1891.03.24

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 72

τῆς 24 Μαρτίου 1891.

(Κυριακή).

Ὥρα 11 π. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ μετά τινα διόρθωσιν, ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσσης κ. Σχινᾶς ὑποβάλλει τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν.

§2ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ὑπενθυμίζω τοῖς κ. κ. Ὑπουργοῖς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως τὰς γενομένας ἐπερωτήσεις μου. 1) Πρὸς τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως τὰς κατὰ τὰς συνεδρίας τῆς 20 καὶ 21 Δεκεμβρίου 1890: αʹ) Περὶ πινάκων τῶν κληροδοτημάτων καὶ ἐσόδων αὐτῶν. βʹ) Περὶ πινάκων τῶν ἐξ αὐτῶν ἐκπαιδευθέντων νέων. γʹ) Περὶ ἀπολογισμοῦ τοῦ κληροδοτήματος Κρήτσκη. δʹ) Περὶ δημοσιεύσεως τῶν διαθηκῶν. «2) Πρὸς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν: αʹ) Τοὺς αἰτηθέντας πίνακας τῆς ὁδοποιΐας κατὰ τὴν συνεδρίαν τῆς 29 Ἰανουαρίου 1891. βʹ) Τοὺς αἰτηθέντας ἐπίσης συμπληρωτικοὺς πίνακας τῆς ὁδοποιΐας κατὰ τὴν συνεδρίαν τῆς 4 Φεβρουαρίου 1891, καὶ ἰδίως τὴν δʹ παράγραφον περὶ καταστάσεως τῶν πληρωθέντων ὑπὸ τῶν διαφόρων λιμενικῶν τοῦ Κράτους ταμείων εἰς ἀμοιβὰς καὶ ὁδοιπορικὰ ἔξοδα τῶν τε ἡμεδαπῶν καὶ ἀλλοδαπῶν μηχανικῶν, κεχωρισμένως δὲ τῶν τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς. «3) Τὴν πρὸς τὸν αὐτὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπερώτησίν μου κατὰ τὰς συνεδρίας τῆς 13 καὶ 14 Φεβρουαρίου περὶ τοῦ κ. Κελλενὲκ, ἤτοι, ἂν ἐπιτρέπηται αὐτῷ νὰ ἦναι ἱδρυτὴς ἑταιρίας, ἧς τὰ ἔργα, ὡς ἐκ τῆς θέσεώς του, διευθύνει. «4) Ἰδιαιτέρως παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ διατάξῃ τὴν κατάρτισιν καὶ συμπλήρωσιν τῶν κατὰ τὴν συνεδρίαν τῆς 8 Φεβρουαρίου 1891 αἰτηθέντων πινάκων θνησιμότητος τῶν ἀνδρῶν τοῦ στρατοῦ. «Παρακαλῶ δ’ αὐτοὺς, ὅπως τὰς αἰτηθείσας ταύτας πληροφορίας, λίαν ἀναγκαίας καὶ λίαν χρησίμους, καταθέσωσι τοὐλάχιστον κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς δευτέρας συνόδου τῆς ΙΒʹ βουλευτικῆς περιόδου.»

§3ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ ἡ ἐπερώτησις.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§5ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, γινώσκετε ὁποίους καὶ ὁπόσους καταβάλλουσιν ἡ Πολιτεία καὶ ἡ κοινωνία ἀγῶνας ἀπὸ τοῦ 1884, ἵνα ἐξασφαλισθῇ ἡ ἐλευθέρα θέλησις τοῦ ἐκλογέως κατὰ τὰς ἐκλογάς, καὶ ἵνα πληρωθῇ τοῦ Συντάγματος ἡ ῥήτρα περὶ τῆς μυστικότητος τῆς θελήσεως αὐτοῦ· γινώσκομεν δὲ, ὁπόσα κατὰ πᾶσαν βουλευτικήν, δημοτικὴν κλπ. ἐκλογὴν παράπονα περὶ ἐκλογικῶν παραβάσεων, περὶ ἀπειλῶν, περὶ ἐκβιάσεων καὶ καλπονοθεύσεων γίνονται. Εἷς τῶν συμπολιτῶν μου, τὸν ὁποῖον χαρακτηρίζει ἐφευρετικότης νοῦ περὶ τοιαῦτα μηχανήματα, παρεσκεύασε μηχάνημά τι, διὰ τοῦ ὁποίου φρονῶ, ὅτι δύναται νὰ ἐξασφαλισθῇ πληρέστατα ἡ μυστικότης τῆς ψήφου, νὰ ἐξασφαλισθῇ ἀπὸ πάσης ἐπηρείας καλπονοθεύσεως, ἢ ῥίψεως σφαιριδίων, ἢ καθ’ οἱασδήποτε ἄλλης νοθεύσεως ἡ ἐκλογὴ, χωρὶς νὰ μεταβληθῶσι τὰ κείμενα καὶ χωρὶς νὰ μεταβληθῶσιν αἱ συνθῆκαι, ὑπὸ τὰς ὁποίας ὁ νόμος κανονίζει τὰ τῶν ἐκλογῶν. Ἐπειδὴ δὲ ὁ συμπολίτης μου ἐκεῖνος ἐξέθηκεν ἐν Κορίνθῳ τὸ μηχάνημά του καὶ ἐπεδοκιμάσθη ὑφ’ ὁλοκλήρου τῆς κοινῆς γνώμης, ἔφερε τοῦτο εἰς τὰς Ἀθήνας, καὶ ἐξέθηκεν αὐτὸ ἐν τῷ ξενοδοχείῳ τῆς «Βενετίας». Μὲ προσεκάλεσε δὲ σήμερον καὶ τὸ εἶδον, καὶ ὁμολογῶ, ὅτι ἐξεπλάγην. Παρακαλῶ λοιπὸν τοὺς κυρίους συναδέλφους, ἂν θέλωσι, νὰ ἐξετάσωσι τοῦτο δι’ αὐτοψίας· τὴν δὲ Κυβέρνησιν νὰ συστήσῃ μίαν ἐπιτροπὴν, ὅπως ἐκτιμήσῃ τὸ ἔργον. Κατ’ ἐμὲ, τὸ ἔργον εἶναι πολὺ σοβαρὸν καὶ σπουδαῖον.

§6ΑΓΓ. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου θὰ ἔχῃ σημασίαν τότε, ὅταν ἡ Βουλὴ ψηφίσῃ νόμον περὶ τοῦ ἑνιαίου τῆς ψήφου. Σήμερον δὲν ἔχει κἀμμίαν σημασίαν.

§7ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Δὲν μεταβάλλονται καθόλου οἱ ὅροι τοῦ νόμου κατὰ τὸ σύστημα αὐτό. Μένει ὁ νόμος ὅπως ἔχει νῦν. Ἁπλῶς ἐξασφαλίζεται ἡ ἐλευθερία καὶ ἡ μυστικότης τῆς ψήφου ἀπὸ πάσης ἐπηρείας.

§8ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔφερε τοὐλάχιστον ἐδῶ τὸ μηχάνημα αὐτὸ ὁ κ. Πετρίδης!

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ ᾼΧΚΓʹ νόμου περὶ πρεσβειῶν. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν ἄρθρον καὶ σύνολον, ὡς ἐτροποποιήθη κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν).

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγήσεως ἀδείας εἰς τοὺς ἐν Πειραιεῖ ἐργοστασιάρχας Τζὼν Μάκ–Δούαλ καὶ Γουλιέλμον Βάρβουρ πρὸς ἵδρυσιν νεωλκείου καὶ ναυπηγείου κατὰ τὴν θέσιν Κερατσίνι.

§11ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐπικαλοῦμαι, κύριοι συνάδελφοι, τὴν εὐμενῆ προσοχήν σας. Καθῆκον μοὶ ἐπιβάλλεται πρός τε τὴν πατρίδα καὶ τὴν ἱστορίαν αὐτῆς, ἵνα μὴ ἀφήσω τὴν Βουλὴν ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ σπουδαίου ἀντικειμένου, περὶ οὗ πρόκειται. Ἀλλὰ πρὶν εἰσέλθω εἰς τὸ κύριον θέμα, ἀναγκάζομαι νὰ κάμω παρατηρήσεις τινὰς, αἵτινες θὰ μὲ εἰσαγάγουν εἰς τὸ θέμα. Ἐλπίζω, ὅτι διὰ τῶν παρατηρήσεων τούτων δὲν θέλω προκαλέσει ἔριδας πρὸς τὸν υἱὸν ἐκείνου, ὑπὸ τὴν σκιὰν τοῦ ὁποίου ἐπὶ τόσα ἔτη ἐσκιάσθην, οὔτε ἐλπίζω νὰ πικράνω ἐκεῖνον, ὃν μετὰ τὸν θάνατον τοῦ ἀειμνήστου ἀνδρὸς ἀνεγνώρισα ἀρχηγόν, καὶ μετὰ τοῦ ὁποίου ἐπὶ συνεχῆ ἔτη εἰλικρινῶς συνέπραξα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν κατὰ τὴν προχθεσινὴν συζήτησιν ἐνόμισεν, ὅτι τὴν ὑπόθεσιν δὲν διεξήγαγον καταλλήλως, ὑπομνήσας μοι, ὅτι ὤφειλον παρ’ αὐτοῦ νὰ ζητήσω ὅ,τι ἐζήτησα παρὰ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἀλλ’ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, περὶ οὗ πρόκειται, δὲν εἶναι ὑπογεγραμμένος καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὡς ὤφειλε νὰ ἦναι, κατ’ ἐμέ. Βεβαίως ἠδυνάμην νὰ ζητήσω παρ’ αὐτοῦ ὅ,τι ἐζήτησα παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἀλλ’ ὤφειλεν, ἐπαναλαμβάνω, κατ’ ἐμὲ, τὸ νομοσχέδιον, περὶ οὗ πρόκειται, νὰ φέρῃ καὶ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργοῦ· διότι τὴν κλεῖδα τῆς θύρας τοῦ Ναυστάθμου κρατεῖ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, καὶ αὐτὸς ἐξασκεῖ ὅλην τὴν ἐπὶ τούτου ἀστυνομίαν, ἡ δὲ θύρα τοῦ Ναυστάθμου εἶναι τὸ στενὸν μεταξὺ Ψυτταλείας καὶ Στερεᾶς. Ἅπας ὁ χῶρος αὐτὸς, ἀπὸ Ψυτταλείας μέχρι τοῦ κυρίως Ναυστάθμου, ἀνήκει εἰς τὴν ἀστυνομίαν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, καὶ, κατὰ τὰ παραδεδεγμένα εἰς ὅλον τὸν ναυτικὸν κόσμον, εἴτε ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἴτε ἄλλος τις Ὑπουργὸς δὲν δύναται ἐν τῇ παραλίᾳ τοῦ χώρου τούτου οὔτε ἓν ἁπλοῦν παράπηγμα νὰ συστήσῃ ἄνευ τῆς συγκαταθέσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν. Κρατῶν λοιπὸν τὴν κλεῖδα τῆς θύρας τοῦ Ναυστάθμου ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, εἰς τὰς ἐκτάκτους περιστάσεις δὲν ἐπιτρέπει οὔτε εἰς αὐτὸν τὸν Πρωθυπουργὸν νὰ εἰσέλθῃ ἄνευ τῆς ἀδείας αὐτοῦ. Τοιοῦτοι εἶναι οἱ νόμοι, οἱ ἐπικρατοῦντες εἰς τὰ τῆς ἀστυνομίας τοῦ ναυτικοῦ. Ἂν ἤδη ἤλλαξαν οἱ ὅροι, ἐγὼ δὲν πταίω. Μὴ ἰδὼν λοιπὸν αὐτὸν ὑπογεγραμμένον ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, δὲν ἐδικαιούμην νὰ ζητήσω παρ’ αὐτοῦ οὐδὲν ἔγγραφον· διὰ τοῦτο ἀδίκως μοὶ ἀπέδωκε δύο κοσμητικὰ ἐπίθετα, ἅπερ δὲν ἤλπιζον ἀπὸ τὸν υἱὸν τοῦ Κουμουνδούρου· μοῦ ἀπέδωκε τὸ κοσμητικὸν ἐπίθετον τοῦ ἀνειλικρινοῦς, καὶ τὸ ἕτερον τοῦ κωλυσιεργοῦ...

§12ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Παρεξηγήσατε τὴν παρατήρησίν μου, κύριε συνάδελφε, καὶ λυποῦμαι πολύ.

§13ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐὰν τὴν παρεξήγησα, τότε ἀνακαλῶ.... Πιθανὸν νὰ ἔχω ἄλλα ἐλαττώματα, ἀλλ’ ἐν τῷ βίῳ μου τουλάχιστον οὐδέποτε κατεκρίθην ἐπὶ ἀνειλικρινείᾳ, οὐδὲ κωλυσιεργὸς ἀπεδείχθην ἐκ τοῦ παρελθόντος μου. Ἀπόδειξις δὲ, ὅτι ἡ αἴτησίς μου δὲν εἶχε σκοπὸν κωλυσιεργίας, εἶναι, ὅτι τὸ αἰτηθὲν παρ’ ἐμοῦ σχεδιάγραμμα, καὶ ἂν εἶχεν ἀπολεσθῆ, δὲν ἦτο, εἰμὴ ἔργον μιᾶς καὶ ἡμισείας ὥρας· εἴτε οἱ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐργαζόμενοι εἴτε οἱ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν δὲν εἶχον, εἰμὴ νὰ λάβωσι τὸν τμηματικὸν χάρτην, τὸν παριστῶντα τὰ παράλια τῆς Ἀττικῆς καὶ τὴν νῆσον τῆς Σαλαμῖνος, καὶ ἐπὶ τεμαχίου διαφανοῦς χάρτου νὰ ἀντιγράψωσι τὸ σχέδιον· διότι δὲν ἐπρόκειτο, εἰμὴ περὶ γεωγραφικοῦ σχεδίου, τὸ ὁποῖον δι’ ἀντιγραφῆς ἠδύνατο ταχέως νὰ ἐκτελεσθῇ. Θέλω νὰ εἴπω διὰ τῶν λόγων μου τούτων, ὅτι οὐδέποτε ὑπῆρξεν ἐν τῇ διανοίᾳ μου διὰ τοῦ αἰτήματός μου ἐκείνου σκοπὸς κωλυσιεργίας, διότι, ὡς σᾶς εἶπον, τὴν ἐπιοῦσαν ἠδύνατο νὰ γείνῃ ἓν ἀντίγραφον, καθ’ οὓς ὅρους ἐγὼ ἐζήτουν.

§14ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§15ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Μάλιστα.

§16ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Γνωρίζω τὸν κύριον Μπούμπουλην, ὅπως ἐχαρακτήρισεν αὐτὸς ἑαυτὸν, ἀλλὰ ἠξεύρω ἀκόμη, ὅτι, ὅτε διηύθυνε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ὅταν ἐπρόκειτο περὶ ζητημάτων σοβαρῶν, ὡς τὰ ἀφορῶντα τὴν ὀχύρωσιν τοῦ Κράτους, ἐκράτει ἀντίγραφα τῶν σχεδιαγραμμάτων καὶ ἐν γένει πασῶν τῶν λεπτομερειῶν ὡς πρὸς τοιαῦτα ζητήματα. Κατὰ συνέπειαν ἦτο εὔκολον εἰς τὸν ἔντιμον συνάδελφον, ἐὰν τὸ Ὑπουργεῖον δὲν ἐπροθυμοποιήθη νὰ προσκομίσῃ τὰ αἰτηθέντα ἔγγραφα, νὰ τὰ προσκομίσῃ ὁ ἴδιος. Διότι ὁ ἔντιμος συνάδελφος κατηγόρησεν ἐμὲ καὶ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι δὲν θέλομεν νὰ προσαγάγωμεν τὰ ἔγγραφα αὐτὰ, ἐκ κακῆς προθέσεως. Αὐτὴ ἦτο ἡ ἔννοια τῆς ὁμιλίας του. Εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ ἀμυνθῶ κατὰ τῆς τοιαύτης ἐπιθέσεως ἐκ μέρους τοῦ συναδέλφου. Ἄλλως τε δὲ, ὤφειλε νὰ ζητήσῃ ἀπὸ ἐμὲ τὰ ἔγγραφα ὁ κ. συνάδελφος, καὶ ἐγὼ ἐντὸς ἡμισείας ὥρας ἠδυνάμην νὰ προσκομίσω, ὅσα ἦσαν εἰς τὴν διάθεσίν μου ἔγγραφα. Ὥστε δὲν νομίζω, ὅτι δικαιοῦται νὰ μοὶ ἀπευθύνῃ τὴν αἰτίασιν, ὅτι ἐγὼ ἠθέλησα ἐν τῷ πνεύματι τῆς ὁμιλίας μου νὰ τὸν ὑβρίσω, διότι οὔτε τὸ παρελθόν μου οὔτε ἡ θέσις μου μοὶ ἐπιτρέπουσι νὰ προσενεχθῶ τοιουτοτρόπως πρὸς τὸν κ. Μπούμπουλην, τοιοῦτον ὄντα.

§17ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐννοῶ νὰ δώσω ἅπαν τὸ χρονικὸν διάστημα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναγκαῖον διὰ πάντα θέλοντα νὰ μὲ διακόψῃ, διότι ἐπιθυμῶ νὰ ἀκροασθῶ παντὸς, ὅ,τι ἀφορᾷ εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, ἐν ὑπομονῇ καὶ ἀταραξίᾳ. Ἡ ἐξήγησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν ἦλθεν ἐπίκουρος εἰς ἐμὲ, διότι ἀποδεικνύει, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ ἐργασθεῖσα εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ ἐξενεγκοῦσα τὸν φετφᾶν, εἰργάσθη ἄνευ τῶν στοιχείων ἐκείνων, ἐφ’ ὧν ἠδύνατο νὰ στηρίξῃ τὴν γνώμην της, ἐπὶ τῆς ὁποίας στηρίζονται σήμερον οἱ ὑπερασπισταὶ τοῦ νομοσχεδίου. Ἰδοὺ λοιπὸν, ὅτι εἶχον δίκαιον νὰ ἀπευθυνθῶ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι ἐπίστευον δικαίως, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἠδύνατο νὰ ἐργασθῇ ἄνευ τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα ἐμνημόνευσα, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἠδυνάμην νὰ ἀποταθῶ πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν. Εἶχον λοιπὸν δίκαιον νὰ πιστεύσω, ὅτι ἡ ἐργασία ἐγένετο ἄνευ τῆς προσηκούσης μελέτης· ἀκόμη δὲ πιστεύω, ὅτι εἰς τὴν ἐπιτροπὴν δὲν ἐδόθη καὶ ὁ ἁρμόδιος χρόνος, ἵνα μελετήσῃ τὸ σπουδαῖον τῆς ὑποθέσεως. Διὰ τοῦτο δὲν δίδω σπουδαιότητα εἰς τὸν φετφᾶν αὐτὸν, ὁ ὁποῖος οὐδεμίαν ἐπιστημονικὴν ἀνάπτυξιν περιέχει· διότι ἔπρεπε νὰ ἀναπτύξῃ ἐν λεπτομερείᾳ ὅλους τοὺς λόγους, οἵτινες ἔπεισαν τὴν ἐπιτροπὴν, ὅπως ἐξενέγκῃ τοιαύτην γνώμην. Τὸ ζήτημα λοιπὸν τοῦτο ἐμελετήθη καὶ ἀπεφασίσθη ἐσπευσμένως, καὶ ἐπειδὴ ἀγαπῶ καὶ σέβομαι ἐν εἰλικρινείᾳ τὸν προϊστάμενον τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα μὴ ἡμέραν τινὰ ἡ ἱστορία τῷ ἀποδώσῃ μομφὴν, θὰ τὸν παρακαλέσω νὰ μὴ ἐπισπεύσῃ εἰς τὸ σπουδαῖον τοῦτο ζήτημα, διότι ἡ ἐμὴ πλάνη δὲν δύναται νὰ παραβλάψῃ σπουδαῖα συμφέροντα, ὡς ἐκ τῆς ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως, ἣν ζητῶ.

§18ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δύναται νὰ φυγαδεύσῃ τὰ κεφάλαια.

§19ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἄν τὰ φυγαδεύσῃ σήμερον, θὰ τὰ εὕρωμεν αὔριον· ἂν ὅμως παραπλανηθῆτε καὶ ἐπικυρώσητε τὸ νομοσχέδιον, ἡ ζημία θὰ ἦναι ἀνεπανόρθωτος. Ἤδη ἐπιλαμβάνομαι τοῦ θέματος. Ἀλλ’ ὅπως ἀντιληφθῆτε αὐτὸ εὐκρινῶς καὶ κρίνητε ἀσφαλῶς, ἔχω ἀνάγκην νὰ σᾶς κάμω σύντομόν τινα θεωρίαν.... Βλέπω ὅτι, ὅσοι δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ ἐννοήσωσι τὸ ὕψος τοῦ ζητήματος, κινοῦσι τὴν κεφαλήν των. Ἀλλ’ ἐν τούτοις θὰ προβῶ. Κατὰ κανόνας τῆς ναυτικῆς στρατηγικῆς, τεθέντας ὑπὸ ἀνδρῶν, ὧν τὸ κῦρος ἀναμφισβήτητον, πᾶς στόλος, καταλαμβανόμενος ἐν ἀγκυροβολίᾳ ὑπὸ τοῦ ἐχθροῦ ἐν ἀτμῷ, εἶναι κατεστραμμένος ὑπ’ αὐτῶν καὶ μόνον τῶν ἐμβόλων τοῦ ἐπιτιθεμένου. Πᾶς στόλος ἐν ἀγκυροβολίᾳ, ἐὰν ἡ πλησίασις τῆς ἀγκυροβολίας ταύτης ἦναι δυνατή, δύναται νὰ προκαταληφθῇ τὴν νύκτα καὶ ἐν ἡμέρᾳ εἰσέτι καὶ νὰ προσβληθῇ ὑπὸ στολίσκου τορπιλλοφόρων. Πᾶς στόλος ἢ πᾶν πλοῖον, τῶν ὁποίων ἡ κινητήριος δύναμις καὶ ἡ ταχύτης εὑρίσκονται ἐν μειώσει, καταλαμβανόμενα εἰς τὸ πέλαγος, θεωροῦνται ὡς ἀπολωλότα. Πᾶσα πόλις καὶ πᾶν ἵδρυμα, κατέχον μεγάλην ἐδαφικὴν ἔκτασιν, δύναται νὰ βομβαρδισθῇ ἢ νὰ καῇ ὑπὸ οἱουδήποτε πλοίου, φέροντος πυροβόλα τῶν 27 ἑκατοστῶν ἢ καὶ τῶν 150, ὑπὸ γωνίαν σκοπεύσεως δεκαπέντε μοιρῶν, καὶ δυναμένου νὰ πλησιάσῃ εἰς ἀπόστασιν, καθ’ ἣν ἡ βολή του δύναται νὰ φέρῃ ἀποτέλεσμα· ἡ πόλις αὕτη, εἴτε τὸ ἵδρυμα, δύναται νὰ βομβαρδισθῇ ὑπὸ τοιούτου πλοίου, χωρὶς αὐτὸ νὰ ὑποφέρῃ σοβαρὸν κίνδυνον ἐκ μέρους τῶν πυροβολείων τῆς ξηρᾶς.

§20ΜΑΡΛΑΣ. Αὐτὰ δὲν ἔχουσι σχέσιν πρὸς τὸ ναυπηγεῖον.

§21ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν εἶναι στάρια αὐτά, κύριε Βουλευτά.

§22ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Μὴ λησμονῆτε, ὅτι σήμερον εἶναι ἡ τελευταία συνεδρίασις. Συντομεύσατε τὸν λόγον σας.

§23ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Μοῦ εἶναι ἀδιάφορον. Δύναται, λέγω, νὰ βομβαρδισθῇ ἢ νὰ καῇ ἡ πόλις ἐκείνη, χωρὶς εἰς τὸ πλοῖον νὰ ἐπέλθῃ ζημία ἐκ τῶν πυροβολείων τῆς ξηρᾶς. Δι’ ὅλας λοιπὸν αὐτὰς τὰς ἐνδεχομένας περιστάσεις, βάσις τῶν ἐργασιῶν παντὸς στόλου, κατὰ τὴν ναυτικὴν στρατηγικήν, εἶναι ὁ ἰσχυρῶς ὠργανισμένος ναύσταθμος διὰ πλήρων συνεργείων, καὶ πρῶτον πάντων διὰ δεξαμενῆς, ἐφωδιασμένος ἀφθόνως δι’ εἰδικῶν πολεμεφοδίων τοῦ Ναυτικοῦ, γαιανθράκων, τροφίμων καὶ παντὸς εἴδους ναυτικοῦ ὑλικοῦ, τεθειμένος ὑπὸ ὑπεράσπισιν ἀστυνομικὴν καὶ πολεμικὴν ἀσφαλίζουσαν τὰς ναυτικὰς τῆς χώρας δυνάμεις καὶ προσφέρουσαν εἰς αὐτὰς καταφύγιον ἀπρόσβλητον. Ἰδοὺ λοιπὸν, ὅτι εἶχον ἀνάγκην νὰ σᾶς κάμω τὴν μικρὰν ταύτην θεωρίαν, διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου καταστρέφετε τὸν ὅρον τῆς ἀστυνομίας, ἥτις εἶναι εἷς τῶν σπουδαιοτέρων ὅρων τῆς ὑπάρξεως ἑνὸς Ναυστάθμου.

§24ΓΟΥΔΗΣ. Ὅταν θὰ ἀσφαλίσητε τὸν στόλον εἰς τὸν Ναύσταθμον, ἐγὼ δὲν καταλαμβάνω τί χρησιμεύει....

§25ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ μοῦ εἴπητε. Ἐγὼ ἠξεύρω τί θὰ εἰπῶ· ἔχετε ὑπομονὴν, Κύριε. Δὲν δύνασθε ἐπὶ τοιούτων ἀντικειμένων νὰ ἔχητε γνῶσιν, κύριε Γουδῆ. Ἔχω ἀνάγκην τῆς ὑπομονῆς σας· τὸ προεῖπον αὐτό.

§26ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Βεβαίως.

§27ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἡμεῖς ἐπροκαλέσαμεν νὰ συζητήσητε τὰς ἐξηγήσεις αὐτὰς χθὲς, ὥστε δὲν δυνάμεθα νὰ μὴ ἔχωμεν ὑπομονήν.

§28ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Βεβαίως ἔχετε δίκαιον, ὡς ἐκ τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν συζητοῦμεν, ἀλλὰ τὸ λάθος δὲν εἶναι ἰδικόν μου.

§29Γ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἀκούομεν μὲ εὐχαρίστησιν, μεγάλην μάλιστα.

§30ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ηὐχόμην βεβαίως, τὸ τοιοῦτον ζήτημα νὰ μὴ ἐλύετο τοσοῦτον ἐσπευσμένως καὶ κατὰ τὴν παραμονὴν τῆς ἡμέρας ἐκείνης, ἥτις περικλείει τόσας καὶ τοσαύτας ἐννοίας, ἀλλὰ δὲν εἶναι σφάλμα ἰδικόν μου. Ὁ Ναύσταθμος ὁ ἡμέτερος, ἄρχεται, ὡς προεῖπον, ἀπὸ τοῦ στενοῦ τῆς Ψυτταλείας, καὶ καταλήγει μέχρι τῶν συνεργείων αὐτοῦ, ἀλλὰ οἱ ναύσταθμοι δὲν εἶναι κυρίως ὁ χῶρος ὁ περιλαμβάνων τὰ συνεργεῖα, τὴν δεξαμενὴν καὶ τὰ ἄλλα κτίρια, εἶναι ὁλόκληρος ὁ χῶρος ἐκεῖνος, ὅστις ἐξασφαλίζει τὰς κινήσεις καὶ τὰς ἐνεργείας τοῦ στόλου ἐν ὥρᾳ πολέμου καὶ ἐν ὥρᾳ ἐπιστρατεύσεως ἀπὸ πάσης κατασκοπείας.

§31ΔΑΛΛΑΣ. Πῶς λέγεται αὐτὸ τὸ μάθημα, κύριε Μπούμπουλη;

§32ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὁ Ναύσταθμος κυρίως παντοῦ ἀποτελεῖται ἀπὸ τὸ σημεῖον ἐκεῖνο, εἰς ὅ γίνονται αἱ ἐπισκευαί, ἅπασαι αἱ ἐργασίαι τοῦ στόλου καὶ ὁ ὁπλισμὸς αὐτοῦ, καὶ ἀπὸ τὸν ὅρμον, (l’ avant-port, ὅπως λέγουν οἱ Γάλλοι), ὅστις εἶναι ἐκ τῶν ὧν οὐκ ἄνευ διὰ τὸν στόλον τὸν ἑτοιμοπόλεμον, ὁ δὲ ἡμέτερος Ναύσταθμος ὡς ὅρμον τῆς ἐκτυλίξεως τῶν ναυτικῶν δυνάμεών μας ἔχει τὸ Τσερατσίνιον· ἐκεῖ ὀφείλει νὰ σταθμεύῃ ὁ στόλος, ὅταν πρόκηται νὰ δράσῃ. Τὸ Τσερατσίνι λοιπὸν εἶναι ὁ ὅρμος τοῦ στόλου ἡμῶν, τὸ Τσερατσίνι αὐτὸ ὀφείλει νὰ ἦναι ἐλεύθερον πάσης κατασκοπείας, ἐκ τῆς ὁποίας ὁ ἐχθρὸς δύναται ἐν πάσῃ στιγμῇ νὰ ὠφεληθῇ, ὅταν ἔχῃ ἀποκεκλεισμένον τὸν Ναύσταθμον. Πρὸ τῆς ἐφευρέσεως τοῦ ἀτμοῦ τὸ τοιοῦτον ἦτο δύσκολον, διότι ὁ ἀποκλεισμὸς δὲν ἠδύνατο νὰ ἦναι διαρκὴς, ἐξηρτᾶτο ἐκ τῶν ἀνέμων καὶ ἐκ διαφόρων ἄλλων περιπετειῶν τῆς θαλάσσης· σήμερον διὰ τοῦ ἀτμοῦ ὁ ἀποκλεισμὸς εἶναι πλήρης καὶ διαρκὴς, καὶ ἐν πάσῃ στιγμῇ δύναται ἔκ τινων περιστάσεων νὰ ὠφεληθῇ καὶ νὰ εἰσέλθῃ, ὅπως καταστρέψῃ τὰς δυνάμεις, ὁδηγούμενος ἢ ὠφελούμενος ἐκ τῆς κατασκοπείας. Ἐκεῖ λοιπὸν, ἂν ἱδρυθῶσι καταστήματα, εἰς ἃ δύνανται νὰ ἐργασθῶσι πάσης τάξεως καὶ πάσης φυλῆς τεχνῖται, θὰ ἔχωμεν ἐν ἐκτάκτοις καιροῖς ὑπὸ διηνεκῆ κατασκοπείαν τὸν στόλον ἡμῶν, τὰς ἐνεργείας καὶ τὰς κινήσεις αὐτοῦ....

§33ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Τοῦτο δὲν δύναται διὰ ξηρᾶς νὰ τὸ πράξῃ;

§34ΜΑΡΛΑΣ. Καὶ καλλίτερα μάλιστα.

§35ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐπέτυχες... Εἶπεν ὁ φίλος μου· «δὲν δύναται τοῦτο διὰ ξηρᾶς νὰ τὸ πράξῃ;» Μάλιστα, ἀλλ’ ὅταν δὲν ὑπάρχωσι τὰ καταστήματα ἐκεῖνα, οἱ φρουροὶ, οἵτινες θὰ ἐπιβλέπωσι πάντα ἄνθρωπον, διερχόμενον τὰ μέρη ἐκεῖνα, θὰ λαμβάνωσιν ὑπόνοιαν καὶ θὰ ἐξετάζωσι, ποῖον εἶναι τὸ πρόσωπον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον διέρχεται ἐκ τοῦ μέρους αὐτοῦ· ἐνῷ τοὺς ἄνδρας τοὺς ἐργαζομένους εἰς τὰ καταστήματα δὲν δύνανται νὰ τοὺς ἐξελέγχωσι, διότι θὰ παρουσιάζωνται ὑπὸ τὸ πρόσχημα ἐργατῶν τοῦ ἐργοστασίου, καὶ τοιουτοτρόπως ἡ ἀστυνομία, ἥτις ὀφείλει νὰ ἦναι αὐστηρὰ, χαλαροῦται, πρὸς διηνεκῆ κίνδυνον τῶν ναυτικῶν ἡμῶν δυνάμεων.

§36ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Ἐν ὥρᾳ πολέμου ἠμπορεῖ νὰ παύσουν αἱ ἐργασίαι.

§37ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Πῶς θὰ παύσουν ἐν ὥρᾳ πολέμου ἢ ἐν ὥρᾳ ἐπιστρατεύσεως αἱ ἐργασίαι τοῦ καταστήματος ἄνευ ζημίας μεγάλης αὐτοῦ;

§38ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Ἂν ἦναι ἀνάγκη, γίνεται διὰ λογαριασμὸν τῆς Κυβερνήσεως.

§39ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἔτσι ἔ! Ἠμποροῦμεν νὰ πληρώνωμεν!

§40ΜΠΑΣΙΑΣ. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀφήσῃ ἐκτεθειμένα τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους· θὰ γείνῃ μία σύμβασις, καὶ δι’ αὐτῆς θὰ προνοήσῃ περὶ ὅλων.

§41ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὁ στόλος λοιπὸν ἡμῶν, ἐν ὥρᾳ πολέμου καὶ ἐν ὥρᾳ ἐπιστρατεύσεως θὰ ὁρμᾷ παρὰ τὸ Τσεραστίνι. Σφάλμα μέγιστον εἶναι τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, ἥτις θέτει τὸν στόλον της ἐν τοιαύτῃ στιγμῇ ὑπὸ ἀμφιβολίαν ἄνευ ἀπολύτου ἀνάγκης, διότι καὶ χῶρος ἀλλοῦ ὑπάρχει νὰ γείνωσι τὸ νεωλκεῖον καὶ τὸ κατάστημα τοῦ Μὰκ– Δούαλ, καὶ τὸ Τσερατσίνι καὶ ἡ ἀστυνομία τοῦ Ναυστάθμου νὰ μείνωσιν ἀκέραια καὶ πραγματικά. Ἄν δὲν ὑπῆρχεν ἄλλο μέρος, ἤθελον ἴσως κύψει τὸν αὐχένα, ἀλλ’ ἀφοῦ ὑπάρχει καὶ ὁ Κάνθαρος καὶ ὁ λιμὴν τῶν φόρων, διατὶ ἐντὸς τῆς θύρας τοῦ Ναυστάθμου, ἐντὸς τοῦ περιβόλου ἐκείνου, τοῦ ἐξασφαλίζοντος τὰς ναυτικὰς δυνάμεις τῆς χώρας, θέλετε νὰ ἀνιδρύσητε κατασκοπείαν διαρκῆ; Δὲν γνωρίζετε τὰ ἀποτελέσματα τῆς κατασκοπείας ποῖα εἶναι, ὑπὸ τοὺς σημερινοὺς ὅρους. Ἀτυχῶς δὲν μοὶ εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ φέρω τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα, δι’ ὧν δύναμαι νὰ σᾶς ἀποδείξω, ποῖα εἶναι τὰ ἀποτελέσματα τῆς κατασκοπείας. Μὴ νομίζετε, ὅτι λαλῶ, ἵνα παραπείσω ἐκείνους, οἵτινες προκατελήφθησαν ἐκ τοῦ ζητήματος. Λαλῶ ἐκπληρῶν τὸ καθῆκόν μου πρὸς τὴν πατρίδα μου καὶ τὴν ἱστορίαν αὐτὴν (δεικνύει βιβλία τινά, ἐπὶ τοῦ βήματος εὑρισκόμενα,) τὴν ὁλόκληρον, λαλῶ καὶ πρὸς τὸν ἄνδρα ἐκεῖνον, τοῦ ὁποίου τὸ κῦρος οὐδεὶς δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ, ἵνα μάθῃ, ὅτι καὶ ἐν τῷ τόπῳ τούτῳ ὑπάρχουσιν ἄνθρωποι, δυνάμενοι νὰ ὑποστηρίξωσι τὰς ἰδέας των καὶ τὰς γνώμας των. Ἐὰν ἐγινώσκετε ὑπὸ ποίους ὅρους σήμερον σχηματίζονται οἱ νέοι ναύσταθμοι, ἠθέλετε ἀποτρέψει ἑαυτοὺς ἀπὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τοιούτου νομοσχεδίου. Περὶ τῶν ναυτικῶν τῆς χώρας δυνάμεων πρὸ τριακονταετίας ἀγωνίζομαι μὲ πλήρη καταστροφὴν τοῦ οἴκου μου, μὲ πλήρη καταστροφὴν τοῦ μέλλοντός μου, ἵνα πείσω τὴν πατρίδα μου, ὅτι μόνον ἐν τῷ ναυτικῷ θέλει εὕρει τὴν δόξαν αὑτῆς, καὶ ὅτι μόνον διὰ τοῦ ναυτικοῦ θέλει δυνηθῆ νὰ ὑποστηρίξῃ τὰ δίκαια τοῦ Ἑλληνισμοῦ· ἀλλ’ ἰδίως ὑπὲρ τῆς ἰδέας ταύτης ἀγωνίζομαι ἀπὸ τοῦ 1869, ὅτε διὰ τῆς ἀγορεύσεως, ἣν πρόκειται ν’ ἀναγνώσω τὴν στιγμὴν ταύτην, τοιαῦτα περίπου ἀπὸ τοῦ βήματος ἐξέθηκα· καὶ χαίρω, διότι ἐνώπιόν μου ἔχω σήμερον ἕνα τῶν συναδέλφων μου τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Δὲν δύνανται νὰ ἔχωσι κῦρος οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ ναυτικοῦ, οἱ ὑπογεγραμμένοι ἐν τῇ γνωμοδοτήσει ταύτῃ, ἀπέναντι τοῦ κύρους τοῦ ἐμοῦ. Δὲν λαλῶ περὶ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς ξηρᾶς, διότι δὲν τοὺς γνωρίζω, καὶ διότι οὔτε εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ αὐτοὺς· ἀλλ’ οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι τῆς θαλάσσης βεβαίως δὲν δύνανται νὰ ἔχωσι κῦρος ἀπέναντι ἀνδρὸς, καταναλώσαντος τὸν βίον αὑτοῦ ἰδίως ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, ἀπέναντι ἀνδρὸς, ἐγγηράσαντος περὶ τὰ τοιαῦτα, ἀπέναντι ἀνδρὸς, ὅστις ἐπεσκέφθη πλείστους τῶν ναυστάθμων, καὶ ἐμελέτησεν ἐν λεπτομερείᾳ τὰ κατ’ αὐτοὺς, ὅστις ἐπὶ δύο ἔτη ἐν μεγάλῳ ναυστάθμῳ ἰδίως ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου ἠσχολήθη. Δυνατὸν νὰ ἦναι ἄριστοι ἀξιωματικοὶ, καὶ νὰ γινώσκωσι ν’ ἀποθάνωσιν, ὅπερ μεγίστην τιμὴν τοῖς κάμνει, ἀλλ’ ἡ γνώμη αὐτῶν, μετὰ παῤῥησίας τὸ λέγω, δὲν δύναται νὰ ἔχῃ κῦρος πλέον τῆς ἐμῆς γνώμης, στηριζομένης εἰς τὴν ἱστορίαν καὶ εἰς τὰ πράγματα. Ἐκ σεβασμοῦ πρὸς τὸν ἄνδρα ἐκεῖνον, ὃν ἐν εἰλικρινείᾳ ἀγαπῶ καὶ ἐκτιμῶ, ζητῶ πάσῃ δυνάμει, εἰ δυνατόν, νὰ τὸν ἀποτρέψω τῆς κατωφερείας ταύτης. Ἂν δὲ δὲν εἶχον τὸν λόγον τοῦτον, ἴσως δὲν ἤθελον κάμει τὴν ὁμιλίαν ταύτην.

§42ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἔχετε τὴν ὑποχρέωσιν καὶ πρὸς τὴν πατρίδα.

§43ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἡ ὑποχρέωσις λοιπὸν, τὴν ὁποίαν ἔχω πρὸς τὴν πατρίδα καὶ πρὸς τὸν ἄνδρα ἐκεῖνον, δι’ ὃν πρὸ ὀλίγου ἐλάλησα, μὲ ἠνάγκασε νὰ ὁμιλήσω σήμερον τὴν γλῶσσαν τῆς ἀληθείας, ἐλπίζων εἰς τὸν πατριωτισμὸν αὐτοῦ, εἰς τὴν φρόνησιν, ἥτις τὸν διακρίνει, ὅτι οὔτε θέλει μὲ παρεξηγήσει, οὔτε θέλει μνησικακήσει· τοσαύτην πεποίθησιν ἔχω. Δὲν εἶναι λοιπὸν τὰ ζητήματα τὰ περιλαμβανόμενα ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς ἐπιτροπῆς, τὰ ὁποῖα μὲ ἐμποδίζουσιν· ἰδίως καὶ πρὸ πάντων, ὡς προεῖπον, εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἀστυνομίας, τὸ ὁποῖον ἐξασφαλίζει τὰς ναυτικὰς τῆς χώρας δυνάμεις. Ἐν τούτοις, κύριοι συνάδελφοι, καίτοι γνωρίζω, ὅτι εὑρίσκεσθε ἐν στενοχωρίᾳ, ὡς ἐκ τῆς ὥρας ταύτης, εἶμαι ἠναγκασμένος ἑκὼν ἄκων νὰ ἀναγνώσω πρὸς ὑμᾶς, τί ἐφρόνουν ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ 1869 μέχρι σήμερον, ἵνα ἴδητε, ὁπόσον συνεπὴς εἶμαι.

§44ΜΠΑΣΙΑΣ. Δὲν ἀμφιβάλλομεν.

§45ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Οὐδεὶς σᾶς εἶπεν, ὅτι εἶσθε ἀσυνεπής.

§46ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἰδοὺ τί ἔλεγον κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1869, ὅτε προήδρευε τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης ὁ ἀείμνηστος Ζαΐμης, καὶ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἦτο ὁ Τριγγέτας (ἀναγινώσκει): «Καθ’ ὅλον τὸ διάστημα, Κύριοι, τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τῶν ἐργασιῶν μας, νομίζω, ὅτι ἐτήρησα θρησκευτικὴν σιωπὴν, καθόσον ἀφορᾷ τὰ ναυτικὰ τοῦ Κράτους, διότι ἐνόμιζον, ὅτι ἦτο ἀνάξιον ἐμοῦ αὐτοῦ νὰ ζητήσω ἐξηγήσεις διὰ διαφόρων ἐπερωτήσεων ἀπὸ Ὑπουργὸν, ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἐν τῇ συνειδήσει μου δὲν ἐπερίμενον διασαφήσεις ἀληθεῖς καὶ ἐν γνώσει τῆς ὑπηρεσίας.... Καθόσον δ’ ἀφορᾷ τὴν βελτίωσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, περὶ οὗ ἄλλοτε ἐγένετο τόσος λόγος, καὶ περὶ τοῦ ὁποίου ἡ Ἑλλὰς ὤφειλε καὶ ὀφείλει πολὺ περισσότερον νὰ μεριμνήσῃ πρὸ παντὸς ἄλλου Ὑπουργείου, βεβαίως δὲν ἠδυνάμην νὰ περιμείνω ἀπὸ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν ἐξηγήσεις, διότι ἡ κατάστασις αὕτη τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν χρονολογεῖται ἀπὸ χρόνων πολλῶν, καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν δύναμαι νὰ αἰτιαθῶ τοῦ παρόντος Ὑπουργοῦ.... «....Πῶς πρέπει λοιπὸν νὰ φροντίσωμεν εἰς τὸ ἑξῆς περὶ τῶν ναυτικῶν; Δὲν εἶναι, Κύριοι, τὰ πλοῖα, τὰ ὁποῖα συγκροτοῦσι μόνα τὴν ναυτικὴν ἰσχύν....Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ συντηρήσωμεν πλοῖα, νὰ ἐπισκευάζωμεν πλοῖα, νὰ ἐφοδιάζωμεν αὐτὰ, ἄνευ τῆς ὑπάρξεως ἑνὸς πολεμικοῦ ναυστάθμου, ἄνευ τῆς ὑπάρξεως δεξαμενῆς, ἄνευ τῆς ὁποίας τὰ πλοῖα εἶναι ἄχρηστα, καὶ ἄνευ τῆς ὁποίας πλοῖα δὲν θέλομεν ἔχει;....» Περιορίζομαι μέχρις ἐδῶ, τὸ μὲν, ἵνα μὴ σᾶς κουράσω, τὸ δὲ, διότι τὰ περιπλέον δὲν ἔχουσι σχέσιν πρὸς τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ. Ἵνα δὲ καταλήξω, ἀποτείνομαι εἰς τὸν πατριωτισμὸν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς τοὺς κ. κ. Βουλευτὰς, καὶ παρακαλῶ αὐτοὺς νὰ μὴ ἐπισπεύσωσιν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου· διότι, ἐὰν ψηφίσωσιν αὐτὸ, ἡ πλάνη θὰ ἦναι ἀνεπανόρθωτος, ἤ, ἐὰν ἦναι διορθωτέα, θὰ στοιχίσῃ πολὺ εἰς τὸ Δημόσιον. Ἐὰν ἀφήσῃ δι’ εὐρυτέραν μελέτην τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς τὴν ἑπομένην σύνοδον, πρέπει νὰ ἔχῃ πλήρη πεποίθησιν, ὅτι οὐδόλως θέλει μεταμεληθῆ. Τέλος ἐξεπλήρωσα τὸ πρὸς τὴν πατρίδα μου καθῆκον, καὶ ἡ ἱστορία ἂς κρίνῃ ἀνὰ μέσον ἐμοῦ καὶ ἐκείνων, οἵτινες ἔχουσιν ἀλλοίαν τὴν γνώμην.

§47Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν γνωρίζω, ἐὰν πρέπῃ ν’ ἀποδώσω εἰς τὴν ἰδιαιτέραν ὑπόληψιν, τὴν ὁποίαν ἔχω πρὸς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐκ Κυκλάδων, τὴν ἐντύπωσιν, τὴν ὁποίαν μοὶ ἐνεποίησαν αἱ παρατηρήσεις αὐτοῦ, ἢ ἂν πρέπῃ ν’ ἀποδώσω ταύτην εἰς τὴν οὐσίαν τῶν παρατηρήσεων αὐτοῦ. Εἶναι ὅμως ἐνδεχόμενον, ὅταν προβάλλωνται λόγοι, συνδεόμενοι μετὰ τῆς ποιήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ ἔθνους, μετὰ τῶν μελετῶν, τὰς ὁποίας καθ’ ὅλην τὴν ἱστορίαν τοῦ πολιτικοῦ βίου αὐτοῦ δὲν ἔπαυσε νὰ ποιῆται, μετὰ τοῦ ἐνεστῶτος καὶ τοῦ μέλλοντος αὐτοῦ, εἶναι ἐνδεχόμενον, καὶ ἴσως σύνηθες, οἱ λόγοι οὗτοι νὰ προκαλῶσιν ἀμέριστον καὶ πλήρη τὴν προσοχὴν τῶν ἀκροωμένων. Ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι ἐπέστησα πλήρη καὶ ἀτενῆ προσοχὴν εἰς τοὺς λόγους τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κυκλάδων. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ἠδίκησεν ὁ κ. Βουλευτὴς τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν ὑπέλαβεν, ὅτι αὕτη ἐνόμισεν, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς προέβη εἰς τὰς παραστάσεις, ἃς ἀπηύθυνε, μετὰ σκοποῦ κωλυσιεργίας, καὶ οὐχὶ ἐξ αἰσθήματος πατριωτικοῦ, τὸ ὁποῖον διακρίνει τὸν ἀξιότιμον φίλον μου κ. Μπούμπουλην· ὀφείλω δὲ, ἐν ὀνόματι πάντων τῶν συναδέλφων μου, νὰ δώσω τὴν ἐξήγησιν ταύτην, διότι πάντες συνοίδαμεν, ὅτι βαρεῖα ἤθελεν ἀποδοθῆ εἰς ἡμᾶς αἰτίασις, ἐὰν ὁ κ. Βουλευτὴς τοιαύτην ἐποιεῖτο ὑπόθεσιν. Ἡμεῖς ἐπεθυμήσαμεν ν’ ἀκούσωμεν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κυκλάδων, διότι καὶ ἐκ τοῦ ἀρχαίου ἐπαγγέλματος αὐτοῦ, καὶ ἐκ τῶν μετὰ ταῦτα μελετῶν, τὰς ὁποίας ἐποιήσατο, ἡ γνώμη αὐτοῦ ἔχει κῦρος, καὶ ἡμεῖς, οἵτινες δὲν ἐκλήθημεν ν’ ἀσχοληθῶμεν εἰδικῶς περὶ τὴν ἐξέτασιν τῶν τοιούτων θεμάτων, ὀφείλομεν ν’ ἀκούωμεν τὴν γνώμην ἐκείνων, οἵτινες κατηνάλωσαν τὸν βίον αὑτῶν εἰς τὴν μελέτην αὐτῶν. Εἶναι λυπηρὸν, ὅτι ὁ ἀξιότιμος φίλος μου ἐπεφύλαξε νὰ ποιήσηται τὰς παρατηρήσεις πρὸς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν ἐποιεῖτο αὐτὰς κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν, ἤθελε δώσει τὸν ἀποχρῶντα καιρὸν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅπως ἐρευνήσῃ ἐν πᾶσι τὴν ὑπόθεσιν, καὶ, ἂν ἔκρινεν ἀναγκαῖον, νὰ φέρῃ ἴσως καὶ γνώμην ἀλλοίαν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν τὸ νομοσχέδιον ἐνδεικνύει· ἀλλὰ κατὰ τὴν τελευταίαν ἀνάγνωσιν περιήγαγεν ἡμᾶς εἰς δυσχερεστάτην θέσιν, διότι αἱ Κυβερνήσεις εὐθύνονται οὐχὶ μόνον δι’ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πράττουσιν, ἐὰν ταῦτα ἦναι ἄτοπα ἢ ἐπιζήμια, ἀλλὰ καὶ δι’ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δὲν πράττουσιν, ἐὰν ἕνεκα τῆς παραλείψεως ταύτης ἐπέρχωνται ζημίαι εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἢ ἀκόμη καὶ εἰς τὸν κοινωνικὸν βίον. Διὰ τοῦτο δικαιοῦμαι νὰ ἐκφράσω τὸ παράπονον τοῦτο, ἔχων πλήρη τὴν συνείδησιν τῆς δυσχερείας, εἰς τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος περιήγαγεν ἡμᾶς. Τί νὰ πράξωμεν σήμερον; Νὰ ἀναβάλωμεν μέχρι τοῦ Ὀκτωβρίου τὴν μελέτην τοῦ θέματος; Νὰ ἀφήσωμεν, ἵνα ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν δευτέραν σύνοδον ἐπιλάβηται τοιαύτης προτάσεως, εἰσαχθησομένης ὑπὸ τῶν τότε Ὑπουργῶν; Ἀλλ’ ἐὰν αἱ οἰκονομικαὶ περιστάσεις τῶν ἀτόμων, τῶν βιομηχάνων, οἵτινες ἀπεφάσισαν νὰ προβῶσιν εἰς τὴν ἵδρυσιν τῶν ἱδρυμάτων τούτων, μεταβληθῶσι, καὶ κατὰ τὸν Ὀκτώβριον δὲν δύνανται νὰ ἐπιχειρήσωσιν ὅ,τι σήμερον θέλουσι νὰ ἐπιχειρήσωσιν, ἐπέρχεται ζημία, ζημία πολλαπλῶν ἐργασιῶν βιομηχανικῶν. Ἀλλ’ ἐὰν προβῶμεν σήμερον εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως σήμερον εἰσήχθη παρ’ ἡμῶν, εἶναι ὡσαύτως μεγάλη ἡ εὐθύνη ἡμῶν, μετὰ τὰς ἀντιῤῥήσεις, τὰς ὁποίας ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κυκλάδων κ. Βουλευτὴς ὑπέβαλε, καὶ αἵτινες ἔχουσιν ὑπὲρ ἑαυτῶν τὴν πρόληψιν τῆς ἀληθείας, ἂν καὶ δὲν ὑπάρχῃ καιρὸς εἰς ἡμᾶς νὰ τὰς μελετήσωμεν. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τὰ ἔγγραφα, κατὰ τὰ ὁποῖα οἱ βιομήχανοι, περὶ ὧν ὁ λόγος, ἀπὸ τοῦ 1885 δὲν ἔπαυσαν ζητοῦντες χῶρον, ἵνα ἱδρύσωσι νεωλκεῖον καὶ ναυπηγεῖον. (Ἀναγινώσκει ἀναφορὰν τῶν εἰρημένων βιομηχάνων). Ἡ βεβαίωσις αὕτη, τὴν ὁποίαν δὲν δύναταί τις νὰ διαψεύσῃ, παριστᾷ ἓν περίεργον θέαμα· ἐξ ὁλόκληρα ἔτη βιομήχανοι ζητοῦσι τέλος πάντων νὰ τοῖς προσδιορισθῇ, ποῦ δύναται νὰ ἱδρυθῇ ἓν βιομηχανικὸν ἵδρυμα, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀπείργει αὐτοὺς νὰ πράξωσι τοῦτο, καὶ ἤδη περιερχόμεθα εἰς τὴν δυσχέρειαν νὰ πράξωμεν καὶ ἡμεῖς τοῦτο. Οἱ ἐργοστασιάρχαι δὲν ἐζήτουν τὴν θέσιν αὐτὴν, περὶ ἧς ὁ λόγος, ἐζήτησαν νὰ τοῖς παραχωρηθῇ ὁ ἐντὸς τοῦ λιμένος δεξιᾷ τῷ ἐξερχομένῳ χῶρος, ὁ ἀνήκων τῷ Δημοσίῳ, ὁ ἐκτὸς τοῦ λιμένος, ὅπου τὸ λοιμοκαθαρτήριον, ὁ χῶρος παρὰ τὸν δυτικὸν βραχίονα τοῦ λιμένος τῶν Ἁλῶν· ἐζήτουν πανταχοῦ, ἀλλ’ οὐδεμία ἐδίδετο αὐτοῖς ἀπάντησις. Ἐπὶ τέλους ἐζήτησαν τὸ Κερατσίνι, καὶ τότε ἐστάλη ἐπιτροπὴ, ἵνα ἐξετάσῃ τὰ περὶ τοῦ χώρου τούτου. Ὥστε ἡ θέσις Κερατσίνι δὲν προσδιωρίσθη παρ’ αὐτῶν ὡς ὅρος ἀπαραίτητος τῆς ἱδρύσεως τοῦ ἐργοστασίου των. Διὰ τοῦτο μοὶ ἐπῆλθε μία ἰδέα, ἀλλ’ ἡ ἰδέα αὕτη προϋποθέτει ἕνα ὅρον, τὸν ὁποῖον ὅρον ἤθελον διστάσει ν’ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν, ἐὰν δὲν ἐπρόκειτο περὶ ὑποθέσεως τοσοῦτον μεγάλης· προϋποθέτει τὸν ὅρον ἐμπιστοσύνης τοῦ Κοινοβουλίου πρὸς τὴν Κυβέρνησιν.

§48ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὴν ἔχετε, τὴν ἔχετε.

§49ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Λέγω, ὅτι ἤθελον διστάσει νὰ ὑποβάλω τοιαύτην αἴτησιν, διότι νομίζω, ὅτι αἱ Κυβερνήσεις οὐδέποτε πρέπει νὰ ζητῶσιν ἐξουσίαν περισσοτέραν ἐκείνης, ἡ ὁποία ἀνήκει εἰς αὐτάς. Ἀλλὰ τὸ ἔκτακτον τοῦ πράγματος μὲ ἐνισχύει ν’ ἀπευθύνω τὴν αἴτησιν ταύτην εἰς τὴν Βουλήν. Ὑπέλαβον λοιπὸν, ὅτι ἠδυνάμεθα νὰ ἐξέλθωμεν τῆς δυσχερείας, ἐὰν εἰσῆγον εἰς τὴν Βουλὴν ὡς τροπολογίαν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον συνέταξα, καὶ τὸ ὁποῖον λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν...

§50ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τροποποίησις.

§51ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τροπολογία.... Τὸ κείμενον τοῦτο περιέχει δύο ἄρθρα, τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον 1. Ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν Ὑπουργοὺς νὰ δώσωσιν ἄδειαν εἰς τοὺς ἐν Πειραιεῖ ἐργοστασιάρχας Τζὼν–Μὰκ Δούαλ καὶ Γουλιέλμον Βάρβουρ, ἵνα ἱδρύσωσι νεωλκεῖον καὶ ναυπηγεῖον πλοίων καὶ ἀτμοπλοίων ἐπὶ χώρου, κειμένου ἐκτὸς τοῦ λιμένος Πειραιῶς. «Ἄρθρον 2. Διὰ Β. Διατάγματος, ἐκδιδομένου μετὰ γνωμοδότησιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, θέλει προσδιορισθῆ ὁ χῶρος, ἐφ’ οὗ θέλουσιν ἱδρυθῆ τὰ κατὰ τὸ ἀνωτέρω 1 ἄρθρον ἐργοστάσια καὶ ἡ ἔκτασις αὐτῶν, ἐπὶ τῇ βάσει διαγράμματος, ἐγκριθησομένου ὑπὸ τοῦ Βασιλέως. Διὰ τοῦ αὐτοῦ διατάγματος θέλουσι κανονισθῆ προσέτι καὶ τὰ τῆς εἰς τοὺς μνησθέντας ἐργοστασιάρχας παραχωρήσεως δωρεὰν τῶν εἰς τὸ Δημόσιον τυχὸν ἀνηκόντων γηπέδων, καὶ τὰ τῆς κατὰ τὸν ΑΡΕʹ νόμον τῆς 1 Ἀπριλίου 1883 ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως τῶν ἐν τῷ προσδιορισθέντι χώρῳ ὑπαρχουσῶν τυχὸν ἰδιοκτήτων γαιῶν, ὡς καὶ πάντες οἱ ἄλλοι κριθησόμενοι ἀναπόφευκτοι ὅροι καὶ αἱ ὑποχρεώσεις τῶν ἐν τῷ 1 ἄρθρῳ ἐργοστασιαρχῶν, ὑφ’ ἃς θέλει δοθῆ αὐτοῖς ἡ ἄδεια τῆς ἱδρύσεως τοῦ νεωλκείου καὶ ναυπηγείου.»

§52ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πολὺ καλά!

§53ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νομίζω ὅτι πληροῖ πάντας τοὺς ὅρους.

§54ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§55ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Καὶ ἀφίνει μὲν βαρεῖαν εὐθύνην εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ πᾶσαν ἀπόφασιν, ἣν ἤθελε λάβει, εὐθύνην, τῆς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις, ἡ ἐνεστῶσα τοὐλάχιστον, ἔχει πλήρη συνείδησιν, καὶ θέλει προσπαθήσει νὰ μὴ πράξῃ τι, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ κριθῇ σπουδαίως ὡς παραβλάπτον συμφέροντα βιομηχανικὰ τοῦ Κράτους, δὲν παρεμβάλλει ὅμως πρόσκομμά τι, δὲν ἀπείργει τὴν πρόοδον τῆς ἐργασίας τῶν βιομηχάνων τούτων, καὶ ἀποτελεῖ ἐκπλήρωσιν καθήκοντος, τὸ ὁποῖον ἔχομεν πρὸς τὴν βιομηχανίαν.

§56ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν δύναμαι, Κύριοι, παρὰ νὰ συγχαρῶ τὴν πατρίδα μου, διοικουμένην ἀπὸ τοιοῦτον ἄνδρα, δυνάμενον νὰ ἐκτιμήσῃ καὶ νὰ σταθμίσῃ τὰ ζητήματα, καὶ νὰ τὰ φέρῃ ἐκεῖ, ὅπου ἐμπρέπει. Συγχαίρω λοιπὸν ἀπὸ καρδίας τὴν πατρίδα μου. Ἀλλὰ μετὰ τοῦτο θὰ ζητήσω μικράν τινα διασάφησιν ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ· τί ἐννοεῖ ἡ φράσις «ἐκτὸς τοῦ λιμένος Πειραιῶς»; Πρέπει, νομίζω, νὰ καθορίσωμεν καὶ τὰ ὅρια, διότι ἔχω καὶ ἐγὼ τὴν πονηρίαν μου (ἱλαρότης). Λιμὴν τοῦ Πειραιῶς ἐννοεῖται ἀπὸ τὰ φανάρια καὶ μέσα;

§57ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Βεβαίως· διότι νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ λιμὴν τοῦ Πειραιῶς νὰ χωρέσῃ τὰ ἐργοστάσια.

§58ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐνόμισα, ὅτι ἠθέλατε περιλάβει καὶ τὸν Κάνθαρον μέσα.

§59ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὄχι.

§60ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἀλλ’ ἐὰν ἐξαιρῆτε τὸν λιμένα, ἀφίνετε βεβαίως ὑπὸ ἀμφισβήτησιν τὸ ζήτημα τοῦ Κερατσινίου.

§61ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Βεβαίως, ὑπὸ ἐξέτασιν. Καὶ προσέθηκα μάλιστα, ἂν ἐνθυμῆσθε, ὅτι ἔχομεν πλήρη συνείδησιν τῆς βαρείας εὐθύνης, ἣν ὑπέχομεν διὰ πᾶσαν πρᾶξιν, ἣν ἠθέλομεν πράξει, ἥτις ἤθελεν ἀποβῆ ἐπὶ ζημίᾳ τοῦ Κράτους.

§62ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν ἔχω κἀμμίαν ἀμφιβολίαν. Καὶ διὰ τοῦτο εὔχομαι ἐκ ψυχῆς νὰ μὴ ἀναλάβητε βαρεῖαν εὐθύνην. (Χειροκροτήματα).

§63ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ, ὅπως λάβητε τὴν φροντίδα, ἵνα τὰ δεδεμένα ἐκεῖνα βιβλία (δεικνύει τὰ ἐπὶ τοῦ βήματος ὑπὸ τοῦ κ. Μπούμπουλη ἀποτεθέντα βιβλία κλπ.) παραδοθῶσιν εἰς τὴν Βιβλιοθήκην τῆς Βουλῆς· ἐκεῖνα δὲ τὰ σχεδιαγράμματα καὶ αἱ ἐκθέσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐχρησίμευσαν διὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Μπούμπουλη, εἰς τὴν ὁποίαν ἀγόρευσιν ἐπεθύμουν νὰ ἴδω τὴν γνώμην του, διότι ἐγώ, ὡς μὴ εἰδικὸς Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ἤθελον φωτισθῆ ἀπὸ τὸν κ. συνάδελφον, θὰ σᾶς παρακαλέσω, ἵνα μεριμνήσητε, ὥστε καὶ τὰ ἔγγραφα αὐτὰ καὶ τὰ σχεδιαγράμματα ταχέως καὶ ἀσφαλῶς ν’ ἀποσταλῶσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, διότι ἀναγκαιοῦσι σπουδαίως εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα· θέλω διατάξει τὴν ἀποστολήν των. Λοιπὸν τὸ νομοσχέδιον περὶ χορηγήσεως ἀδείας εἰς τοὺς ἐν Πειραιεῖ ἐργοστασιάρχας Τζὼν–Μὰκ Δούαλ καὶ Βάρβουρ πρὸς ἵδρυσιν νεωλκείου καὶ ναυπηγείου ἀντικαθίσταται διὰ τῶν δύο ἄρθρων, ἅτινα ἠκούσατε, ἀναγνωσθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως....

§65ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα, ἐν τῇ μερίμνῃ, τὴν ὁποίαν ὁμολογουμένως δεικνύει ὑπὲρ τῆς ἀναπτύξεως τῆς ναυτιλίας παρ’ ἡμῖν, λάβῃ ὑπ’ ὄψει καὶ ἀναφορὰν ἐπίσης μεγάλου καὶ ἀξιοπίστου ἐργοστασιάρχου, τοῦ κ. Βασιλειάδου, ὑπὸ τὰ αὐτὰ προνόμια καὶ τοὺς αὐτοὺς ὅρους.

§66ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ἀποκρούεται.

§67ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον ἀναφέρει ὀνομαστὶ τοὺς ἐργοστασιάρχας Μὰκ–Δούαλ καὶ Βάρβουρ. Συνιστῶ λοιπὸν, ἵνα συμπεριληφθῇ καὶ ὁ κ. Βασιλειάδης.

§68ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑπάρχει δυσκολία τις. Ἡ δυσκολία, ἡ ὁποία ὑπάρχει, μοὶ φαίνεται συνταγματική. Ἐγώ, ὡς Ὑπουργὸς, οὐδεμίαν ἔχω δυσκολίαν νὰ κατατάξω εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν καὶ τὸν κ. Βασιλειάδην καὶ πάντα βιομήχανον, ὁ ὁποῖος ἤθελε ζητήσει νὰ ἱδρύσῃ καὶ τρίτον καὶ τέταρτον καὶ πέμπτον ναυπηγεῖον. Ἀλλὰ μοὶ φαίνεται, ὅτι ὑπάρχει δυσκολία συνταγματική. Τὸ ἀρχικὸν νομοσχέδιον, ὅπως εἰσήχθη καὶ διῆλθε τὰς τρεῖς ἀναγνώσεις, δὲν περιέλαβε καὶ τὸν κ. Βασιλειάδην. Τοῦτο εἶναι τροπολογία τοῦ ἀρχικοῦ νομοσχεδίου. Ἑπομένως ἦτο δύσκολον νὰ περιλάβῃ καὶ τὸν κ. Βασιλειάδην· διότι ἡ ἄδεια πρὸς παραχώρησιν δικαιώματος ἱδρύσεως ναυπηγείου πρὸς τὸν κ. Βασιλειάδην ἤθελε διέλθει μίαν καὶ οὐχὶ τρεῖς κατὰ τὸ Σύνταγμα συζητήσεις. Ἐὰν ὁ κ. Βασιλειάδης δὲν περιελήφθη ἀρχικῶς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, τὸ ὁποῖον εἰσήγαγον, τοῦτο, παρακαλῶ, νὰ μὴ ἀποδοθῇ εἰς ἔλλειψιν βαρύνουσάν με. Τὰ γραφεῖα δέν μοι ἐπαρουσίασαν ἀναφορὰν τοῦ κ. Βασιλειάδου, προτείνοντος τοὺς ὅρους, ὑφ’ οὓς στέργει τὴν παραχώρησιν. Ὁ κ. Βασιλειάδης ὑπέβαλεν ἀναφορὰν καὶ ἐζήτησεν ἀφηρημένως ἔκτασιν γῆς, ἵνα ἱδρύσῃ ναυπηγεῖον, ὡς εἶχε ζητήσει καὶ ὁ κ. Μὰκ–Δουάλ· ἀλλὰ μετὰ ταῦτα, ἀφοῦ ἀπεστάλη ἐπιτροπή, ἀφοῦ αὕτη ἐμελέτησε τὰ τοῦ χώρου, ἀφοῦ διὰ διαγράμματος προσδιώρισε τὸν τόπον, ἐφ’ οὗ ἠδύναντο νὰ ἱδρυθῶσι τὰ ἐργοστάσια τοῦ κ. Μὰκ–Δουάλ, ὡς καὶ τὸν τόπον, ἐφ’ οὗ ἠδύναντο νὰ ἱδρυθῶσι τὰ ἐργοστάσια τοῦ κ. Βασιλειάδου, ὁ κ. Βασιλειάδης δὲν ἐδήλωσε κατόπιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ἂν στέργῃ καὶ εἰς τίνας ὅρους στέργει· τοὐλάχιστον ἐγὼ δὲν ἔλαβον γνῶσιν ἀναφορᾶς αὐτοῦ τοιαύτης. Διὰ τοῦτο παρελείφθη ἀπὸ τοῦ νομοσχεδίου ὁ κ. Βασιλειάδης. Τώρα μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶναι δύσκολον νὰ περιληφθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Ἐὰν δὲ συμβῇ νὰ ἦμαι ἐν τῇ Κυβερνήσει κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς δευτέρας συνόδου, θέλω βεβαίως εἰσαγάγει σχετικὸν νομοσχέδιον.

§69ΓΟΥΔΗΣ. Τὸ δικαίωμά του δὲν τὸ χάνει.

§70ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὅπως εἶναι ὀνομαστὶ διὰ τὸν κ. Μὰκ– Δουάλ, δύνασθε νὰ προσθέσητε ἐν τῷ νομοσχεδίῳ: «ἢ ἄλλον τινὰ αἰτήσοντα.»

§71ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Αἱ τροπολογίαι πρέπει νὰ ἔχωσι βάσιν τὰ νομοσχέδια. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ ὑπάρχουσι δύο συναλλασσόμενοι, ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ κ. Μὰκ–Δουάλ. Τώρα διὰ τῆς τοιαύτης τροπολογίας γίνεται γενικὴ ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν τοῦτο ἐπροτείνετε εἰς τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν, βεβαίως θὰ τὸ ἐδεχόμην. Ἀλλ’ εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν δὲν δυνάμεθα νὰ τὸ δεχθῶμεν, διότι μεταβάλλομεν τὸν χαρακτῆρα τοῦ νομοσχεδίου, καὶ μεταποιοῦμεν αὐτὸ εἰς νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ψηφίζεται εἰς μίαν μόνον ἀνάγνωσιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἀνωτέρω ἀνεγνώσθη, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς γʹ συζήτησιν).

§72ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός.). Ὑπάρχουσιν ἀκόμη ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει νομοσχέδιά τινα πρὸς συζήτησιν, τὰ ὁποῖα εἶναι ὥριμα, καὶ τὰ ὁποῖα δυνάμεθα νὰ ψηφίσωμεν· ἀλλὰ βλέπω, ὅτι ἡ ὥρα εἶναι 1 παρὰ 20′. Ἀκούω πολλοὺς συναδέλφους, ὅτι ἀνησυχοῦσι, θέλουσι νὰ γευθῶσι. Λοιπὸν δύναται νὰ διακοπῇ ἡ συνεδρίασις, καὶ οἱ κύριοι Βουλευταὶ νὰ παρακληθῶσι νὰ ἐπανέλθωσι τὴν 3 ὥραν μ.μ.

§73ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἂς ἀναγνωσθῶσιν ὅμως τὰ πρακτικά.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι ἕτοιμα ἀκόμη.

§75ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἂς μείνωμεν λοιπὸν τώρα. Παρακαλῶ νὰ λάβωσιν οἱ κύριοι Βουλευταὶ ὑπομονὴν ὀλίγην ὥραν.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ προξενικῶν ἀρχῶν νόμων.

§77ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἶχον, Κύριοι, πολλὰς παρατηρήσεις νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, αἱ παρατηρήσεις ὅμως αὗται θὰ προὐκάλουν μακρὰν συζήτησιν, δι’ ἣν δὲν θεωρῶ κατάλληλον τὴν στιγμὴν ταύτην, καθ’ ἣν ἡ Βουλὴ σπεύδει πρὸς τὸ τέρμα τῶν ἐργασιῶν τῆς παρούσης συνόδου. Τοιαύτη συζήτησις θὰ ἰσοδυνάμει πιθανὸν πρὸς τὴν ἀναβολὴν τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου μέχρι τῆς προσεχοῦς συνόδου τῆς Βουλῆς, τοῦτο δ’ ἐγὼ τοὐλάχιστον ἀπεύχομαι· διότι, μεθ’ ὅλας τὰς ἀτελείας αὐτοῦ, ἃς ἐπεθύμουν ἄλλως νὰ καταδείξω, ὑποβάλλων ἐν ταυτῷ καὶ τὰς ἀναγκαίας κατ’ ἐμὴν γνώμην τροπολογίας, τὸ νομοσχέδιον περιέχει καὶ διατάξεις τὰ μάλιστα ἐπειγούσας, διατάξεις ἀνεπιδέκτους οἱασδήποτε ἀναβολῆς. Τοιαῦται εἶναι αἱ φορολογικαὶ αὐτοῦ διατάξεις, ἃς ἐγὼ θεωρῶ δικαιοτάτας διὰ τοὺς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ Ἕλληνας ὑπηκόους. Χάριν αὐτῶν, Κύριοι, ὑφίσταται ἱκανὰ βάρη ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, δίκαιον δὲ καὶ πρέπον εἶναι νὰ φέρωσι καὶ αὐτοὶ ἐλάχιστον μέρος τῶν βαρῶν τούτων, τῶν ἀπαιτουμένων πρὸς συντήρησιν αὐτῶν τῶν προξενικῶν ἀρχῶν, εἰς ἃς εἶναι ἀνατεθειμένη ἡ προστασία τῶν συμφερόντων των. Τοιαῦται εἶναι καὶ αἱ περὶ παρακαταθηκῶν διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου. Κατὰ τὸν ἐν ἰσχύϊ νόμον, οὐδεμία σχεδὸν πρόνοια λαμβάνεται περὶ παρακαταθηκῶν, συμβαίνουσι δὲ περὶ αὐτὰς πολλαὶ καὶ ποικίλαι καταχρήσεις, αἵτινες ὁπωσδήποτε προλαμβάνονται διὰ τοῦ ἐλέγχου, ὃν καθιεροῖ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον. Χάριν λοιπὸν τῶν φορολογικῶν καὶ τῶν περὶ παρακαταθηκῶν διατάξεων, ὧν τὴν ἐφαρμογὴν ἐγὼ τοὐλάχιστον θεωρῶ τὰ μάλιστα ἐπείγουσαν καὶ ἀνεπίδεκτον ἀναβολῆς, νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ παραβλέψωμεν τὰς ἄλλας ἀτελείας τοῦ νομοσχεδίου, καὶ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἄμεσον αὐτοῦ ἐπιψήφισιν. Ἐπάναγκες ὅμως νομίζω, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, νὰ ἀπευθύνω τὴν ἑξῆς σύστασιν πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργόν. Ἔχομεν ἤδη ἐν ἰσχύϊ τοὺς προξενικοὺς νόμους ΧΝϚʹ τοῦ 1877, ΨΝΘʹ τοῦ 1878, ΠΛΑʹ τοῦ 1881, ᾼϞΗʹ τοῦ 1882, ΑΣΙΓʹ τοῦ 1885 καὶ ᾼΦΛΔʹ τοῦ 1887, πρὸς δὲ τὸν πρὸ μικροῦ ἐπιψηφισθέντα καὶ τὸν νῦν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν ἡμῶν προκείμενον. Οἱ ὀκτὼ οὗτοι νόμοι τροποποιοῦσιν ἀλλήλους καὶ συμπληροῦσι κατὰ τρόπον, ὅστις ἐνέχει οὐκ ὀλίγας ἀντινομίας, καὶ εἰς σύγχυσιν πολλὴν ἐμβάλλει τὸν προσφεύγοντα εἰς τὴν χρῆσιν αὐτῶν, ὅταν μάλιστα οὗτος ἦναι ἀλλοδαπὸς καὶ ἥκιστα ἐγκρατὴς τῆς γλώσσης ἡμῶν, ὡς πολλοὶ τῶν ἀμίσθων προξενικῶν ἡμῶν ὑπαλλήλων. Διὰ τοῦτο ἀπόλυτος παρίσταται ἀνάγκη ἀνακαθάρσεως καὶ κωδικοποιήσεως τῶν διαφόρων προξενικῶν ἡμῶν νόμων, ἣν θὰ συνίστων εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν ν’ ἀναθέσῃ εἰς ἐπιτροπὴν ἐξ εἰδικῶν ἀνδρῶν, ἥτις, παρασκευάσασα τὸ ἔργον της κατὰ τὴν ἀπουσίαν τῆς Βουλῆς, νὰ ὑποβάλῃ αὐτὸ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν της κατὰ τὴν προσεχῆ ἡμῶν σύνοδον. Ὑπὸ τὸν ὅρον τοῦτον, Κύριοι, νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ δύναται νὰ προβῇ σήμερον εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου.

§78ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Θὰ ἦμαι συντομώτατος, Κύριοι, διότι καὶ ὁ χρόνος παρῆλθε καὶ δὲν θέλω νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι παρεμβάλλω κωλύματα εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Νομίζω ὅτι καλὸν θὰ ἦτο νὰ μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, νὰ ἀναβληθῇ ἡ τρίτη ἀνάγνωσις εἰς τὴν προσεχῆ σύνοδον, ἵνα ἐξετασθῇ παρ’ ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς πολυμελοῦς, διότι ῥιζικῶς μεταῤῥυθμίζει τὸν νόμον περὶ Προξενείων. Ἔχει πολλὰς καλὰς διατάξεις, ἐκ τῆς πείρας ἐξηγμένας, αἱ ὁποῖαι θὰ ὠφελήσωσιν, ἀλλ’ ἄλλαι διατάξεις εἰσὶν ἐπιβλαβεῖς.

§79ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Εἰς τὴν προσεχῆ σύνοδον κάμνομεν πληρέστερον νομοσχέδιον.

§80ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ περιορισθῶ πρὸ πάντων, εἶναι ἡ αὔξησις τῆς φορολογίας τῶν ὑπηκόων Ἑλλήνων τῶν ἐν τῷ Ὀθωμανικῷ Κράτει διαμενόντων.

§81ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀκριβῶς τὸ ἀναγκαιότατον· διότι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ πληρόνωμεν ἡμεῖς τόσον βαρεῖς φόρους, καὶ ἐκεῖνοι νὰ μὴ πληρόνωσι σχεδὸν τίποτε.

§82ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τοῦτο εἶναι γνώμη, ἣν δύνασθε νὰ ἐκφράσητε καὶ ἀναπτύξητε. Ἕκαστος ἔχει ἴδιον τρόπον τοῦ σκέπτεσθαι καὶ ἰδίας ἰδέας. Ἐγὼ ἐφρόνουν καὶ φρονῶ, Κύριοι, ὅτι τὰ Προξενεῖα, ὅτε συνεστήθησαν ἀρχικῶς, δὲν συνεστήθησαν πρὸς φορολογικοὺς σκοπούς. Ὁ σκοπὸς τῶν Προξενείων ἐν γένει ὅλων τῶν Κρατῶν, καὶ ἑπομένως καὶ τῶν Ἑλληνικῶν, εἶναι ἡ προστασία τοῦ ἐμπορίου, τῆς βιομηχανίας καὶ τῆς ναυτιλίας. Δὲν δικαιούμεθα δὲ νὰ ζητῶμεν τὴν πληρωμὴν τῶν δαπανῶν τῶν Προξενείων παρὰ τῶν ὑπηκόων Ἑλλήνων, τῶν διαμενόντων ἐν τῷ ἐξωτερικῷ καὶ ἐμπορευομένων. Οἱ ὑπήκοοι Ἕλληνες ἔχουσιν ἀνάγκην προστασίας, ὅσον οἷόν τε εὐρείας, ὅπως δυνηθῶσι νὰ προαχθῶσι καὶ εἰς τὸ ἐμπόριον καὶ εἰς τὴν βιομηχανίαν καὶ εἰς τὴν ναυτιλίαν, καὶ νὰ συναγωνισθῶσιν ἀποτελεσματικῶς πρὸς τοὺς ὑπηκόους τῶν ἄλλων Κρατῶν καὶ τοὺς ἐντοπίους. Τοὺς ἐν Τουρκίᾳ Ἕλληνας κυρίως καὶ πρὸ πάντων δὲν ἔπρεπε νὰ φορολογῶμεν βαρέως· καὶ ὅμως εἰς αὐτοὺς καὶ μόνους ἀποβλέπει τὸ νομοσχέδιον. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1888 ἤδη ἡ φορολογία τοῦ χαρτοσήμου εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐδιπλασιάσθη. Κατὰ τὸ ἄρθρον 222, εἰς τὰ χαρτόσημα ἀξίας εἰς τὸ ἐξωτερικὸν προσετίθετο μόνον 1,10· ἐὰν δηλ. ἐπλήρονον 3 δραχμὰς ἐν Ἑλλάδι, εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ὁ ὑπήκοος Ἕλλην θὰ ἐπλήρονε 1 καὶ 10 ἢ 1 καὶ 22 ἐπὶ πλέον. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ χαρτοσήμου τάξεως τὸ τέλος διπλασιάζεται, λέγει ὁ νόμος ὁ παλαιός. Ἡ διάκρισις τῶν χαρτοσήμων ἀξίας καὶ τάξεως ἐξέλιπεν· ἔγειναν πάντα τὰ χαρτόσημα τάξεως. Λοιπὸν πάντα τὰ χαρτόσημα ἤδη εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐδιπλασιάσθησαν κατ’ ἀξίαν. Καὶ ἤλη λοιπὸν ἔχομεν μίαν αὔξησιν τοῦ χαρτοσήμου συνεπείᾳ αὐτῆς τῆς τροπολογίας, προελθούσης οὐχὶ ἐκ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀλλ’ ἐκ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ὑπάρχει μία αὔξησις φορολογίας. Ηὐξήσατε πάσας τὰς πράξεις, καὶ ὑποχρεοῦτε πάντας τοὺς ὑπηκόους Ἕλληνας ἐν γένει, ὅπως ἀποτίνωσιν ἄνευ ἐλαττώσεως δραχμὰς 11 διὰ πᾶσαν πρᾶξιν. Καὶ εἶδον εὐχαρίστως, ὅτι εἰς τὴν τροπολογίαν, ἣν ὑπέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, τοῦ ἰδίου νομοσχεδίου, διωρθώθησαν κἄπως τὰ τῶν ἁπλῶν ἐπιθεωρήσεων. Βεβαίως ἦτο ἀναγκαιοτάτη ἡ τροπολογία. Ἀλλὰ καὶ πάλιν θεωρῶ βαρεῖαν τὴν φορολογίαν· διότι πρέπει νὰ ἀποβλέψητε, Κύριοι, εἰς τὸ ὅτι εἰς τὰ μέρη τῆς Ἀνατολῆς καὶ εἰς τὰ διάφορα ἄλλα μέρη, ὅπου ὑπάρχουσι τὰ Ἑλληνικὰ προξενεῖα καὶ ὑπήκοοι Ἕλληνες, οἱ πλεῖστοι ἐκ τούτων δὲν εὑρίσκονται εἰς ἀνθηρὰν κατάστασιν, ἀλλ’ εὑρίσκονται εἰς ἀνάγκας, ἔχουσι δὲ νὰ συναγωνισθῶσι πρὸς πολλούς. Πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν, Κύριοι ὅτι σήμερον γίνεται καὶ συναγωνισμὸς, ὁ ὁποῖος ἄλλοτε δὲν ὑπῆρχεν, ὁ συναγωνισμὸς μεταξὺ τῶν ἐλευθέρων Κρατῶν τοῦ Αἵμου, τὰ ὁποῖα δὲν ὑπῆρχον ἄλλοτε. Δὲν εἴχομεν συναγωνισμὸν ἄλλοτε πρὸς τὴν Ῥουμανίαν, δὲν εἴχομεν συναγωνισμὸν πρὸς τὴν Βουλγαρίαν ἡμιανεξάρτητον, πρὸς τὴν Σερβίαν ἀνεξάρτητον· σήμερον τὰ Κράτη ταῦτα τοῦ Αἵμου εἶναι ἐλεύθερα, ἔχουσιν ἴδια Προξενεῖα, ἰδίους ὑπηκόους καὶ ἰδίαν προστασίαν τούτων· ἡ δὲ προστασία, ἡ παρεχομένη παρὰ τῶν Κρατῶν αὐτῶν πρὸς τοὺς ἰδίους ὑπηκόους, εἶναι μεγίστη, παραβαλλομένη πρὸς τὰς ἡμετέρας ἐνεργείας. Ἐὰν μάλιστα ὁ κ. Ὑπουργὸς δεχθῇ μίαν τροπολογίαν εἰς ἕτερον ἄρθρον, νομίζω, ὅτι θὰ πράξῃ καλῶς, νὰ διαγράψῃ τὴν Θεσσαλονίκην ἐκ τῶν πόλεων ἐκείνων, εἰς τὰς ὁποίας ἐπέβαλε μείζονα φορολογίαν. Ὁ προηγούμενος νόμος ΧΝϚʹ, ὁ καθεστὼς, δὲν περιέχει τὴν Θεσσαλονίκην, καὶ εὐλόγως· διότι ἐν Θεσσαλονίκῃ ἰδίως γίνεται μέγας συναγωνισμὸς, ἐκεῖ δὲ καὶ ὁ πληθυσμὸς εἶναι συμμιγὴς καὶ ὁ πληθυσμὸς μάλιστα ἐκ πολλῶν χιλιάδων Ἰσραηλιτῶν εἶναι μία αἰτία, ὅπως ὦμεν λίαν προστατευτικοὶ διὰ τὴν πόλιν ταύτην, ἡ ὁποία εἶναι ἡ πρωτεύουσα τῆς Μακεδονίας.

§83ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Αὐτὸ εἰς τὰ καθέκαστα.

§84ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Δὲν πρόκειται νὰ κάμωμεν συζήτησιν εἰς τὰ καθέκαστα· διότι εἶναι ἐπείγουσα ἡ ὥρα. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ διαγράψῃ τὴν Θεσσαλονίκην, διὰ συμφέροντα γενικώτερα, τὰ ὁποῖα ἀντιλαμβάνεσθε πάντες καὶ κρίνω περιττὸν νὰ ἀναπτύξω ἐνταῦθα. Εἰς τὰς γενικωτέρας μεταῤῥυθμίσεις τοῦ νομοσχεδίου, τὰς ὁποίας ἐπέφερε, δὲν κρίνω εὔλογον νὰ ἐκταθῶ, διότι ἐννοῶ τὴν ἀνυπομονησίαν σας. Θὰ ηὐχόμην, ἐπαναλαμβάνω, νὰ ἀνεβάλλετο ἡ συζήτησις εἰς τὴν ἐρχομένην σύνοδον· ἀλλ’ ἀφοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπιμένει νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, νομίζω, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς παρατηρήσεις ταύτας, συγχρόνως δὲ καὶ τὰς αἰτήσεις τῶν δικηγόρων τῆς Ἀλεξανδρείας ὡς πρός τινας τροπολογίας.

§85ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὡς εἶπον καὶ χθές, τὸ νομοσχέδιον κατηρτίσθη παρ’ ἐπιτροπῆς ἐξ εἰδικῶν ἀνδρῶν, οἱ ὁποῖοι ὄχι μόνον τὰ ἴδια φῶτα συνεισήνεγκον, ἀλλ’ ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰς ἐκθέσεις τῶν προξενικῶν ἀρχῶν, πρὸς ἃς εἶχον ἀποταθῆ, ζητῶν τὴν γνώμην αὐτῶν ἐπὶ τῶν προξενικῶν νόμων. Μεθ’ ὅλα ταῦτα, δὲν ἀρνοῦμαι, ὅτι δυνατὸν νὰ ὑπάρχωσιν ἐλλείψεις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Ὁμολογῶ ἐπίσης, ὅτι ἕνεκα πολλῶν νόμων προξενικῶν, ψηφισθέντων ἀλληλοδιαδόχως παρὰ τῆς Βουλῆς κατὰ διαφόρους ἐποχὰς, καὶ τροποποιούντων ἀλλήλους, ἐδημιουργήθησαν ἴσως ἀντινομίαι, ὅπως εἶπεν ὁ πρῶτον λαλήσας, αἵτινες ἔχουσιν ἀνάγκην διευκρινήσεως καὶ διορθώσεως, ὅπως ἀποτελεσθῇ κῶδιξ, ὅστις καὶ τὰς ἀντινομίας νὰ ἐξαλείψῃ καὶ εὐχρηστότερον νὰ καταστήσῃ τὸν νόμον περὶ τῶν Προξενείων. Ἐπὶ τούτου, καὶ πρὶν ἢ ὑποβάλητε τὰς ὑμετέρας παρατηρήσεις, εἶχον σκεφθῆ, σκοπῶν ὅπως συγχωνεύσω ὅλους τοὺς νόμους εἰς ἕνα κώδικα, ὅστις βεβαίως καὶ τοῖς ἡμετέροις προξένοις καὶ τοῖς ξένοις καὶ τοῖς ὑπηκόοις ἡμῶν θὰ ἦναι προσιτώτερος. Νομίζω ὅμως, ὅτι δὲν πρέπει διὰ τοῦτο ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, μεθ’ ὅλας τὰς ἐλλείψεις, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ ὑπάρχωσιν ἐν αὐτῷ, διότι ὑπάρχουσιν ἀφ’ ἑτέρου σπουδαῖαι διατάξεις, ἰδίως φορολογικαὶ, αἵτινες δέον νὰ ψηφισθῶσι· διότι δὲν συμφωνῶ μὲ τὸν δεύτερον λαλήσαντα....

§86ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐπίσης καὶ τὰ περὶ παρακαταθηκῶν.

§87ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐπίσης τὰ περὶ παρακαταθηκῶν, αἱ ὁποῖαι δίδουσι χώραν εἰς πολλὰς καταχρήσεις. Ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς τὰς φορολογικὰς διατάξεις νομίζω, ὅτι μετὰ τόσα βάρη, τὰ ὁποῖα τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος δυσαναλόγως πρὸς τὰς δυνάμεις αὑτοῦ ἔχει ἀναλάβει, εἶναι ἐντροπὴ νὰ μὴ δύναται ὅλον αὐτὸ τὸ πλῆθος τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων, τῶν διεσπαρμένων ἐν Τουρκίᾳ, νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας καταβάλλει ὁ ἐν τῷ Βασιλείῳ λαὸς διὰ τὴν συντήρησιν τῶν Προξενείων. Δὲν νομίζω δὲ, ὅτι τὰ Προξενεῖα δὲν προσφέρουσι τοιαύτας ὑπηρεσίας, ὥστε οἱ ὑπήκοοι Ἕλληνες, οἱ ἀπολαμβάνοντες τῆς ἐξ αὐτῶν προστασίας, νὰ μὴ ἦναι ὑπόχρεοι νὰ συνεισφέρωσι τοσαῦτα, ὥστε νὰ καλύπτωσι τόσον μικρὰν δαπάνην ἐξ 740,000 δραχμῶν. Μολονότι δὲν ἐπεδίωξα τοῦτο διὰ τοῦ νομοσχεδίου, νομίζω οὐχ ἧττον, ὅτι δίκαιον εἶναι νὰ καλύπτωνται ὅλαι αἱ δαπάναι τῶν Προξενείων ἀπὸ τὰ δικαιώματα τὰ ὁποῖα πληρόνουσιν οἱ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ Ἕλληνες.

§88ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§89ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ ὅμως τὴν Θεσσαλονίκην, δὲν ἔχω οὐδεμίαν ἀντίῤῥησιν. Ἡ Θεσσαλονίκη βεβαίως δὲν πρέπει νὰ θεωρηθῇ, ὅσον ἀφορᾷ τοὐλάχιστον τὸ Ἑλληνικὸν στοιχεῖον, ἐν ἀνθηρᾷ καταστάσει, ὅθεν δυνάμεθα νὰ τὴν ἐξαιρέσωμεν ἐκ τῶν πέντε πόλεων, εἰς τὰς ὁποίας τὰ τέλη διὰ τῶν νέων διατάξεων αὐξάνονται· ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὰς ἀπαλειφθείσας πόλεις, αὗται δὲν δύνανται νὰ ἀναγράφωνται, μετὰ τὴν ἀνεξαρτησίαν τὴν πλήρη τῆς Ρουμανίας· δὲν δύνανται τὸ Γαλάζιον καὶ τὸ Βουκουρέστιον νὰ πληρώνωσι μεγάλα τέλη.

§90ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Βεβαίως αἱ πόλεις ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ἀναφέρονται ἐν τῷ ἄρθρῳ 234 τοῦ παλαιοῦ νόμου, δὲν δύνανται νὰ καταβάλλωσιν. Ἀκριβῶς δὲ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον δὲν πρέπει αἱ δαπάναι, αἵτινες ἄλλοτε ἐπεβάρυνον πληθυσμὸν πολὺ μεγαλείτερον, τὸν περιλαμβανόμενον ἐν ὁλοκλήρῳ τῇ χερσοννήσῳ τοῦ Αἵμου, σήμερον νὰ ἐπιβαρύνωσι κατὰ πλεονασμὸν τοὺς ὑπολειφθέντας εἰς λίαν περιωρισμένον χῶρον. Ἐγὼ φρονῶ, κύριε Πρόεδρε, ἀδιστάκτως, ὅτι, ἂν ἐπικρατήσῃ τὸ σύστημα τοῦ νὰ βαρύνωμεν τοὺς ἐν Τουρκίᾳ, τῇ σήμερον περιορισθείσῃ κατὰ πολὺ, ὑπηκόους Ἕλληνας μὲ τὰς δαπάνας, αἵτινες ἀναγκαιοῦσιν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τὸν γενικὸν, εἴτε ὅσον ἀφορᾷ τὰ Προξενεῖα, εἴτε ὅσον ἀφορᾷ ἄλλας ἐξωτερικὰς ἀνάγκας, νομίζω, ὅτι πράττομεν ζημίαν μεγάλην, καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐμπόριον, καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν βιομηχανίαν, καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ναυτιλίαν τὴν Ἑλληνικὴν εἰς τὸ ἐσωτερικὸν καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ζημιούμεθα δὲ καὶ θὰ ζημιωθῶμεν πολιτικῶς. Θὰ ἔλθῃ ἡμέρα, καθ’ ἣν θὰ δυνηθῶμεν διὰ μακρῶν νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου· τότε, εἶμαι βέβαιος, ὅτι καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν θέλει πεισθῆ, ὅτι δὲν συμφέρει νὰ ἐπιβάλωμεν βαρεῖαν φορολογίαν εἰς τοὺς Ἕλληνας ὑπηκόους, τοὺς ἐμπορευομένους ἐν Τουρκίᾳ, διότι ἀνόμως, ἀδίκως καὶ αὐτοὶ μόνοι κατ’ ἐξαίρεσιν ὑποχρεοῦνται εἰς πληρωμὴν φόρου ἐπιτηδεύματος κλπ., διότι εὑρίσκονται εἰς μέγαν καὶ ἄνισον πρὸς τοὺς λοιποὺς εὐρωπαίους, καὶ ἰδίως ἐπ’ ἐσχάτων τοὺς Γερμανοὺς ἐν τῇ λοιπῇ Τουρκίᾳ καὶ τοὺς Ἄγγλους ἐν τῇ Αἰγύπτῳ, συναγωνισμόν. Εὔχομαι δὲ, ἵνα εἰς τὴν ἑπομένην Σύνοδον δεχθῇ αὐτὸ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ περιορίσῃ κατὰ πολὺ τὴν ἐπιβαλλομένην φορολογίαν, ἂν μάλιστα ἀποβλέψῃ εἰς τὸ ὅτι δὲν δύναται νὰ προβῇ καὶ ὁ πρόξενος καὶ ὁ προξενικὸς πράκτωρ εἰς τὴν εἴσπραξιν αὐτῆς, ἄνευ ἄλλων πιέσεων καὶ ἄλλων ἐνοχλήσεων, αἱ ὁποῖαι θὰ φέρωσι μεγάλας δυσχερείας καὶ ἀπωλείας ἐθνολογικάς. Καλὸν θὰ ἦτο, ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ηὔξανε τὰς δαπάνας, διότι πρόκειται περὶ αὐξήσεως, καὶ διὰ προσθήκης ἐμμίσθων Προξενείων, καὶ διὰ προαγωγῆς Ὑποπροξενείων εἰς Προξενεῖα καὶ Προξενείων εἰς Γενικὰ Προξενεῖα. Οὐδεμία ἐπείγουσα ἀνάγκη τῆς αὐξήσεως ταύτης τῶν δαπανῶν ὑπάρχει. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἐπιμένῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς, βεβαίως τὸ νομοσχέδιον θέλει ψηφισθῆ. Εὔχομαι ἐν τούτοις νὰ μὴ βλάψῃ, καὶ ταχέως νὰ τροποποιηθῇ.

§91ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἠξεύρω, τί θὰ γείνῃ βραδύτερον. Ἀλλὰ σήμερον δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω, ὅτι ἡ φορολογία τῶν ἐν Τουρκίᾳ Ἑλλήνων εἶναι ἐλαφροτέρα ὅλων τῶν φορολογιῶν τῶν ὑπηκόων τῶν λοιπῶν Κρατῶν. Ἡ δὲ ναυτιλία οὐδόλως σχεδὸν βαρύνεται ἐν τῇ Εὐρωπαϊκῇ Τουρκίᾳ. Ἐὰν συγκρίνητε τὴν φορολογίαν ταύτην πρὸς τὴν φορολογίαν ἄλλων Κρατῶν, ἡ φορολογία τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων εἶναι ἐλαφροτέρα ὅλων τῶν φορολογιῶν τῶν ξένων ὑπηκόων. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§93ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὸ δεύτερον ἐδάφιον τοῦ τροποποιουμένου ἄρθρου 23 λέγει: «Τοὺς προσωρινοὺς ἀναπληρωτὰς τῶν γραμματέων τῶν ἐν Βουκουρεστίῳ καὶ Βελιγραδίῳ πρεσβειῶν, ἀπόντας ἢ κωλυομένους, διορίζει ὁ Ὑπουργὸς». Πρέπει νὰ τεθῇ «ἀπόντων ἢ κωλυομένων».

§94ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μάλιστα· εἶναι λάθος τυπογραφικόν. Νὰ διορθωθῇ.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διωρθώθη.

§96ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὡσαύτως ἐπὶ τοῦ τροποποιουμένου ἄρθρου 63 ἔχω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν. Εἷς γραμματεὺς γίνεται καὶ δικαστὴς συγχρόνως, καὶ δικάζει ὄχι μόνον Ἕλληνας ὑπηκόους, ἀλλὰ καὶ ξένους. Δὲν νομίζετε, ὅτι πρέπει νὰ ζητήσωμεν διετῆ τοὐλάχιστον δικηγορικὴν ὑπηρεσίαν;

§97ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἀρκεῖ ὅτι ὑπεβλήθη εἰς τὴν ἐνώπιον τοῦ Ἀρείου Πάγου ἐξέτασιν, ἵνα λάβῃ τὴν ἄδειαν τοῦ δικηγορεῖν· καὶ τοῦτο, διὰ τὸν ἑξῆς λόγον· ἐπειδὴ ἡ ἐξέτασις, ἡ ὁποία κανονίζεται ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν, στρέφεται περὶ μαθήματα ἄλλα κυρίως, παρὰ τὰ νομικὰ, ἐκανονίσθη ὥστε, ἐκτὸς τοῦ διπλώματος τοῦ πανεπιστημιακοῦ, τὸ ὁποῖον βεβαιοῖ τὴν νομικὴν ἱκανότητα τοῦ προσερχομένου, νὰ προσάγηται καὶ ἡ ἄδεια τοῦ δικηγορεῖν, δι’ οὗ ἀποδεικνύεται, ὅτι καὶ δεύτερον ὑπεβλήθη εἰς ἐξέτασιν καὶ ἐπέτυχεν ὁ προσερχόμενος εἰς ἐξετάσεις ἐνώπιον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἄλλως τε θὰ ἦναι ὑφιστάμενος, δὲν θὰ ἦναι προϊστάμενος, ὥστε νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι θὰ δικάσῃ εὐθὺς ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἄλλη ἀντίῤῥησις;

§99ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἐν τῷ κειμένῳ τοῦ ἄρθρου παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ γείνωσιν αἱ ἑξῆς τροποποιήσεις. Εἰς τὸ τροποποιούμενον ἄρθρον 65, μετὰ τὴν φράσιν «3) ἐπὶ τοῦ νόμου περὶ βιλαετίων καὶ τῶν διοικητικῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν», νὰ προστεθῇ ἡ φράσις «4) ἐπὶ τοῦ νόμου περὶ ἀκινήτου ἰδιοκτησίας τῶν ἀλλοδαπῶν ἐν Τουρκίᾳ». Τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου νὰ τροποποιηθῇ ὡς ἑξῆς: «Ἐκτὸς τῆς γλώσσης ταύτης, οἱ ὑποψήφιοι, ὅσοι ζητήσωσι τοῦτο διὰ τῆς ἀναφορᾶς των, ἐξετάζονται καὶ εἰς τὴν Τουρκικὴν, Ἀγγλικὴν, Γερμανικὴν καὶ τὴν Ἰταλικὴν γλῶσσαν». Νὰ προστεθῶσιν ἐν τέλει τῆς τρίτης παραγράφου τοῦ τροποποιουμένου ἄρθρου 144 καὶ μετὰ τὴν λέξιν «δικηγορεῖν» αἱ λέξεις «ἐνώπιον τοῦ ἰδίου αὐτῶν προξενείου». Εἰς τὸ τροποποιούμενον ἄρθρον 234 νὰ διαγραφῇ ἡ ἐν τῇ τρίτῃ γραμμῇ τοῦ δευτέρου ἐδαφίου λέξις «Θεσσαλονίκῃ», ὁ δὲ σύνδεσμος «καὶ» νὰ τεθῇ πρὸ τῆς λέξεως «Σμύρνῃ»· ν’ ἀντικατασταθῶσιν αἱ ἐν τῷ ἐννάτῳ ἐδαφίῳ λέξεις «ἐν τῷ ἐδαφίῳ ἐ. κλάσεις» διὰ τῶν λέξεων «ἐν τῷ ἐδαφίῳ δʹ κλάσεις», νὰ προστεθῇ δὲ μετὰ τὴν ἐν τῷ δεκάτῳ ἐδαφίῳ λέξιν «διδασκάλισσαι» ἡ λέξις «ναῦται». Εἰς τὸ δεύτερον ἐδάφιον τοῦ τροποποιουμένου ἄρθρου 242 νὰ διαγραφῶσιν αἱ ἐν τέλει λέξεις «ἅπερ δικαιοῦται νὰ κρατήσῃ κατὰ τὴν παράδοσιν τούτου», καὶ νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις «εἰς μεταλλικὸν, ἀφ’ οὗ τοῦτο ἐκκαθαρισθῇ τακτικῶς», νὰ ἀντικατασταθῇ δὲ ἡ ἐν τέλει τοῦ τελευταίου ἐδαφίου τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου λέξις «ἀναλόγου» διὰ τῆς λέξεως «ἀξιοχρέου». (Γίνεται δεκτὸν τὸ μόνον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου μετὰ τῶν ἀνωτέρω τροποποιήσεων, ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ, εἰς γʹ συζήτησιν. Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς γʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τῶν ᾼΡΟΗʹ καὶ ᾼΨΚΖʹ νόμων περὶ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου).

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ νόμου ΣΕʹ τῆς 17 Ἀπριλίου 1867.

§101Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§102ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ τιθέμενον ζήτημα ἐνόησα· ἀλλὰ δὲν εἶμαι παρεσκευασμένος, ἵνα ἐκφέρω γνώμην ἂν ὅσα διατάσσονται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἔχωσιν ὀρθῶς. Τὸ ἀναγνωσθὲν προέρχεται ἐκ προτάσεως κυρίου Βουλευτοῦ, καὶ δὲν ἀντιλέγω νὰ ψηφισθῇ εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν, ἀλλ’ ὅταν ἔλθῃ ἡ στιγμὴ νὰ κυρωθῇ, θέλομεν ἐξετάσει καλλίτερον τὰ περὶ τούτου. (Γίνεται δεκτὴ εἰς γʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἡ ἀναγνωσθεῖσα πρότασις νόμου περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ νόμου ΣΕʹ τῆς 17 Ἀπριλίου 1867).

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ᾼΡΟϚʹ περὶ μηχανικῶν νόμου.

§104ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἐθεωρήθη, ὅτι δὲν πληροῖ τὸν σκοπὸν, δι’ ὃν συνετάχθη, τὸ νομοσχέδιον αὐτό· ἑπομένως παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται λοιπόν. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τῆς χρήσεως 1891 ἐκ δραχμῶν 2,000. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ περὶ δασῶν νόμου. (Γίνεται δεκτὴ κατ’ ἀρχὴν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§107ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ νὰ διαγραφῇ τὸ πρῶτον ἄρθρον. (Διαγραφέντος τοῦ πρώτου ἄρθρου ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ δύο ἑπόμενα ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, ταχθέντα ἄρθρα 1 καὶ 2, ὡς τὸ σύνολον αὐτοῦ, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§108ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κάμνω πρότασιν εἰς τὸ σῶμα, ὅπως εὐχαριστήσῃ τὸν κ. Πρόεδρον καὶ τὸ Προεδρεῖον, διὰ τὴν ἀκριβῆ ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντός των.

§109ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§110Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὴν πρότασιν ταύτην ὑποστηρίζομεν καὶ ἡμεῖς· ἠθέλομεν δὲ παραλείψει καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἔχομεν πρὸς τὴν Βουλὴν, ἂν δὲν ἐδηλοῦμεν τὴν εὐγνωμοσύνην ἡμῶν καὶ πρὸς πάντα τὰ μέλη τῆς Βουλῆς, τὰ ὁποῖα μετ’ ἀξιεπαίνου ζήλου εἰργάσθησαν καὶ μετὰ ἐπιμελείας παρέμειναν μέχρι σήμερον. Θέλομεν εἶσθαι εὐτυχεῖς, ἂν ἀνταποκριθῶμεν εἰς τὰς προσδοκίας ὑμῶν, ἐργαζόμενοι ὑπὲρ τοῦ κοινοῦ συμφέροντος.

§111ΣΑΚΚΗΣ. Νομίζω καθῆκόν μου, ὡς ἐκ τῆς θέσεώς μου ὡς Ἐφόρου τοῦ Βουλευτηρίου, νὰ καταστήσω ὑμῖν γνωστὴν τὴν κατάστασιν τοῦ κτιρίου. Τὸ κτίριον τοῦτο δὲν δύναται πλέον νὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὸν σκοπόν του. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία νὰ σκεφθῇ περὶ μεταβολῆς τῆς αἰθούσης καὶ μεριμνήσῃ περὶ διορθώσεως τοῦ κτιρίου. Ἡ ὀροφὴ αὐτοῦ δὲν εὑρίσκεται εἰς καλὴν κατάστασιν καὶ δύναται νὰ προκύψῃ δυστύχημα, διότι αἱ δοκοὶ δὲν εἶναι σιδηραῖ· εἰς τὰ διαμερίσματα μάλιστα τῆς Βιβλιοθήκης ἡ ὀροφὴ ἔχει ῥωγμὰς, καὶ εἰς πρώτην βροχὴν ἐπαπειλεῖται κίνδυνος. Ὅλα ταῦτα ἔκαμα γνωστὰ εἰς τὸ τμῆμα τῶν δημοσίων ἔργων, ἀλλ’ οὐδεμία ἐλήφθη φροντίς. (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως καὶ ἐπικυροῦνται).

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὧρᾳ 2 μ. μ.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ Αʹ.

ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

Ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὸ ἄρθρον 37 τοῦ Συντάγματος, κηρύττομεν τὴν λῆξιν τῆς Αʹ Συνόδου τῆς ΙΒʹ Βουλευτικῆς Περιόδου. Ὁ Ἡμέτερος ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς καὶ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου δημοσιεύσει καὶ ἐκτελέσει τὸ διάταγμα τοῦτο. Ἐν Ἀθήναις τῇ 16 Ἀπριλίου 1891.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ

Θεόδωρος Π. Δηλιγιάννης