν Βεστάρχην, μεταβάντα εἰς Ἄρταν δι’ ὑπηρεσίαν. Ἐπληρώθησαν κατὰ τὸ 1887 εἰς τὸν συνταγματάρχην Ι. Σέχον δρ. 4000. Ἐπληρώθησαν δρ. 300 κατὰ τὸ αὐτὸ ἔτος εἰς ἕκαστον τῶν ἀνθυπολοχαγῶν Κουτήφαρη, Βεντήρη, Μπακατοπούλου, Γκιλίου, Γιαννακοπούλου, διὰ νὰ κατασκευάσωσι στολήν. Ὡσαύτως εἰς τὸν Γ. Ρούβαλην 1500 φρ. εἰς χρυσόν, ἀπελθόντα εἰς τὴν ἀλλοδαπήν. Ἐπληρώθησαν κατὰ τὸ 1888 δραχ. 1000 εἰς τὸν ὑπεπιμελητὴν Γαλάνην, παρακολουθήσαντα τὸν ὑποστράτηγον ἐπιθεωρητήν. Ἐπληρώθησαν δραχ. 700 εἰς τὸν ταγματάρχην Θ. Δούκαν. Ἐπληρώθησαν τὸ 1880 δραχ. 200 εἰς ἑκάτερον τῶν ἀνθυπολοχαγῶν Λαμπροπούλου καὶ Κωνσταντινίδου, διὰ νὰ κατασκευάσωσι στολήν. Κατὰ τὸ 1889 ἐπληρώθησαν δραχ. 500 εἰς τὸν λοχαγὸν τοῦ μηχανικοῦ Γ. Παπαδιαμαντόπουλον, ἀναχωρήσαντα δι’ ὑπηρεσίαν. Κατὰ τὸ 1889 ἐπληρώθησαν δραχμαὶ 600 εἰς τὸν ὑπολοχαγὸν Πάτροκλον Κοντογιάννην δι’ ἔξοδα παραστάσεως.» Τὰ ἔγγραφα ταῦτα μετὰ τῶν ἐν αὐτοῖς ἀντιγράφων τῶν ἐκδοθεισῶν διαταγῶν καταθέτω ὡσαύτως. Ὁμοίως μοὶ ἀπηυθύνθη ἐπερώτησις παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ὕδρας, δηλώσαντος τὴν ἐπιθυμίαν νὰ καταθέσω τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀναγόμενα εἰς τὴν κατὰ τὸ 1890 γενομένην ἱππωνείαν. Καὶ ἠρώτησα, καθ’ ἣν ὥραν μοὶ ἀπηυθύνετο ἡ ἐπερώτησις, ἂν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐπεθύμει νὰ καταθέσω ὡρισμένα τινὰ ἔγγραφα, ἢ ὅλον τὸν φάκελλον· μοὶ ἐδόθη δ’ ἀπάντησις, ὅτι ἐπεθύμει νὰ καταθέσω ὅλον τὸν φάκελλον. Λοιπὸν τὸν φάκελλον τοῦτον καταθέτω, περιέχοντα πάντα τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, καὶ τὰς ἀνακρίσεις, καὶ τὰς καταθέσεις πληροφοριῶν καὶ τὰς ἐκθέσεις, καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ δώσῃ ἐντολὴν, ἵνα τὰ ἔγγραφα ταῦτα φυλαχθῶσι.

§26ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Πρὸ τῆς λήξεως τῶν ἐργασιῶν τοῦ πρώτου τμήματος τῆς προκειμένης Συνόδου, ὑπέβαλον ἐπερώτησιν καὶ ἐζήτησα κατάθεσιν πληροφοριῶν, σχετικῶν πρὸς τὸ ἐν Ναυπλίῳ Φρουραρχεῖον.

§27ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐλήφθη ἡ σημείωσις τῆς ἐπερωτήσεως ὑμῶν, ἐγένετο δ’ αὕτη ἀφορμὴ νὰ γένωνται ποικίλαι καὶ πολυειδεῖς ἔρευναι καὶ ἀνταλλαγὴ ἀλληλογραφίας. Ὑποθέτω δὲ, ὅτι συνεκεντρώθησαν αἱ πληροφορίαι, ἤ εἰσιν ἐν τῷ συγκεντροῦσθαι.

§28ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Παρακαλῶ ἐπίσης τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ μὴ λησμονήσῃ τὴν ἐπερώτησίν μου περὶ προσαγωγῆς δύο δικογραφιῶν ποινικῶν, καὶ ἄλλων τινῶν πληροφοριῶν.

§29ΖΑΙΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τὴν ἀπάντησιν εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ, καθὼς καὶ ὅλας τὰς ἄλλας ἀπαντήσεις, ἀπέστειλα σήμερον ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, καὶ τοῦτο, διότι ὑπῆρχον πολλὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἐπεθύμουν νὰ κατατεθῶσιν ἐπὶ ἀποδείξει. Ὥστε, ἂν δὲν ἦλθον εἰσέτι, βεβαίως θὰ ἔλθωσι σήμερον, καὶ δύνανται οἱ κύριοι Βουλευταὶ νὰ λάβωσι γνῶσιν.

§30ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Πολλοὶ τῶν συμπολιτῶν μου ἀνεφέρθησαν πρός με καὶ ἐγγράφως καὶ προφορικῶς, καὶ μὲ παρακαλοῦσι νὰ ἀποτείνω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἰδίως εἰς τὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν, σύστασιν, τὴν ὁποίαν νομίζω, ὅτι θέλει ἀκούσει καὶ ἐκτελέσει. Πρόκειται περὶ ἀνωμαλίας, ἥτις προῆλθε κυρίως ἐν τῷ δήμῳ Ἀθηναίων, διότι ἡ Ἐφορία οὐδέποτε εἶναι ἐνήμερος ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν βεβαίωσιν τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν καὶ ἐπιτηδευμάτων. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν ᾖναι ὑπεύθυνος ὁ Ἔφορος, ἢ μᾶλλον οἱ ἑκάστοτε Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις εἶχε συστήσει εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ αὕτη ἐπεψήφισε νόμον, κατὰ τὸν ὁποῖον διένειμε τὴν πληρωμὴν τῶν φόρων τούτων εἰς τμηματικὰς δόσεις. Καὶ πέρυσιν ἐπεψηφίσθη τοιοῦτος νόμος ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου οἰκοδομῶν τῶν ἐτῶν 1889, 1890 καὶ 1891. Ἀλλ’ ἐκ τῆς συῤῥοῆς τῶν φόρων τούτων, κατά τε τὸν νόμον τοῦ 1887 καὶ τὸν τοῦ παρελθόντος ἔτους, καὶ πρὸ πάντων ἕνεκα τῆς μὴ παραδοχῆς τῆς προτάσεώς μου πέρυσι παρὰ τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐπῆλθεν, ὥστε κατὰ τὸ ἔτος 1891 καὶ ἐντὸς τοῦ 1892 νὰ πληρώσωσιν οἱ κτηματίαι τοῦ δήμου Ἀθηναίων τοὺς φόρους οἰκοδομῶν τῶν ἐτῶν 1885, 1886, 1889, 1890 καὶ ὁλοκλήρου τοῦ 1891. Ἐπίσης τοὺς φόρους ἐπιτηδεύματος. Οἱ φόροι οὗτοι ἀθροιζόμενοι ὑπερβαίνουσι τὰ 5 ἑκατομμύρια. Ἐννοεῖται, ὅτι σήμερον ὁ πληθυσμὸς τῆς πρωτευούσης εὑρίσκεται εἰς πλήρη ἐξάντλησιν. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἐπικαλεσθῶ ἐπιχειρήματα ἐκ τῆς δεινῆς οἰκονομικῆς κρίσεως, ἡ ὁποία σήμερον μαστίζει τὸν τόπον, ἀλλὰ καὶ ἄνευ ταύτης ἦτο ἀδύνατον νὰ πληρώσωσιν οἱ ἰδιοκτῆται τῶν Ἀθηνῶν τοσοῦτον μεγάλα ποσὰ, ἕνεκα τῆς συῤῥοῆς τῶν φόρων, ἡ ὁποία δὲν προῆλθεν ἐξ ὑπαιτιότητος αὐτῶν. Ἕνεκα τούτων νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δύναται καὶ ὀφείλει νὰ λάβῃ μέτρον νομοθετικόν· πρῶτον, νὰ δώσῃ προθεσμίαν ἑνὸς μηνὸς ἢ δύο, μέχρι τῆς 15 Μαρτίου, φερ’ εἰπεῖν, καθόσον τότε συμπίπτουσιν αἱ λήξεις τῶν τριμηνιῶν καὶ θὰ δυνηθῶσιν οἱ ἰδιοκτῆται νὰ καταβάλωσι μέρος τοῦ φόρου τοῦ 1891, νὰ ἐπιτρέψῃ δὲ νὰ διαιρεθῇ ὁ φόρος τοῦ 1891 εἰς δύο ἢ τέσσαρα τμήματα. Ἡ Κυβέρνησις ἡ πρώην κατὰ τὸ 1887 εἶχεν ὑποβάλει τοιοῦτον νόμον· νομίζω, ὅτι ἡ ἐπανάληψις τοῦ αὐτοῦ νόμου, ὅσον ἀφορᾷ τὸν φόρον τοῦ 1891 καὶ τοὺς λοιποὺς φόρους, εἶναι ἀναγκαιοτάτη. Ἄνευ αὐτῆς τῆς προνοίας πλεῖστοι τῶν ἰδιοκτητῶν καὶ ἐπιτηδευματιῶν, οἵτινες κατὰ πολλὰ συναντῶνται, διότι τὰ αὐτὰ πρόσωπα εἶναι καὶ ἰδιοκτῆται καὶ ἐπιτηδευματίαι, δὲν θὰ δυνηθῶσι νὰ πληρώσωσιν αὐτοὺς τοὺς φόρους, καὶ ἑπομένως θὰ ὑποστῶσι τὴν πληρωμὴν τοῦ 2% καὶ τοῦ τόκου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἄδικον, διότι ἔπρεπεν ἐγκαίρως νὰ γένηται ἡ βεβαίωσις τῶν φόρων τούτων καὶ διὰ προσθέτου προσωπικοῦ, οὐχὶ δὲ νὰ τιμωρῶνται οἱ φορολογούμενοι πολῖται διὰ τὴν ἀμέλειαν, τὰ σφάλματα ἢ ἔστω καὶ τὴν ἀνωμαλίαν τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας. Ἐπιλαμβάνομαι ἑτέρου θέματος. Ἔλαβον ἔγγραφον τῆς ἰσραηλιτικῆς κοινότητος τῶν Ἀθηνῶν, τὸ ὁποῖον ὁμολογῶ, Κύριοι, ὅτι μὲ συνεκίνησεν. Ἐνθυμεῖσθε τὸ τραγικὸν συμβὰν τῆς ἐν Κερκύρᾳ δολοφονίας μιᾶς κόρης Ἰσραηλίτιδος, ὅπερ ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς σοβαρὰ γεγονότα, τῶν ὁποίων ἔχετε γνῶσιν οἱ πλεῖστοι, καὶ τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ φέρωσι τιμὴν εἰς τὸν ἀνεξίθρησκον καὶ φιλάνθρωπον Ἑλληνικὸν χαρακτῆρα. Τὸ δεινὸν ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ εἶναι, ὅτι μετὰ τόσους μῆνας δὲν εὑρέθησαν εἰσέτι οἱ ἔνοχοι τῆς μυστηριώδους δολοφονίας, οὐδὲ βούλευμα ἐξεδόθη, καὶ διὰ τοῦτο ἡ κοινότης ἡ ἰσραηλιτικὴ ζητεῖ τέλος πάντων νὰ γνωσθῶσιν οἱ ἔνοχοι τοῦ ἐγκλήματος, ὅπως διὰ τῆς γνώσεως τῶν ἐνόχων ἀποδειχθῇ ἡ ἀθωότης τῆς ἐν Κερκύρᾳ ἰσραηλιτικῆς κοινότητος. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κυρίως ἐνδιαφέρει τὴν ἰσραηλιτικὴν κοινότητα, εἶναι, νὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι τὸ ἔθιμον τὸ στυγερὸν, τὸ ὁποῖον ἀποδίδεται εἰς τοὺς ὁμοθρήσκους αὐτῶν, οὔτε ὑπῆρξε ποτὲ οὔτε ὑπάρχει. Πρέπει νὰ γνωρίζωσιν οἱ Ἰσραηλῖται πάντες, οὐ μόνον οἱ ἀνὰ τὴν Ἑλλάδα οἰκοῦντες, ἀλλὰ καὶ οἱ ἁπανταχοῦ τῆς γῆς καὶ οἱ ἐν τῇ Ἀνατολῇ ἐν γένει, — διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ πρωτεύουσα τῆς Μακεδονίας κατοικεῖται ὑπὸ πολλῶν χιλιάδων ἰσραηλιτῶν συμπολιτῶν μας, καθὸ Μακεδόνων,— πρέπει νὰ γνωρίζωσι πάντες, λέγω, ὅτι ἐν Ἑλλάδι κρατεῖ πλήρης καὶ ἀβίαστος ἀνεξιθρησκεία, ἐν τῷ χαρακτῆρι τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐγκειμένη, πρὸς δὲ, ὅτι τὸ ἔγκλημα τιμωρεῖται, οἱοσδήποτε καὶ ἂν ᾖ ὁ παθών· οὐδ’ ὑφίσταται ἐν Ἑλλάδι, ὡς ἐν ἄλλοις χριστιανικοῖς Κράτεσι, φανατικότης οἱαδήποτε ἢ διωγμὸς κατὰ τῶν Ἰσραηλιτῶν, οὓς θεωροῦμεν συμπολίτας καθ’ ὅλην τὴν σημασίαν τῆς λέξεως, κεκτημένους πάντα τὰ δικαιώματα, ὧν καὶ οἱ τῶν ἄλλων θρησκευμάτων Ἕλληνες ἀπολαύουσιν. Ἐλπίζω, ὅτι ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς, ὁ ὁποῖος, καθὼς γνωρίζω, ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ εἰργάσθη μετὰ ζήλου καὶ ἐσύστησεν αὐστηρότητα, θέλει ἐπιδιώξει τὴν ταχεῖαν ἀποκάλυψιν τῶν ἐνόχων τοῦ φόνου τῆς ἀθώας παιδὸς καὶ διατάξει τὴν αὐστηρὰν τιμωρίαν αὐτῶν. Καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, εἷς τῶν ἐνόχων συνελήφθη καὶ ἀπελύθη παρὰ τῶν Ἑλληνικῶν ἀρχῶν, ὁ αὐτὸς δὲ συνελήφθη παρὰ τῆς προξενικῆς ἀρχῆς τῆς Ἀλεξανδρείας καὶ πάλιν ἀπελύθη. Ἐλπίζω ὅτι θὰ ληφθῇ ἡ δέουσα μέριμνα καὶ θέλει ἐπέλθει ὡς τάχιστα ἡ τιμωρία τῶν ἐνόχων. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὸ ἔγγραφον τῆς ἰσραηλιτικῆς κοινότητος, ὅπερ καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον, καὶ νὰ ἐκθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἐν καιρῷ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐνεργειῶν αὐτοῦ καὶ τῶν ἐν Κερκύρᾳ ἀρχῶν.

§31ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Τὴν ἐπερώτησιν, περὶ τῆς ὁποίας ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλήσω διὰ βραχέων πρὸς τὴν Βουλὴν κατά τινα προηγουμένην συνεδρίασιν, πρὸ τῶν διακοπῶν τῶν ἑορτῶν, ἐποιησάμην οὐχὶ βεβαίως, ἵνα διὰ ταύτης πεισθῶσιν οἱ συμπολῖταί μου, ὅτι ἐφενακίσθησαν διὰ τῶν δυσαριθμήτων ἐκείνων ψευδῶν διορισμῶν τῶν διδασκάλων καὶ διὰ τῆς ἐκθέσμου συστάσεως δυσαριθμήτων γραμματοδιδασκαλείων ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Γυθείου, τὸ ὁποῖα συνεστήθησαν μόνον καὶ μόνον πρὸς ἐπηρεασμὸν τῶν κατοίκων διὰ τὰς ἐπερχομένας τότε δημοτικὰς ἐκλογάς. Ἠξεύρετε δὲ πάντες ὑμεῖς, πόσον εἶναι ἐπαγωγὸς ἡ σύστασις σχολείων εἰς χωρίδια μικρὰ, ἀποτελούμενα ἐξ ὀκτὼ ἢ δέκα ἢ καὶ δώδεκα οἰκογενειῶν, αἵτινες ἀποστέλλουσι τὰ ἴδια τέκνα εἰς τὰ ἐγγύτατα παρακείμενα χωρία, εἰς τὰ ὁποῖα εἶναι ἱδρυμένα τοιαῦτα σχολεῖα. Οἱ συμπολῖταί μου γινώσκουσι καλῶς τὸν χαρακτῆρα καὶ τὴν σημασίαν τῶν δολερῶν, ἵνα εἴπω οὕτω, πράξεων ἐκείνων, αἵτινες ἠκυρώθησαν τὴν ἐπιοῦσαν τῆς ἐκλογῆς, καὶ ἐν τῷ εὐθέτῳ χρόνῳ, ὁ ὁποῖος ἴσως δὲν ἀπέχει πολὺ, θ’ ἀποδώσωσιν εἰς ἕκαστον τὸ προσῆκον. Ὑπὸ τὰς συνθήκας ταύτας βεβαίως δὲν εἶναι ἀπαραίτητος ἡ εὐγνωμοσύνη οὐδ’ ἐμοῦ οὐδὲ τῶν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ φίλων μου, οὐδὲ τῆς ἀμερολήπτου καὶ ὑγιοῦς τάξεως τῆς κοινωνίας ἐκείνης. Δύνανται νὰ μᾶς καταγγείλωσι διὰ τοῦτο ἐπὶ ἀχαριστίᾳ· ἀλλὰ τὴν εὐγνωμοσύνην ἀφίνομεν ὁλόκληρον εἰς βάρος καὶ εἰς λογαριασμὸν τοῦ συναδέλφου μου, ἀπόντος δυστυχῶς σήμερον, χάριν τοῦ ὁποίου καὶ πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ ὁποίου ἐγένοντο αἱ πράξεις αὗται... «Τὴν ἐπερώτησιν ἐκείνην ἀπηύθυνα διὰ νὰ καταγγείλω εἰς τὴν Βουλὴν τὸ μέτρον καὶ τὸν βαθμὸν τῆς θρασύτητος καὶ τῆς ἀκολασίας, μεθ’ ἧς ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ἐχειρίσθη τὴν σεμνὴν λειτουργίαν τῆς ἐκπαιδεύσεως, τῆς ἀῤῥήκτως καὶ ἀναποσπάστως συνδεδεμένης φύσει καὶ θέσει μετὰ τῆς Ἐκκλησίας, πρὸς ἐξυπηρέτησιν ἀνοσίων σκοπῶν καὶ ἀνοσίων συμφερόντων. Καὶ μεθ’ ὅλα ταῦτα ἀνέρχεται ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς, καὶ μετὰ γλώσσης ἀκατασχέτου καὶ στόμφου ἁρμόζοντος εἰς πολιτευτὴν ἄσπιλον καὶ ἀμόλυντον καὶ εἰς πρόσωπα ἀκεραίας προσωπικῆς ὑπολήψεως, προσπαθεῖ νὰ ὑποστηρίξῃ καὶ δικαιολογήσῃ τὰ ἀδικαιολόγητα! Ἐρωτῶσι δὲ καὶ ἐπερωτῶσί τινες τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, ἂν ἐπληρώθησαν οἱ μισθοὶ τῶν δημοδιδασκάλων. Ἐγὼ νομίζω, καὶ φοβοῦμαι, ὅτι οἱ δημοδιδάσκαλοι μετ’ οὐ πολὺ δὲν θέλουσι πληρόνεσθαι, ἕνεκα τῶν ὑπερβασιῶν καὶ τῶν καταχρήσεων τούτων, τὸ δὲ δύστηνον ταμεῖον τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, θέλει ἐκλείψει, καὶ αἱ θύραι του θὰ κλεισθῶσιν ἑρμητικῶς. Φοβοῦμαι μάλιστα, ὅτι καὶ ἄλλων ταμείων αἱ θύραι μετ’ ὀλίγον ἴσως κλεισθῶσι μετὰ πατάγου, καὶ τότε πιθανῶς ἀκουσθήσεται ἡ μυστηριώδης ἐκείνη φωνὴ τοῦ κλειδοκράτορος, παραδίδοντος τὰς κλεῖδας ἐπιμόνως εἰς χεῖρας τοῦ ἀνωτάτου ἄρχοντος!

§32Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γυθείου παρενέβη μετὰ τὴν ἐπερώτησιν, τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς. Ἐγὼ ὑπελάμβανον, ὅτι ἤθελεν ὁμιλήσει ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐζήτησα τὸν λόγον, ἵνα χορηγήσω πληροφορίας εἰς τὸν ἐπερωτήσαντα κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς. Ἀφοῦ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γυθείου κατῆλθε τοῦ βήματος, σπεύδω νὰ πράξω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐσκόπουν νὰ πράξω, πρὶν ἢ ἀνέλθῃ ἐπὶ τὸ βῆμα ὁ κ. Βουλευτής. Ἡ ὑπόθεσις τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων τοῦ δήμου Ἀθηναίων μοὶ εἶναι γνωστὴ πρὸ ἡμερῶν, καὶ μοὶ εἶναι γνωστὴ ὄχι μόνον ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, ἀλλὰ καὶ ἐκ παραστάσεων, τὰς ὁποίας πολλοὶ φίλοι εὐηρεστήθησαν νὰ μοὶ ἀπευθύνωσιν, ὑπομιμνήσκοντες εἰς ἐμὲ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην. Πρὸ ὀκτὼ ἡμερῶν διατελεῖ ἡ ὑπόθεσις αὕτη ὑπὸ συζήτησιν ἐν τοῖς γραφείοις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἑπομένως εὐχαριστῶ μὲν τὸν κ. Βουλευτήν, διότι μοὶ ὑπέμνησεν αὐτήν, ἀλλ’ αὕτη πρὸ πολλοῦ εἶναι ἐν ἐνεργείᾳ, πιθανὸν δὲ αἱ μελέται, αἱ ὁποῖαι γίγνονται, νὰ καταλήξωσιν εἰς ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα θέλουσι χρήζει τῆς κυρώσεως τῆς νομοθετικῆς.

§33ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Πρόεδρον διὰ τὴν μέριμναν αὐτοῦ, ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἐπιτηδεύματα τὰ μέλλοντα νὰ βεβαιωθῶσιν, ἀλλὰ τὸν παρακαλῶ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν εἴσπραξιν τοῦ φόρου οἰκοδομῶν.

§34ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Πάντα τὰ θέματα.

§35ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὥστε καὶ περὶ τῶν οἰκοδομῶν θὰ λάβητε φροντίδα, διότι ἡ προθεσμία λήγει αὔριον.

§36ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ὁ ἔντιμος Βουλευτὴς ἐκ Λακωνίας, ὑπὸ τὸν τύπον ὑπομνήσεως ἐπερωτήσεώς τινος, τὴν ὁποίαν μοὶ ἀπηύθυνε κατὰ τὸ πρὸ τῶν διακοπῶν διάστημα τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἐπανῆλθεν εἰς τὸ θέμα τοῦτο, καὶ ἐξέθηκεν ἰδέας καὶ θεωρίας περὶ τῆς διαχειρίσεως τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐκπαιδεύσεως ὑπ’ ἐμοῦ, τὰς ὁποίας ἔχω καθῆκον νὰ μὴ ἀφήσω ἄνευ ἀπαντήσεως. Τὴν ἀπάντησιν ὅμως ταύτην δὲν δύναμαι νὰ δώσω τελείαν καὶ πλήρη πρὸς τὴν Βουλήν, παρὰ καταθέτων τὴν ἀπάντησιν εἰς τὴν ἐπερώτησιν, τὴν ὁποίαν μοὶ ἀπηύθυνεν ἔκτοτε ὁ κ. Βουλευτής, καὶ ἥτις τῷ ὄντι ἐβράδυνεν, ἕνεκα τῶν διακοπῶν τῶν μεσολαβησασῶν, καίτοι αὕτη ἡ ἀπάντησις εἶναι συντεταγμένη πρὸ πολλοῦ ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου τμήματος. Ὅταν καταθέσω τὴν ἀπάντησιν ταύτην, —καὶ ἐλπίζω νὰ τὸ πράξω ἐν τῇ αὐριανῇ συνεδριάσει,—ἐλπίζω, ὅτι θέλει πεισθῇ ὁ κ. Βουλευτής, καὶ μετ’ αὐτοῦ σύμπασα ἡ Βουλή, ὅτι προέτρεξε νὰ ἐκφράσῃ κρίσεις προκαταβολικῶς δυσμενεστάτας, ἐκ πληροφοριῶν ἴσως ἐσφαλμένων, τὰς ὁποίας μετέδωκαν αὐτῷ καὶ αἵτινες ἐκ τῶν πραγμάτων καὶ ἐκ τῶν ἀριθμῶν θὰ ἀποδειχθῶσιν ἐντελῶς ἀβάσιμοι, στερούμεναι καὶ τῆς ἐλαχίστης ὑποστάσεως. Τὴν προειδοποίησιν ταύτην περὶ τῆς ἀπαντήσεώς μου ὤφειλον νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν, χωρὶς νὰ θέλω νὰ προσθέσω οὐδὲ λέξιν εἰς ὅσα ἄλλα εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς, ἄσχετα πρὸς τὸν στενὸν κύκλον τοῦ πραγματικοῦ θέματος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου περιωρίσθην, καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ προσπαθήσω μετ’ ἐπιμονῆς ἀνενδότου νὰ περιορισθῶ.

§37ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργὲ, καὶ ἐγὼ σᾶς εἶχον ἐπερωτήσει περὶ τοῦ ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως.

§38ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. Ἐνθυμοῦμαι.

§39Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Σᾶς ὑπενθυμίζω καὶ ἐγὼ μίαν ἐπερώτησίν μου.

§40ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνθυμοῦμαι καὶ τὴν ἰδικήν σας. Αὔριον θὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§41ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφ’ ὅτου ἀνῆλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, δὲν ἀπενεμήθησαν βασιλικαὶ χάριτες εἰς καταδίκους· ἀπέσχεν ἀπολύτως τὸ Ὑπουργεῖον νὰ κάμῃ χρῆσιν τοῦ βασιλικοῦ τούτου προνομίου, καὶ ἐξακολουθεῖ ἀρνούμενον νὰ προκαλέσῃ βασιλικὰς χάριτας, ἐπὶ τῷ λόγῳ, ὅτι ἐν τῷ παρελθόντι ἐγένετο κατάχρησις τῶν βασιλικῶν χαρίτων, ὅτι ἀπενεμήθησαν τοιαῦται ἀφθόνως καὶ εἰς καταδίκους μὴ δικαιουμένους χάριτος, οὗ ἕνεκα ἐξῆλθον τῶν φυλακῶν πλεῖστοι κατάδικοι, καὶ συνετέλεσε τοῦτο, ὡς ἐκ τῆς ἀτιμωρησίας, εἰς τὴν αὔξησιν τῶν ἐγκλημάτων. Φρονεῖ δὲ τὸ Ὑπουργεῖον, ὅτι ἐκ τῆς ἀπολύτου ἀχρηστίας τοῦ προνομίου τῆς βασιλικῆς χάριτος θὰ ἐπέλθῃ θεραπεία εἰς τὸ ἐκ τῆς καταχρήσεως ταύτης γενόμενον ἤδη κακόν. Ἐννοῶ νὰ μὴ ᾖναι ἡ Κυβέρνησις εὔκολος καὶ προθυμοτάτη εἰς τὴν ἀπονομὴν τῶν βασιλικῶν χαρίτων, νὰ μὴ ἀπονέμῃ τοιαύτας ἄνευ λόγων ἰσχυρῶν, ὑπαγορευόντων αὐτὰς, νὰ μελετᾶται καλῶς ἑκάστη ὑπόθεσις, ὅταν πρόκηται νὰ ἀπονεμηθῇ βασιλικὴ χάρις· ἀλλὰ δὲν ἐννοῶ τὴν ἐντελῆ ἀποχὴν τοῦ Ὑπουργείου ἐκ τῆς ἀπονομῆς βασιλικῆς χάριτος, τὴν ἐντελῆ κατάργησιν τοῦ βασιλικοῦ τούτου προνομίου. Διὰ τοῦ μέτρου τούτου, τοῦ ἄλλου ἄκρου, ὅπερ ἔλαβε τὸ Ὑπουργεῖον, ἐπέρχεται ἄλλο κακόν· ἀδικοῦνται κατάδικοι, οἵτινες ἀναμφισβητήτως δικαιοῦνται βασιλικῆς χάριτος, ἡ δὲ ἄρνησις αὐτῆς εἶναι προφανὴς ἀδικία. Ἀφίνω τοὺς ἄλλους λόγους, οἵτινες ἐν τῷ παρελθόντι συνετέλεσαν καὶ οὗτοι εἰς τὴν ἀπονομὴν ἀθρόων βασιλικῶν χαρίτων, τὸν σκοπὸν τῆς ἀραιώσεως τῶν στενῶν καὶ ἐν κακῇ καταστάσει εὑρισκομένων φυλακῶν, τὸν σκοπὸν τῆς προλήψεως ἀσθενειῶν ἐν αὐταῖς κτλ. Ὑπάρχουσιν ἀναμφισβητήτως περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ἡ ἀπονομὴ τῆς βασιλικῆς χάριτος ἐπιβάλλεται, εἶναι δικαίωμα τοῦ καταδίκου ἀναμφισβήτητον. Οὐδεὶς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ, ὅτι τὰ δικαστήρια πολλάκις, ἐξ ἐσφαλμένης ἐκτιμήσεως τῶν γεγονότων, ἢ ἐξ ὑπερβολικῆς αὐστηρότητος, καταδικάζουσιν ἀδίκως ἢ ἐπιβάλλουσι ποινὰς ὑπὲρ τὸ δέον αὐστηρὰς, ἢ κατ’ ἀνάγκην, δεσμευόμενα ἐκ τῶν περὶ ὁρίων τῶν ποινῶν διατάξεων τῶν νόμων, ἐπιβάλλουσι ποινὰς βαρυτέρας ἐκείνων, τὰς ὁποίας ἐκ συνειδήσεως ἐπιθυμοῦσι νὰ ἐπιβάλλωσι. Διὰ τοῦτο ἐφευρέθη τὸ προνόμιον τοῦτο τοῦ Στέμματος, πρὸς συγκερασμὸν τῆς αὐστηρότητος τῶν νόμων μετὰ τῆς ἐπιεικείας, πρὸς ἄρσιν τῶν ἐκ πλάνης ἢ ἐξ ὑπερβολικῆς αὐστηρότητος τῶν δικαστηρίων προσγινομένης ἀδικίας. Διὰ τοῦτο τὰ δικαστήρια καὶ οἱ εἰσαγγελεῖς ἔχουσιν ἐκ τοῦ νόμου καθῆκον, μετὰ ἑκάστην καταδίκην, νὰ γνωμοδοτῶσι περὶ ἀπονομῆς ἢ μὴ βασιλικῆς χάριτος. Ἀλλὰ ποίαν σημασίαν ἔχει ἡ πρόνοια αὕτη τοῦ νόμου σήμερον, ὅτε τὸ Ὑπουργεῖον οὐδαμῶς λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν τὰς γνωμοδοτήσεις τῶν δικαστικῶν ἀρχῶν; Ὑπάρχουσιν ἄλλαι περιστάσεις, ἐξεταστέαι διὰ τὴν ἀπονομὴν τῆς βασιλικῆς χάριτος, τὰς ὁποίας τὰ δικαστήρια δὲν δύνανται νὰ ἔχωσιν ὑπ’ ὄψιν, ἀλλὰ δύνανται νὰ ἐκτιμηθῶσιν αὗται μετὰ τὴν καταδίκην διὰ τῆς μελέτης τῆς ὑποθέσεως, εἰς τὴν ἐκτίμησιν δ’ αὐτῶν δύνανται νὰ συντελέσωσι γεγονότα, ἐπερχόμενα μετὰ τὴν καταδίκην, ὡς ἡ ἐπὶ ταύτης ἐντύπωσις τῆς κοινῆς γνώμης, ἡ ὁποία πολλάκις εἶναι κριτὴς ἀλάνθαστος, ἡ ἐμφάνισις νέων γεγονότων, καθιστώντων ἀμφίβολον τὴν ἐνοχὴν, ἢ ἐν ταῖς φυλακαῖς διαγωγὴ τῶν καταδίκων, ἀποδεικνύουσα, ὅτι πολλάκις πολῖται χρηστοὶ καὶ οἰκογενειάρχαι ἐκ στιγμιαίων συγκινήσεων καὶ ἐξάψεων καὶ παρὰ τὴν θέλησίν των ὑποπίπτουσιν εἰς ἔγκλημα, ἡ προσβολὴ τῆς ὑγείας αὐτῶν ἐν ταῖς φυλακαῖς κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε διὰ τῆς βασιλικῆς χάριτος δὲν πρόκειται νὰ δοθῇ εἰς αὐτοὺς ἄλλο τι ἢ ἡ παρηγορία νὰ ἀποθάνωσιν ἐν τοῖς κόλποις τῶν οἰκογενειῶν αὐτῶν, ἄλλα οἰκογενειακὰ δυστυχήματα, ἐξ ὧν ἀπειλεῖται ἡ ἐντελὴς καταστροφὴ ὁλοκλήρων οἰκογενειῶν, δυναμένη νὰ προληφθῇ διὰ τῆς ἀποδόσεως εἰς αὐτὴν τοῦ μόνου προστάτου της, καταδίκου ἀποτίσαντος ἤδη τὰ ⅔ ἢ τὰ ¾ τῆς βαρείας ποινῆς του. Διὰ τοῦτο ἀπὸ πολλοῦ ἐλήφθη τὸ μέτρον, ὅπως κατὰ μικρὰ χρονικὰ διαστήματα, ἐπιτροπαὶ κατὰ τόπους ἐκ τῶν εἰσαγγελικῶν καὶ διοικητικῶν ἀρχῶν, καὶ ἐπιτροπὴ ἐν Ἀθήναις ἐξ ἀνωτάτων δικαστικῶν λειτουργῶν, ἐξετάζωσι τοὺς μετὰ τὴν καταδίκην προκύπτοντας λόγους πρὸς ἀπονομὴν βασιλικῆς χάριτος, μελετῶσι τούτους καὶ τὰς σχετικὰς δικογραφίας, καὶ ὑποβάλλωσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τὰς ἀποχρώντως δικαιολογουμένας βασιλικὰς χάριτας. Ἀλλὰ καὶ τὸ μέτρον τοῦτο ἐντελῶς παρεῖδεν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθές, ὅτι πολλαὶ ἐν τῷ παρελθόντι ἀπενεμήθησαν βασιλικαὶ χάριτες, οὐχὶ μόνον ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, ὡς θέλουσι νὰ λέγωσιν οἱ σήμερον κυβερνῶντες....

§42ΖΑΙΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐγὼ δὲν εἶπον τοῦτο. Δὲν εἶπον ὅτι μόνον οἱ προκάτοχοι ἀπένειμαν χάριτας.

§43ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπον προηγουμένως, ὅτι μόνον εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ἀφορῶ ἐγὼ πάντοτε, ὅταν ὁμιλῶ, διότι ἔχω πεποίθησιν, ὅτι πάντα τὰ ἄτοπα ἐξ αὐτοῦ ἀποῤῥέουσιν (ἱλαρότης).

§44ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Μονομανία λοιπόν!

§45ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι μονομανία, εἶναι πεποίθησίς μου· διότι γνωρίζω καλῶς τὰ πράγματα. Οὐχὶ μόνον ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως ἀπενεμήθησαν πολλαὶ χάριτες, ἀλλὰ καὶ ὑπ’ αὐτῶν τούτων, οἵτινες ἐν τῇ προηγουμένῃ πρωθυπουργίᾳ των, μὲ ὅλας τὰς σοβαρωτάτας μερίμνας των ὑπὲρ ἀπελευθερώσεως τῶν δούλων ἀδελφῶν, μὲ ὅλους τοὺς ἡρωϊκοὺς ἀγῶνάς των, κατὰ τοὺς ὁποίους σοβαρῶς ἐκινδύνευσε νὰ ἀποκοπῇ ἡ δεξιὰ χεὶρ αὐτῶν, ἡ τοσοῦτον πολύτιμος διὰ τὸ Ἔθνος, ἔλαβον ἐν τούτοις καιρὸν νὰ ἀπονείμωσι, καὶ ἀπένειμαν βασιλικὰς χάριτας πλειοτέρας τῶν ἄλλων, σχετικῶς πρὸς τὸ βραχὺ τοῦ χρόνου τῆς ἐξουσίας αὐτῶν, ὡς ἐβεβαιώθη ἐν σχετικῇ συζητήσει κατὰ τὴν προηγουμένην περίοδον τῆς Βουλῆς. Ἐν προγενεστέραις δὲ ἐποχαῖς, — καὶ γνωρίζω τὸ ἑπταετὲς χρονικὸν διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον τὸ τμῆμα τῶν βασιλικῶν χαρίτων ἐν τῷ Ὑπουργείῳ διηυθύνετο ὑπ’ ἐμοῦ, — ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀπονεμηθεισῶν βασιλικῶν χαρίτων ἦτο ἔτι ἀνώτερος τῶν ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως ἀπονεμηθεισῶν. Καὶ εἶναι μὲν προσέτι ἀληθές, ὅτι μεταξὺ τῶν ἐν τῷ παρελθόντι λαβόντων βασιλικὴν χάριν καταδίκων ὑπῆρξαν καὶ κατάδικοι, οἵτινες ἦσαν ἀνάξιοι χάριτος, καὶ ἐγένετο οὕτω κατάχρησίς τις τοῦ προνομίου τῆς βασιλικῆς χάριτος, ἀλλὰ ταῦτα δὲν εἶναι βεβαίως λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους ἡ νῦν Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ παύσῃ ἀπολύτως τὴν ἀπονομὴν βασιλικῶν χαρίτων, μὴ ἀναλογιζομένη, ὅτι πολλοὶ δι’ ἀσήμαντα ἐγκλήματα κατεδικάσθησαν εἰς βαρείας ποινάς, τὰς ὁποίας ἐὰν δὲν μετριάσωμεν, πράττομεν ἀδίκημα, διότι ἡ ἄκρα αὐστηρότης παρ’ ὅλων ἐθεωρήθη ὡς ἄκρα ἀδικία. Εἰς ὅλας τὰς περιστάσεις, τὰς ὁποίας ἐξέθηκα, καὶ εἰς πλείστας ἄλλας, ἡ βασιλικὴ ἐπιείκεια εἶναι μέγιστον κοινωνικὸν εὐεργέτημα, διότι δὲν χρησιμεύει τοῦτο μόνον πρὸς ἄρσιν τῶν ἀδικιῶν, τὰς ὁποίας εἶπον, πρὸς ἀποσόβησιν τῶν δεινῶν, τὰ ὁποῖα ἀνέφερον, ἀλλ’ ἡ ἐλπὶς τῆς βασιλικῆς χάριτος παροτρύνει τοὺς ἐν ταῖς φυλακαῖς νὰ ῥυθμίζωσι διαγωγὴν, δεικνύουσαν ἐμπράκτως μεταμέλειαν, τοῦθ’ ὅπερ κυρίως ἐπιδιώκει ἡ ποινὴ, ἵνα οὕτω καταστῶσιν ἄξιοι τῆς εὐσπλαγχνίας τοῦ Βασιλέως· ἐνῷ, ὅταν λείψῃ ἐντελῶς ἡ ἐλπὶς τῆς βασιλικῆς χάριτος, ἐκ τῆς ἀπελπισίας ταύτης πλεῖστα δύνανται νὰ προκύψωσι κακά. Ἀνέκαθεν ἐπεκράτησε συνήθεια εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἐκτελῶνται ἀμέσως ὡς δικαίωμα τῶν καταδίκων, ἄνευ ἄλλων λόγων καὶ μέσων, αἱ ὑφ’ ὁλοκλήρου τοῦ δικάσαντος δικαστηρίου προτεινόμεναι βασιλικαὶ χάριτες. Ἀλλὰ καὶ τὰς προτάσεις ταύτας παρεῖδε τὸ ἐνεστὼς Ὑπουργεῖον...

§46ΖΑΙΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν εἶναι ἀκριβές.

§47ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀκριβές. Ἐγὼ δὲν εἶδον νὰ δημοσιευθῇ κἀμμία χάρις. Γνωρίζω, ὅτι ὑπάρχουσι περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας τὸ δικαστήριον τῶν Συνέδρων ὁλόκληρον, μετὰ τοῦ Εἰσαγγελέως μάλιστα, ἀναγνωρίζει τὸ πεπλανημένον τῆς ἐτυμηγορίας τῶν ἐνόρκων καὶ ἀναγράφει τοῦτο ἐν τῇ περὶ βασιλικῆς χάριτος ἐκθέσει του πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ λέγει, ὅτι δὲν προέβη εἰς τὴν κήρυξιν τοῦ πεπλανημένου τῆς ἐτυμηγορίας, διότι οὕτως ἤθελεν ἐπαναληφθῆ ἡ δίκη, καὶ ἤθελε μείνει ὡς ὑπόδικος ἐν τῇ φυλακῇ ὁ καταδικασθεὶς, ἐνῷ οὗτος, ὡς προφανῶς ἀθῶος, ἔπρεπε νὰ ἀπαλλαχθῇ ἀμέσως διὰ βασιλικῆς χάριτος. Ἀλλὰ καὶ ταύτην τὴν περίστασιν παρεῖδε τὸ Ὑπουργεῖον.

§48ΖΑΙΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν εἶναι διόλου τοῦτο ἀκριβές. Μία μόνον τοιαύτη περίστασις παρουσιάσθη ἐν Ζακύνθῳ κατὰ τὸ θέρος, καὶ ἀμέσως μετὰ τὴν λῆψιν τοῦ ἐγγράφου τοῦ Εἰσαγγελέως, ὁ ὁποῖος διεβίβαζε τὴν σύστασιν τοῦ δικαστηρίου τῶν Συνέδρων, ὑπεβλήθη διάταγμα πρὸς τὸν Βασιλέα, τὸ ὁποῖον ὑπεγράφη καὶ ἐδημοσιεύθη.

§49ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μοὶ φαίνεται περίεργον τὸ τοιοῦτον, διότι ἐγὼ ἔχω θετικὰς πληροφορίας, ὅτι δὲν ἐξετελέσθη.

§50ΖΑΙΜΗΣ. Ἀπατᾶσθε εἰς τοῦτο· οὐδέποτε ἠρνήθην νὰ ὑποβάλω πρὸς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα διάταγμα περὶ ἀπονομῆς χάριτος, ὁσάκις τὸ δικάσαν δικαστήριον συνέστησε τὴν ἀπονομὴν τοιαύτης.

§51ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὸ παραδέχομαι, κύριε Ὑπουργέ· θὰ τὸ ἐξετάσω· διότι αἱ πληροφορίαι μου δὲν εἶναι ἐπιπόλαιοι, εἶναι θετικαὶ καὶ ἐκ τῆς ὑπηρεσίας. Γνωρίζω, ὅτι αὐτὴ ἡ Εἰσαγγελία τοῦ Ἀρείου Πάγου, λαβοῦσα ἀφορμὴν νὰ μελετήσῃ ποινικὰς δικογραφίας ἐκ τῆς συζητήσεως τῶν αἰτήσεων περὶ ἀναιρέσεων, εὗρε πληρέστατα δικαιολογουμένην τὴν βασιλικὴν χάριν, καὶ προέτεινε ταύτην δι’ ἐκθέσεώς της πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον.

§52ΖΑΙΜΗΣ. Νὰ σᾶς εἴπω τὴν ὑπόθεσιν· πρόκειται περὶ ἀξιωματικοῦ.

§53ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§54ΖΑΙΜΗΣ. Τὴν ἰδίαν γνώμην εἶχον καὶ ἐγὼ, πρὶν ἢ ἀναγνώσω τὴν δικογραφίαν. Ἀφοῦ ἀνέγνωσα τὴν δικογραφίαν, ἐπείσθην, ὅτι ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου δὲν τὴν εἶχεν ἀναγνώσει.

§55ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπὸν πάσας ταύτας τὰς προτάσεις καὶ τὰς συστάσεις παρεῖδε τὸ Ὑπουργεῖον. Ἀλλὰ ταῦτα δὲν εἶναι πλέον αὐστηρότης περὶ τὴν ἀπονομὴν τῆς βασιλικῆς χάριτος, δὲν εἶναι μέριμνα πρὸς περιστολὴν τῶν ἐγκλημάτων, εἶναι ἄρνησις δικαιοσύνης, εἶναι ἰδιοτροπία παράδοξος, ἐξ ἐκείνων, τὰς ὁποίας συχνὰ παρατηροῦμεν εἰς τὸν σήμερον διέποντα τὰ κοινὰ, ὅστις ἄλλως ἠδύνατο νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀπονομὴν βασιλικῶν χαρίτων, ὅπου αὗται ἀποχρώντως καὶ πληρέστατα δικαιολογοῦνται, λαμβάνων μέτρα, ἵνα μὴ ἀπονεμηθῶσι τοιαῦται ἀδικαιολογήτως, λαμβάνων μέτρα, ἵνα μὴ ἀναμιχθῇ εἰς τὰ τῆς ἀπονομῆς αὐτῶν ἡ γνωστὴ ἐκμεταλλευτικὴ ἑταιρία του.

§56ΣΧΙΝΑΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, σπουδαῖον ζήτημα μὲ φέρει εἰς τὸ βῆμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, καὶ ἰδίως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Τοῦτο δὲ εἶναι ὁ λιμὴν τοῦ Βώλου, ὅστις εἶναι ὁ ὀφθαλμὸς τῆς Θεσσαλίας, ἡ πρώτη πόλις, τὴν ὁποίαν συναντᾷ ὁ ξένος, ἐπισκεπτόμενος τὴν Θεσσαλίαν, ἡ πόλις, εἰς τὴν ὁποίαν ἀποβιβάζονται πλεῖστοι ἐκ τῶν ἐρχομένων μετὰ τῶν στόλων αὐτῶν, ἵνα ἐκτελῶσι γυμνάσια. Εἰδικὸς νόμος ἐπέβαλε λιμενικοὺς φόρους πρὸς κατασκευὴν λιμένων. Τὸ ἱερὸν αὐτὸ χρῆμα, τὸ ὁποῖον ὁ ναύτης διὰ τοῦ ἱδρῶτος αὐτοῦ προσφέρει πρὸς ἐξασφάλισιν τῶν πλοίων του, ὀφείλει πᾶσα Κυβέρνησις μετὰ θρησκευτικῆς εὐλαβείας νὰ διαθέτῃ πρωτίστως εἰς κατασκευὴν λιμένων, εἰς προάσπισιν τῶν πλοίων καὶ εἰς διευκόλυνσιν τοῦ ἐμπορίου· κατά τε τὴν ἀποβίβασιν καὶ ἐπιβίβασιν τῶν ἐμπορευμάτων. Τὸ λιμενικὸν ταμεῖον Βώλου εἰσέπραξεν ἀπὸ τῆς προσαρτήσεως πλέον τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου· ἐν τούτοις σήμερον θέλετε μετ’ ἐκπλήξεως γνωρίσει πάντες ὑμεῖς, ὅτι ἐν Βόλῳ δὲν ὑπάρχει οὔτε ἀποβάθρα, διὰ νὰ ἀποβιβασθῇ τις, μικρὸν δ’ ὑπολείπεται ἔτι, ἵνα ὑμᾶς, τὰς θυγατέρας καὶ τὰς συζύγους σας ἀποβιβάζωσιν ἐπ’ ὤμου οἱ λεμβοῦχοι! Δέκα ἔτη παρῆλθον ἀπὸ τῆς προσαρτήσεως, καὶ οὐδὲν ἔργον ἐξετελέσθη, ἐντρέπομαι δὲ νὰ ἐπαναλάβω, ὅτι τὰ χρήματα, ὅσα κατὰ τὰ παρελθόντα ἔτη εἰσεπράχθησαν, διετέθησαν ἀδικαιολογήτως εἰς παράλογα ἔργα, διὰ τὰ ὁποῖα ἐδαπανήθησαν 700 χιλιάδες δραχμῶν περίπου, ἀντὶ τῶν προϋπολογισθεισῶν 300 μόνον χιλιάδων, δι’ ἐργασίαν, ἥτις ἠδύνατο νὰ γείνῃ διὰ τοιχίσματος, ἢ μᾶλλον προχώματος, τὸ ὁποῖον δὲν ἤθελε στοιχίσει πλέον τῶν 50,000 δρ. καὶ οὕτως ἠδύνατο νὰ προφυλαχθῇ ἡ πόλις τοῦ Βώλου ἀπὸ τῶν πλημμυρῶν τῶν χειμάῤῥων Ἀναύρου καὶ Κραυσίνδωνος, ὅπως ἐγένετο εἰς τὸν Σπερχειὸν ποταμὸν τῆς Φθιώτιδος. Τὸ ἱερὸν χρῆμα τοῦ ναύτου ἔδει, ἐπαναλαμβάνω, νὰ διατεθῇ πρωτίστως εἰς κατασκευὴν λιμενικῶν ἔργων. Κατὰ τὸ ἐνεστὼς ἔτος ἡ ἐσοδεία τῶν σιτηρῶν τῆς Θεσσαλίας εἶναι ἀρκετὰ μεγάλη, καὶ ἡ ἐξαγωγὴ θέλει ἀνέλθει εἰς 3 περίπου ἑκατομμύρια κοιλῶν· ἐν τούτοις οὔτε μικρὰ λέμβος δὲν δύναται νὰ προσορμισθῇ εἰς τὴν λεγομένην ἀποβάθραν Βώλου, ἕνεκα προσχώσεων. Μετὰ παραστάσεις μου οὐκ ὀλίγας, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν διέταξε τὴν ἐκβάθυνσιν τοὐλάχιστον τῆς ἀποβάθρας. Πρὸ μηνῶν πολλῶν ἐζήτησα τὴν κατασκευὴν κρηπιδώματος ἐν Βόλῳ καὶ τὴν μελέτην διαφόρων ἔργων. Δυστυχῶς, μεθ’ ὅλας τὰς ἐπαναληπτικὰς παραστάσεις μου εἰς τὸ σχετικὸν τμῆμα, μεθ’ ὅλας τὰς ἐκδοθείσας παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ διαταγὰς, οὐδὲν ἐγένετο, ἡ δὲ προχθεσινὴ τρικυμία πλεῖστα πλοῖα καὶ λέμβους ἔῤῥιψεν εἰς τὴν ξηρὰν, τὸ δὲ προσωρινὸν κρηπίδωμα κατέπεσεν ἐν μέρει, καὶ τὰ χώματα τῆς παραλίας καὶ ἡ παράλληλος ὁδὸς ἀνηρπάγησαν ὑπὸ τῶν κυμάτων, καὶ ἴσως, ἐὰν ἐπαναληφθῇ ὁμοία τις τρικυμία, θὰ κινδυνεύσουν καὶ καταστήματα καὶ οἰκίαι πολυτελέσταται. Κατὰ συνέπειαν θὰ παρακαλέσω τὸν ἁρμόδιον κ. Ὑπουργὸν νὰ ἀναθέσῃ εἰς μηχανικόν τινα, Ἕλληνα ὅμως, τὴν ἐντολὴν, ἵνα ἐπιληφθῇ πρωτίστως καὶ εἰδικῶς τῶν ἔργων τούτων, καὶ ὑποβάλῃ τάχιστα τὰ ἀποτελέσματα. Πέπεισμαι δὲ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς διὰ τῆς διακρινούσης αὐτὸν προθυμίας θέλει φροντίσει περὶ τούτου, διότι τὸ ἔργον αὐτὸ ἔσται πράγματι στολισμὸς τοῦ τόπου καὶ ὅλης τῆς Ἑλλάδος.

§57ΔΑΓΡΕΣ. Ὁ προλαλήσας, κύριε Πρόεδρε, ἐξέφρασε τὴν λύπην του, διότι μετὰ 12 ἔτη ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως τῆς Θεσσαλίας οἱ ἐπιβάται τῶν εἰς Βῶλον καταπλεόντων ἀτμοπλοίων ἐξέρχονται εἰς τὴν ξηρὰν ἐπὶ τῶν ὤμων τῶν λεμβούχων. Δυστυχῶς εἰς τὴν ἀποβάθραν τῆς πρωτευούσης τοῦ νομοῦ Μεσσηνίας συμβαίνει ἀπὸ ἑξηκονταετίας τοῦτο! Διὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσει, ἐπειδὴ εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην ἀνεμίχθησαν καὶ τὰ δικαστήρια, νὰ μᾶς φέρῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὰς δεούσας πληροφορίας.

§58Γ. Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπεθύμουν νὰ μάθω, ποίαν γνώμην ἔχει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἤθελεν ἀποδειχθῆ, ὅτι Δήμαρχός τις ὑφίσταται μὴ ἔχων τὰ προσόντα τῆς ἰθαγενείας. Μετὰ τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ θὰ ὑποβάλω ἐπερώτησιν.

§59ΖΑΙΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ προσαγάγω τὰ σχετικὰ ἔγγραφα· διότι νομίζω, ὅτι πρόκειται περὶ τοῦ Δημάρχου Ἄνω Σύρου.

§60ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, εἶπεν, ὅτι δὲν ὑπάρχουσιν ἀνεκτέλεστοι συστάσεις τῶν δικαστηρίων περὶ βασιλικῶν χαρίτων, ἐγὼ δὲ γνωρίζω καλῶς, ὅτι ὑπάρχουσι πλεῖσται τοιαῦται, παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἴδω μόνος μου τὸ πρωτόκολλον ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, διὰ νὰ φέρω εἰς τὴν Βουλὴν σημειώσεις ὡρισμένων πραγμάτων, ἀποδείξεις ἀναμφισβητήτους, διότι γνωρίζω, ὅτι ὑπάρχουν πλεῖσται συστάσεις ὁλοκλήρου δικαστηρίου, καὶ ἀπορῶ διὰ τὸ θάῤῥος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅστις, μετ’ ἐπιμονῆς μάλιστα, διαψεύδει τοὺς λόγους μου.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§62ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως νὰ παράσχῃ εἰς τὴν Βουλὴν πληροφορίας τινὰς, ἀφορώσας εἰς τὸν οἰκονομικὸν κανονισμὸν τοῦ ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἐκ τοῦ πρὸ ὀλίγου κατατεθέντος πίνακος τῆς γενικῆς ληψοδοσίας τοῦ Κράτους ἐξάγεται, ὅτι εἰς τὴν γενικὴν ληψοδοσίαν τοῦ Κράτους τοῦ 1890 φέρεται, ὅτι τὸ δημόσιον ταμεῖον εἰσήγαγεν 1,855,839 δραχμὰς, ἐπληρώθησαν δὲ 3,053,486, ἤτοι ἐπὶ πλέον 1,197,646. Κατὰ τὴν γενικὴν ληψοδοσίαν τοῦ Κράτους τοῦ 1891, εἰσεπράχθησαν 1,475,235, ἐπληρώθησαν δὲ 2,373,164, ἐπὶ πλέον 897,929. Καίτοι περὶ τῶν ἀφορώντων εἰς τὸ ταμεῖον τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως κατετέθη ἐπερώτησις, οὐχ ἧττον παρακαλῶ νὰ προσκομισθῇ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅσον οἷόν τε τάχιον, ἡ πληροφορία ἡ ζητηθεῖσα, πρὸ πάντων δὲ, ἐν ἀνάγκῃ, νὰ γνωσθῇ, ἐὰν ἐν τῷ ὑπολοίπῳ περιλαμβάνηται καὶ ἡ ἐπιχορήγησις τοῦ δημοσίου ταμείου ὑπὲρ τοῦ ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως.

§63ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Θὰ ἀπευθύνω μίαν ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν, διερμηνεύων τὰ αἰσθήματα πολλῶν συναδέλφων μου, ἀνηκόντων εἰς τὸν δικανικὸν κόσμον, σχετικῶς πρὸς ἕνα λίβελλον, δημοσιευθέντα ἐν εἴδει ἀνοικτῆς ἐπιστολῆς χθὲς καὶ προχθὲς εἰς διαφόρους ἐκ τῶν ἐνταῦθα ἐκδιδομένων ἐφημερίδων. Διὰ τῆς ἐπιστολῆς ἐκείνης ἀποδίδονται πράξεις ὡρισμέναι εἰς πρόσωπον κατέχον ἀνωτέραν θέσιν ἐν τῷ δικαστικῷ κλάδῳ. Βεβαίως διστάζω ἵνα πιστεύσω εἰς τὴν ἀλήθειαν τῶν ἀποδιδομένων πράξεων, ἀλλὰ τοιαῦται δημοσιεύσεις προσβάλλουσι τὸ γόητρον τῆς Δικαιοσύνης, καὶ φέρουσιν εἰς ἀπορίαν, τί ἆρά γε συμβαίνει ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Διὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ἵνα πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν,—διότι ὑποθέτω ὅτι θὰ ἔχῃ γνῶσιν τῆς ὑποθέσεως ταύτης,—τί ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐνήργησε πρὸς ἀναστήλωσιν τοῦ καταπίπτοντος διὰ τοιούτων δημοσιεύσεων γοήτρου τῆς Δικαιοσύνης.

§64ΔΑΓΡΕΣ. Τί εἶναι αὐτὴ ἡ δημοσίευσις;

§65ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ὁ δικηγόρος κ. Ἀνδρέας Μαριολόπουλος ἐδημοσίευσε μίαν διατριβήν, τὴν ὁποίαν ἐπιγράφει «ἀνοικτὴν ἐπιστολὴν πρὸς τὸν Πρόεδρον τῶν ἐνταῦθα Πρωτοδικῶν», δι’ ἧς ἐπιτίθεται ὑβρίζων αὐτὸν καὶ ἀποδίδων αὐτῷ πράξεις ὡρισμένας, αἵτινες, ἐὰν βεβαιωθῶσι, θὰ σύρωσιν αὐτὸν ἐνώπιον τῆς Ποινικῆς Δικαιοσύνης.

§66ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ ἐπερωτήσω τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Παραδόξως ἐπληροφορήθην, ὅτι ἡ Σύνοδος τῶν ἐν Ἀθήναις Κακουργιοδικῶν ἔληξεν ἀποτόμως, καίπερ ὑφισταμένων δικῶν, ἐγγεγραμμένων εἰς τὸ πινάκιον...

§67ΖΑΙΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Θὰ ἐξετάσω καὶ θὰ σᾶς εἴπω.

§68ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ γεγονὸς ὑφίσταται.

§69ΖΑΙΜΗΣ. Δέν με ἠρωτήσατε περὶ τοῦ γεγονότος, μὲ ἠρωτήσατε περὶ τοῦ αἰτίου.

§70ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἀποδεικνύεται ὀλιγωρῶν πρὸς τὸ καθῆκόν του, διότι πρόκειται περὶ ῥητῆς παραβάσεως ῥητῆς νομοθετικῆς διατάξεως. Ὑπάρχει βασιλικὸν διάταγμα τοῦ 1837, ἐπέχον τόπον νόμου· καὶ τόσον εἶναι ἀληθὲς τοῦτο, ὥστε, ὅτε κατὰ τὸ 1856 παρουσιάσθη ἡ ἀνάγκη τῆς τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ εἰρημένου διατάγματος, προεκλήθη νόμος, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ὁποίου (ἄρθρον 1) «τὰ Δικαστήρια τῶν Κακουργιοδικῶν δικάζουσι προσέτι, ἐκτὸς τῶν κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς ἐνάρξεώς των δικῶν, καὶ τὰς κατὰ τὴν διάρκειαν αὐτῶν ὡρίμους γενομένας ἐπὶ ληστείᾳ ἢ συνεργείᾳ ληστείας ἢ καὶ ἄλλαις μετ’ αὐτῶν συναφέσι πράξεσι δίκας κλπ.» Ἀκριβῶς δὲ, ἀντιθέτως πρὸς τὰς διατάξεις ταύτας καὶ ὅλως ἀποτόμως, ἀγνοῶ δὲ καὶ διατί, ἐκηρύχθη χθὲς ἡ λῆξις τῆς Συνόδου, ὑφισταμένου πινακίου, περιλαμβάνοντος 10 ἢ 15 ὑποθέσεις. Καὶ ὅμως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νομίζει, ὅτι ἱκανοποιεῖ τὴν περιέργειαν τῆς Βουλῆς, λέγων, ὅτι θὰ ἐξετάσῃ καὶ θὰ πληροφορήσῃ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἐὰν εἶχε συνείδησιν τοῦ καθήκοντος, τὸ ὁποῖον τῷ ἐπιβάλλεται, ὤφειλεν ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, ὅτε ἐδημοσιεύθη ἡ εἴδησις ἐκείνη, νὰ ζητήσῃ λόγον παρ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι μέχρι τοσούτου θρασύτητος ἔφθασαν, ὥστε νὰ παραβαίνωσι ῥητὰς διατάξεις νόμων. Μᾶς ἐζήτησε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον τῆς Βουλῆς νὰ λύσωμεν τὰς χεῖρας αὐτοῦ, διὰ νὰ διευθύνῃ τὴν δικαιοσύνην. Δὲν δύναται νὰ παραπονεθῇ, ὅτι ἔχει δεσμευμένας τὰς χεῖρας· καὶ τί βλέπομεν ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης; Σκάνδαλα ἐπὶ σκανδάλων· ἐμφύλιον πόλεμον μεταξὺ δικαστικῆς ἐξουσίας καὶ διοικήσεως, μεταξὺ Εἰσαγγελίας καὶ Ἀστυνομίας, μεταξὺ δικαστηρίων καὶ δικαστῶν· βλέπομεν τοὺς δικαστὰς ἀρνουμένους τὴν ἐπιτέλεσιν τοῦ καθήκοντός των, καὶ καθ’ ἣν στιγμὴν πρόκειται νὰ ἐκδοθῇ ἀπόφασις ἐπὶ ὡρισμένης ὑποθέσεως, ἀποχωροῦντας τῆς συνδιασκέψεως βλέπομεν δικηγόρους, ὡς ἀνέφερε πρὸ ὀλίγου ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Ζακύνθου δι’ ἀνοικτῶν ἐπιστολῶν, δημοσιευομένων εἰς ὅλας τὰς ὑπουργικὰς ἐφημερίδας, διασύροντας τὴν ὑπόληψιν τοῦ Προέδρου τῶν ἐν Ἀθήναις Πρωτοδικῶν, ἐγκαλουμένου ἐπὶ ῥητοῖς ἐγκλήμασι, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ὑπόσχεται, ὅτι θὰ ἐξετάσῃ τὰ γεγονότα, καὶ θὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν. Τοιαύτη, Κύριοι, ἤδη ἡ κατάστασις! Ἐὰν νομίζῃ, ὅτι δύναται ἐκ τῆς καταστάσεως ταύτης νὰ ἀντλήσῃ ἐπαίνους ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, βεβαίως εἶναι ἄξιος συλλυπητηρίων.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπεστάλησαν εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς τὰ πρακτικὰ τῆς ἐπαναληπτικῆς βουλευτικῆς ἐκλογῆς τοῦ νομοῦ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος. Παρακαλεῖται τὸ Βʹ τμῆμα τῆς Βουλῆς νὰ συνέλθῃ πρὸς ἐξέλεγξιν τῆς ἐκλογῆς ταύτης. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ὁ κ. Σιμόπουλος ἔχει τὸν λόγον, ἵνα συνεχίσῃ τὴν χθὲς διακοπεῖσαν ἀγόρευσίν του ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους.

§72ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Συνεχίζων, Κύριοι, τὴν χθεσινήν μου ἀγόρευσιν, ὀφείλω νὰ ὑπομνήσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι, δι’ ὅσων ἐν τῇ χθεσινῇ ἀγορεύσει εἶπον, ἐσκόπουν νὰ ἐξετάσω τὸ θέμα, ἐὰν ἐπὶ τῇ σημερινῇ καταστάσει τῶν οἰκονομικῶν τῆς χώρας ὑπέχωσιν εὐθύνας οἱ πρὸ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως διαχειρισθέντες τὰ κοινά. Δι’ ὅσων εἶπον, νομίζω, ὅτι ἀπέδειξα, ὅτι ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις κατέλιπε τὰ οἰκονομικὰ τῆς χώρας ἐν οὕτως ἀνθηρᾷ καταστάσει, ὥστε νὰ μὴ ἦναι ἐπιτετραμμένον εἴς τινα νὰ ἐπιῤῥίψῃ ἐπ’ αὐτῆς εὐθύνην ἐπὶ τῇ σημερινῇ καταστάσει. Παρέλιπον ὅμως νὰ ἐξετάσω ἐπεισόδιόν τι, σχετιζόμενον πρὸς τὰς εὐθύνας τῶν προκατόχων Ὑπουργῶν. Ἀλλ’ ἐν τῇ συνεδριάσει τῆς προχθὲς ὁ προκάτοχος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, διακόπτων τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος Βουλευτὴν, ὁμιλοῦντα ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ κατηγορητηρίου, ἰσχυρίσθη, ὅτι διὰ τῶν ὁποίων ὑπέβαλε καταστάσεων δὲν ἐσκόπει μὲν νὰ ἐκδηλώσῃ αἰτίασιν κατὰ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, ἀλλὰ—προσέθηκε—δὲν δύναται ν’ ἀποκρύψῃ, ὅτι τὸ προϊὸν τοῦ δανείου τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης κατηναλώθη εἰς ὑπηρεσίας ἀσχέτους πρὸς τὸν προορισμὸν τοῦ δανείου. Ἐὰν τοῦτο ἦτο ἀκριβὲς, ἠδύνατο νὰ ὑποστηριχθῇ ἡ κατὰ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως αἰτίασις, ὅτι ἐχρησιμοποίησε τὸ προϊὸν τοῦ δανείου, παραβιάσασα τὰς ὁποίας ἀνέλαβεν ὑποχρεώσεις πρὸς τοὺς συνομολογήσαντας τὸ δάνειον τοῦτο. Τὸ γεγονὸς δὲ τοῦτο, ἂν ἦτο ἀκριβὲς, ἠδύνατο ν’ ἀσκήσῃ μεγίστην ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τῆς δημοσίας ἡμῶν πίστεως. Ὡς ἐκ τούτου ὑπολαμβάνω ἐπιβαλλόμενον εἰς ἐμὲ τὸ καθῆκον νὰ παράσχω εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἀναγκαίας ἐξηγήσεις, ἵνα μὴ ἀπομείνῃ εἴς τινα ὁ ἐνδοιασμὸς, ὅτι τῷ ὄντι τοιαύτη ἐγένετο παράβασις τοῦ νόμου, οὐ δυνάμει ἐπετράπη ἡ συνομολόγησις τῶν δανείων ἐκείνων. Ἐν τῇ ἐξετάσει, εἰς τὴν ὁποίαν εἰσέρχομαι, νομίζω ἀναγκαῖον νὰ γνωρίσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὁποία ἐγένετο χρῆσις τοῦ προϊόντος τῶν δανείων, ἅτινα κατὰ τὴν παρελθοῦσαν τετραετίαν συνωμολογήθησαν ἐπὶ εἰδικῷ προορισμῷ. Ἐν τῇ χθεσινῇ, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, συνεδριάσει τῆς Βουλῆς, ὑπό τινος τῶν συναδέλφων προετάθη νὰ παραδοθῶσιν εἰς τύπωσιν καὶ νὰ διανεμηθῶσιν εἰς τοὺς κκ. Βουλευτὰς οὐ μόνον οἱ πίνακες, οἵτινες εἶχον κατατεθῆ εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου ἀπεστάλησαν εἰς τὴν ἀνακριτικὴν ἐπιτροπὴν τῆς Βουλῆς, ἐπὶ τῇ αἰτήσει αὐτῆς, ἐν σχέσει πρὸς τὸ κατηγορητήριον. Καὶ περὶ μὲν τῆς τυπώσεως τῶν πινάκων τούτων, ἀπόκειται εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς, ἢ εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρωθυπουργὸν, ἐὰν ἐγκρίνωσι, νὰ διατάξωσι τὴν τύπωσιν καὶ τὴν διανομὴν αὐτῶν. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, ὀφείλω νὰ ἐξετάσω, ὁποῖα ἦσαν τὰ ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως συνομολογηθέντα ἐπὶ εἰδικῷ προορισμῷ δάνεια, καὶ ὁποία ἐγένετο χρῆσις αὐτῶν, καὶ ἂν ἐγένετο τοιαύτη χρῆσις πρὸς σκοπὸν, μὴ ἀναγραφόμενον ἐν τῷ οἰκείῳ νόμῳ. Πρῶτον δάνειον συνομολογηθὲν ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως ἦτο τὸ δάνειον τῶν 135,000,000. Ἐκ τοῦ δανείου τούτου εἰσεπράχθησαν, κατὰ τοὺς πίνακας τοὺς κατατεθέντας εἰς τὴν Βουλὴν, φράγκα 90,537,927. Συνομολογήθη δὲ τὸ δάνειον δυνάμει τοῦ ἀπὸ 28 Ἰουνίου 1887 νόμου καὶ προωρίσθη: αʹ) εἰς ἀντικατάστασιν τῶν μήπω διατεθεισῶν ὁμολογιῶν τοῦ δανείου τῶν 170 ἑκατομμυρίων, καὶ ἀπόδοσιν τῶν ἐπὶ ἐνεχυριάσει τοιούτων ὀφειλομένων προκαταβολῶν καὶ τοῦ τόκου αὐτῶν· βʹ) εἰς ἐξόφλησιν τῶν δυνάμει τοῦ νόμου ᾼΤΠϚʹ τῆς 31 Μαΐου 1886 ἐκδοθέντων ἐντόκων γραμματίων· γʹ) εἰς ἀντικατάστασιν τοῦ ὑπὸ τοῦ νόμου ᾼΥΙΑʹ τῆς 18 Μαρτίου 1887 ἐπιτραπέντος δανείου (περὶ κατασκευῆς θωρηκτῶν), καὶ δʹ) εἰς ἀπόσβεσιν τοῦ ὀφειλομένου κεφαλαίου τῶν δανείων τῶν 25 καὶ 4 ἑκατομμυρίων. Πῶς διετέθη τὸ προϊὸν τοῦ δανείου τούτου;

Σημειωτέον, ὅτι πρὸς ἐξόφλησιν τῶν δανείων τῶν 25 καὶ 4 ἑκατομμυρίων διετέθησαν ἐν ὅλῳ 18,548,689, ἀλλ’ ἐκ τοῦ δανείου τούτου ἐχρησιμοποιήθη μόνον τὸ ποσὸν τῶν 12,282,541. Ἐν σχέσει πρὸς τὸ δάνειον τοῦτο δέον νὰ σημειωθῇ, ὅτι ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἐπέτυχε συνδυασμόν τινα, ἐκ τοῦ ὁποίου προσεπόρισεν εἰς τὸ Δημόσιον κέρδος ἀνώτερον τῶν 200,000 φράγκων, διότι εἰς τοὺς ὑποχρέους πρὸς λῆψιν τῶν ὁμολογιῶν τῶν προωρισμένων διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν θωρηκτῶν, προβάλλοντας τὴν ἀπαίτησιν νὰ παραλάβωσι τὰς ὁμολογίας πρὸ τοῦ προσδιορισθέντος χρόνου, ἡ Κυβέρνησις ἀπεδέχθη τὴν πρότασιν αὐτῶν ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς εἰς τὸ Δημόσιον πληρωμῆς 15 φράγκων καθ’ ὁμολογίαν ἐπὶ πλέον τῆς ἀρχικῶς συμπεφωνημένης τιμῆς. Εἰς τὸν πίνακα, τὸν σταλέντα ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου εἰς τὴν ἀνακριτικὴν ἐπιτροπὴν, ἀναφέρεται πληρωμὴ ἐκ τοῦ δανείου τούτου διὰ τοκοχρεώλυτρα καὶ δι’ ἄλλας ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ὀφειλὰς τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ὡς πολλάκις ἐλέχθη, ἡ διάθεσις αὕτη ἦτο προσωρινή, τὸ δὲ προωρισμένον διὰ τὴν πληρωμὴν ταύτην χρῆμα εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια διετέθη εἰς ἐξόφλησιν προγενεστέρων δανείων κατὰ τὸν προρισμὸν τοῦ νόμου. Εἶναι ἀνάγκη ἐφάπαξ νὰ λεχθῇ, ὅτι τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα ἐλαμβάνοντο ἐκ τοῦ προϊόντος τῶν δανείων, δὲν εἶχον ἰδιαιτέραν τινὰ σφραγῖδα, ἠδύναντο κατ’ ἀκολουθίαν νὰ χρησιμοποιῶνται καθ’ ὃν τρόπον τὰ δημόσια συμφέροντα ὑπηγόρευον. Ἀρκεῖ δὲ, ὅτι διὰ τῶν διεξαχθεισῶν χρηματιστικῶν πράξεων ἐξεπληρώθη ὁ σκοπὸς, πρὸς ὃν τὸ δάνειον συνωμολογήθη. Μετὰ τὸ δάνειον τοῦτο συνωμολογήθη τὸ ἐσωτερικὸν δάνειον τῶν 15,000,000 δραχμῶν παρὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Περὶ τούτου ἁπλῆν ποιοῦμαι μνείαν, διότι δὲν εἶχεν εἰδικὸν προορισμὸν, ἦτο δὲ ἐπιτετραμμένον εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μεταχειρισθῇ τὸ προϊὸν αὐτοῦ εἰς πληρωμὴν καὶ ἐλλειμμάτων καὶ ἑτέρων ἀναγκῶν τοῦ Δημοσίου, διότι εἰδικὸς προορισμὸς δὲν ἀναγράφεται ἐν τῷ νόμῳ.

§73ΣΧΙΝΑΣ. Ἐλλείμματα δὲν ὑπῆρχον.

§74ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὡμίλησα περὶ τῆς ὑπάρξεως ἢ μὴ ἐλλειμμάτων. Ἐνδεικτικῶς μόνον εἶπον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἠδύνατο νὰ τὸ μεταχειρισθῇ καὶ πρὸς πληρωμὴν ἐλλειμμάτων, χωρὶς νὰ ὑπέχῃ εὐθύνην τινά. Προκειμένου περὶ τῆς χρήσεως τοῦ προϊόντος τοῦ δανείου τούτου, ἤρκει νὰ τηρῶνται αἱ διατάξεις τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ. Ἐν τούτοις καὶ ἐκ τοῦ δανείου τούτου ἐπληρώθη προηγούμενον δάνειον χρεωλυτικὸν πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ καταλογισθῇ εἰς πίστωσιν τῶν δανείων, ὧν εἰδικὸς προρισμὸς ἦν ἡ ἐξόφλησις προγενεστέρων δανείων, ἤτοι τὸ δάνειον τῶν δραχ. 2,443,000. Ἀλλὰ δὲν ἐνόμισα ἀναγκαῖον ἐκ τοῦ πίνακος ἐκείνου νὰ ἀποσπάσω τὸ δάνειον τοῦτο, ἵνα μὴ γένωμαι παραίτιος ἐνδοιασμοῦ τινος εἰς τοὺς ἀντιδοξοῦντας. Μετὰ τοῦτο συνωμολογήθη τὸ δάνειον τῶν λιρῶν 1,200,000 ἤτοι φρ. 30,000,000· ἐκ τούτου εἰσεπράχθησαν 20,437,500. Τὸ δάνειον τοῦτο συνωμολογήθη δυνάμει τοῦ νόμου ΑΨʹ τῆς 2 Φεβρουαρίου 1889 καὶ τοῦ ἀπὸ 14 Φεβρουαρίου 1889 Β. Διατάγματος. Προωρίσθη δὲ εἰς ἐξόφλησιν κεφαλαίων καὶ τόκων· α) τοῦ πρὸς τὰς Τραπέζας Ἐθνικὴν, Κωνσταντινουπόλεως καὶ Ἠπειροθεσσαλίας χρέους τοῦ Δημοσίου ἐκ φρ. 10,200,000, συνομολογηθέντος διὰ συμβάσεως τῆς 23 Νοεμβρίου 1887, κυρωθείσης διὰ τοῦ νόμου ΑΦΞΕʹ τῆς 30 Νοεμβρίου 1887—καὶ β) τοῦ ἐκ λιρῶν 400,000 δανείου, τοῦ ληφθέντος δυνάμει τοῦ νόμου ΑΧΞΑʹ τῆς 6 Δεκεμβρίου 1888. Διετέθη

(α) Ἐξ ὧν κατὰ Αὔγουστον 1889 δρ. 2,000,000 καὶ κατὰ Ἰανουάριον 1890 τὸ ὑπόλοιπον δραχμαὶ 1,000,000. (β) Ἐξωφλήθη κατὰ Αὔγουστον 1889. (γ) Ὅρα πίνακα ὑπ’ ἀριθ. 1, ὑποβληθέντα ὑπὸ Ὑπουργείου καὶ ἀφορῶντα εἰς τὸ δάνειον τῶν 135,000,000. Κατὰ τὴν ὑπ’ ἀριθ. 3 κατάστασιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, τὴν ἀφορῶσαν εἰς τὸ δάνειον τῶν λιρῶν 1,200,000, πλὴν τοῦ ἐκ φρ. 5,500,000 ποσοῦ, τοῦ πληρωθέντος εἰς τὴν Τράπεζαν Κων)πόλεως ἀπέναντι δανείου φρ. 10,200,000, καὶ τοῦ πληρωθέντος εἰς Gibbs πρὸς ἐξόφλησιν δανείου L. 400,000 ποσοῦ φρ. 10,270,000, ἐπληρώθησαν αʹ) εἰς Ἐθνικὴν Τράπεζαν διὰ δόσιν δανείου Μεγάλων Δυνάμεων φρ. 600,000, βʹ) εἰς τὴν αὐτὴν δι’ ὑπηρεσίαν δανείου 60,000,000 φρ. 779,275, γʹ) διὰ χρεώλυτρον δανείου 135,000,000 φρ. 120,475, δʹ) διὰ τόκους τοῦ αὐτοῦ δανείου φρ. 2,302,550 καὶ εʹ) δι’ ὑπηρεσίαν δανείου 120 καὶ 170 ἑκατομμυρίων φρ. 865,500, ἤτοι ἐν ὅλῳ φρ. 4,667,500. Ἀλλ’ ὡς ἐκ τῶν δημοσίων βιβλίων προκύπτει, ἡ πρὸς τὰς τοιαύτας ἀνάγκας διάθεσις τοῦ ποσοῦ φρ. 4,667,500 ἐγένετο προχείρως, ἐκ τοῦ προϊόντος δὲ ἑτέρων δανείων ἐξωφλήθη τὸ ὑπολειφθὲν ἐκ προσωρινοῦ δανείου τῶν φρ. 10,200,000 ποσὸν φρ. 5,089,385, ἐξ ὧν φράγκα 889,385 κατελογίσθησαν εἰς τὴν μερίδα τοῦ δανείου τῶν 135,000,000, ἐξωφλήθη δὲ ἅπαν τὸ προσωρινὸν δάνειον τῶν φρ. 10,200,000 ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως. Μετὰ τοῦτο συνωμολογήθη τὸ δάνειον τῶν 5,000,000 λιρῶν. Ἐξ αὐτῶν εἰσεπράχθησαν δρ. 91,268,827. Συνωμολογήθη δυνάμει τοῦ νόμου ΑΨʹ τῆς 2 Φεβρουαρίου 1889 καὶ τοῦ ἀπὸ 6 Μαΐου 1889 Β. Διατάγματος. Προωρίσθη· αʹ) Εἰς ἐξόφλησιν τοῦ ἐκ φρ. 60,000,000 δανείου, συνομολογηθέντος δυνάμει τοῦ νόμου ΨΟΒʹ τῆς 3 Ἰανουαρίου 1879. βʹ) Εἰς ἐξόφλησιν τοῦ ἐκ λιρῶν 950,480 δανείου συνομολογηθέντος δυνάμει τοῦ νόμου ΑΦΠΕʹ τῆς 14 Δεκεμβρίου 1887 (σιδηρ. Μύλων–Καλαμῶν). γʹ) Εἰς ἐξόφλησιν τοῦ ἐκ λιρῶν 148,780 δανείου, συνομολογηθέντος δυνάμει τοῦ νόμου ΑΦΠΖʹ τῆς 14 Δεκεμβρίου 1887. (Σιδηρόδρομος Μεσολογγίου–Ἀγρινίου), καὶ δʹ) Εἰς τὴν ἐν μέρει ἐξόφλησιν τοῦ δανείου τῶν 26 ἑκατομμυρίων, συνομολογηθέντος δυνάμει τοῦ νόμου ΦΒʹ τῆς 30 Νοεμβρίου 1874 καὶ μετατραπέντος διὰ τοῦ νόμου ΑΧΞΔʹ τῆς 6 Δεκεμβρίου 1888. Διετέθη

βʹ) Ἐν τῇ ὑπ’ ἀριθ. 4 καταστάσει τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἀφορώσῃ εἰς τὸ δάνειον τῶν 5,000,000, ἀναγράφεται, ὅτι ἐκ τοῦ προϊόντος τοῦ δανείου τούτου διετέθη πρὸς ἐξόφλησιν τῶν συνωμολογημένων δανείων διὰ τοὺς σιδηροδρόμους Μύλων–Καλαμῶν καὶ Μεσολογγίου–Ἀγρινίου ποσὸν 1,046,612, ἐξ ὧν 70,807 διὰ τὸ δάνειον τοῦ σιδηροδρόμου Μεσολογγίου–Ἀγρινίου. Ἀλλ’ ἐκ τῆς δυνάμει τοῦ νόμου ΑΦΠΖʹ τῆς 14 Δεκεμβρίου 1887 συνομολογηθείσης συμβάσεως τὸ διὰ τὸν σιδηρόδρομον τοῦτον ἀπαιτηθὲν δάνειον ὡρίσθη εἰς λίρ. 148,780, κατὰ δὲ τὴν ἀφορῶσαν εἰς τὸν κανονισμὸν τοῦ δανείου τούτου ἰδιαιτέραν σύμβασιν μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Δ. Κατινάκη, τὸ δάνειον τοῦτο περιωρίσθη κατὰ ποσὸν λιρῶν 780· πλὴν δὲ τῆς πληρωθείσης κατὰ τὴν κατάστασιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν Αʹ δόσεως ἐξ 70,807, ἡ Βʹ δόσις ἐξ 77,193 ἢ φρ. 1,949,123 ἐπληρώθη ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως κατὰ Φεβρουάριον τοῦ 1890 ἐκ τοῦ προϊόντος προσωρινοῦ δανείου συνομολογηθέντος μετὰ τῶν ἐνταῦθα Τραπεζῶν. γʹ) Τὸ ποσὸν τῶν δραχμῶν 503,000 ἐλήφθη ἐκ τοῦ προϊόντος τοῦ δανείου τῶν 5,000,000 λιρ. δυνάμει τοῦ νόμου ΑΨΛΓʹ ἀπὸ 29 Δεκεμβρίου 1889. (Ὅρα Ἐφημ. Κυβερνήσεως τοῦ 1889, φύλλον 315, σελ. 1452, καὶ εἰσαγωγικὴν τοῦ νόμου τούτου ἔκθεσιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν πρὸς τὴν Βουλὴν ἀπὸ 11 Νοεμβρίου 1889, κατακεχωρισμένην εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς, σελ. 137). δʹ) Κατὰ τὴν κατάστασιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἐκ τοῦ προϊόντος τοῦ δανείου τῶν 5,000,000 λιρῶν ἐπληρώθησαν: 1) εἰς ὑπηρεσίαν δανείου 120 καὶ 170 ἑκατομμυρίων λίραι 229,729· 2) εἰς συντάξεις Ἄγγλων Ἑπτανησίων λίρ. 685· 3) εἰς ὑπηρεσίαν δανείου 1824 καὶ 1825 λίρ. 37,687· 4) εἰς ἀντίτιμον χάρτου χαρτοσήμου λίρ. 4,525· 5) εἰς ἀντίτιμον πετρελαίου λίρ. 12,000· 6) εἰς ἀντίτιμον ἀνθράκων ναυτικῆς ὑπηρεσίας λίρ. 327· 7) εἰς ἀντίτιμον πυρείων λίρ. 1939· 8) εἰς ὑπηρεσίαν δανείου 1824 καὶ 1825 (ἐκ λάθους ἀναφέρεται εἰς τὴν κατάστασιν ταύτην «εἰς ἐξόφλησιν τοῦ δανείου τούτου») λίραι 33,307· καὶ 9) εἰς ὑπηρεσίαν δανείου 1,200,000 λίραι 24,120, ἤτοι ἐν ὅλῳ λίρ. 344,319 ἢ φρ. 8,607,975. Ἀλλ’ ἡ πρὸς τὰς τοιαύτας χρείας διάθεσις τοῦ ποσοῦ τούτου ἐγένετο μόνον προχείρως, τὸ δὲ πράγματι ἐκ τοῦ προϊόντος τοῦ δανείου τούτου ὑπολειφθὲν ποσόν, μετὰ τὴν ἐξόφλησιν τοῦ δανείου τῶν 60,000,000, τῶν διὰ τοὺς σιδηροδρόμους Μύλων–Καλαμῶν καὶ Μεσολογγίου–Ἀγρινίου δανείων, καὶ μετὰ τὸ ἀπαιτηθὲν διὰ τὰς στρατιωτικὰς οἰκοδομὰς δυνάμει εἰδικοῦ νόμου ποσὸν, ἀνῆλθεν εἰς δραχμὰς 5,950,577, καὶ διετέθη εἰς ἐξόφλησιν τοῦ μὴ παγιωθέντος μέρους τῶν δανείων τῶν 26 καὶ 10 ἑκατομμυρίων. Δάνειον Σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης–Συνόρων. Συνωμολογήθη δυνάμει τοῦ ἀπὸ 7 Ἀπριλίου 1889 νόμου ΑΨΜΕʹ καὶ τοῦ ἀπὸ 31 Μαΐου 1890 Β. Διατάγματος.

Τὰ προσωρινὰ δάνεια, τὰ συνομολογηθέντα δυνάμει τῶν Β. Διαταγμάτων τῆς 9 Δεκεμβρίου 1889 καὶ 27 Φεβρουαρίου 1890, (ἅτινα ἐξωφλήθησαν ἐκ τοῦ προϊόντος τοῦ δανείου τοῦ σιδηροδρόμου Λαρίσσης) ἐχρησιμοποιήθησαν πρὸς πληρωμὴν ὑπολοίπου προηγουμένων δανείων, πρὸς ἐξόφλησιν τοῦ δανείου τοῦ σιδηροδρόμου Μεσολογγίου Ἀγρινίου, καὶ πρὸς πληρωμὴν τῶν τοκοχρεωλύτρων τῆς Βʹ ἑξαμηνίας 1889, αἱ δὲ εἰσπράξεις τοῦ δημοσίου ταμείου, αἱ προωρισμέναι πρὸς τοῦτο, ἐχρησιμοποιήθησαν πρὸς ἐξόφλησιν ὑφισταμένων ἔτι ἐσωτερικῶν χρεωλυτικῶν δανείων, μέρος δ’ αὐτῶν κατετέθη εἰς τὸν ἀνοικτὸν λογαριασμὸν τοῦ ἐπ’ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ δανείου. Κατὰ τὴν συνομολόγησιν τοῦ ἑτέρου τῶν προσωρινῶν τούτων δανείων, τοῦ ἐκ φράγκων 6,000,000, ἡ Κυβέρνησις ἐνεχυρίασε τραπεζικὰ γραμμάτια ἐκ δραχμῶν 7,687,500. Ταῦτα δὲ, ὅτε ἐκ τοῦ προϊόντος τοῦ δανείου τοῦ σιδηροδρόμου Λαρίσσης ἐξωφλήθη τὸ δάνειον, ἤτοι τὴν 1 Σεπτεμβρίου 1890, κατετέθησαν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν εἰς πίστωσιν τοῦ ἐπ’ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ δανείου. Πρὸς τὸν αὐτὸν σκοπὸν, ἤτοι πρὸς ἐξόφλησιν χρεωλυτικῶν δανείων καὶ πρὸς ἐλάττωσιν τοῦ ποσοῦ τῶν ἐν κυκλοφορίᾳ ἐντόκων γραμματίων, ἐχρησιμοποιήθησαν καὶ αἱ εἰσπράξεις τοῦ δημοσίου ταμείου, αἱ προωρισμέναι διὰ τὰ τῆς Αʹ ἑξαμηνίας 1890 τοκοχρεώλυτρα (ἅτινα ἐπληρώθησαν ἐκ τοῦ προϊόντος τοῦ δανείου τοῦ σιδηροδρόμου Λαρίσσης) καὶ διὰ τὰς ἄλλας τοῦ δημοσίου ταμείου χρείας, τὰς ὡς ἀνωτέρω ἐκ τοῦ προϊόντος τοῦ αὐτοῦ δανείου πληρωθείσας. Οὕτω τὸ ἐκ φράγκων 30,522,776 προϊόν τοῦ δανείου τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς– Λαρίσσης κατέστη τοκοφόρον, διότι ἀπήλλαξε τὸ δημόσιον ταμεῖον τοῦ ὑπ’ αὐτοῦ ὀφειλομένου τόκου ἐκ τῶν ἐξοφληθέντων δανείων τῶν 25, 4, 26 καὶ 10 ἑκατομμυρίων, τοῦ δανείου τῆς ὁδοποιΐας καὶ τῶν ἐντόκων γραμματίων. Διὰ τῆς πράξεως ταύτης ἐξυπηρετήθησαν διττῶς τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, τὸ μὲν, διότι ἀνελάμβανε τοῦτο τὸν πληρονόμενον ἐπὶ τοῦ δανείου τοῦ σιδηροδρόμου Λαρίσσης τόκον, τὸ δὲ, διότι δὲν ἐπεβαρύνετο ὁ γενόμενος ἐπὶ τῇ κατασκευῇ τοῦ σιδηροδρόμου τούτου προϋπολογισμός, εἰς τὸν ὁποῖον ἀνεγράφετο τόκος διάμεσος μόνον δύο ἐτῶν. Ὅτε ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, δυνάμει τοῦ Β. Διατάγματος τῆς 31 Μαΐου 1890, συνωμολόγει τὸ δάνειον, ἐξ οὗ ὑπελογίζετο ἡ εἴσπραξις πραγματικοῦ κεφαλαίου φράγκων 80,100,000, διετέλει ἐν γνώσει, ὅτι ἅπαν τὸ προϊόν τοῦ δανείου τούτου δὲν ἦτο χρήσιμον διὰ τὴν κατασκευὴν τῆς σιδηροδρομικῆς ταύτης γραμμῆς, δὲν παρέλιπε δὲ νὰ γνωρίσῃ τοῦτο εἰς τοὺς συνομολογήσαντας τὸ δάνειον. Οὗτοι εἰς τὸ ὑποβληθὲν τῇ Κυβερνήσει σχέδιον συμβάσεως περὶ συνομολογήσεως τοῦ δανείου εἶχον ἀναγράψει τὸν ὅρον, ὅτι τὸ προϊόν τοῦ δανείου θέλει μένει κατατεθειμένον εἰς τὴν Τράπεζαν, καὶ θέλει ἀποδίδεσθαι κατὰ λόγον τῆς προόδου τῶν ἔργων τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις διέγραψε τὸν ὅρον αὐτόν, ῥητῶς δηλώσασα, ὅτι ἐννοεῖ νὰ χρησιμοποιήσῃ, προσωρινῶς μὲν πρὸς ἀνάληψιν τοῦ τόκου, ὅσα χρήματα κρίνονται ἀναγκαῖα πρὸς ἀποπεράτωσιν τοῦ ἔργου, ὁριστικῶς δὲ εἰς τροπὴν ἄλλων δανείων τὸ ἐκ τοῦ δανείου τούτου πλεόνασμα. Ὅτε δὲ συνωμολόγει τὸ δάνειον, ἐγίνωσκεν ἡ Κυβέρνησις ἐκ τοῦ μετὰ τὸν νόμον, οὗ δυνάμει ἐπετράπη τὸ δάνειον, γενομένου διαγωνισμοῦ, ὅτι δὲν ἦτο χρήσιμον διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου ὁλόκληρον τὸ προϊόν τοῦ δανείου, ἀλλὰ προῆλθεν εἰς τὴν συνομολόγησίν του, ὅπως διὰ τοῦ πλεονάσματος ἐπιτύχῃ τὴν τροπὴν προηγουμένων δανείων ἐπ’ ὠφελείᾳ τοῦ Δημοσίου. Ἀνεξαρτήτως ὅμως τούτου, ἀναμφισβήτητον πρόκειται, ὅτι ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς, δι’ ὅσων ἐνήργησε, συνεμορφώθη πληρέστατα τῷ σκοπῷ, πρὸς ὃν τὸ δάνειον τοῦτο προωρίσθη. Εἰς τοὺς ἀναλαβόντας τὸν σιδηρόδρομον Μύλων–Καλαμῶν καὶ ἀναδεχθέντας συνάμα τὸ διὰ τὸν σιδηρόδρομον τοῦτον ἐπιτραπὲν δάνειον ἐπεβλήθη διὰ τῆς σχετικῆς συμβάσεως καὶ ἡ ὑποχρέωσις τῆς πληρωμῆς τῶν διαμέσων τόκων μέχρι τῆς εἰς δημοσίαν χρῆσιν παραδόσεως τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς. Ἀλλ’ ὅπως μὴ ἐπιβαρυνθῶσιν οὗτοι δι’ ἀδικαιολογήτου ζημίας, ἐπετράπη εἰς αὐτοὺς νὰ χρησιμοποιήσωσιν, ἐν τῷ μεσολαβοῦντι χρόνῳ, τὸ προϊόν τοῦ δανείου διὰ τῆς τοποθετήσεως αὐτοῦ εἰς χρεώγραφα ἑλληνικὰ ἢ ξένα ἢ εἰς ἔντοκα γραμμάτια τοῦ Δημοσίου. Ὡς πρὸς τὸν σιδηρόδρομον ὅμως Πειραιῶς–Λαρίσσης, τὸ καθῆκον τοῦτο ἐπεβάλλετο εἰς τὸν Ὑπουργόν τῶν Οἰκονομικῶν, διότι τὸ πρὸς τὸν σιδηρόδρομον τοῦτον προωρισμένον δάνειον συνωμολογήθη ὑπὸ τοῦ Κράτους ἀνεξαρτήτως τοῦ ἐργολάβου τῆς κατασκευῆς. Πῶς δὲ ἐνήργησεν ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὁ προκάτοχος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν; Ὑπελόγισε τὸ διὰ τὸν σιδηρόδρομον ἀπαιτηθησόμενον κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος ποσὸν ὡς μὴ δυνάμενον νὰ ὑπερβῇ τὸ ποσὸν φράγκων 9,527,234. Ἐκ τῶν ὑστέρων δὲ ἀπεδείχθη, ὅτι τὸ ποσὸν τοῦτο ἦτο μᾶλλον ἢ ἐπαρκὲς, διότι μέχρι τοῦ μηνὸς Ἰουνίου 1891, ἤτοι ἐν τῷ διαστήματι τοῦ πρώτου ἔτους, εἰς τὸν ἐργολάβον τῆς κατασκευῆς τοῦ προκειμένου σιδηροδρόμου ἐπληρώθησαν φρ. 7,500,000 περίπου. Τὸ δὲ ὑπόλοιπον τοῦ δανείου, ἐκ φράγκων 30,522,776, κατέστησεν, ὡς ἀνωτέρω ἐλέχθη, ἔντοκον, ὡς ἐξοφλήσας δι’ αὐτοῦ ἔντοκα χρέη τοῦ δημοσίου ταμείου. Ὁ Ὑπουργὸς οὗτος εὐλόγως ὑπελόγιζεν, ὅτι ἤθελε πραγματοποιήσει βραδύτερον τὸ ὑπόλοιπον τοῦ δανείου ἐπὶ τῇ αὐτῇ καὶ μείζονι τιμῇ, καὶ ὅτι διὰ τοῦ ὑπολοίπου τούτου ἤθελεν ἐπαρκέσει εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου· ἀλλὰ καὶ τοῦ ὑπολογισμοῦ τούτου ἀποτυγχάνοντος, ἡ γενομένη ὑπ’ αὐτοῦ τοποθέτησις τοῦ προϊόντος τοῦ δανείου πρὸς ἀπαλλαγὴν τοῦ δημοσίου ταμείου ἐκ τῆς πληρωμῆς τόκων δὲν ἀπεστέρει αὐτὸν τοῦ μέσου τῆς ἐπαρκείας πρὸς ἐκπλήρωσιν τοῦ σκοποῦ, πρὸς ὃν συνωμολογήθη τὸ δάνειον. Ἀποχωρῶν τοῦ Ὑπουργείου, κατέλιπεν εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ διαδόχου αὐτοῦ:

ἤτοι ὁλόκληρον τὸ ἀντίτιμον τοῦ ὑπολοίπου τοῦ δανείου τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης, πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν ὑπὸ τοῦ σχετικοῦ νόμου ἐπιβαλλομένων αὐτῷ ὑποχρεώσεων. Ἐκ τῶν ἐκτεθέντων προδήλως συνάγεται, ὅτι ὁ διαχειρισθεὶς τὰ οἰκονομικὰ μέχρι τῆς 20 Ὀκτωβρίου 1890 Ὑπουργὸς καὶ κατ’ οὐσίαν καὶ κατὰ τύπους συνεμορφώθη πρὸς τὸν νόμον, οὗ δυνάμει ἐπετράπη ἡ συνομολόγησις τοῦ δανείου τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης, διότι, κρατήσας ἐκ τοῦ προϊόντος τοῦ δανείου ποσὸν, ὑπερβαῖνον τὰς κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος ἐνδεχομένας ἀνάγκας τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου, διέθηκε τὸ ὑπόλοιπον ἐντόκως, καὶ ἠδύνατο νὰ τὸ ἀναλάβῃ ἐν παρουσιασθησομένῃ ἀνάγκῃ· ἡ τοιαύτη δὲ τοποθέτησις τοῦ προϊόντος τοῦ δανείου δὲν δύναται βεβαίως νὰ ὑποληφθῇ ὡς παραβίασις τοῦ σχετικοῦ νόμου, καθόσον ὁ νόμος οὐ μόνον δὲν ἀπηγόρευεν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τὴν τοκοφόρον χρησιμοποίησιν τοῦ προϊόντος τοῦ δανείου, ἀλλὰ διὰ τῆς ὑπολογισθείσης ὑποχρεώσεως τοῦ Κράτους πρὸς πληρωμὴν διαμέσων τόκων, ἐπιβαρυνόντων τὸ ἔργον τοῦ σιδηροδρόμου, ἐπέβαλλε πᾶσαν περὶ ἀναλήψεως τῶν τόκων μέριμναν εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν, ὅστις ἤθελεν ὑποληφθῆ ὡς διατελῶν εἰς κατάστασιν ἀπαγορεύσεως, ἐὰν ἐκράτει ἄτοκον τὸ ποσὸν τῶν 30,000,000. Προκειμένου περὶ τοῦ νόμου, τοῦ ἀφορῶντος εἰς τὸ δάνειον τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης, παραβάται αὐτοῦ δύνανται εὐλόγως νὰ χαρακτηρισθῶσιν οἱ διαδεχθέντες τὸν μέχρι τῆς 20 Ὀκτωβρίου 1890 διαχειρισθέντα τὰ οἰκονομικὰ Ὑπουργοί. Ὡς ἀνωτέρω ἐσημειώθη, ὁ προκάτοχος Ὑπουργὸς ἀφῆκεν ὑπόλοιπον ἐκ τοῦ δανείου τούτου εἰς μεταλλικὸν νόμισμα ἐκ φράγκων 7,694,637, διότι ὑπελόγιζεν, ὅτι κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ πρώτου ἔτους ἤθελεν ἀπαιτήσει τὸ ποσὸν τοῦτο ἡ κατασκευὴ τοῦ σιδηροδρόμου. Ὁ διάδοχος ὅμως Ὑπουργὸς ἐχρησιμοποίησε τοῦτο εἰς πληρωμὴν τῶν τοκοχρεωλύτρων τῶν δανείων τῆς βʹ ἑξαμηνίας 1890. Ἂν δὲ οὗτος ἤθελε τυχὸν προβάλει ὡς δικαιολόγημα, ὅτι ἀντίστοιχον ποσὸν εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια κατέθηκεν εἰς τὸν ἀνοικτὸν λογαριασμὸν τοῦ ἐπὶ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ δανείου, τὸ δικαιολόγημα τοῦτο εἶναι ἀβάσιμον, διότι μετ’ ὀλίγον ἔλαβεν ἐκ τοῦ ἀνοικτοῦ τούτου λογαριασμοῦ ποσὸν ἀνώτερον χάριν τῶν ἀναγκῶν τοῦ δημοσίου ταμείου. Τοῦτο ἀποδεικνύεται ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι, ἐνῷ ὁ προκάτοχος Ὑπουργὸς ἀφῆκε κατὰ τὴν 20 Ὀκτωβρίου 1890 ὀφειλὴν τοῦ Δημοσίου ἐκ τοῦ ἐπὶ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ δανείου πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἐκ δραχμῶν 60,743,975, κατὰ τὴν 31 Δεκεμβρίου 1891 ἡ ἐκ τοῦ δανείου τούτου ὀφειλὴ τοῦ Δημοσίου ἀνήρχετο εἰς δραχμὰς 68,633,850. Οἱ διάδοχοι ὅμως Ὑπουργοί, ἤτοι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, δὲν περιωρίσθησαν εἰς τὴν χρησιμοποίησιν τοῦ ἐκ φράγκων 7,694,637 ὑπολοίπου τοῦ δανείου πρὸς πληρωμὴν τοκοχρεωλύτρων, ἀλλὰ διέθηκαν πρὸς τὸν αὐτὸν σκοπὸν καὶ τὸ πλεῖστον τοῦ ὑπολειφθέντος ἡμίσεως ἐκ τοῦ δανείου τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης. Διὰ βασιλικοῦ διατάγματος τῆς 21 Δεκεμβρίου 1890, φέροντος τὴν ὑπογραφὴν ὁλοκλήρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἐνεκρίθη ἡ μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Πιστωτικῆς Τραπέζης συνομολογηθεῖσα τῇ 17 Δεκεμβρίου τοῦ αὐτοῦ ἔτους σύμβασις, καθ’ ἣν ὁριστικῶς ἐξεποίησεν ὁμολογίας τοῦ δανείου τούτου ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου λιρῶν 600,000 ἐπὶ τῇ τιμῇ 86/00, ἤτοι εἰσέπραξε λίρας 516,000 ἢ φράγκα 13,003,200, παρέσχε δὲ εἰς τὴν αὐτὴν Τράπεζαν τὸ δικαίωμα τῆς προαιρετικῆς (à option) ἀγορᾶς τοῦ ὑπολοίπου τοῦ δανείου τούτου ἐξ ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου λιρῶν 1,195,000. Κατὰ τὴν αὐτὴν σύμβασιν, ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις προκαταβολὴν (avance) φράγκα 5,000,000 ἐπὶ ἐνεχύρῳ ὁμολογιῶν τοῦ αὐτοῦ δανείου τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης. Ἡ προαιρετικὴ ἀγορὰ δὲν ἐπραγματοποιήθη. Τὸ εἰσπραχθὲν, ὡς ἀνωτέρω, ποσὸν ἐκ φράγκων 13,003,200 διετέθη κατὰ τὸ πλεῖστον μὲν εἰς ἐξόφλησιν ἐντόκων γραμματίων, ὧν τὸ προϊὸν εἶχε χρησιμοποιηθῆ εἰς ἐξόφλησιν τοῦ δανείου τοῦ 1824 καὶ 1825, ἐν μέρει δὲ εἰς πληρωμὴν τοκοχρεωλύτρων, περὶ ὧν προβλέπει ὁ τακτικὸς τοῦ Κράτους προϋπολογισμός· ὡσαύτως εἰς πληρωμὴν τοκοχρεωλύτρων ἐχρησιμοποίησεν ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις καὶ τὸ ἐκ τῆς εἰρημένης προκαταβολῆς εἰσπραχθὲν ποσὸν ἐκ φράγκων 5,000,000. Εἶναι δὲ ἐπίσης γνωστὸν καὶ ἀναμφισβήτητον, ὅτι διὰ τὸ ὀφειλόμενον ἔτι ποσὸν ἐκ τῆς εἰρημένης προκαταβολῆς, ὡς καὶ διὰ νέον δάνειον, συνομολογηθὲν διὰ πληρωμὴν τοκοχρεωλύτρων, ἐδόθησαν, ὡς ἐνέχυρον ὑπὸ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως πᾶσαι σχεδὸν αἱ ἀδιάθετοι ἀπομένουσαι ὁμολογίαι τοῦ εἰρημένου δανείου τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης. Ἀναμφισβήτητον ἄρα πρόκειται, ὅτι ὁ νόμος, οὗ δυνάμει ἐπετράπη ἡ συνομολόγησις τοῦ δανείου τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης, παρεβάθη οὐχὶ ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, ἥτις μόνον προσωρινῶς ἐτοποθέτησε πρὸς ἀποφυγὴν τῆς ἐκ τοῦ τόκου ζημίας τοῦ δημοσίου ταμείου τὸ εἰσπραχθὲν παρ’ αὐτῆς ποσὸν τῶν φράγκων 30,000,000 κατὰ τρόπον ἐπιτρέποντα αὐτῇ τὴν ἀνάληψιν τοῦ ποσοῦ τούτου ἐν ὥρᾳ ἀνάγκης, ἀλλ’ ὑπὸ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, ἥτις οὐ μόνον τὸ ὑπόλοιπον τοῦ ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως πραγματοποιηθέντος ἡμίσεως τοῦ δανείου, ἀλλὰ καὶ ἅπαν σχεδὸν τὸ ἕτερον ἥμισυ (πλὴν τοῦ εἰς τὸν ἐργολάβον τῆς κατασκευῆς πληρωθέντος μικροῦ ποσοῦ) διέθηκε πρὸς σκοποὺς διαφόρους τῶν ὑπὸ τοῦ σχετικοῦ νόμου προβλεπομένων, κατὰ σύστημα μὴ ἐπιτρέπον αὐτῇ τὴν ἀνάληψιν τοῦ διατεθέντος ποσοῦ καὶ τὴν χρησιμοποίησιν αὐτοῦ ὑπὲρ τῶν ἔργων τοῦ σιδηροδρόμου, ὧν ἡ περαιτέρω πρόοδος καθίσταται ὡς ἐκ τούτου προβληματική. Ἐκ τῶν ἐκτεθέντων ἀποδεικνύεται ἐναργῶς, ὅτι πληρέστατα συνεμορφώθη πρὸς τὸν νόμον ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν, δι’ ὃν προωρίσθη τὸ δάνειον. Μόνον οἱ διάδοχοι αὐτοῦ δύνανται ἐπὶ τούτῳ νὰ ὑπέχωσιν εὐθύνας, καίτοι ἡμεῖς δὲν ἐγκαλοῦμεν αὐτοὺς ἐπὶ τούτῳ, διότι τὸ ὑπόλοιπον τοῦ δανείου ἐξ 8,000,000, τὸ ὁποῖον ὑπῆρχε κατατεθειμένον εἰς τὸν ἐν Λονδίνῳ τραπεζικὸν οἶκον Hambro, ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ὀλίγας ἡμέρας μετὰ τὴν ἀνάῤῥησίν της ἐπὶ τὴν ἀρχὴν, μετεχειρίσθη εἰς πληρωμὴν τοκοχρεωλύτρων, διότι τὸ ⅓ τοῦ ὑπολοίπου ἡμίσεως διέθηκεν εἰς πληρωμὰς ἐντόκων γραμματίων, τὰ ὁποῖα εἶχον ἐκδοθῆ πρὸς ἐξόφλησιν τοῦ δανείου τῆς Ἀνεξαρτησίας. Ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἐνεχυρίασεν ὁμολογίας τοῦ δανείου τούτου, ἵνα λάβῃ προκαταβολὴν ἐκ φράγκων 5,000,000, τὸ προϊὸν δὲ τῆς προκαταβολῆς ταύτης ἐχρησιμοποίησε πρὸς πληρωμὴν τοκοχρεωλύτρων. Ἐνεχυρίασεν ὡσαύτως ὁμολογίας τοῦ δανείου, ἵνα δανεισθῇ ἀπὸ τὰς ἐνταῦθα Τραπέζας φράγκα 6,250,000, ἅτινα ἐχρησιμοποίησεν ὡσαύτως πρὸς πληρωμὴν τοκοχρεωλύτρων τῆς Αʹ ἑξαμηνίας 1891.

§75ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὸν ψηφισθέντα νόμον.

§76ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος μὲ διέκοψεν, ἰσχυρισθεὶς, ὅτι, ὅ,τι ἐνήργησεν ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, τὸ ἐνήργησε δυνάμει νόμου....

§77ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Πλὴν τῶν 7 ἑκατομμυρίων.

§78ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. ... Νομίζω ἀναγκαῖον νὰ μεταδώσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅ,τι σχετίζεται πρὸς τὴν νομοθετικὴν ἄδειαν, περὶ τῆς ὁποίας ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐποιήσατο μνείαν. Τῷ ὄντι, ὅταν ἐπρόκειτο νὰ ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς ὁ νόμος τῆς 29 Μαρτίου 1891, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπετρέπετο εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ συνομολόγησις δανείου 70 ἑκατομμυρίων, κατὰ τὴν τελευταίαν στιγμὴν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἐπειδὴ ἤδη τὰ τοῦ κατηγορητηρίου εἶχον ἀνακινηθῇ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἐζήτησε νὰ περιληφθῇ τελευταία διάταξις ἐν τῷ νόμῳ τούτῳ, καὶ ἐπέτυχε νὰ προστεθῇ τὸ ἄρθρον ὄγδοον, κατὰ τὸ ὁποῖον «ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ διαθέτῃ προσωρινῶς ἐκ τοῦ δανείου τούτου πρὸς πλήρωσιν καὶ ἄλλων ἀναγκῶν τοῦ Δημοσίου». Ἀλλ’ ἡ ἄδεια ἀφεώρα τὸ δάνειον τῶν 70 ἑκατομμυρίων, τὸ ὁποῖον εὐτυχῶς ἢ δυστυχῶς δὲν συνωμολογήθη· ὥστε ἡ διάταξις αὕτη οὔτε καλύπτει οὔτε προφυλάσσει ἐκ τῆς εὐθύνης τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, ἐφ’ αἷς διεπράξατο χρηματιστικαῖς πράξεσι κατὰ τὴν διάθεσιν τοῦ προϊόντος τοῦ δανείου τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης. Ἐὰν παρεβάθη ὁ νόμος περὶ τοῦ δανείου τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης, δὲν παρεβάθη ὑπὸ τῶν πρώην Ὑπουργῶν, ἀλλ’ ὑπὸ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Πλὴν τῶν πινάκων τούτων, κρίνω ἀναγκαῖον νὰ καταθέσω καὶ πίνακα ἀνακεφαλαιωτικὸν περὶ τοῦ ποσοῦ τῶν συνομολογηθέντων ἐπὶ εἰδικῷ προορισμῷ δανείων καὶ περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν διετέθη τὸ προϊὸν αὐτῶν. Πίναξ ἀνακεφαλαιωτικὸς τῶν κατὰ τὰ ἔτη 1887– 1890 συνομολογηθέντων ἐπὶ εἰδικῷ προορισμῷ δανείων καὶ τῆς διαθέσεως αὐτῶν:

Νομίζω, ὅτι, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ὑποθέσεως ὑψίστην περιβεβλημένης σημασίαν, δέον ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιτρέψῃ, ὅπως οἱ πίνακες οὗτοι τυπωθῶσι καὶ διανεμηθῶσιν εἰς τοὺς κ. Βουλευτὰς, διότι, ὡς εἶπον προηγουμένως, δὲν πρόκειται περὶ κατηγορητηρίου καθ’ Ὑπουργῶν. Οἱ πρώην Ὑπουργοὶ δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην τῆς ἐμῆς ὑπερασπίσεως. Τὸ δὲ σημερινὸν θέμα δὲν σχετίζεται πρὸς εὐθύνην Ὑπουργῶν. Πρόκειται περὶ τῆς δημοσίας ἡμῶν πίστεως, πρόκειται δηλονότι περὶ τῆς δυνάμεως ἐκείνης, ἣν δεξιώτατα ἐχρησιμοποίησεν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις κατὰ τὴν παρελθοῦσαν τετραετίαν ὑπὲρ τῶν δημοσίων συμφερόντων, τῆς ὁποίας ὅμως τὰ θεμέλια ὑπενομεύθησαν παρὰ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως εἰς βαθμὸν, ὁδηγήσαντα τὰ τῆς χώρας ἡμῶν πράγματα εἰς ὃ σημεῖον σήμερον εὑρίσκονται.

§79Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὴν τύπωσιν δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις· παρακαλῶ μόνον νὰ τηρηθῇ ὁ ὅρος τοῦ νὰ ὑπογραφῶσιν οἱ πίνακες οὗτοι ὑπὸ τοῦ συντάξαντος αὐτούς.

§80ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν νὰ τοὺς ὑπογράψω, ἐὰν θέλητε καὶ εἰς ἑκάστην σελίδα, διότι ἔχω πεποίθησιν εἰς τὴν ἀκρίβειαν τῶν ἀριθμῶν, οὓς ἔχω λάβει ἐκ τῶν δημοσίων βιβλίων, καὶ ἐκ τῶν καταστάσεων, ἃς κατέθηκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ἐν τῇ ἀνακριτικῇ ἐπιτροπῇ.

§81ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Συμφωνοῦσιν οἱ ἀριθμοὶ τῶν καταστάσεων τοῦ Ὑπουργείου μὲ τοὺς ἰδικούς σας;

§82ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἦσαν ὅμοιοι καὶ ἀπαράλλακτοι, δὲν ἤθελον ὑποβληθῇ εἰς τὸν κόπον νὰ συντάξω ἰδίους πίνακας. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι ἐκ τῶν καταστάσεων, ἃς ἀπέστειλεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἀνακριτικὴν ἐπιτροπὴν, ἠρύσθην τοὺς ἀριθμοὺς, οἱ ὁποῖοι ἀναγράφονται εἰς τὰς ἐμὰς καταστάσεις, προσέθηκα δὲ, ὅτι ἐν ταῖς καταστάσεσι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἀναγράφεται ἡ διάθεσις τοῦ προϊόντος τῶν δανείων ἐπὶ τῇ βάσει τῶν προχείρων σημειώσεων, τὰς ὁποίας ἴσως τὸ ἁρμόδιον τμῆμα ἐτήρει, ὅτε προχείρως ὅλως τὸ προϊόν τῶν δανείων διετίθετο πρὸς πληρωμὴν ὀφειλῶν τοῦ Κράτους, πληρωτέων ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ εἰς μεταλλικὸν νόμισμα· προσέθηκα καὶ τοῦτο, ὅτι ἀνάγκη πάντως νὰ γινώσκῃ ἡ Βουλὴ, ὅτι τὰ χρήματα τῶν δανείων δὲν εἶχον ἰδίαν σφραγῖδα· ἐπὶ παραδείγματι, ἐὰν διετέθησαν 300,000 ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ πρὸς ἀγορὰν κτηνῶν τοῦ στρατοῦ, ὡς ἔλεγεν ἐντεῦθεν ἐν προηγουμένῃ συνεδριάσει ὁ ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος Βουλευτὴς, ἐπὶ τῇ δαπάνῃ ταύτῃ ἐξεδόθη βεβαίως τὸ προσῆκον χρηματικὸν ἔνταλμα ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, τὸ ἀντίτιμον δὲ τοῦ ἐντάλματος ἐχρησιμοποιήθη ἐνταῦθα εἰς ἐξόφλησιν προηγουμένου δανείου, ἤτοι πρὸς ὃν σκοπὸν προωρίσθη τὸ δάνειον διὰ τοῦ οἰκείου νόμου. Ὡς πρὸς τὸν ἐφαρμοσθέντα ἐν τῇ διαχειρίσει τοῦ προϊόντος τῶν δανείων τρόπον, καταλήξαντα εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ σκοποῦ, πρὸς ὃν συνωμολογήθησαν, δὲν ἠδύνατο νὰ προκύψῃ ἀντίῤῥησίς τις ὑπὸ ἀνθρώπων, γινωσκόντων πῶς συντάσσονται οἱ λογαριασμοί. Ἐὰν νομίζῃ τις, ὅτι ἦτο ὑπόχρεως ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, ὅτε συνωμολόγει ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ δάνειόν τι, νὰ μεταφέρῃ τὸ προϊὸν τούτου αὐτούσιον ἐνταῦθα καὶ νὰ τὸ καταθέτῃ εἰς τὸ Κεντρικὸν ταμεῖον, ἑκάστοτε δ’ ἐξ αὐτοῦ νὰ μεταχειρίζηται τὸ ποσὸν, δι’ οὗ ἔδει νὰ πληρωθῇ ὑποχρέωσίς τις ἐκ τῶν ἐν τῷ οἰκείῳ νόμῳ ἀναγραφομένων, οὗτος ὑπολαμβάνει βεβαίως τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὡς ἁπλῆν μηχανὴν, καὶ ὡς μὴ γινώσκοντα τὸ καθῆκον αὑτοῦ. Ἀρκεῖ ὁ σκοπὸς, πρὸς τὸν ὁποῖον τὸ δάνειον συνωμολογήθη, νὰ ἐκπληρωθῇ, οὐδ’ εἶναι ἀπηγορευμένη εἰς τὸν Ὑπουργὸν ἡ διάπραξις τῶν ὑπὸ τοῦ συμφέροντος τοῦ Κράτους ὑπαγορευομένων χρηματιστικῶν πράξεων, ὅτε ἐν τέλει ἡ διεξαγωγὴ αὐτῶν ὡδήγησε εἰς τὴν πλήρη ἐκτέλεσιν τοῦ ἀρχικοῦ προορισμοῦ, ὁ δὲ Ὑπουργὸς θεωρεῖται πληρέστατα ὡς ἄριστα συμμορφωθεὶς πρὸς τὸν νόμον καὶ ἐκπληρώσας τὸ ἑαυτοῦ καθῆκον.

§83Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡμεῖς οὐδὲν νομίζομεν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον φρονοῦμεν, εἶναι, ὅτι ἕκαστος πρέπῃ νὰ ὑπέχῃ τὴν εὐθύνην τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους λέγει ἐν τῇ Βουλῇ, ἢ τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα κατατίθησιν. Ἐπειδὴ δὲ τὸ ἔγγραφον κατετέθη ἄνευ τῆς σημειώσεως τῆς προελεύσεως αὐτοῦ, τῆς καταγωγῆς του, εἶναι ἐνδεχόμενον, ἐξερχόμενον τῆς Βουλῆς καὶ ἀναγινωσκόμενον ὑπὸ τῶν μὴ γινωσκόντων τὰ ἐν τῇ Βουλῇ, νὰ ὑποληφθῇ, ὅτι προέρχεται ἐξ ἄλλης πηγῆς καὶ ὄχι ἐκ τῆς πηγῆς τοῦ Βουλευτοῦ ἐκ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος. Διὰ τοῦτο δὲν ἀντιλέγομεν νὰ τυπωθῇ, ἀλλὰ μετὰ τοῦ προσδιορισμοῦ, ὅτι συνετάχθη καὶ κατετέθη ὑπὸ τοῦ Βουλευτοῦ ἐκ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος.

§84ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἀπεδέχθην τὴν πρότασιν περὶ τῆς ὑπογραφῆς τῆς καταστάσεως εὐθὺς ὡς προέβαλεν αὐτὴν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἀπορῶ δὲ ἐπὶ τῷ κόπῳ, εἰς ὃν ὑπεβλήθη πρὸς δικαιολόγησιν τῆς προτάσεώς του. Νομίζω, ὅτι μετὰ τοὺς πίνακας, περὶ τῶν ὁποίων μέχρι τοῦδε ὡμίλησα, οὐδὲν ὑπολείπεται τὸ ἀναφερόμενον εἰς τὴν διαχείρισιν τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως· διότι καὶ ἡ μόνη κατ’ αὐτῆς αἰτίασις, ὅτι ἐχρησιμοποίησε τὸ προϊὸν ἔστω καὶ τοῦ τελευταίου δανείου πρὸς ἄλλον σκοπὸν, παρὰ τὸν ἐν τῷ νόμῳ ἀναγραφέντα, κατέπεσεν ἐκ θεμελίων· βεβαιοῦται δὲ ἐκ τῶν ἀριθμῶν τούτων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀναμφισβήτητοι, οἵτινες προκύπτουσιν ἐκ δημοσίων καταστάσεων, ὅτι καὶ ὡς πρὸς τὴν διαχείρισιν τῶν δανείων καὶ ὡς πρὸς τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νόμων, διὰ τῶν ὁποίων ἐπετράπησαν τὰ δάνεια ταῦτα, ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις συνεμορφώθη πρὸς τὸ ἑαυτῆς καθῆκον, ἐξυπηρετήσασα τοῦ Δημοσίου τὰ συμφέροντα καὶ συντελέσασα εἰς τὴν ἀνόρθωσιν τῆς δημοσίας ἡμῶν πίστεως. Ὅτι δὲ ταῦτα οὕτως ἔχουσιν, γινώσκετε ἐξ ὅσων ἐν τῇ χθεσινῇ συνεδριάσει ἐλέχθησαν, διότι πᾶσαι αἱ ἀποδείξεις προσήχθησαν, μνεία δ’ ἐγένετο πάντων τῶν τρόπων, δι’ ὧν κρίνεται ἡ δημοσία πίστις ἑνὸς Κράτους. Ὑπολείπεται ἡ ἐξέτασις τῶν ἀφορώντων εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν κοινῶν ὑπὸ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Ἐν τῇ παρελθούσῃ συνόδῳ ὑπεβλήθησαν ὑπὸ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως μέτρα τινὰ νομοθετικὰ, σχετιζόμενα πρὸς τὴν κατάστασιν τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν. Δὲν θέλω μνημονεύσει ἐκείνων τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ὑποβληθέντα ἀπεσύρθησαν ὑπ’ αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἀπεδείχθη, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἦτο διατεθειμένη νὰ τὰ ψηφίσῃ· ἐννοῶ τὸ νομοσχέδιον περὶ σμύριδος, τὸ νομοσχέδιον περὶ βαρυτίνης, τὸ νομοσχέδιον περὶ μεταβολῶν τινων εἰς τὸν περὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ διὰ τοῦ συστήματος τῶν καπνοκοπτηρίων νόμον, καί τινα ἄλλα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν, ἀλλὰ δὲν ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ τεθῶσιν ὑπὸ τὴν συζήτησιν τοῦ Κοινοβουλίου· περιορίζομαι δὲ μόνον εἰς ἕνα νόμον, ὁ ὁποῖος ἔχει σχέσιν ἄμεσον πρὸς τὴν οἰκονομικὴν διαχείρισιν, εἰς τὸν νόμον, δι’ οὗ ἡ Κυβέρνησις ᾐτήσατο τὴν ἄδειαν νὰ συνομολογήσῃ δάνειον 70,000,000. Διὰ τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεώς του ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ἐγνώριζεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι τὰ 70 ταῦτα ἑκατομμύρια θέλουσι χρησιμοποιηθῆ κατὰ τὸ ἥμισυ περίπου εἰς ἔργα, διὰ τὰ ὁποῖα ὑπῆρχον εἰδικοὶ νόμοι ἐκδεδομένοι, κατὰ δὲ τὸ ἕτερον ἥμισυ εἰς ἀναπλήρωσιν τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον εἶχε ληφθῆ ἐκ τοῦ δανείου τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς– Λαρίσσης. Εἶχον ἤδη προκληθῆ ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως εἰδικοὶ νόμοι περὶ χορηγίας πιστώσεων καὶ περὶ συνομολογήσεως δανείων διὰ τὴν οἰκοδομὴν τῶν ἀνακτόρων τοῦ Διαδόχου, διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν λουτρῶν Μεθάνων, διὰ τὸν σιδηρόδρομον Καλαβρύτων, διὰ τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα Θεσσαλίας, διὰ τὰ ἐπὶ τοῦ Παμίσου ἔργα, διὰ τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα ἐν τῷ χειμάῤῥῳ Νέδοντι κλπ. ἐν ὅλῳ δραχ. 35,000,000. Εἴπομεν τότε, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὅτι ἤθελεν εἶσθαι συμφερώτερον εἰς τὸ Κράτος, εὐχερέστερον δὲ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀντὶ, καὶ ὡς πρὸς τὰ ποσὰ τὰ ἀπαιτούμενα διὰ τὰ ἔργα ταῦτα, νὰ ζητήσῃ νὰ συνομολογήσῃ δάνειον εἰς χρυσὸν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, νὰ ἀρκεσθῇ εἰς συνομολόγησιν δανείου εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, καὶ νὰ μὴ χρησιμοποιήσῃ τὴν ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ νόμου διὰ τοῦ ἄρθρου 1 χορηγουμένην ἄδειαν, τουτέστι νὰ μὴ μεταχειρισθῇ πρὸς τοῦτο τὸ δάνειον τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ὑπελάμβανεν, ὅτι ἠδύνατο διὰ τῆς πραγματοποιήσεως τοῦ δανείου τούτου εἰς χρυσὸν νὰ πραγματοποιήσῃ οἰκονομικὸν συνδυασμὸν, ὁμοιάζοντα πρὸς τοὺς οἰκονομικοὺς συνδυασμοὺς τοὺς ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως ἐν τῷ παρελθόντι διαπραχθέντας. Ὑποθέτω, ὅτι προέβη εἰς πάντα τὰ διαβήματα, ὅσα ἦσαν ἀναγκαῖα πρὸς συνομολόγησιν τοῦ δανείου τούτου, ἀλλὰ δὲν ἐπέτυχε τὴν συνομολόγησιν αὐτοῦ ὑπὸ τοὺς ὅρους, ὑφ’ οὓς ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία παρέσχεν εἰς αὐτὴν τὴν ἄδειαν νὰ δανεισθῇ. Ἐπειδὴ δέ τινες τῶν ἀναγκῶν αὐτῶν ἦσαν ἐπιβλητικαὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐπειδή τινα τῶν ἔργων τούτων εἶχον ἤδη ἀρχίσει, ἠναγκάσθη ἐκ τοῦ δανείου τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας νὰ προκαταβάλῃ ἐπὶ τοῖς ἔργοις τούτοις, οὕτω δὲ ἐξώγκωσε τὸ ποσὸν τῶν ἐν κυκλοφορίᾳ τραπεζικῶν γραμματίων ἐπὶ βλάβῃ τῆς νομισματικῆς ἡμῶν καταστάσεως. Ἐν τῷ διαστήματι τῷ διαῤῥεύσαντι μεταξὺ τῆς παρελθούσης συνόδου καὶ τῆς νῦν πολλὰ ἐπῆλθον γεγονότα, ἐπιδράσαντα ἐπὶ τῆς δημοσίας ἡμῶν πίστεως· συνετέλεσεν, ὡς καὶ χθὲς εἶπον, καὶ ἡ κατὰ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ἐπελθοῦσα δυσθυμία ἐπὶ ἕνα ἢ δύο μῆνας εἰς τὰ χρηματιστήρια τῆς Εὐρώπης, συνετέλεσε βεβαίως εἰς τὴν κατάπτωσιν τῆς δημοσίας ἡμῶν πίστεως καὶ ὅ,τι συνέβη εἰς δευτερεύοντά τινα Κράτη. Εἶναι δὲ γνωστὸν, ὅτι αἱ χρηματιστικαὶ ἀγοραὶ τῆς Εὐρώπης ἤρξαντο δυσπιστοῦσαι καὶ πρὸς τὰ χρεώγραφα ἡμῶν καὶ πρὸς τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν ἡμῶν. Οἱ κεφαλαιοῦχοι, οἱ ἐν ταῖς χρηματιστικαῖς ἀγοραῖς τῆς Εὐρώπης, ἤρξαντο ἐξετάζοντες ἐπιμελέστερον τὰ οἰκονομικὰ τῶν δευτερευόντων Κρατῶν· ἐν εὐρωπαϊκαῖς ἐφημερίσιν ἐδημοσιεύοντο ὑπ’ ἀνδρῶν, ὧν ἡ γνώμη ἀσκεῖ μέγιστον κῦρος εἰς τὰ χρηματιστικὰ ἄρθρα, δι’ ὧν προεκαλεῖτο ἡ προσοχὴ τοῦ κοινοῦ τοῦ εὐρωπαϊκοῦ ἐπὶ τῆς στάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν διετέλουν τὰ οἰκονομικὰ τῶν δευτερευόντων Κρατῶν, ἐν οἷς κατέταξαν καὶ τὸ ἡμέτερον Κράτος, ὡς ἐκ τῶν διακηρύξεων καὶ καταγγελιῶν τῆς Κυβερνήσεως περὶ μεγάλων ἐκ τῷ παρελθόντι ἐλλειμμάτων. Ἡ Κυβέρνησις ὑπελάμβανεν, ὡς καὶ χθὲς εἶπον, ὅτι, ἂν ἐδημοσίευε μόνον τὰς καταστάσεις περὶ τοῦ πλεονάσματος τῶν εἰσπράξεων τοῦ 1891, καὶ συνέκρινεν αὐτὰς πρὸς τὰς εἰσπράξεις τοῦ 1890, ἠδύνατο διὰ τῆς δημοσιεύσεως αὐτῶν καὶ μόνον νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἐμπέδωσιν καὶ ὑποστήριξιν τῆς δημοσίας ἡμῶν πίστεως· εἰς τὸ μέτρον δὲ τῆς τοιαύτης δημοσιεύσεως προσέθηκε καὶ τὸ ἕτερον μέτρον νὰ πληρώσῃ τὰ τοκοχρεώλυτρα τῆς δευτέρας ἑξαμηνίας ἐκ τῆς χρηματικῆς ἡμῶν ἀγορᾶς. Ἀλλ’ ὅτε πλέον ἐπείσθη, ὅτι ἡ δημοσία ἡμῶν πίστις δὲν ὑφίστατο ἐν τῷ αὐτῷ σημείῳ, ἐν τῷ ὁποίῳ κατέλιπεν αὐτὴν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, ἓν πλέον ἀναπόδραστον στοιχειῶδες εἶχε καθῆκον, νὰ προέλθῃ εἰς μέτρα ἡρωϊκὰ, νὰ μετέλθῃ γενναίαν οἰκονομικὴν πολιτικὴν, νὰ μὴ ἀρκεσθῇ εἰς τὴν ἀποτυχοῦσαν πλέον συνήθη οἰκονομικὴν πολιτικήν της, καὶ νὰ προσέλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν μετὰ προϋπολογισμοῦ, παριστῶντος ἀναμφισβήτητον τὸ ἰσοζύγιον, πιστοποιούμενον ὑπὸ μέτρων οἰκονομικῶν, τὰ ὁποῖα ἤθελον πείσει πάντας, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔχει ἐν ἑαυτῇ ἐπαρκεῖς ζωτικὰς δυνάμεις, ὥστε εἰς πάσας αὑτῆς τὰς ὑποχρεώσεις νὰ ἐπαρκέσῃ. Ἀλλ’ ἀντὶ τούτων, ἐν τῇ ἀρχῇ τῆς παρούσης συνόδου ἦλθε μετὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅστις εἶναι ὑπ’ ὄψει πάντων ἡμῶν, καὶ ὁ ὁποῖος ἐν συμπεράσματι καταλήγει εἰς ἔλλειμμα ἐκ δραχμῶν 156,000. Εἰς ἐπίῤῥωσιν δὲ τοῦ προϋπολογισμοῦ τούτου ὑπέβαλε συνάμα καὶ τὸ γνωστὸν περὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ὑπελάμβανεν, ὅτι ἠδύνατο ἴσως νὰ βελτιώσῃ τὰ οἰκονομικὰ ἡμῶν, διὰ τοῦ ὁποίου ὅμως, πάντες εἶσθε πεπεισμένοι, ἠλάττωσε τὴν πρόσοδον τοῦ Δημοσίου κατὰ τρία περίπου ἑκατομμύρια. Ἐν τῷ εἰσηγητηρίῳ αὐτοῦ λόγῳ ὁ Πρωθυπουργὸς εἶπεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἠδυνήθη ὡς πρὸς ἓν καὶ μόνον νὰ πραγματώσῃ τὰς ἐπαγγελίας αὑτοῦ, ὡς ἀρχηγοῦ τῆς πρώην Ἀντιπολιτεύσεως, δηλαδὴ κατώρθωσε νὰ ἐπενέγκῃ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων οἰκονομίας ἐκ δρ. 1,800,000, ῥητῶς δὲ ἐδήλωσεν, ὅτι οὕτως ἐξετέλεσε τὰς ἐπαγγελίας αὑτοῦ, ὡς πρώην ἀρχηγοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Νομίζω ὅμως, ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένον εἰς ἡμᾶς νὰ ἐξετάσωμεν τὸν προϋπολογισμὸν αὐτὸν, ἵνα ἴδωμεν, ἂν πράγματι μόνον τὸ μικρὸν αὐτὸ ἔλλειμμα τῶν 156,000 δραχμῶν καθίστησι πιθανὸν ἡ ἐκτέλεσις τοῦ προϋπολογισμοῦ τούτου. Μετὰ τὴν ἐξέτασιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1892 θέλομεν ἐν συμπεράσματι ἐξετάσει τὰ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν διατελοῦμεν, καὶ θέλομεν συνάμα συζητήσει περὶ τῶν ἐνδεικνυομένων, κατὰ τὴν γνώμην ἡμῶν, μέτρων θεραπείας. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1892 ἐν συγκρίσει πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1891 παρουσιάζει ἐπὶ πλέον ἔσοδα δραχ. 6,167,811, πρὸς δὲ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1890 δρ. 8,954,000. Ἐπὶ ἔλαττον δὲ ἔξοδα ἐν συγκρίσει πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1891 κατὰ δραχμὰς 3,312,463, καὶ πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1890 κατὰ δρ. 4,101,897, ἤτοι ἐν συμπεράσματι διαφορὰν ἐπὶ πλέον πρὸς τὸν τοῦ 1891 κατὰ δραχ. 2,854,578, καὶ πρὸς τὸν τοῦ 1890 κατὰ δραχμὰς 4,852,675. Ἵνα μὴ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν, γνωρίζων εἰς αὐτὴν τὰς λεπτομερείας τῶν διαφορῶν αὐτῶν, περιορίζομαι νὰ ἐξετάσω τὰ ἀναγραφόμενα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1892 ἔσοδα, καὶ νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν προσοχὴν ὑμῶν ἐπὶ τῶν ποσοτήτων, τὰς ὁποίας ὁ συντάξας τὸν προϋπολογισμὸν ἀνέγραψεν ὡς προσδοκωμένας βεβαιώσεις, διότι, ὡς γινώσκετε, οἱ προϋπολογισμοὶ ἡμῶν ὡς πρὸς τὰ ἔσοδα στηρίζονται εἰς τὰς πιθανὰς βεβαιώσεις. Εὐκτέον εἶναι νὰ στηρίζωνται εἰς τὰς πιθανὰς εἰσπράξεις, ἀλλ’ ἐπειδὴ τοῦτο δὲν ἀπεδείχθη μέχρι τοῦδε κατορθωτὸν, ἕνεκα τῆς καταστάσεως τῶν δημοσίων ἡμῶν οἰκονομικῶν, θέλω ἀρκεσθῆ νὰ ἐξετάσω τὸν προϋπολογισμὸν, ἐφ’ αἷς βάσεσι συνετάχθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως.

ΕΣΟΔΑ.

Μεταβαίνω νῦν εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ 1892, καὶ ἄρχομαι ἀπὸ τοῦ κεφαλαίου τοῦ δημοσίου χρέους.

ΕΞΟΔΑ.

Δημόσιον χρέος. Ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1892 ἀναγράφονται αἱ ἑξῆς πιστώσεις:

Ἀλλ’ ἐν τῇ ἐξετάσει τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν παρέλειψα τὰ ἀφορῶντα εἰς τὸ ταμεῖον τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἐπειδὴ δὲν προέκειτο νὰ σημειώσω εἰς ἀριθμοὺς διαφοράν. Λόγῳ χορηγίας τοῦ δημοσίου ταμείου ὑπὲρ τοῦ ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγράφεται πίστωσις 500,000 δραχμῶν. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἐπὶ τῆς πιστώσεως τῆς ἀναφερομένης εἰς τὸ ταμεῖον τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως εἶναι ἀναγκαῖον ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία νὰ ἀσχοληθῇ περισσότερον ἢ ὅσον μέχρι τοῦδε ἠσχολήθη. Ὁ νόμος, ὁ ἀρχικῶς εἰς τὴν Βουλὴν ὑποβληθεὶς καὶ ψηφισθεὶς ὑπ’ αὐτῆς, περὶ συστάσεως ταμείου δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως εἶχε κυρίως λόγον ταμιευτικὸν, διότι ἐκ τῶν μέχρι τῆς ἐπιψηφίσεως αὐτοῦ κρατούντων συνέβαινέ τι, τὸ ὁποῖον ἐπηρέαζε τὰ δημόσια οἰκονομικά. Ὑπῆρχεν ἀφ’ ἑνὸς εἷς νόμος, ὑποχρεῶν τὸ δημόσιον ταμεῖον εἰς τὴν προκαταβολὴν τοῦ μισθοῦ τῶν δημοδιδασκάλων, ἦτο δὲ ἀφ’ ἑτέρου ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγεγραμμένη πίστωσίς τις πρὸς ἐπιχορηγίαν τῶν ἀπόρων δήμων. Ἐκ τοῦ πίνακος τῆς δοσοληψίας τοῦ Κράτους ἐγένετο γνωστὸν καὶ ἀνεκοινώθη εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι περὶ τὰ 10,000,000 εἶχεν ἀναγκασθῇ τὸ δημόσιον ταμεῖον νὰ καταβάλῃ εἰς τοὺς δήμους, ἕνεκα τῶν μισθῶν τῶν δημοδιδασκάλων. Ὁ νόμος περὶ τῆς συστάσεως τοῦ ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ὑπηγορεύθη ἐκ τοῦ σκοποῦ νὰ τεθῇ εἷς φραγμὸς εἰς τὴν κατάστασιν ταύτην, νὰ κατορθωθῇ δὲ, ὥστε ἡ ἐπιχορηγία τοῦ δημοσίου ταμείου νὰ ᾖναι ἐκ τῶν προτέρων γνωστή. Ἀλλ’ ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου τούτου ἀπεδείχθη, ὅτι τὸ κακὸν, πρὸς πρόληψιν τοῦ ὁποίου ἦλθεν ὁ νόμος οὗτος, δὲν ἐθεραπεύθη· γινώσκομεν δὲ, ὅτι κατὰ τὸ 1889, ἤτοι τὸ δεύτερον ἔτος τῆς ἐφαρμογῆς του, εἴχομεν πιστώσεις ἀναπληρωματικὰς 600,000· πρὸ ὀλίγου δὲ λαβὼν ἀφορμὴν ἐκ τῆς μελέτης τῆς καταστάσεως, τὴν ὁποίαν κατέθηκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, προχείρως ἀνεκοίνωσα εἰς τὴν Βουλὴν ἀριθμούς τινας, ἐκ τῶν ὁποίων ἀποδεικνύεται, ὅτι αἱ προκαταβολαὶ τοῦ δημοσίου ταμείου ὑπὲρ τοῦ ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ὑπερβαίνουσι τὰς σχετικὰς εἰσπράξεις κατὰ μὲν τὸ 1890 κατὰ δραχμὰς 1,197,646, κατὰ δὲ τὸ 1891 μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου κατὰ δραχμὰς 897,929. Καὶ ἂν ἀφαιρεθῇ ἐκ τούτων ἡ ἐπιχορηγία τοῦ δημοσίου ταμείου, πάλιν ὑφίσταται ἔλλειμμα ἐκ δραχμῶν 300,000 τοὐλάχιστον. Εἰς ἐφημερίδας ἀνέγνων, ὅτι μεταξὺ τῶν σχεδίων τῆς Κυβερνήσεως, τῶν ἀναγομένων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ὑπάρχει καὶ ἡ κατάργησις τοῦ ταμείου τούτου. Δὲν δύναμαι νὰ κρίνω ἐπὶ τούτου, διότι πρόκειται μέχρι τοῦδε περὶ φήμης, ἐν ἐφημερίσιν ἀναγραφείσης· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν ἀρκεῖ ἡ κατάργησις τοῦ ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἵνα τακτοποιήσῃ τὴν ληψοδοσίαν τοῦ ταμείου τοῦ Κράτους. Ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ὑπέλαβεν, ὅτι ἠδύνατο τὸ κακὸν τοῦτο νὰ θεραπεύσῃ διὰ τοῦ νόμου περὶ διαπυλίων, ὁ ὁποῖος ηὔξανε τὰ ἔσοδα τοῦ ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως· ἀλλ’ ὁ νόμος οὗτος, ἕνεκα τῆς ἀντιδράσεως ἢ τῆς κωλυσιεργίας τῆς τότε Ἀντιπολιτεύσεως, δὲν κατωρθώθη νὰ μεταβληθῇ εἰς νόμον. Ἐὰν λοιπὸν κατὰ τὸ 1892 ἔχωμεν λειτουργοῦντα τὸν κρατοῦντα νόμον περὶ τοῦ ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἡ ἀναγραφομένη ἐν τῷ προϋπολογισμῷ πίστωσις ἐκ δραχμῶν 500,000 βεβαίως εἶναι ἀνεπαρκής· βεβαίως δὲ, ὅταν ἐν τῇ αὐτῇ Συνόδῳ ἢ καὶ ἐν τῇ ἑπομένῃ ὁ ἁρμόδιος ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν Ὑπουργὸς, ὅπως ἐν τῷ παρελθόντι ἐγένετο, προσαγάγῃ νομοσχέδιον περὶ πιστώσεως ἀναπληρωτικῆς ἐκ 300,000 ἢ 500,000 δραχμῶν ὑπὲρ τοῦ ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, βεβαίως ἡ Βουλὴ προθύμως θὰ τὸ ψηφίσῃ, διότι δὲν δύναται νὰ συντελέσῃ εἰς τὸ κλείσιμον τῶν σχολείων, διότι οὐδεμία Βουλὴ δύναται νὰ παρεμβάλῃ δυσκολίαν εἰς τὴν λειτουργίαν τῆς κατωτάτης ἐκπαιδεύσεως. Ὁμολογητέον δὲ, ὅτι τὰ τῆς δημοτικῆς παρ’ ἡμῖν ἐκπαιδεύσεως ὁσημέραι χειροτερεύουσιν. Ἀλλ’ ὅσα εἶπον ἐν σχέσει πρὸς τὴν πίστωσιν, τὴν ἀφορῶσαν εἰς τὸ ταμεῖον τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ πρὸς τὴν ἐπιχορηγίαν τοῦ Κράτους πρὸς τὸ ταμεῖον τοῦτο, δὲν τὰ εἶπον, ἵνα σημειώσω ἐν τῷ πίνακι, τὸν ὁποῖον κρατῶ εἰς χεῖρας, αὔξησιν τοῦ ποσοῦ τῆς πιστώσεως, τῆς ἀναγραφομένης ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. Τὰς παρατηρήσεις ταύτας ὑπέβαλον, ἵνα τὰς ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς, ὅπως κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ φωτίσῃ τὴν Βουλὴν, προσκομίζων αὐτῇ καὶ τὰς ὁποίας ἐζήτησα παρ’ αὐτοῦ δι’ ἐπερωτήσεως πληροφορίας. Ὡς πρὸς τὸ αἰτούμενον διὰ τοῦ ὑπὸ ἐξέτασιν προϋπολογισμοῦ ποσὸν πιστώσεων διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, κρίνω ἐπάναγκες νὰ ἐπιστήσω ἰδιαιτέρως τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς οἰκονομίας, τῆς ἀναφερομένης εἰς τὰ πληρώματα τῶν βασιλικῶν πλοίων, ἐπὶ τῆς οἰκονομίας τῆς ἀναφερομένης εἰς τὸν ἱματισμὸν, εἰς τὰς τροφὰς, εἰς τοὺς γαιάνθρακας. Ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἡ δύναμις τῶν ἀνδρῶν κατὰ τὸ 1892 εἶναι ἀνωτέρα τῆς τοῦ παρελθόντος κατὰ 300 ἄνδρας· ἐκ τῶν ἀπολογισμῶν τῶν προηγουμένων ἐτῶν, τοὺς ὁποίους ἔχομεν ὑπ’ ὄψει, δὲν ἀπεδείχθη, ὅτι αἱ πιστώσεις, αἱ χορηγηθεῖσαι κατὰ τὸ παρελθόν, ἦσαν ὑπερβολικαί. Ἔχομεν λοιπὸν δεδομένον ἀφ’ ἑνὸς, ὅτι ἡ δύναμις αὐξάνει κατὰ 300 περίπου ἄνδρας, ἔχομεν δεδομένον ἀφ’ ἑτέρου, ὅτι αἱ τιμαὶ διὰ τὸν ἱματισμὸν, διὰ τὰς τροφὰς, εἶναι ἀνώτεραι, διότι εἶναι γνωστὸν, ὅτι σήμερον τὸ φράγκον δὲν ἔχει 120 λεπτὰ, ἀλλ’ ἔχει 140, — Κύριος δὲ οἶδε, πόσα θὰ ἔχῃ διαρκοῦντος τοῦ 1892. — Εἶναι γνωστὸν, ὅτι διὰ τοὺς γαιάνθρακας θὰ ἀναγκασθῶμεν ὡς ἐκ τούτου νὰ πληρώσωμεν περισσότερα ἢ ὅ,τι ἐπληρόνομεν μέχρι τοῦδε. Ὡς ἐκ τούτου νομίζω τὰς οἰκονομίας, τὰς ἀναφερομένας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ὡς μὴ ἐχούσας πρακτικὸν σκοπὸν, τοσούτῳ μᾶλλον, ὅσῳ, ὡς γνωστὸν, διὰ τῶν ὁποίων ψηφίζει ἡ Βουλὴ νόμων τοῦ προϋπολογισμοῦ ὡς πρὸς τὰς τῶν ἄρθρων τούτων πιστώσεις, δίδεται ἐκ τῶν προτέρων νομοθετικὴ ἄδεια, ὅπως, καὶ ἀπούσης τῆς Βουλῆς, δι’ ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων αὐξήσωσιν αἱ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγραφεῖσαι διὰ τροφὰς, γαιάνθρακας κλπ. δαπάναι. Ἀλλ’ εὑρίσκω, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι σπουδαῖον, δὲν εἶναι προσῆκον ἐν τῷ προϋπολογισμῷ νὰ μὴ ἀναγράφωνται αἱ πιστώσεις ἐκεῖναι, ὅσαι ἐκ προτέρων εἶναι βέβαιον, ὅτι εἶναι ἀπαιτούμεναι διὰ τὴν λειτουργίαν τῶν ὑπηρεσιῶν αὐτῶν. Νομίζω κατ’ ἀκολουθίαν, ὅτι αἱ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν οἰκονομίαι, τὰς ὁποίας ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1892 ἀναγράφει, δὲν θέλουσι πραγματοποιηθῆ κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτοῦ. Συγκεφαλαιῶν ὅσας μετέδωκα ὑμῖν μελέτας ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς προϋπολογισμοῦ τοῦ 1892, παρατηρῶ, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐσόδων, ὅστις ἀναγράφει ποσὸν δραχμῶν 98,396,040, δέον νὰ ἐλαττωθῇ κατὰ δραχμὰς 9,738,235, ἤτοι νὰ ἀπομείνῃ εἰς ποσὸν δραχμῶν 88,657,805. Ὁ δὲ προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων, ὅστις ὑπεβλήθη μετὰ πιστώσεων ἐκ δραχμῶν 98,552,760, δέον νὰ αὐξηθῇ κατὰ δραχμὰς 11,451,220, ἤτοι ἐν ὅλῳ δέον νὰ ἀνέλθῃ εἰς ποσὸν δραχμῶν 110,003,980, ἤτοι ἔλλειμμα ἐκ δραχμῶν 21,346,175. Ἐννοεῖται δὲ, ὅτι πρόκειται περὶ ἐλείμματος, προκύπτοντος ἐκ τῆς συγκρίσεως βεβαιωθέντων ἐσόδων, καὶ οὐχὶ εἰσπραχθέντων πρὸς τὰ ἔξοδα. Ἀλλὰ τίς ἔσεται ἡ ἐπὶ τῶν βεβαιωθέντων ἐσόδων καθυστέρησις; Βεβαίως δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι εἶναι πιθανὸν νὰ ἔχωμεν καὶ διαθεσίμους πιστώσεις κατὰ τὴν λῆξιν τῆς χρήσεως, ὡς συνέβη καὶ ἐν τῷ παρελθόντι. Ἀλλὰ γνωστὸν εἶναι ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε δημοσιευμένων πινάκων τοῦ ἀπολογισμοῦ, ὅτι ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος, ἕνεκα τῶν πραγματοποιουμένων οἰκονομιῶν εἰς τὰς ἀναγραφομένας πιστώσεις, τὸ ποσὸν τῶν ἀδιαθέτων πιστώσεων κατὰ τὴν λῆξιν τῆς χρήσεως ἐλαττοῦται ἐπαισθητῶς, παρατηρεῖται δὲ, ὅτι τὸ ποσὸν τῶν ἀδιαθέτων πιστώσεων εἶναι κατώτερον τοῦ ποσοῦ τῶν μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ χορηγουμένων ἀναπληρωτικῶν καὶ ἐκτάκτων πιστώσεων. Κατὰ τὰ παρελθόντα ἔτη αἱ καθυστερήσεις ἐπὶ τῶν βεβαιωθέντων, ἤτοι ἐπὶ τῶν εἰσπρακτέων, ἀνῆλθον εἰς 8–9 ἑκατομμύρια εἰς ἑκάστην χρῆσιν. Οὐδεὶς δὲ ὑπάρχει λόγος, ἀναιρῶν τὴν βάσιμον πιθανότητα, ὅτι καὶ ἡ χρῆσις τοῦ 1892 θὰ καταλίπῃ παραπλήσιον ποσὸν καθυστερήσεως. Ἂν δὲ παραδεχθῶμεν, ὅτι κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ τούτου ἐν τῇ χρήσει ἀναπληρωτικῶν καὶ ἐκτάκτων πιστώσεων θέλει πρυτανεύσει πνεῦμα φειδοῦς ἐκτάκτου, καὶ ὅτι ἐκ τούτου θὰ κατορθωθῇ νὰ μείνωσιν ἀδιάθετοι πιστώσεις ἐκ τῶν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγραφεισῶν, εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ ὑπολογίσωμεν τὰς ἐπὶ τῶν εἰσπρακτέων ἐσόδων καθυστερήσεις, τὰς μὴ καλυφθησομένας ὑπὸ ἀδιαθέτων πιστώσεων ἐκ τῶν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγραφεισῶν, καὶ τῶν μετ’ αὐτὰς χορηγηθησομένων ἀναπληρωματικῶν καὶ ἐκτάκτων εἰς ποσὸν κατώτερον τῶν 4,600,000. Οὕτως ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅστις εἶναι ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς, καὶ ὅστις παριστᾷ ἐνδεχόμενον ἔλλειμμα ἐκ δραχμῶν 156,000, ἐὰν δὲν ἔχωμεν ἀνώτερον, βεβαίως θὰ ἔχωμεν ἐκ τῆς ἐκτελέσεως αὐτοῦ ἔλλειμμα τοὐλάχιστον 26,000,000. Ἐννοεῖται, ὅτι ὑπολογίζω τὸ ἔλλειμμα τοῦτο ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, ὅτι πρόκειται νὰ ἐκτελεσθῇ ὁ προϋπολογισμὸς, περὶ οὗ πρόκειται, ὑπὸ τῆς ὑποβαλούσης αὐτὸν σημερινῆς Κυβερνήσεως...

§85ΑΡΓΑΣΑΡΗΣ ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν νομίζετε, ὅτι εἶναι καλὸν, κύριε Σιμόπουλε, νὰ ἀναβάλητε τὴν ἐξακολούθησιν δι’ αὔριον;

§86ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§87ΣΑΚΚΗΣ. Θέλετε μικρὰν διακοπήν;

§88ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ μετὰ τὴν διακοπὴν νὰ ἔλθητε σεῖς νὰ μὲ διαδεχθῆτε εἰς τὸ βῆμα· διότι ἐγὼ δὲν θέλω νὰ ὁμιλῶ πρὸς Βουλευτὰς κεκμηκότας. Καθὼς βλέπετε, τὰ ἑδώλια τῆς πτέρυγος ταύτης (δεικνύει τὴν δεξιὰν) εἶναι σχεδὸν κενά.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 8 καὶ 40′ μ. μ.