1891.12.10

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 12

Τῆς 10 Δεκεμβρίου 1891.

(Τρίτη)

Ὥρα 5 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναφορὰ τῶν ἐν Πάτραις ταμβακοποιῶν, παρακαλούντων τὴν Βουλήν, ὅπως λάβῃ πρόνοιαν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ, ἵνα μὴ βλαβῇ μεγάλως ἡ βιομηχανία τοῦ ταμβάκου.

§2ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ διανεμηθῇ.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἴτησις τῶν ἐν ταῖς φυλακαῖς Παλαμηδίου κρατουμένων καταδίκων, τῶν ὑπηρετησάντων εἰς τὴν ἐπανάστασιν τοῦ 1878, αἰτούντων, ὅπως ἀπονεμηθῇ αὐτοῖς χάρις. Ὁμοία κατοίκων τοῦ χωρίου Μάναρι τοῦ δήμου Βαλτετσίου τῆς Μαντινείας, αἰτούντων, ὅπως πληρωθῶσιν εἰς αὐτοὺς τὰ ὀφειλόμενα ὑπὸ τῶν ἀλλοδαπῶν ἐργατῶν, τῶν ἐργασθέντων εἰς τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων– Καλαμῶν, ὡς καὶ τὰ καθυστερούμενα ἡμερομίσθιά των. Ἀναφορὰ τοῦ ἐν ταῖς φυλακαῖς Χαλκίδος κρατουμένου καταδίκου Στεργίου Κοτρώνη, αἰτουμένου, ὅπως μεταφερθῇ εἰς τὰς φυλακὰς Λαρίσσης. Ὁμοία βαρυποίνων καταδίκων, κρατουμένων ἐν ταῖς φυλακαῖς Πύλου, αἰτουμένων, ὅπως μεταφερθῶσιν, ἰδίαις αὐτῶν δαπάναις, εἰς τὰς φυλακὰς Καλαμῶν. Ὁμοία τῶν Σπ. Ρίκκη, Σπ. Χρυσομάλλη, Ν. Σγούρου, Θεοδώρου Ρίκκη, Γερασίμου Σκορδίλη, κατοίκων Κερκύρας, ὑπαλλήλων εἰς τὴν ἐγχώριον διαχείρισιν Κερκύρας, αἰτουμένων σύνταξιν ἐκ τῶν προσόδων τῆς διαχειριστικῆς ἐπιτροπῆς. Κατετέθησαν ὑπὸ τοῦ Βουλευτοῦ Κερκύρας κ. Γ. Θεοτόκη αἱ ἑξῆς ἐπερωτήσεις.

§4ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Παρακαλεῖται ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν κατάστασιν, ἐμφαίνουσαν: 1) Τὰ ἐκδοθέντα ἐντάλματα πρὸς πληρωμὴν διὰ κατασκευὴν ἀρβυλῶν τοῦ ναυτικοῦ ἀπὸ 1 Νοεμβρίου 1890 μέχρι τοῦδε. 2) Τὸ ὄνομα τοῦ ἐργολάβου, πρὸς ὃν ἐγένετο ἡ πληρωμή. 3) Τὸ δι’ ἑκάστου ἐντάλματος πληρωτέον ποσόν. 4) Ἂν ἡ κατασκευὴ ἐγένετο συνεπείᾳ δημοπρασίας ἢ οὔ.» «Παρακαλεῖται ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν: αʹ) Πίνακα ἐμφαίνοντα· 1) Τίνες ἐκ τῶν φάρων Ἀρμενιστὶ (Μυκόνου), Κιτριῶν καὶ Φισκάρδου καὶ ὁ σημαντὴρ Χελίου κατεσκευάσθησαν δι’ ἐργολαβίας ἢ δι’ ἐπιστασίας. 2) Ἂν κατεσκευάσθησαν δι’ ἐργολαβίας, πότε ἐγένετο ἡ παράδοσις αὐτῶν ὑπὸ τῶν ἐργολάβων· ἂν δὲ δι’ ἐπιστασίας, τίς ὁ ἐπὶ τούτου ἐπιτηρητὴς τῶν ἔργων, καὶ πότε ἐπερατώθη ἡ κατασκευή. βʹ) Πίνακα ἐμφαίνοντα· 1) Τίνες ὀνομαστικῶς ἡμερομίσθιοι ἐργάται εἰργάσθησαν καὶ ἐπληρώθησαν ἐκ τοῦ ταμείου τῶν φάρων διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ἐν Λέρῳ φάρου καὶ τοῦ σημαντῆρος Χελίου, ἢ διὰ τὴν τοποθέτησιν τῶν μηχανημάτων ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου καὶ ἐντεῦθεν. 2) Τίνες τούτων εἶναι τεχνῖται τοῦ Β. Ναυστάθμου. 3) Τίς ὁ βεβαιώσας τὴν ἡμερησίαν ἐργασίαν ἑνὸς ἑκάστου τῶν ἐργατῶν.» «Ὡσαύτως παρακαλεῖται νὰ καταθέσῃ τὰ στελέχη τῶν ἐκδοθέντων ἀπὸ τοῦ μηνὸς Ἰανουαρίου καὶ ἐντεῦθεν χρηματικῶν ἐνταλμάτων ἐπὶ τοῦ ταμείου τῶν φάρων πρὸς πληρωμὴν ἡμερομισθίων τῶν ἐργατῶν, τεχνιτῶν ἢ μηχανουργῶν Θ. Μελᾶ, Κ. Τσιτζᾶ, Ἀναστ. Κανελλοπούλου, Ἰωάν. Βουρέκα, Σπ. Κουρούκλη, Π. Κυπαρίσση, Κ. Μέρμηγκα, Θεοχ. Σαφιολέα, Ν. Κωνσταντινίδου, Δ. Σπουργίτου, Γ. Μοσχολέα, Δ. Καλογεροπούλου, Γ. Τράγκα, Κωνστ. Μακρῆ, Εὐαγ. Λαλαούνη, Βασ. Γρηγοροπούλου, Σωτ. Ρούτζη, Χαρ. Κατζακοπούλου, Μιχ. Ραπακούλια, Χαρ. Πολυχρονοπούλου, Γ. Μιχαλοπούλου καὶ Χρήστου Στυλιανέα.» «Παρακαλεῖται ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλήν: αʹ) Τὰ πρακτικὰ τῶν γενομένων δημοπρασιῶν διὰ τὴν κατὰ τὸ τρέχον ἔτος 1891 μεταφορὰν γαιανθράκων ἀπὸ τῶν ἐμπορικῶν πλοίων εἰς τὰς ἐν Πειραιεῖ ἀποθήκας, καὶ ἀπὸ τούτων εἰς τὰ βασιλικὰ πλοῖα. βʹ) Πίνακα ἐμφαίνοντα· 1) Τὰ ἐκδοθέντα ἀπὸ τοῦ Ἰανουαρίου καὶ ἐντεῦθεν χρηματικὰ ἐντάλματα πρὸς πληρωμὴν διὰ μεταφορὰν γαιανθράκων ἐν Πειραιεῖ κατ’ ἀριθμόν· 2) Τὸ ὄνομα καὶ ἐπώνυμον, ὑπὲρ οὗ ἕκαστον ἔνταλμα ἐξεδόθη· 3) Τὸ πληρωτέον δι’ ἑκάστου ἐντάλματος ποσὸν καὶ τὴν κατὰ τόννον πληρωθεῖσαν τιμήν· γʹ) Τὰ πρακτικὰ τῆς ἐνεργηθείσης καὶ ἐγκριθείσης δημοπρασίας διὰ τὴν μεταφορὰν τῶν γαιανθράκων κατὰ τὸ ἔτος 1890.» «Παρακαλεῖται ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς νὰ ζητήσῃ καὶ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλήν: Ἀντίγραφα τῶν πρακτικῶν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, τῶν ἀφορώντων αʹ) Εἰς τὴν θεώρησιν τῶν ἐνταλμάτων τοῦ ταμείου τῶν φάρων διὰ πληρωμὴν ἡμερομισθίων ἐργατῶν, τεχνιτῶν ἢ μηχανουργῶν· βʹ) Εἰς τὴν θεώρησιν τῶν ἐνταλμάτων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, τῶν ἐκδοθέντων διὰ τὴν κατὰ τὸ τρέχον ἔτος μεταφορὰν γαιανθράκων ἐν Πειραιεῖ.» «Παρακαλεῖται ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλήν: 1) Πίνακα ἐμφαίνοντα αʹ) Τὰ ὀνόματα τῶν εἰς οὓς ἀνετέθη ἡ ἐκτύπωσις ἐκλογικῶν καταλόγων ἐντὸς τοῦ ἔτους 1891· βʹ) Τὸν τόπον, ἐν ᾧ ἐγένετο ἡ ἐκτύπωσις· γʹ) Τὴν κατὰ στίχον τιμὴν τῆς ἐκτυπώσεως· δʹ) Τὸ ποσὸν τῶν στίχων τῶν ὑπὸ ἑκάστου ἐργολάβου ἀναληφθέντων· εʹ) Ἂν ἡ ἐργασία ἀνετέθη διὰ δημοπρασίας ἢ δι’ ἰδιαιτέρας συμφωνίας. 2) Ὅμοιον πίνακα διὰ τὴν ἐνεργηθεῖσαν κατὰ τὸ προηγούμενον ἔτος ἐκτύπωσιν.»

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡσαύτως ὁ Βουλευτὴς Κυκλάδων κ. Ἀργυρόπουλος κατέθηκεν ἐπερώτησιν, ἔχουσαν ὡς ἑξῆς.

§6ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ δώσῃ πληροφορίας, τί ἐνήργησε κατὰ τοῦ Δημάρχου Ἄνδρου, ὅστις παρεξετράπη τῶν καθηκόντων του, ἀποδοκιμάσας ὑβριστικῶς τὴν πολιτικὴν πορείαν μου, διὰ τηλεγραφήματός του πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, πρὸς τὸν Πρωθυπουργὸν, καὶ πρὸς ἐφημερίδας».

§7Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ τὴν ἐπιθυμίαν, ἣν μοὶ ἐδήλωσεν ἐπανειλημμένως ὁ συνάδελφός μου Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, καὶ μετὰ συνεννόησιν μετ’ αὐτοῦ, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ εἰσαγάγω νομοσχέδιον περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 510,000 πρὸς κατασκευὴν λεβήτων τῶν πλοίων, τῆς θωρακοβάριδος «Β. Γεωργίου», τοῦ καταδρομικοῦ «Ναυάρχου Μιαούλη» καὶ τοῦ τορπιλλοφόρου «Κανάρη». Ὡσαύτως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δι’ ἐκθέσεως πρὸς τὴν Βουλὴν παριστᾷ τὴν ἀνάγκην τῆς αὐξήσεως τῆς παγίας προκαταβολῆς, ἥτις εἶναι κεχορηγημένη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Πρὸς τοῦτο ὑποβάλλω νομοσχέδιον καὶ περὶ ταύτης. Ὑποταμίας τις ἀπεβίωσεν, ἐνῷ εἶχε μὲν εἰσπράξει χρήματά τινα, δὲν εἶχε δὲ προφθάσει νὰ ἐκδώσῃ τὰ περὶ τῆς παραλαβῆς αὐτῶν γραμμάτια. Ἐπειδὴ δὲ δὲν ὑπάρχει διάταξις νόμου, καθ’ ἣν καλεῖταί τις νὰ ὑπογράψῃ τὰ γραμμάτια ἀντὶ τοῦ ἀποβιώσαντος Ὑποταμίου, ζητῶ παρὰ τῆς Νομοθετικῆς Ἐξουσίας τὴν ἄδειαν, ἵνα τὰ γραμμάτια ταῦτα ὑπογράψῃ ὁ νῦν Ὑποταμίας Λετρίνων, καὶ ὑποβάλλω τὸ περὶ τούτου νομοσχέδιον. Ζητοῦνται ἀναπληρωτικαὶ πιστώσεις ἐπὶ διαφόρων κεφαλαίων τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1891 τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀνερχόμεναι εἰς δραχμὰς 77,287.51. Ὡσαύτως ἔκτακτος πίστωσις ἐκ δραχμῶν 1600 ζητεῖται ἐπὶ τοῦ Κεφ. 43 τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1891 τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν «Ἔξοδα Διευθύνσεως Δημοσίων Ἔργων». Ἡ χορηγηθεῖσα διὰ Β. Διατάγματος ἀπὸ 10 Αὐγούστου παρελθόντος ἔτους ἔκτακτος πίστωσις ἐκ δραχμῶν 150,000 εἰς βάρος τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου διὰ τὴν ἐξακολούθησιν τῆς οἰκοδομῆς τῶν Ἀνακτόρων τοῦ Διαδόχου ἐξηντλήθη. Ὑπολογίζεται δὲ, ὅτι διὰ τὰς μέχρι τοῦδε ἐκτελεσθείσας ἐργασίας ὀφείλονται 70,000 δραχμῶν, καὶ ὅτι ἡ ἀπαιτηθησομένη δαπάνη δι’ αὐτὰς καὶ διὰ τὰς μέχρι τέλους τοῦ ἔτους ἐκτελεσθησομένας θέλει ἀνέλθει εἰς δραχμὰς 150,000. Καταθέτω καὶ τὸ περὶ τούτου νομοσχέδιον. Ἕνεκα τοῦ θανάτου τῆς Βασιλόπαιδος Ἀλεξάνδρας, τῆς Μεγάλης Δουκίσσης τῆς Ρωσσίας, ἐγένοντο δαπάναι εἰς βάρος τῶν προϋπολογισμῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Αἱ δαπάναι αὗται ἀνέρχονται εἰς δραχμὰς 27,600. Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ τούτου. Διὰ τριῶν ἄλλων νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα εἰσάγω, ζητεῖται ἡ ἀκύρωσις ὑπολοίπων ἐκτάκτων πιστώσεων, ἤτοι ποσῶν πιστώσεων μὴ διατεθεισῶν, καὶ ἡ χορηγία πιστώσεων ἴσου ποσοῦ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1891.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὑποβληθέντα νομοσχέδια μετὰ τῶν ἐκθέσεων θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῇ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 47–56).

§9ΖΑΙΜΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κλπ.). Ἐκ τῶν ζητηθέντων ὑπὸ διαφόρων συναδέλφων ἐγγράφων καταθέτω σήμερον, πρῶτον τὴν ἀλληλογραφίαν τὴν σχετικὴν πρὸς τὴν προέκτασιν τοῦ σιδηροδρόμου Ἀθηνῶν–Πειραιῶς καὶ τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς, τῆς διορισθείσης πρὸς ἐξέτασιν τῶν ἔργων. Δεύτερον καταθέτω τὰ ἔγγραφα τὰ ζητηθέντα ὑπὸ τοῦ Βουλευτοῦ ἐκ Λαρίσσης κ. Σχινᾶ, τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν ἐπὶ πλέον δαπάνην, τὴν γενομένην διὰ τὸν σιδηρόδρομον Διακοφτοῦ–Καλαβρύτων, ἐπίσης καταθέτω τὰ ἔγγραφα, τὰ ὑπὸ τοῦ κ. συναδέλφου ζητηθέντα, τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν γέφυραν τὴν παρὰ τὴν Μάσκλαιναν, ἥτις ὑπέστη καθίζησιν. Ἐπίσης, ἐπὶ τῇ αἰτήσει τοῦ αὐτοῦ κ. συναδέλφου, καταθέτω δύο πρωτόκολλα παραλαβῆς καὶ παραδόσεως τοῦ τμήματος Μύλων–Τριπόλεως τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν. Καταθέτω πλὴν τούτων, ἐπὶ τῇ αἰτήσει τοῦ Βουλευτοῦ ἐξ Ἀρκαδίας κ. Μανέτα, διαταγὰς περὶ ἀποστολῆς μηχανικῶν καὶ ἐργοδηγῶν πρὸς συντήρησιν τοῦ μήπω ἀποπερατωθέντος τμήματος τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν μεταξὺ Τριπόλεως καὶ Διαβολιτσίου, καὶ τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Γαλλικῆς Ἀποστολῆς περὶ διοργανισμοῦ τῶν συνεργείων πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς συντηρήσεως τῆς γραμμῆς, πληροφορῶ δὲ τὸν κ. Βουλευτὴν, ὅτι ἐξεδόθησαν δύο ἐντάλματα ἐπὶ ἀποδόσει λογαριασμοῦ ἐκ δραχμῶν 500 ἑκάτερον πρὸς πληρωμὴν ἐκτάκτων ἐξόδων τῶν μηχανικῶν καὶ ἐργοδηγῶν. Καταθέτω πρὸς τούτοις τὴν ταξινόμησιν τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν, τὴν ζητηθεῖσαν παρὰ τοῦ Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας κ. Ράλλη.

§10ΣΧΙΝΑΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ τυπωθῇ ἡ ταξινόμησις αὕτη, διὰ νὰ ἦναι εἰς χεῖρας ὅλων τῶν κκ. Βουλευτῶν.

§11ΖΑΙΜΗΣ. Μάλιστα.

§12ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἀντίγραφον;

§13ΖΑΙΜΗΣ. Ἀντίγραφον Γαλλιστὶ καὶ Ἑλληνιστί. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐζήτησε πλὴν τούτου τὴν κατάθεσιν ὅλων τῶν ἐγγράφων, τῶν ἀφορώντων εἰς τὸν σιδηρόδρομον Μύλων–Καλαμῶν. Ἡ προσαγωγὴ τῶν ἐγγράφων τούτων εἰς τὴν Βουλὴν εἶναι δυσχερὴς, διότι ὁ φάκελλος εἶναι λίαν ὀγκώδης, πλὴν τούτου, ἡ ὑπηρεσία ἔχει διαρκῶς ἀνάγκην τῶν ἐγγράφων. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Βουλευτὴν, ὅπως λάβῃ τὸν κόπον καὶ ὁρίσῃ τίνα ἐκ τῶν ἐγγράφων τούτων ἰδίως ἐπιθυμεῖ. Ἐὰν ὅμως ἐπιθυμῇ νὰ λάβῃ γνῶσιν ὁλοκλήρου τοῦ φακέλλου, νὰ ὁρίσῃ ὥραν, καθ’ ἣν θὰ προσέλθῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ἐγὼ δὲ θὰ διατάξω, ὥστε νὰ προσαχθῇ ὁ φάκελλος καὶ νὰ τεθῇ εἰς τὴν διάθεσίν του.

§14ΣΧΙΝΑΣ. Τοῦτο μόνον θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν, νὰ διατάξῃ τὸν Διευθυντὴν τῶν δημοσίων ἔργων νὰ μοὶ δώσῃ τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας, καὶ τίποτε περιπλέον.

§15ΖΑΙΜΗΣ. Προθύμως ὅ,τι ζητήσετε.

§16ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 27 Νοεμβρίου εἰσήχθη εἰς τὴν Βουλὴν διὰ τοῦ κ. Προέδρου αὐτῆς ἀναφορὰ τῶν ἐν Σύρῳ ζαχαροπλαστῶν, ἐξαιτουμένων νὰ νομοθετηθῇ ἀτέλεια τοῦ ποσοῦ ζακχάρεως, τὸ ὁποῖον κατεργαζόμενοι εἰς διάφορα εἴδη ζαχαροπλαστικῆς, οἷον λουκούμια, κομφέτα καὶ χαλβᾶν, ἐξάγουσι πάλιν τοῦ Κράτους πρὸς κατανάλωσιν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Τῆς ἀναφορᾶς ἐκείνης ἐπέμφθη καὶ πρὸς ἐμὲ, ἐλπίζω δὲ καὶ εἰς πάντας τοὺς κ. κ. συναδέλφους, ἀντίτυπον. Εἰς τοὺς προκατόχους τοῦ νῦν κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν εἶχον κάμει παρομοίαν σύστασιν, λαμβάνων ἐξ ὁμοίας ἀφορμῆς εὐκαιρίαν κατὰ τὰς δύο συνόδους τῆς παρελθούσης περιόδου καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν τῆς ἐνεστώσης. Καὶ πάλιν ἔχω τὴν αὐτὴν ὑποχρέωσιν, διότι ἔκτοτε εἶχον εἰσαγάγει καὶ ὑποστηρίξει τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ διότι μοὶ ἀνατίθεται εἰδικῶς πως διὰ τῆς εἰς ἐμὲ ἀποστολῆς ἀντιτύπου τῆς ἀναφορᾶς ἐκείνης, καὶ λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν, νὰ ἐπικαλεσθῶ δὲ καὶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς διὰ τὸ μέτρον τοῦτο, διότι κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς, τοὺς ὁποίους καὶ ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος ἀνεκοίνωσα εἰς τὴν Βουλὴν, τοὺς ὁποίους καὶ ἡ ἀναφορὰ, ἡ ἐσχάτως ὑποβληθεῖσα, περιέχει, κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς, λέγω, ἐκείνους ἡ βιομηχανία τῆς ζαχαροπλαστικῆς θέλει σπουδαιότατα προαχθῆ καὶ ἀναπτυχθῆ πρὸς ὄφελος πλείστων ἰδιωτῶν, τῶν ἐνασκούντων αὐτὴν ἐν Σύρῳ καὶ ἀλλαχοῦ, ἀλλὰ καὶ πρὸς ὄφελος αὐτοῦ τοῦ δημοσίου, ὅπερ διὰ τοῦ μέτρου τούτου, ἐὰν, ὄχι πολλὰ, ἔχῃ νὰ κερδήσῃ, βεβαίως ὅμως οὐδὲν θὰ ζημιωθῇ. Συνιστῶ λοιπὸν εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα, καὶ ἐὰν πεισθῇ, ὅτι οὕτως ἔχει τὸ πρᾶγμα, ὡς ἐκεῖνοι ἐκθέτουσι, καὶ ὡς ἐγὼ ὑπεστήριξα καὶ ὑποστηρίζω, νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ἁρμόδιον νομοθέτημα. Περὶ τούτου θὰ δώσω καὶ μίαν ἔγγραφον σύστασίν μου, ἵνα καταχωρηθῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§17ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὴν αὐτὴν παράκλησιν εἶχον νὰ κάμω καὶ ἐγὼ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ κρίνω περιττὴν πᾶσαν περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου ἀνάπτυξιν, ἀφοῦ τοιαύτην προηγουμένως ἔκαμεν ὁ ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς κ. συνάδελφος. Παρακαλῶ ἐν τούτοις καὶ ἐγὼ τὴν Κυβέρνησιν, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν τῶν ζαχαροπλαστῶν Σύρου, διότι καὶ ὁ τόπος θὰ ὠφεληθῇ, καὶ οὐδεμία ζημία θὰ ἐπέλθῃ εἰς τὸ Δημόσιον.

§18ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω ἀκόμη, κύριε Πρόεδρε, νὰ ὑποβάλω μικρὰν ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν Ὑπουργὸν, τὴν ἑξῆς. Κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1885 ΑΣΞΓʹ ἄρθρ. 1, κατηργήθησαν τὰ διὰ τοῦ προηγουμένου νόμου, τοῦ νόμου τοῦ 1834, ἄρθρ. 26 καὶ 27, ἐπιβαλλόμενα νὰ πληρώνωνται δίδακτρα παρὰ τῶν μαθητῶν πρὸς τοὺς διδασκάλους τῶν δημοτικῶν σχολείων. Ἀνέλαβε δὲ τὸ Δημόσιον διὰ τοῦ νόμου ΑΣΞΓʹ, ἄρθρ. 2, τὴν ὑποχρέωσιν νὰ αὐξάνῃ κατὰ πᾶσαν πενταετίαν τὸν μισθὸν τῶν δημοδιδασκάλων κατὰ δέκα δραχμάς. Ἔχω πολλαχόθεν αἰτήσεις καὶ παρακλήσεις παρὰ δημοδιδασκάλων νὰ μεριμνήσω, τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, περὶ αὐτῶν, διότι δὲν ἐγένετο μέχρι τοῦδε ἡ αὔξησις τῆς μισθοδοσίας των, εἰ καὶ ὑπέβαλον τὰς περὶ τούτου ἀναφορὰς αὐτῶν μετὰ τῶν ἀναγκαίων δικαιολογητικῶν ἐγγράφων. Παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν Ὑπουργὸν, εἴτε σήμερον, εἴτε κατ’ ἄλλην ἡμέραν, — διότι θὰ καταθέσω καὶ ἔγγραφον τὴν ἐπερώτησίν μου ταύτην, — νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ μᾶς πληροφορήσῃ περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, διότι πληροφοροῦμαι, ὅτι αἱ ἀναφοραὶ τῶν δημοδιδασκάλων, τῶν ἐξαιτουμένων αὔξησιν τῆς μισθοδοσίας αὐτῶν κατὰ τὸν νόμον, ἀνέρχονται εἰς πολλὰς ἑκατοντάδας, καὶ μένουσιν ἀνεκτέλεστοι καὶ ἐκκρεμεῖς ἐν τῷ Ὑπουργείῳ. Παρακαλῶ λοιπὸν εἰς μέλλουσαν συνεδρίασιν νὰ εὐαρεστηθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ χορηγήσῃ ἡμῖν τὰς πληροφορίας ταύτας.

§19ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Καὶ κατὰ ταύτην τὴν στιγμὴν δύναμαι νὰ δώσω πρόχειρον ἀπάντησιν εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, ἐὰν εἰς τοιαύτην ἀρκῆται. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Βουλευτὴς εἶπεν, εἶναι ἀκριβέστατον· πολλαὶ τῷ ὄντι αἰτήσεις δημοδιδασκάλων, αἰτουμένων αὔξησιν μισθοδοσίας λόγῳ πενταετίας, κεῖνται ἐκκρεμεῖς ἐν τῇ ἁρμοδίῳ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐκπαιδεύσεως· ἀλλ’ ἀκριβῶς τὸ πολὺ τῶν αἰτήσεων ἔκαμεν, ὥστε μέχρι σήμερον νὰ βραδύνῃ τὸ πέρας τῆς ἐπ’ αὐτῶν ἐνεργείας, διότι, ὅπως ἐκδοθῶσι τὰ Β. Διατάγματα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ διατάσσηται ἡ αὔξησις λόγῳ πενταετίας τῆς μισθοδοσίας τῶν δημοδιδασκάλων, εἶναι ἀνάγκη νὰ προηγηθῇ ἐργασία, ἐξακριβοῦσα λεπτομερῶς καὶ ἀπταίστως τὰ τῆς πενταετοῦς ταύτης ὑπηρεσίας, ἐὰν ᾖναι πραγματική. Τὸ ἁρμόδιον τμῆμα τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ἀπασχολούμενον καὶ εἰς πολλὰς ἄλλας ἐργασίας, καταγίνεται ἀπὸ πολλοῦ ἤδη εἰς τὴν παρασκευὴν τῆς ἐργασίας ταύτης, δηλαδὴ εἰς τὸν καθορισμὸν τῶν διδασκάλων ἐκείνων, τῶν δικαιουμένων νὰ ἀπολαύσωσι τῆς ἐν λόγῳ αὐξήσεως. Ἐλπίζω, ὅτι ἡ ἐργασία αὕτη ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν περατοῦται, καὶ οὕτω θέλουσιν ἐκλείψει αἱ εὔλογοι μεμψιμοιρίαι τῶν ἀνυπομόνων δημοδιδασκάλων, ὧν τὰ παράπονα διηρμήνευσεν ὁ κ. Βουλευτής.

§20ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐχῆς ἔργον.

§21ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, κατατίθημι πληροφορίας, αἰτηθείσας παρ’ ἑνὸς τῶν ἀξιοτίμων Βουλευτῶν Ἀττικῆς. Ἐν τῷ πίνακι, τὸν ὁποῖον τίθημι εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ ἐπερωτήσαντος κ. Βουλευτοῦ καὶ παντὸς ἄλλου, εὑρίσκονται αἱ αἰτηθεῖσαι πληροφορίαι περὶ τῶν ὀφειλομένων ὑπὸ τοῦ Δημοσίου λόγῳ προκαταβολῶν εἰς τὴν Ἀρχαιολογικὴν Ἑταιρίαν.

§22ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ ἄθροισμα παρακαλῶ.

§23ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἑβδομήκοντα ἐννέα χιλιάδας δραχμῶν ὡς ἔγγιστα. Ἐπίσης ὁ αὐτὸς ἀξιότιμος συνάδελφος διὰ τῆς αὐτῆς ἐπερωτήσεως ἐπεθύμησε νὰ καταθέσω ἀντίγραφα τῶν ἐγγράφων, διὰ τῶν ὁποίων παρηγγέλθησαν αἱ ἐν λόγῳ προκαταβολαί. Κατατίθημι τὰ ἔγγραφα ταῦτα, ὡς καὶ τὰ ἀντίγραφα πάντων τῶν διαμειφθέντων ἐγγράφων ἐπὶ τοῦ προκειμένου. (Ἀναγινώσκει αὐτά). Ἐν τέλει, τῆς ἐπερωτήσεως ἐξεφράσθη ἡ ἐπιθυμία, ὅπως κατατεθῶσι καὶ ἄλλα σχετικὰ ἔγγραφα, μνημονευόμενα ἐν τῇ ἐπερωτήσει. Καὶ ταῦτα κατατίθημι, ἀναγινώσκων τὰ κυριώτερα μέρη, ὅπως λάβῃ καὶ ἡ Βουλὴ ποιάν τινα γνῶσιν τοῦ θέματος (ἀναγινώσκει). Ἐπίσης κατατίθημι ἀντίγραφα τῶν ἐγγράφων, διὰ τῶν ὁποίων ἐζητήθησαν παρὰ τοῦ Δημοσίου προκαταβολαί, μὴ ἐκτελεσθεῖσαι ὑπὸ τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρίας.

§24ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ ὅλον αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνακοινωθῇ ἡμῖν ἀπὸ τοῦδε;

§25ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τῶν αἰτηθεισῶν καὶ μὴ πραγματοποιηθεισῶν προκαταβολῶν;

§26ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα.

§27ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δύναμαι νὰ παράσχω τὴν πληροφορίαν ταύτην, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι δὲν τὴν ἔχω, οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ τὴν ἔχω.

§28ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Περίπου.

§29ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Οὔτε καὶ περίπου· διότι, ἀφοῦ δὲν ἐγένοντο ἀποδεκταὶ αἱ αἰτήσεις αὗται, διὰ τῶν ὁποίων ἐζητεῖτο νὰ ἀγορασθῶσιν ἀρχαιολογικοὶ τόποι, δὲν ἐκανονίσθησαν καὶ τὰ ποσά, διότι ἐν ταῖς αἰτήσεσι ταύταις τοῦ Ὑπουργείου δὲν καθωρίζετο τὸ ποσὸν, ἀλλ’ ἐξεφράζετο, ὡς γνωρίζετε ὑμεῖς, ἡ ἐπιθυμία, ὅπως οἱ τόποι οὗτοι γείνωσιν ἀπόκτημα τοῦ δημοσίου πρὸς ἀρχαιολογικὰς μελέτας καὶ ἄλλους παρεμφερεῖς σκοπούς. Αἱ αἰτήσεις ὅμως αὗται δὲν ἐγένοντο δεκταί, καὶ συνεπῶς δὲν ὑπῆρχε λόγος νὰ καθορισθῶσι τὰ ποσὰ, ἀντὶ τῶν ὁποίων ἐπρόκειτο νὰ γείνωσιν αἱ ἀγοραί· οὐχ ἧττον ἐκ τῆς μελέτης τῶν ἐγγράφων τούτων δύναται νὰ λάβῃ τις ἰδέαν τινὰ περὶ τοῦ ποσοῦ τῶν προκαταβολῶν τούτων. Συγκεφαλαιῶν, λέγω, ὅτι ἐν τῷ κατατιθεμένῳ πίνακι θέλετε εὕρει τὰς γενομένας προκαταβολὰς κατὰ χρόνον καὶ ποσὸν, ὡς καὶ πάντα τὰ διαμειφθέντα ἔγγραφα, τὰ σχετιζόμενα πρὸς τὰς προκαταβολὰς ταύτας. Ἐπίσης καταθέτω καὶ τὸ κείμενον τῆς ἐπερωτήσεως, ὅπως εὐκολύνω τὸν κ. Βουλευτὴν εἰς τὰς περαιτέρω μελέτας του. Ἐὰν τυχὸν, εἴτε ἐν τῷ πίνακι, εἴτε ἐν τοῖς ἐγγράφοις, ὑπάρχῃ τι κενὸν, εἶμαι πρόθυμος νὰ δώσω εἰς τὴν Βουλὴν πᾶσαν πληροφορίαν, σαφηνίζουσαν τὸ τυχὸν ἀσαφές. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, ἐξαιτοῦμαι τὴν ἄδειαν νὰ καταθέσω νομοσχέδιον, οὐχὶ ὅλως ἄσχετον πρὸς τὸ θέμα τῆς ἐπερωτήσεως. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι, καταρτισθέντος τοῦ Ἐθνικοῦ Ἀρχαιολογικοῦ Μουσείου, πρόκειται νὰ συγκεντρωθῶσιν ἐν αὐτῷ ὅλαι αἱ ἀρχαιολογικαὶ συλλογαί. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου κανονίζονται τὰ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Μουσείου ἐπὶ τὸ ἀκριβέστερον, καὶ ὁρίζονται τὰ τοῦ προσωπικοῦ, εἰς τρόπον ὥστε τοῦτο νὰ ἐπαρκῇ κατ’ ἀριθμὸν καὶ κατὰ ποιὸν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην, ἀπαιτοῦσαν καὶ πολλὰ πρόσωπα καὶ ἱκανὰ νὰ παρέχωσιν ἐμπιστοσύνην, ἀφοῦ θὰ ταχθῶσιν εἰς τὴν φύλαξιν πραγμάτων, ἀποτελούντων πλοῦτον δυσεκτιμήτου ἀξίας.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 57).

§31ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν διὰ τὰ κατατεθέντα ἔγγραφα καὶ τοὺς πίνακας. Ἐπειδὴ ταῦτα ἐζήτησα, ἵνα χρησιμεύσωσι διὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ προσεχοῦς, καὶ εἶναι ἀπαραίτητον νὰ γείνωσι γνωστὰ εἰς τὴν Βουλὴν. Παρακαλῶ νὰ τυπωθῶσι καὶ διανεμηθῶσιν εἰς τοὺς κ. Βουλευτάς.

§32Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς παρέσχε πληροφορίας τινὰς, εἰς ἀπάντησιν τῆς ὑπ’ ἐμοῦ γενομένης ἐπερωτήσεως, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν νομὴν τῶν κτηνῶν τοῦ στρατοῦ, τῶν φρουρῶν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, καὶ τὴν προμήθειαν τῆς ὀθόνης τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας’ ἔμεινε νὰ παράσχῃ τοιαύτας διὰ τὰ λοιπὰ ζητήματα, τουτέστι τὰ ἐπιδόματα τοῦ γενικοῦ ἐπιθεωρητοῦ καὶ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ἐπιτελείου αὐτοῦ, ἔτι δὲ καὶ διὰ τὰς προκαταβολάς. Καὶ διὰ μὲν τὸ πρῶτον ζήτημα, τῆς νομῆς, τῆς συνισταμένης ἐκ κριθῆς καὶ σανοῦ, πρὸς δὲ καὶ ἀχύρου διὰ τὴν στρωμνὴν τῶν κτηνῶν, ἔδωκεν ἀτελεῖς πληροφορίας, ἢ μᾶλλον περιωρίσθη εἰς τὴν παροχὴν πληροφοριῶν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν σανόν. Ἀληθῶς αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας παρέσχεν, ἱκανῶς ἐπληροφόρησαν τὴν Βουλὴν, ὅτι ἀπὸ τοῦ μηνὸς Σεπτεμβρίου καὶ ἐντεῦθεν ἐξετέθη ὁ σανὸς εἰς μειοδοτικὴν δημοπρασίαν, καὶ ἀνεδείχθη ἐργολάβος τις ἀντὶ ὡρισμένου τιμήματος. Ἐν τούτοις αὐτὸ τοῦτο δὲν εἶπε καὶ διὰ τὴν κριθὴν, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὴν βάσιν τῆς τροφῆς τῶν κτηνῶν. Εἶπε μόνον, ὅτι ἡ κριθὴ ἐδόθη, πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου, εἰς χορηγητὴν κατὰ συμφωνίαν, καὶ τοῦτο, διότι δὲν ἦτο ἐφικτὴ ἡ δημοπρασία, ἀλλ’ ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ μὴ τὸ παραδεχθῶ, διότι τὰ πράγματα ἄλλως μαρτυροῦσιν. Ἡ κριθὴ ἀληθῶς ἐξετέθη εἰς μειοδοσίαν, τῆς ὁποίας μειοδότης ἀνεδείχθη εἷς ἐργολάβος ἀντὶ τιμήματος 26½ λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν δι’ ὁλόκληρον ἔτος, ἤτοι ἀπὸ 1 Αὐγούστου 1891 μέχρι 31 Ἰουλίου 1892. Ἡ τιμὴ βεβαίως ἦτο ὑπέρογκος σχετικῶς πρὸς τὴν τιμὴν τοῦ παρελθόντος ἔτους· ἀλλ’ ἐν τούτοις ἐκ τῶν ὑστέρων θ’ ἀποδειχθῇ, ὅτι ἡ τιμὴ τῶν 26½ λεπτῶν ἦτο κατάλληλος καὶ συμφέρουσα διὰ τὴν ἐργολαβίαν· ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις, μὴ ἀρκεσθεῖσα εἰς τὴν τιμὴν ταύτην, ἠκύρωσε τὴν δημοπρασίαν, ἐπὶ τῇ προσφορᾷ δὲ ἑτέρου χορηγητοῦ, προσενεγκόντος 24 λεπτὰ διὰ τοὺς μῆνας Αὔγουστον καὶ Σεπτέμβριον, παρεχώρησεν εἰς τοῦτον τὴν προμήθειαν τῶν δύο μηνῶν. Βεβαίως διὰ τῆς πράξεώς της ταύτης ἡ Κυβέρνησις παρεδέχθη, ὅτι ἡ τιμὴ τῶν 26½ λεπτῶν διὰ τοὺς 10 μῆνας ἦτο συμφέρουσα· διότι, ἐὰν κατὰ τοὺς μῆνας Αὔγουστον καὶ Σεπτέμβριον παρεχωρεῖτο ἡ κριθὴ ἀντὶ 24 λεπτῶν, βεβαίως διὰ τοὺς ὑπολοίπους 10 μῆνας, ἡ τιμὴ θὰ ἦτο μεγαλειτέρα, μέχρις 29 λεπτῶν, καθ’ ὅσον κατὰ τὸν Ἰούλιον, καθ’ ὃν γίνεται ἡ συγκομιδὴ τοῦ καρποῦ, ἡ κριθή, μὴ συλλεχθεῖσα, μὴ ἐμπορευθεῖσα, παρέχεται εὐθηνὴ εἰς τὸν ἀγοραστήν. Ἡ παραχώρησις ὅθεν τῆς προμηθείας τῆς κριθῆς διὰ τοὺς δύο μῆνας ἀντὶ λεπτῶν 24 κατ’ ὀκᾶν, ἀπέφερεν ὠφέλειαν 2½ λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν. Ἀλλ’ ἐπέρχεται εἶτα ἡ ἐπαναληπτικὴ δημοπρασία διὰ τὴν προμήθειαν τῶν 10 ὑπολειπομένων μηνῶν, καὶ οὐδεὶς παρουσιάζεται μειοδότης. Ἡ Κυβέρνησις, εὑρισκομένη τότε πρὸ τοῦ διλήμματος, ἢ νὰ παύσῃ τὴν χορηγίαν τῆς κριθῆς, ἢ νὰ τὴν δώσῃ κατ’ ἀποκοπὴν, προέβη εἰς ἰδιαιτέραν συμφωνίαν πρὸς ἐργολάβον ἀντὶ λεπτῶν 29, δικαιολογουμένη ὅτι, μὴ παρουσιασθέντος οὐδενὸς μειοδότου, ἐφαρμόζεται ὁ νόμος περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, καὶ ἀναγκαίως ἐπέρχεται ἡ χορηγία κατ’ ἰδιαιτέραν συμφωνίαν. Ἀλλ’ ἐδῶ ἀναντιῤῥήτως ὑπάρχει παράβασις τοῦ νόμου· διότι, ἀφοῦ εἶχε δημοπρασίαν τετελεσμένην καὶ ἔγκυρον κατὰ τὴν ἐποχὴν τῶν δημοπρασιῶν, ἤτοι κατὰ τὴν συγκομιδὴν τοῦ καρποῦ εἰς τιμὴν σχετικῶς συμφέρουσαν, διατί νὰ ἀκυρώσῃ αὐτὴν καὶ νὰ προβῇ εἶτα εἰς τμηματικὴν παραχώρησιν, ἄνευ δημοσίου διαγωνισμοῦ, καὶ οὕτω νὰ προκύψῃ ζημία εἰς τὸ δημόσιον σημαντική; Σημειωτέον δὲ, ὅτι ἡ τελευταία ἐπαναληπτικὴ δημοπρασία, δὲν ἐγένετο, διότι, προκηρυχθεῖσα διὰ τὴν 15 τοῦ Σεπτεμβρίου, δὲν ἐξετελέσθη, ἀλλ’ ἐδόθη τὴν 16 εἴς τινα ζητήσαντα δι’ ἀναφορᾶς τὴν παραχώρησιν. Ἀλλ’ αἱ τοιαῦται ἔκνομοι ἐνέργειαι ὠφέλησαν τοὐλάχιστον τὸ Δημόσιον; Βεβαίως ὄχι· διότι κατὰ τοὺς δύο πρώτους μῆνας τὸ Δημόσιον ἐκέρδησε 2½ λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, κατὰ τοὺς δέκα ὅμως ἄλλους ἀπώλεσε 2½ λεπτά· ἑπομένως, ὑπολογιζομένης τῆς κριθῆς εἰς 4 χιλιάδας ὀκάδας καὶ πλέον ἀνὰ πᾶσαν ἡμέραν, ἔχομεν 100 δραχμὰς καθ’ ἑκάστην ἡμέραν διαφορὰν ἐκ τῆς μειοδοτικῆς δημοπρασίας ἐπὶ ζημίᾳ τοῦ Δημοσίου, ἤτοι 30 χιλιάδων δραχμῶν· ἀφαιρουμένης δὲ τῆς ὠφελείας τῶν 60 πρώτων ἡμερῶν ἐκ δραχμῶν 6,000, ἔχομεν διαφορὰν 24 χιλιάδων δραχμῶν. Ἑπομένως ἡ διαφορὰ τῆς προμηθείας τῆς κριθῆς διὰ τοῦ δημοσίου διαγωνισμοῦ ἀπὸ τὴν ἰδιαιτέραν συμφωνίαν ἀπέφερε ζημίαν εἰς τὸ Δημόσιον 24 χιλιάδων δραχμῶν. Ταῦτα δὲ πιστοποιοῦνται διὰ τῶν ἐπισήμων ἐγγράφων, ἅτινα ἐδημοσιεύθησαν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν προμήθειαν τοῦ ἀχύρου, καὶ τοῦτο ὑπέστη τὴν αὐτὴν τύχην, διότι, γενομένου δημοσίου διαγωνισμοῦ, καὶ ἀναδειχθέντος τινὸς μειοδότου ἀντὶ 9 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν, ἡ Κυβέρνησις ἔκρινε καλὸν νὰ ἀκυρώσῃ τὴν δημοπρασίαν, δι’ οὓς εἶχε λόγους. Γενομένης δὲ ἐπαναληπτικῆς δημοπρασίας καὶ μὴ παρουσιασθέντος οὐδενὸς, ἡ Κυβέρνησις ἀνέθηκεν εἰς ἕτερον, ζητήσαντα τὴν χορηγίαν ἀντὶ 9 λεπτῶν. Ἀλλὰ τότε γεννᾶται τὸ ἐρώτημα, διατί δὲν κατεκύρωσε προηγουμένως ἐπ’ ὀνόματι τοῦ τελευταίου μειοδότου τὴν προμήθειαν κατὰ τοὺς νομίμους τύπους; Ὅσον δ’ ἀφορᾷ εἰς τὴν προμήθειαν τοῦ σανοῦ, δὲν ἔχω ἱκανὰ στοιχεῖα, ὅπως ἐξακριβώσω τὴν ὑπόθεσιν, διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν κατέθηκε τοιαῦτα, ἵνα γνωσθῶσι τὰ κατ’ αὐτόν· γνωρίζομεν μόνον ἔκ τινων διαταγῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι ὁ σανὸς παρεχωρήθη διὰ τὸν μῆνα Μάϊον ἀντὶ λεπτῶν 14. Ἐννοεῖται, ὅτι διὰ τοὺς ἄλλους μῆνας παρεχωρήθη εἰς τιμὰς μεγαλειτέρας. Ἔχει δὲ καὶ τοῦτο τὸ ἔκνομον, ὅτι ἐδίδοντο αἱ χορηγίαι ἄνευ τῶν διατυπώσεων, τῶν προβλεπομένων ὑπὸ τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ.

§33ΜΑΝΕΤΑΣ. Δὲν ἐγένετο δημοπρασία;

§34ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἐγένετο. Ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ Σεπτεμβρίου καὶ ἐντεῦθεν· ὁ Μάϊος, Ἰούνιος, Ἰούλιος καὶ Αὔγουστος ἐδόθησαν κατ’ ἰδιαιτέραν συμφωνίαν. Ἐπειδὴ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως χθές, ἐν παραβολῇ τῆς διατροφῆς τῶν κτηνῶν παρελθόντων ἐτῶν πρὸς τὸ παρόν, ἀπέδειξε, κατὰ τὴν γνώμην του, ὅτι ἐπῆλθεν ὠφέλεια εἰς τὸ Δημόσιον, παρατηρῶ, ὅτι ἀπέδειξε τοῦτο διὰ τρόπου ἥκιστα καταληπτοῦ, διότι διήρεσεν εἰς περιόδους τὸ ἔτος, καὶ συνεπέρανεν ἐπὶ τοῦ ὁλικοῦ ἀριθμοῦ τῶν κτηνῶν, τοῦθ’ ὅπερ εἶναι ἀνέφικτον, διότι δὲν γνωρίζομεν, πόσα ἦσαν τὰ κτήνη τῆς φρουρᾶς Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, καὶ πόσα ἔσονται κατὰ τὸ ἐνεστὼς μέχρι τῆς λήξεως τοῦ ἔτους. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ σύγκρισις εἶναι ἀνέφικτος. Ἡ σύγκρισις πρέπει νὰ γείνῃ καθ’ ἵππον, πόσον δηλαδὴ κοστίζει ἡ τροφὴ ἑκάστου ἵππου ἡμερησίως, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ταύτῃ δυνάμεθα νὰ ὑπολογίσωμεν καὶ τοὺς λοιποὺς μῆνας. Λοιπὸν ἔχομεν κατὰ τὸ παρελθὸν διὰ μὲν τὴν κριθὴν λεπτὰ 20 καὶ ⅞ κατ’ ὀκᾶν, διὰ τὸ χόρτον 19¼, καὶ διὰ τὸ ἄχυρον 4½· διὰ δὲ τὸ ἐνεστὼς ἔχομεν: διὰ κριθὴν 29, σανὸν 17¼, ἄχυρον 9 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν. Ἐντεῦθεν, ἔχοντες τὰ δεδομένα, δυνάμεθα νὰ ἐξαγάγωμεν τὴν ἡμερησίαν δαπάνην ἑκάστου ἵππου καὶ νὰ πορισθῶμεν τὸ συμπέρασμα τῆς δαπάνης τοῦ ὁλικοῦ ἀριθμοῦ τῶν κτηνῶν. Συμπεραίνων, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ ἐνέργεια τῆς Κυβερνήσεως ὑπῆρξεν ἔκνομος καὶ πρὸς βλάβην τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου. Ἤδη ἐξετάσωμεν τὸ δεύτερον τῶν ζητημάτων, τουτέστι τὰ περὶ προμηθείας τῶν 250,000 μέτρων ὀθόνης διὰ τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν. Ἡ Κυβέρνησις, ἔχουσα ἀνάγκην τῆς ὀθόνης ταύτης, προεκήρυξε δημόσιον διαγωνισμὸν περὶ τὰς ἀρχὰς τοῦ ἐνεστῶτος ἔτους, κατὰ τὸν ὁποῖον ἀνεδείχθησαν ὡς μόνοι μειοδόται τὰ ἐν Πειραιεῖ καταστήματα τοῦ κυρίου Ρετσίνα. Μετὰ τὴν δημοπρασίαν ἔμπορός τις ἐκ τῶν ἐν Ἀθήναις ἐζήτησε τὴν ἀπάλειψιν τῆς ὑποχρεώσεως «ἐγχωρίου ὀθόνης», ἵνα δυνηθῇ νὰ μετάσχῃ καὶ οὗτος ἢ καὶ ἄλλοι τῆς μειοδοτικῆς δημοπρασίας. Ἡ Κυβέρνησις ἠκύρωσε τὴν δημοπρασίαν, καὶ ἀπήλειψε τὸν ὅρον τοῦτον. Γενομένης δὲ δευτέρας δημοπρασίας, δὲν ἐπαρουσιάσθη ὁ ἔμπορος οὗτος, ἑπομένως ἔμεινε καὶ αὖθις ἡ προμήθεια τῆς ὀθόνης ἐπ’ ὀνόματι τῶν καταστημάτων Ρετσίνα ἀντὶ 61,95 τῆς ὀθόνης τῶν σκελεῶν καὶ 54,45 τῶν φουστανελλῶν. Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο εὑρίσκοντο τὰ πράγματα, ὁπότε ἡ Κυβέρνησις ἔδωκεν ἐντολὴν ἐν Παρισίοις, ἵνα γείνῃ ἐκεῖ δημοπρασία διὰ τὴν προμήθειαν τῆς ἐν λόγῳ ὀθόνης· ἀλλ’ ἕνεκα τῆς βραχείας προθεσμίας, διότι μόνον 80 ἡμέραι ὡρίσθησαν διὰ τὴν προμήθειαν, καὶ ἕνεκα ἑτέρων ὅρων ἀπαραδέκτων, οὐδεὶς παρουσιάσθη προμηθευτής. Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, παρουσιάζεται ὁ ἴδιος ἔμπορος τῶν Ἀθηνῶν, ἀλλὰ ὑπὸ τύπον ὅλως νέον, ὑπὸ τὸν τύπον ἀντιπροσώπου ξένου καταστήματος βιομηχανικοῦ ἐν Ἀγγλίᾳ, καὶ ὑποβάλλει δείγματα ὀθόνης, καὶ αἰτεῖται τὴν παραχώρησιν τῆς προμηθείας ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δειγμάτων τούτων καὶ δι’ ἰδιαιτέρων συμφωνιῶν, ὡς δῆθεν γιγνομένης τῆς προμηθείας ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς. Οὗτος ἦτο κομιστὴς μιᾶς ἁπλουστάτης ἐπιστολῆς, ἡ ὁποία οὐδένα τύπον πληρεξουσιότητος φέρει. Ἡ Κυβέρνησις ἐνέδωκεν εἰς τὴν πρότασιν τοῦ ἐμπόρου τούτου, τοῦ ἐν Ἀθήναις γνωστοῦ, Λέγγερη καλουμένου, καὶ συνῆψε μετ’ αὐτοῦ συμφωνίαν περὶ προμηθείας 250,000 μέτρων ὀθόνης κατὰ τοὺς δημοσιευθέντας ὅρους τοῦ συμβολαίου. Μεταξὺ τῶν ὅρων τούτων ὑπάρχει καὶ ἡ ὑποχρέωσις τῆς προμηθείας τῆς ὀθόνης ἐντὸς τριῶν καὶ ἡμίσεος μηνῶν, καὶ οὐχὶ 80 ἡμερῶν, ὡς προεκηρύχθη ἐν Παρισίοις. Τὰ δείγματα ἐσφραγίσθησαν καὶ ἐπέμφθησαν εἰς τὸ Φρουραρχεῖον Ἀθηνῶν, τὴν δὲ ὀθόνην ὤφειλε νὰ παραδώσῃ ὁ προμηθευτὴς εἰς τὸ τελωνεῖον Πειραιῶς ἐλευθέραν παντὸς εἰσαγωγικοῦ τέλους. Ἦλθε λοιπὸν ἡ ὀθόνη, καὶ ἤρξατο ἡ παράδοσις αὐτῆς ἐνώπιον ἐπιτροπῆς, ἐπὶ τούτῳ διορισθείσης, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ συμβολαίου. Ἡ ἐπιτροπὴ, ἐξετάσασα τόπια τινὰ, δὲν εὗρε σύμφωνον τὴν ὀθόνην πρὸς τὰ κατατεθέντα αὐτῇ δείγματα, καὶ συνεπῶς ἀπεφάνθη ὑπὲρ τῆς μὴ παραδοχῆς της. Ἐν τούτοις ἐξηκολούθει ἐπιθεωροῦσα καὶ τὰ λοιπὰ τόπια τῆς ὀθόνης. Ἀλλ’ ὁ ἐργολάβος, ἄλλα ἔχων κατὰ νοῦν, εἶπεν αὐτῇ, ὅτι εἶναι ματαία ἡ ἐπιθεώρησις τῶν λοιπῶν, διότι ὅλα εἶναι ὅμοια. Ἡ ἐπιτροπὴ, πεισθεῖσα εἰς τὴν διαβεβαίωσιν τοῦ ἐργολάβου, ἠρκέσθη εἰς τὰ ἐπιθεωρηθέντα τόπια, καὶ ἐγνωμοδότησεν ὑπὲρ τῆς ἀποῤῥίψεως τῆς ὀθόνης, ὡς μὴ συμφώνου πρὸς τὰ δείγματα. Κατόπιν ὅμως ὁ ἐργολάβος ἐξηγέρθη κατὰ τῆς τοιαύτης ἐνεργείας τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ ἐζήτησε νὰ διορισθῇ ἑτέρα ἐπιτροπὴ πρὸς ἐξέτασιν καὶ παραλαβὴν τῆς ὀθόνης, ἰσχυριζόμενος, ὅτι ἡ πρώτη δὲν ἐξετέλεσε τὸ καθῆκόν της, μὴ ἐπιθεωρήσασα ὅλα τὰ τόπια. Ἡ Κυβέρνησις τότε συνέστησε νέαν ἐπιτροπὴν, ἐν δὲ τῇ πρὸς αὐτὴν διαταγῇ της ἐφρόντισε νὰ ἐξομαλύνῃ τὰς δυσχερείας τοῦ ἐργολάβου, ὁρίσασα, ὅπως ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἡ νέα ἐπιτροπὴ δὲν εὕρῃ σύμφωνον τὴν ὀθόνην πρὸς τὰ δείγματα, ἐξετάσῃ ταύτην ὑπὸ ἔποψιν τιμῆς· δηλαδὴ, ἂν ἦναι χρήσιμος εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, νὰ ἐλαττώσῃ τὴν τιμὴν ἀναλόγως τῆς ἀξίας, καὶ οὕτω νὰ παραλάβῃ τὴν ὀθόνην. Τοῦτο δὲ καὶ ἔπραξεν ἡ νέα ἐπιτροπὴ, παραβᾶσα τὸ καθῆκόν της, διότι ἔργον τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ, ἐξ ὧν ἀπετελεῖτο ἡ ἐπιτροπὴ, δὲν εἶναι ἡ ὑφαντουργικὴ, καὶ συνεπῶς δὲν ἦτο δυνατὸν τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς νὰ γνωρίζωσι τὰς λεπτοτάτας διαφορὰς μεταξὺ τῆς μιᾶς καὶ τῆς ἑτέρας ὀθόνης, καὶ νὰ ἐξακριβώσωσι τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἀπῃτεῖτο νὰ ἐλαττώσουν, ἵνα φθάσωσιν εἰς τὴν πραγματικὴν ἀξίαν τῆς ὑπὸ ἐξέτασιν ὀθόνης. Ἡ νέα λοιπὸν ἐπιτροπὴ, οὕτως ἐνεργήσασα, παρέλαβε τὴν ὀθόνην, ἡ ὁποία ἦτο ἐντελῶς ἀσύμφωνος πρὸς τὰ δείγματα, ἅτινα εἶχεν ὑπ’ ὄψιν της. Τί ἐντεῦθεν συνάγεται; Συνάγεται, ὅτι τὸ κατάστημα τὸ βιομηχανικὸν, τὸ ἐν Ἀγγλίᾳ, τὸ ὁποῖον ἐπρομήθευσε τὴν ὀθόνην, εἶναι ἀμφίβολον, ἐὰν ὑπάρχῃ πραγματικῶς, διότι οὐδὲν σημεῖον ἔδωκε τῆς ὑπάρξεώς του. Καὶ εἶναι, κατ’ ἐμὲ, ἀναντίῤῥητον, ὅτι δὲν ὑπάρχει τοιοῦτον κατάστημα, διότι οἱ ὅροι, ὑπὸ τοὺς ὁποίους οἱ ἐν Ἀθήναις δύο ἔμποροι προμηθευταὶ καὶ σύντροφοι συνεβλήθησαν μετὰ τῆς Κυβερνήσεως, μαρτυροῦσι τοῦτο, καθ’ ὅσον οἱ ἔμποροι οὗτοι ἐζήτησαν τὴν πληρωμὴν εἰς δραχμὰς, οὐδὲν δὲ κατάστημα Ἀγγλικὸν ἤθελε δεχθῆ νὰ πληρωθῇ εἰς δραχμὰς ἑλληνικὰς, τῶν ὁποίων εἶναι ἄγνωστος ἡ ἀξία, διότι κυμαίνεται αὕτη μεταξὺ τῶν 70 καὶ 65 λεπτῶν· ἐκτὸς δὲ τούτου οἱ ἐν λόγῳ προμηθευταὶ ἔμποροι Ἀθηνῶν ἐδέχθησαν νὰ πληρώσωσιν 1% εἰς τὸ Μετοχικὸν ταμεῖον τοῦ Στρατοῦ, ἡ δὲ πληρεξούσιος ἐπιστολὴ, τῆς ὁποίας κάτοχος εἶναι ὁ κύριος Λέγγερης, οὐδεμίαν φέρει διάταξιν, διὰ τῆς ὁποίας ἐξουσιοδοτεῖται οὗτος νὰ λαμβάνῃ χρήματα, διότι εἶναι ἁπλῆ, ἁπλουστάτη ἐπιστολὴ, μὴ δυναμένη νὰ θεωρηθῇ ὡς ἐπίσημον ἔγγραφον. Αὐτὸ λοιπὸν εἶναι τὸ πληρεξούσιον, δυνάμει τοῦ ὁποίου συνεβλήθησαν οἱ κύριοι Λέγγερης καὶ Λαγούλης μετὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ἐὰν τὸ κατάστημα τὸ Ἀγγλικὸν ἦτο πραγματικὸν, καὶ ἤθελε νὰ προέλθῃ εἰς συμφωνίας μετὰ τῆς Κυβερνήσεως, διατί νὰ μὴ ἀναθέσῃ αὕτη εἰς τὸν ἐν Ἀγγλίᾳ ἡμέτερον πρεσβευτὴν τὴν συνεννόησιν μετὰ τοῦ καταστήματος τούτου καὶ ἐντεῦθεν τὴν προμήθειαν τῆς ἀναγκαίας ὀθόνης, ἀλλ’ ἐδέχθη νὰ συμβληθῇ μετὰ ἐμπόρων τῶν Ἀθηνῶν; Βεβαίως λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις ἠθέλησε ν’ ἀποφύγῃ τὸν δημόσιον διαγωνισμὸν, καὶ ἤθελε νὰ ἀναθέσῃ τὴν προμήθειαν τῆς ὀθόνης εἰς ἐμπόρους Ἕλληνας. Ἀλλὰ προβᾶσα εἰς τὸ μέτρον τοῦτο ἡ Κυβέρνησις, κακῶς ἐφήρμοσε τὸ ἄρθρον 35 τοῦ λογιστικοῦ νόμου, ἐπιτρέψασα τὴν ἄνευ δημοσίου διαγωνισμοῦ προμήθειαν τῆς ὀθόνης. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν τιμὴν τῆς ὀθόνης, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργὸς χθὲς μᾶς εἶπεν, ὅτι θεωρεῖ ἀσφαλίζουσαν τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, διότι ἡ τιμὴ εἶναι ἐλάσσων ἐκείνης τῶν καταστημάτων Ρετσίνα, βεβαίως τὸ πρᾶγμα οὕτως ἔχει, διότι εἰς μὲν τὸ ἐμπόρευμα τὸ ἐρχόμενον ἐξ Ἀγγλίας δὲν προσετέθη τὸ τέλος τὸ εἰσαγωγικὸν, ἐνῷ εἰς τὸ Κατάστημα τοῦ Ρετσίνα καὶ ὁ βάμβαξ καὶ πάντα τὰ ὑλικὰ, τὰ χρησιμεύοντα πρὸς κατασκευὴν τῆς ὀθόνης, ὑπόκεινται εἰς εἰσαγωγικὸν τέλος. Ἀλλὰ καὶ ἂν πρόκηται περὶ ἐλαχίστης διαφορᾶς, διατί τὸ μέτρον τοῦτο δὲν ἐφήρμοζεν ἡ Κυβέρνησις καὶ ὡς πρὸς τὰ καταστήματα τοῦ Πυῤῥῆ, προκειμένου περὶ τῆς ἐρέας, περὶ ἧς ἄλλοτε θὰ ὁμιλήσωμεν; Ἐνταῦθα διώκεται ἡ Ἑλληνικὴ βιομηχανία, ἐνῷ τοὐναντίον εἰς τὰ καταστήματα τοῦ Πυῤῥῆ προστατεύεται ἡ Ἑλληνικὴ βιομηχανία· καὶ τοσοῦτον εἶναι τοῦτο βέβαιον, καθ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς προτάσεις τοῦ Πυῤῥῆ ἐδέχθη τιμὴν 12% ἀνωτέραν τῶν ἐν Εὐρώπῃ τιμῶν. Λοιπὸν, ἂν τὸ προστατευτικὸν σύστημα διεῖπε τὰς σκέψεις καὶ ἀποφάσεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ἀναγκαίως ἤθελον προτιμηθῆ τὰ καταστήματα τοῦ Ρετσίνα ἀπὸ τῶν προμηθευτῶν τῆς ὁδοῦ Ἑρμοῦ, οἵτινες ἄνευ δημοσίου διαγωνισμοῦ ἀνέλαβον τὴν προμήθειαν ὀθόνης, ἀχρήστου ἐξελεγχθείσης καὶ ἀπὸ τὴν μίαν καὶ ἀπὸ τὴν ἑτέραν ἐπιτροπήν. Ἐπὶ τῆς τελευταίας ἐπερωτήσεώς μου περὶ προκαταβολῶν, νομίζω ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ ἀναμένω τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ὁ κ. Πρωθυπουργὸς βεβαίως θέλει καταθέσει προθύμως.

§35ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα προσεχῶς· διατί σπεύδετε εἰς τὴν συζήτησιν;

§36ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Δὲν θὰ γείνῃ συζήτησις, διότι αἱ προκαταβολαὶ αὗται δὲν εἶναι παρὰ δύο ἁπλαῖ διαταγαί· εἶναι δημοσιευμέναι· τὰ ἴδια θὰ φέρητε καὶ σεῖς. Καὶ δὲν πρόκειται νὰ κατηγορήσω τὰς προκαταβολὰς, ἰδίως αὐτὴν, περὶ τῆς ὁποίας σᾶς ἐζήτησα πληροφορίας, καθ’ ὅσον αὐτὴ εἶναι μία ἁπλῆ προκαταβολὴ, καθαρὰ, ἥτις ἐδόθη εἰς ἀξιωματικὸν ἐκπαιδευόμενον ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, καὶ ἀξιωματικὸν φιλόπονον καὶ φιλομαθῆ, τὸν ὁποῖον ἐγὼ γνωρίζω καλῶς, καὶ τὸν ὁποῖον ἐγὼ, ὅτε διετέλουν Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἀπέστειλα, ἢ ἔδωκα τὴν ἄδειαν νὰ μεταβῇ εἰς Εὐρώπην πρὸς τελειοποίησιν τῶν σπουδῶν του. Ἡ διαταγὴ ἔχει κατὰ λέξιν ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): ... Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ προκαταβολῆς, διότι αὐτή, ὡς σᾶς εἶπον, ἀποχρώντως δικαιολογεῖται, προκειμένου περὶ ἀξιωματικοῦ φιλοπόνου καὶ φιλομαθοῦς· πρόκειται περὶ τοῦ αἰτίου, περὶ τῆς δικαιολογίας, ὅτι ὁ ταγματάρχης οὗτος θὰ ἀγοράσῃ ἵππον ἐν Παρισίοις. Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι πρωτοφανὲς εἰς τὴν Ἑλλάδα! Οὐδεὶς ἀξιωματικός, ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Βασιλείου, μεταβὰς εἰς Εὐρώπην, εἴτε λόγῳ ἐκπαιδεύσεως δαπάναις τῆς Κυβερνήσεως, εἴτε ἐπ’ ἀδείᾳ πρὸς ἐκπαίδευσιν, οὐδέποτε ἔλαβεν ἀνάγκην νὰ ἀγοράσῃ ἵππον, οὔτε ἐδόθη αὐτῷ χρῆμα πρὸς ἀγορὰν ἵππου. Βεβαίως δὲν θὰ ἠγόρασεν ὁ ταγματάρχης ἵππον, διότι ὁ ἵππος οὗτος ἔχει ἀνάγκην διατροφῆς· καὶ πῶς θὰ διατραφῇ ὁ ἵππος οὗτος; Εἰς νομὴν δὲν δικαιοῦται ὁ ἐπ’ ἀδείᾳ ἀξιωματικός, οὐδὲ σταῦλον, οὐδὲ ἱπποκόμον ἔχει. Δὲν θὰ δυνηθῇ λοιπὸν νὰ συντηρήσῃ τὸν ἵππον του. Ἀλλὰ, ἐὰν δύναται νὰ συντηρῇ ἵππον ἐν Παρισίοις, πρὸς τί ἡ προκαταβολή; — Διότι ἡ συντήρησις ἵππου ἐν Παρισίοις θὰ κοστίζῃ πλέον τῶν 200 δραχμῶν κατὰ μῆνα. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ἡ δικαιολογία δὲν εἶναι ἀκριβής. Ἀλλὰ πλὴν τούτου καθιεροῦται προηγούμενον ὀλέθριον, διότι πᾶς ἀξιωματικὸς ἐν τῷ μέλλοντι, μεταβαίνων πρὸς ἐκπαίδευσιν, εἴτε ἐπ’ ἀδείᾳ εἴτε ἄλλως πως, θὰ ζητήσῃ προκαταβολὴν πρὸς ἀγορὰν ἵππου. Καὶ ἂν ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος ὑπηρέτει ἐν τῷ γαλλικῷ στρατῷ, ἴσως κατά τι ἐδικαιολογεῖτο, μολονότι γνωρίζομεν, ὅτι ὁ γαλλικὸς στρατὸς, ὡς καὶ πάντες οἱ στρατοὶ τῆς Εὐρώπης, προκειμένου περὶ ξένου ἀξιωματικοῦ, ἐκπαιδευομένου ἐν αὐτοῖς, χορηγοῦσι καὶ ἕνα, καὶ δύο, καὶ τρεῖς ἵππους. Ἔχομεν μάλιστα παράδειγμα τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ἡμῶν, τὸν κ. Γεωργαντᾶν, ὁ ὁποῖος, ἐν Γαλλίᾳ ἄλλοτε διατελῶν ἐν σχολῇ γαλλικῇ, εἶχε τρεῖς ἵππους γαλλικούς. Λοιπὸν τὸ αἴτιον προσβάλλω, δὲν προσβάλλω τὴν ἀρχήν· διότι, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ τῆς ἀρχῆς, εἶχον καὶ ἄλλην νὰ ἀναφέρω προκαταβολὴν εἰς ἄλλον ἀξιωματικὸν, τὸν κ. Σκληρὸν, ἐξ 700 δραχμῶν, αἱ ὁποῖαι τῷ ἐδόθησαν, διότι καὶ αὐτὸς ἐκπαιδεύεται ἐν Εὐρώπῃ. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ἄλλην ἐπερώτησιν, ἀναμένω τὴν κατάθεσιν τῶν αἰτηθέντων ἐγγράφων, ἵνα συμπληρώσω τὴν πληροφορίαν.

§37ΣΑΚΚΗΣ. Γνωρίζετε, ἂν ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος διάκηται φιλικῶς πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, καὶ γνωρίζετε, ἂν ἡ Κυβέρνησις ἔκαμε τοῦτο εὐχαρίστως, ἢ ὑπείκουσα εἰς τὴν ἀνάγκην;

§38ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Τὴν ἄδειαν τὴν ἔλαβε παρ’ ἐμοῦ ὁ ἀξιωματικός. Δὲν πρόκειται ὅμως περὶ τοῦ ἀξιωματικοῦ, πρόκειται περὶ τῆς ἀρχῆς, διότι, ἂν ἐπρόκειτο περὶ τοῦ ἀξιωματικοῦ, βεβαίως θὰ σᾶς ἔλεγον, ὅτι εἶναι καλὸς, διότι εἶναι ἀξιωματικὸς φιλόπονος. Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ τοῦ ἂν διάκηται φιλικῶς ἢ ἐχθρικῶς πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ἢ πρὸς ἄλλον τινά· τοιαύτην ἐρώτησιν οὐδέποτε ἠδυνάμην νὰ ἀπευθύνω, διότι οὐδέποτε διέκρινα τοὺς ἀξιωματικοὺς εἰς φιλικοὺς ἢ ἐχθρικούς.

§39ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄριστα ἐκάματε!

§40ΑΓΓ. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἐγὼ, ὅταν ἤμην ἐν Γαλλίᾳ, εἶχον τρεῖς γαλλικοὺς ἵππους. Ἀλλ’ ὅταν ἐζήτησα νὰ ἀγοράσω ἵππον, μοὶ εἶπον: μάλιστα, σοῦ δίδομεν σταῦλον καὶ ὑπηρεσίαν· μόνον νομὴν δὲν σοῦ δίδομεν. Νομὴν σοῦ δίδομεν τότε μόνον, ὅταν μετὰ τοῦ ἐργολάβου συμφωνήσῃς».

§41Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἐπερώτησις τοῦ κ. ἐξ Ὕδρας Βουλευτοῦ ἀφορᾷ τὸν ταγματάρχην τοῦ πυροβολικοῦ Ζαφείριον Ζαφειρόπουλον. Τὸν ἀξιωματικὸν τοῦτον εὗρον διατρίβοντα ἐν Παρισίοις, συνεπείᾳ Β. Διατάγματος, προκληθέντος ὑπὸ τῶν προκατόχων μου, δι’ ἐκπαίδευσιν. Ὀλίγον καιρὸν μετὰ τὴν ἀνάληψιν τῆς διοικήσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἔλαβον διὰ τῆς Πρεσβείας αἴτησιν αὐτοῦ, ζητοῦντος, ἂν ἦναι δυνατὸν, νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὴν Πρεσβείαν νὰ ζητήσῃ νὰ προσκολληθῇ εἰς σῶμά τι τοῦ Γαλλικοῦ στρατοῦ, διότι ἐνόμιζεν, ὅτι οὕτως ἡ ἐκπαίδευσις ἤθελεν εἶσθαι σκοπιμωτέρα καὶ πληρεστέρα. Παρεκάλεσα τὸν πρέσβυν νὰ ζητήσῃ τὴν χάριν ταύτην παρὰ τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως, αὕτη δ’ ἐνέδωκε, καὶ ὁ ταγματάρχης τοῦ Πυροβολικοῦ προσεκολλήθη εἰς τὸ τέταρτον σῶμα στρατοῦ. Ὅτε προσήγγιζον τὰ φθινοπωρινὰ γυμνάσια, πρὶν ἢ ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις καλέσῃ τὰς ἄλλας Δυνάμεις, ἵνα ἑκάστη ἀποστείλῃ ἀντιπροσώπους καὶ παραστῶσι κατὰ τὰ γυμνάσια, ὁ ταγματάρχης τοῦ πυροβολικοῦ, ὁ προσκεκολλημένος εἰς τὸ τέταρτον σῶμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἐλάμβανε μέρος εἰς τὰ γυμνάσια, ἔσπευσε διὰ τῆς Πρεσβείας νὰ μοὶ ἀναφέρῃ, ὅτι εὑρίσκεται εἰς ἀμήχανον θέσιν, διότι ἢ θέλει ἀναγκασθῆ νὰ μὴ παρευρεθῇ εἰς τὰ γυμνάσια, στερούμενος ἵππου, ἢ πρέπει νὰ ἀγοράσῃ ἵππον. Ἐπειδὴ δὲ, διαμένων ἐν Παρισίοις πρὸ πολλοῦ καιροῦ, δὲν εἶχεν ἀποταμίευμα πρὸς ἀγορὰν ἵππου, ἐζήτησε νὰ τῷ δώσῃ ἡ Κυβέρνησις 800 δραχμὰς, διὰ νὰ ἀγοράσῃ ἵππον, ὅπως δυνηθῇ νὰ παρευρεθῇ εἰς τὰ φθινοπωρινὰ γυμνάσια. Ἐγὼ ἐξήτασα, ὑπὸ ποίους ὅρους θέλω δώσει τὰ χρήματα, διὰ νὰ ἀγοράσῃ ἵππον, καὶ εὗρον, ὅτι αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἐζήτει νὰ γένηται ὑπὲρ αὐτοῦ, αὐτὸ γίνεται τακτικῶς ἐν Ἑλλάδι διὰ τῆς λεγομένης «ἱππωνείας». Τὸ δημόσιον ἀγοράζει ἵππους διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ στρατοῦ. Πρὸς τοῖς ἵπποις αὐτοῖς ἀγοράζει καὶ ἵππους διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ στρατοῦ, ὅσοι εἶχον δηλώσει ἐπιθυμίαν νὰ λάβωσιν ἵππον, οὗτοι δὲ ἐκτίουσι τὸ τίμημα διὰ κρατήσεων ἐκ τοῦ μισθοῦ αὐτῶν. Δὲν ἐπρόκειτο λοιπὸν νὰ πράξω προκαταβολήν τινα ἔκρυθμον, ἀλλὰ νὰ πράξω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον γίνεται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως διὰ τῆς ἱππωνείας ὑπὲρ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ, καὶ νὰ τὸ πράξω ὑπὲρ ἀξιωματικοῦ, διαμένοντος ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, ὁ ὁποῖος ἦτο γνωστὸς εἰς τὸ σῶμα τοῦ Γαλλικοῦ στρατοῦ, ὅτε ἦτο προσκεκολλημένος, καὶ ὁ ὁποῖος, ἂν δὲν παρευρίσκετο εἰς τὰ γυμνάσια, ἤθελε διὰ τῆς ἀπουσίας του διεγείρει τὴν περιέργειαν τῶν ἄλλων ἀξιωματικῶν, οἵτινες ἤθελον ἐρωτήσει, διατί δὲν παρευρέθη ὁ Ἕλλην ἀξιωματικὸς εἰς τὰ φθινοπωρινὰ γυμνάσια. Ἂν ὁ ταγματάρχης τοῦ πυροβολικοῦ ἔμελλε νὰ εὑρεθῇ εἰς ἀμηχανίαν, διότι δὲν θὰ εὕρισκε νομὴν ἢ σταῦλον ἢ ἱπποκόμον, αὐτὸ δὲν ἦτο φροντὶς ἐμοῦ, ἀλλ’ ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἀπεφάσισε νὰ ἀγοράσῃ ἵππον, διὰ νὰ παρευρεθῇ εἰς τὰ γυμνάσια, καὶ ὁ ὁποῖος ἴσως ἐσκέπτετο νὰ πωλήσῃ κατόπιν τὸν ἵππον. Ἀλλὰ καὶ ἂν δὲν τὸν ἐπώλει, αὐτὸς ἐγνώριζε, διὰ τίνων πόρων ἤθελε συντηρεῖ τὸν ἵππον του. Ἐνθυμοῦμαι δὲ καὶ τοῦτο, ὅτι μετά τινας ἡμέρας ἢ ἑβδομάδας μοὶ ἐκοινοποιήθη ὑπὸ τοῦ συναδέλφου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν ἡ πρόσκλησις τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως, ἵνα ἀποστείλωμεν ἀντιπρόσωπον εἰς τὰ φθινοπωρινὰ γυμνάσια. Τότε ἀναγκαίως ὤφειλον ν’ ἀποβλέψω εἰς ἕνα τῶν ἐχόντων ἀνώτερον βαθμὸν ἀξιωματικὸν, καὶ ἀπέβλεψα, ὡς εἰκὸς, εἰς τὸν διοικοῦντα σύνταγμα τοῦ πυροβολικοῦ συνταγματάρχην κ. Σμόλεντς· τότε ἐκάλεσα τὴν ὑπηρεσίαν καὶ παρήγγειλα νὰ ἀπαλλάξωσι τὸν ταγματάρχην Ζαφειρόπουλον ἀπὸ τὴν φροντίδα τοῦ νὰ παρασταθῇ εἰς τὰ φθινοπωρινὰ γυμνάσια, μοὶ ἐγένετο ὅμως ἡ παρατήρησις, ὅτι αὐτὸς παρίσταται εἰς τὰ γυμνάσια ὡς προσκεκολλημένος εἰς τὸ τμῆμα τοῦ Γαλλικοῦ στρατοῦ, καὶ οὐχὶ ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἀπέτρεψα τὸν ταγματάρχην νὰ παρευρεθῇ κατ’ αὐτά. Ταῦτα περὶ τοῦ ταγματάρχου Ζαφειροπούλου. Ἀλλὰ τὸ θέμα τελευταῖον, συνεπείᾳ παρατηρήσεώς τινος τοῦ ἀξιοτίμου φίλου μου Βουλευτοῦ ἐκ Μεσσηνίας, ἔλαβε γενικώτερον χαρακτῆρα. Ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Σάκκη ἐθεωρήθη ὡς ἐνέχουσα τὴν ἔννοιαν, ὅτι ἐπρόκειτο, εἴτε ὁ φίλος μου κ. Σάκκης, ἢ ἄλλος τις ἐξ ἡμῶν, νὰ ἀναγάγῃ τὴν ὑπόθεσιν εἰς διακρίσεις ἐν τῷ στρατῷ, καὶ ἠγέρθησαν ἀμέσως ἀμυνόμενοί τινες ὑπὲρ τῆς ἀποχῆς πάσης ἀναμίξεως ἐν τῷ στρατῷ ἄλλης τινὸς ἐπηρείας. Νομίζω, ὅτι ὁ κίνδυνος δὲν ἦτο τοσοῦτον καταφανὴς, ἢ, ἂν ἦτο καταφανὴς εἰς τὰ ὄμματα τῶν ἐγερθέντων, βεβαιῶ, ὅτι εἰς τὰ ὄμματα τὰ ἰδικά μου δὲν ἦτο. Δὲν ἐπρόκειτο περὶ τοῦ ἐὰν ὁ Ζαφείριος Ζαφειρόπουλος ἦναι πολιτικὸς φίλος τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει πολιτικοὺς φίλους ἐν τῷ στρατῷ, ἀλλὰ ἐπρόκειτο περὶ προσωπικῶν σχέσεων. Νομίζω δὲ ὅτι δὲν προσήκει εἰς ἐμὲ νὰ διασαφήσω περισσότερον τὸ πρᾶγμα· ἐν τῇ Βουλῇ ὑπάρχουσι πολλοί, οἱ ὁποῖοι ἐννοοῦσιν ἢ γνωρίζουσιν, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ προσωπικῶν σχέσεων, διαταραχθεισῶν πρὸ πολλοῦ ἕνεκα πράξεων τοῦ ταγματάρχου Ζαφειροπούλου, σχέσεων, αἵτινες εὐλόγως εἶχον ἐμποιήσει ἐν ἐμοὶ ἀποστροφὴν καὶ ἀγανάκτησιν κατ’ αὐτοῦ. Καὶ ταῦτα μὲν περὶ τοῦ τελευταίου θέματος. Ἐλπίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει μοὶ ἐπιτρέψει νὰ ἔλθω καὶ εἰς τὰ ἄλλα θέματα, τῶν ὁποίων ἥψατο ὁ ἐξ Ὕδρας Βουλευτὴς κ. Τσαμαδός. Ἐν πρώτοις τῶν ἀναγομένων εἰς τὴν προμήθειαν σανοῦ, κριθῆς καὶ ἀχύρου πρὸς νομὴν τῶν κτηνῶν, δὲν δύναμαι νὰ ἅψωμαι ταύτην τὴν στιγμήν, διότι δὲν ἔχω τὰ ἔγγραφα· μοὶ εἶναι δὲ ἀπολύτως ἀναγκαῖα τὰ ἔγγραφα. Ὁ Βουλευτὴς ἐξ Ὕδρας ἀνεκοίνωσεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἐγένοντο πολλαὶ δημοπρασίαι, καὶ ὅτι μεταξὺ τῶν πολλῶν δημοπρασιῶν αἱ πρῶται ἠκυρώθησαν, ἂν δὲ αὗται δὲν ἠκυροῦντο, αἱ τιμαὶ, αἱ ὁποῖαι εἶχον προσενεχθῇ κατ’ αὐτὰς, ἦσαν συμφερώτεραι τῶν τιμῶν, ἐφ’ αἷς κατὰ τοὺς ἑπομένους μῆνας ἐπρομηθεύθημεν τὸν σανὸν ἢ τὴν κριθήν. Αἱ χρονολογίαι αὗται μοὶ εἶναι ἀναγκαῖαι, διότι, ἐὰν ἠκυρώθησαν αἱ δημοπρασίαι αἱ πρῶται κατὰ χρόνον, καθ’ ὃν δὲν ἦτο γνωστὴ ἡ καταστροφὴ τῆς ἐσοδείας τῶν σιτηρῶν ἐν Ρωσσίᾳ, ἴσως μετὰ λόγου ἠκύρωσα τὰς δημοπρασίας ἐκείνας, διότι αἱ δι’ αὐτῶν προσενεχθεῖσαι τιμαὶ εἶναι ὑπέρτεραι τῶν τιμῶν, τῶν προσενεχθεισῶν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος. Εἶχον δὲ καθῆκον νὰ προβλέψω μὴ τυχὸν δὲν ἦτο τόσῳ μεγάλη ἡ καταστροφὴ τῆς ἐσοδείας τῶν σιτηρῶν, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει προσεδόκων μετὰ λόγου, ὅτι, ἀκυρόνων τὰς δημοπρασίας ἐκείνας, ἤθελον τύχει κατόπιν συμφερωτέρων τιμῶν. Ὅθεν, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ στέρξῃ νὰ μὴ δώσω σήμερον πληροφορίας περὶ κριθῆς, σανοῦ καὶ ἀχύρου, εἰς ἀναίρεσιν τῶν ὑπὸ τοῦ Βουλευτοῦ Ὕδρας λεχθέντων, θέλω δὲ πράξει τοῦτο αὔριον, φέρων τὰ ἔγγραφα, ὅτε προσδοκῶ νὰ πείσω τὴν Βουλὴν, ὅτι ὁ συνάδελφος ὠλίσθησεν εἰς παρεξηγήσεις. Δύναμαι ὅμως σήμερον νὰ δώσω πληροφορίας ἀκριβεῖς καὶ πλήρεις περὶ τῆς ὀθόνης. Δὲν γνωρίζω ποίαν ἰδέαν ἔχει ὁ συνάδελφος περὶ προστασίας τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας, καὶ μ’ ὅλον ὅτι τὸ ἐπάγγελμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἐπεδόθη, δὲν καλεῖ αὐτὸν εἰς τοιαύτας μερίμνας, εἶμαι ὅμως βέβαιος, ὅτι αἱ μέριμναι αὗται δὲν ἦσαν ἀλλότριαι αὐτοῦ μέχρι τοῦδε. Ἀλλ’ οἱασδήποτε καὶ ἂν ἔχῃ ὁ ἐξ Ὕδρας Βουλευτὴς ἰδέας περὶ τοῦ καθήκοντος, τὸ ὁποῖον ἔχουσιν αἱ Κυβερνήσεις, ἵνα προστατεύωσι τὴν ἐγχώριον βιομηχανίαν, ὀφείλω νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὰς ἐμὰς ἰδέας. Νομίζω, ὅτι τὸ Κράτος, καὶ ἑπομένως ἡ ἐν ὀνόματι αὐτοῦ ἐνεργοῦσα Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ προστατεύῃ τὴν ἐγχώριον βιομηχανίαν, ἀλλὰ νὰ προστατεύῃ αὐτὴν ἐντὸς τῶν ὁρίων, τὰ ὁποῖα τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου ταμείου ἐπιτρέπουσιν. Ἤθελε δὲ εἶναι ἥκιστα λογικὸν, καὶ ἤθελε δίδει ἀφορμὴν εἰς μομφὰς εὐλόγους καὶ ἐπιτιμήσεις ἡ Κυβέρνησις, ἄν, λόγῳ προστασίας τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας, ἠγόραζε τὰ προϊόντα τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας εἰς τιμὴν διπλασίαν ἐκείνης, εἰς τὴν ὁποίαν ἠδύνατο νὰ προμηθευθῇ αὐτὰ ἄλλοθεν· διότι ἡ Κυβέρνησις τότε ὑποκαθιστᾷ τὸν βιομήχανον, δαπανᾷ ἀντ’ αὐτοῦ, ἵνα κινήσῃ τὴν βιομηχανίαν αὐτοῦ, ἡ δὲ βιομηχανία ἐκείνη δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ζωήν, ὅταν ἔχῃ ἀνάγκην τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα αὕτη δαπανᾷ δι’ αὐτὴν πέραν τοῦ δέοντος, ὅπως ἐνισχύσῃ αὐτήν. Τὴν βιομηχανίαν τοῦ κ. Ρετσίνα, οἷα ποτ’ ἂν ᾖ ἡ πολιτικὴ διαγωγὴ αὐτοῦ, ἐγὼ, ὡς Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κατὰ τὸ 1885, ἐφρόντισα, ἵνα ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία προστατεύσῃ, καὶ προὐκάλεσα παρ’ αὐτῆς μέτρα τελωνειακὰ, τὰ ὁποῖα ἐχορήγησαν ἀπίστευτον εἰς τὸν κ. Ρετσίναν προστασίαν. Ἄν μοὶ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξειδικεύσω εἰς τοῦτο τὰ ἀποτελέσματα τῆς προστασίας, τὴν ὁποίαν παρέσχον εἰς τὰ καταστήματα τοῦ κ. Ρετσίνα, ἦτο ἐνδεχόμενον οἱ ἀριθμοὶ νὰ φθάσωσιν, ἢ καὶ νὰ ὑπερβῶσι τὸ ἑκατομμύριον. Καὶ αὐτὸ τὸ ἑκατομμύριον, τὸ ὁποῖον εἰσήχθη εἰς τὰ ταμεῖα τῶν καταστημάτων τοῦ Ρετσίνα, ὀφείλεται εἰς τὴν μέριμναν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἔλαβον πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς βιομηχανίας αὐτοῦ, καὶ ἔλαβον τὴν μέριμναν αὐτὴν, καθ’ ὃν χρόνον οἱ ἀδελφοὶ Ρετσίνα δὲν ἦσαν πολιτικοὶ φίλοι μου, τοὐναντίον ἦσαν κεκηρυγμένοι πολέμιοι τῆς πολιτείας, τὴν ὁποίαν ἐγὼ μετηρχόμην. Ἀλλ’ ἡ πολιτικὴ ἔπρεπε νὰ σιγήσῃ πρὸ τοῦ καθήκοντος, τὸ ὁποῖον εἶχον ὡς Κυβέρνησις, τὸ δὲ καθῆκόν μου ὡς Κυβέρνησις ἦτο νὰ προστατεύω τὴν βιομηχανίαν, καὶ τὸ καθῆκον τοῦτο μοὶ ἦτο ἐπιβεβλημένον. (Εὖγε! εὖγε! ἐκ τῆς αἰθούσης). Προεκηρύχθη λοιπὸν δημοπρασία πρὸς προμήθειαν ὀθόνης, καὶ κατὰ τὴν δημοπρασίαν ταύτην παρεστάθη εἷς μόνος χορηγητὴς, ὁ κ. Ρετσίνας, ζητήσας διὰ μὲν τὴν ὀθόνην τῶν σκελεῶν καὶ ὑποδυτῶν λεπτὰ 61 καί τινα ἑκατοστὰ κατὰ μέτρον, διὰ τὴν ὀθόνην τῶν φουστανελλῶν λεπτὰ 54 καί τινα ἑκατοστὰ κατὰ μέτρον. Μοὶ ἐγένετο ἡ παρατήρησις, ὅτι αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἔπραξα, δὲν ἦτο δημοπρασία, διότι εἶχέ τι τὸ εἰκονικὸν, ἀφοῦ ἡ διακήρυξις πρὸς δημοπρασίαν προσδιώριζεν ἐγχώριον ὀθόνην, ἐγχώριον δὲ ὀθόνην δὲν ὑπάρχουσι πολλὰ βιομηχανικὰ καταστήματα παράγοντα ἐν Ἑλλάδι, ἑπομένως πάντες ὅσοι ἠδύναντο διὰ τοῦ ἐμπορίου νὰ προμηθεύσωσιν ὀθόνην, πάντας τούτους ἀπέκλειεν ἡ τοιαύτη διακήρυξις, δι’ ἧς ἀπετάθησαν πρὸς ἕνα ἢ δύο, οἵτινες ἔχουσι τὴν βιομηχανίαν ὑφαντουργίας ὀθόνης. Ἡ παρατήρησις μοὶ ἐφάνη ὀρθὴ, καὶ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ἴσως τὴν στιγμὴν ἐκείνην ᾐσθάνθην μικράν τινα λύπην, διότι μοὶ διέφυγεν ὁ εἰρημένος ὅρος τῆς διακηρύξεως τῆς δημοπρασίας, καὶ ἀφῆκα οὕτως ἐν αὐτῇ ὅρον, ἀποκλείοντα τοὺς ἄλλους. Ἑπομένως προέβην εἰς τὴν ἀκύρωσιν τῆς δημοπρασίας, προεκήρυξα δὲ ἄλλην, ἀφαιρέσας τὸν ὅρον ἐκεῖνον. Κατὰ τὴν δημοπρασίαν ταύτην εἴτε δὲν ἐπαρουσιάσθη ὁ κύριος Ρετσίνας, δὲν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, εἴτε ἐπαρουσιάσθη, καὶ προέτεινε τὴν τιμὴν τῶν 61 διὰ τὴν ὀθόνην τῶν σκελεῶν καὶ ὑποδυτῶν καὶ 54 λεπτῶν διὰ τὴν ὀθόνην τῶν φουστανελλῶν. Ἀλλὰ τοιαύτη τιμὴ μοὶ ἐφάνη μεγάλη, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐκύρωσα τὴν δημοπρασίαν. Συγχρόνως ἔλαβον ἀναφορὰν ἀπὸ δύο ἐμπόρους τῶν Ἀθηνῶν, οἱ ὁποῖοι, ἰσχυριζόμενοι, ὅτι ἔχουσιν ἓν βιομηχανικὸν κατάστημα, ἐξ ὀνόματος τοῦ ὁποίου δύνανται νὰ προμηθεύσωσιν ὀθόνην, καὶ ὑποβαλόντες μοι καὶ ἐπιστολὴν καταστηματάρχου ἐν Μαγχεστρίᾳ, μοὶ ἐπρότειναν τιμὰς, ἵνα ἀναλάβωσι τὴν προμήθειαν. Εἶχεν ἰσχὺν συμβολαίου, ἢ ἦτο ἁπλοῦν ἰδιωτικὸν ἔγγραφον; Ἂν αὕτη περιέβαλλε μὲ εὐθύνην τὸν καταστηματάρχην τῆς Μαγχεστρίας ἢ ὄχι, δὲν ἠρεύνησα, διότι ἠρκέσθην εἰς τὴν εὐθύνην αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι μοὶ προέτειναν δι’ ἀναφορᾶς τὰς τιμάς. Ἀφοῦ δὲ διὰ τὴν γενομένην δημοπρασίαν δὲν παρεστάθησαν μειοδόται, ἵνα προσφέρωσι τιμὰς, διὰ δὲ τῆς ἀναφορᾶς των οἱ ἔμποροι τῶν Ἀθηνῶν ἐζήτουν ἀντὶ τῶν 61 λεπ. διὰ τὴν ὀθόνην τῶν σκελεῶν καὶ ὑποδυτῶν λεπτὰ 49 κατὰ μέτρον, καὶ τῶν 54 λεπτῶν διὰ τὴν ὀθόνην τῶν φουστανελλῶν λεπτὰ 47, δὲν ἐδίστασα ν’ ἀποδεχθῶ τὴν πρότασιν, καὶ ἀπεδέχθην αὐτήν. Οὕτως αὐτοὶ οἱ προμηθευταὶ ἔφερον τὴν ὀθόνην, καὶ ἔφερον αὐτὴν ἐκ Μαγχεστρίας. Ἀλλ’ ἡ ὀθόνη αὕτη, εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ὕδρας, ὅτι εἶναι χειροτέρα τῆς ὀθόνης, ἣν παράγουσι τὰ καταστήματα Ρετσίνα. Σᾶς ἀνέγνων χθὲς πρωτόκολλον ἐξετάσεως ἐπιτροπῆς, ἥτις ἀπετελεῖτο ἀπὸ τὸν συνταγματάρχην Σέχον Κωνσταντῖνον, ἀπὸ τὸν ἀντισυνταγματάρχην Δημητριάδην Δημήτριον, ἀπὸ τὸν λοχαγὸν Κόρακα, ἀπὸ τὸν ὑπολοχαγὸν Γεωργιάδην καὶ ἀπὸ τὸν ὑπολοχαγὸν Λίτκε, ἡ ἐπιτροπὴ δ’ αὕτη, ὡς καὶ τὰ μέλη αὐτῆς, ἦσαν τεχνῖται, καὶ διὰ τοῦ δυναμομέτρου καὶ διὰ τοῦ ὑφασματοκοπίου ἐξήτασαν τὴν ὀθόνην, καὶ ἐβεβαίωσαν, ὅτι αὕτη ἦτο καλλιτέρα τῆς ὀθόνης τῶν καταστημάτων τοῦ Ρετσίνα. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι εὗρον ἓν ἐλάττωμα, ἐπιφυλάσσομαι ὅμως αὔριον νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὸ πρωτόκολλον τῆς ἐπιτροπῆς, διὰ νὰ ἴδητε ποῖον. Τὸ ἐλάττωμα, ὅπερ κατήγγειλεν ἡ ἐπιτροπὴ, ἦτο ὅτι ἐξ ἀναποφεύκτου ἀνάγκης ἡ ὀθόνη εἶχε δόσιν τινὰ μεγαλειτέραν κόλλας, ἀλλὰ τὸ πρωτόκολλον τῆς ἐπιτροπῆς, διὰ τοῦ ὁποίου καταδηλοῦται ἡ ἔλλειψις αὕτη, καὶ ὅπερ θέλω σᾶς φέρει αὔριον, ἐβεβαίωσε συγχρόνως, ὅτι ἡ μεγαλειτέρα δόσις τῆς κόλλας ἦτο ἀναπόφευκτος. Ὁ συνάδελφος μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν ἐνόησεν ἀκριβῶς, ἴσως δὲ καὶ ἡ ἐμὴ φωνὴ δὲν ἦτο ἀρκετὰ ἠχηρὰ, δὲν ἐνόησε, λέγω, καλῶς, ὅσα ἐγὼ εἶπον περὶ τῶν οἰκονομικῶν ἀποτελεσμάτων τῆς προμηθείας ταύτης. Ἐγὼ εἶπον ὅτι 250 χιλ. μέτρων ὀθόνης, ὑπολογιζόμενα ἐπὶ ταῖς τιμαῖς, ἐφ’ αἷς ἠγόρασε τὴν ὀθόνην ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, καὶ συγκρινόμενα πρὸς τὰς τιμὰς, ἐφ’ αἷς ἡμεῖς ἠγοράσαμεν αὐτὴν, παρήγαγον οἰκονομίαν. Καὶ ὄντως εὑρίσκω εἰς τοὺς λογαριασμοὺς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἐδαπάνησεν 150 χιλ. δι’ ἀγορὰν ὀθόνης, ἐνῷ ἡμεῖς ἐδαπανήσαμεν 118, ἤτοι ἠδυνήθημεν νὰ φέρωμεν οἰκονομίαν 32 χιλιάδων δραχμῶν. Ἐὰν διὰ τοῦτο κατά τι ἡ Κυβέρνησις ἔπταισε, δὲν πιστεύω ἡ Βουλὴ νὰ ἔχῃ τοιαύτην γνώμην, ἂν ἔχῃ τὴν γνώμην αὐτὴν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ὕδρας· ἀλλ’ ἡ Βουλὴ δὲ πιστεύω νὰ ἔχῃ τοιαύτην. Μοὶ ὑπολείπεται νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν περὶ τοῦ ἐργοστασιάρχου Πυῤῥῆ. Ὁ κ. συνάδελφος προέλαβε νὰ ἀναγγείλῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἐπιφυλάσσεται νὰ φέρῃ ἰδίαν περὶ τούτου πρότασιν, ὅταν δὲ ἔλεγε τοῦτο ἐγὼ ὑπέλαβον εὐλόγως, ὅτι δὲν ἤθελεν ἐπιληφθῆ τῆς ὑποθέσεως, διότι, ἐὰν ἐπελαμβάνετο τῆς ὑποθέσεως, καὶ ἔδιδεν εἰς τὴν Βουλὴν περίληψίν τινα αὐτῆς, καὶ ἔφερεν ἐπ’ αὐτῆς γνώμην, ἐγὼ δὲν ἠδυνάμην νὰ ἀφήσω τὰς ἐντυπώσεις, τὰς ὁποίας ἡ γνώμη τοῦ κ. συναδέλφου ἤθελεν ἐμποιήσει εἰς τὴν Βουλὴν, εἶχον δὲ καθῆκον νὰ ἀντείπω εἰς τὰς παρατηρήσεις αὐτοῦ. Ὁ ἐργοστασιάρχης Πυῤῥῆς ἵδρυσε πρό τινων χρόνων ἐριουργεῖον ἐν Ἀθήναις. Φαίνεται, ὅτι τὰ κεφάλαια, τὰ ὁποῖα διέθετε, δὲν ἦσαν ἐπαρκῆ διὰ τὴν ἐπιχείρησιν τῆς βιομηχανίας του, ἐντεῦθεν δὲ φαίνεται, ὅτι ὑπεβλήθη εἰς χρέη, τῶν ὁποίων ἡ ὑπηρεσία εἰς τόκους ἀπεῤῥόφα πάντα τὰ ἔσοδα τοῦ καταστήματος. Προσῆλθε λοιπὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον, καὶ ἐζήτησε παρ’ ἐμοῦ νὰ προτείνω καὶ παρακαλέσω τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ ἐγγυηθῶ εἴς τινα τῶν Τραπεζῶν ἐν Ἀθήναις, ὅπως λάβῃ παρ’ αὐτῆς δάνειον 400 χιλιάδων δραχμῶν. Μοὶ ἐφάνη ἡ αἴτησις αὐτοῦ, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ γένηται παραδεκτὴ, καὶ εἶπον αὐτῷ «νομίζω ἀσφαλέστερον νὰ ἐπιδοθῇς εἰς τὴν ἐργασίαν τοῦ καταστήματός σου, καὶ δι’ αὐτῆς νὰ δυνηθῇς νὰ ἐπαρκέσῃς εἰς τὰς ἀνάγκας σου, διότι ἔκρινε δύσκολον ἡ Κυβέρνησις νὰ προσέρχηται ἐγγυωμένη δάνεια ὑπὲρ ἐπιχειροῦντος ἐργολαβικήν τινα ἐπιχείρησιν.» Κατόπιν δὲ, ὅταν προὐτάθη ἡ προμήθεια τῶν ἐρεῶν τοῦ Στρατοῦ, διενοήθην νὰ προμηθευθῶ ἐκ τοῦ καταστήματος Πυῤῥῆ τὰς ἀναγκαιούσας διὰ τὸν ἱματισμὸν τοῦ Στρατοῦ ἐρέας, ἀλλ’ ὁμολογῶ, ὅτι ἐδίσταζον, διότι δὲν εἶχον ἀφορμὰς νὰ λάβω ἄμεσον καὶ πλήρη γνῶσιν τῶν κατὰ τὸ ἐργοστάσιον τοῦ Πυῤῥῆ, ἵνα ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι, ἐὰν τοῦτο ἔπραττον, δὲν ἤθελον διατρέξει κίνδυνόν τινα, ὃν ὄχι τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου ταμείου, ἐν ᾗ περιπτώσει αἱ ἐρέαι δὲν ἤθελον εἶναι ὅμοιαι μὲ τὰς ἐρέας, τὰς ὁποίας ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ὁ Στρατὸς, ἀφοῦ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἤθελον αὗται ἀποῤῥιφθῆ, ἀλλὰ τὸ συμφέρον τοῦ Στρατοῦ, ἐν ᾗ περιπτώσει τὸ ἐργοστάσιον δὲν ἤθελε δυνηθῆ νὰ παράσχῃ πάσας τὰς ἐρέας, καὶ ἐν ταῖς ἀποθήκαις τοῦ Στρατοῦ δὲν ἤθελον ὑπάρχει τὰ ἀναγκαῖα ἐνδύματα δι’ αὐτόν. Διὰ τοῦτο προεκήρυξα δημοπρασίαν ἐν Παρισίοις, καθ’ ἣν παρέστη μειοδότης εἷς, ὁ ὁποῖος ἀναλαμβάνει συνήθως τὴν χορηγίαν τῶν ἐρεῶν τοῦ Στρατοῦ, ἐργοστασιάρχης, δὲν ἐνθυμοῦμαι καλῶς τὸ ὄνομά του, νομίζω, ὅτι λέγεται Helbrônner, ὁ ὁποῖος ἐπρότεινεν ὡρισμένας τιμὰς διὰ τὰς ἐρέας. Τότε ὁ ἐργοστασιάρχης Πυῤῥῆς προσῆλθεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἐπρότεινεν, ἵνα τὰς ἐρέας, τὰς ὁποίας ἠθέλομεν ἀγοράσει ἐκ Γαλλίας, καὶ ὧν τὸ ἀντίτιμον ἠθέλομεν πληρώσει διὰ χρυσοῦ, διὰ τὴν ἀπόκτησιν τοῦ ὁποίου ἠθέλομεν πληρώσει τὴν ὑπερτίμησιν τοῦ συναλλάγματος, ἥτις θὰ ἦτο 25 λεπτὰ, ἦτο δ’ ἐνδεχόμενον νὰ ἦναι καὶ 28 ἢ 30 ἢ καὶ 35, εἰς ἣν ἔφθασε τιμὴν, ἀποδεχθῶμεν νὰ προμηθεύσῃ αὐτὸς εἰς τιμὴν 12% περισσότερον τοῦ ὑπὸ τοῦ κ. Helbrônner ζητουμένου. Μοὶ ἐφάνη, ὅτι ἡ προσφορὰ ἦτο συμφέρουσα, καὶ ἔστερξα νὰ παραχωρήσω εἰς τὸν Πυῤῥῆν τὴν προμήθειαν τῶν ἐρεῶν. Οὕτω μοὶ φαίνεται, ἂν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, συνέβησαν τοῦ ἔτους τούτου. Ἀλλὰ παρεχώρησα εἰς τὸν Πυῤῥῆν τὴν προμήθειαν ὅλου τοῦ ἀναγκαιοῦντος ποσοῦ τῶν ἐρεῶν; Παντάπασι. Παρεχώρησα αὐτῷ τὴν προμήθειαν μόνου τοῦ ἡμίσεος ποσοῦ τῶν ἐρεῶν, τὸ δὲ ἄλλο ἥμισυ παρήγγειλα εἰς τὸ κατάστημα Helbrônner, δοκιμάζων οὕτως, ἐὰν τὸ κατάστημα Πυῤῥῆ ἠδύνατο νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποχρεώσεις του, ὑφαῖνον καὶ παράγον ἐρέας, ὁποίων ἔχει ὁ Στρατὸς ἀνάγκην, ὅπως καὶ ἐν τῷ μέλλοντι εἴτε ἐγὼ, εἴτε οἱ διάδοχοί μου, δύνανται νὰ παράσχωσιν αὐτῷ τὴν δυνατὴν εἰς τὴν βιομηχανίαν συνδρομήν. Καὶ κατὰ τὸ διάστημα δὲ, ἀφ’ οὗ ἔδωκα τὴν παραγγελίαν τοῦ ἡμίσεος ποσοῦ τῶν ἐρεῶν μέχρι τοῦδε, μέχρις οὗ αἱ ἐρέαι παρεσκευάσθησαν, διετέλουν ἐν πλήρει ἀνησυχίᾳ, δὲν παρῆλθε δ’ ἑβδομὰς, καθ’ ἣν δὲν ἀπέστειλα δύο ἢ τρεῖς ἀξιωματικοὺς τοῦ Στρατοῦ εἰδήμονας, ἵνα ἐπισκεφθῶσι τὸ κατάστημα, ἵνα ἴδωσι τὸν τρόπον, καθ’ ὃν παρεσκεύαζε τὴν ἐρέαν πρὸς ὕφανσιν, διὰ νὰ ἦμαι ἐν γνώσει τῶν διατρεχόντων, καὶ ἐξασφαλίσω τὴν ἐμὴν εὐθύνην. Ὀφείλω δὲ νὰ δώσω τὴν εὐχάριστον πληροφορίαν εἰς τὸ κοινὸν, ὅτι κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔχω ἐξ ἀξιωματικῶν εἰδημόνων καὶ μετ’ ἐπιστασίας ἐξετασάντων τὰς κατασκευαζομένας ἐρέας, ὧν ἡ ὕφανσις, νομίζω, ὅτι ἐπεραιώθη, ἐπορίσθην τὴν πεποίθησιν, ὅτι τὸ ἐργοστάσιον Πυῤῥῆ ἐξετέλεσε μετὰ πάσης ἀκριβείας τὰς ὑποχρεώσεις αὐτοῦ. Μετ’ ὀλίγον ἡ ἐπιτροπὴ παραλαμβάνει τὰς ἐρέας, θέλω δὲ τότε ἔχει τὰ πρωτόκολλα τῆς παραλαβῆς, καὶ θέλω δυνηθῆ νὰ ἀνακοινώσω αὐτὰ εἰς τὴν Βουλήν.

§42ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἴσως μὲ παρεξήγησε, διότι εἶπεν, ὅτι ἐγὼ εἶχον τὴν ἰδέαν τὴν προστατευτικὴν διὰ τὰ καταστήματα τοῦ Ρετσίνα, ἡ ὁποία σήμερον δὲν ὑφίσταται, ἐνῷ ὑφίσταται διὰ τὰ καταστήματα Πυῤῥῆ. Χωρὶς νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῶν ἐρεῶν, ἡ ὁποία βεβαίως θέλει συζητηθῆ ἐν ἐκτάσει, διότι ἐνέχει πολλὰ τὰ τρωτὰ, χωρὶς νὰ θελήσω νὰ ἐξετάσω σήμερον τὸν τρόπον τῆς χορηγίας τῆς προμηθείας τῶν ἐρεῶν εἰς τοῦ Πυῤῥῆ τὰ καταστήματα, λέγω μόνον, ὅτι ἐγὼ δὲν ἐξέφρασα γνώμην προστατευτικήν· δυνατὸν νὰ ἔχω τοιαύτην γνώμην, ἀλλὰ δὲν τὴν ἐξέφρασα· ἐγὼ εἶπον ἁπλῶς, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὁ ὁποῖος ἐδέχθη 12% ἐπὶ πλέον τῆς ἀξίας ὄχι εἰς φράγκα, ἀλλ’ εἰς δραχμὰς, ὡς θέλετε ἴδει κατόπιν, τουτέστι τρεπομένου τοῦ φράγκου εἰς δραχμὰς μὲ τὴν ἀξίαν τὴν τρέχουσαν τῶν δραχμῶν, ἐπὶ ταύτης τῆς τιμῆς ζητεῖ τὴν ὑπέρβασιν τῶν 12%, καὶ ὄχι ἐπὶ τῆς τιμῆς τοῦ φράγκου, ἀλλὰ περὶ αὐτοῦ δὲν πρόκειται· πρόκειται μόνον περὶ τῆς προστατευτικῆς ἀρχῆς, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἠθέλησα νὰ ἐφαρμόσω ἐπὶ τῶν καταστημάτων τοῦ Ρετσίνα, καὶ τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐφήρμοσε ἐπὶ τῶν καταστημάτων Πυῤῥῆ, διότι ἐδέχθη 12% ἐπὶ τῶν δραχμῶν καὶ ὄχι τῶν φράγκων. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ περὶ κριθῆς, βεβαίως δὲν ἔχω τίποτε νὰ εἴπω, διότι ἐπιφυλάσσεται ὁ Πρωθυπουργὸς, ἐν γνώσει τῶν ἐγγράφων, ν’ ἀναπτύξῃ τὰ ζητήματα ταῦτα. Καθ’ ὅσον ὅμως ἀφορᾷ τὴν ὀθόνην, ἐπαναλαμβάνω καὶ αὖθις, ὅτι δὲν ἐγένετο διαγωνισμὸς, ἀλλὰ τῇ ἁπλῇ αἰτήσει τῶν Λέγγερη καὶ Λαγούλη, ἐμπόρων ἐν Ἀθήναις, ὡς δῆθεν ἀντιπροσώπων βιομηχανικοῦ καταστήματος, ἐδόθη ἡ προμήθεια τῆς ὀθόνης, ἐναντίον τῶν διατάξεων τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ.

§43ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ἐναντίον τῶν διατάξεων τοῦ νόμου δὲν εὑρίσκω, καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ τὸ ἀναπτύξητε.

§44ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Διότι αὐτοὶ εἶναι Ἕλληνες, δὲν εἶναι ἀλλοδαποὶ, ἑπομένως πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναλάβωσι προμήθειαν δημοσίου ἀντικειμένου, ὑπερβαίνουσαν τὰς χιλίας δραχμὰς, ἄνευ δημοσίου διαγωνισμοῦ;

§45ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγένετο δημοπρασία καὶ δὲν ἐπαρουσιάσθησαν.

§46ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἀλλ’ αὐτοὶ δὲν ἐπαρουσιάσθησαν κἂν εἰς τὴν δημοπρασίαν. Ἐγένετο δημοπρασία συμφώνως τῇ αἰτήσει αὐτῶν, ν’ ἀπαλειφθῇ ὁ ὅρος τῆς ἐγχωρίου ὀθόνης, καὶ ὤφειλον νὰ παρουσιασθῶσιν εἰς τὴν δημοπρασίαν, καὶ νὰ προσφέρωσι τιμὰς, καὶ νὰ διαγωνισθῶσι μετὰ τῶν λοιπῶν ὑπὸ τοὺς νέους ὅρους, τοὺς ὁποίους διεκήρυξεν ἡ Κυβέρνησις, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἐὰν αὐτοὶ ἐκηρύσσοντο τελευταῖοι μειοδόται, οὐδεὶς βεβαίως εἶχε νὰ εἴπῃ τι.

§47ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ ἐδάφιον κʹ τοῦ ἄρθρου 34 τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ δὲν ἐπιβάλλει τὴν ὑποχρέωσιν εἰς τὴν Διοίκησιν νὰ μὴ ἀποδέχηται ἄλλον, παρὰ μόνον τοὺς συναγωνισθέντας, ἀλλ’ ἐπιτρέπει εἰς τὴν Διοίκησιν νὰ χορηγῇ προμηθείας ἄνευ διαγωνισμοῦ, ἐὰν ἐγένετο μὲν διαγωνισμὸς, προσηνέχθησαν δὲ τιμαὶ ἀσύμφοροι, ἢ ἂν ἐγένετο διαγωνισμὸς, οὐδεμία δὲ προσηνέχθη τιμή. Λοιπὸν ἐγένετο διαγωνισμὸς, κατὰ τὸν ὁποῖον προσηνέχθη τιμὴ ἀσύμφορος, ἐγένετο ἄλλος, καθ’ ὃν δὲν προσηνέχθη τιμή τις.

§48ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Διότι μετεβλήθησαν οἱ ὅροι τῆς δημοπρασίας, διότι ἀπηλείφθη ἡ ἐγχώριος ὀθόνη, καὶ ἑπομένως ἡ δημοπρασία ἦτο ἀνοικτὴ εἰς ὅλους.

§49ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἐπαρουσιάσθησαν.

§50ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Δὲν ἐπαρουσιάσθη ὁ αἰτῶν.

§51ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἦτο ὑπόχρεως νὰ παρουσιασθῇ.

§52ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Τότε καταργοῦνται οἱ ὅροι τῆς δημοπρασίας’ οὐδεμία δημοπρασία δύναται νὰ γείνῃ.

§53ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀναγνώσατε τὸ ἄρθρον 34 τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ.

§54ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Αὐτὸ ὁμιλεῖ περὶ εἰδικῆς περιπτώσεως, δὲν ὁμιλεῖ περὶ τῶν τακτικῶν προμηθειῶν. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς προκαταβολὰς, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι δὲν διέπραξε προκαταβολάς. Τοῦτο βεβαίως δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς σοβαρὸν, διότι ῥητῶς αἱ διαταγαὶ ὁμιλοῦσι περὶ προκαταβολῶν (ἀναγινώσκει).... Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ αἴτιον, ἂν ὁ ἀξιωματικὸς ἠγόρασεν ἵππον, τοῦτο ἐπιτρέψατέ μοι νὰ μὴ τὸ πιστεύσω, διὰ τὸν λόγον, ὅτι, ὡς ἐβεβαίωσεν ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Κυκλάδων, ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος ὑπηρετεῖ παρά τινι σώματι τοῦ Γαλλικοῦ στρατοῦ, καὶ τὸ σῶμα στρατοῦ, τὸ ὁποῖον τὸν ἐδέχθη, βεβαίως εἶναι τὸ ἐπιτελεῖον τοῦ σώματος. Λοιπὸν αὐτὸς, ἐὰν καθ’ ὅλον τὸν χρόνον ὑπηρετῇ ἐν τῷ ἐπιτελείῳ, ἔχει ἵππον τῆς Κυβερνήσεως· πῶς εἶναι δυνατὸν, μεταβαίνων εἰς τὰ γυμνάσια, νὰ ζητήσῃ ἵππον ἴδιον; Τὰ δὲ γυμνάσια τὰ γενικὰ, καθὼς γνωρίζετε, δὲν διαρκοῦσι πλέον τῶν 20 ἡμερῶν. Πῶς λοιπὸν αὐτὸς ὁ ἀξιωματικὸς, ὁ ὁποῖος ἔχει ἤδη ἵππον, διότι ὑπηρετεῖ παρὰ σώματι, πῶς εἶναι δυνατὸν διὰ τὰς 20 ταύτας ἡμέρας, καθ’ ἃς ἤθελε παραστῆ εἰς τὰς γενικὰς ἀσκήσεις, νὰ ἀγοράσῃ ἴδιον ἵππον, καὶ νὰ μὴ μεταβῇ μὲ τὸν ἵππον, τὸν ὁποῖον ἔχει, τῆς γαλλικῆς ὑπηρεσίας; Ὅτι δὲ ὁ ἀξιωματικὸς δὲν ἐδικαιοῦτο εἰς τὴν διὰ προκαταβολῆς ἀγορὰν ἵππου, τοῦτο εἶναι καθιερωμένον εἰς ἅπαντα τὸν στρατόν. Ἡ Κυβέρνησις ἑκάστοτε, προκειμένου περὶ ἱππωνείας τοῦ στρατοῦ, πρὸς εὐκολίαν τῶν ἀξιωματικῶν, φέρει ἵππους καὶ δὲν δίδει προκαταβολὰς, διότι τότε πρὸς τί νὰ δοθῇ εἰς τὸν ταγματάρχην Ζαφειρόπουλον ἐν Παρισίοις ἡ προκαταβολὴ, καὶ νὰ μὴ δοθῇ εἰς τοὺς ἐνταῦθα ἀξιωματικοὺς, τοὺς ἔχοντας ἀνάγκην ἵππων; Ἐὰν λοιπὸν τὸ μέτρον τοῦτο, ὅπερ ἐφηρμόσθη διὰ τὸν κ. Ζαφειρόπουλον, ἤθελεν ἐφαρμοσθῆ καὶ ἐν Ἀθήναις, βεβαίως ἑκατομμύρια δὲν θὰ ἐπήρκουν διὰ τὴν ἀγορὰν ἵππων ὑπηρεσίας τῶν ἀξιωματικῶν. Ὅτι δὲ διέπραξε προκαταβολὰς, τοῦτο εἶναι ἀναντίῤῥητον, διότι ἔχομεν καὶ ἄλλην διαταγήν. (Ἀναγινώσκει).

§55ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μετέβητε εἰς ἄλλην ὑπόθεσιν, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν μοὶ ἐζητήσατε ἔγγραφα. Ζητήσατέ μοι ἔγγραφα, ἄλλως δὲν δύνασθε νὰ ἐπιληφθῆτε τῆς ὑποθέσεως, καὶ νὰ ἐκτοξεύσητε αἰτιάσεις. Ζητήσατέ μοι ἔγγραφα, καὶ θέλετε ἴδει, διατί ἐπέτρεψα τὴν πληρωμὴν τῶν ἑπτακοσίων δραχμῶν.

§56ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Δὲν πρόκειται σήμερον δι’ αὐτῆς τῆς δευτέρας ἀναγνώσεως νὰ μεμφθῶ τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὰς προκαταβολὰς, πρόκειται νὰ ἀποδείξω μόνον, ὅτι ἐξετελέσθησαν προκαταβολαί. Σᾶς εἶπον ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου μου, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ μεμφθῶ τὴν Κυβέρνησιν, ὡς διαπράξασαν προκαταβολὰς, διότι ἡ προκαταβολὴ αὕτη ἦτο πρὸς ἐκπαίδευσιν, ἐν τούτοις αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν εἶναι προκαταβολή· ἐμέμφθην ὅμως τὴν Κυβέρνησιν, διότι ὡς δικαιολογίαν ἔταξε τὴν ἀγορὰν ἵππου, καὶ εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς δὲν ἠγόρασεν ἵππον.

§57ΣΕΧΟΣ. Ὑποθέτετε, ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς δὲν ἠγόρασε τὸν ἵππον;

§58ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ὑποθέτω, ὅτι δὲν τὸν ἠγόρασε, διότι δὲν ἠξεύρω, τίνι τρόπῳ ἤθελε τὸν συντηρήσει.

§59ΣΕΧΟΣ. Δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ, ὅτι ἀξιωματικὸς δύναται νὰ ψευσθῇ ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ ζητήσῃ ποσὸν 800 φράγκων δι’ ἀγορὰν ἵππου, καὶ νὰ μὴ ἀγοράσῃ τὸν ἵππον. Ἐπιτρέψατέ μοι δὲ μίαν παρέκβασιν. Ἢ τὸ Δημόσιον ἀγοράζει αὐτὸ τοὺς ἵππους καὶ τοὺς δίδει εἰς τοὺς ἀξιωματικούς, ἢ δίδει προκαταβολὰς καὶ ἀγοράζουσι τοὺς ἵππους οἱ ἀξιωματικοὶ, δὲν εἶναι τὸ αὐτό;

§60ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ὄχι· διότι σεῖς θέλετε ἵππον χιλίων δραχμῶν, ὁ ἄλλος 2,000, καὶ ὁ ἄλλος 3,000· καὶ τοιουτοτρόπως τὸ Δημόσιον δὲν θέλει δυνηθῆ νὰ ἔλθῃ εἰς ἓν ἀποτέλεσμα. Ἐγὼ λοιπὸν δὲν λέγω, ὅτι ὁ Ζαφειρόπουλος δὲν ἠγόρασεν ἵππον, ἐκφράζω ἀμφιβολίαν, ἐὰν ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος ἠδύνατο νὰ ἀγοράσῃ ἵππον ἐν Γαλλίᾳ, τὸν ὁποῖον θὰ διαθρέψῃ ἐξ ἰδίων του, καὶ ἐὰν δύναται νὰ τὸν διατρέφῃ ἐξ ἰδίων του, βεβαίως μετὰ 4 μῆνας ἔχει τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον τοῦ χρησιμεύει διὰ νὰ ἀγοράσῃ τὸν ἵππον.

§61ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ βεβαιῶ τὴν Βουλὴν, ὅτι ἔχω ἀναφορὰν τοῦ ταγματάρχου Ζαφειροπούλου, ζητοῦντος τὸ ποσὸν τοῦτο, διὰ νὰ ἀγοράσῃ ἵππον, διότι ἦτο εἰς αὐτὸν ἀναγκαῖος διὰ τὰ φθινοπωρινὰ γυμνάσια ἐν Γαλλίᾳ. Δὲν εἶχον δικαίωμα νὰ ὑποπτεύσω, ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς ἐψεύδετο, καὶ ἤθελε νὰ μὲ ἀπατήσῃ· ἐξήτασα μόνον, ἐὰν πρέπῃ νὰ τῷ χορηγήσω τὰ χρήματα δι’ ἀγορὰν ἵππου, καὶ ἐνέκρινα τοῦτο. Οὐδὲ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀμφιβάλλω, ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος ἠγόρασεν ἵππον, διότι οἱανδήποτε καὶ ἂν ἔχω περὶ αὐτοῦ δι’ ἄλλους λόγους γνώμην, οὐδέποτε ὑποθέτω, ὅτι ἀξιωματικὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ ἤθελεν εἴπει ψεύματα πρὸς τὴν Κυβέρνησίν του δι’ 800 δραχμῶν προκαταβολήν.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον;

§63ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγώ, ἀλλ’ ἐπὶ ἄλλου ἀντικειμένου. Ἡ τηλεγραφικὴ συγκοινωνία μεταξὺ Ἀθηνῶν καὶ τῆς Θεσσαλίας ὅλης ἔχει διακοπῆ ἀπὸ τῆς πρωΐας τῆς παρελθούσης Κυριακῆς, ἢ μᾶλλον ἀπὸ τῆς νυκτὸς τοῦ Σαββάτου, χωρὶς βεβαίως νὰ ἐπέλθῃ ἔκτακτος χειμών. Παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ πρόνοιαν, ὅπως ἀποκαταστῇ ἡ συγκοινωνία αὕτη, διότι, ἐννοεῖται εὐκόλως, πόσον τοῦτο εἶναι ἐπιζήμιον εἰς τοὺς πολίτας. Ὑπάρχουσι δύο γραμμαὶ τηλεγραφικαί· ἡ μία πρὸ ἑβδομάδος εἶναι τελείως κατεστραμμένη, ἡ ἑτέρα ἔχει ὑποστῆ τοσαύτην βλάβην, ὥστε σχεδὸν δὲν λειτουργεῖ.

§64ΣΧΙΝΑΣ. Ἐπεθύμουν, Κύριοι, νὰ μὴ ἀπησχόλουν ὑμᾶς, καὶ ἤθελον ἀναβάλει τὸ ζήτημα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ προκαλέσω αὖθις τὴν προσοχὴν καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν κυρίων συναδέλφων. Ἀλλὰ κατάστασις ἐπείγουσα μὲ φέρει ἐξ ἀνάγκης ἐπὶ τὸ βῆμα· εἶναι δὲ αὕτη ἡ προκύπτουσα ἐκ τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα εὐηρεστήθη ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς νὰ καταθέσῃ, περὶ τοῦ ὑπογείου σιδηροδρόμου, ἢ μᾶλλον τῆς προεκτάσεως τοῦ ἀπ’ Ἀθηνῶν εἰς Πειραιᾶ σιδηροδρόμου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς κατέθετο ἀρκετὰ στοιχεῖα, ὥστε νὰ δυνηθῶμεν δι’ αὐτῶν νὰ κατανοήσωμεν, τί γίνεται ἐν τῷ τόπῳ μας. Ἐνηργήσαμεν παραχωρήσεις, ἐδώσαμεν δικαιώματα, ἐπεβάλαμεν εἰς ἅπαντας τοὺς κατοίκους Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς φόρον 10 καὶ 15 λεπτῶν ἐπὶ πλέον εἰς τὰ εἰσιτήρια....

§65ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ἐπεβάλομεν φόρον.

§66ΣΧΙΝΑΣ. Θὰ τὸ ἴδητε προϊόντος τοῦ χρόνου. Ἀνεδίφησα, Κύριοι, τὰ ἔγγραφα ἅπαντα, καὶ δυστυχῶς ἐν αὐτοῖς δὲν εὗρον τὰ πρῶτα στοιχεῖα, ἤτοι τὰ σχετικὰ διαγράμματα, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων πρόκειται νὰ ἐκτελεσθῇ ἡ ἐργασία· ἔκ τινος ὅμως ἐκθέσεως ἐπιτροπῆς, ἀποτελουμένης ἀπὸ πρόσωπα διακεκριμένα, ἐν οἷς οἱ κ. κ. Σούλης, Μαρκόπουλος καὶ Θεοφιλᾶς, ἀποσταλείσης παρὰ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Ὑπουργοῦ, ἵνα ἐξετάσῃ τὴν ἐπελθοῦσαν καθίζησιν ἔργου τινὸς καὶ ἐκθέσῃ αὐτῷ τὰ ἐκτελεσθέντα ἔργα, καταφαίνεται, ὅτι οὐδὲ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἴσως δὲν ὑπάρχουσι σχέδια ἐγκεκριμένα· ἐκ τῆς ἐνεργείας ὅμως καὶ τῆς προόδου τῶν ἐργασιῶν, τὰς ὁποίας ἐκ περιεργείας καὶ ἐγὼ παρακολουθῶ, φαίνεται, ὅτι τὸ ἀρχικὸν σοφὸν σχέδιον τοῦ ὑπογείου αὐτοῦ σιδηροδρόμου ἦτο, νὰ γείνῃ διὰ διατρήσεως τοῦ ἐδάφους, καὶ ἅπασα ἡ ἐργασία νὰ ἐκτελεσθῇ ὑπογείως, πρὸς τὸ συμφέρον αὐτῶν τῶν ἰδίων ἀναδόχων, ἵνα μὴ δύνηταί τις ν’ ἀντιλαμβάνηται τοῦ τρόπου τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων αὐτῶν. Ἀλλ’ ἄλλως ἔδοξεν· ἔδει τὰ πάντα νὰ ἔλθωσιν εἰς φῶς. Ἐπῆλθε καθίζησίς τις πρὸ ὀλίγων μηνῶν, καὶ ἡ καθίζησις αὕτη ἔδωκεν ἀφορμὴν τῷ κ. Ὑπουργῷ νὰ συστήσῃ τὴν ῥηθεῖσαν ἐπιτροπὴν καὶ νὰ ἐπιληφθῇ τῆς ἐξετάσεως τῶν ἔργων. Ἐπιθυμῶ νὰ τυπωθῇ ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς· ἐπιθυμῶ ἡ ἔκθεσις αὕτη νὰ δημοσιευθῇ εἰς ὅλας τὰς ἐφημερίδας, διὰ νὰ μάθῃ ὅλος ὁ κόσμος, τίνι τρόπῳ τελοῦνται, καὶ τίνι τρόπῳ παραχωροῦνται τὰ ἔργα εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ ἀπὸ ποίους περιπλέκονται.

§67ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ.....

§68ΣΧΙΝΑΣ. Θὰ ὑψόνω πάντοτε τὴν φωνὴν, ἐφ’ ὅσον τὰ ἔργα τῆς χώρας ἡμῶν παραδίδονται εἰς χεῖρας ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι δὲν θέλουσι τὸ καλὸν τῆς Ἑλλάδος. Ἐὰν μελετήσητε τὴν ἔκθεσιν ταύτην, θέλετε ἴδει, ὅτι οὔτε μελέτη τοῦ ἐδάφους ἐγένετο, οὔτε ὑπολογισμὸς τοῦ πάχους τῶν θόλων, οὔτε ὑπολογισμὸς τῶν βάθρων τῶν θόλων, οὐδὲ τίποτε· τοῦτο δὲ ἀποδεικνύει αὐτὴ ἡ γενομένη καθίζησις. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲ δὲν ἠρκέσθη νὰ εἴπῃ ἀοριστίας. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη, μελετήσασα λίαν καλῶς τὰ πράγματα, ἀπεφάνθη, ὅτι τὸ πάχος τῆς κλειδὸς, τὸ ὁποῖον ὁ ἀνάδοχος κατεσκεύαζε μὲ διάστασιν μόνον 50 ἑκατοστῶν, πρέπει νὰ αὐξηθῇ εἰς 80 τοὐλάχιστον εἰς τὸ ὑψηλότερον σημεῖον, ἤτοι εἰς τὴν κλεῖδα, τὸ δὲ πάχος τοῦ θόλου νὰ ἐκτελεσθῇ μὲ πάχος 1μ.10 κατὰ τὴν γέννησιν, ἤτοι ὅταν ἄρχηται ἡ δόμησις τοῦ θόλου. Σκεφθῆτε, Κύριοι, ὅτι αὔριον θὰ εὑρίσκησθε καὶ ὑμεῖς καὶ τὰ τέκνα σας ὑπὸ τὸν σιδηρόδρομον ἐκεῖνον, καὶ ἀναλογίσθητε ὁποίας συνεπείας θέλομεν ἔχει, ἐὰν, ὃ μὴ γένοιτο, ἀπευκταῖόν τι ἤθελε συμβῆ. Οὗτος εἶναι ὁ μόνος λόγος, ὁ ὁποῖος μὲ φέρει εἰς τὸ βῆμα, ἵνα εἴπω ὅσα ὀφείλω, ὡς μηχανικός, νὰ ἐκθέσω ὑμῖν. Εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τούτων, καὶ ἐν γένει ὅλων τῶν ἔργων τῶν ἐκτελουμένων εἰς πόλεις, ἅπαντες οἱ συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ηὐτύχησαν, ἂν ὄχι νὰ μελετήσωσιν, ἀλλὰ καὶ ἁπλῶς νὰ ἐπισκεφθῶσιν αὐτὰ, παρετήρησαν, ὁποῖα καὶ ὁπόσα προφυλακτικὰ μέτρα λαμβάνονται. Δυστυχῶς κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου τούτου καὶ ἐντὸς μόνης τῆς ἑβδομάδος ταύτης δύο θύματα ἀριθμοῦνται, εἷς Λουΐζος ὀνόματι, ἁμαξοποιὸς τὸ ἐπάγγελμα, ὁ ὁποῖος προχθές, διερχομένου τοῦ τροχιοδρόμου τὴν ὁδὸν Ἀθηνᾶς, κατέπεσεν εἰς τὴν τάφρον καὶ εὗρε τὸν θάνατον, ἕτερος δὲ, διερχόμενος πλησίον τῆς ὁδοῦ Ἡφαίστου, κρεωπώλης τὸ ἐπάγγελμα, κατέπεσεν εἰς τὴν τάφρον, ἐκτύπησε καὶ μετ’ ὀλίγας ὥρας ἐξέπνευσε. Δύο περιστατικὰ τοιαῦτα, γενόμενα πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν ἡμῶν, μᾶς κρατοῦσιν ἀταράχους ἀκόμη!! Δὲν θὰ μακρολογήσω, Κύριοι, ἀλλὰ θὰ σπεύσω εἰς τὸ τέλος, καταδεικνύων μόνον τὰ γινόμενα. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς κατὰ τὸν παρελθόντα Ὀκτώβριον εὐηρεστήθη νὰ προσκαλέσῃ τὸν ἀνάδοχον, διὰ νὰ ὑποδείξῃ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν θὰ ἐκτελέσῃ τὰς ἐργασίας. Ὁ κ. Κελλενὲκ ἀληθῶς, ὁ ἐπιτηρητὴς τῆς ἐργασίας, ὡραιοτάτην ἔκθεσιν ὑπέβαλε περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐκτελέσεως, τὴν ὁποίαν, δύναμαι εἰπεῖν, ὅτι ἀντέγραψε καθ’ ὁλοκληρίαν ἐκ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν μέλλουσι νὰ ἐκτελεσθῶσιν οἱ ὑπόγειοι σιδηρόδρομοι ἐν Παρισίοις, ἢ ὡς ἐξετελέσθησαν οἱ μητροπολιτικοί, ὡς καλοῦνται, σιδηρόδρομοι ἐν ἄλλαις πόλεσι τῆς Εὐρώπης. Θὰ σᾶς καταδείξω καὶ διὰ τοῦ σχήματος, τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς ἐπιδείξω ἐντεῦθεν, καὶ διὰ τῆς διαταγῆς, ὅτι ὁ κ. Κελλενὲκ...

§69ΖΑΙΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.). Νομίζω, ὅτι ἡ ἔκθεσις εἶναι τοῦ κ. Γκοτλάν· ὁ κ. Κελλενὲκ δὲν εἶναι ἐδῶ· ἀπουσιάζει.

§70ΣΧΙΝΑΣ. Γκοτλὰν εἶναι;

§71ΖΑΙΜΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν.). Μάλιστα.

§72ΣΧΙΝΑΣ. Εἷς ἐκ τῶν δύο εἶναι, ἀλλὰ μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι ἀλληλένδετοι καὶ οἱ δύο, καὶ ὅ,τι λέγω περὶ τοῦ ἑνὸς ἀφορᾷ καὶ τὸν ἕτερον (γέλωτες.) Ὁ κ. Γκοτλὰν ἢ Κελλενὲκ, ἀδιάφορον, ἀφοῦ, ἕνεκα τῆς ἀπρονοησίας ἢ τοῦ ἀμελετήτου τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου τούτου, κατεῖδεν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθῇ ὑπογείως ὁ σιδηρόδρομος αὐτός, ἀπεφάσισε τὴν ἀνασκαφὴν τοῦ ἐδάφους κατὰ μῆκος τῆς ὁδοῦ Ἀθηνᾶς. Ἀλλὰ, Κύριοι, τίς δύναται νὰ μαντεύσῃ, ὅτι πρῶτον κτίζονται οἱ θόλοι καὶ ἔπειτα θὰ κτισθοῦν τὰ ποδαρικὰ τῶν θόλων;... Ὁ συνάδελφος κ. Σέχος μὲ παρατηρεῖ. Εἶναι ἀληθὲς, κύριε συνάδελφε! Ὁ κ. Γκοτλὰν δὲν τὸ εἶπεν αὐτὸ βεβαίως ἐν τῇ ἐκθέσει του, ἀπ’ ἐναντίας ἀκολουθεῖ τὴν βάσιν ἐκείνην, ὁρίζει τὴν θεμελίωσιν τοῦ ἑνὸς ποδαρικοῦ μέχρι τῆς γεννήσεως τοῦ θόλου, ἔπειτα δὲ τὴν μεταφορὰν τῶν ἔργων εἰς τὸ ἀπέναντι μέρος καὶ τὴν θεμελίωσιν τοῦ ἑτέρου ποδαρικοῦ, οὕτω δὲ ἀφίνεται ἐλεύθερον τὸ διάστημα διὰ τὴν κυκλοφορίαν, ἐφ’ ὅσον τελεῖται ἡ θεμελίωσις, ἀφοῦ δὲ ἐκτελεσθῶσιν αἱ θεμελιώσεις αὗται, μετὰ ταῦτα διατάσσει, ὡς ἐμφαίνεται ἐν τῷ σχεδίῳ τούτῳ, (δεικνύει σχεδιάγραμμα ἐπὶ χάρτου) τὴν ἀνόρυξιν τοῦ ἄνω ἐδάφους καὶ τὸ κτίσιμον τοῦ θόλου. Ἐνῷ δὲ ταῦτα διατάσσονται, ἐνῷ ταῦτα ἐπιτηροῦνται διὰ διαταγῆς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς 26 Ὀκτωβρίου, οὐδὲν τούτων ἐκτελεῖται, κύριε Ὑπουργέ.

§73ΖΑΙΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.). Διότι εἶχεν ἀνοιχθῆ ἡ τάφρος ἡ ἀπὸ τοῦ Μοναστηρίου μέχρι τῆς Σχολῆς τοῦ Καραμάνου. Ἡ ἔκθεσις αὕτη εἶναι μεταγενεστέρα.

§74ΣΧΙΝΑΣ. Μὲ συγχωρεῖτε.

§75ΖΑΙΜΗΣ. Σᾶς τὸ βεβαιῶ, διότι ἐγὼ μετέβην ἐπὶ τόπου, καὶ παρεκάλεσα τὸν κ. Γκοτλὰν νὰ κάμῃ ἓν σχέδιον ἐκτελέσεως τῶν ἔργων, διότι ὁ ἀνάδοχος τοῦ σιδηροδρόμου ἐσκόπει νὰ ἀνοίξῃ τὴν τάφρον μέχρι τῆς πλατείας τῆς Ὁμονοίας.

§76ΣΧΙΝΑΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς ἐρωτήσω, ποία ἐποχὴ ἦτο, ὅταν μετέβητε;

§77ΖΑΙΜΗΣ. Μετέβην τὴν ἡμέραν τῆς καθιζήσεως, καὶ κατῆλθον εἰς τὴν τάφρον μετὰ τοῦ νομομηχανικοῦ κ. Σάουρωτ.

§78ΣΧΙΝΑΣ. Βεβαίως ἦτο κατὰ τὸν Ἰούλιον.

§79ΖΑΙΜΗΣ. Καλῶς ἐνθυμοῦμαι, ὅτι εἶχεν ἀνοιχθῆ ἡ τάφρος, ὅτε ὁ κ. Γκοτλὰν ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν ἔχετε ἐνώπιόν σας.

§80ΣΧΙΝΑΣ. Ἡ καθίζησις βεβαίως ἐγένετο κατὰ τὸν μῆνα Μάϊον.

§81ΖΑΙΜΗΣ. Ὄχι· ἐγένετο κατὰ τὰ τέλη Σεπτεμβρίου ἴσως.

§82ΣΧΙΝΑΣ. Περὶ τῆς καθιζήσεως εἰς τὸ Μοναστηράκι ὁμιλεῖτε;

§83ΖΑΙΜΗΣ. Δύο ἐγένοντο· ἡ μία παρὰ τὴν διασταύρωσιν τῶν ὁδῶν Ἑρμοῦ καὶ Ἀθηνᾶς, καὶ ἡ ἑτέρα ὀλίγον περαιτέρω.

§84ΣΧΙΝΑΣ. Λοιπὸν ἡ μὲν μία ἐγένετο κατὰ τὸν Ἰούνιον, ἡ δὲ δευτέρα κατὰ τὸν Σεπτέμβριον. Ἡ ἔκθεσις τοῦ Γκοτλάν, ἢ τοῦ Κελλενέκ, χρονολογεῖται ἀπὸ τῆς 16 Ὀκτωβρίου 1891, ἤτοι εἶναι μεταγενεστέρα τῶν ἤδη ἐκτελουμένων ἔργων, κύριε Ὑπουργέ.

§85ΖΑΙΜΗΣ. Μεταγενεστέρα.

§86ΣΧΙΝΑΣ. Διατὶ σήμερον ἐξακολουθοῦσιν ἐκτελοῦντες τὴν ἐργασίαν ὅπως θέλουν καὶ οὐχὶ ὅπως διετάξατε;

§87ΖΑΙΜΗΣ. Διότι εἶχεν ἀνοιχθῆ ἡ τάφρος· δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τοὺς ἀναγκάσωμεν νὰ κλείσωσιν ἐκ νέου τὴν τάφρον.

§88ΣΧΙΝΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, θὰ σᾶς παρακαλέσω, ἐπειδὴ εἶναι τεχνικὸν τὸ ζήτημα καὶ ὅλως διάφορον τῆς ἐν τῇ Βουλῇ συζητήσεως, ἀλλ’ ἁπλῶς ὡς μηχανικὸς ἐπιθυμῶ νὰ καταστῇ γνωστὸν εἰς ἅπαντας καὶ εἰς ὑμᾶς, ὅτι οἱ κύριοι ἐπιτετραμμένοι...(Θόρυβος). Καὶ δι’ αὐτὸ ἐφώναζον, δι’ αὐτὸ ἠρώτων πέρυσιν εἰς τὰς 13 καὶ 16 Φεβρουαρίου καὶ 24 Μαρτίου, ἂν ἐπιτρέπηται εἰς τὸν κ. Κελλενὲκ, μέτοχον καὶ ἱδρυτὴν τῆς ἑταιρίας ταύτης δυνάμει συμβολαίου τοῦ συμβολαιογράφου κ. Ἀφεντάκη, ἂν ἐπιτρέπηται εἰς τὸν κ. Κελλενὲκ νὰ ἦναι διευθυντὴς ἔργων, τὰ ὁποῖα αὐτός, ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς Κυβερνήσεως, ἐπιβλέπει. Ἀλλὰ δὲν ἔτυχον ἀπαντήσεως. Θὰ ἴδητε ὅμως τὰ ἀποτελέσματα· τὰ κακὰ ἔσονται μεγαλείτερα κατόπιν, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν. Εὔχομαι νὰ μὴ πληρώσωμεν διὰ δυστυχημάτων, ὅπως πρόκειται νὰ πληρώσωμεν εἰς τὴν γέφυραν τῆς Μασκλαίνης, τὴν μεταξὺ Μύλων καὶ Τριπόλεως. Τὸ παρελθὸν ἔτος ἐφίστων τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἐφίστων τὴν προσοχὴν τῶν κυρίων συναδέλφων, καὶ πολλοὶ ἐκ Πελοποννήσου δυσανεσχέτουν, διότι ἐνόμιζον ὅτι ἐγὼ παρενέβαλλον ἐμπόδια· ἀλλ’ ὅ,τι ἔλεγον τὸ ἔλεγον ἐκ καθήκοντος, ἐκ γνώσεως καὶ ἐκ μελέτης· τοῦτ’ αὐτὸ λέγω καὶ σήμερον. Λέγω εἰς ὑμᾶς, κύριε Ὑπουργὲ, ὅτι, διὰ νὰ κτίσητε ἕνα θόλον, ὀφείλετε, συμφώνως καὶ μὲ τὸ σχέδιον τοῦ κ. Γκοτλάν, συμφώνως καὶ μὲ πᾶσαν γνώμην οἱουδήποτε μηχανικοῦ, νὰ κτίσητε πρῶτον τὰ βάθρα ἢ τὰ ἀκρόβαθρα, ἤτοι τὰ ποδαρικὰ, ὅπως λέγονται, καὶ ἔπειτα νὰ ἀρχίσῃ ὁ θόλος. Τώρα κτίζουν ἐκεῖ τὸν θόλον, καὶ κατόπιν θὰ ἀνασκάψουν, διὰ νὰ κτίσουν τὰ ποδαρικά!

§89Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς στέκεται ὁ θόλος;

§90ΣΧΙΝΑΣ. Οἱ ἀθληταὶ αὐτοῦ στηρίζονται ἐπὶ τοῦ χώματος!

§91ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Δηλαδὴ ἀρχίζουν ἄνωθεν καὶ καταβαίνουν πρὸς τὰ κάτω;

§92ΣΧΙΝΑΣ. Ὄχι· κτίζουν τὸν θόλον διαδοχικῶς καὶ κατόπιν θὰ κτισθοῦν τὰ ποδαρικά. Εἰς πολλὰ δὲ μέρη, ἐπληροφορήθην, κύριε Ὑπουργὲ, ἐπειδὴ τὸ ἔδαφος εἶναι ὀλίγον στερεώτερον, σκέπτονται νὰ ἀφήσουν τὸ ἴδιον ἔδαφος ὡς ἀκρόβαθρον.

§93ΖΑΙΜΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν αὐτό.

§94ΣΧΙΝΑΣ. Σᾶς ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν, κύριε Ὑπουργέ. Ὅπου κατεσκευάσθησαν τοιοῦτοι σιδηρόδρομοι ὑπόγειοι, οἱ θόλοι, ὑπὸ τοὺς ὁποίους διέρχονται οἱ σιδηρόδρομοι, ὅλη ἡ κατασκευὴ τῶν θόλων ἐγένετο διὰ λαξευτῶν λίθων.

§95ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἄλλο θέμα αὐτό.

§96ΣΧΙΝΑΣ. Ὅπου κατεσκευάσθησαν τοιοῦτοι, ἐκτίσθησαν πρῶτον τὰ ποδαρικὰ, καὶ ἔπειτα οἱ θόλοι. Ἤδη γίνεται τὸ ἐναντίον.

§97ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Τὰ εἴδετε αὐτὰ, ἢ τὰ λέγετε;

§98ΖΑΙΜΗΣ. Δι’ ἡμᾶς, τοὺς μὴ μηχανικοὺς, ἡ ἰδέα σας δὲν εἶναι εὔληπτος.

§99ΣΧΙΝΑΣ. Ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας, νὰ τὰ ἐξετάσητε· δι’ αὐτὸ προέλαβον νὰ εἴπω, ὅτι ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω....

§100ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Βουλευτὰ, ἐξηγηθῆτε καλλίτερον, διότι δὲν τὸ ἐνοήσαμεν. Πρῶτον δηλαδὴ κάμνουν τὸν θόλον καὶ ἔπειτα...; ἐξηγηθῆτε καλὰ (θόρυβος).

§101ΣΧΙΝΑΣ. Κύριε συνάδελφε, νὰ σᾶς ἐξηγήσω. Ὑποθέσατε, ὅτι εἰς μίαν οἰκίαν προτίθεσθε νὰ κτίσητε ἕνα θόλον, διὰ νὰ κάμητε ἀποθήκην οἴνων. Φυσικῶς εἰς ὅλας τὰς οἰκοδομὰς θὰ ἴδητε, ὅτι θὰ κτίσητε πρῶτον τὰ θεμέλιά σας, θὰ φθάσητε εἰς τὸ σημεῖον τοῦ θόλου καὶ τότε θὰ ἀρχίσητε τὸν θόλον.

§102ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτοὶ τὸ κάμνουν;

§103ΣΧΙΝΑΣ. Ἔφθασαν εἰς τὸ σημεῖον τοῦ θόλου καὶ κτίζουν.

§104ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἐπάνω εἰς τὰ χώματα;

§105ΣΧΙΝΑΣ. Μάλιστα. Καὶ κατόπιν θὰ σκάψουν, ὅπου εἶναι ἀνάγκη κατ’ αὐτοὺς, νὰ κτίσουν τὰ ποδαρικὰ (γέλωτες). Περὶ αὐτοῦ πρόκειται. Οὐδεμία δυσκολία ὑπάρχει, Κύριοι, νὰ ἴδητε ὅλα αὐτὰ, ἂν μικρὸν περίπατον κάμητε εἰς τὴν ὁδὸν Ἀθηνᾶς, ἀλλ’ ὄχι μὲ τὸν τροχιόδρομον, διότι προηγουμένως πρέπει νὰ ἀσφαλισθῆτε εἰς ἀσφαλιστικήν τινα ἑταιρίαν. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἦσθε μηχανικοὶ, διὰ νὰ ἀντιληφθῆτε τὰ γινόμενα· ἐπειδὴ δὲ ὁ κ. Κελλενὲκ, ὁ ὁποῖος ἀπουσιάζει, ἢ ὁ κ. Γκοτλὰν, ὁ ὁποῖος τὸν ἀναπληροῖ, δὲν παρέστησαν ταῦτα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, (διότι ἂν τὰ ἀνέφερον, βεβαίως δὲν θὰ ἐξηκολούθει αὐτὴ ἡ κατάστασις,) δι’ αὐτὸ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὰ ἐκθέτω ἐγώ.

§106Γ. Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τοῦτο τὸ ἀντελήφθην καὶ ἐγὼ, καὶ ἐξέστην, ὅταν εἶδον τὸν τοῖχον!

§107ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι λοιπὸν μηχανικοὶ, οἱ ὁποῖοι ἐπιβλέπουν;

§108ΖΑΙΜΗΣ. Βεβαίως ὑπάρχουν.

§109ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ μεταβῇ ἐπὶ τόπου ὁ κ. Ὑπουργὸς αὔριον, διὰ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν. (Ἰλαρότης).

§110ΖΑΙΜΗΣ. Ἐγὼ ἀνέθηκα τὴν ὑπηρεσίαν εἰς τὸν κ. Γκοτλὰν καὶ τὸν κ. Μπαΐραν, Οὔτε ὁ κ. Γκοτλὰν οὔτε ὁ κ. Μπαΐρας μοὶ εἶπόν τι. Μάλιστα εἶχον παρακαλέσει καὶ τὸν κ. Βλαχόπουλον νὰ ἐπιθεωρήσῃ, ἀλλὰ βεβαίως δὲν μοὶ ἀνέφερε τὰ παράδοξα, τὰ ὁποῖα ἀναφέρει ὁ κύριος Βουλευτής.

§111ΣΧΙΝΑΣ. Διότι πρόκειται νὰ προστατεύσω πολίτας ἀδικουμένους καὶ καταπιεζομένους ὡς ἐκ τῆς καταλήψεως τῶν ἰδιοκτησιῶν των. Ἐκ τῆς ἐκτελέσεως τῆς ἀτόπου αὐτῆς ἐργασίας οἱ ἰδιοκτῆται τῶν παρακειμένων οἴκων δὲν εἶναι ἰδιοκτῆται πλέον, οἱ δὲ καταστηματάρχαι θὰ κλείσουν τὰ καταστήματά των.

§112ΠΑΧΥΣ. Αὐτὸ δὲν ἔχει σχέσιν.

§113ΣΧΙΝΑΣ. Μεγίστην, κύριε συνάδελφε. Ἔπρεπε νὰ κατοικῆτε ἐκεῖ, διὰ νὰ ὑψώσητε τὴν φωνήν σας μέχρι τρίτου οὐρανοῦ. Ἔχετε τὴν εὐτυχίαν νὰ κατοικῆτε εἰς τὴν πλατεῖαν τοῦ Συντάγματος.

§114ΜΑΝΕΤΑΣ. Εἴπατε ὅτι διωρίσθη μία ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία ἐπεσκέφθη τὸ ἔργον καὶ ἔκαμεν ἔκθεσίν τινα. Εἰς τὴν ἔκθεσιν αὐτὴν γίνεται μνεία αὐτοῦ τοῦ περιστατικοῦ;

§115ΣΧΙΝΑΣ. Βεβαίως. Μάλιστα θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ ἐγκρίνῃ νὰ τυπωθῇ αὐτὴ ἡ ἔκθεσις, ὅπως λάβωσι γνῶσιν ἅπαντες οἱ κύριοι συνάδελφοι· καὶ αὐτὸ θὰ ἦναι τὸ καλλίτερον.

§116ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§117ΖΑΙΜΗΣ. Ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἔργων εἶναι ἀνατεθειμένη διαρκῶς εἰς ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία ἀποτελεῖται ἀπὸ τὸν κ. Γκοτλὰν καὶ ἀπὸ τὸν κ. Βλαχόπουλον. Ὁ κ. Βλαχόπουλος ἀνέθηκε τὴν ἐπιτήρησιν τῶν ἔργων εἰς τὸν νομομηχανικὸν κ. Μπαΐραν.

§118ΣΧΙΝΑΣ. Βεβαίως ἔνοχος δὲν εἶναι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τὰ ἐκτελούμενα ἔργα, οὔτε ἐνοχὴν δυνάμεθα νὰ ἀποδώσωμεν εἰς αὐτόν. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον ὤφειλον νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἰδιαιτέρως, εἶναι, ὅτι ὀφείλει νὰ ἀπομακρύνῃ τοὺς Γάλλους ἀπὸ τὴν πόλιν...

§119ΠΟΛΛΟΙ. Ἕλληνες εἶναι οἱ ἐπιβλέποντες.

§120ΣΧΙΝΑΣ. Ἡσυχάσατε! Δὲν τολμᾷ Ἕλλην μηχανικὸς νὰ εἴπῃ κατὰ τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς, διότι αὕτη ἔχει προστάτας πολλοὺς καὶ διαφόρους.

§121ΠΟΛΛΟΙ. Διατὶ τὰ λέγετε αὐτὰ λοιπόν;

§122ΣΧΙΝΑΣ. Διότι τοὺς κατέστησαν ἀφώνους.

§123ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἀκούονται δι’ ὑμῶν ἄριστα.

§124ΣΧΙΝΑΣ. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι παρ’ οὐδενὸς,— καὶ τὸ ἐκφράζω μετὰ λύπης, — παρ’ οὐδενὸς μηχανικοῦ οὐδεμίαν οὐδέποτε εἶχον πληροφορίαν· παρεπονέθην δὲ εἰς πολλοὺς ἐξ αὐτῶν, διατί, παραμελοῦντες τὸ καθῆκόν των, δὲν δίδουν ἔστω καὶ τὴν ἐλαχίστην πληροφορίαν. Ὅ,τι γνωρίζω, τὸ γνωρίζω ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, ἐξ ἰδίας μελέτης. Ὅτι δὲ καταγίνομαι εἰς τὰ ἔργα ταῦτα, σᾶς παραπέμπω εἰς τὰς «Νέας Ἰδέας» τοῦ 1878, διὰ νὰ ἴδητε, τί ἔγραψα περὶ τῆς ὁδοποιΐας· σᾶς μεταφέρω 13 ἔτη ὄπισθεν. Ὅ,τι λέγω, τὸ γνωρίζω ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, ἐξ ἰδίας μελέτης. Μετὰ τὰ λεχθέντα, καὶ ἐπιφυλασσόμενος καὶ μετὰ τὴν δημοσίευσιν τῆς σχετικῆς ἐκθέσεως νὰ εἴπω τὰ δέοντα, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ δώσῃ μεγίστην προσοχὴν εἰς τὸ ἔργον τοῦτο, νὰ προσκαλέσῃ τοὐλάχιστον τὴν ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία μετέσχε τῆς προηγουμένης ἐκθέσεως, νὰ ἀναθέσῃ εἰς αὐτὴν τὴν λεπτομερῆ ἐξέτασιν τῶν ἐκτελουμένων ἔργων, καὶ νὰ ἀποφανθῇ, ἂν ἦναι δίκαιον νὰ μένῃ ἀκόμη ἀνοικτὴ ἡ ὁδὸς Ἀθηνᾶς ἀπὸ τῆς Ἁγίας Κυριακῆς μέχρι τοῦ Μεγάλου Μοναστηρίου, νὰ διακόπτηται ἡ συγκοινωνία καὶ νὰ πάσχωσιν οἱ δυστυχεῖς ἐκεῖνοι πολῖται τὰ πάνδεινα, ἕνεκα τῆς οἰκτρᾶς καταστάσεως καὶ τῆς μετ’ ἀδεξιότητος ἐκτελέσεως τῆς ἐργασίας ταύτης.

§125ΖΑΙΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.). Ἐγὼ θὰ διατάξω αὔριον τὴν ἐπιτροπὴν νὰ μεταβῇ ἐπὶ τόπου καὶ νὰ παρατηρήσῃ καὶ μοὶ ὑποβάλῃ ἔκθεσιν· ἀλλὰ τὸ γεγονὸς, ὅτι ἐργάζονται ἀπὸ τοῦ Μοναστηρίου μέχρι τῆς Σχολῆς Καραμάνου, εἶναι ἀθεράπευτον, διότι δὲν δυνάμεθα νὰ ἀναγκάσωμεν νῦν τὸν ἀνάδοχον νὰ κλείσῃ ἐκ νέου τὴν τάφρον, διὰ νὰ ἐργάζωνται καθ’ ὃν τρόπον ἴσως θεωρεῖ πρέπον ὁ κ. Βουλευτής.

§126ΣΧΙΝΑΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς, κύριε Ὑπουργὲ, δὲν κανονίζει τρόπον ἐκτελέσεως ἔργων. Ἐκανονίσατε ὑμεῖς διὰ τῆς ὑπογραφῆς σας, κύριε Ὑπουργὲ, διὰ τῆς σχετικῆς διαταγῆς, τὴν ὁποίαν ἔχω ἤδη εἰς χεῖράς μου.

§127ΖΑΙΜΗΣ. Βεβαίως θὰ ἐκτελεσθῇ.

§128ΣΧΙΝΑΣ. Δὲν θέλω νὰ ἐνοχοποιήσω ὑμᾶς· ἀπ’ ἐναντίας θέλω νὰ σᾶς καταστήσω γνώστην τῶν τελουμένων διὰ τῆς ὑπογραφῆς σας. Ἐνεκρίνατε τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ὑπέδειξεν ὁ κ. Γκοτλὰν, ἤτοι τὸν τρόπον τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων. Δὲν ἐκτελοῦνται, κύριε Ὑπουργὲ, ὅπως διετάξατε, ὄχι διότι ἠνοίχθη ἡ τάφρος, ἀλλὰ διότι ἐκτίσθησαν τὰ ποδαρικὰ πρότερον.

§129ΖΑΙΜΗΣ. Εἶναι ἄλλα αὐτά· εἶναι τεχνικά.

§130ΣΧΙΝΑΣ. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται, κύριε Ὑπουργέ. Ἡ τάφρος ἠδύνατο νὰ ἀνορυχθῇ, ἠδύνατο ὅμως καὶ νὰ προφυλαχθῇ διὰ σανιδώσεως,—τὸ ὁποῖον λέγει καὶ ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν συνεστήσατε κατὰ τὸν Ἰούνιον. Ἅμα λάβητε αὐτὴν, ἅμα ἐρευνήσητε τὸ ἀντικείμενον αὐτῆς, θέλετε ἴδει, ὅτι ὁ ἀνάδοχος, ὑπὸ τὴν σκέπην τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς καὶ ὑπὸ τὴν σιγὴν τὴν ἔνοχον ἀπέναντι τοῦ Ἔθνους καὶ τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν, ἐκτελεῖ ὅ,τι θέλει καὶ ὅπως θέλει. Αὐτὰ λέγω ὑμῖν. Δὲν ζητῶ ἔνοχον, δὲν ζητῶ νὰ ἐνοχοποιήσω ὑμᾶς, τοὐναντίον ζητῶ νὰ προστατεύσω ὑμᾶς, ὅπως ἔπραξα πάντοτε.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν....

§132ΜΑΥΡΟΚΕΦΑΛΟΣ. Εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, Κύριοι, εἶναι ἀναγεγραμμένον ἓν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ εἰς τὴν δημοτικὴν φορολογίαν, ὡς πρὸς τοὺς δήμους Κεφαλληνίας καὶ Ἰθάκης. Ὡς γνωρίζετε, ἔχομεν δημοτικὸν φόρον ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς ὅλων ἐν γένει τῶν προϊόντων, προστίθενται δὲ εἰς τὴν φορολογίαν 2%. Ἡ φορολογία αὕτη νομίζομεν, ὅτι ἐπιβαρύνει κυρίως τὴν σταφίδα καὶ τὰ ἄλλα προϊόντα· διὰ τοῦτο διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἀντικαθιστῶμεν τὸ 2% διὰ τοῦ 1%. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι κατηρτισμένον σχεδὸν, ὅπως καὶ ὁ νόμος ὁ μέχρι τοῦδε. Ὑποθέτω, ὅτι ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις, καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιτρέψῃ νὰ συζητηθῇ πρῶτον πάντων, τοσούτῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον ἡ ἐφαρμογὴ τῶν διατάξεων αὐτοῦ ἄρχεται ἀπὸ 1 ἐπιόντος Ἰανουαρίου.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν: παραδέχεται νὰ προτιμηθῇ ἡ πρότασις νόμου περὶ δημοτικῆς φορολογίας ὡς πρὸς τοὺς δήμους Κεφαλληνίας καὶ Ἰθάκης;

§134ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα· δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὴ εἰς βʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἡ πρότασις νόμου περὶ δημοτικῆς φορολογίας ὡς πρὸς τοὺς δήμους Κεφαλληνίας καὶ Ἰθάκης).

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ ὀργανισμοῦ τῶν Ὑπουργείων νόμου.

§136ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ἐὰν ἦναι δυνατὸν, νὰ τὸ ἀναβάλῃ διὰ τὴν αὔριον, διότι ἐπιθυμῶ νὰ λάβω τὸν λόγον, ἀλλὰ σήμερον εἶμαι ἀνέτοιμος.

§137Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁμιλεῖτε εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν.

§138ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἐκτὸς τούτου, καὶ ἡ ἔκθεσις τῆς μειονοψηφίας διενεμήθη μόλις σήμερον.

§139ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τοῦτο δὲν εἶναι λόγος νὰ ἀναβάλωμεν. Ἀφοῦ θέλετε νὰ ὁμιλήσητε, δύνασθε νὰ πράξητε τοῦτο κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα αὐτοῦ 1–3).

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4ον (ἀναγινώσκεται).

§141ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑποβάλλω παρατήρησιν, ἥτις δύναται νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἵνα οὗτος δώσῃ ἐξηγήσεις, ἤ, ἐὰν νομίσῃ ὀρθὸν, καὶ νὰ φέρῃ τροποποίησίν τινα εἰς τὸ νομοσχέδιον. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 4 ὁρίζεται, ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ σχεδιαζομένου Ὑπουργείου διαιρεῖται εἰς δύο κλάδους· καὶ εἰς μὲν τὸν ἕνα περιλαμβάνει τὸ ἄρθρον 4 τὰς ὑποθέσεις, τὰς περιγραφομένας ἐν τοῖς ἐδαφίοις αʹ καὶ βʹ τοῦ προηγουμένου ἄρθρου, ἐν δὲ τῷ κλάδῳ τῷ ἑτέρῳ περιλαμβάνει τὰς ἐργασίας, τὰς περιγραφομένας ἐν τοῖς ἐδαφίοις γʹ, δʹ καί εʹ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου. Ἀλλὰ παρατηρῶ, ὅτι, ἐνῷ ἐν τῷ βʹ ἐδαφίῳ τοῦ προηγουμένου ἄρθρου ἀναγράφονται ἅπασαι αἱ ὑποθέσεις, αἱ ἀναγόμεναι εἰς τὴν κατὰ θάλασσαν συγκοινωνίαν, καὶ περιληφθεῖσαν εἰς τὸ πρῶτον τμῆμα, τὸ ὁριζόμενον ὑπὸ τοῦ ἑπομένου ἄρθρου, ἐν τῷ ἐδαφίῳ Γʹ, οὗτινος αἱ ὑποθέσεις ὑπάγονται εἰς τὸ Βʹ τμῆμα, περιλαμβάνονται καὶ ἔργα, ἀναγόμενα εἰς τὴν κατὰ θάλασσαν συγκοινωνίαν· διότι τὸ ἐδάφιον γʹ λέγει, ὅτι «εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργείου ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας ὑπάγονται.... ἐδ. γʹ ἡ διὰ ξηρᾶς συγκοινωνία μεταξὺ τῶν διαφόρων μερῶν τοῦ Κράτους καὶ ἡ ἐπέκτασις αὐτῆς ἐκτὸς αὐτοῦ. Ἑπομένως ἡ φροντὶς περὶ κατασκευῆς, ἀνακαινίσεως καὶ ἐπισκευῆς ὁδῶν καὶ γεφυρῶν, ἡ διοίκησις τοῦ ταμείου τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας καὶ τῆς κατὰ θάλασσαν ἀτμοπλοϊκῆς συγκοινωνίας,» δηλονότι ὑπάγεται εἰς τὸ Βʹ τμῆμα, καὶ πᾶσα ἡ κατὰ τὸν νόμον περὶ ἐθνικῆς ὁδοποιΐας ἐργασία, ἡ σχετιζομένη πρὸς τὴν ἐνθάῤῥυνσιν τῆς διὰ θαλάσσης συγκοινωνίας, ἐνῷ πᾶσα ἡ ἄλλη ἐπιμέλεια τῆς διὰ θαλάσσης συγκοινωνίας ὑπάγεται εἰς τὸ Αʹ τμῆμα. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐξετάσῃ πάλιν, ἂν τὸ πρᾶγμα ἔχῃ οὕτω καλῶς, ἢ νομίζῃ μᾶλλον ὀρθὸν νὰ ἐπενέγκῃ τροποποίησίν τινα. Νομίζω, ὅτι λόγος, δι’ ὃν τὸ πρᾶγμα ἐγένετο οὕτω, εἶναι, ὅτι κατὰ τὸν κείμενον νόμον τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας ἔχει καθήκοντα, σχετιζόμενα πρὸς τὴν κατὰ θάλασσαν συγκοινωνίαν. Ἀλλ’ ἴσως, προκειμένου νῦν περὶ νέας νομοθεσίας εἰδικῆς, δέον νὰ γείνῃ χωρισμὸς τέλειος, παρεχομένης ταύτης τῆς μερίμνης περὶ τῆς ἀτμοπλοϊκῆς κατὰ θάλασσαν συγκοινωνίας, εἰς τὸ τμῆμα, τὸ συγκεντροῦν ἁπάσας τὰς ἄλλας ἐργασίας, τὰς ἀναγομένας εἰς τὴν θαλάσσιον συγκοινωνίαν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4 ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 5 καὶ 6).

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 7 (ἀναγινώσκεται).

§143ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ ἐν καιρῷ τὴν Βουλὴν, ποῖαι εἶναι «αἱ ὑποδιαιρέσεις τοῦ διοικητικοῦ γραφείου», περὶ τῶν ὁποίων γίνεται λόγος ἐν τῇ τρίτῃ παραγράφῳ τοῦ ἄρθρου 7, διότι οὐδαμοῦ τοῦ νομοσχεδίου γίνεται λόγος περὶ ὑποδιαιρέσεων, καὶ περὶ τοῦ εἴδους καὶ τοῦ ἀριθμοῦ αὐτῶν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 7, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 8–16).

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 17 (ἀναγινώσκεται).

§145ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Εἰς τὸ περὶ ἀπαλλοτριώσεων, νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἐὰν ζητήσῃ, θὰ λάβῃ πληροφορίας, ὅτι τὸ προσωπικὸν, τὸ ὁποῖον ὁρίζει τὸ ἄρθρον, δὲν εἶναι ἐπαρκές. Ἤδη νομίζω, ὅτι ἐργάζονται πλείονες τῶν 5 ἐργοδηγοὶ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην, καὶ ὅμως δὲν ἐπαρκοῦσιν. Ἐπειδὴ εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη ταχείας διεξαγωγῆς τῆς ἐργασίας ταύτης, νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ δεχθῇ τὴν αὔξησιν τοῦ προσωπικοῦ, ἐφ’ ὅσον ἀριθμὸν εἶναι ἀνάγκη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 17, ὡς ἔχει, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 18–21).

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 22 (ἀναγινώσκεται).

§147ΣΧΙΝΑΣ. Εἰς αὐτὸ τὸ ἄρθρον ἐρωτῶ, θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ Γαλλικὴ ἀποστολὴ παραμένουσα αἰωνίως ἐν Ἑλλάδι, ἀφοῦ ἡ περίοδός της λήγει μετ’ ὀλίγους μῆνας;

§148ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ σύμβασιν συνομολογηθεῖσαν μεταξὺ τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἑλληνικῆς, προσδιορίζεται ἡ διάρκεια τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς. Ἑπομένως αὕτη θέλει ἐξακολουθήσει ὑπηρετοῦσα ἐν Ἑλλάδι μέχρι τῆς λήξεως τῆς προθεσμίας, πλὴν ἐὰν ἡ Κυβέρνησις κρίνῃ, ὅτι πρέπει νὰ ἀπομακρύνῃ τῆς Ἑλληνικῆς ὑπηρεσίας ἐν ᾗ πλείω τῶν μελῶν αὐτῆς καὶ πρὸ τῆς λήξεως τῆς προθεσμίας.

§149ΣΧΙΝΑΣ. Ἡ Γαλλικὴ ἀποστολὴ φαίνεταί μοι ὅτι ἐν τῇ συνειδήσει τῶν συναδέλφων καὶ ἐν τῇ συνειδήσει πολλῶν ἔχει καταδικασθῇ. Πρόκειται, Κύριοι, περὶ καταπτώσεως τοῦ φρονήματος, διότι κατέδειξαν οἱ προηγούμενοι Ὑπουργοί, ὅτι ἡ Ἑλλὰς μετὰ ἑξήκοντα ἔτη δὲν εἶχε μηχανικούς. Ἐπίστευον ὅμως ἀδιστάκτως, ὅτι ἅμα ἤθελεν ἔλθει ἡ Ἀντιπολίτευσις εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἤθελε θέσει ἐκποδὼν τὴν Γαλλικὴν ἀποστολήν. Τὴν σύμβασιν τὴν ὑπέγραψεν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, τὴν ἐπεκύρωσεν ὅμως ἡ παροῦσα. Καὶ ποῖον ἔχετε σήμερον νὰ παρουσιάσητε ἔργον τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς τέλειον; Τὸν σιδηρόδρομον Μύλων–Καλαμῶν, ἢ τὸν σιδηρόδρομον Διακοφτοῦ–Καλαβρύτων; ἢ τέλος τὸν σιδηρόδρομον Λαρίσσης, περὶ τοῦ ὁποίου ἔλεγεν ὁ κ. Γκοτλὰν, ὅτι εἶναι ἀδύνατον (ἐνῷ νῦν ἐκτελεῖται) νὰ διέλθῃ διὰ τῆς μεταξὺ Οἴτης καὶ Καλλιδρόμου κλεισωρείας καὶ δι’ αὐτῆς νὰ κατέλθῃ εἰς τὴν κοιλάδα, ἀλλ’ ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀνέλθῃ τὸ ὄρος Καλλίδρομον, καὶ νὰ κατέλθῃ εἰς τὸν Μῶλον; Καὶ θέλετε νὰ πληρόνητε 219,000 δραχμὰς κατ’ ἔτος εἰς αὐτοὺς τοὺς Κυρίους! Γνωρίζετε, Κύριοι, πόσον ἠδικήσατε τοὺς Ἕλληνας μηχανικοὺς, τοὺς ὁποίους ἀπεγοητεύσατε; Τί ἔχετε νὰ παρουσιάσητε; Τὸ ἀρχιτεκτονικὸν ἔργον ἐπὶ τοῦ πρώην Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τὸ Στρατοδικεῖον; Ἔχομεν, ὄχι ἐγὼ, ἀλλ’ ἅπαντες οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ μηχανικοῦ νὰ παρουσιάσωμεν ἔργα, τὰ ὁποῖα τιμῶσι τοὺς Ἕλληνας. Ἀλλ’ ἴσως ὑστερήσαμεν μικρὸν, ἕνεκα τῶν γλίσχρων μέσων, τὰ ὁποῖα παρείχοντο ὑμῖν. Ἐὰν θέλῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ εὕρῃ Ἕλληνας μηχανικοὺς, θὰ τοὺς εὕρῃ μεταξὺ ἐκείνων, τοὺς ὁποίους ἔχει σήμερον, ἀρκεῖ νὰ ἐλευθερώσῃ αὐτοὺς ἀπὸ τῆς πιέσεως, εἰς τὴν ὁποίαν τοὺς ὑπέβαλεν ἡ προτέρα Κυβέρνησις. Ἐπιφυλάσσομαι νὰ συζητήσω καὶ περὶ τῶν ἔργων τοῦ σιδηροδρόμου Μεσολογγίου–Ἀγρινίου, καὶ θὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι οὐδὲν τῶν σχεδίων ἐτήρησαν, ὅτι τὰ πάντα ἐδολιεύθησαν. Ἐὰν θέλουν οἱ κύριοι Βουλευταὶ, ἂς συστήσουν ἐπιτροπὴν, οὐχὶ ἐξ ἡμῶν, ἀλλὰ ἐκ ξένων, ἀνεξαρτήτων ὅμως, ἵνα ἐξετάσουν τὰ παραληφθέντα ἔργα, καὶ ἐκεῖ θέλετε εὕρει τὸν βόρβορον! ναὶ, τὸν βόρβορον, εἰς τὸν ὁποῖον... δὲν λέγω τίποτε πλειότερον. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐρειδόμενος πάντοτε ἐπὶ τῶν λόγων αὐτοῦ, τοὺς ὁποίους ἐξέφερεν εὑρισκόμενος ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει, νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι μετὰ τοῦτο, θέλει προετοιμάσει εἰς τοὺς Κυρίους τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς τὴν ὁδὸν, τὴν φέρουσαν αὐτοὺς ταχύτερον εἰς Γαλλίαν, ὁπόθεν ἦλθον.

§150ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὀφείλω νὰ δώσω ἐξήγησίν τινα πρὸς τὸν φίλον συνάδελφον ἐκ Βώλου, ἵνα μὴ ἡ σιωπή μου παρεξηγηθῇ ὑπ’ αὐτοῦ. Ἡ διάταξις, περὶ ἧς πρόκειται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, καὶ ἥτις ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς αὐτὸν, ἵνα εἴπῃ τὰ λεχθέντα, δὲν μονιμοποιεῖ, οὔτε νομοθετεῖ τὴν ὕπαρξιν τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς ἐν Ἑλλάδι. Ἡ Γαλλικὴ ἀποστολὴ, μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὑπὸ τῆς Βουλῆς, καὶ τὴν κύρωσιν αὐτοῦ ὑπὸ τοῦ Βασιλέως, ἔχει τὸν αὐτὸν λόγον ὑπάρξεως, τὸν ὁποῖον εἶχε καὶ πρίν. Ἐὰν ἀμφιβάλλῃ ὁ κ. Βουλευτὴς περὶ τούτου, ἐγὼ δέχομαι νὰ προστεθῶσιν ἐν τέλει τοῦ ἄρθρου τὰ ἑξῆς: «Ἐφ’ ὅσον ταῦτα τὰ μέλη τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς διατελοῦσιν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Κράτους». Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι δὲν πρόκειται σήμερον περὶ Γαλλικῆς ἀποστολῆς. Καὶ ὅ,τι μὲν ἐγὼ εἶπον ὡς μέλος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως περὶ τῆς Γαλλικῆς Ἀποστολῆς, δὲν εἶχε τὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. συνάδελφος ἀπέδωκε, διότι ἐγὼ οὐδέποτε ὡμίλησα ὡς μέλος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐν γένει περὶ τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς, ἀλλ’ ἐπέκρινα πράξεις ὡρισμένας τινῶν μελῶν αὐτῆς. Καὶ ὡς πολίτης, ἀναμιγνυόμενος εἰς τὸν ἔλεγχον τῶν πραγμάτων τῆς Πολιτείας, καὶ ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κατά τινας μῆνας διατελέσας, ἐσχημάτισα βεβαίως γνώμην τινά. Δὲν εἶμαι κεκλημένος νὰ ἐκφέρω αὐτὴν εἰς τὴν Βουλὴν, ἀλλ’ εὐλαβοῦμαι καὶ τὰς γνώμας τοῦ συναδέλφου, οὔτε σκοπῶ νὰ συζητήσω μετ’ αὐτοῦ περὶ τούτου. Ἐπειδὴ ὅμως, ὅσα εἶπε, τὰ εἶπεν ἐκ φόβου, μήπως τὸ νομοσχέδιον τοῦτο περιβάλῃ μέ τινα μακροτέραν διάρκειαν τὴν Γαλλικὴν ἀποστολὴν, δέχομαι τὴν προσθήκην τῆς περιόδου, ἣν ἀνέφερα, ἤτοι νὰ προστεθῶσιν, ἐν τέλει τοῦ ἄρθρου μετὰ τὰς λέξεις «καὶ αἱ ἀποζημιώσεις τῶν μελῶν τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς», αἱ λέξεις «ἐν ὅσῳ ταῦτα διατελοῦσιν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Κράτους».

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προστίθενται λοιπὸν ἐν τέλει τοῦ ἄρθρου 22 αἱ λέξεις: «ἐν ὅσῳ ταῦτα διατελοῦσιν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Κράτους». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 25 μετὰ τῆς προσθήκης ταύτης. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 23, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου. Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς αʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ νομοσχέδια: αʹ) Περὶ χορηγίας ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 16,328 ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τῆς χρήσεως 1891· βʹ) Περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης τῆς χρήσεως 1891· γʹ) Περὶ χορηγίας ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 60,000 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης ἐπὶ τῆς χρήσεως 1891, καὶ δʹ) Περὶ τῶν διὰ τοῦ νόμου ᾼϠΕΗʹ ψηφισθεισῶν ὑπὸ τὰ κεφάλαια 12 καὶ 13 πιστώσεων πρὸς πληρωμὴν τῶν ἐξόδων τῶν κεκλεισμένων καὶ διαγεγραμμένων χρήσεων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν).

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολούθησις τῆς συζητήσεως εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας κτλ. τοῦ ἐν τῷ Κράτει καταναλισκομένου καπνοῦ καὶ τουμπεκίου. Ὁ κ. Στεφάνου ἔχει τὸν λόγον.

§153ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Δὲν ἀνήκω, κύριοι Βουλευταί, εἰς καπνοφόρον ἐπαρχίαν, ἑπομένως δὲν μὲ φέρει εἰς τὸ βῆμα τοπικὸν συμφέρον· ἄγομαι ἐκ γενικοῦ μᾶλλον συμφέροντος, διότι οὐ μόνον μελετήσας τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ καὶ διότι, ἀφοῦ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐλειτούργησεν ἄλλοτε ὡς νόμος τοῦ κράτους, καὶ εἶδον αὐτὸ λειτουργοῦν, καὶ ἐφήρμοσα αὐτὸ ἐν τῇ πράξει, ἐπείσθην, ὅτι ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ ἡ ἐπιμονὴ μάλιστα τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ νὰ προκαλέσῃ τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ, πολλὰ κακὰ θὰ ἔχῃ ὡς συνεπείας, διότι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι οὐ μόνον καταθλιπτικὸν τῆς παραγωγῆς τοῦ καπνοῦ, κλάδου σπουδαίου καὶ πηγῆς σπουδαίας τοῦ δημοσίου πλούτου, ἀλλὰ καὶ θὰ χρησιμεύσῃ ὡς πηγὴ καὶ διδασκαλία τῆς λαθρεμπορίας. Τὸ νομοσχέδιον, κύριοι, διεσκευάσθη ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου τοῦ 1885. Ἐλάχισται δέ εἰσιν αἱ τροποποιήσεις, αἱ ἐπενεχθεῖσαι εἰς τὸν νόμον ἐκεῖνον, ὧν ἡ κυριωτέρα εἶναι ὁ τρόπος τῆς καταβολῆς τοῦ φόρου. Κατὰ τὸν νόμον τοῦ ἔτους 1885, ὁ φόρος κατεβάλλετο τμηματικῶς καὶ εἰς δόσεις, ἀλλὰ κατὰ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον ὁ φόρος θὰ πληρόνηται διὰ μιᾶς καὶ καθ’ ὁλοκληρίαν. Καὶ προκειμένου, κύριοι, περὶ φόρου ἐπιβαλλομένου ἐπὶ τὴν κατανάλωσιν τοῦ εἴδους, τὸ ὁποῖον φορολογεῖται, ὁ ἀναγινώσκων τὸ νομοσχέδιον ἔρχεται εἰς ἀπορίαν, τὴν ὁποίαν εἷς ἐκ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων τῶν προαγορευσάντων, ὁ ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς κ. Συγγρὸς, ἐξήνεγκεν εἰς τὴν Βουλήν, ἐὰν ὁ φόρος οὗτος ᾖναι ἀληθῶς φόρος ἔμμεσος ἐπὶ τῆς καταναλώσεως, ἢ ᾖναι φόρος ἔγγειος. Ὁ συντάκτης τοῦ νομοσχεδίου τούτου φαίνεται, ὅτι ἐνεπνεύσθη ἐκ τῶν διατάξεων τοῦ τελωνειακοῦ νόμου, καὶ ἐξέλαβε τὸ κράτος ὡς μίαν ἀποθήκην διαμετακομίσεως καπνοῦ, καὶ ἐκ τῶν διατάξεων ἐκείνων ἐνεπνεύσθη, ἵνα εἰδικεύσῃ τὰς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διατάξεις. Τῷ ὄντι, κατὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὁ καπνὸς ἀπὸ τῆς συγκομιδῆς αὐτοῦ τίθεται ὑπὸ τὴν ἄμεσον ἐπιτήρησιν τῆς ἀρχῆς, ὁ δὲ παραγωγὸς προσδένεται, οὕτως εἰπεῖν, εἰς τὸ ἅρμα τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου καὶ τῶν ἐπὶ τῆς ἐπιτηρήσεως τεταγμένων ὑπαλλήλων, καὶ δὲν ἀπολύεται, δὲν λαμβάνει τὴν ἄφεσιν αὐτοῦ, μέχρις οὗ καταβληθῇ ὁ φόρος. Εἶναι γνωστὸν, κύριοι, εἰς ὑμᾶς, ὅτι ἐν Ἑλλάδι τὸ σύστημα τῆς μεγάλης καλλιεργείας δὲν ὑφίσταται· ἕνεκα προηγουμένων πολιτικῶν καὶ κοινωνικῶν λόγων, ἡ ἰδιοκτησία εἶναι κατατετμημένη, καὶ κατὰ γενικὸν κανόνα ἐφαρμόζεται τὸ σύστημα τῆς μικρᾶς καλλιεργείας, ἰδίως δὲ ὡς πρὸς τὸν καπνόν...

§154ΣΧΙΝΑΣ. Διὰ τὴν εὐτυχίαν τῆς Ἑλλάδος.

§155ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Δὲν ἐξετάζω ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην τὸ ζήτημα... Ἑπομένως ἕκαστος γεωργὸς, ὁ ὁποῖος ἔχει ἓν τεμάχιον γῆς παραγωγὸν καπνοῦ, ἐκεῖνο καλλιεργεῖ, πρὸς ἐκεῖνο ἀποβλέπει, ἵνα λάβῃ ἐξ αὐτοῦ τὸν πόρον τῆς ζωῆς του. Διὰ τοῦτο θ’ ἀπορήσητε βεβαίως, βλέποντες ἐν τῷ νομοσχεδίῳ νὰ γίνηται λόγος περὶ ἀποθηκεύσεως ἐν ἀποθήκαις τοῦ παραγομένου καπνοῦ. Ποία εἶναι δὲ ἡ ἀποθήκη τοῦ γεωργοῦ, τοῦ καλλιεργοῦντος τὸν καπνόν; Εἶναι αὐτὸς ὁ οἶκός του, αὐτὴ ἡ καλύβη του, καὶ ἐν τῇ καλύβῃ ἐκείνῃ ὁ γεωργὸς ἐναποταμιεύει τὰ προϊόντα του, ἐν αὐτῇ ἀκόμη ἔχει καὶ τὴν κλίνην του, ἐν αὐτῇ δὲ καὶ διαιτᾶται. Ἐν τούτοις, κύριοι, ἡ καλύβη αὕτη, εἰς τὴν ὁποίαν ὁ χωρικὸς ἐναποταμιεύει τὸ προϊόν τῶν ἱδρώτων του, δυνάμει τοῦ νομοσχεδίου ὀφείλει νὰ ἔχῃ ἀναπεπταμένας τὰς θύρας, ἵνα, ὁσάκις βούληται ἡ οἰκονομικὴ ἀρχὴ, ἔρχηται ἐκεῖ, ἵνα ἐπαληθεύσῃ, ἐὰν ὑπάρχῃ τὸ προϊόν, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ φορολογήσῃ. Ὑπὸ τὴν ἔποψιν δὲ ταύτην, τὸ νομοσχέδιον παραβιάζει βεβαίως τὸ οἰκογενειακὸν ἄσυλον. Καὶ δὲν εἶναι μὲν τοιοῦτος ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ εἰς τοῦτο ἐξ ἀνάγκης καταλήγει τὸ ἀποτέλεσμα. Κυρία βάσις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἡ φορολογία τοῦ καπνοῦ εἰς φύλλα. Διὰ τοῦτο οὐδαμοῦ θ’ ἀπαντήσητε διάταξίν τινα, ἀφορῶσαν τὸν κεκομμένον καπνόν, διότι ὁ κεκομμένος καπνὸς καὶ ἀνεπιτήρητος εἶναι καὶ ἀφορολόγητος. Ἐν τούτῳ δὲ ἔγκειται τὸ κύριον μειονέκτημα τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι ἀρκεῖ ὁ καπνὸς νὰ μεταβληθῇ ὑπὸ τὴν μορφὴν τοῦ κεκομμένου, ὥστε νὰ διαφεύγῃ τὴν φορολογίαν. Διὰ τοῦτο δὲ μετ’ ἀπορίας βλέπω, ὅτι ἐν τῷ πρώτῳ ἄρθρῳ τοῦ νομοσχεδίου γίνεται λόγος περὶ ταμβάκου. Καὶ ἡ διάταξις ἐκείνη μάλιστα ἐπροκάλεσε τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτήν, ὑποστηρίζοντα ἀναφορὰν τῶν ἐνταῦθα καπνοπωλῶν, νὰ παρακαλέσῃ τὴν Κυβέρνησιν, ὥστε νὰ ἐπανέλθωσιν ἐν ἰσχύϊ αἱ διατάξεις αἱ περὶ ταμβάκου, αἱ ὑπάρχουσαι οὐχὶ ἐν τῷ νόμῳ τοῦ 1885, ἀλλ’ ἐν τῷ διατάγματι τῷ πρὸς ἐκτέλεσιν αὐτοῦ ἐκδοθέντι. Ματαία ὅμως καὶ ἄσκοπος εἶναι ἡ σύστασις, τὴν ὁποίαν ὁ κ. συνάδελφος ἐποίησε πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ὡς πρὸς τὸ μέρος τοῦτο, διότι εἶναι γνωστόν, κύριοι, ὅτι ὁ καπνὸς ἐν τῇ καταναλώσει εἰσέρχεται ὑπὸ διαφόρους μορφάς. Ἡ συνήθης μορφὴ εἶναι ἡ τοῦ κεκομμένου καπνοῦ, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἡ τῶν σιγάρων, τῶν πούρων λεγομένων, εἶναι καὶ ἡ τοῦ ταμβάκου. Ἀλλ’ ἀφοῦ ὁ καπνὸς κατὰ τὸ σύστημα τοῦ νομοσχεδίου φορολογεῖται εἰς φύλλα μόνον, εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορον πλέον ὑπὸ ποίαν μορφὴν κυκλοφορεῖ, ἢ καταναλίσκεται ἐν τῇ ἀναλώσει. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι ἡ ἐν τῷ 1 ἄρθρῳ τοῦ ταμβάκου μνεία ἐντελῶς παρέλκει· διότι, ἐὰν πρόκηται νὰ διατηρήσωμεν τὴν διάταξιν ἐκείνην, τότε ὀφείλομεν νὰ προσθέσωμεν καὶ τὸν κεκομμένον καπνὸν καὶ τὰ σιγάρα, τὰ ποῦρα, δηλαδὴ ὅλας τὰς μορφὰς, ὑπὸ τὰς ὁποίας ὁ καπνὸς καταναλίσκεται. Ἐννοῶ τὴν διάταξιν ταύτην, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸν καπνὸν τὸν ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς εἰσερχόμενον· διότι ὁ ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς καπνὸς δύναται νὰ εἰσαχθῇ ὑπὸ διαφόρους μορφάς. Ἀλλά, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἐν τῷ Κράτει παραγόμενον, ἀφοῦ τὸ νομοσχέδιον παραδέχεται, ἵνα ὁ εἰς φύλλα καπνὸς φορολογῆται, πρέπει ἐξ ἀνάγκης νὰ ἀδιαφορήσῃ ὡς πρὸς τὰς μορφάς, ὑπὸ τὰς ὁποίας ὁ καπνὸς τίθεται εἰς τὴν κατανάλωσιν.

§156ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κύριε συνάδελφε. Ἐγὼ συνέστησα τὴν ὑποστήριξιν, ἢ μᾶλλον τὴν μὴ καταστροφὴν τῆς ταμβακοποιΐας, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸν ἐξαγόμενον ταμβάκον, περὶ οὗ δὲν μεριμνᾷ τὸ νομοσχέδιον. Δηλαδὴ ἐζήτησα, ὅπως διὰ τὸ ποσὸν τοῦ ἐξαγομένου ταμβάκου ἐπιστρέφηται ὁ φόρος ὁ καταβληθείς, διότι ὑπετίθετο, ὅτι θὰ καταναλωθῇ ἐν Ἑλλάδι· διότι πρόκειται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ φόρου καταναλώσεως. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ ταμβάκος ἐξάγεται ἰδίως ἐκ Πατρῶν, δι’ ὅσον ποσὸν ἐξάγεται, νὰ ἐπιστρέφηται ὁ φόρος εἰς τὸ τελωνεῖον.

§157ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ὁ ἔλεγχος θὰ ἦναι δύσκολος, καὶ τοῦτο ἀνήκει εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§158ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἐὰν ἐξάγηται εἰς σιγαρέτα ἢ εἰς κεκομμένον καπνόν;

§159ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Προνοεῖ τὸ νομοσχέδιον· ἀφίνει ἀφορολόγητον τὸν ἐξαγόμενον καπνόν.

§160ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Τὸν εἰς φύλλα.

§161ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Μὲ συγχωρεῖτε. Διὰ τοῦτο προέταξα τὴν παρατήρησιν ταύτην. Ὁ καπνός, ὡς προεῖπον, ὑπὸ διαφόρους μορφὰς καταναλίσκεται, εἴτε ὡς κεκομμένος, εἴτε ὡς ταμβάκος, εἴτε ὡς σιγάρα ποῦρα. Ὁ ἐν τῇ ἀναλώσει εὑρισκόμενος ὑπὸ τὰς μορφὰς αὐτὰς καπνὸς φέρει ἕν ἑαυτῷ τὸ τεκμήριον, ὅτι ἐπλήρωσε τὸν φόρον, διότι, διὰ νὰ μεταβληθῇ εἰς τὴν μορφὴν ταύτην, βεβαίως πρέπει νὰ ἐπλήρωσε τὸν φόρον. Καὶ ἐν τούτῳ κυρίως ἔγκειται ἡ μεγάλη, ἡ εὐρυτάτη πηγὴ τοῦ λαθρεμπορίου· διότι, ἅμα κατορθώσῃ τις νὰ μεταβάλῃ τὸν εἰς φύλλα καπνόν, εἴτε εἰς κεκομμένον, εἴτε εἰς σιγάρα, εἴτε εἰς ταμβάκον, οὗτος εἶναι ἀκαταδίωκτος, διότι ὑποτίθεται ἐκ τεκμηρίου νομίμου, juris et de jure, ὅτι αὐτὸς ἐπλήρωσε τὸν φόρον, ἑπομένως δὲν δύνασθε νὰ ἔχητε οὐδένα ἔλεγχον αὐτοῦ.

§162ΠΕΡΡΟΣ. Τοῦτο ἀνάγεται εἰς τὴν χρῆσιν.

§163ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Οἱανδήποτε χρῆσιν, λέγει, τὸ πρῶτον ἄρθρον, μήτε τοῦ ταμβάκου ἐξαιρουμένου, δηλαδὴ καὶ ἂν μεταβληθῇ εἰς ταμβάκον. Τότε διατί νὰ μὴ προσθέσητε μηδὲ τοῦ κεκομμένου καπνοῦ, μηδὲ τῶν σιγάρων, τῶν πούρων ἐξαιρουμένων;

§164ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὁ ἐξαγόμενος κεκομμένος καπνὸς, οὗτος βεβαίως θὰ κόπτηται εἰς τὴν διαμετακόμισιν ἐν εἰδικοῖς καταστήμασι, περὶ ὧν ἀναγκαίως θὰ μεριμνήσῃ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργός.

§165ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ποῦ λέγεται τοῦτο;

§166ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Καὶ σήμερον ἐξάγεται καπνὸς κεκομμένος, κόπτεται εἰς τὴν διαμετακόμισιν εἰς εἰδικὰ συνεργεῖα, καὶ ἐκεῖθεν ἐξάγεται.

§167ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Καταργεῖται τοῦτο;

§168ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Καὶ σήμερον διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου θὰ ληφθῇ πρόνοια, καὶ θὰ κανονισθῶσι τὰ αὐτά· διότι ἄλλως μεγάλως θὰ ζημιωθῇ ὁ τόπος.

§169ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. «Θά»....

§170ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὅπως καὶ σήμερον, ὁ ἐξαγόμενος καπνὸς θὰ κόπτηται εἰς εἰδικὰ συνεργεῖα διαμετακομίσεως, ὁπόθεν θὰ ἐξάγηται.

§171ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Τὸ προτείνετε δηλαδὴ ὑμεῖς. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ δὲν ὑπάρχει. Ἐγὼ συζητῶ ἐπὶ τοῦ ὑπάρχοντος νομοσχεδίου, κ. συνάδελφε. Τί θὰ προταθῇ, καὶ τί θὰ προστεθῇ, εἶναι ἄλλος ὁ λόγος. Μετὰ τὴν προσθήκην τότε βεβαίως θὰ φέρωμεν τὰς παρατηρήσεις ἡμῶν. Πρὸς κατανόησιν δὲ τοῦ συστήματος τοῦ νομοσχεδίου καὶ πρὸς κατάδειξιν τῶν ἐλαττωμάτων αὐτοῦ, θὰ ἐξετάσω τοῦτο, κ. Βουλευτὰ, πρῶτον ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῶν διατυπώσεων, τὰς ὁποίας ἐπιβάλλει, καὶ δεύτερον ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ ἐλέγχου, κατὰ τρίτον δὲ λόγον καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῶν ποινῶν, τὰς ὁποίας ἐπισύρει κατὰ τῶν παραβατῶν τῶν διατάξεών του. Ἐπὶ τέλους δὲ καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ συμφέροντος τοῦ ταμειακοῦ. Ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῶν διατυπώσεων, τὸ νομοσχέδιον ἐπαναλαμβάνει σχεδὸν αὐτολεξεὶ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου τοῦ 1885. Κατὰ πόσον ὁ νόμος ἐκεῖνος ηὐδοκίμησε, κύριοι, ἔχομεν τὴν πεῖραν καὶ τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ. Τοῦτο μόνον δύναμαι νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλὴν ἐν ἐπιγνώσει, ὅτι ὁ νόμος ἐκεῖνος τοσαύτας παρέσχε δυσκολίας ἐν τῇ ἐφαρμογῇ, ὥστε κατ’ ἐπισήμους ἐκθέσεις τῶν τότε οἰκονομικῶν ἐπιθεωρητῶν, τῶν ἀποσταλέντων εἰς τὰς διαφόρους ἐπαρχίας τοῦ Κράτους, ἵνα διδάξωσι τοὺς Οἰκονομικούς Ἐφόρους τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου τούτου, ἵνα κατορθώσωσι νὰ καταστήσωσι τὸν νόμον ἐκεῖνον καταληπτὸν, κατὰ τὰς ἐπισήμους ἐκείνας δηλώσεις, λέγω, ἐν ταῖς πλείσταις τῶν ἐπαρχιῶν τοῦ Κράτους, ὁ νόμος ἐκεῖνος δὲν ἐφηρμόζετο, τὰ δὲ ἀποσταλέντα εἰς τοὺς Οἰκονομικοὺς Ἐφόρους βιβλία κατέκειντο ἐν ταῖς γωνίαις τῶν (Ἐφορειῶν, διότι οἱ Ἔφοροι, εἴτε διότι δὲν ἠδύναντο νὰ κατανοήσωσι τὸν νόμον, εἴτε διὰ τὴν ἀνεπάρκειαν τοῦ προσωπικοῦ, εὑρίσκοντο ἐν πλήρει ἀδυναμίᾳ, ἵνα ἐφαρμόσωσι τὸν νόμον. Ὅτε δὲ ἀρξαμένης τῆς ἐφαρμογῆς, ἤρξαντο αἱ δηλώσεις τῶν παραγωγῶν νὰ συσσωρεύωνται ἐν ταῖς Ἐφορίας, οἱ Ἔφοροι, ἐν τῇ ἀπελπισίᾳ εὑρισκόμενοι καὶ μὴ δυνάμενοι νὰ τηρήσωσι τὸ βιβλίον ἐκεῖνο τῶν πιστοχρεώσεων, περιωρίζοντο εἰς ἁπλᾶς σημειώσεις ἐπὶ χωριστῶν φύλλων, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν σημειώσεων ἐκείνων ἐγίνετο ὁ ἔλεγχος, συνετάσσοντο τὰ πρωτόκολλα, καὶ ἐπεβάλλοντο ποιναί. Ταῦτα δὲ δὲν σᾶς ἀναφέρω ἐκ βεβαιώσεων ἄλλων, ἀλλ’ ἐκ τῆς ἰδίας μου πείρας, ὡς συμβούλου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐὰν ἀναδιφήσητε, κύριοι, τὰς ἐγκυκλίους τῶν ἐτῶν ἐκείνων, κατὰ τὰ ὁποῖα ἐλειτούργει ὁ νόμος, θὰ ἴδητε ἐγκυκλίους ἐκτενεστάτας, μετὰ πάσης λεπτομερείας ἐξηγούσας εἰς τὰς οἰκονομικὰς ἀρχὰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου, καὶ καθοδηγούσας ἐκείνας εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τούτων, καὶ ἐν τούτοις ἀποτυγχανούσας. Ἐὰν ἀναδιρήσητε τὰς ἐγκυκλίους ἐκείνας, θὰ εὕρητε, ὅτι πλείονες τῶν δέκα Ἐφόρων ἐτιμωρήθησαν διὰ πειθαρχικῶν προστίμων, διότι δὲν ἦσαν εἰς κατάστασιν νὰ ἐφαρμόσωσι τὸν νόμον τοῦτον. Καὶ τῷ ὄντι, κύριοι, διὰ νὰ ἐφαρμόσῃ τις τὸν νόμον τοῦτον, εἴτε ὡς Οἰκονομικὸς Ἔφορος, εἴτε ὡς ἐπιτηρητής, καθ’ ἃς ὁ νόμος σήμερον δημιουργεῖ νέας θέσεις, ὀφείλει ἐξ ἀνάγκης νὰ ἔχῃ γνώσεις διπλογραφικάς· διότι τί ἄλλο εἶναι ἐκεῖνο τὸ βιβλίον τῆς πιστοχρεώσεως, παρὰ ἓν ἀληθὲς ἐμπορικὸν βιβλίον, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνοίγονται μερίδες ἑκάστου παραγωγοῦ, καὶ παρακολουθοῦνται μέχρι τῆς εἰς τὴν κατανάλωσιν εἰσαγωγῆς τοῦ καπνοῦ αἱ διάφοροι τύχαι αὐτοῦ; Εἶναι τὸ ληξιαρχικὸν, οὕτως εἰπεῖν, βιβλίον ἑκάστης μερίδος καπνοῦ, ὁ ὁποῖος ἐδηλώθη.

§172ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κύριε συνάδελφε, μοὶ ἐπιτρέπετε μίαν παρατήρησιν;.... Παρακαλῶ νὰ μοὶ εἴπητε, ἐὰν καὶ ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ ἰσχύοντος νόμου δὲν πρέπῃ νὰ τηρῆται τὸ αὐτὸ βιβλίον, καὶ ἐὰν αὐτολεξεὶ δὲν ἦναι εἰλημμέναι αἱ διατάξεις αὗται τοῦ νομοσχεδίου ἐκ τοῦ νῦν ἰσχύοντος νόμου.

§173ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Καὶ αὐτὸ ὀνομάζετε, κύριε Στεφάνου, διπλογραφίαν; Δὲν εἶναι διπλογραφία.

§174ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἄρθρον 5 τοῦ νόμου τοῦ 1885 (ἀναγινώσκει αὐτό).

§175ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ὄχι, κύριε συνάδελφε. Περὶ τοῦ ἰσχύοντος νόμου σᾶς ἠρώτησε.

§176ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Σᾶς ἐρωτῶ, ἐὰν ὁ σήμερον ἰσχύων νόμος δὲν ἔχῃ τὴν αὐτὴν διάταξιν.

§177ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὡς πρὸς τὴν ἐξαγωγήν.

§178ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Τοῦτο εἶναι ὡς πρὸς τὴν ἐξαγωγήν, κύριε συνάδελφε. Ὁ ἰσχύων νόμος τὸ ἀντέγραψεν ἀπὸ τὸν νόμον τοῦ 1885. Ἀπόδειξις δὲ, κύριε συνάδελφε, ὅτι αἱ διατάξεις αὗται τοῦ νόμου τοῦ ἰσχύοντος δὲν ἐφηρμόζοντο, καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῶσιν, εἶναι ὅτι ὁ πρώην ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς εἰσήγαγεν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, καταργοῦν τὰς διατάξεις ἐκείνας, (ἀλλὰ τὸ ὁποῖον δὲν ἐψηφίσθη), διότι ἐθεωρήθησαν ἐντελῶς ἄχρηστοι. Ἐὰν δὲ ζητήσητε πληροφορίας ἀπὸ τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, θὰ μάθητε, ὅτι οὐδέποτε ἐφηρμόσθησαν αἱ διατάξεις αὗται διὰ τὸν αὐτὸν λόγον, ἕνεκα τῶν ἀπαντωμένων δυσχερειῶν. Ὁ καπνὸς λοιπὸν, κύριοι, ἅμα συγκομισθεὶς καὶ δηλωθεὶς, ἐγγράφεται ἐν τῷ βιβλίῳ ἐκείνῳ, καὶ ἀπὸ τῆς στιγμῆς ταύτης τίθεται ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῆς οἰκονομικῆς ἀρχῆς. Ἐνταῦθα δὲ ὀφείλω νὰ παρατηρήσω μίαν διαφορὰν μεταξὺ τοῦ νόμου τοῦ 1885 καὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ προτεινομένου. Κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1885, ἡ ὑποχρέωσις τῆς δηλώσεως ἐπεβάλλετο μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου· τὸ νομοσχέδιον κατὰ τοῦτο νεωτερίζει, διότι παρατείνει τὸν καιρὸν τῆς δηλώσεως μέχρι τέλους Νοεμβρίου. Ἀλλὰ θὰ ἐρωτήσητε, καὶ τί γενήσεται μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης τῆς δηλώσεως; Ὁ καπνὸς μένει ἄνευ ἐπιτηρήσεως βεβαίως, πᾶσα συναλλαγὴ ὡς πρὸς αὐτὸν εἶναι ἐπιτετραμμένη.

§179ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Παντάπασι!

§180ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Καὶ ὑπάρχει μὲν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν, ἐὰν πρὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης γείνῃ πρᾶξις διαθέσεως ἐπὶ τοῦ καπνοῦ τούτου, τότε ὁ παραγωγὸς ὀφείλει νὰ συμμορφωθῇ πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου τούτου. Ἀλλὰ δύνανται ἆρά γε νὰ ἐφαρμοσθῶσιν ἅπασαι αἱ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ; Μία τῶν διατάξεων, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἔλεγχον, εἶναι ἡ ἐν τῇ ἀποθήκῃ ἐπαλήθευσις τοῦ ποσοῦ, ἐπαλήθευσις, ἥτις γίνεται διὰ ζυγίσεως. Ἀλλὰ πῶς θὰ ἐκπληρωθῇ ἐν τῇ ἐξεταζομένῃ περιπτώσει ἡ διάταξις αὕτη; Δηλούμενος λοιπὸν ὁ καπνὸς, ἐγγράφεται ἐν τῷ βιβλίῳ τῆς πιστοχρεώσεως, ἔκτοτε δὲ πᾶσα μετακίνησις, πᾶσα πρᾶξις ἐπὶ τοῦ προϊόντος τούτου δὲν δύναται νὰ γείνῃ ἄνευ τῆς γνώσεως τῆς οἰκονομικῆς ἀρχῆς. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ἐπιβάλλεται ἡ ἐκπλήρωσις διατυπώσεων τοσοῦτον ἐπιβαρυντικῶν, τοσοῦτον καταθλιπτικῶν, ὥστε ἐξ ἀνάγκης—καὶ ἡ πρᾶξις τὸ ἀπέδειξε,— καὶ μὲ ὅλην τὴν καλὴν θέλησιν, τὴν ὁποίαν ὁ παραγωγὸς δύναται νὰ ἔχῃ, δὲν θὰ δύναται νὰ τὰς ἐκπληρώσῃ, διότι, μὴ λησμονῶμεν, ὅτι ὁ παραγωγὸς, εἰς τὸν ὁποῖον ἐπιβάλλονται τοσαῦται ὑποχρεώσεις, ἰδίως δὲ ὑποχρεώσεις δηλώσεων, διαβατηρίων, ἀναγνωρίσεως, ὑποτίθεται ἄνθρωπος ἐγγράμματος· ἀλλὰ δὲν ἀγνοεῖτε, ὅτι πολλάκις ὁ παραγωγὸς αὐτὸς εἶναι χῆραι, τῶν ὁποίων οἱ σύζυγοι ἀπέθανον, καὶ αἵτινες καλλιεργοῦσιν αὐταὶ ἢ δι’ ἡμερομισθίων τὸν ἀγρόν των, ἵνα ἀποζήσωσι τὰ τέκνα των· καὶ εἰς τὰς χήρας αὐτὰς, εἰς τοὺς ἁπλοϊκοὺς αὐτοὺς ἀνθρώπους, ἐπιβάλλετε δηλώσεις, ἐπιβάλλετε διαβατήρια, ἐπιβάλλετε ἔγγραφα ἀναγνωρίσεως. Ἐπὶ τέλους δὲ, κύριοι, ποῖαι εἶναι αἱ συνέπειαι τῶν παραβάσεων τούτων; Βαρύταται, βαρύταται καὶ σκληρόταται· διότι καὶ ἐν ταῖς συνεπείαις ταύταις ὁ συντάξας τὸ νομοσχέδιον ἐνεπνεύσθη ἐκ τῶν διατάξεων τοῦ τελωνειακοῦ νόμου· διότι διὰ τῶν ποινῶν, τὰς ὁποίας ἀναγράφει τὸ νομοσχέδιον, ἐπιβάλλει τὰ διπλάσια τοῦ φόρου, τὸν ὁποῖον ὤφειλεν ὁ παραγωγὸς νὰ καταβάλῃ ἀναλόγως τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἔχει δηλώσει. Εἶναι δὲ ἄπορον, κύριοι, ὅτι, ἐνῷ σήμερον τὰ διαβατήρια κατηργήθησαν πανταχοῦ τῆς Εὐρώπης, καὶ μόνον ἐν Τουρκίᾳ ἢ ἐν Ρωσσίᾳ διατηροῦνται, σήμερον τὰ καθιεροῦμεν ἡμεῖς διὰ τοῦ νόμου τούτου, καὶ τὰ καθιεροῦμεν ὄχι προκειμένου περὶ προσώπων, ἀλλὰ προκειμένου περὶ πράγματος, καὶ ἐπιβάλλομεν ταῦτα εἰς τὴν μεταφορὰν κυρίου προϊόντος, καὶ κωλύομεν τὴν κυκλοφορίαν αὐτοῦ, καὶ περιορίζομεν τὴν ἰδιοκτησίαν, διὰ μέτρων καταθλιπτικωτάτων· διότι ὁ δυστυχὴς χωρικὸς, ὁ ὁποῖος ἔχει τὴν ἀνάγκην νὰ διαθέσῃ τὸ πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον παρήγαγεν ὁ ἀγρός του, δὲν δύναται νὰ τὸ μεταφέρῃ, ἵνα τὸ πωλήσῃ, ἂν δὲν ἐκπληρώσῃ τὰς διατυπώσεις ἐκείνας, τὰς περὶ διαβατηρίων. Καὶ ἅμα λαβὼν τὸ διαβατήριον, μήπως ἦναι ἐλεύθερος πλέον, μεταβαίνων εἰς τὸν τόπον τῆς πωλήσεως, νὰ διαθέσῃ τὸ πρᾶγμα; Ὀφείλει νὰ παρουσιασθῇ εἰς τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον τοῦ τόπου ἐκείνου, ἂν ὑπάρχῃ Οἰκονομικὸς Ἔφορος, διότι ἀπαγορεύει ὁ νόμος νὰ γίνηται ἡ μεταφορὰ εἰς τόπον, ἔνθα δὲν ὑπάρχει Οἰκονομικὸς Ἔφορος, εἰς τὰ χωρία δηλαδή. Καὶ ἐπιτρέπεται μὲν εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ Β. Διατάγματος νὰ ὁρίσῃ ἄλλην ἀρχὴν, ἀλλὰ ποίαν θὰ εὕρῃ εἰς τὰ χωρία ταῦτα; Ἐξ ἀνάγκης λοιπὸν περιορίζεται ἡ ἰδιοκτησία, διότι δὲν δύναται ὁ παραγωγὸς κατὰ βούλησιν, καὶ ὅπου τὸ συμφέρον τὸν καλεῖ, νὰ μεταφέρῃ τὸ πρᾶγμά του καὶ τὸ πωλήσῃ, ἀλλ’ ὀφείλει νὰ τὸ μεταφέρῃ ἐκεῖ, ὅπου ἡ Κυβέρνησις τῷ ὑποδεικνύει. Καὶ ἐπὶ τέλους, κύριοι, ὁ περιορισμὸς αὐτὸς τῆς ἰδιοκτησίας ἐν τίνι δικαιώματι γίνεται ὑπὸ τῆς Πολιτείας; Ποῖον εἶναι τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἡ Πολιτεία ἔχει, ἵνα ἐπιβάλλῃ τοὺς περιορισμοὺς αὐτοὺς εἰς τὸ δικαίωμα τῆς ἰδιοκτησίας. Τὸ δικαίωμα τοῦ φορολογεῖν. Καὶ πρέπει ἆρά γε νὰ ἐπιτραπῇ, δυνάμει τοῦ δικαιώματος τοῦ φορολογεῖν, νὰ καταπιεσθῇ ἡ ἰδιοκτησία; Ποῖον μόνον δικαίωμα ἔχει ἡ Πολιτεία; Νὰ ἀπαιτήσῃ τὸν φόρον καὶ ἐξασφαλίσῃ τὴν πληρωμὴν αὐτοῦ, ὄχι ὅμως διὰ τῶν καταθλιπτικῶν τούτων μέτρων νὰ βιάσῃ τὴν ἰδιοκτησίαν, διότι, καταθλίβουσα τὴν παραγωγὴν, τὴν καταστρέφει, καὶ καταστρέφει, ὡς πρὸ ὀλίγου ἔλεγον, πηγὴν σπουδαίαν τοῦ δημοσίου πλούτου. Ἀλλὰ δὲν εἶναι τοῦτο μόνον τὸ βάσανον, τὸ ὁποῖον περιμένει τὸν παραγωγόν· διότι, μεταφέρων τὸ πρᾶγμά του εἰς ἄλλον τόπον, εἰς ἄλλην ἐπαρχίαν, ὀφείλει καὶ νὰ δώσῃ ἐγγύησιν, καὶ ὀφείλει νὰ δώσῃ ἐγγύησιν, ὅτι θὰ τὸ μεταφέρῃ ἐντὸς τῆς προσθεσμίας, τὴν ὁποίαν τῷ ὁρίζει ὁ Οἰκονομικὸς Ἔφορος, καὶ ἥτις δὲν δύναται νὰ ᾖναι μακροτέρα τοῦ ἑνὸς μηνὸς, δύναται δὲ καὶ ἐκ περιστάσεως ἀναποτρέπτου νὰ παραταθῇ μέχρις ἑνὸς ἔτι μηνὸς, ἀλλ’ ὀφείλει ὁ παραγωγὸς νὰ δώσῃ ἐγγύησιν, καὶ ἐγγύησιν συνισταμένην εἰς τί; Ὄχι μόνον εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου, ἀλλὰ καὶ τῶν ποινῶν, τὰς ὁποίας δύναται νὰ ἐπισύρῃ καθ’ ἑαυτοῦ οὐχὶ ὁ παραγωγὸς πλέον, ἀλλ’ ὁ πρὸς ὃν ἐπώλησε. Καὶ ὁ παραγωγὸς θὰ μένῃ πάντοτε εἰς τὸ βιβλίον ἐκεῖνο τὸ μαῦρον τῆς Ἐφορίας, ἵνα μίαν ἡμέραν ἐξυπνήσῃ καὶ ἴδῃ τὸ ὑποζύγιόν του κατασχόμενον, τὰ ἔπιπλά του ἐπίσης κατασχόμενα, καὶ αὐτὴν τὴν οἰκίαν του πωλουμένην, ἵνα εἰσπραχθῇ ὁ φόρος τοῦ δημοσίου, καὶ αἱ ποιναὶ, αἵτινες ἐπεβλήθησαν εἰς τὸν μεταπράτην τοῦ καπνοῦ. Ἀλλὰ καὶ μήπως νομίζητε, ὅτι τῆς ἐγγυήσεως τὸ ζήτημα εἶναι ζήτημα ἁπλοῦν; Ὑπάρχει διάταξις, κύριοι, ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἡ ὁποία δύναται νὰ χρησιμεύσῃ εἰς τοὺς Ἐφόρους ὡς ὅπλον καταθλιπτικώτατον, διότι ὁ Ἔφορος λίαν εὐπροσώπως δύναται νὰ φέρῃ εἰς βαθμὸν ἀπελπισίας τοιοῦτον τὸν παραγωγὸν, ὥστε νὰ μὴ εὑρίσκῃ ἐγγυητὴν, διότι ὁ Ἔφορος καθίσταται ὑπεύθυνος περὶ τοῦ ἀξιοχρέου τῆς ἐγγυήσεως. Προκειμένου δὲ, κύριοι, περὶ ζητήματος ἐντελῶς πραγματικοῦ καὶ τῆς ἐσωτερικῆς πεποιθήσεως τοῦ Ἐφόρου, τίνα ἔλεγχον δύνασθε νὰ ἔχητε; Οὐδ’ εἰς αὐτὴν ἀκόμη τὴν ἐξουσίαν τῆς προϊσταμένης ἀρχῆς δύναται ὁ Ἔφορος νὰ ὑποχωρήσῃ· διότι ὁ Ἔφορος θὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὸν προϊστάμενον αὐτοῦ: «Ἐγὼ εἶμαι δυνάμει τοῦ νόμου ὑπεύθυνος, καὶ ἑπομένως δὲν δύνασαι νὰ κρίνῃς περὶ τῆς ἐσωτερικῆς μου πεποιθήσεως.» Τῷ ὄντι, κύριοι, τὸ ἄρθρον 26 τοῦ νομοσχεδίου ὁρίζει (ἀναγινώσκει): «Ὁ Ἔφορος ἐὰν δεχθῇ ἐγγυητὴν, μὴ ὁμολογουμένως ἀξιόχρεων, ὑποχρεοῦται νὰ ἀποζημιώσῃ τὸ δημόσιον διὰ πᾶσαν ἕνεκα τούτου ἐπελθοῦσαν αὐτῷ ζημίαν, καὶ ἀποπέμπεται τῆς ὑπηρεσίας.» Σᾶς ἐρωτῶ, κύριοι, ποῖος Ἔφορος ποτὲ θὰ εὑρεθῇ νὰ ἀναδεχθῇ τὴν εὐθύνην, ἵνα δεχθῇ ἐγγυητὴν προσφερόμενον ἐν ταῖς κώμαις καὶ τοῖς χωρίοις ὑπὸ παραγωγῶν πτωχῶν;

§181Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὁ ὑποστηριζόμενος ὑπὸ τοῦ κόμματος κάλλιστα θὰ δεχθῇ· δὲν ἔχει νὰ φοβηθῇ τίποτε.

§182ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Τοῦτο καὶ ἐγὼ ἐννοῶ. Τί δὲ θὰ ᾖναι ἡ συνέπεια τούτου; Ὅτι ὁ παραγωγὸς θὰ γίνεται ὁ ὑποχείριος τοῦ καπνεμπόρου, διότι βεβαίως ὁ παραγωγὸς δὲν θὰ κρατῇ τὸν καπνὸν ἐκεῖ ἐπ’ ἄπειρον· θὰ θελήσῃ νὰ τὸν πωλήσῃ, διὰ νὰ εἰσπράξῃ τὸ ἐκ τῆς πωλήσεως προϊὸν καὶ εὐκολύνῃ τὰς ἀνάγκας του. Εἶναι δὲ γνωστὸν, ὅτι οἱ καπνέμποροι κατ’ ἔτος κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς συγκομιδῆς περιοδεύουσιν εἰς τὰς καπνοφόρους ἐπαρχίας, καὶ κάμνουσιν ἀγορὰς καπνοῦ, ἀγοράζουσι δὲ καὶ ἐκ μικρῶν καὶ ἐκ μεγάλων μερίδων. Ἀλλὰ διὰ νὰ γείνῃ πώλησις, ὀφείλουσιν ἀμφότεροι νὰ παρουσιασθῶσιν ἐνώπιον τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου καὶ νὰ κάμωσι πρᾶξιν ἀναγνωρίσεως,—καὶ ἐν τῇ διατάξει δὲ ταύτῃ ὑπάρχει ἡ ἀντανάκλασις, οὕτως εἰπεῖν, ἡ ἀπήχησις τοῦ τελωνειακοῦ νόμου,—πρᾶξιν ἀναγνωρίσεως, δηλ. μεταβιβάσεως τῆς ἰδιοκτησίας, (ἔχομεν ἓν εἶδος μεταγραφῆς, τὸ ὁποῖον καθιεροῦται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου,) καὶ νὰ ζητήσωσι τὴν πρὸς μεταφορὰν ἄδειαν. Τί συμβήσεται ἐκ τούτου; Βεβαίως ὁ παραγωγὸς εἴδησιν δὲν θὰ ἔχῃ ἀπὸ ὅλας αὐτὰς τὰς ἀπαιτουμένας διατυπώσεις, ἑπομένως ὁ καπνέμπορος θὰ ἀναδεχθῇ νὰ κάμῃ ταύτας, καὶ θὰ βεβαιώσῃ τὸν παραγωγὸν, ὅτι ταῦτα πάντα ἐγένοντο, ἀλλὰ δὲν θὰ γείνωσιν, ὅπως, λειτουργοῦντος τοῦ νόμου ΑΣΞʹ, συχνάκις ἐγίνετο, διότι αὐτὸς θὰ φροντίσῃ λαθρεμπορικῶς νὰ μεταφέρῃ τὸν καπνὸν ἄνευ ἀναγνωρίσεως, καὶ θὰ χαθῶσι τὰ ἴχνη τοῦ καπνοῦ· θὰ μένῃ δὲ ἐν τοῖς βιβλίοις γεγραμμένος ὁ παραγωγὸς, ὁ ὁποῖος ἐπὶ τέλους θὰ πληρώσῃ καὶ φόρον καὶ ποινάς. Λοιπὸν δυοῖν θάτερον, ἢ δὲν θὰ ἐκτελέσῃ ὁ καπνέμπορος τὰς διατυπώσεις ταύτας, καὶ τότε ὁ παραγωγὸς θὰ μένῃ ἐκτεθειμένος ἐν τῷ βιβλίῳ τῆς Ἐφορίας, ἢ θὰ τὰς ἐκτελέσῃ· ἀλλὰ τότε, ἐπειδὴ ὁ παραγωγὸς ὀφείλει νὰ δώσῃ ἐγγύησιν, τί θὰ συμβῇ; Ὁ καπνέμπορος θέλει ἀναδεχθῇ νὰ γείνῃ ἐγγυητὴς τοῦ παραγωγοῦ, ἡ ἐγγύησις δὲ κατὰ νόμον εἶναι πρᾶξις χαριστικὴ, ἐν τῇ περιπτώσει δὲ ταύτῃ ἔτι χαριστικωτέρα, διότι ὁ παραγωγὸς ἄνευ τοῦ ἐγγυητοῦ δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ πωλήσῃ τὸν καπνόν του· λοιπὸν ὁ καπνέμπορος θὰ προσενεχθῇ μὲν πρὸς τὸν παραγωγὸν, ἵνα ἐγγυηθῇ ὑπὲρ αὐτοῦ, ἀλλὰ χάριν τῆς ὑπηρεσίας ταύτης ἐννοεῖται, ὅτι θὰ ζητήσῃ ν’ ἀγοράσῃ τὸν καπνὸν, ὅσον θέλει, διότι ἄνευ τῆς ἐγγυήσεως αὐτοῦ ὁ παραγωγὸς δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ πωλήσῃ τὸν καπνόν του, ἑπομένως θὰ τοῦ βάλῃ τὸ μαχαῖρι εἰς τὸν λαιμόν. Μετὰ τὴν μεταβίβασιν ταύτην τοῦ καπνοῦ ἀπὸ τοῦ παραγωγοῦ εἰς τὸν καπνέμπορον, ἀρχίζει πλέον τὸ ταξεῖδι διὰ τοῦ διαβατηρίου. Ἀλλὰ καθ’ ὁδὸν πιθανὸν νὰ συναντήσῃ ὁ μεταφέρων τὸν καπνὸν ἐνωμοτάρχην τινὰ ἢ χωροφύλακα, ὅστις θὰ τὸν σταματήσῃ.—«Τί ἔχεις; ποῦ εἶναι τὸ διαβατήριόν σου; Τί λέγει μέσα τὸ διαβατήριόν σου; Πόσαις ὀκάδαις; Ἔχω ἀμφιβολίαν ἂν ᾖναι 100 ὀκάδες, ὅσον λέγει τὸ διαβατήριον, ὅτι μεταφέρεις. Καταίβασ’ τον κάτω νὰ τὸν ζυγίσωμεν». Καὶ ποῦ νὰ ζυγισθῇ; Ποῦ θὰ εὑρεθῇ ἡ πλάστιγξ; Διότι ὁ κύριος μοχλὸς τοῦ ἐλέγχου κατὰ τὸ σύστημα τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἡ πλάστιγξ, νομίζει δὲ ὁ συντάξας τὸ νομοσχέδιον, ὅτι πλάστιγγες τοιαῦται θὰ ᾖναι ἐγκαθιδρυμέναι καθ’ ὅλον τὸ Κράτος καὶ καθ’ ὅλας τὰς ὁδοὺς, ὥστε νὰ εὑρίσκηται ἐκεῖ πρόχειρον τὸ μέσον τῆς ἐξελέγξεως. Θὰ ὑποχρεώσῃ λοιπὸν ὁ ἐνωμοτάρχης ἢ ὁ χωροφύλαξ τὸν μεταφέροντα τὸν καπνὸν, εἴτε παραγωγὸν, εἴτε καπνέμπορον, νὰ μεταφέρῃ τὸ προϊὸν εἰς πλησιόχωρόν τι μέρος ἢ κώμην, διὰ νὰ ζυγισθῇ, καὶ διὰ τίνος πλάστιγγος, Κύριοι; Ἐννοεῖτε βεβαίως εἰς ποῖα χάνια θὰ τὸν καθοδηγήσῃ. Τίνα δὲ πλάστιγγα θὰ εὕρωσι; Βεβαίως δὲ—καὶ τοῦτο συνέβη ἐν τῇ πράξει—ὁ συλλαμβάνων τὸν μεταφέροντα τὸν καπνὸν ἐνωμοτάρχης ἢ χωροφύλαξ, ἢ οἱοσδήποτε ἄλλος ὑποδεέστερος ὑπάλληλος, θὰ εὕρῃ, ὅτι ὁ καπνὸς ὑπερβαίνει τὸ ποσὸν τὸ ἐν τῷ διαβατηρίῳ ἀναφερόμενον, καὶ ἑπομένως, ὅτι δικαιοῦται νὰ κατάσχῃ, ὄχι τὸν καπνὸν ὅλον, ἀλλὰ τὸ ὑπερβάλλον. Ἑπομένως ἐξ ἀνάγκης πρέπει νὰ γείνῃ ζύγισις. Φαντασθῆτε λοιπὸν τὸν ἄθλιον τοῦτον παραγωγὸν, ὁ ὁποῖος, ἀφοῦ ὑποφέρει ὅλα τὰ βάσανα ἐκεῖνα, ἵνα κατορθώσῃ νὰ μεταφέρῃ τὸν καπνὸν, συναντᾷ ἄλλον ἐφιάλτην, τὸν ἐνωμοτάρχην, ὁ ὁποῖος θὰ ἀπαιτῇ νὰ ζυγισθῇ ὁ καπνὸς, καὶ ἐπειδὴ ἡ πλάστιγξ δὲν θὰ ἦναι πρόχειρος, νὰ τὸν μεταφέρῃ εἰς πλησιόχωρόν τι μέρος, ἵνα ζυγισθῇ, καὶ ἂν εὑρεθῇ ὑπερβάλλον, νὰ κατάσχῃ τοῦτο, καὶ τότε νὰ τῷ ἀποδώσῃ τὸ κατὰ τὸ διαβατήριον ποσὸν, ὥστε νὰ τὸ μεταφέρῃ. Ἐν τούτοις θὰ συνταχθῇ πρωτόκολλον περὶ τοῦ ὑπερβάλλοντος ἐκείνου, καὶ θὰ ἐπέλθωσι πάλιν αἱ συνέπειαι τοῦ νόμου. Δὲν ἐξετάζω τὸ γεγονὸς, ὅτι ὁ καπνὸς ἐκεῖνος, τοῦ ὁποίου ἡ μεταφορὰ ἀνεκόπη, θὰ ἦναι κατὰ τὸ πλεῖστον χαμένος· διότι βεβαίως, ἂν ἐπέλθωσι τοιαῦται βραδύτητες περὶ τὴν μεταφορὰν αὐτοῦ καὶ ἀνακοπῇ ὁ μεταφέρων τὸν καπνὸν παραγωγὸς ἐν τῷ δρόμῳ του, θὰ προτιμήσῃ νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὸ χωρίον του, ἢ θὰ ἀναγκασθῇ νὰ δώσῃ τὸν καπνόν του ὅσα–ὅσα. Ἀλλ’ ὑποθέτω, ὅτι ὁ καπνὸς μετηνέχθη εἰς τὸν πρὸς ὃν ὅρον. Παρουσιάζεται εἰς τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον, ἀλλ’ οὗτος ἔχει ἀμφιβολίαν, ἂν τὸ ποσὸν συμφωνῇ πρὸς τὸ ἐν τῷ διαβατηρίῳ σημειούμενον· νέα ζύγισις, καὶ ἐνδεχόμενον καὶ νέα πρωτόκολλα. Τῶν πρωτοκόλλων τούτων ἐγένετο κατάχρησις κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου τοῦ 1885, καὶ ἂν ζητήσητε πληροφορίας ἀπὸ τὸ ἁρμόδιον τμῆμα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, θὰ ἴδητε, ὁποίας καταπιέσεις καὶ καταθλίψεις ὑφίσταντο οἱ δυστυχεῖς παραγωγοὶ καὶ οἱ μεταφέροντες καπνὸν ὑπὸ τῶν κληθέντων τότε καπνοφαντῶν. Γνωρίζετε πόσον καταθλιπτικὰ εἶναι τὰ πρωτόκολλα κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ἄλλων φορολογικῶν νόμων. Ἐνθυμεῖσθε, ὅσοι εἴδετε λειτουργοῦντα τὸν φόρον τῆς δεκάτης, ποίας καταθλίψεις ὑφίσταντο οἱ φορολογούμενοι ὑπὸ τῶν ἐνοικιαστῶν. Σήμερον διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐρχόμεθα νὰ καθιερώσωμεν τρόπον καταθλίψεως ἔτι σκληρότερον, ἔτι αὐστηρότερον. Δὲν θέλω νὰ ἀναφέρω τὴν συνηθεστάτην περίστασιν, ἡ ὁποία κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου τούτου συνέβαινεν, ἂν τὰ πρωτόκολλα ταῦτα δὲν συνετάσσοντο ἐπὶ τόπου, διότι κατὰ τὴν ἐπαλήθευσιν τοῦ δηλωθέντος ποσοῦ πρὸς τὸ ὑπάρχον ἐξ ἀνάγκης ὁ ὑπάλληλος ὀφείλει νὰ κάμῃ ζύγισιν. Καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν, εἰσερχόμενος ὁ ὑπάλληλος εἰς ἀποθήκην, ἢ καὶ εἰς αὐτὴν τὴν καλύβην τοῦ παραγωγοῦ, νὰ ὑπολογίσῃ διὰ τοῦ βλέμματος τὸ ποσὸν τοῦ καπνοῦ; Ἐξ ἀνάγκης λοιπὸν πρέπει νὰ περιοδεύῃ διὰ πλάστιγγος καὶ νὰ ἐξελέγχῃ· ἐν τούτοις ἀπεδείχθη, ὅτι οὐδέποτε ἐγένετο χρῆσις τῆς πλάστιγγος, καὶ ὅτι ἀναλόγως τῶν περιστάσεων τὸ ὑπερβάλλον ἐσημειοῦτο εἰς τὰ πρωτόκολλα, τὰ ὁποῖα εὐκόλως κατόπιν ἐξεσχίζοντο, ἐννοεῖτε διὰ τίνος τρόπου. Ἀλλὰ καὶ ἄλλη διάταξις ἐπίσης δύναται νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς πλείστας καταχρήσεις· αὕτη εἶναι ἡ τοῦ «ὡς ἔγγιστα» καὶ ἡ διάταξις τῆς «φύρας». Ὁ νόμος, προκειμένου περὶ ἐλέγχου τοῦ ποσοῦ τοῦ δηλωθέντος πρὸς τὸ ὑπάρχον, δίδει ἓν 10% ὡς ἔγγιστα, καὶ τοῦτο ἠρύσθη ἐκ τοῦ τελωνειακοῦ νόμου. Ἀλλ’ ἐκεῖ ἐν τῇ δηλώσει τῶν ἐμπορευμάτων ἐννοεῖται τὸ ὡς ἔγγιστα ἐκεῖνο, ἀλλὰ προκειμένου περὶ καπνοῦ, περὶ εἴδους, τὸ ὁποῖον κατ’ ἐξοχὴν ὑφίσταται τὰς ἀτμοσφαιρικὰς ἐπηρείας, ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου, ἀπεδείχθη, ὅτι ὁ ὅρος ἐκεῖνος τοῦ 10% δὲν ἦτο ὀρθὸς καὶ δίκαιος, πολλάκις δὲ κατὰ τὴν ἐπαλήθευσιν τῶν δηλώσεων προῆλθον ἀποτελέσματα παράλογα, καὶ ἀπετροπιαζόμεθα οἱ τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου νὰ ἐπιβάλωμεν ποινὰς ἐπὶ περιπτώσεων προδήλως ἀθώων. Ἀλλ’ ἔρχεται καὶ ἡ φύρα, τὴν ὁποίαν ὁ νόμος ὁρίζει εἰς 7%. Ἀλλ’ ὁ νόμος ταύτην παρέχει μόνον ὑπὲρ τοῦ πρώτου ἀγοραστοῦ, οὐχὶ δὲ καὶ ὑπὲρ τῶν λοιπῶν· καὶ τοῦτο τὸ ἔπραξεν, ἵνα λύσῃ δυσχερὲς ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐγεννᾶτο πάντοτε κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ προηγουμένου νόμου τοῦ 1885. Ἐν τούτοις πῶς δύνασθε νὰ ἀρνηθῆτε, ὅτι ὁ καπνὸς δύναται νὰ ὑποστῇ φύραν κατὰ τὰς καιρικὰς περιστάσεις, μόνον κατὰ τὴν πρώτην πώλησιν, οὐχὶ δὲ καὶ εἰς τὰς λοιπάς; Ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ ἐλέγχου ὁ νόμος εἶναι ἀτελέστατος· ὁ ἔλεγχος θὰ ἦναι ἀδύνατος, καθόσον τὸ νομοσχέδιον ἀνεπιγνώστως παρέχει πλείστας εὐκολίας εἰς τοὺς λαθρεμπόρους τοῦ καπνοῦ. Πῶς θὰ ἐξασκηθῇ ὁ ἔλεγχος ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ βιβλίου τῆς πιστοχρεώσεως, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ διαβατηρίου καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἑκάστοτε γενομένης ζυγίσεως; Ἀλλ’ εἶναι ταῦτα ἐφικτὰ, καὶ θὰ ἐφαρμοσθῶσιν ἐν τῇ πρακτικῇ; Ἔχομεν τὴν πεῖραν, ἡ ὁποία μᾶς διδάσκει· ἂς προσαγάγῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πληροφορίας ἐκ τοῦ ἁρμοδίου τμήματος, εἰς ποίας τῶν Ἐφοριῶν τοῦ Κράτους ἐτηρήθη τὸ βιβλίον ἐκεῖνο κατὰ τὸ διάστημα, καθ’ ὃ ἐλειτούργησεν ὁ νόμος τοῦ 1885· ἂς πληροφορήσῃ, ἂν οἱ οἰκονομικοὶ ἐπιθεωρηταὶ, οἱ ὁποῖοι μετέβησαν πρὸς ἐξέτασιν, εὗρον τὸν νόμον λειτουργοῦντα. Ὡς πρὸς δὲ τὴν ζύγισιν, δύναται ἕκαστος νὰ γνωρίζῃ, ὡς ἐκ τῆς πείρας, ἣν ἔχει, ὅτι εἶναι ἀδύνατος ἡ ἐφαρμογὴ, ἐκτὸς ἂν προμηθεύσητε ὅλας τὰς Ἐφορίας καὶ ὅλους τοὺς δημοσίους λειτουργούς, τοὺς ἐντεταλμένους τὸν ἔλεγχον, καὶ ἀπὸ μίαν πλάστιγγα. Καὶ προκειμένου μὲν περὶ τῆς κατατάξεως τῶν ὑφασμάτων, ἅτινα σήμερον κατὰ τὸ νέον δασμολόγιον διαγιγνώσκονται διὰ τοῦ ὑφασματοσκοπίου, ἡ προμήθεια εἶναι πρόχειρος, διότι ἕκαστος τελωνειακὸς ὑπάλληλος δύναται νὰ ἔχῃ τοιοῦτον εἰς τὴν τσέπην του· ἀλλὰ προκειμένου περὶ πλαστίγγων, δυναμένων νὰ ζυγίσωσι μέγα ποσὸν, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ παρασχεθῶσι τοιαῦται εἰς πάντας τοὺς ὑπαλλήλους;

§183Γ. Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ (βουλευτὴς Κυκλάδων). Ἡ πλάστιγξ αὐτὴ, ἡ ὁποία σᾶς δυσκολεύει, δὲν φέρει μέγεθος πλέον τούτου (δεικνύει διπλωμένον τὸ μανδύλιόν του). Καὶ τοιαύτην πλάστιγγα δύνανται νὰ προμηθευθῶσι πάντες οἱ ὑπάλληλοι, ἣν νὰ φέρωσιν εἰς τὸ θυλάκιόν των. Σᾶς κάμνω τοῦτο γνωστὸν, ἵνα μὴ μακρηγορήσητε ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου.

§184ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ταύτας δύνανται νὰ προμηθευθῶσιν αἱ Ἐφορίαι, ἀλλ’ οἱ λοιποὶ ὑπάλληλοι;

§185Γ. Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τέσσαρας χιλιάδας δραχμὰς ἂν ἐξοδεύσῃ ἡ Κυβέρνησις, δύναται νὰ ἐφοδιάσῃ πάντας. Ἡ πλάστιγξ αὕτη ζυγίζει βάρος μέχρις 60 ὀκάδων. Κἀνὲν δὲ τέγκι καπνοῦ δὲν ἔχει βάρος πλέον τῶν 60 ὀκάδων.

§186ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἀλλ’ ἔρχονται αἱ ποινικαὶ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, ἵνα κυρώσωσι τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ. Αἱ ἀναγραφόμεναι ποιναὶ εἶναι ὁποῖαι καὶ ἐν τῷ νόμῳ τοῦ 1885. Δὲν θὰ συζητήσω τὸ ζήτημα, ἂν πρέπῃ νὰ γίνηται τοιαύτη κατάχρησις τῶν χρηματικῶν ποινῶν ἐν τοῖς φορολογικοῖς νόμοις· φρονῶ ὅμως, ὅτι αὗται ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἰσὶν ἥκιστα συντελεστικαὶ πρὸς ἐξασφάλισιν τοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκομεν. Διότι, ὡς ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω ὑμῖν προηγουμένως, αἱ ποιναὶ αὗται θὰ καταλογισθῶσιν ἐπὶ τέλους εἰς βάρος τοῦ παραγωγοῦ. Καὶ πῶς θὰ πάρετε τὸ χρῆμα τῆς ποινῆς ἐκ τοῦ παραγωγοῦ; πῶς δύνασθε νὰ εἰσπράξητε χιλιάδας δραχμῶν, εἰς τὰς ὁποίας ἑκάστοτε θὰ καταδικάζωνται οἱ πταίσαντες; Διότι τὸ νομοσχέδιον ὑμῶν ἐν μιᾷ περιπτώσει μόνον ἐπιβάλλει πρόστιμον, ὅπερ ἄφησεν εἰς τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν τῆς καταδικαζούσης ἀρχῆς νὰ ὁρίσῃ ἐν τῷ ἄρθρῳ 19· ἀλλ’ ἐπὶ τῶν λοιπῶν περιστάσεων ὁρίζει τὴν ποινὴν κατὰ ποσὸν, ἤτοι κατὰ τὸ διπλάσιον, ἢ κατὰ τὸ ἁπλοῦν τοῦ φόρου, καὶ ἐννοεῖτε, Κύριοι, ὅτι, πρὸς πέντε δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν ὑπολογιζομένου τοῦ φόρου, πολλάκις θὰ φθάσωσιν αἱ ποιναὶ εἰς ποσὸν ὑπέρογκον. Ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου δὲ τούτου ἔχω καὶ μίαν ἄλλην παρατήρησιν νὰ φέρω· ὁ νόμος δὲν προνοεῖ περὶ τῆς τιμωρίας τοῦ μεταφέροντος τὸν καπνὸν, εἴτε σιγάρα, εἴτε τουμπεκίον, εἴτε ταμβάκον, ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς προερχόμενα, διότι, προκειμένου περὶ τοῦ ἐγχωρίου καπνοῦ, ἔχομεν τὸν ἔλεγχον τοῦ βιβλίου τῆς πιστοχρεώσεως, ἐὰν ἐτηρήθη, καὶ τὰς ἀναγνωρίσεις καὶ τὰ διαβατήρια τῶν ἀλλεπαλλήλων μεταβιβάσεων καὶ μεταφορῶν, ἃς ὑπέστη ὁ ἀπ’ ἀρχῆς δηλωθεὶς καπνὸς, καὶ δυνάμεθα νὰ ἀνεύρωμεν τὰ ἴχνη· ἀλλὰ, προκειμένου περὶ καπνοῦ ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς εἰσαχθέντος, ποῖον ἔλεγχον ἔχομεν; Τὴν πληρωμὴν μόνον τοῦ δασμοῦ ἐν τῷ τελωνείῳ; Ἀλλὰ δύναται νὰ εἰσέλθῃ λαθρεμπορικῶς, καὶ ὁ λαθρέμπορος ἐκεῖνος θὰ ἐπιτύχῃ διπλασίαν ὠφέλειαν, διότι καὶ τὸν φόρον τὸν τελωνειακὸν δὲν θὰ πληρώσῃ, καὶ τὸν φόρον τῆς καταναλώσεως, διότι δὲν ὑπάρχει ποινὴ, ἤτοι κύρωσις τῆς ἀπαγορεύσεως. Ἐπίσης δὲ, προκειμένου περὶ τῶν ποινῶν, εὑρίσκω, ὅτι ἐν τοῖς ἄρθροις 19 καὶ 20 ἐπιβάλλεται διπλῆ ποινὴ διὰ μίαν καὶ τὴν αὐτὴν πρᾶξιν· καὶ τοῦτο φρονῶ, ὅτι ἀσυνειδήτως ἐγένετο, ἢ μᾶλλον εἶναι ἀναγκαία συνέπεια τῆς μεταῤῥυθμίσεως τοῦ ἄρθρου 19· διότι ἐν τῷ νόμῳ τοῦ 1885 τὸ ἄρθρον εἶχεν ὡς ἑξῆς: «Ὅστις τῶν παραγωγῶν κατὰ παράβασιν τοῦ ἄρθρου 2 ἤθελε θέσει εἰς ἀνάλωσιν, ἢ ἐκποιήσει καπνὸν μὴ δηλωθέντα, συλλαμβανόμενος ἐπ’ αὐτοφώρῳ, τιμωρεῖται μὲ πρόστιμον δρ. 50–200, κατασχομένου καὶ τοῦ καπνοῦ.» Σήμερον «ὁ παραγωγὸς» ἀπηλείφθη, καὶ ἔμεινε τὸ «ὅστις», τὸ δὲ πρόστιμον ἀνεβιβάσθη κατ’ ἀνώτατον ὅρον εἰς δρ. 500. Ἀλλ’ ἐν τῷ ἄρθρῳ 20 ὑπάρχει ἐπίσης διάταξις, καθ’ ἣν «ἂν ἀνακαλυφθῇ καπνὸς οὐδαμῶς δηλωθεὶς, ὁ κύριος τούτου τιμωρεῖται μὲ πρόστιμον ἴσον μὲ τὸ διπλάσιον τοῦ φόρου τῆς καταναλώσεως κτλ.» Λοιπὸν, ἂν ἀνακαλυφθῇ καπνὸς μὴ δηλωθεὶς, θὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ ἡ διάταξις τοῦ προστίμου τοῦ ἄρθρου 19 καὶ τὸ διπλάσιον τοῦ φόρου τοῦ ἄρθρου 20, τὸ ὁποῖον θεωρῶ ἀντικείμενον πρὸς πᾶσαν δικαιοσύνην. Ἀλλὰ καὶ ἄλλο ἐλάττωμα ἔχει καὶ τὸ νομοσχέδιον καὶ ὁ νόμος τοῦ 1885, ὅτι δὲν ὑπάρχει διάταξις, τιμωροῦσα ἁπλῶς τὸν κάτοχον καπνοῦ μὴ δηλωθέντος, ἀνεξαρτήτως τῆς κατὰ τὸ ἄρθρον 4 ἐπαληθεύσεως, ἣν προϋποθέτει τὸ ἄρθρον 20. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς κατὰ μέρος διατάξεις, ἐν τῇ ψηφίσει τῶν ἄρθρων θέλω ὑποβάλει παρατηρήσεις τινὰς, τὰς ὁποίας τὴν στιγμὴν ταύτην δὲν ὑποβάλλω, ἵνα μὴ παρατείνω τὴν συζήτησιν. Εἰς τὸ κεφάλαιον τοῦ καπνοῦ μεταβάλλεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ καὶ ὁ τρόπος τῆς ἐκδικάσεως τῶν παραβάσεων τοῦ νόμου ΑΣΞʹ. Κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1885 ἐδίκαζον μὲν κατὰ πρῶτον βαθμὸν οἱ ἔφοροι καὶ οἱ τελῶναι, κατ’ ἔφεσιν δὲ ἐδίκαζεν ἡ δικάζουσα τὰ τοῦ λαθρεμπορίου ἀρχή. Δὲν ὠνομάζετο ἐν τῷ νόμῳ ἐκεῖνο τὸ Νομικὸν Συμβούλιον, ἴσως διότι οἱ εἰσαγαγόντες τὸν νόμον ἐκεῖνον εἶχον σκοπὸν νὰ καταργήσωσι τοῦτο. Ἀλλ’ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἤδη καταργεῖται πλέον ἡ ἁρμοδιότης τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου, καὶ ὑποκαθίσταται ἡ ἁρμοδιότης τοῦ Ὑπουργοῦ, τιθεμένου μόνον τούτου, οὐχὶ τοῦ περιορισμοῦ, ἀλλὰ τῆς ματαίας διατάξεως, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς ἀποφαίνεται μετὰ γνωμοδότησιν ἐπιτροπῆς, συγκειμένης ἐκ τοῦ δικαστικοῦ συμβούλου, τοῦ ἁρμοδίου τμηματάρχου καὶ ἑνὸς οἰκονομικοῦ ἐπιθεωρητοῦ. Καὶ ἐνταῦθα τὸ νομοσχέδιον ἐνεπνεύσθη ἐκ τῶν διατάξεων τῶν τελωνειακῶν. Κατὰ τὸν νόμον περὶ δασμολογίου, προκειμένου περὶ κατατάξεως ἐμπορευμάτων, ἀποφαίνεται κατ’ ἔφεσιν ὁ Ὑπουργὸς, ἀλλὰ μετὰ γνωμοδότησιν ἐπιτροπῆς, συγκειμένης ἐκ τοῦ δικαστικοῦ συμβούλου, τοῦ τελώνου Πειραιῶς καὶ τοῦ τμηματάρχου τοῦ ὀγδόου τμήματος τοῦ Ὑπουργείου, ἤτοι τῶν ὀρυκτῶν μεταλλείων. Ἀλλ’ ἐκεῖ ἐννοῶ τὴν ὕπαρξιν τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης, διότι, συγκειμένη ἐξ ἀνδρῶν εἰδικῶν καὶ κρίνουσα ἐπὶ ζητημάτων εἰδικῶν καὶ τεχνικῶν, φωτίζει τὸν Ὑπουργὸν, ὁ ὁποῖος ἐν ἐπιγνώσει δύναται νὰ ἀποφανθῇ· ἀλλ’ ἐνταῦθα οὐδὲν τεχνικὸν ζήτημα ὑπάρχει· πρόκειται ἁπλῶς περὶ σχηματισμοῦ πεποιθήσεως δικαστικῆς, ἂν ἔπραξεν ἢ οὒ τὴν παράβασιν ὁ καταγγελλόμενος. Τίς ἡ ἀνάγκη τῆς γνωμοδοτήσεως; Ἴσως διὰ τούτου ἀνακουφίζεται ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου; Βεβαίως ὄχι. Ἐὰν θὰ δικάσῃ ὁ Ὑπουργὸς, ὀφείλει νὰ σχηματίσῃ ἰδίαν πεποίθησιν, ἑπομένως πρὸς τί αὐτὴ ἡ πολυτέλεια; Εὑρίσκω δὲ καὶ κατὰ τοῦτο ἐλαττωματικὴν τὴν συγκρότησιν τῆς ἐπιτροπῆς, διότι λαμβάνει μέρος ὁ ἁρμόδιος τμηματάρχης, ὁ ὁποῖος θὰ ἦναι καὶ ὁ εἰσηγητὴς τῆς ὑποθέσεως πρὸς τὸν Ὑπουργόν· ἑπομένως ἐξ ἀνάγκης ἡ εἰσήγησις θὰ ἐπηρεάσῃ τὴν γνώμην τοῦ Ὑπουργοῦ. Ἀλλὰ καὶ ὑπὸ ἑτέραν ἔποψιν εὑρίσκω τὸ σύστημα ἐλαττωματικόν. Φρονῶ, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς θὰ χάσῃ τὴν ἡσυχίαν του, καὶ ἐνῷ σήμερον δὲν ἀναμιγνύεται εἰς ζητήματα δικαστικῆς φύσεως, τοῦ λοιποῦ θ’ ἀπασχολῆται ἐπὶ μακρὸν, διότι ἴσως ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἔχει γνῶσιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑποθέσεων, αἵτινες θὰ εἰσάγωνται εἰς αὐτὸν συνεπείᾳ τῶν παραβιάσεων τοῦ νόμου. Αὗται θὰ καταναλώσωσι μέγαν χρόνον ἐκ τῶν ἐργασιῶν του, καὶ τοῦτο, ἵνα ἀποφαίνηται ἐπὶ ὑποθέσεων, αἱ ὁποῖαι πολλάκις καταλήγουσιν εἰς ἀποτελέσματα οὐχὶ ἀντάξια τῶν σκέψεων καὶ ἀσχολιῶν τοῦ Ὑπουργοῦ. Ἀλλὰ καὶ ὑπὸ ἑτέραν ἔποψιν θὰ χάσῃ τὴν ἡσυχίαν του ὁ κ. Ὑπουργὸς, διότι ὅλοι γνωρίζετε, ὅτι ὑπὲρ τῶν καταδικαζομένων δι’ ἀποφάσεων τῶν ἐφόρων ἢ τῶν τελωνῶν ἐνδιαφέρονται οἱ Βουλευταὶ, καὶ εἰκότως, διότι πρὸς αὐτοὺς καταφεύγει ὁ ἀδικούμενος, ἐπικαλούμενος τὴν συνδρομήν των· ἐξ ἀνάγκης λοιπὸν ὁ Βουλευτὴς, καὶ ἀπὸ χρηστοῦ συνειδότος ἀγόμενος, θὰ παραστήσῃ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τὰ πράγματα, καὶ θὰ ἀπασχολῇ αὐτόν· ἀλλὰ μὴ λησμονῶμεν, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς θὰ ἦναι μὲν δικαστής, ἀλλὰ πρὸ πάντων εἶναι πολιτικός· καὶ ποῖος μοὶ ἐγγυᾶται, Κύριοι, ὅτι δὲν θὰ ἐπηρεασθῇ ἐκ πολιτικῶν σκέψεων, ὥστε νὰ ἀποφανθῇ, οὐχὶ βεβαίως, ἵνα ἐπικυρώσῃ καταδίκην ἄδικον, ἀλλ’ ἵνα ἀθωώσῃ πράγματι παραβάτην, ἐπὶ ζημίᾳ τῆς δημοσίας τάξεως καὶ τοῦ Δημοσίου; Φρονῶ λοιπόν, Κύριοι, ὅτι ἡ μεταβολὴ αὕτη τοῦ νόμου τοῦ 1885 ἐν τῷ προκειμένῳ νομοσχεδίῳ εἶναι ἀτυχής. Ἀλλὰ καὶ ὑπὸ ἑτέραν ἔποψιν ἐξεταζόμενον τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, καταδεικνύεται ἄστοχον καὶ ἐπιβλαβές, οὐχὶ πλέον ὡς πρὸς τὴν παραγωγήν, οὐχὶ πλέον ὡς πρὸς τὴν δημοσίαν ἠθικήν, τὴν ὁποίαν διὰ τῆς λαθρεμπορίας, τὴν ὁποίαν θὰ καταστήσῃ εὐχερεστέραν, θὰ παραβλάψῃ, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῶν συμφερόντων τῶν χρηματικῶν τοῦ δημοσίου ταμείου. Καὶ ἐνταῦθα ὀφείλω νὰ ἐκφράσω τὴν ἀπορίαν μου, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς, πρὸς ἣν παρεπέμφθη τὸ νομοσχέδιον πρὸς μελέτην, προκειμένου περὶ ζητήματος τοσοῦτον σπουδαίου, προκειμένου δηλαδὴ ν’ ἀντικατασταθῇ σύστημα λειτουργοῦν ἐπὶ τόσα ἔτη, τὸ ὁποῖον ἀπέδωκε καλοὺς καρπούς, πῶς ἁπλῶς περιωρίσθη εἰς 10 γραμμάς, καὶ εἰς αὐτὰς περιωρίσθη εἰς τὸ νὰ παραστήσῃ τὰ ἀποτελέσματα τῶν δύο νόμων ὡς πρὸς τὸ ποσὸν τοῦ φορολογηθέντος καπνοῦ. Καὶ ἂν τουλάχιστον τὰ ἀποτελέσματα ταῦτα, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλεν, ἦσαν ἀκριβῆ, θὰ ὑπῆρχεν ἓν ἐπιχείρημα σπουδαῖον ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου· ἀλλὰ δυστυχῶς τὰ ἀποτελέσματα ταῦτα, ὅπως οἱ ἀξιότιμοι προαγορεύσαντες ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου ἀπέδειξαν εἰς τὴν Βουλήν, εἶναι ἐντελῶς ἐσφαλμένα, διότι, ἵνα ἀποτελέσῃ ἡ ἐπιτροπὴ τὸ πιθανὸν ἐτήσιον ποσὸν τοῦ δηλωθέντος κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1885 καπνοῦ, λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν τοὺς μῆνας ἐκείνους, τοὺς ἐκτάκτους, ἤτοι τὸν μῆνα τῆς ἀρχῆς τῆς λειτουργίας τοῦ νόμου, καθ’ ὃν καὶ ὁ προϋπάρχων καπνὸς πρὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου ἐδηλώθη δυνάμει τῶν μεταβατικῶν διατάξεων τοῦ νόμου ἐκείνου, ἑπομένως τὸ ποσὸν αὐτοῦ κατὰ τὸν μῆνα ἐκεῖνον ἦτο σχετικῶς ὑπέρογκον, καὶ τὸν μῆνα Δεκέμβριον τοῦ 1885, ὅτε ἀθρόος ἐδηλώθη ὁ καπνὸς ὑπὸ τῶν κατόχων, ἐν βλέψει τοῦ ὅτι κατὰ τὴν 1ην Ἰανουαρίου τοῦ 1886 ὁ φόρος τοῦ καπνοῦ ἀνεβιβάζετο ἀπὸ δραχμῶν δύο εἰς δύο καὶ ἡμίσειαν. Ἑπομένως ἐκτάκτως κατὰ τοὺς μῆνας ἐκείνους ἐδηλώθη ποσὸν μέγα, τοῦτο δὲ βλέπομεν ἀποδεδειγμένον ἐκ τῆς καταπτώσεως τῶν δηλώσεων κατὰ τοὺς ἑπομένους μῆνας. Ἐὰν λοιπὸν ἡ ἐπιτροπὴ ἤθελε νὰ λάβῃ ἀσφαλεῖς βάσεις, ἵνα στηρίξῃ τὸ ἐπιχείρημα αὐτῆς, ὤφειλε νὰ μὴ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν οὔτε τὸν Σεπτέμβριον, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐδηλώθη ὁ καπνὸς, ὁ ἤδη ἐναποτεταμιευμένος πρὸ τῆς λειτουργίας τοῦ νόμου, οὔτε τὸν Δεκέμβριον, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐδηλώθη καπνὸς ἐπὶ τῷ σκοπῷ τῆς ὠφελείας τῆς διαφορᾶς τοῦ φόρου. Ἐὰν ἤθελε νὰ φθάσῃ εἰς ἀσφαλῆ συμπεράσματα ἡ ἐπιτροπὴ, ὤφειλε νὰ λάβῃ ὡς πρὸς τοὺς μῆνας ἐκείνους ποσὸν ἀνάλογον τῶν ὑπολοίπων μηνῶν τοῦ ἔτους, καὶ τότε νὰ ὑπολογίσῃ καὶ νὰ ἴδῃ, ἐὰν φθάνῃ εἰς τὸ αὐτὸ συμπέρασμα. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἔχομεν τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου κατὰ τὸ διάστημα ἐκεῖνο. Τί εἰσεπράχθη ἐκ τοῦ φόρου ἐκείνου κατὰ τὸ σύστημα τοῦ νόμου τοῦ 1885; Ἔχομεν δὲ ἀφ’ ἑτέρου τὰς εἰσπράξεις, τὰς ἐκ τῆς λειτουργίας τοῦ ἰσχύοντος νόμου βεβαιουμένας, ἔχομεν πρόσοδον ἀσφαλῆ καὶ βεβαίαν· πρὸς τί λοιπὸν νὰ μεταβάλωμεν τὸν νόμον; Ἐὰν ὁ νόμος ὁ ἰσχύων ἦτο καταθλιπτικὸς, ἐὰν ἦτο καταστρεπτικὸς τῆς παραγωγῆς, ἐννοῶ, ὅτι ὑπῆρχε λόγος πρὸς μεταβολὴν αὐτοῦ, ἀλλὰ πρὸς τί αὐτὴ ἡ ἐπιθυμία τῆς μεταβολῆς τοῦ συστήματος, πρὸς τί αὐτὴ ἡ μεταλλαγὴ, ἀφοῦ οὐδεμία φωνὴ εὑρέθη οὔτε ἐν τῷ τύπῳ οὔτε ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ, ἡ ὁποία νὰ ὑπερασπισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ ἀποδείξῃ τὰ ἀγαθὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου τοῦ 1885; Ἔχομεν ἐπὶ τέλους αὐτοὺς τοὺς καπνοπώλας, τοὺς κυρίως ἐνδιαφερομένους ὡς πρὸς τοῦτο, συνηγοροῦντας ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως τοῦ καθεστῶτος, ἀλλ’ ἀπαιτοῦντας συγχρόνως τὴν περιστολὴν τοῦ λαθρεμπορίου, καὶ δικαίως, διότι εἶναι γνωστὸν, καὶ δὲν ἔχω ἀνάγκην ἀποδείξεων, Κύριοι, ὅτι τὸ λαθρεμπόριον ἐπλεόνασε κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας, ὅτι ἀναφανδὸν σήμερον ὁ καπνὸς πωλεῖται ἀφορολόγητος, καὶ εἰς τοιοῦτον βαθμὸν ἀναισχυντίας, ὥστε καὶ καπνοπωλεῖα ἐγκατέστησαν, πωλοῦντα καπνὸν ἄνευ ταινιῶν καὶ μένουν ἀκαταδίωκτα.

§187ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὑπὸ τὴν προστασίαν τῆς ἀρχῆς.

§188ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Καὶ καθ’ ὁδὸν, Κύριοι, ἀπαντῶμεν καπνοπώλας πλανοδίους, ἐπιβάλλοντας ἡμῖν διὰ φορτικότητος νὰ ἀγοράζωμεν καπνὸν ἀφορολόγητον. Καὶ πῶς δύνανται τὰ δημόσια ὄργανα νὰ δικαιολογηθῶσιν, ὅτι δὲν ἔχουσι γνῶσιν, ἀφοῦ ἡμεῖς οἱ ἰδιῶται γνωρίζομεν τοῦτο; Ἀλλὰ, Κύριοι, μήπως καθ’ ἑκάστην διὰ τοῦ τύπου δὲν καταγγέλλωνται πράξεις λαθρεμπορικαὶ, ἐπὶ τοῦ εἴδους τούτου γινόμεναι; καὶ ποία εἶναι ἡ ἐπὶ τούτων ἐνέργεια τῆς ἀρχῆς; Βεβαίως δὲ οἱ λαθρέμποροι, ὅταν γνωρίζωσιν, ὅτι χαλαρὰ πρὸς αὐτοὺς φέρεται ἡ χεὶρ τῆς ἐξουσίας, ἀποθρασύνονται καὶ ἐκτελοῦσιν ἐν ὅλῃ τῇ ἀνέσει, καὶ ἐν ὅλῃ τῇ ἀναισχυντίᾳ τὸ ἔργον των. Κατὰ τὸν μῆνα Σεπτέμβριον κατηγγέλθη λαθρεμπόριον, λαβὸν χώραν ἐν μέσαις Ἀθήναις, ἐν πλήρει μεσημβρίᾳ· δέκα κάῤῥα μετέφερον καπνὸν ἀπὸ τοῦ Πειραιῶς εἰς τὰς Ἀθήνας, καὶ ὁ καπνὸς οὗτος ἀνελήφθη, καὶ δὲν ἐγνώσθη τί ἐγένετο· ποία δὲ ἐπὶ τούτου ἡ ἐνέργεια τῆς ἀρχῆς; Ἐπὶ τούτῳ μάλιστα ἀπευθύνω ἐπερώτησιν πρὸς τὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν κ. Ὑπουργόν. Καὶ κατόπιν, κατὰ τὸν μῆνα Νοέμβριον, ὁλόκληρον καπνοκοπτήριον ἀνεκαλύφθη, καὶ ἐκτὸς τούτου ποσότης μεγάλη ἐκ 3,800 ὀκάδων ἀπὸ τοῦ τελωνείου παραληφθεῖσα μεταφέρεται εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ ἀποθηκεύεται ἐν γνωστῇ οἰκίᾳ καὶ δὲν εἰσάγεται εἰς τὸ καπνοκοπτήριον. Ἀλλὰ μήπως, Κύριοι, καὶ ἐν αὐτοῖς τοῖς καπνοκοπτηρίοις τὸ λαθρεμπόριον δὲν ἐξασκῆται ἐλευθέρως; Καὶ πόσοι ἐξ ἡμῶν καὶ ἄλλοι πολλοὶ δὲν προμηθεύονται καπνὸν ἀφορολόγητον ἐξ αὐτῶν τῶν καπνοκοπτηρίων! Δὲν ἔγκεινται λοιπὸν ἐν τῷ νόμῳ αἱ πλημμέλειαι, τὰς ὁποίας τυχὸν τοῦ ἀποδίδουν, οὐδὲ εἶναι ἀποτέλεσμα τῶν πλημμελειῶν ἐκείνων ἡ ἐλάττωσις τῶν εἰσπράξεων. Δείξατε τὴν χεῖρα στιβαρὰν, καὶ θὰ ἴδητε τὰς εἰσπράξεις αὐξανομένας. Ἀλλὰ, καίπερ τοιούτου ὄντος τοῦ προτεινομένου νομοσχεδίου, ἤκουσα μετ’ ἀπορίας, ὅτι ὁ εἰσαγαγὼν αὐτὸ Ὑπουργὸς θέλει καταστήσει τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ ζήτημα ἐμπιστοσύνης· καὶ λέγω, Κύριοι, ὅτι ἤκουσα τοῦτο μετ’ ἀπορίας, διότι ἀπέναντι τῆς δηλώσεως, τὴν ὁποίαν, εἰσηγούμενος τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, ἔκαμεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι δὲν τολμᾷ νὰ προτείνῃ μέτρα σχετικὰ πρὸς τὴν φορολογίαν, ἐκ φόβου μὴ ἴδῃ ἐλαττουμένας τὰς προσόδους τὰς δημοσίας, μετὰ τὴν δήλωσιν, λέγω, ἐκείνην, ἀπορῶ, πῶς ζητεῖ νὰ μεταβάλῃ τὸ σύστημα τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ διὰ συστήματος, τὸ ὁποῖον ἐλειτούργησε καὶ τοῦ ὁποίου εἶναι γνωσταὶ αἱ ἀτέλειαι, διὰ συστήματος, τὸ ὁποῖον προφανέστατα καταθλίβει τὴν παραγωγὴν καὶ θὰ τὴν καταστρέψῃ, πῶς, λέγω, δὲν ὀπισθοχωρεῖ ἀπέναντι τῶν ἀποτελεσμάτων τούτων, τὰ ὁποῖα βλέπει χειροπιαστὰ, πῶς δὲν ὀπισθοχωρεῖ, καὶ ἀκριβῶς ἐν τούτῳ ζητεῖ νὰ δοκιμάσῃ τὴν πρὸς αὐτὸν ἐμπιστοσύνην τῆς Βουλῆς! Νομίζω ὅτι κακῶς ἐξέλεξε τὴν περίπτωσιν ταύτην, ἵνα δοκιμάσῃ τὴν κυβερνητικὴν ἰσχὺν ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, διότι πρὸς τοῖς ἄλλοις θὰ φέρῃ εἰς στενόχωρον θέσιν τοὺς ἀκολουθοῦντας αὐτὸν φίλους, ἵνα ψηφίσωσι νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ἐν τῇ συνειδήσει αὑτῶν καταδικάζουσι. Καὶ ἀπορῶ, Κύριοι, πῶς προκειμένου περὶ φορολογίας, περὶ μέτρου δηλαδὴ, τὸ ὁποῖον θίγει εἰς τὰ καίρια τὰ συμφέροντα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, πῶς ἀκριβῶς ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ζητεῖ νὰ καταστήσῃ αὐτὸ ὡς ἔπαθλον, οὕτως εἰπεῖν, τῆς ἰσχύος αὑτοῦ ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ! Πολὺ ἀπέχω, Κύριοι, ἀπὸ τοῦ νὰ ἀποτείνω συμβουλὰς πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ὡς Βουλευτὴς ὅμως ἔχω καθῆκον νὰ ἐκφράσω ἐν πάσῃ εἰλικρινείᾳ τὴν γνώμην μου, καὶ ταύτην καὶ μόνην ἠθέλησα νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν, εἰς αὐτὴν δ’ ἀπόκειται νὰ πράξῃ τὰ περαιτέρω.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 9 καὶ 15′ μ. μ.