1891.03.22

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 70

Τῆς 22 Μαρτίου 1891.

(Παρασκευή).

Ὥρᾳ 5 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Νικόλαος Τριανταφύλλου γνωρίζει εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἐφεῦρε φάρμακον πρὸς θεραπείαν τῆς λύσσης, καὶ ἐξαιτεῖται νὰ τῷ χορηγηθῶσι τὰ μέσα, ὅπως γείνωσι πειράματα.

§2ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, εἰ καὶ ἡ μυστικότης τῆς χθὲς γενομένης ἐπὶ τοῦ κατηγορητηρίου κατὰ τῶν πρώην Ὑπουργῶν ψηφοφορίας δὲν ἐπιτρέπει εἰς ἡμᾶς νὰ δηλώσωμεν, ὁποία ἦτο ἡ ψῆφος ἡμῶν, παραβιάζοντες οὕτω τὴν μυστικότητα ταύτην, ἐν τούτοις, ἐπειδὴ ἡμεῖς, οἱ ἐκ Κορινθίας φίλοι τῆς Κυβερνήσεως Βουλευταὶ, κατελθόντες εἰς τὸν ἀγῶνα τῆς 14 Ὀκτωβρίου, κατήλθομεν δηλώσαντες ὡρισμένως τὴν πολιτείαν ἡμῶν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, νομίζω, ὅτι ἤθελεν εἶσθαι ἀσέβεια πρὸς τοὺς ἐκλογεῖς ἡμῶν, ἐὰν δὲν διεμαρτυρόμην κατὰ τῶν γραφέντων σήμερον περὶ τῆς ψήφου μου ἔν τινι τῶν ἀντιπολιτευομένων ἐφημερίδων.

§3ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Εἶναι ἀνάξια προσοχῆς.

§4ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὰ τοιαῦτα εἶναι ἄξια περιφρονήσεως, κύριε Πρόεδρε, καὶ δὲν καταδέχεται τις ν’ ἀπαντήσῃ εἰς τοιαύτας συκοφαντίας καὶ ἐλεεινότητας, εἰς ἃς καταφεύγουσι πρὸς διαστροφὴν τῆς ἀληθείας καὶ τῆς διασείσεως τῆς στερεᾶς ἀποφάσεως τῶν φίλων τοῦ Ὑπουργείου, τοῦ νὰ μὴ ἐγκαταλείψωσι τὴν Κυβέρνησιν μέχρι τοῦ τέλους τῶν ἐργασιῶν ὁλοκλήρου τῆς περιόδου τῆς Βουλῆς ταύτης.

§5ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ ἐγὼ νομίζω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος καὶ φίλος μου βουλευτὴς ἐκ Κορίνθου κ. Οἰκονόμου ἔδωκε περισσοτέραν ἀξίαν εἰς τὰ δημοσιευθέντα ἢ ὅσης ταῦτά εἰσιν ἄξια. Τὰ φύλλα τὰ δημοσιογραφικὰ, τὰ ὁποῖα ἐπραγματεύθησαν περὶ τούτου, ὑπέλαβον, ὅτι ἠδύναντο νὰ δώσωσι πολιτικὴν ἑρμηνείαν εἰς ψηφοφορίαν, ἥτις ἦτο γυμνὴ πάσης πολιτικῆς ἐννοίας· τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα διεξάγουσιν αἱ Βουλαὶ, ὅταν ζητῶσι ποινικὰς εὐθύνας παρὰ Ὑπουργῶν, δὲν εἶναι ἔργα ἐπηρεαζόμενα ὑπὸ τῆς πολιτικῆς· τὸ Κοινοβούλιον ἐργάζεται, ἐνασκοῦν εἶδός τι δικαστικῆς ἐξουσίας, αἱ δὲ Κυβερνήσεις ἀποχωροῦσιν ἀπὸ τοῦ ἀγῶνος, ἀφίνουσαι τὴν Βουλὴν ἐλευθέραν νὰ πράξῃ ὅ,τι ἡ συνείδησις καὶ τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους ὑπαγορεύει εἰς αὐτήν. Ἐὰν ἡ ἀμάθεια ἢ ἡ κακοπιστία ἠθέλησαν νὰ δώσωσιν ἔννοιαν ἢ ἑρμηνείαν οἱανδήποτε εἰς τὴν ψηφοφορίαν, τὴν γενομένην χθὲς, νομίζω, ὅτι τοῦτο δὲν δύναται νὰ μεταβάλῃ τὰ πράγματα, καὶ τὸ ἀληθὲς μένει ἀναλλοίωτον, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον οὐδὲν ἔλαβεν ἐνδιαφέρον, καὶ εἶχε καθῆκον νὰ μὴ λάβῃ ἐνδιαφέρον εἰς τὴν ὑπόθεσιν, ἀφῆκε δὲ τὴν Βουλὴν ἐλευθέραν νὰ πράξῃ ὅ,τι ἂν ἐγκρίνῃ.

§6ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Κατά τινα τῶν προηγουμένων συνεδριάσεων ἐπὶ τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ διαθέσεως τῆς Ναξίας σμύριδος, τινὲς τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ἠμφισβήτησαν, ὅτι ἐγὼ ἀπετέλουν μέρος τῆς εἰδικῆς ἐπιτροπῆς, τῆς συσταθείσης πρὸς ἐξέτασιν τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου, τοῦ ὑποβληθέντος παρὰ τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ὅσον μὲν ἀφορᾷ εἰς τὴν ἀμφισβήτησιν ταύτην, εἶπον ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἐκείνης, ὅτι τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ τῆς 28 Φεβρουαρίου περιέχουσι τὰ ὀνόματα τῶν διορισθέντων τότε μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ ἀπέναντι τῶν ἐπισήμων τούτων πρακτικῶν οὐδεμία ἐπετρέπετο ἀμφισβήτησις. Δὲν ἤρκει ὅμως τοῦτο, κύριε Πρόεδρε, ἀλλ’ αἱ χθὲς κομισθεῖσαι ἐφημερίδες ἐκ τῶν νήσων καὶ ἰδίᾳ ἡ ὁμώνυμος τῇ Νάξῳ ἐφημερὶς ἀναφέρει γεγονότα, σχέσιν ἔχοντα μὲ τὴν συνεδρίασιν ἐκείνην, ἐπὶ τῶν ὁποίων ὀφείλω νὰ δώσω ἐξηγήσεις τινάς· διότι μεταξὺ τῶν ἄλλων λέγει ἐν φύλλῳ ὑπ’ ἀριθ. 13 καὶ ἐξ ἀλληλογραφίας τῶν Ἀθηνῶν, ὅτι «οὐδέποτε Βουλευτὴς παρέσχεν εἰς τὴν Νάξον μεγαλειτέραν ὑπηρεσίαν, ὅσην νῦν ὁ κ. Δαμιράλης ἐν τῷ ζητήματι τῆς σμύριδος· καθότι πρὸς παντοίας ῥᾳδιουργίας καὶ ἀντιπράξεις καί τινων ἐκ τῶν Βουλευτῶν Κυκλάδων (!) παλαίσας, κατώρθωσε κλπ.» Δὲν γνωρίζω ποῖος ὁ παρασχὼν τὰς πεπλανημένας καὶ ἀνακριβεῖς ταύτας πληροφορίας εἰς τοὺς ἐν Νάξῳ κυρίους δημοσιογράφους· τοῦτο μόνον ὀφείλω νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι, ἐὰν ἔλαβον μέρος εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐκείνην ἐκ καθήκοντος, καθὸ διορισθεὶς παρὰ τῆς Βουλῆς, καὶ ἐὰν μετέσχον τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, κατὰ συνέπειαν τῆς ἀνατεθείσης μοι ἐντολῆς, τοῦτο ἔπραξα, ἔχων ὑπ’ ὄψιν μου δύο τινὰ, πρῶτον ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἔδει ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους, νὰ ὑποβάλῃ νόμον περὶ διαθέσεως τῆς Ναξίας σμύριδος, ἵνα μὴ ὡς εἶπον καὶ ἄλλοτε, εἰς προγενεστέραν συνεδρίασιν, ἀπολέσῃ καὶ κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο τὸ Δημόσιον 250 τουλάχιστον χιλιάδας δραχμῶν, κατὰ τὰς ὑπὸ διαφόρων ὑποβληθείσας προτάσεις, ὅπως ἀπώλεσε ταύτας καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, συνεπείᾳ τοῦ νόμου, τοῦ ὁποίου τὴν ἐπιψήφισιν ἐπεδίωξεν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, πρὸς βλάβην τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων καὶ τῶν κατοίκων τῆς Νάξου· εἶπον δὲ ταῦτα, διότι ἐξ ἰδίας πείρας γνωρίζω, ὅτι, ἐὰν καὶ κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο ἡ Ναξία σμύρις δὲν διατεθῇ, θὰ ἀποκλεισθῇ ἴσως ἐντελῶς ἐπὶ πολλὰ ἔτη ἀπὸ τὰς ἀγορὰς τῆς Εὐρώπης, διότι οἱ διευθύνοντες τὰ τῆς σμύριδος τῆς Ἐφέσου εὑρίσκονται ἤδη εἰς διαπραγματεύσεις, αἵτινες θὰ καταλήξωσιν αἰσίως ὑπὲρ αὐτῶν, εὐθὺς ὡς ἡ Κυβέρνησις δὲν φροντίσῃ νὰ ἐξαποστείλῃ εἰς τὴν Εὐρώπην Ναξίαν σμύριδα, καθ’ ὃν τρόπον ἐπενόησεν, ἀφίνουσα δηλαδὴ τὴν κατανάλωσιν εἰς τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν, διότι τότε αἱ πολυετεῖς συμβάσεις, τὰς ὁποίας οἱ διαχειρισταὶ τῆς Ἐφεσίας σμύριδος εὐθηνῶς θὰ συνάψωσιν ἐν Εὐρώπῃ, θέλουσιν, ἐπαναλαμβάνω, ἀποκλείσει ἐντελῶς καὶ ἐπὶ πολλὰ ἔτη τὴν κατανάλωσιν τῆς Ναξίας σμύριδος, πρὸς βλάβην σπουδαίαν τοῦ δημοσίου ταμείου καὶ τῆς Νάξου, καὶ δεύτερον, ὅτι ἐπὶ πολλὰ ἔτη κατὰ συνέπειαν θέλουσι στερηθῆ τοῦ μόνου πόρου ζωῆς οἱ κάτοικοι τῶν δήμων Ἀπειρανθίας καὶ Κορωνίδος τῆς Νάξου, ἐξ ὧν οἱ κατὰ τὸν κανονισμὸν ἐργάται τῆς ἐξορύξεως· καὶ ἐὰν οἱ ἐκ Νάξου κκ. Βουλευταὶ ἀξιεπαίνως φροντίζωσι, κατὰ τὴν γνώμην των, περὶ τῶν συμφερόντων τῶν πατριωτῶν των, εἶχον καὶ ἔχω κἀγὼ τὸ καθῆκον τοῦτο, διότι κατὰ τὰς παρελθούσας βουλευτικὰς ἐκλογὰς χιλιάδας ὅλας ψήφων ἔλαβον ἐκεῖθεν, καὶ ἔχω, ἐπαναλαμβάνω, τὸ καθῆκον νὰ ὑποστηρίξω τὰ συμφέροντα καὶ τὰ δικαιώματα τῶν ἐργατῶν ἐκείνων, τὰ πρὸ πολλῶν ἐτῶν κεκτημένα. Ἀγνοῶ, ὡς εἶπον, τίς ὁ δοὺς τὰς ἀνακριβεῖς πληροφορίας περὶ παντοίων ῥᾳδιουργιῶν καὶ ἀντιπράξεων τινῶν ἐκ τῶν κ. Βουλευτῶν Κυκλάδων, τὴν ἀναίρεσιν ὅμως τῶν πεπλανημένων τούτων ἀνταποκρίσεων ὀφείλω νὰ ἀναλάβω δημοσίᾳ, διότι μόνος ἐγὼ ἔλαβον μέρος εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ σμύριδος, καὶ εἰς ἐμὲ ἀφεώρων αἱ πρό τινων ἡμερῶν ἀντιῤῥήσεις τῶν ἐκ Νάξου κ. Βουλευτῶν, ἐκ παρανοήσεως καὶ ἀγνοίας τῶν πραγματικῶν γεγονότων προκληθεῖσαι· μοὶ δίδει δὲ ἀφορμὴν εἰς τοῦτο καὶ ἡ ἀντίῤῥησις, τὴν ὁποίαν εἷς τῶν ἀξιοτίμων ἐκ Νάξου συναδέλφων προέβαλε τότε, ὅτι ἐγὼ δὲν ἠδυνάμην νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου, διότι δὲν ἀπετέλουν μέρος τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ ὅστις, καὶ κατόπιν τῶν διαβεβαιώσεων καὶ κατόπιν τῆς παραπομπῆς εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ τῆς Βουλῆς, ἐπέμενε, λέγων, ὅτι δὲν εἶχον μέρος εἰς τὴν εἰδικὴν ἐκείνην ἐπιτροπὴν τῆς σμύριδος, καὶ δὲν ἠδυνάμην νὰ ὁμιλήσω, ὡς ἄν, καὶ τοῦτο ἂν συνέβαινε, νὰ ἠδύνατο νὰ μοὶ ἀπαγορεύσῃ, ὡς Βουλευτῇ, τὸ δικαίωμα τοῦ ὁμιλεῖν ἐπὶ τῶν συζητουμένων νομοσχεδίων. Τὴν ἐξήγησιν ταύτην, κύριε Πρόεδρε, ὤφειλον νὰ δώσω, ὅπως βεβαιωθῶσιν οἱ διαβιβάσαντες τὴν ἀνακριβῆ ταύτην πληροφορίαν σκοπίμως εἰς τοὺς κατοίκους τῆς νήσου, ὅτι ἡ πληροφορία αὕτη εἶναι ἐντελῶς ἐσφαλμένη, διότι οὐδεὶς ἐκ τῶν Βουλευτῶν Κυκλάδων ἀντέπραξεν εἰς τὸ συμφέρον τῶν Ναξίων. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν σύμβασιν, τὴν ὑποβληθεῖσαν τότε παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, τὴν μετὰ τοῦ κ. Δαμίγου συνομολογηθεῖσαν, ἡ σύμβασις αὕτη ἐξησφάλιζε κατὰ τὴν γνώμην μου κατ’ ἀρχὴν τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, καὶ συγχρόνως τὰ τῶν Ναξίων ἐργατῶν, ὡς λίαν ὀρθῶς εἷς τῶν διακεκριμένων ἰατρῶν τοῦ δήμου Ἀπειρανθίας ἐξέθετο. Ἄπορον δὲ, πῶς οἱ κύριοι ἐκ Νάξου Βουλευταὶ ἀντετάχθησαν κατ’ αὐτῆς, καὶ πάσης ἄλλης τῆς αὐτῆς βάσεως, φρονοῦντες ὅτι διὰ τῆς μὴ διαθέσεως τῆς σμύριδος ἔχουσι συμφέρον οἱ Νάξιοι ἐργάται, ἀφοῦ, ἐνόσῳ δὲν γίνεται κατανάλωσις, θέλουσιν οὗτοι ζημιοῦσθαι. Δὲν ἔπρεπεν ὅμως καὶ δὲν πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ παραμελήσῃ τὴν διάθεσιν τῆς σμύριδος ἐπὶ τῇ βάσει τῶν τριῶν ὑποβληθεισῶν αὐτῇ προτάσεων, ἤτοι τοῦ συνεταιρισμοῦ πρὸς ἰδιώτας. Διότι διὰ τούτου καὶ μόνου θὰ δυνηθῇ νὰ ἀποκλείσῃ τὴν τῆς Ἐφέσου, ἡ δὲ πρότασις, ἣν ὁ κ. Σὲρλ ὑπέβαλεν, οὐ μόνον δὲν ἐξυπηρετεῖ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ καὶ αὐτὰ ἀκόμη τῶν ἐργατῶν δὲν ἐξασφαλίζει ἀρκούντως, ὅπως ἐνόμισαν οἱ ἐκ Νάξου κύριοι συνάδελφοι· διότι οὐδέποτε τὸ σύστημα τῆς κατὰ στατῆρα ὡρισμένης τιμῆς δύναται νὰ ἀποτρέψῃ τὸν συναγωνισμὸν, οὗτινος ἔχομεν μεγίστην ἀνάγκην ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Ὤφειλον λοιπὸν νὰ δώσω διὰ τελευταίαν φορὰν τὰς ἐξηγήσεις ταύτας, χάριν τῆς Νάξου, ἥτις μὲ ἐψήφισεν ὁμοθύμως, καὶ συγχρόνως νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ὀφείλει, ἐὰν μένῃ ὁ ἀπαιτούμενος εἰσέτι χρόνος, νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ διαθέσεως τῆς Ναξίας σμύριδος, ἐν τῷ ὁποίῳ ὅμως νομοσχεδίῳ νὰ ἐξασφαλίζωνται ἀρκούντως καὶ τὰ συμφέροντα τῶν Ναξίων ἐργατῶν. Εἶχον δὲ, ὡς προεῖπον εἰς προγενεστέραν συνεδρίασιν, καὶ τὸ συμφέρον νὰ ὑποβληθῇ τοιοῦτος νόμος, διότι πρὸ πολλοῦ διατελῶ ἰδιοκτήτης σμύριδος, καὶ ἐπιψηφιζομένου τοῦ νόμου, ὅπως αἱ διάφοροι προτάσεις ἀναφέρουσιν, ἐγὼ ἤμην ἕτοιμος νὰ μεταβιβάσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἰδιοκτησίαν μου ταύτην, ὑπὸ τὸν ὅρον καὶ μόνον νὰ ἐργάζωνται καὶ οἱ κάτοικοι τῆς νήσου Ἡρακλείας. Ἰδοὺ λοιπὸν καὶ ὁ ἕτερος λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἔλαβον μέρος εἰς τὴν συζήτησιν, καὶ ὅστις μὲ ἔκαμε νὰ συζητῶ ἐν ἐπιγνώσει τῶν γεγονότων, διότι πρὸ εἰκοσαετίας ἐργάζομαι περὶ τῆς διαθέσεως τῆς σμύριδος ταύτης, ἣν ὁ ὑπέρογκος φόρος ἀποκλείει. Ἐὰν ὅμως ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχῃ σκοπὸν νὰ προβῇ εἰς διάθεσιν τῆς Ναξίας, ἂς ἐλαττώσῃ τὸν φόρον ἐπὶ τῆς ἰδιωτικῆς σμύριδος ἐν γένει ἀπὸ 5 εἰς 2 δραχμὰς κατὰ στατῆρα, καὶ τότε ἡμεῖς εἴμεθα ἱκανοὶ νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν Ἐφεσίαν σμύριδα, καὶ νὰ μὴ ἐπιτρέψωμεν εἰς τοὺς διαχειριζομένους αὐτὴν νὰ συνάψωσι πολυετεῖς ἐν Εὐρώπῃ συμβάσεις, διὰ τῶν ὁποίων θ’ ἀποκλεισθῇ ἡ ἑλληνικὴ σμύρις πρὸς βλάβην τῶν δημοσίων συμφερόντων.

§7ΜΑΥΡΟΣ. Ἐὰν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ὑπαινίσσηται ἐμὲ, ὀφείλω νὰ κάμω μίαν δήλωσιν. Δὲν ἐσυνείθισα ποτὲ νὰ ἀλληλογραφῶ μὲ ἐφημεριδογράφους, οὔτε νὰ πολυδιαβάζω τὰς ἐφημερίδας, οὔτε νὰ δημοσιεύω καταχωρήσεις εἰς αὐτὰς, διότι οὕτω πῶς ἀνετράφην. Θὰ παρακαλέσω δὲ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον νὰ μὴ ἐνδιαφέρηται τόσον πολὺ διὰ τὴν Ναξίαν σμύριδα, ἀλλὰ νὰ ἀφήσῃ τὴν πρωτοβουλίαν εἰς τοὺς Βουλευτὰς τοῦ τόπου, οἱ ὁποῖοι ἐνδιαφέρονται καὶ πονοῦν διὰ τὸν τόπον, καὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἐντολὴν καὶ ἀποστολὴν περὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἀπὸ τὸν τόπον των, καὶ κατόπιν νὰ ἔλθῃ αὐτὸς εἰς ἐπικουρίαν. Ὁ κ. Δαμιράλης καὶ ἐγὼ ἔχομεν ἐντολὴν ν’ ἀποκρούσωμεν διὰ παντὸς τρόπου τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν, διότι οὐδεὶς ἄλλος δύναται νὰ γνωρίζῃ τὰ τῆς σμύριδος, ὅπως οἱ ἐν Νάξῳ, οἱ ὁποῖοι ἀπηύθυναν καὶ τηλεγράφημα καὶ πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ πρὸς ἡμᾶς, δηλοῦντες ὅτι δὲν θέλουν τὴν σύμβασιν αὐτὴν, καὶ συνεπῶς ἡ Κυβέρνησις ἀπέσυρε τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Ἐπαναλαμβάνω δὲ πάλιν νὰ παρακαλέσω τὸν πρὸ ὀλίγου λαλήσαντα, ν’ ἀφήσῃ τὴν πρωτοβουλίαν τοῦ ζητήματος τούτου εἰς ἡμᾶς, καὶ κατόπιν νὰ προσέλθῃ ἐπίκουρος ἡμῶν, ἀφοῦ πρόκειται περὶ τῆς Ναξίας σμύριδος, καὶ ὄχι περὶ ἄλλης τινὸς, διότι ἡ σμύρις, ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὴν Πάρον, εἶναι μᾶλλον ἄμμος τοῦ Ὠκεανοῦ.

§8ΔΑΜΙΡΑΛΗΣ. Εὐνόητος τυγχάνει ὁ σκοπὸς, δι’ ὃν ὁ προλαλήσας συνάδελφος ἐκ Θήρας προσπαθεῖ νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ ἐπιψήφισις τῆς περὶ σμύριδος συμβάσεως, ὁ σκοπὸς δὲ οὗτος ὁρίζεται ἐκ τοῦ συμπεράσματος, ὅπερ ὁ προλαλήσας ἐποιήσατο ἐν τέλει τῆς ἀγορεύσεώς του. «Ἔχω, λέγει, συμφέρον νὰ ψηφισθῇ ἡ περὶ σμύριδος σύμβασις, διότι τότε, ἔχων καὶ ἐγὼ εἰς ἄλλην νῆσον σμύριδα ἀρκετὴν, θὰ φροντίσω νὰ συμφωνήσω μετὰ τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἀγοράσῃ καὶ τὴν ἐμὴν σμύριδα». Καὶ ἂν μὲν κέκτηται ὀρυχεῖα σμύριδος, βεβαίως αὕτη εἶναι μᾶλλον λίθος ἢ σμύρις, μόνη δὲ ἡ Ναξία εἶναι γνωστὴ καθ’ ἅπασαν τὴν Εὐρώπην καὶ Ἀμερικὴν ὡς πρωτίστης ποιότητος καὶ προτιμοτέρα πάσης ἄλλης. Ἀληθῶς περίεργος τυγχάνει ὡσαύτως καὶ ἡ σπουδὴ, ἣν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς καταβάλλει πρὸς ταχεῖαν ἔγκρισιν τῆς πρό τινων ἡμερῶν ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἀποῤῥιφθείσης συμβάσεώς του, τοῦ πεφιλημένου τούτου τέκνου του, συμβάσεως καιρίως παραβλαπτούσης τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου καὶ τὰ πρὸ πολλῶν ἐτῶν κεκτημένα δικαιώματα τῶν Ναξίων ἐργατῶν. Δὲν ἠθέλησε ποσῶς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τοὺς νόμους ἁπασῶν τῶν ἀπὸ τοῦ 1844 μέχρι σήμερον Κυβερνήσεων, αἵτινες ἅπασαι ἀνεξαιρέτως διέθετον τὴν Ναξίαν σμύριδα διὰ νόμου, ῥητῶς ὁρίζοντος τὸν τρόπον τῆς διαθέσεως ἀποκλειστικῶς διὰ δημοπρασίας ἐπὶ ὡρισμένῃ ποσότητι καὶ ὡρισμένῃ τιμῇ δι’ ἕκαστον στατῆρα. Ἐν τοῖς νόμοις δὲ αὐτοῖς ὁρίζεται, ὅτι διὰ βασιλικοῦ διατάγματος, περιέχοντος τοὺς ὅρους καὶ τὰς συμφωνίας τῆς διακηρύξεως, θέλει προσδιορισθῆ καὶ ἡ ἡμέρα τοῦ συναγωνισμοῦ, τὸ δὲ διάταγμα ὀφείλει νὰ δημοσιευθῇ πρὸ ἱκανοῦ καιροῦ ἔν τε τῷ ἐσωτερικῷ τοῦ Κράτους καὶ τῷ ἐξωτερικῷ μεταπεφρασμένον, ἵνα ἐγκαίρως λάβωσι γνῶσιν αὐτοῦ οἱ ἐνδιαφερόμενοι. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς συνῆψε σύμβασιν μόνον μετὰ τοῦ κ. Δαμίγου, μόνον δὲ ἐκ τῶν ἐμῶν παρατηρήσεων λαβόντες γνῶσιν οἱ ἐμπορευόμενοι τὴν σμύριδα, ἔσπευσαν νὰ προτείνωσι τέσσαρες ἐξ αὐτῶν πολὺ συμφερωτέρας προτάσεις, τὰς ὁποίας ὅμως ὁ κ. Ὑπουργὸς οὐδόλως λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν, ἀλλὰ, ὡς ἀνωτέρω εἶπον, ἐπιμένει εἰς τὴν ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἀποῤῥιφθεῖσαν σύμβασίν του. Οὐδόλως, Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν τὴν μομφὴν, ἣν δύναται νὰ προσάψῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἡ τοιουτοτρόπως καὶ ἄνευ συναγωνισμοῦ διάθεσις πλούτου τοῦ Δημοσίου, ἀξίας ἑκατομμυρίων, ἀφοῦ ἡ Βουλὴ ἤδη ἐν τῷ κατὰ τῆς πρώην Κυβερνήσεως κατηγορητηρίῳ, ἐνέκρινε καὶ ἄρθρον κατηγορίας, ὅτι ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἐσυμφώνησεν ἄνευ δημοπρασίας τὴν ἀγορὰν ἀρβυλῶν τινων καὶ καττυμάτων ἀξίας ὀλίγων χιλιάδων δραχμῶν.

§9ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ ἐφελκύσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ ἐπὶ ἀδικήματος, τὸ ὁποῖον γίνεται εἰς πολυπληθεστάτην τάξιν συμπολιτῶν μας, τὴν τάξιν ἐκείνην, ἡ ὁποία, ὠφελουμένη ἀπὸ τοὺς νόμους περὶ διαθέσεως τῶν ἐθνικῶν γαιῶν καὶ τῶν ἐθνικοιδιοκτήτων φυτειῶν, ἠθέλησαν ν’ ἀποκτήσουν μικράν τινα ἰδιοκτησίαν. Κατὰ τοὺς ἀρχικοὺς νόμους, τὸ τίμημα τῶν τε γαιῶν καὶ τῶν φυτειῶν πληρόνεται κατὰ τὸ σύστημα τῆς συνθέτου χρεωλυσίας, τῶν μὲν γαιῶν εἰς 25 δόσεις, ἐπὶ τόκῳ 2% καὶ χρεωλυσίῳ 3%, τῶν δὲ φυτειῶν εἰς 18 δόσεις, ἐπὶ τόκῳ καὶ χρεωλυσίῳ ἀνὰ 4%. Ἡ πληρωμὴ τῶν δόσεων ἤρχισεν ἀπὸ τοῦ ἔτους 1873, καὶ ἐπειδὴ τότε δὲν εἶχεν ἐνεργηθῆ ἡ ἐκτίμησις τῆς ἀξίας τῶν γαιῶν, ἀπεφασίσθη νὰ ληφθῇ ὡς βάσις προσωρινῶς καὶ ἐπὶ ἀποδόσει λογαριασμοῦ διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν δόσεων, ἐπὶ μὲν τῶν γαιῶν 30 δραχμαὶ κατὰ στρέμμα, ἐπὶ δὲ τῶν φυτειῶν 50. Ἐπὶ τῇ βάσει ταύτῃ πολλοὶ τῶν δηλωσάντων ἐπλήρωσαν· καὶ μέχρι μὲν τοῦ 1879 ἡ πληρωμὴ τῶν δόσεων ἦτο προαιρετική, καὶ ἐπλήρονον ὅσοι ἤθελον ν’ ἀπαλλαγῶσιν ἀπὸ τὴν πληρωμὴν τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπικαρπίας· ἀπὸ τοῦ 1879 ὅμως καὶ ἐντεῦθεν ἡ πληρωμὴ τῶν δόσεων κατέστη ὑποχρεωτική, ἀλλὰ καὶ μετὰ τοῦτο ἐλάμβανον χώραν καθυστερήσεις, ἑπομένως, ἐπειδὴ ἄλλοι ἐπλήρωσαν πολλὰς καὶ ἄλλοι ὀλίγας δόσεις, καὶ ἐπειδὴ ἄλλοι μὲν ἐπλήρωσαν κατὰ τὴν γενομένην ἐκτίμησιν, ἄλλοι δὲ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κατὰ τὸ 1873 ὁρισθεισῶν γενικῶν τιμῶν καὶ ἐπὶ ἀποδόσει λογαριασμοῦ, ἦτο δύσκολον νὰ γείνῃ ἡ ἀπαιτουμένη ἐκκαθάρισις, διὰ τοῦτο κατὰ τὸ 1885 ὁ τότε Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ νῦν Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἰσήγαγε νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐκανονίσθη ν’ ἀρχίσῃ ἡ πληρωμὴ τῶν δόσεων μετὰ τὸ 1885, νὰ ληφθῇ δὲ ὡς βάσις διὰ τὸν κανονισμὸν αὐτῶν ὄχι τὸ ἀρχικὸν τίμημα, ἀλλὰ τὸ ὑπόλοιπον, ὅπερ ἤθελε προκύψει ἀφοῦ ἤθελεν ἐκπεσθῆ ἡ προκαταβολή, καὶ διὰ μὲν τὰς γαίας τὰ ⅗, διὰ δὲ τὰς φυτείας τὸ ½ τῶν πληρωθεισῶν δόσεων. Δυστυχῶς ἡ διαταχθεῖσα ἐκκαθάρισις δὲν ἐστάθη δυνατὸν ν’ ἀποπερατωθῇ μέχρι τοῦδε, νομίζω δὲ, ὅτι δὲν εἶναι προκεχωρημένη οὔτε κατὰ τὸ ἥμισυ, ἑπομένως ἐξακολουθοῦν οἱ κάτοχοι νὰ καταδιώκωνται ἐτησίως διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν ἀρχικῶν δόσεων, τινὲς μάλιστα, ἕνεκεν ἀσυγγνώστου ἀμελείας τῶν οἰκονομικῶν ἀρχῶν, χρεοῦνται ἀκόμη μὲ δόσεις ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προσωρινοῦ τιμήματος τῶν 30 δραχμῶν ἢ καὶ τῶν 50· τί δὲ συμβαίνει ἐντεῦθεν; Ὑποθέσατε, ὅτι ἓν στρέμμα γῆς ἐξετιμήθη 20 δραχμάς, καὶ ὅτι αἱ δόσεις, τὰς ὁποίας ὁ δηλώσας τὴν γῆν ταύτην ἐπλήρωσεν ἕως τώρα, ἀνέρχονται εἰς 15 δραχμάς· ἐκ τῶν 15 δραχμῶν, κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1885, ἔπρεπε νὰ ἐκπεσθῶσι τὰ ⅗, ἤτοι 9 δραχμαί, προσέτι δὲ καὶ ἡ γενομένη προκαταβολὴ ἐκ μιᾶς δραχμῆς καὶ 50 λεπτῶν, ἤτοι ἐν ὅλῳ 10 δραχμαὶ καὶ 50 λεπτά, ὑπολείπονται ἑπομένως δραχμαὶ 9 καὶ ½, διὰ τὰς ὁποίας ἡ χρεωλυτικὴ δόσις πρὸς 5% φέρει 47–48 λεπτά· καὶ ὅμως ἐξακολουθεῖ ἀκόμη νὰ πληρόνῃ ἢ 1 δραχμήν, ἐὰν ἡ δόσις στηρίζηται εἰς τὴν γενομένην ἐκτίμησιν τῶν 20 δραχμῶν, ἢ 1 καὶ ½, ἐὰν ὑπολογίζηται ἐπὶ τῇ βάσει τῆς γενικῆς ἀξίας τῶν 30 δραχμῶν κατὰ στρέμμα. Ἀνάλογόν τι συμβαίνει καὶ διὰ τὰς φυτείας. Δι’ αὐτὰς μάλιστα, ἐπειδὴ ἔδειξαν μεγαλειτέραν προθυμίαν οἱ κάτοχοι καὶ ἐπλήρωσαν τακτικῶς ἀπὸ τοῦ 1873, ἐπληρώθησαν μέχρι τοῦδε παρὰ πολλῶν δώδεκα δόσεις, καὶ ἐπληρώθησαν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν 50 δραχμῶν, ἤτοι πρὸς 4 δραχμὰς κατ’ ἔτος. Ἀπὸ τὸ τίμημα τῶν φυτειῶν τούτων πρέπει ν’ ἀφαιρεθῶσι κατὰ στρέμμα δραχ. 24 διὰ τὰς πληρωθείσας δόσεις καὶ 4 διὰ τὴν προκαταβολήν· ἀλλ’ ἐὰν ἡ γῆ, διὰ τὴν ὁποίαν ἐπληρώθησαν αἱ δόσεις αὗται, ἐξετιμήθη πρὸς 30 μόνον δραχμάς, ὁ κάτοχος δὲν ὀφείλει πρὸς ἐξόφλησιν, εἰμὴ μόνον δύο δραχμάς. Καὶ ὅμως ὑποχρεοῦται νὰ πληρόνῃ ἀκόμη τέσσαρας δραχμὰς κατ’ ἔτος. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὥστε νὰ ἀποπερατωθῇ ἡ ἐκκαθάρισις αὕτη· μέχρις οὗ δὲ γείνῃ τοῦτο, νὰ παύσῃ ἡ ἀπαίτησις τῶν προσωρινῶν δόσεων, διότι, ἐνόσῳ ἐξακολουθοῦμεν νὰ ἀπαιτῶμεν προσωρινὰς δόσεις, συμβαίνει νὰ ὑποχρεῶμεν ἀνθρώπους νὰ πληρόνουν χρέη, τὰ ὁποῖα δὲν ὀφείλουν, καὶ ἠξεύρετε, πόσον εἶναι δυσάρεστον, ἀφοῦ μὲ τόσην δυσκολίαν πληρόνουσιν οἱ πολῖται τὰ ὀφειλόμενα, νὰ καταζητῶνται καὶ διὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα δὲν ὀφείλουν. Ἐν τούτοις, ἐπειδὴ μέχρι τοῦ χρόνου, καθ’ ὃν θέλει γείνῃ ἡ βεβαίωσις διὰ τὰς δόσεις τοῦ 1891, ὑπολείπονται πολλοὶ μῆνες, διότι ἡ πληρωμὴ ἄρχεται ἀπὸ τῆς 1 Ὀκτωβρίου, ἐλπίζω, ὅτι, ἐὰν ληφθῶσι τὰ κατάλληλα μέτρα, καὶ διορισθῇ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην ἔκτακτον προσωπικὸν, οὐχὶ ὡς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἕως τώρα διωρίζετο, καὶ περὶ τοῦ ὁποίου μοὶ ἔλεγεν εἷς πρώην τμηματάρχης, διευθύνων τὸ τμῆμα τῶν κτημάτων, ὅτι, ἐνῷ συνίστατο ἀπὸ 40 πρόσωπα, τρία μόνον ἐκ τῶν προσώπων τούτων ἐγνώριζον καὶ ἤθελον νὰ ἐργασθῶσιν, ἐκ δὲ τῶν ἄλλων, 5 μόνον εἶχον τὴν διάθεσιν, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ τὴν ἱκανότητα νὰ ἐργασθῶσιν, οἱ δὲ λοιποὶ 32 οὐδ’ ἐγνώριζον νὰ ἐργασθῶσιν, οὐδ’ εἰργάζοντο....

§10ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πιστεύω ὄχι τμηματάρχης.

§11ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· πρώην τμηματάρχης, ὁ ὁποῖος διηύθυνε τὸ τμῆμα.

§12ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πρὸ πολλῶν ἐτῶν.

§13ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι τώρα ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ· πρὸ δύο ἐτῶν ἀπεσύρθη ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτήν.

§14ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Διότι κατὰ τὸ διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἦτο ὑπὸ τὴν διεύθυνσίν μου, ὁ τμηματάρχης αὐτὸς προέτεινε τὴν προσθήκην τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν, καὶ πάντες διωρίζοντο τῇ προτάσει αὐτοῦ, διὰ τοῦτο ὁ συνάδελφός μου ἠθέλησε νὰ διακρίνῃ τὴν περίοδον.

§15ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ εἶπον, τί ἔλεγεν ἐκεῖνος, καὶ πιστεύω τὰ λεγόμενα αὐτοῦ, ἔχων ὑπ’ ὄψιν τὰ ἀποτελέσματα, διότι ἀπὸ τοῦ 1885 μέχρι σήμερον, ἐὰν εἰργάζοντο 40 ἔκτακτοι ὑπάλληλοι, ἱκανοὶ καὶ δραστήριοι....

§16ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δηλαδὴ ἀπὸ τοῦ 1886. Κατὰ τὴν ἐποχὴν δὲ ἐκείνην — καὶ τὸ λέγω δημοσίᾳ, ἵνα μὲ διαψεύσῃ ὁ βουλόμενος, — κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην πάντες οἱ διορισθέντες διωρίσθησαν τῇ προτάσει τοῦ τμηματάρχου.

§17ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τόσῳ τὸ χειρότερον δι’ αὐτὸν, ὁ ὁποῖος δὲν ἐφρόντισε νὰ προτείνῃ κατάλληλα πρόσωπα, καὶ δι’ ὑμᾶς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐξηλέγχετε τὴν γενομένην ἐργασίαν.

§18ΔΑΓΡΕΣ.....

§19ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠξεύρω τί γίνεται· ἠξεύρω μόνον, ὅτι 40 πρόσωπα μισθοδοτοῦνται διὰ τὴν ἐργασίαν αὐτὴν, καὶ ἐν τούτοις ἡ ἐργασία αὕτη χωλαίνει, δὲν ἐπροχώρησεν, ὅσον ἔπρεπε νὰ ἦναι προχωρημένη, καὶ ἕνεκα τῆς ὀπισθοδρομήσεως ταύτης ἀδικοῦνται πολλοὶ τῶν πολιτῶν.

§20ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ληστεύονται αὐτόχρημα!

§21ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τούτου ἕνεκα ἐνόμισα ἀναγκαῖον νὰ ἐφελκύσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Μετὰ τοῦτο ἐπίσης νομίζω ἀναγκαῖον νὰ ἐφελκύσω τὴν προσοχὴν αὐτοῦ καὶ εἰς ἄλλο ἀντικείμενον. Μετὰ τὰς πολλὰς διακυμάνσεις, τὰς ὁποίας ἔλαβεν ἡ νομοθεσία περὶ φορολογίας τῶν οἰνοπνευμάτων, κατελήξαμεν τελευταῖον εἰς τὸν νόμον, τὸν ἐκδοθέντα κατὰ τὰ τέλη τοῦ ἔτους 1889, κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ φορολογία τῆς 1 δραχμῆς καὶ 50 λεπτῶν κατὰ ὀκᾶν ἀνύδρου οἰνοπνεύματος ἐπιβάλλεται εἰς τὰ οἰνοπνευματοποιεῖα τῆς τρίτης κατηγορίας, δηλ. εἰς τὰ οἰνοπνευματοποιεῖα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα κατεργάζονται ἀμυλώδεις ὕλας· τὰ δὲ ἄλλα ἐργοστάσια, τὰ ὁποῖα κατεργάζονται ζακχαρώδεις ὕλας, καὶ τὰ ὁποῖα ὑπάγονται εἰς τὴν πρώτην καὶ τὴν δευτέραν κατηγορίαν, ταῦτα σχεδὸν μένουσιν ἀφορολόγητα, ἢ πληρόνουσιν ἐλάχιστον φόρον· τοῦτο δ’ ἐγένετο πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ δοθῇ εὐκολία, ἵνα καταναλίσκωνται τὰ ἐγχώρια προϊόντα, τὰ ὁποῖα χρησιμεύουσιν εἰς τὴν παραγωγὴν οἰνοπνεύματος. Διὰ τοῦ νόμου ὅμως ἐκείνου ἐδόθη ἡ ἄδεια καὶ εἰς τοὺς ἔχοντας οἰνοπνευματοποιεῖα τρίτης κατηγορίας νὰ δηλόνουν, ἐὰν θέλωσιν, ὅτι δὲν θέλουσιν ἐργάζεσθαι ὕλας ἀμυλώδεις, ἀλλὰ μόνον ζακχαρώδεις, καὶ τοιουτοτρόπως καὶ τὰ ἐργοστάσια ταῦτα, ὑπαγόμενα εἰς τὴν δευτέραν κατηγορίαν, νὰ ὑποβάλλωνται εἰς ἐλαφρὰν φορολογίαν· ἐν τούτοις ἤκουσα, ἀνέγνωσα δὲ καὶ εἴς τινας ἐφημερίδας, ὅτι οἱ κύριοι τῶν ἐργοστασίων τούτων, καταχρώμενοι τῆς ἀδείας, τὴν ὁποίαν ἔλαβον, εἰσάγουσιν εἰς τὰ ἐργοστάσιά των καὶ ἀμυλώδεις οὐσίας, τοῦτο δὲ γίνεται, διότι αὐτοὶ ἐξακολουθοῦσι καὶ μετὰ τὴν δήλωσιν, ἣν ἔκαμον, νὰ ἔχωσιν εἰς τὰ ἐργοστάσιά των τὰ ἀναγκαῖα διὰ τὴν κατεργασίαν τῶν ἀμυλωδῶν ὑλῶν μηχανήματα· οἱ εἰδήμονες ὅμως νομίζουσιν, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀφαιρεθῶσιν, ἢ νὰ τεθῶσι τρόπον τινὰ εἰς προσωρινὴν ἀχρηστίαν τὰ μηχανήματα ταῦτα. Μὴ ἔχων εἰδικότητα εἰς τὰ τοιαῦτα, μηδὲ κατοικῶν εἰς μέρη, ὅπου ὑπάρχουσι τοιαῦτα ἐργοστάσια, δὲν εἶμαι ἁρμόδιος νὰ ἐκφέρω ὁριστικὴν περὶ τούτου γνώμην. Ἐνόμισα ὅμως ἀναγκαῖον νὰ ἐφελκύσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, διότι δὲν εἶναι πρέπον, ἀφοῦ ὁ νόμος ἠθέλησε νὰ ἐμψυχώσῃ τὴν κατανάλωσιν τῶν ἐγχωρίων ζακχαρωδῶν ὑλῶν πρὸς ἀπόσταξιν οἰνοπνεύματος, νὰ καταδολιεύωνταί τινες τὸν νόμον τοῦτον, ἐξάγοντες οἰνοπνεύματα ἀπὸ ἀμυλώδεις οὐσίας, πρὸς βλάβην βεβαίως τῶν ἐγχωρίων προϊόντων.

§22ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ βεβαιώσω, ἂν δύνανται νὰ τεθῶσιν εἰς ἀχρηστίαν τὰ μηχανήματα, τὰ ὁποῖα χρησιμεύουσιν εἰς τὴν παραγωγὴν οἰνοπνεύματος, ἢ ἂν δύνανται νὰ τροποποιηθῶσιν οὕτως, ὥστε νὰ καταστῇ ἀδύνατος ἡ ἐξαγωγὴ οἰνοπνεύματος ἐξ ἀμυλωδῶν οὐσιῶν. Θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα, καὶ ἂν τοῦτο ἦναι δυνατὸν, τὸ Ὑπουργεῖον θὰ λάβῃ ὅσα μέτρα κρίνει ἀναγκαῖα. Μοὶ ἐδόθησαν πληροφορίαι, καὶ μοὶ ἐγένοντο καταγγελίαι τοιαῦται. Ἐφρόντισα νὰ λάβω ὅλα τὰ ἀναγκαῖα μέτρα, ἀλλὰ δὲν ἠδυνήθην νὰ πεισθῶ περὶ τῆς ἀληθείας τῶν καταγγελιῶν τούτων. Τὸ Ὑπουργεῖον ἔχει ὅλην του τὴν προσοχὴν εἰς τὴν ἐπίβλεψιν τῶν οἰνοπνευματοποιείων τούτων. Ταῦτα ὅσον ἀφορᾷ τὴν τελευταίαν παρατήρησιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρώτην, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, εἶναι, ὅτι σήμερον μετὰ πολλῷ μεγαλειτέρας δραστηριότητος, — δὲν θέλω νὰ εἴπω παρὰ ποτὲ, — παρὰ εἰς ἄλλας διαφόρους περιόδους, γίνεται ἐργασία πρὸς ἐκκαθάρισιν τῶν παραχωρητηρίων καὶ τῶν λογαριασμῶν τῶν διαφόρων δηλωτῶν. Ἀλλ’ εἶναι ἐργασία ἀρκετὰ μεγάλη, ὡς κάλλιον παντὸς ἄλλου γνωρίζει ὁ κ. ἐκ Μεσσηνίας συνάδελφος, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ τοῦ σημερινοῦ προσωπικοῦ, καταλλήλως ἐργαζομένου, νὰ διεξαχθῇ ταχέως καὶ μετὰ πάσης ἀκριβείας. Οὐχ ἧττον θέλω ἔχει ὑπ’ ὄψιν τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμεν ὁ κ. συνάδελφος, καὶ μετὰ πάσης προσοχῆς θέλω ἐπιδιώξει τὴν ὅσον οἷόν τε ταχυτέραν ἐκκαθάρισιν. Δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, ὅτι καὶ ἐπὶ τοῦ προσωπικοῦ τοῦ ἐπὶ τῆς ἐργασίας αὐτῆς θέλω καταβάλει πᾶσαν προσοχήν· διότι πράγματι, ὡς εἶπεν, ὑπάρχουσι πολλοὶ μεταξὺ τῶν ὑπαλλήλων, τόσον τοῦ γεωμετρικοῦ κλάδου, ὡς καὶ τῶν ἄλλων τοῦ τμήματος τούτου, οἵτινες δὲν ἐργάζονται ἀρκούντως. Θέλω καταβάλει πᾶσαν τὴν δέουσαν προσοχήν.

§23ΔΑΓΡΕΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπήντησεν εἰς τὸ δεύτερον μέρος τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Μεσσηνίας Βουλευτοῦ, δὲν ἀπήντησεν ὅμως εἰς τὸ πρῶτον. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι καὶ ἄλλοτε ἐγένετο λόγος ἐν τῇ Βουλῇ περὶ τοῦ ζητήματος τῶν φυτειῶν καὶ γαιῶν. Οἱ κάτοχοι φυτειῶν καὶ γαιῶν, ὡς ἐξέθηκεν ὁ προλαλήσας Βουλευτὴς, ἐξακολουθοῦσι νὰ πληρώνωσιν ἕνα φόρον ἄδικον, τὸ ἐπαναλαμβάνω, ἄδικον· διότι γνωρίζω, ὅτι ὑπάρχουσι φυτεῖαι καὶ γαῖαι, ἐκτιμηθεῖσαι ἀνὰ 20 δραχμὰς ἕκαστον στρέμμα, τῶν ὁποίων οἱ κάτοχοι ἐπὶ 15 ἤδη ἔτη πληρόνουσι τὰς δόσεις. Δι’ ἕκαστον στρέμμα πληρόνουσι 60 δραχμὰς, ἐνῷ τὸ ὁλικὸν χρέος δι’ ἕκαστον στρέμμα εἶναι 20 δραχμαί. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας γνωρίζει τὴν ὑπόθεσιν καλλίτερον, διότι, ὅτε συνεζητεῖτο ὁ νόμος περὶ γαιῶν καὶ φυτειῶν, κατὰ τὴν ψήφισιν αὐτοῦ ἔλαβον χώραν πλεῖσται ὅσαι συζητήσεις καὶ τροποποιήσεις, μία δ’ ἐκ τῶν προτάσεων, ἣν ἠναγκάσθη νὰ δεχθῇ ἡ τότε Κυβέρνησις, εἶναι, ὅτι τὸ Δημόσιον ἐντὸς διετίας, ἂν δὲν κοινοποιήσῃ τὰ παραχωρητήρια καὶ δὲν καθαρίσῃ τὰ χρέη τῶν κατόχων, ἀπόλλυσι τὰ ἐπὶ τοῦ κτήματος δικαιώματά του. Τὴν πρότασιν ταύτην ἠναγκάσθη νὰ δεχθῇ ἡ Κυβέρνησις, διότι ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ ἐξηγέρθη· ἡ Βουλὴ ἐσυλλογίσθη τότε, ὅτι, ἐξακολουθῶν ὁ κάτοχος νὰ πληρόνῃ τὸ τίμημα καὶ μὴ λαμβάνων τὸ παραχωρητήριον, πληρόνει ἕνα φόρον διαρκῆ καὶ αἰώνιον. Καὶ ἐὰν μὲν ἐπεβάλλετο φόρος ἔκτακτος, τὸ ἐννοῶ· ἀλλὰ δυνάμει ἑνὸς νόμου νὰ πληρώνωσιν οἱ κάτοχοι τῶν φυτειῶν, οἱ κάτοχοι τῶν γαιῶν κατ’ ἔτος, νομίζω, ὅτι τοῦτο εἶναι ἄδικον, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ παύσῃ. Τὴν πρότασιν αὐτὴν ὑπέβαλον ἐγὼ τότε, καὶ ἐδέχθη ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως ἐντὸς διετίας κοινοποιῶνται τὰ παραχωρητήρια. Δυστυχῶς ἄλλη Κυβέρνησις, ἐλθοῦσα, κατήργησε τὴν διάταξιν. Ἀλλὰ καὶ αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ἐτροποποίησαν τὸν νόμον ἐκεῖνον, κατήργησαν δηλ. τὴν διάταξιν αὐτὴν, δὲν ὑπέθετον ποτὲ, ὅτι θὰ ἐξηκολούθουν μέχρι τοῦ 1890 νὰ πληρώνωσιν οἱ κάτοχοι δόσεις. Ἀνάγκη νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον, ὅπως ἐκκαθαρισθῶσι τὰ χρέη αὐτὰ, διότι τὰ παραχωρητήρια εἶναι ἀνωφελῆ, ἂν ἐξεδόθησαν χωρὶς νὰ ἐκκαθαρισθῶσι τὰ χρέη, χωρὶς νὰ συνταχθῶσιν αἱ ὁμολογίαι. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν συνεπείᾳ τῆς πρώτης συζητήσεως, τὴν ὁποίαν προεκάλεσα ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ θέματος πρὸ μηνὸς, ὑπέβαλεν ἕνα κατάλογον διὰ τὰς ἐπαρχίας Καλαμῶν καὶ Μεσσηνίας τῶν ἐκδοθέντων παραχωρητηρίων· δὲν ὑπέβαλεν ὅμως, ὅπως ἐγὼ ἐζήτησα, καὶ τῶν μὴ ἐκδοθέντων. Ἀλλὰ τί ὠφελεῖ νὰ ἐκδίδωνται τὰ παραχωρητήρια καὶ νὰ μὴ καθαρίζωνται τὰ χρέη κατόπιν; Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καθαρισθῶσι ποτὲ, ἐφ’ ὅσον ἐξακολουθεῖ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον δὲν ἀποδεικνύει τίποτε ἄλλο ἢ πνεῦμα ταμιευτικὸν τοῦ Δημοσίου. Εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὑπάρχουσι γαῖαι καὶ φυτεῖαι ἐκτιμηθεῖσαι 20 δραχμὰς κατὰ στρέμμα, καὶ οἱ κάτοχοι αὐτῶν ἐξακολουθοῦν νὰ πληρώνωσι φόρον ἄδικον καὶ ἀδικαιολόγητον. Ἐγένετο νόμος, ὡς εἶπεν ὁ προλαλήσας συνάδελφος, τὸ 1885, καὶ προσετέθησαν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν 40 περίπου ὑπάλληλοι διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν τοιούτων χρεῶν. Ἐρωτῶ τοὺς κυρίους Βουλευτὰς, ἂν ἐξ αὐτῶν τῶν 40 ἢ 45 ὑπαλλήλων εἶδον εἰς τὰς ἐπαρχίας των ποτὲ, εἰς τὴν Ἐφορίαν τῶν ἐπαρχιῶν των, ἕνα κἂν ἐργαζόμενον εἰδικῶς πρὸς τοῦτο.

§24ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κἀνένα! ποτέ!

§25ΔΑΓΡΕΣ. Οἱ ὑπάλληλοι ὅμως αὐτοὶ ὑπάρχουσι, καὶ μισθοδοτοῦνται· εἶναι συγκεντρωμένοι ὅλοι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς τὸ ὁποῖον, ὁσάκις μεταβῆτε νὰ ζητήσητε ἓν ἔγγραφον, θὰ βασανισθῆτε ἕως ὅτου τὸ λάβητε. Ἂς προστεθῶσι καὶ ἄλλοι ὑπάλληλοι, ἵνα καθαρισθῇ ἐπὶ τέλους τὸ ζήτημα αὐτό.

§26ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Λίαν εὐχαρίστως βλέπω, ὅτι τυγχάνει ἐκθύμου ὑποστηρίξεως πρότασίς μου, τὴν ὁποίαν ἐπὶ ἐπανειλημμένας συνόδους ὑπέβαλον καὶ ὑπεστήριξα ἐνταῦθα, ἡ πρότασις τῆς ἐπισπεύσεως τῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν χρεῶν τῶν δηλωτῶν γαιῶν καὶ φυτειῶν. Ἐπὶ πολλὰς συνόδους ἀναγράφεται ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει μικρὸν νομοσχέδιον, παρ’ ἐμοῦ ὑποβληθὲν εἰς τὴν Βουλήν, ἀφορῶν εἰς τὴν τακτοποίησιν τῶν λογαριασμῶν τῶν χρεῶν τῶν δηλωτῶν πρὸς τὸ Δημόσιον. Καὶ ἐν τῇ σημερινῇ ἡμερησίᾳ διατάξει εἶναι ἀναγεγραμμένον ὑπὸ τὸν ἀριθμὸν 34 τὸ αὐτὸ νομοσχέδιον. Πρὸ μηνὸς ἐζήτησα παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν σημείωσιν τῶν παραχωρητηρίων, τῶν ἐκδοθέντων διὰ τὰς ἐπαρχίας Λακεδαίμονος καὶ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς, καὶ τῶν ἐκκαθαρίσεων, αἱ ὁποῖαι ἔγειναν ἐπὶ ἑκάστης δηλώσεως. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν εὐηρεστήθη ἀληθῶς νὰ προσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν πληροφορίαν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπὶ 1800 παραχωρητηρίων, ἐκδοθέντων διὰ τὰς δύο ἐκείνας ἐπαρχίας, ἀκριβῶς τὸ ἥμισυ ἐξεκαθαρίσθη, τὸ ἄλλο δὲ ἥμισυ μένει ἀνεκκαθάριστον, καὶ οἱ δηλωταὶ ἐξακολουθοῦσι καταβάλλοντες εἰς τὸ Δημόσιον ἄδικον φόρον. Ὁ σεβαστὸς συνάδελφος κ. Σωτηρόπουλος προέτεινεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἂν καλῶς ἀντελήφθην, τὶ, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναγκαιότατον νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν· ἐπειδὴ δὲ ἐπ’ αὐτοῦ δὲν ἤκουσα τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν ἀπαντήσαντα, θεωρῶ καλὸν νὰ ὑπομνήσω αὐτὸ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὸν κ. Ὑπουργόν. Ὁ κ. Σωτηρόπουλος προέτεινε νὰ διαταχθῇ διὰ τὸ ἔτος τοῦτο τοὐλάχιστον, μέχρις ὅτου ἡ ὑπηρεσία γείνῃ ἐνήμερος εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν, ἡ ἀναστολὴ τῆς πληρωμῆς τῶν δόσεων τῶν προσωρινῶν. Ἐπὶ τούτου δὲ ἐφιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, διότι λίαν βραδέως θὰ γείνῃ ἡ ὑπηρεσία ὡς πρὸς τὴν ἐκκαθάρισιν, καὶ μὲ ὅλην τὴν καλὴν διάθεσιν, ἣν ἐπηγγείλατο, ὅτι θὰ δείξῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς, καὶ τὴν ὁποίαν, πιστεύω, ὅτι θὰ δείξῃ. Ἐπειδὴ δὲ ἡ ἐργασία εἶναι πολὺ μεγάλη, συσσωρευμένη εἰς τὰς πλείστας τῶν ἐφοριῶν τοῦ Κράτους, δὲν δύναται ἡ ὑπηρεσία νὰ προβῇ ταχέως εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν, καὶ ἐπὶ 3 ἢ καὶ 5 ἔτη ἀκόμη θὰ ἐξακολουθήσωσιν ἀδικούμενοι τὰ μέγιστα οἱ πολῖται, — ἵνα μὴ δώσω ἄλλον τινὰ βαρύτερον χαρακτηρισμόν.—Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὁπωσδήποτε, καὶ ἂν μὴ ἀποδεχθῇ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Σωτηροπούλου, τοὐλάχιστον νὰ δώσῃ πρὸς ἡμᾶς, ὁμιλοῦντας ἐκ μέρους τῶν συμπολιτῶν ἡμῶν, ἐλπίδα τινὰ διὰ τὸ μέλλον.

§27ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἔχω καθῆκον, κύριε Πρόεδρε, νὰ ὑψώσω καὶ ἐγὼ τὴν φωνὴν κατὰ τῆς πληγῆς ταύτης τοῦ Φαραώ, ἡ ὁποία ἠνοίχθη εἰς τὴν κοινωνίαν, ὡς ἐκ τῆς ἀτελεστάτης ἢ ἀμελεστάτης ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου περὶ φυτειῶν. Ἡ Πολιτεία ἐμπορεύθη ἀρκετὰ καλὰ τὰς γαίας ταύτας, τὰς ὁποίας οἱ Ἕλληνες ἐκληρονόμησαν διὰ τοῦ αἵματος τῶν πατέρων των καὶ περὶ ὧν αἱ Συνελεύσεις τοῦ Ἔθνους ἀπεφάσισαν νὰ διανεμηθῶσι πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Αἱ ἀνάγκαι τοῦ Κράτους ὤθησαν τὴν Πολιτείαν, ἵνα μὴ ἐμμείνῃ εἰς τὰς ἀποφάσεις τῶν Συνελεύσεων, καὶ ἀντὶ νὰ διανείμῃ τὰς γαίας ἐκείνας, τὰς ἐπώλησεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ὁπωσδήποτε ἐκανόνισε τὴν πώλησιν οὕτω πως, ὥστε ἐντὸς δεκαετίας νὰ γίνωνται οἱ πολῖται κύριοι τῶν γαιῶν, πληρόνοντες τὴν ὁρισθεῖσαν κατὰ δόσεις ὑπὸ τῆς Πολιτείας τιμήν. Ἐρωτῶ, κύριε Πρόεδρε, ἡ Πολιτεία, ἡ ὁποία λαμβάνει παρ’ ἡμῶν πληρεξουσιότητα νὰ φυλακίζῃ, νὰ πωλῇ τὰ σκεύη τοῦ πολίτου, ὅπως εἰσπράττῃ τὸν πρόσθετον φόρον 20%, πόθεν ἀρύεται τὸ δικαίωμα νὰ ἀρνῆται εἰς τὸν πολίτην, ἀφοῦ οὗτος πληρώσῃ τὸ ἀντίτιμον τῶν γαιῶν τούτων, τὰς ὁποίας δὲν ὤφειλε νὰ πληρώσῃ, διότι τὰς ἠλευθέρωσαν οἱ πατέρες του, πόθεν, λέγω, ἀρύεται τὸ δικαίωμα νὰ μὴ ἀποδίδῃ εἰς τὸν ἀγοραστὴν τὸν νόμιμον τίτλον τῆς ἰδιοκτησίας, τὸ παραχωρητήριον; Οὐδεμία δύναται νὰ γείνῃ συναλλαγὴ ἐπὶ ἐγγυήσει τῶν γαιῶν αὐτῶν, ἂν δὲν ἔχῃ εἰς χεῖρας αὐτοῦ ὁ δηλωτὴς τῶν γαιῶν τὸν τίτλον τῆς ἰδιοκτησίας, ἤτοι τὸ παραχωρητήριον. Οὐδ’ ἡ Τράπεζα, οὐδ’ οἱοσδήποτε τοκιστὴς δύναται νὰ δώσῃ χρήματα εἰς δάνεια, δι’ ὧν ὁ γεωργὸς, ὁ χωρικὸς, ὁ κτηματίας νὰ δυνηθῶσι νὰ ἐκτελέσωσι τὰ ἔργα των, ἄνευ παραχωρητηρίου. Δὲν ἀρκεῖ, ὅτι παρεμποδίζονται αἱ συναλλαγαὶ, ἀλλὰ συνεχίζεται καὶ διαρκὴς φορολογία ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, ὡσὰν αὐτοὶ νὰ ἦσαν Φελλάχοι, ὡσὰν νὰ μὴ ἦσαν συνταγματικοὶ πολῖται, ἔχοντες ἀντιπροσώπους. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ν’ ἀφήσῃ πᾶσαν ἐργασίαν, προκειμένου περὶ τῆς πληγῆς αὐτῆς τοῦ Φαραώ. Κατήντησε, Κύριοι, τὸ ζήτημα τῶν παραχωρητηρίων νὰ γείνῃ ὄχι μόνον κοινωνικὴ πληγὴ, ἀλλὰ καὶ πολιτική. Κατήντησε νὰ ἀκούητε: «δός μοι τὴν ψῆφόν σου, νὰ σοὶ δώσω τὸ παραχωρητήριον!» Δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω, ὅτι κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου ἐγένετο ἡ παροχὴ παραχωρητηρίων ἀντικείμενον πολιτικῆς συναλλαγῆς! Πρὸς Θεοῦ! παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ σπεύσῃ νὰ ἀπαλλάξῃ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἀπὸ τῆς κοινωνικῆς καὶ πολιτικῆς ταύτης πληγῆς, καὶ θὰ ἔχῃ τὰς εὐχὰς τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους.

§28ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν δύναμαι νὰ διατάξω ἀναστολὴν τῆς πληρωμῆς, διότι τοῦτο ἀντίκειται εἰς τὸν νόμον. Τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ πράξω, εἶναι, νὰ φροντίσω, ὅπως ἐπισπευσθῇ ἡ τακτοποίησις τῶν ἐκκαθαρίσεων, καὶ ἀντικατασταθῶσι, συμφώνως μὲ τὸν νόμον, αἱ προσωριναὶ δόσεις διὰ τῶν παγίων.

§29ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ πρᾶγμα εἶναι πολὺ σπουδαιότερον, ἀφ’ ὅσον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τὸ ἐκλαμβάνει. Καὶ ἵνα νοηθῇ ἡ σπουδαιότης αὐτοῦ, πρέπει νὰ ἀποβλέψητε εἰς τὸν νόμον τοῦ 1885. Κατὰ τὸν νόμον τοῦτον, ἐάν τις τῶν πολιτῶν ὀφείλῃ 100 δραχμὰς π. χ. διὰ τὸ τίμημα δηλωθείσης γῆς, ἢ φυτείας, καὶ ὤφειλε νὰ πληρόνῃ διὰ τὰς 100 ταύτας δραχμὰς ἐτησίαν δόσιν 5 ἢ 8 δραχμῶν, ὁ πολίτης οὗτος, ἐὰν ἐπλήρωσεν ἕως τώρα 50 δραχμὰς, πρέπει ἀπὸ τὰς 100 δραχμὰς νὰ ἀφαιρεθῶσι 30 μὲν, ἐὰν πρόκηται περὶ γῆς, 25 δὲ, ἐὰν περὶ φυτείας, περιπλέον δὲ νὰ ἀφαιρεθῇ καὶ ἡ προκαταβολή. Μετὰ τὰς ἀφαιρέσεις ταύτας τὸ τίμημα θέλει ἐλαττωθῆ, καὶ κατὰ τὸν νόμον ἐκεῖνον ὁ πολίτης ὀφείλει νὰ πληρόνῃ ὄχι πλέον 5 ἢ 8 δραχμῶν ἐτησίαν δόσιν, ἀλλὰ πολὺ μικροτέραν. Ἐὰν δὲ ἀντὶ 50 δραχμῶν ἐπληρώθησαν μέχρι τοῦδε 80 ἢ 100, φαντασθῆτε ποῖον ἄτοπον γίνεται! Ὑπάρχουν δὲ καὶ κάτοχοι, οἱ ὁποῖοι, διὰ τῶν πληρωμῶν, τὰς ὁποίας ἔκαμαν, ἐξώφλησαν ὁλόκληρον τὸ χρέος των, καὶ αὐτοὶ καταζητοῦνται νὰ πληρώσωσι δόσεις μὴ ὀφειλομένας. Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ τῆς ἐκδόσεως παραχωρητηρίων ἁπλῶς. Τὸ γινόμενον εἶναι παρανομία φανερά. Ἀφοῦ ἔγεινεν ὁ νόμος τοῦ 1885, τὸ Δημόσιον δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ζητῇ τὸ ὅλον τῆς ἀρχικῆς δόσεως. Ἡ ἀρχικὴ δόσις ἐμειώθη δι’ ἄλλους περισσότερον, δι’ ἄλλους ὀλιγώτερον ἀναλόγως τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἕκαστος ἐπλήρωσεν· εἶπον δὲ, ὅτι, διὰ νὰ λείψῃ ἡ παρανομία, πρέπει νὰ παύσῃ ἡ πληρωμὴ τῶν δόσεων, νὰ ἐκκαθαρισθῇ τὸ χρέος ἑκάστου καὶ μετὰ τὴν ἐκκαθάρισιν νὰ πληρώσῃ τὴν δόσιν, τὴν ὁποίαν χρεωστεῖ. Εἶναι αὐθαιρεσία, διότι τὸ Δημόσιον, εἴτε διότι δὲν ἔχει ἱκανοὺς ὑπαλλήλους, εἴτε διότι δὲν ἔχει ἀρκετοὺς τοιούτους, εἴτε δι’ οἱονδήποτε λόγον, καὶ δὲν δύναται νὰ ἐκκαθαρίσῃ τὸ χρέος, εἶναι λέγω, αὐθαιρεσία νὰ λέγῃ εἰς τὸν πολίτην: «πλήρωσε περισσότερον ἀπὸ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὀφείλεις, ἢ πλήρωσε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καθόλου δὲν ὀφείλεις». Αὐτὴ εἶναι ἡ στάσις τῆς ὑποθέσεως, καὶ παρακαλῶ νὰ τὴν λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§30ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ στάσις αὕτη τῆς ὑποθέσεως εἶναι προϊὸν τῆς ἰσχυούσης νομοθεσίας. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν δικαιοῦται νὰ πράξῃ τι, ἀντικείμενον εἰς τὴν ἰσχύουσαν νομοθεσίαν· δὲν δικαιοῦται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἀναστείλῃ οἱανδήποτε εἴσπραξιν ἢ βεβαίωσιν φόρου, ἐπιβαλλομένην παρὰ τῆς ἰσχυούσης νομοθεσίας· τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον δύναται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ κάμῃ, εἶναι, νὰ φροντίσῃ, ἵνα ὅσον τὸ δυνατὸν ἐπιτευχθῇ ἡ ἐκκαθάρισις. Περὶ τούτου εἶπον τὴν γνώμην μου, καὶ θέλω φροντίσει πᾶν τὸ δυνατὸν.

§31ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἡμεῖς ἐπαναπαυόμεθα εἰς τὰς ἐπαγγελίας σας.

§32ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Νομίζω, ὅτι μὲ τὸ μέχρι τοῦδε προσωπικὸν ἀπεδείχθη, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἔλθωμεν ταχέως εἰς ἀποτέλεσμα. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν νὰ αὐξηθῇ τὸ προσωπικὸν αὐτὸ, τὸ προσωπικὸν δὲ τοῦτο νὰ μὴ μένῃ εἰς τὰς Ἀθήνας, νὰ ἀπέλθῃ εἰς τὰς ἐπαρχίας, νὰ προστεθῶσι δηλ. εἰς τὰς ἑκασταχοῦ Ἐφορίας ἀνὰ δύο ἢ τρεῖς ὑπάλληλοι, ἀναλόγως τῶν δεδηλωμένων γαιῶν. Ἄνευ τοῦ ἀναγκαίου προσωπικοῦ εἶναι ἀδύνατον νὰ καταλήξωμεν εἰς ἀποτέλεσμα, καὶ πάντοτε θ’ ἀκούωμεν τὰ αὐτὰ παράπονα, καὶ θὰ ἐξακολουθῇ ἡ κοινωνικὴ αὕτη πληγή.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν τις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 8,900 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως 1890. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 332).

§34Ρ. ΡΩΜΑΣ. Εἶναι εἰς γνῶσιν τῆς Βουλῆς, ὅτι ἡ πλειοψηφία τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου τοῦ δήμου Ζακυνθίων ἠρνήθη νὰ συνεδριάζῃ, καὶ ἑπομένως ἡ ἁρμοδία ἀρχὴ ἔπαυσε τὰ μέλη αὐτοῦ. Ἀλλὰ καὶ οἱ ἀναπληρωματικοὶ σύμβουλοι ἐπίσης ἀρνοῦνται καὶ αὐτοὶ νὰ συνεδριάσωσιν· ἑπομένως ἐπῆλθεν ἡ μεγαλειτέρα παραλυσία εἰς τὸν δῆμον. Ὅθεν θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν, ἵνα ληφθῇ μέτρον τι νομοθετικὸν καὶ τεθῇ τέρμα εἰς τὴν παραλυτικὴν ταύτην κατάστασιν.

§35Χ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ δύο μῆνας θὰ γείνῃ νέα ἐκλογή.

§36Ρ. ΡΩΜΑΣ. Μὴ ὑπάρχοντος Συμβουλίου, ἐλλείπουσι τὰ μέσα τῆς διοικήσεως τοῦ δήμου· ὑπάρχει ἑπομένως ἡ μεγαλειτέρα παραλυσία. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα ληφθῇ ἓν μέτρον νομοθετικὸν, διότι ἡ ὑπόθεσις δὲν ἐπιδέχεται οὐδεμίαν ἀναβολὴν, ἄνευ μεγάλης βλάβης τῶν συμφερόντων τοῦ δήμου. Ἡ κατάστασις αὕτη εἶναι πρώτη φορὰ, καθ’ ἣν ἀναφαίνεται εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος. Τουλάχιστον τὸν κ. Σωτηρόπουλον καὶ ἄλλους ἠρώτησα, καὶ μοὶ εἶπον, ὅτι πρώτην φορὰν παρουσιάζεται τοιοῦτόν τι.

§37Ι. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Τὰ μέλη τὰ ἀναπληρωματικὰ προσεκλήθησαν;

§38ΡΩΜΑΣ. Μάλιστα. Ἀλλ’ ἐνῷ τὰ πρῶτα προσωπικοὺς λόγους ἔλεγον ὅτι εἶχον, τὰ δεύτερα δὲν ἔχουσι μὲν τοιούτους, ἀλλὰ δὲν θέλουσι νὰ συνεδριάσωσι, διὰ νὰ παραλύσωσι καθ’ ὁλοκληρίαν τὴν διοίκησιν τοῦ δήμου Ζακυνθίων. Ἑπομένως ἐρωτῶ καὶ πάλιν, δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ ἓν νομοθετικὸν μέτρον;

§39Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις ἓν μόνον μέτρον δύναται νὰ λάβῃ, νὰ προκαλέσῃ τὴν ἐνάσκησιν τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ὁ νόμος ἀνέθηκεν εἰς τὴν Διοίκησιν, ἤτοι τὴν διάλυσιν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου. Ἀλλ’ ἡ διάλυσις τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, διατασσομένη νῦν, οὐδὲν ἀποφέρει ἀποτέλεσμα, διότι αὕτη ἀναγκαίως μᾶς ἄγει εἰς ἐκλογὴν νέου Δημοτικοῦ Συμβουλίου ἀλλὰ νέον Δημοτικὸν Συμβούλιον θέλει ἐκλεχθῆ μετά τινας μῆνας. Καὶ ἐννοῶ μὲν, ὅτι ὁ δῆμος Ζακυνθίων ὑφίσταται ζημίας, τὰς ὁποίας παράγει ἡ τοιαύτη διαγωγὴ τῶν ἀντιπροσώπων αὐτοῦ, καὶ ἀναγνωρίζω, ὅτι οἱ ἀντιπρόσωποι αὐτοὶ φέρουσιν εὐθύνην ἀπέναντι τοῦ δήμου Ζακυνθίων, καὶ εὐθύνας ἀκόμη ὑλικὰς, ἀποζημιώσεως διὰ τὰς ζημίας, αἱ ὁποῖαι ἐπέρχονται ἕνεκα τῆς διαγωγῆς αὐτῶν ταύτης· ἀλλὰ μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν πρέπει ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία νὰ ἀναμιχθῇ, ἵνα κανονίσῃ εἰδικῶς τὰ περὶ τούτου, ἀφοῦ τρεῖς ἢ τέσσαρες μῆνες μόνον μᾶς χωρίζουσιν ἀπὸ τῶν νέων δημοτικῶν ἐκλογῶν. Ἴσως ἤθελε κριθῆ ἡ ἀνάμιξις τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας ὡς ἐνέργεια, ἀναστέλλουσα τὴν τακτικὴν κίνησιν τῆς δημοτικῆς διοικήσεως. Καὶ ἐπειδὴ πρόκειται προσεχῶς νὰ ἔχωμεν δημοτικὰς ἐκλογὰς, ὑπέλαβον, ὅτι ὁμαλώτερον ἦτο νὰ ἀνεχθῶμεν μὲν τὰς ζημίας, τὰς ὁποίας ὑφίσταται ὁ δῆμος, νὰ ἐπιφυλαχθῶμεν δὲ νὰ ζητήσωμεν εὐθύνας, καὶ νὰ μὴ προβῶμεν εἰς μέτρα βίαια.

§40Ρ. ΡΩΜΑΣ. Μέχρι Σεπτεμβρίου τί θὰ γείνῃ, κύριε Πρόεδρε; Ἤδη ἀνεπτύχθησαν ἀσθένειαι φοβεραί.

§41ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸν περὶ δήμων νόμον ὑπῆρχε διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Δήμαρχος καὶ ὁ δημοτικὸς εἰσπράκτωρ ὤφειλον, ὁ μὲν νὰ ἐντέλληται, ὁ δὲ νὰ ἐνεργῇ πληρωμὰς, ὄχι μόνον ἐκείνας, τὰς ὁποίας ψηφίζουσι τὰ δημοτικὰ συμβούλια, ἀλλὰ καὶ ἐκείνας, τὰς ὁποίας διατάσσει ἡ Διοίκησις.

§42ΜΑΝΕΤΑΣ. Κατηργήθη αὐτό.

§43ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἡ διάταξις αὕτη δὲν κατηργήθη διὰ τοῦ τελευταίου νόμου ῥητῶς, ὑπάρχει θεραπεία ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Δύναται ὁ Νομάρχης νὰ διατάξῃ, δυνάμει τοῦ νόμου ἐκείνου, τὸν Δήμαρχον καὶ τὸν δημοτικὸν εἰσπράκτορα νὰ κάμωσι τὰς ἀπαραιτήτως ἀναγκαίας πληρωμὰς, ἵνα μὴ σταματήσῃ ἡ δημοτικὴ μηχανή.

§44ΔΑΓΡΕΣ. Μοὶ φαίνεται, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἀλλὰ πιστεύω ὅτι δὲν ἀπατῶμαι, ὅτι ὑπάρχει διάταξις τοῦ νόμου, κατὰ τὴν ὁποίαν, ἄν ἓν Συμβούλιον δὲν ψηφίσῃ προϋπολογισμὸν, ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ παρελθόντος ἔτους ἰσχύει. Λοιπὸν νομίζω, ὅτι αὐτὸ δύναται νὰ γείνῃ καὶ ἐδῶ.

§45ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω, ὅτι δὲν συνεννοούμεθα, ἢ ὅτι δὲν ἐνοήσατε περὶ τίνος πρόκειται. Δὲν πρόκειται περὶ προϋπολογισμοῦ, δὲν πρόκειται περὶ ἐλλείψεως πιστώσεως, δὲν πρόκειται περὶ καθήκοντος, τὸ ὁποῖον ἔχει ὁ Δήμαρχος, νὰ ἐντέλληται τὰς πληρωμὰς ἐπὶ πιστώσεων ἄνευ προϋπολογισμοῦ, εἴτε ψηφισθείσας ὑπὸ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, εἴτε ἐγκριθείσας διὰ τῆς ἀποφάσεως τοῦ Νομάρχου· πρόκειται περὶ ἐλλείψεως χρημάτων· τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον δὲν ἔχει τὰ χρήματα, τῶν ὁποίων ἔχει ἀνάγκην, διὰ νὰ ἐπαρκέσῃ ὁ εἰσπράκτωρ εἰς τὰς πληρωμὰς τῶν δικαιούχων. Καὶ διατὶ δὲν ἔχει; Διότι δὲν ἐγένετο δυνατὸν νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἀνανέωσις τοῦ δημοτικοῦ δασμοῦ. Καὶ διατὶ δὲν ἐγένετο δυνατὸν νὰ ἐπεκταθῇ διὰ διατάγματος ἡ ἀνανέωσις τοῦ δημοτικοῦ δασμοῦ; Διότι τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον δὲν συνῆλθε νὰ ἐκδώσῃ τοιοῦτον ψήφισμα. Λοιπὸν δὲν πρόκειται περὶ προϋπολογισμοῦ.

§46ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ ἔτους δὲν εἰσπράττει τὸ ταμεῖον;

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χοϊδᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§48ΧΟΪΔΑΣ. Ἐπεθύμουν νὰ ζητήσω πληροφορίας τινὰς παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν· ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς ταύτῃ τῇ στιγμῇ δὲν εἶναι παρὼν, ἀναβάλλω.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κύριοι Σάκκης καὶ Λυμπερόπουλος ὑπέβαλον τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ προβιβασμοῦ ὑπαξιωματικῶν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ καὶ ἀνθυπασπιστῶν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 333).

§50ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς Βουλευτὴς ὑπέβαλε πρό τινων ἡμερῶν ἐπερώτησιν, διὰ τῆς ὁποίας ἐζήτησε νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ ἔκδοσις τοῦ ἀναγκαίου Β. Διατάγματος περὶ ἐπεκτάσεως τοῦ ἐπὶ τῶν ὠνίων δασμοῦ τοῦ δήμου Σπάρτης, ὅστις δῆμος τῆς Σπάρτης περιλαμβάνει τὸ ποσὸν 30,000 δραχμῶν, τῶν ὁποίων τὸ πλεῖστον διατίθεται ὑπὲρ ἀναγκῶν τῆς πόλεως. Σπεύδω νὰ δώσω εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν καὶ τὴν Βουλὴν τὴν ἑξῆς πληροφορίαν, ὅτι τὴν 28 Ἰανουαρίου περιῆλθον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀφορῶντα τὴν ἐπέκτασιν τοῦ ἐπὶ τῶν ὠνίων δασμοῦ τοῦ δήμου Σπαρτιατῶν, ὅτι εἰσήχθη ἡ ὑπόθεσις εἰς τὸ Νομικὸν Συμβούλιον, ἵνα τοῦτο γνωμοδοτήσῃ, ὅτι τὴν 10 Φεβρουαρίου ἐξεδόθη ἡ γνωμοδότησις, καὶ ὅτι ἀμέσως προεκλήθη τὸ βασιλικὸν διάταγμα, τὸ ὁποῖον ὑπεγράφη τὴν 10 Μαρτίου καὶ ἐδημοσιεύθη διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 75 φύλλου τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως», φέροντος ἡμερομηνίαν 15 τρέχοντος.

§51ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐχαριστῶ.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας ἀδείας εἰς τοὺς ἐν Πειραιεῖ ἐργοστασιάρχας Τζὼν Μὰκ–Δούαλ καὶ Γουλιέλμον Βάρβουρ, πρὸς ἵδρυσιν νεωλκείου καὶ ναυπηγείου, κατὰ τὴν θέσιν Τσερατσίνι.

§53ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Πρὸ τριῶν ἢ τεσσάρων ἡμερῶν, ὅτε ἐζητήθη νὰ συζητηθῇ κατὰ προτίμησιν τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον σήμερον φέρεται ὡς πρῶτον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ἀντετάχθην κατὰ τῆς προτιμήσεως ἐκείνης, δι’ οὓς λόγους ἐξέθηκα τότε πρὸς ὑμᾶς, εἰπὼν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ γνωμοδότησις τῆς ἐπιτροπῆς δὲν εἶχε διανεμηθῆ ἐγκαίρως, καὶ ὅτι πρὸ πάντων, ἵνα ἐπιληφθῶμεν τοῦ ζητήματος τούτου, τὸ ὁποῖον, κατ’ ἐμὲ, εἶναι ὑπόθεσις ὑψίστης σημασίας, εἶχον ἀνάγκην τῶν στοιχείων ἐκείνων, δι’ ὧν ἠδυνάμην νὰ πείσω καὶ τὴν Βουλὴν, καὶ ἰδίως τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως μεταβάλῃ γνώμην. Ἀλλὰ μετὰ θλίψεως ὁμολογῶ, Κύριοι, ὅτι δὲν ἤλπιζον, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἤθελε πάλιν προταχθῆ ὅλων τῶν ἄλλων νομοσχεδίων, πρὶν ἢ μοὶ δοθῶσι τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα, ὧν, ὡς εἶπον, εἶχον ἀνάγκην, διὰ νὰ πείσω ὑμᾶς. Ἀναγκάζομαι καὶ πάλιν νὰ ἱκετεύσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τοῦ ὁποίου ὑπῆρξα φίλος ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν, καὶ μετὰ τοῦ ὁποίου τοσοῦτον εἰλικρινῶς συνυπηρέτησα, νὰ τὸν παρακαλέσω θερμῶς, νὰ μὴ ἐπιμείνῃ νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο κατὰ προτίμησιν σήμερον, πρὶν ἢ μοὶ δοθῶσι τὰ στοιχεῖα, ὧν ἔχω ἀνάγκην ἀπόλυτον. Τὸν διαβεβαιῶ ἐν συνειδήσει, ὅτι ἐκ τῆς ἀναβολῆς ταύτης, ἣν ζητῶ, οὐδόλως θέλει μεταμεληθῆ, καὶ διὰ τοῦτο ἐπιμένω, παρακαλῶν καὶ τὸν κ. Πρόεδρον καὶ τὴν Βουλήν, νὰ μὴ ἐπιληφθῇ τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον, ὡς εἶπον, εἶναι ὑψίστης σημασίας, ἐὰν δὲν μοὶ δοθῶσι τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐζήτησα ἐγγράφως· ἂν δὲ ἐπιμένῃ, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ σιωπήσω, διότι μοὶ ἀφαιρεῖται ὁ λόγος, ἀφοῦ δὲν δύναμαι νὰ λάβω τὰ στοιχεῖα, τῶν ὁποίων ἔχω ἀπόλυτον ἀνάγκην.

§54Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὴν Βουλὴν ἔχω καθῆκον νὰ ἀνακοινώσω πάσας τὰς σκέψεις, αἵτινες ἐκανόνισαν τὰς μέχρι τοῦδε πράξεις μου ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως, περὶ τῆς ὁποίας πρόκειται νὰ συζητήσωμεν. Ἡ σύστασις ἐργοστασίου ναυπηγείου καὶ νεωλκείου παρὰ τὸν λιμένα Πειραιῶς μοὶ ἐφάνη, ὅτι ἀποτελεῖ ἵδρυσιν βιομηχανίας λυσιτελεστάτης, ἥτις θέλει συντελέσει τὰ μάλιστα εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τῆς ἀτμήρους ναυσιπλοΐας, καὶ θέλει ἐνθαῤῥύνει καθ’ ὑπερβολὴν τὴν ἐργατικότητα τῶν κατοίκων τοῦ Πειραιῶς, μεταδιδοῦσα θερμὴν ζωτικότητα εἰς τὴν ἐμπορικὴν κίνησιν τοῦ ἐπινείου τούτου τῆς πρωτευούσης. Ὅτε λοιπὸν μοὶ ὑπεβλήθη ἡ ἀναφορὰ τοῦ κ. Τζὼν Μὰκ–Δούαλ, ἔσπευσα ἀμέσως νὰ δώσω ὤθησιν, ἵνα βασανισθῇ ἡ αἴτησις αὕτη. Δι’ αὐτῆς ἐζητεῖτο παραχώρησις χώρου τινὸς ἔξωθι τοῦ λιμένος Πειραιῶς, ἵνα ἱδρυθῇ ἡ βιομηχανία αὕτη, ἑπομένως ἔσπευσα νὰ παραγγείλω, ἵνα βασανισθῇ ἡ αἴτησις αὕτη. Ἐστάλη λοιπὸν ἐπιτροπὴ ἐξ ἀνθρώπων δυναμένων νὰ ἔχωσι γνῶσίν τινα τῶν περὶ τούτου, ἤτοι ἐκ τοῦ Προέδρου τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς, ἐκ τοῦ κ. Κοσμᾶ Ζώτου καὶ τοῦ κ. Ζάκα, ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ, ἐκ τοῦ κ. Ἰωάννου Ἀργυροπούλου καὶ ἄλλων τινῶν. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη μετέβη ἐπὶ τόπου καὶ ἐξήτασε τὸν χῶρον, συντάξασα διάγραμμα καὶ προσδιορίσασα τὸ μέρος ἐκεῖνο τοῦ χώρου, τὸ ὁποῖον ἔκρινεν, ὅτι δὲν ὑπῆρχε κώλυμά τι, ἵνα παραχωρηθῇ εἰς τὸν κ. Τζὼν Μὰκ–Δούαλ, ὡς καὶ τοῦ μέρους τοῦ χώρου, τὸ ὁποῖον ἐνέκρινεν, ὅτι δὲν ὑπῆρχεν ὡσαύτως κώλυμά τι, ἵνα παραχωρηθῇ εἰς τὸν κ. Βασιλειάδην, ὅστις ὡσαύτως εἶχεν ὑποβάλει τοιαύτην αἴτησιν. Ἡ ἐπιτροπὴ δ’ αὕτη ἔδωκε προσέτι καὶ γνώμην περὶ προεκτάσεως τῶν γηπέδων τούτων ἐπὶ τὴν θάλασσαν, καὶ προσδιώρισε τὴν ἀκτῖνα, μέχρι τῆς ὁποίας ἠδύνατο νὰ ἐπεκταθῇ ἡ πρόσχωσις τῆς θαλάσσης. Ὅταν ἡ ἐπιτροπὴ ἐπέρανε τὰ ἔργα αὐτῆς, ὁ κ. Τζὼν Μὰκ–Δούαλ μοὶ ἀνεκοίνωσεν, ὅτι αὐτὸς στέργει ν’ ἀποδεχθῇ τὸ γήπεδον τὸ προσδιορισθὲν, καὶ ὅτι, ἐπειδὴ ἔχει ἤδη συνεννοηθῆ μετὰ κεφαλαιούχων ἀλλοδαπῶν, ἤθελε διαθέσει πρὸς ἵδρυσιν τοῦ ἐργοστασίου του δύο ἑκατομμύρια καὶ πεντακοσίας χιλιάδας φράγκων, παρεκάλεσε δὲ, ἵνα ταχέως κανονισθῶσι τὰ περὶ τούτου, ἵνα μὴ οἱ κεφαλαιοῦχοι, οἵτινες προῃροῦντο νὰ δώσωσιν αὐτῷ τὰ χρηματικὰ ταῦτα μέσα, βλέποντες ὅτι ἠναγκάζοντο νὰ κρατῶσιν αὐτὰ ἀργὰ εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ κ. Δούαλ, ἀποφασίσωσι νὰ διαθέσωσιν αὐτὰ ἄλλως. Ὑπεσχέθη δὲ ὁ κ. Δούαλ, ὅτι δέχεται νὰ προσδιορισθῇ χρόνος, ἐντὸς τοῦ ὁποίου νὰ τελειώσῃ τὰς ἐργασίας του ταύτας, ἐπὶ τῇ ποινῇ, ἂν αἱ προθεσμίαι αὗται ἤθελον παρέλθει ἀνωφελεῖς, ἢ καὶ ἂν δὲν ἤρχετο τῶν ἐργασιῶν του ἐντὸς τῆς προθεσμίας, ἥτις ἔμελλε νὰ προσδιορισθῇ αὐτῷ, ἢ ἂν δὲν ἐπεραίου τὴν ἵδρυσιν τῆς βιομηχανίας του ἐντὸς τῆς προθεσμίας, ἥτις ἤθελε προσδιορισθῆ, τὸ Δημόσιον νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ λαμβάνῃ αὖθις τὰς γαίας, αἵτινες εἶχον παραχωρηθῆ εἰς αὐτόν. Ὁ κ. Βασιλειάδης ὅμως δὲν προσῆλθεν, ἵνα ποιήσηται ἀνακοίνωσίν τινα, οὔτε ἂν στέργῃ ἐντὸς ὡρισμένου χρόνου νὰ ποιήσηται ἔναρξιν τῶν ἐργασιῶν του, οὔτε κατὰ τίνα τρόπον ἔμελλε νὰ ἐκτελέσῃ αὐτὰς, οὔτε μέχρι τίνος χρόνου ὑπισχνεῖτο νὰ περάνῃ αὐτάς. Διὰ τοῦτο τὰ γραφεῖα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν παρεσκεύασαν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπροτείνετο, ἵνα χορηγηθῇ ἡ ἄδεια αὕτη μόνον εἰς τὸν κ. Τζὼν Μὰκ–Δούαλ, νὰ ἐπιφυλαχθῇ δὲ ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία, ἂν ὁ κ. Βασιλειάδης ἐδήλου κατόπιν, ὅτι παρεῖχε τὰς αὐτὰς διαβεβαιώσεις, νὰ ἐπιτρέψῃ, ἵνα καὶ εἰς αὐτὸν δοθῇ ὁμοία ἄδεια. Ἀλλ’ ὅτε μοὶ εἰσήχθησαν τὰ ἔγγραφα ταῦτα, ἠγνόουν ὅτι ὑπῆρχεν ἐν τῇ Βουλῇ δισταγμός τις, μὴ τυχὸν ἡ ἵδρυσις τοιαύτης βιομηχανίας ἐκτὸς τοῦ λιμένος Πειραιῶς καὶ παρὰ τὸν Ναύσταθμον ἐλαττόνῃ τὴν ἄμυναν τοῦ Ναυστάθμου καὶ τὴν ἄμυναν τῶν παραλίων τῆς Ἀττικῆς. Ἐγὼ ἄλλοτε ὑπῆρξα συνάδελφος μετὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κυκλάδων, καὶ γνωρίζω τὰς σκέψεις αὐτοῦ ὡς Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, καὶ ἐξετίμησα τὰς ὑπηρεσίας, ἃς τότε κατέβαλεν, ἵνα ἐκ τοῦ προχείρου δυνηθῇ νὰ ἐξασφαλίσῃ ἐντὸς τοῦ ἐνόντος καὶ τὴν παραλίαν τῆς Ἀττικῆς καὶ τὸν Ναύσταθμον. Πρὸς λύσιν τοῦ δισταγμοῦ, ὅστις ἐγεννήθη ἐν ἐμοὶ, ἀπηύθυνα ἀμέσως παραγγελίαν εἰς τὸ ἐπιτελικὸν τμῆμα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἵνα μοὶ ἀνακοινώσῃ, ὅσας ἐκεῖνο εἶχε πληροφορίας περὶ τῆς ἀμύνης τῶν παραλίων τῆς Ἀττικῆς, ἐνθυμοῦμαι δ’ ὅτι, ὅταν ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν καὶ νῦν συνάδελφος ἡμῶν κ. Μπούμπουλης ἠσχολεῖτο περὶ τὰς μελέτας καὶ τὰς ἐργασίας ταύτας, μοὶ ἐποιεῖτο πολλάκις λόγον περὶ ὡρισμένου τινὸς ἀξιωματικοῦ τοῦ μηχανικοῦ, ὅστις ἠσχολεῖτο περὶ ταύτας, καὶ μοὶ ἐφαίνετο ἐπιδοκιμάζων τὰς μελέτας ἐκείνου. Ἐζήτησα λοιπὸν νὰ μοὶ κομίσωσι τὰς μελέτας τοῦ ἀξιωματικοῦ ἐκείνου, ἂν ὑπῆρχον τοιαῦται ἐν τῷ ἐπιτελικῷ γραφείῳ, ἀλλὰ καθ’ ἣν μοὶ ἔδωκε πληροφορίαν ὁ προϊστάμενος τοῦ ἐπιτελικοῦ γραφείου, αἱ μελέται, αἵτινες εἶχον γενῆ κατ’ ἐντολὴν τοῦ τότε συναδέλφου μου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Κυκλάδων, δὲν ἐσώζοντο ἐν αὐτῷ· πρὸς δὲ δὲν ἐσώζοντο οὐδ’ ἄλλαι τινὲς μελέται, αἵτινες εἶχον γενῆ ὑπὸ ἐπιτροπῆς, ἥτις εἶχεν ἐπιφορτισθῆ νὰ ἐξετάσῃ τὰ τῆς ἀμύνης τῶν παραλίων τῆς Ἀττικῆς, συγκροτηθῇ δὲ καὶ αὕτη ἐξ ἀξιωματικῶν ἀνωτέρων τοῦ μηχανικοῦ. Ἐπειδὴ δὲ μοὶ ὠνόμασαν τὸν ἀνώτερον ἀξιωματικὸν τοῦ μηχανικοῦ, ὅστις ἐποιήσατο τὰς ἐργασίας ταύτας, ἀπηύθυνα ἀμέσως διαταγὴν πρὸς αὐτὸν, ἵνα μοὶ ἀποστείλῃ τὰς περὶ ὀχυρώσεως τῶν παραλίων τῆς Ἀττικῆς μελέτας, τὰς ὁποίας ὡς μέλος ἢ ὡς πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς, ἔχων ὑπὸ τὰς διαταγάς του ὡρισμένον προσωπικὸν, ἐξετέλεσεν. Ἐπειδὴ δὲ ὑπώπτευον, ὅτι, ἕως οὗ μοὶ κομισθῶσιν αἱ μελέται αὗται, ἤθελε παρέλθῃ χρόνος τις, μοὶ ἐφαίνετο δὲ, ὅτι αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς ἤθελεν εἶναι δύσκολον νὰ παραταθῶσι μέχρι τοῦ χρόνου ἐκείνου, ὅπως συντάμω τὸν χρόνον καὶ ἀναπληρώσω τὸ κενὸν, τὸ ὁποῖον ἄφινεν ἡ μὴ εὕρεσις ἐν τοῖς ἀρχείοις τῶν γενομένων μελετῶν, συνέστησα ἐπιτροπὴν ἀπὸ ἕνα ἀνώτερον ἀξιωματικὸν τοῦ πυροβολικοῦ, τὸν ἀντισυνταγματάρχην κ. Κωνσταντῖνον Σμόλεντς, ἀπὸ τὸν ταγματάρχην τοῦ μηχανικοῦ κ. Διονύσιον Νοταρᾶν, ἀπὸ τὸν ταγματάρχην τοῦ πεζικοῦ κ. Ἰωάννην Κωνσταντινίδην, ὅστις ἠσχολεῖτο εἰς τὸ ἐπιτελικὸν γραφεῖον μέχρι τοῦ τελευταίου μηνὸς, ἐπὶ τῇ προτάσει μου δὲ ἐτάχθη δι’ ἄλλην ὑπηρεσίαν τελευταῖον, ἀπὸ τὸν πλοίαρχον κ. Ἀποστόλην, τὸν ἀντιπλοίαρχον κ. Μπούμπουλην, καὶ τὸν λιμενάρχην Πειραιῶς κ. Ζάκαν· ἔταξα δὲ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην ἕνα ἐπιθεωρητὴν τοῦ πολιτικοῦ σώματος τῶν μηχανικῶν, ὡς εἰσηγητήν, καὶ ἕνα βοηθὸν τοῦ μηχανικοῦ, τὸν κ. Κωτάκην, ὡς γραμματέα. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην προέβαλα θέματα ὡρισμένα, τέσσαρα τὸν ἀριθμὸν, καὶ ἐζήτησα παρ’ αὐτῆς νὰ μεταβῇ ἐπὶ τόπου, νὰ ἐξετάσῃ τὰ θέματα ταῦτα, καὶ ἐπὶ ἑκάστου αὐτῶν νὰ ἀποφανθῇ γνώμην καὶ μοὶ ἀνακοινώσῃ αὐτήν. Ἡ ἐπιτροπὴ μετέβη ἐπὶ τόπου, ἐξήτασεν, ὡς ἐκθέτει ἐν τῇ ἐκθέσει της πρὸς ἐμὲ, τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα προέβαλον πρὸς αὐτὴν, καὶ ἀπεφήνατο γνώμην ἐφ’ ἑκάστου τῶν τεσσάρων θεμάτων, ὅτι οὐδὲν τούτων καταλήγει εἰς πόρισμα, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ μὲ ἀναχαιτίσῃ ἀπὸ τοῦ νὰ εἰσαγάγω εἰς τὴν Βουλὴν τὸ νομοσχέδιον, περὶ οὗ πρόκειται, κατὰ συνέπειαν εἰσήγαγον αὐτό. Ὁ κ. ἐκ Κυκλάδων Βουλευτὴς προέβαλεν ἀμέσως ἀντίῤῥησιν, καὶ πρὸς ἀπόδειξιν τῆς ἀντιῤῥήσεως αὐτοῦ, ἐζήτησε παρ’ ἐμοῦ νὰ καταθέσω διάφορα ἔγγραφα, πραγματευόμενα περὶ τῆς ὀχυρώσεως τῶν παραλίων τῆς Ἀττικῆς καὶ τοῦ Ναυστάθμου, καὶ γνώμην ἐπιτροπῆς ἐξ ἀλλοδαπῶν ἢ καὶ ἡμεδαπῶν, συγκροτηθείσης κατὰ τὸ παρελθὸν, ἥτις περὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος ἐπραγματεύετο. Ἀλλ’ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν οὐδὲν, ὡς εἶπον, εὗρον τοιοῦτον ἔγγραφον, οὔτε τὰς ἐκθέσεις τῆς ἐπιτροπῆς, τῆς ὁποίας, νομίζω, μέλος ἦτο καὶ ὁ γάλλος κ. Cousin, ἂν δὲν ἀπατῶμαι. Ἂν ὑπάρχωσιν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν, δὲν γνωρίζω, ἀλλ’ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ὑπῆρχεν οὐδὲν τῶν τοιούτων ἐγγράφων, πολλῷ δ’ ἧσσον δὲν ὑπῆρχον ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν. Λοιπὸν δὲν ἐγένετο εἰς ἐμὲ δυνατὸν νὰ πληρώσω τὴν ἀξίωσιν τοῦ κ. ἐκ Κυκλάδων Βουλευτοῦ. Τιμῶ τὸν ἄνδρα, καὶ ἐμπιστοσύνην ἔχω εἰς τὰς γνώμας αὐτοῦ περὶ τῶν τοιούτων ὑποθέσεων, ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου πιέζει με καὶ ἡ εὐθύνη, μὴ τυχὸν ἡ ἀναβολὴ τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου παραλύσῃ τὰς γενομένας προπαρασκευὰς πρὸς ἵδρυσιν βιομηχανίας, τοσοῦτον λυσιτελοῦς. Ἐν τῷ διλήμματι τούτῳ εὑρίσκομαι, ἀκούων καὶ σήμερον τὸν κ. ἐκ Κυκλάδων Βουλευτὴν, ἀνθιστάμενον καὶ ζητοῦντα νὰ ἀναβληθῇ τοῦ νομοσχεδίου ἡ ψήφισις. Βεβαίως οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους ὁ κ. Βουλευτὴς προέβαλεν, εἶναι λόγοι ὑψίστου συμφέροντος, πρὸ τοῦ ὁποίου πρέπει νὰ ὑποχωρήσῃ πᾶν ἄλλο συμφέρον καὶ πᾶσα ἄλλη σκέψις· διότι, ἂν ἐκ τῆς ἱδρύσεως τῆς βιομηχανίας, περὶ ἧς πρόκειται, ἤθελε μειωθῆ κατά τι ἡ ἀσφάλεια ἢ ἡ ἄμυνα τοῦ Ναυστάθμου, ἂν ἤθελον κατασταθῆ ἀσθενεῖς αἱ ἀκταὶ καὶ αἱ παραλίαι τῆς Ἀττικῆς, βεβαίως ἡ ζημία, ὡς ἐθνικὴ, εἶναι σπουδαιοτάτη καὶ μεγίστου λόγου ἀξία. Διὰ τοῦτο μὲ καθιστᾷ τὰ μάλα δειλὸν, ἵνα ἐπιμείνω εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, καὶ στέργω νὰ ἀναβληθῇ ἐπί τινας ἡμέρας, ὥστε νὰ γένηται δυνατὸν νὰ ἀνευρεθῶσι τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἐζήτησεν ὁ κ. ἐκ Κυκλάδων Βουλευτής. Εἶπον, ὅτι μὲ καθιστᾷ δειλὸν, διότι, ὅσον καὶ ἂν ἦμαι πεπεισμένος, ὅτι τοῦ νομοσχεδίου ἡ ἐπιψήφισις καὶ ἡ συνεπείᾳ αὐτοῦ ἵδρυσις ναυπηγείου καὶ νεωλκείου ἐκτὸς τοῦ λιμένος Πειραιῶς ἤθελεν ἀποβῆ ὠφελιμωτάτη καὶ εἰς τὴν πόλιν τοῦ Πειραιῶς καὶ εἰς τὴν ἀτμήρη ναυσιπλοΐαν καὶ εἰς πολλοὺς ἄλλους κλάδους τῆς ναυσιπλοΐας, ὅταν ὅμως πρόκηται περὶ δισταγμοῦ, ὁ ὁποῖος ἐφάπτεται τῶν μεγίστων ἐθνικῶν συμφερόντων τῆς χώρας, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ παραμερίσω πᾶσαν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἤθελον ἔχει περὶ τῆς λυσιτελείας τοῦ ἔργου.

§55ΓΟΥΔΗΣ. Ὑποστηρίζω τὴν γνώμην σας, κύριε Πρόεδρε, καὶ ὅτι πᾶσα βραδύτης συστάσεως τοιούτου ναυπηγείου εἶναι ἀπώλεια μεγάλη· ὀφείλομεν νὰ ὑποστηρίξωμεν ὄχι μόνον αὐτὸ τὸ ναυπηγεῖον, ἀλλὰ καὶ δύο καὶ τρία ἄλλα, ἂν γείνωσιν. Ἐν Λυὼν πρὸ 50 ἐτῶν συνεστήθη ἓν μόνον ναυπηγεῖον, καὶ σήμερον ὑπάρχουσιν 120 περίπου ναυπηγεῖα. Λοιπὸν διατὶ ν’ ἀποβάλλωμεν τοιοῦτο ναυπηγεῖον ἀπὸ τὸν τόπον μας; Θὰ ἦναι ἔγκλημα, ἐὰν τὸ ἀποκρούσωμεν· θὰ ἐγκληματήσωμεν, ὅπως ἐγκλημάτησαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μετέφερον τὸν ναύσταθμον ἀπὸ τὸν Πόρον εἰς τὴν Σαλαμῖνα.

§56ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εὐγνωμονῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, καὶ συγχαίρω αὐτὸν ἀπὸ καρδίας διὰ τὴν φρόνησιν, τὴν ὁποίαν δεικνύει εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο· ὅταν δὲ ἀναπτύξω τὸ ζήτημα, περὶ οὗ πρόκειται, ἔχω πλήρη πεποίθησιν, ὅτι θέλει ὑποχωρήσει τῆς κατωφερείας, εἰς ἣν ἐπρόκειτο νὰ φθάσῃ· τὸν εὐγνωμονῶ, λέγω, ἀπὸ καρδίας, διότι ἀποδεικνύει ἐνώπιον τοῦ ἔθνους, ὅτι δὲν εἶναι ἰσχυρογνώμων· δὲν ἤθελε δὲ δικαιωθῆ ἀπέναντι τῆς ἱστορίας, ἐὰν στηριχθῇ εἰς τὴν γνωμοδότησιν τῆς ἐπιτροπῆς. Ἐγὼ δὲν θέλω διαπραγματευθῆ τὸ ζήτημα ἐπὶ τῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἔθηκεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ διὰ τοῦτο δὲν εἰσῆλθον εἰς τὴν οὐσίαν....

§57ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ σᾶς παρακαλῶ νὰ εἰσέλθητε εἰς τὴν οὐσίαν.

§58ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὄχι, δὲν εἶναι δυνατὸν ἄνευ τῶν στοιχείων, ἅτινα ἐζήτησα.

§59ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Θὰ φωτίσητε περισσότερον ἡμᾶς.

§60ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν συγκόπτω τὴν ὁμιλίαν μου, δὲν δύναμαι νὰ τὸ κάμω.

§61ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Ἂν δὲν ἐννοήσωμεν περὶ τίνος πρόκειται, τότε...

§62ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ζητεῖτε τὴν ἀναβολὴν τοῦ νομοσχεδίου; ἡ Βουλὴ θέλει νὰ μάθῃ τοὺς λόγους τῆς ἀναβολῆς.

§63ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ εἶπον τοὺς λόγους προηγουμένως.

§64ΓΟΥΔΗΣ. Κύριε Μπούμπουλη, σᾶς παρακαλῶ, εἶσθε ὑπὲρ τῆς ἱδρύσεως τοῦ ναυπηγείου ἢ κατά;

§65ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἱδρύσεως τοῦ ναυπηγείου, ἀλλὰ κατὰ τῆς θέσεως.

§66ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω, ὅτι προσήκει εἰς ὑμᾶς νὰ ἐκθέσητε τοὺς λόγους, οἵτινες σᾶς πείθουσιν, ὅτι συμφέρον τοῦ Κράτους, συνδεδεμένον μετὰ τῆς ἀμύνης τῆς χώρας καὶ τοῦ Ναυστάθμου, ἐπιβάλλει, ἵνα μὴ πραγματοποιηθῇ τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον διὰ τοῦ νομοσχεδίου προτείνεται. Μόνον ἡ ἀντίῤῥησις, ὅτι ζητεῖτε τὴν ἀναβολὴν, ἤθελεν εἶναι ἴσως δύσκολον νὰ πείσῃ τὴν Βουλὴν ν’ ἀποδεχθῇ αὐτήν. Διὰ τοῦτο πρέπει νὰ ἐκθέσητε τοὺς λόγους, ὅπως δυνηθῇ νὰ σχηματίσῃ ἀσφαλῆ γνώμην ἡ Βουλή. Δὲν ἀρκεῖ νὰ πεισθῶ ἐγώ, ἀλλὰ πρέπει νὰ πεισθῇ καὶ ἡ Βουλή, ὅτι ἡ γνώμη τὴν ὁποίαν ὑποβάλλετε, εἶναι εὔλογος.

§67ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν οὐσίαν, ἐὰν δὲν ἔχω τὸν χάρτην ἀνὰ χεῖρας καὶ τὴν ἔκθεσιν τῆς μεγάλης ἐκείνης ἐπιτροπῆς, τῆς ἐξ ἀξιωματικῶν Γάλλων συγκεκροτημένης, δι’ ὧν θὰ δυνηθῶ ν’ ἀποδείξω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ παραχωρήσωμεν τὸ μέρος ἐκεῖνο, διότι εἶναι λίαν χρήσιμον εἰς τὸ πολεμικὸν ναυτικόν.

§68ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ ἔκθεσις τῆς μεγάλης ἐπιτροπῆς εὑρίσκεται ἐν τοῖς ἀρχείοις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν.

§69ΣΧΙΝΑΣ. Μάλιστα, ὑπάρχει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν.

§70ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐπειδὴ τὸ ζήτημα εἶναι τόσῳ σοβαρόν, ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσεν, ὅτι ἐμελέτησε τὰ περὶ τούτου, καὶ ὅτι ἐλήφθη πᾶσα πρόνοια ὑπὲρ τοῦ κοινοῦ συμφέροντος· ἐνόσῳ λοιπὸν δὲν προταθῶσιν ἄλλοι λόγοι ἰσχυρότεροι, νομίζω, ὅτι εἶναι προσῆκον νὰ ἀναγνωσθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς πρώτην συζήτησιν, ἂν δὲ αὔριον, ὅτε θὰ κομισθῶσιν ὁ χάρτης καὶ τὰ σχέδια, ὁ κ. Βουλευτὴς μᾶς πείσῃ περὶ τοῦ ἐναντίου, δύναται νὰ ματαιωθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§71ΜΑΡΛΑΣ. Ὅπως σᾶς ἐξέθηκεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὡς ὅλοι κατενοήσατε, πρόκειται περὶ βιομηχανίας σπουδαιοτάτης. Πρώτην ἤδη φορὰν λαμβάνεται ἡ ἀπόφασις νὰ συστηθῇ ναυπηγεῖον καὶ νεωλκεῖον ἐξ ἐκείνων; τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ἐν Ἀγγλίᾳ καὶ εἰς ἄλλα Εὐρωπαϊκὰ ἔθνη. Τὸ ζήτημα εἶναι ὑψίστης σημασίας. Ὑπὸ τοιαύτην ἔποψιν τὸ κατάστημα τοῦ Τζὼν Μάκ–Δούαλ καὶ Βάρβουρ εἶναι τὸ μόνον κατάλληλον καὶ ἀνεγνωρισμένον κατάστημα διὰ τοιαύτας ἐπιχειρήσεις· δύναμαι δὲ νὰ εἴπω ἐξ ἰδίας πείρας, ὅτι εἶναι τὸ πρῶτον ἐν τῇ Ἀνατολῇ διὰ τοιαύτας ἐπιχειρήσεις καὶ τοιαῦτα ἔργα, εἶναι τὸ μόνον ἐπιτήδειον, ἵνα κατασκευάζῃ ἀτμόπλοια μεγάλα καὶ παντὸς εἴδους μηχανάς· καὶ ἐπὶ τέλους εἶναι τὸ μόνον κατάστημα, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ μᾶς χρησιμεύσῃ εἰς πᾶσαν στιγμήν, οὐ μόνον δι’ ἐμπορικὰ πλοῖα, ἀλλὰ καὶ διὰ πολεμικά. Ἐπικαλοῦμαι δὲ τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Γουδῆ, ὁ ὁποῖος ἐναυπήγησεν εἰς τὸ κατάστημα αὐτὸ πολὺ εὐωνότερον ἀτμόπλοια μεγαλείτερα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις παρήγγειλεν εἰς Εὐρώπην, ὡς τὴν «Κίχλαν» καὶ τὴν «Ἀηδόνα», τὰ ὁποῖα ἠξεύρετε εἰς ποίαν τιμὴν τὰ ἠγόρασεν; ἀντὶ 150,000 δραχμῶν ἕκαστον· ὁ δὲ κ. Γουδῆς ἐδαπάνησε μόνον 57,000 καὶ εἶναι μεγαλειτέρων διαστάσεων τὰ ἀτμόπλοιά του καὶ καλλίτερα καὶ στερεώτερα. Τὸ ζήτημα, Κύριοι, σήμερον εἶναι τὸ ἑξῆς· ὅτι τὸ ἔργον αὐτὸ ἔχει σχέσιν μὲ τὴν πρόοδον τῆς ἐμπορικῆς ἡμῶν ναυτιλίας. Μέχρι τοῦδε πρωτηγωνίστει ὁμολογουμένως ἡ ἱστιοφόρος ναυτιλία, ἀλλ’ ἀπό τινος χρόνου ὁ ἀτμὸς ἐπικρατεῖ, καὶ ἡ ἱστιοφόρος ναυτιλία καταπίπτει· διὰ δὲ τὴν ἀτμήρη ναυτιλίαν ἔχομεν ἀνάγκην τοιούτου νεωλκείου καὶ τοιούτου ναυπηγείου, τὸ δὲ κατάστημα τοῦ Τζὼν εἶναι τὸ κατηλληλότερον ν’ ἀναλάβῃ τὴν ἵδρυσιν αὐτῶν. Ἐὰν ἐλαμβάνετε τὸν κόπον νὰ κατέλθητε χθὲς εἰς Πειραιᾶ, ἠθέλετε ἰδεῖ, ὅτι καθειλκύσθη ἀτμόπλοιον ἴσον μὲ τὰ μεγάλα ἀτμόπλοια τοῦ κ. Γουδῆ. Τοῦτο δὲ τὸ κατεσκεύασεν ἐντὸς τοῦ περιβόλου τοῦ μηχανουργείου του ὁ Τζών. Φαντασθῆτε λοιπόν, τί δύναται νὰ κατασκευάσῃ, ὅταν τοῦ παραχωρήσωμεν μίαν γωνίαν γῆς παρὰ τὴν παραλίαν. Πᾶσα παρεμπόδισις ἑπομένως εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ εἶναι παραίτιος ζημίας σπουδαίας διὰ τὴν ἐμπορικὴν ἡμῶν ναυτιλίαν. Λυποῦμαι δὲ καὶ ἀπορῶ, διατὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Μπούμπουλης ἠθέλησε νὰ παρεμβάλῃ προσκόμματα εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ ἀθωοτάτου αὐτοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ μᾶς παρουσιάσῃ μίαν βιομηχανίαν ἐν Πειραιεῖ, πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῆς ναυτιλίας. Λυποῦμαι δὲ καὶ διατὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἐπιμένει εἰς τὴν ἐξακολούθησιν τῆς συζητήσεως. Πρόκειται, ὡς εἶπον, περὶ ἐργοστασίου, τὸ ὁποῖον, ἐὰν δὲν ψηφίσωμεν, εἶναι ζήτημα, ἐὰν θὰ ἔλθῃ πάλιν ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς ἡ περὶ αὐτοῦ συζήτησις, διότι ὁ κ. Τζὼν ἔχει ἔλθει ἤδη εἰς διαπραγματεύσεις μὲ κεφαλαιούχους, καταθέτοντας 100,000 λιρῶν διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ἐν λόγῳ καταστημάτων, καὶ ἐνδεχόμενον οὗτοι νὰ μεταμεληθῶσι βραδύτερον. Ὡς πρὸς τὰ τῆς ἀμύνης δέ, φρονῶ, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μετὰ πατρικῆς μερίμνης ἐξήτασεν ὅλα τὰ σχετικὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα πρέπει μία Κυβέρνησις νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν. Συνέστησεν ἐπιτροπὴν ἐξ ἀνωτάτων ἀξιωματικῶν ξηρᾶς καὶ θαλάσσης, οἵτινες ἀπεφάνθησαν, ὅτι δὲν βλάπτει τὴν ἄμυναν τῆς χώρας ἡ ἵδρυσις τοιούτων καταστημάτων. Ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, ὅτι προσκρούει κατά τι εἰς τὴν ἄμυναν τῆς χώρας, τάχα μία Κυβέρνησις, ἂν εὑρεθῇ εἰς ἀναπόδραστον καὶ ἔκτακτον ἀνάγκην, δὲν δύναται νὰ τὸ καταλάβῃ καταναγκαστικῶς; Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου.

§72ΣΧΙΝΑΣ. Ἐπίστευον πάντοτε, ὅτι ὁ κ. ἐκ Κυκλάδων Βουλευτὴς, ζητήσας παρὰ τῆς Κυβερνήσεως πληροφορίας τινὰς, ἤθελε πραγματευθῆ τὸ ζήτημα ὑπὸ ἔποψιν ναυτικήν, ἢ ναυπηγικὴν καὶ ἀμυντικήν. Ὁ κ. συνάδελφος, ἀσχοληθεὶς ἄλλοτε εἰς τὰ τῆς ὀχυρώσεως τοῦ Πειραιῶς, καὶ γνωρίζων, ὡς ναυτικὸς μάλιστα, ὅλην τὴν παραλίαν τοῦ Πειραιῶς σπιθαμὴν πρὸς σπιθαμὴν, δὲν εἶχεν ἀνάγκην οὔτε χάρτου οὔτε ἐκθέσεων.

§73ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν τὰ ἤθελον δι’ αὐτό.

§74ΣΧΙΝΑΣ. Τὸ ζήτημα τῆς ἱδρύσεως ναυπηγείων ἐν Πειραιεῖ εἶναι τὸ κυριώτερον ἀντικείμενον, καὶ δι’ ὀλίγων λέξεων, σαφῶν καὶ ἀνεπιδέκτων ἀντιῤῥήσεως, οἱ προλαλήσαντες κύριοι συνάδελφοι ἀπέδειξαν τοῦτο, προσθέσαντες, ὅτι πᾶσα βραδύτης εἶναι μεγίστη ἀπώλεια. Τὴν ἰδέαν ταύτην ἀσπάζομαι καθ’ ὁλοκληρίαν. Ἑπομένως τὸ ζήτημα θὰ τὸ διαχωρίσωμεν. Ὁ κ. ἐκ Κυκλάδων συνάδελφος ὑπὸ ποίαν ἔποψιν θέλει νὰ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα;

§75ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν εἰσῆλθον εἰς τὴν οὐσίαν.

§76ΣΧΙΝΑΣ. Τὸ ζήτημα τῆς ὀχυρώσεως δὲν εἶναι ζήτημα τῆς Βουλῆς. Τοῦτο πρέπει ν’ ἀπασχολήσῃ εἰδικῶς τὴν ἐπιτελικὴν τοῦ στρατοῦ ὑπηρεσίαν, ἐπ’ αὐτοῦ δὲ ἀπὸ 8 ὅλων ἐτῶν ἐγένοντο διαδοχικῶς μελέται, καὶ πολλοὶ τῶν κκ. ἀξιωματικῶν εἶναι ἐνήμεροι. Ἔχομεν δ’ ὑπ’ ὄψιν ἡμῶν σχετικὴν ἔκθεσιν διορισθείσης πρὸς τοῦτο ἐπιτροπῆς. Τὸ ζήτημα τῆς θέσεως ἐξετασθήσεται ὡς ἂν ἐπρόκειτο οὐχὶ περὶ πολεμικοῦ λιμένος ἢ ναυστάθμου, ἀλλὰ περὶ ἐργοστασίου ἰδιωτικοῦ, ὁ δὲ κ. συνάδελφος καλῶς γνωρίζει, ὅτι τὰ ἐν Εὐρώπῃ ἰδιωτικὰ ναυπηγεῖα, ὡς τὸ μεταξὺ Μασσαλίας καὶ Τουλὼν ναυπηγεῖον τῶν Messageries, εἶναι ἐκτεθειμένα καὶ δὲν προασπίζονται, ἐνῷ ὁ ναύσταθμος τοῦ Τουλὼν προασπίζεται λίαν ἰσχυρῶς.

§77ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν ὡμίλησα περὶ τοιούτων πραγμάτων.

§78ΣΧΙΝΑΣ. Εἴπετε περὶ τοῦ ἀκαταλλήλου τῆς θέσεως. Καὶ ἐγὼ λέγω, ὅτι δύο εἶναι τὰ ἀντικείμενα: ἓν τὸ τῆς θέσεως καὶ ἓν τὸ τῆς ὀχυρώσεως. Ὡς πρὸς τὸ τῆς ἀσφαλείας, τοῦτο εἶναι ζήτημα ἀφορῶν ἰδιωτικὴν ἐπιχείρησιν, καὶ ἑπομένως ἂν εὑρεθῇ ὑπὸ τὴν ἐπήρειαν τοῦ βομβαρδισμοῦ, ἀφορᾷ αὐτήν. Ὡς πρὸς τὴν θέσιν, ὅλοι γνωρίζετε, ὅτι εἶναι καταλληλοτάτη, καθόσον ἡ θέσις αὕτη μετὰ μὲν τοῦ Πειραιῶς συνδέεται δι’ ἁμαξιτοῦ ἡμισείας ὥρας, καθὼς καὶ μετὰ τοῦ Ναυστάθμου, πᾶσα δ’ εὐκολία παρ’ ἀμφοτέρων παρέχεται.

§79ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀρκετά! ἀρκετά!

§80ΣΧΙΝΑΣ. Ἑπομένως δὲν συμφωνῶ μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. συναδέλφου ἐκ Κυκλάδων, καὶ προτείνω νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, αὔριον δὲ ὁ κ. συνάδελφος δύναται νὰ λάβῃ καὶ τὸν χάρτην καὶ τὰ πάντα.

§81ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω ν’ ἀναβάλωμεν δι’ αὔριον, διότι ἐπιθυμῶ νὰ ἀναπτύξω τὸ ζήτημα εἰς τὴν πρώτην συζήτησιν, καὶ ὄχι εἰς τὴν δευτέραν, διὰ νὰ δώσω καιρὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν νὰ σκεφθῶσιν ὡριμώτερον περὶ τίνος πρόκειται, καὶ πιστεύω, ὅτι θὰ δυνηθῶ νὰ πείσω πάντας.

§82ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Καὶ ποία ζημία ἐπέρχεται, ἂν γείνῃ σήμερον ἡ πρώτη συζήτησις;

§83ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Διότι θέλω νὰ δώσω καιρὸν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ σκεφθῇ καὶ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα σοβαρώτερον καὶ σπουδαιότερον.

§84ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι ὑμεῖς δύνασθε νὰ πραγματευθῆτε τὸ ζήτημα καὶ σήμερον, ἀλλὰ δὲν θέλετε, διότι λέγετε, ὅτι στερεῖσθε τῶν ἐγγράφων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἤθελον σᾶς χρησιμεύσει διὰ νὰ κρατύνητε τοὺς λόγους σας.

§85ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἔχω ἀνάγκην νὰ φέρω τὰς σημειώσεις μου, τὰς ὁποίας δὲν ἔφερον σήμερον. Ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ παραπείσω τὴν Βουλήν, οὔτε κἀνένα· θὰ ἐκθέσω τὴν γνώμην μου ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, τοῦ τόσον σοβαροῦ.

§86ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἀρνούμεθα τὰ αἰτήματα ὑμῶν.

§87ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ὁ κύριος συνάδελφος ἔκαμε κατὰ τρόπον διάφορον τὴν αἴτησίν του. Ἐζήτησε τὰ ἔγγραφα ἐξ ἄλλου Ὑπουργοῦ, ἐνῷ γνωρίζει, ὅτι τὰ κατέχει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν. Πιστεύω δὲ, ὅτι ὁ κ. συνάδελφος κρατεῖ ἀντίγραφον, ἐκ παραδρομῆς δὲ τὰ ἐζήτησεν ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Διὰ τοῦτο προχθὲς, ὅτε ἔκαμε τὴν αἴτησιν, νομίσας ὅτι ἀπηυθύνετο πρὸς ἐμὲ, τὸν ἠρώτησα: «μήπως ἀπευθύνεσθε πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν;» καὶ μοὶ εἶπεν «Ὄχι».

§88ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, Κύριοι, ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι σοβαρὸν, σοβαρώτατον. Ἀφ’ ἑνὸς, δι’ ὅσων ἐξέθηκαν ὁ κ. Μαρλᾶς καὶ ὁ κ. Γουδῆς, ἄνδρες εἰδικοὶ ἐπὶ τούτου, πρόκειται περὶ τῆς προαγωγῆς καὶ τῆς ἐπιῤῥώσεως τῆς ἐμπορικῆς ἡμῶν ναυτιλίας· ἀφ’ ἑτέρου, κατὰ τὴν γνώμην τοῦ κ. Μπούμπουλη, ἡ ἐγκαθίδρυσις ἐκεῖ ναυπηγείου πρόκειται νὰ βλάψῃ τὴν ἄμυναν τῆς χώρας. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, πρὶν ὑποβάλῃ τὸ νομοσχέδιον, ἐφρόντισε, λίαν φιλοτίμως, νὰ προσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν γνωμοδότησιν ἁρμοδιωτάτων προσώπων περὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀμύνης. Ἔχομεν λοιπὸν ὑπ’ ὄψιν ἔκθεσιν ἐπιστημονικὴν, ἡ ὁποία μᾶς δίδει τὸ ἐνδόσιμον νὰ πιστεύσωμεν, ὅτι οὐδεὶς κίνδυνος παρουσιάζεται ἐκ τῆς ἀνιδρύσεως νεωλκείου εἰς Κερατσίνιον. Ὁ κ. Μπούμπουλης βεβαίως εἶναι εἰδικὸς ἄνθρωπος, καὶ δύναται νὰ γνωρίζῃ τὰ καθέκαστα περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἀλλ’ ἀρνεῖται νὰ μᾶς ἐξηγήσῃ τοὺς λόγους, δι’ οὓς νομίζει, ὅτι τὸ νομοσχέδιον δύναται νὰ βλάψῃ τὴν ἄμυναν τῆς χώρας. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ προχωρήσῃ, καὶ νὰ συλλογισθῇ, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ Ὁμήρου μέχρι τοῦ 1821, καὶ πάντοτε ἴσως, διὰ τοῦ ναυτικοῦ ἐσώθη καὶ διὰ τοῦ ναυτικοῦ θέλει σωθῆ. Ἡ Ἑλλὰς ἐπλούτησε διὰ τῆς ναυτιλίας, καὶ ἄνευ τῆς ναυτιλίας ἐν τῷ μέλλοντι δὲν δυνάμεθα νὰ θεωρηθῶμεν ἔθνος. Ἡ κατασκευὴ δὲ νεωλκείου θὰ καταστήσῃ εὐθηνοτέραν τὴν κατασκευὴν ἀτμοπλοίων, ἐν οἷς θέλουσιν ἐξασκηθῆ οἱ ναῦται τοῦ μέλλοντος, ἐν ὥρᾳ κινδύνου, ἐν δὲ εἰρήνῃ θὰ εἰσκομίσωσι πλοῦτον εἰς τὴν χώραν. Τὸ ζήτημα τῆς ναυτιλίας, κύριε Πρόεδρε, θεωρῶ ἓν τῶν ζωτικωτέρων ἐθνικῶν ζητημάτων, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου.

§89ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Οἱ μέλλοντες νὰ συστήσωσι τὰ ἐργοστάσια, περὶ ὧν πρόκειται, θὰ θυσιάσωσι βεβαίως χρῆμα πολύ· ἑπομένως δὲν ἔχω ἀμφιβολίαν, ὅτι ἐξήτασαν, ἐὰν διατρέχωσι κίνδυνον. Ὁ ἀξιότιμος κ. Μπούμπουλης, τὸν ὁποῖον σέβομαι πολὺ, ἐνόμιζον, ὅτι ἤθελεν εἴπει κἄτι περισσότερον, προκειμένου περὶ ἀμύνης τῆς χώρας. Ἀλλὰ δὲν θέλει νὰ ὁμιλήσῃ. Ἐν τούτοις, καὶ ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι ἠθέλομεν εὑρεθῆ ποτε εἰς τοιοῦτον κίνδυνον, ὥστε νὰ πάθῃ τὸ ναυπηγεῖον ἀπὸ ἐχθρικὸν στόλον, ἂς ἦναι βέβαιος, ὅτι οὔτε ὁ Ναύσταθμος θὰ σωθῇ οὔτε ὁ Πειραιεύς. Δὲν πρέπει λοιπὸν τοιαῦτα ἔργα νὰ παρακωλύωνται. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου εἰς πρώτην συζήτησιν.

§90ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Νομίζω, ὅτι εἶμαι εἰς κατάστασιν νὰ γνωρίζω, τί ζητῶ, καὶ ὅτι ἐπὶ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον φέρει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, πρὸς αὐτὸν καὶ μόνον εἶχον τὸ καθῆκον νὰ κάμω τὴν αἴτησιν. Ἐὰν ἐπρόκειτο ν’ ἀπευθύνω τὴν αἴτησιν πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ἤθελον τὸ πράξει, ἀλλ’ οὐδόλως εἶχον ἀνάγκην ν’ ἀποταθῶ πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ἀφοῦ τὸ νομοσχέδιον εἰσήχθη ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ἠδύνατο νὰ συνεννοηθῇ μετὰ τῶν συναδέλφων του, καὶ νὰ εὕρῃ τὰ ζητούμενα, καὶ φέρῃ αὐτὰ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἐγὼ δὲν εἶχον ἀνάγκην ν’ ἀποταθῶ πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν. Καθῆκον τοῦ Ὑπουργοῦ, ὅστις εἰσήγαγε τὸ νομοσχέδιον, ἦτο νὰ φέρῃ τὰ ζητούμενα εἰς τὴν Βουλὴν· ὁ κ. Ὑπουργὸς δύναται πάντα ἄλλον νὰ διδάξῃ περὶ τοῦ καθήκοντός του, οὐχὶ ὅμως ἐμέ.

§91ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ ἔντιμος συνάδελφος παρεξήγησε τοὺς λόγους μου, Ἐπειδὴ γνωρίζω, ὅτι γινώσκει καλῶς τὰ περὶ τούτου, ἐνόμισα, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀμυνθῶ κατὰ τῆς ἐπιθέσεως, ἣν μοὶ ἔκαμε, καὶ νὰ εἴπω ἐν εἰλικρινείᾳ, ὅσα εἶπον, διότι πιστεύω, ὅτι ἄλλοι ἦσαν οἱ λόγοι, δι’ οὓς ἐζήτει τὴν παρακώλυσιν τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου. Διὰ τοῦτο τὸν ἠρώτησα, μὴ τυχὸν ἔκαμε λάθος, ζητήσας παρ’ ἄλλου Ὑπουργοῦ τὰ ἔγγραφα. Ἠθέλησα νὰ τῷ ὑπενθυμίσω, ὅτι ἐγὼ εἶμαι ὁ ἁρμόδιος, ἀλλ’ εἶδον, ὅτι ὁ ἔντιμος συνάδελφος ἐπέμενε ζητῶν ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τὰ σχεδιογραφήματα. Ἀλλ’ ἐὰν ὑπάρχωσι σχέδια περὶ τῆς ἀμύνης τῶν παραλίων τοῦ Πειραιῶς καὶ τῶν παρακειμένων παραλίων, ταῦτα θὰ ὑπάρχωσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Ἄλλως τε, ὡς μανθάνω, τοιοῦτόν τι ὑπάρχει ἔκτοτε καὶ εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς, καὶ δύναται νὰ τὸ λάβῃ ὁ κ. Βουλευτὴς, ἵνα ἀρχίσῃ τὴν ἀγόρευσίν του.

§92ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι, καὶ ἐὰν προχωρήσωμεν εἰς τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου, θέλει μείνει ὁ ἀπαιτούμενος χρόνος εἰς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐκ Κυκλάδων νὰ ἐκθέσῃ τὰς ἰδέας του, καθὼς καὶ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ σκεφθῇ περὶ τούτου. Διότι, ἐὰν ὁ κ. Βουλευτὴς ἀγορεύσῃ εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν, δύναται ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν τὸ θεωρήσουν ἀναγκαῖον, ν’ ἀναβάλουν τὴν ἐξακολούθησιν τῆς συζητήσεως ἐπὶ δύο καὶ τρεῖς ἡμέρας· ὥστε, ἀφοῦ δὲν εἶναι ἕτοιμος ὁ κ. Βουλευτὴς σήμερον, δὲν βλέπω τὸν λόγον νὰ μὴ προχωρήσωμεν.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀναβολὴ ζητεῖται παρ’ ἑνὸς καὶ μόνου Βουλευτοῦ· ἑπομένως δὲν δύναται νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν. Προβαίνομεν λοιπὸν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου.

§94ΣΧΙΝΑΣ. Ἐν πρώτοις δηλῶ ἀνεπιφυλάκτως, ὅτι μεθ’ ὅλων τῶν βιομηχανικῶν καταστημάτων τοῦ Πειραιῶς συνδέομαι διὰ φιλικωτάτων δεσμῶν. Εἶναι ἡ πόλις, εἰς τὴν ὁποίαν τὸ πρῶτον προσέφερον τὰς ὑπηρεσίας μου, ἑπομένως ἐνθέρμως θέλω ὑποστηρίξει πᾶν μέσον, τὸ ὁποῖον θέλει συντελέσει οὐ μόνον εἰς ἀνάπτυξιν τῶν βιομηχανικῶν αὐτῆς ἐργοστασίων, ἀλλὰ περισσότερον διὰ τὴν παροῦσαν περίπτωσιν, διότι πρόκειται περὶ ἐπιχειρήσεως λίαν ἐπωφελοῦς διὰ τὴν Ἑλλάδα. Ὁ κ. Γουδῆς λίαν καλῶς διετύπωσε τὴν ἰδέαν του, ὅτι ὄχι μόνον δι’ ἓν, ἀλλὰ καὶ διὰ πολλὰ καταστήματα ἔπρεπε νὰ παράσχῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν συνδρομήν της. Ἡ ἀντίστασις, τὴν ὁποίαν ἔφερεν ὁ κ. συνάδελφος, δὲν ἔχει λόγον· διότι γνωρίζει, ὅτι καὶ αὐτὸ τὸ Ναυπηγεῖον τῆς Σύρου εἶναι καθ’ ὁλοκληρίαν ἀναπεπταμένον, καὶ δὲν φροντίζει περὶ αὐτοῦ.

§95ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὁ κ. Μπούμπουλης ὡμίλησε σχετικῶς πρὸς τὴν ἀσφάλειαν καὶ τὴν ἄμυναν τοῦ Ναυστάθμου.

§96ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Δὲν φρονεῖτε, ὅτι ἡ ἵδρυσις ναυπηγείου παρὰ τὸν Ναύσταθμον θέλει βλάψει τὰ συμφέροντα τοῦ Ναυστάθμου; ὅτι δύναται ἐκεῖθεν νὰ ἐνεργῆται κατασκοπεία;

§97ΣΧΙΝΑΣ. Δὲν φαίνεται ὁ Ναύσταθμος ἀπὸ ἐκεῖ, διότι εἶναι εἰς τὸ βορειοανατολικὸν ἄκρον τοῦ σχηματιζομένου κόλπου μεταξὺ Σαλαμῖνος καὶ Πειραιῶς· εἶναι μία θέσις ἐκ τῶν καλλιτέρων, καὶ δύνανται ἐν αὐτῇ δύο καὶ τρία ἐργοστάσια νὰ ἐγκαθιδρυθῶσιν, ἐὰν καταλλήλως γένηται ἡ παραχώρησις. Ὑπεβλήθη προχθὲς καὶ ἑτέρα ἀναφορὰ τοῦ ἑτέρου μεγάλου καταστήματος «Βασιλειάδου», ἐπειδὴ δὲ ἡ ἐπὶ τὸ αὐτὸ συγκέντρωσις τῶν ναυπηγείων εἶναι πολὺ ἐπωφελεστέρα, καταλληλοτέρα δὲ θέσις δὲν ὑπάρχει, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μελετήσῃ διὰ τῶν εἰδικῶν προσώπων ἐπισταμένως τὸν προτεινόμενον χῶρον, ὥστε νὰ μὴ καταληφθῇ ὁ χῶρος αὐτὸς ὑπὸ τοῦ ἑνὸς ἐργοστασίου μόνον, καὶ δὲν ἀπομείνῃ χῶρος καὶ διὰ τὸ ἕτερον.

§98ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ τὰ διαγράμματα, τὰ ὁποῖα συνετάχθησαν καὶ ὑπεβλήθησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, εἶναι ὡρισμένος ὁ χῶρος ὁ παραχωρητέος εἰς τὸν Μὰκ–Δούαλ, καὶ ὁ χῶρος ὁ παραχωρητέος εἰς τὸν Βασιλειάδην.

§99ΣΧΙΝΑΣ. Δὲν θέλω νὰ ὑποστηρίξω τὸ ἓν κατάστημα πρὸς βλάβην τοῦ ἑτέρου· ἀγαπῶ ἀμφοτέρους τοὺς ἐργοστασιάρχας ἐξ ἴσου, ἀλλὰ σᾶς λέγω, ὅτι συμφέρον τοῦ Δημοσίου, συμφέρον τῆς ναυτιλίας, συμφέρον ὅλων εἶναι νὰ διανείμωμεν τὴν ἔκτασιν καταλλήλως, ὥστε νὰ μὴ παράσχωμεν εἰς τὸ ἓν ὅλας τὰς εὐκολίας καὶ εἰς τὸ ἄλλο ὅλας τὰς δυσχερείας. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§100ΚΥΡΙΑΚΟΥΛΗΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Νομίζω, ὅτι μετὰ τὴν χθεσινὴν ψηφοφορίαν ἐπιβάλλεται εἰς ἡμᾶς νὰ προβῶμεν εἰς τὴν σύστασιν τῆς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς. Προτείνω λοιπὸν, ὅπως εὐθὺς ἀμέσως διακοπῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων, καὶ προβῶμεν ὡς τάχιστα εἰς τὴν σύστασιν τῆς εἰρημένης ἐπιτροπῆς.

§101ΧΡ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶμαι ἐναντίος τῆς συστάσεως τῆς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ μοὶ φαίνεται, ὅτι ἡ Βουλή, ἐὰν προβῇ εἰς τὴν σύστασιν ταύτης, δὲν σπουδαιολογεῖ, διότι κατὰ τὸν νόμον μετὰ τὴν λῆξιν τῆς Συνόδου τῆς Βουλῆς ἀνακριτικὴ ἐπιτροπὴ δὲν ὑφίσταται. Ἑπομένως θεωρῶ περιττὴν τὴν σύστασιν τῆς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς, ἀφοῦ ἡ Σύνοδος μετὰ πέντε ἡμέρας θὰ λήξῃ.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Λακωνίας ἐνέχει πρότασιν περὶ μεταβολῆς τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Ἑπομένως θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τούτου, ἐὰν ὑποστηρίζηται καὶ παρ’ ἄλλων.

§103Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ εἶναι ἡ ἐνάσκησις τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Βουλευτὴς ἔχει, νὰ ἀναμνήσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν συνέπειαν, ἡ ὁποία ἐπέρχεται κατὰ τὸν νόμον ἀναγκαίως μετὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς. Κατὰ τὸν νόμον, ὅταν γένηται παραδεκτὴ ἡ πρότασις περὶ συστάσεως ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς, ἡ Βουλὴ προβαίνει εἰς τὴν σύστασιν αὐτῆς δι’ ἐκλογῆς, διὰ μυστικῆς ψηφοφορίας. Τοῦτο ὑπέμνησεν ὁ κ. Βουλευτὴς, καὶ νομίζω, ὅτι δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ ζητήσῃ νὰ ὑποστηριχθῇ ἡ πρότασίς του ὑπὸ ἄλλων, ἵνα ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Ἡ γνώμη τοῦ κ. Βουλευτοῦ εἶναι ἀξία τῆς μελέτης τῆς Βουλῆς, πρὸς τὴν γνώμην δὲ ταύτην δὲν ἐξηνέχθη δημοσίᾳ ἐν τῇ Βουλῇ ἐναντία γνώμη. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μαντινείας ἀπεφήνατο ἐναντίαν γνώμην, ὑπομνήσας ἄρθρον τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης τῶν Ὑπουργῶν, κατὰ τὸ ὁποῖον, ἐὰν ἡ ἔκθεσις τῆς ταχθείσης ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς δὲν ὑποβληθῇ μέχρι τῆς λήξεως τῆς συνόδου, τότε κατὰ τὴν προσεχῆ σύνοδον ἐκλέγεται νέα ἐπιτροπή. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μαντινείας λοιπὸν ὑπέδειξεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι, ἂν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς πρόκηται νὰ μὴ παραταθῶσιν ἐπὶ πολλὰς ἔτι ἡμέρας, ἀναγκαία συνέπεια εἶναι, ὅταν ἐπανέλθῃ ἡ Βουλὴ, νὰ προβῇ εἰς ἐκλογὴν νέας ἐπιτροπῆς. Οὕτως εὑρισκόμεθα πρὸ δύο γνωμῶν. Ἐὰν ἡ Βουλὴ νομίζῃ, ὅτι εἶναι εἰς θέσιν νὰ προβῇ ἀμέσως εἰς τὴν συζήτησιν τῶν δύο τούτων γνωμῶν, ἵνα ἐκφέρῃ γνώμην, ἀπόκειται εἰς αὐτὴν ν’ ἀποφασίσῃ· ἐὰν ὅμως νομίζῃ, ὅτι πρέπει νὰ παρασκευασθῇ, ἵνα εἰσέλθῃ εἰς αὐτὴν τὴν συζήτησιν αὔριον, πρέπει ν’ ἀναμείνῃ νὰ συζητήσῃ αὔριον.

§104ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, αὔριον.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀναβάλλεται ἡ συζήτησις αὕτη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς βʹ συζήτησιν, τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀδείας πρὸς ἐκτέλεσιν ἐπιστημονικῶν μελετῶν περὶ τῆς ἐν Μήλῳ, Κιμώλῳ καὶ Πολυαίγῳ βαρυτίνης).

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου περὶ ἀπαγορεύσεως τοῦ ἑδρεύειν τοὺς δήμους ἐν ἰδιοκτήτοις χωρίοις. (Γίνεται δεκτὴ κατ’ ἀρχὴν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως). Ἄρθρον 1ον (ἀναγινώσκεται).

§107ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Θὰ παρακαλέσω νὰ δοθῇ μία ἐξήγησις: Ποῖα χωρία θεωροῦνται ὡς ἰδιόκτητα; Ἐὰν π. χ. ἓν χωρίον ἔχῃ ἰδιοκτήτας 5, 10 ἢ 15, θὰ ἰσχύῃ αὐτὸς ὁ νόμος, ἢ πρόκειται μόνον περὶ τῶν χωρίων τῶν ἐχόντων ἕνα μόνον ἰδιοκτήτην;

§108ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ. Πρόκειται περὶ τῶν χωρίων τῶν ἰδιοκτήτων, ἐν τοῖς ὁποίοις ἐπικρατεῖ ἡ ἐπίμορτος καλλιέργεια.

§109ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Εἰς τὸν νομὸν τῶν Κυκλάδων, ὡς γνωρίζετε, ἡ μόνη καλλιέργεια, ἡ ὁποία ὑπάρχει, εἶναι ἡ ἐπίμορτος.

§110ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Καὶ εἰς τὴν Πελοπόννησον ὑπάρχουσι τοιαῦτα χωρία· εἶναι τὸ χωρίον Κρέσταινα, ἀλλ’ εἰς τὸν δῆμον ἐκεῖνον δὲν ὑπάρχει ἕτερον χωρίον, δυνάμενον νὰ γείνῃ πρωτεύουσα τοῦ δήμου.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε ἐπιθυμεῖτε νὰ ἐξαιρεθῇ καὶ ἡ Πελοπόννησος;

§112ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἄν δὲν δέχωνται οἱ κύριοι συνάδελφοι ἐκ Πελοποννήσου, ἂς ἐξαιρεθῇ μόνον τὸ χωρίον Κρέσταινα, τὸ ὁποῖον ἀνήκει εἰς τὸν πρώην βουλευτὴν κ. Παπαλέξην.

§113ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Εἰς τὸ χωρίον Κρέσταινα οἱ κάτοικοι ἔχουσιν ἰδιοκτήτους γαίας.

§114ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Τὴν Κρέσταιναν ἔχει ὁ κ. Παπαλέξης ἰδιόκτητον.

§115ΖΩΤΟΣ. Οἱ κάτοικοι ἔχουσιν ἰδιοκτήτους γαίας ἀξίας δέκα καὶ δεκαπέντε χιλιάδων δραχμῶν.

§116Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω, ὅτι τὸ πρῶτον ἄρθρον πρέπει νὰ συνταχθῇ κατ’ ἄλλον τρόπον ἢ ὡς εἶναι συντεταγμένον, ἂν σκοπῇ ὁ συντάξας αὐτὸ νὰ ἐπιτύχῃ τοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον προτίθεται, ν’ ἀποσοβήσῃ κατὰ τὰς ἐκλογὰς τὴν ἐπιῤῥοὴν, τὴν ὁποίαν ἐνασκεῖ ὁ ἰδιοκτήτης τοῦ χωρίου ἐπὶ τῶν κατοικούντων ἐν αὐτῷ. Ἀλλὰ πάντα τὰ χωρία εἶναι ἰδιόκτητα, διότι πάντα τὰ χωρία καὶ αἱ παρακείμεναι γαῖαι ἀνήκουσιν εἰς ἰδιοκτήτας. Ἐπειδὴ δὲ ὁ συντάξας τὸ νομοσχέδιον ἐννοεῖ νὰ μὴ ἀνήκῃ τὸ χωρίον εἰς ἕνα ἰδιοκτήτην, πρέπει νὰ μεταβάλῃ τὴν σύνταξιν αὐτοῦ.

§117ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ. Νομίζω, ὅτι πρέπει ν’ ἀπαγορεύσωμεν νὰ ἦναι ἕδρα δήμου χωρίον, ἀνῆκον ἔστω καὶ εἰς πλείονας τοῦ ἑνὸς ἰδιοκτήτας, οἱ ὁποῖοι δὲν καλλιεργοῦσιν αὐτὸ προσωπικῶς.

§118ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Πάντα τὰ χωρία ἐν Πελοποννήσῳ, πλὴν ὀλίγων ἐξαιρέσεων, εἶναι ἰδιόκτητα, ἀνήκοντα εἰς πολλοὺς, πεντακοσίους, χιλίους ἰδιοκτήτας.

§119ΔΑΓΡΕΣ. Ὅπως ἔχει τὸ νομοσχέδιον, θὰ γεννήσῃ περιπλοκὰς, διότι εἶναι πολλὰ χωρία, τὰ ὁποῖα ἀνήκουσιν εἰς ἕνα, δύο ἢ τρεῖς ἰδιοκτήτας, τῶν ὁποίων οἱ κάτοικοι πληρόνουσι γεώμορον εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας, καὶ τὰ ὁποῖα συμβαίνει νὰ ἦναι πρωτεύουσαι δήμων.

§120ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ περιορίσωμεν τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου μόνον εἰς τὴν Εὔβοιαν.

§121ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Προτείνω, κύριε Πρόεδρε, ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις αὐτοῦ, διὰ νὰ συνταχθῇ ἕτερον νομοσχέδιον, ἀκριβές.

§122ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Πρώτη συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ δασῶν νόμων. (Γίνεται δεκτὴ κατ’ ἀρχήν. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2ον (ἀναγινώσκεται).

§125ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ἄρθρον τοῦτο πρέπει νὰ τροποποιηθῇ ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Οἱ ὑλοτομήσαντες, συλλέξαντες ἢ κατασκευάσαντες τὰ κατασχεθέντα κατὰ παράβασιν τῶν περὶ ὑλοτομίας διατάξεων δύνανται νὰ παραλάβωσιν αὐτὰ, ἐὰν ἐντὸς πέντε ἡμερῶν ἀπὸ τῆς κατασχέσεως καταθέσωσι παρὰ τῷ ἁρμοδίῳ ταμίᾳ τὴν ἀξίαν αὐτῶν, ὁριζομένην ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐν τῷ οἰκείῳ δασονομείῳ ἰσχυούσης διατιμήσεως.» Τὰ ἄλλα δὲ νὰ λείψωσι μέχρι τῆς δευτέρας παραγράφου, καὶ ἀντ’ αὐτῶν νὰ τεθῶσι τὰ ἑξῆς: «Τὸ οὕτω κατατεθὲν ποσὸν περιέρχεται εἰς τὴν κυριότητα τοῦ Δημοσίου, ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν ἤθελε διαταχθῆ παρὰ τοῦ δικαστηρίου ἡ πρὸς αὐτοὺς ἀπόδοσις τῶν κατασχεθέντων». Εἶναι εὐκολία, ἥτις εἶναι δίκαιον νὰ παραχωρηθῇ εἰς τοὺς καταγγελλομένους ὡς παρανόμως ὑλοτομήσαντας. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν).

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3ον (ἀναγινώσκεται).

§127ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ἄρθρον 3 τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Τὰ ἐξ ἐθνικῶν δασῶν συλλεγόμενα κάστανα καὶ ἄνθη τῆς φιλύρας ὑπόκεινται εἰς δικαίωμα ἐπικαρπίας 15% ἐπὶ τῆς τρεχούσης αὐτῶν τιμῆς, προσδιοριζομένης διὰ πρωτοκόλλου ὑπὸ τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου καὶ τῶν οἰκείων δημάρχων, εἰς ὧν τὴν δικαιοδοσίαν ὑπάγονται τὰ δάση ταῦτα, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ μέσου ὅρου τῆς ἐπιτοπίου ἀγοραίας τιμῆς τῶν προϊόντων τούτων κατὰ τὰ ἀμέσως τρία προηγούμενα ἔτη· τὸ πρωτόκολλον τοῦτο ὑποβάλλεται εἰς τὴν ἔγκρισιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἔχοντος τὸ δικαίωμα νὰ τροποποιῇ τοῦτο. Ὡς πρὸς τὸ δικαίωμα τοῦτο τῆς ἐπικαρπίας, διατιθέμενον δι’ ἐνοικιάσεως, ἐφαρμόζονται ἐξ ἀναλογίας αἱ περὶ βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τοῦ ἐγγείου φόρου καὶ δικαιώματος ἐπικαρπίας τῆς ῥητίνης διατάξεις τῶν ἄρθρων 33–35 τοῦ ΣΟΖʹ νόμου τοῦ 1855». Διότι, ὡς ἔχει, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Μεθ’ ὃ γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ προξενικῶν ἀρχῶν νόμων.

§129ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Πιστεύω, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον σήμερον εἰς βʹ ἀνάγνωσιν. Ἐν τούτοις ὑποβάλλω διαφόρους τροπολογίας σήμερον, ἵνα ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν εἰς τὴν γʹ ἀνάγνωσιν.

§130ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Νὰ τυπωθῶσιν αἱ τροπολογίαι, νὰ διανεμηθῶσιν αὔριον, καὶ τὸ συζητοῦμεν τὴν Τρίτην τὸ νομοσχέδιον.

§131ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐὰν νομίζητε, ὅτι τὴν Τρίτην θὰ ἔχωμεν συνεδρίασιν, ἂς ἀναβληθῇ.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀναβάλλεται ἡ δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, αἱ δὲ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑποβληθεῖσαι τροπολογίαι θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 335). Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προβιβασμοῦ ὑπαξιωματικῶν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ καὶ ἀνθυπασπιστῶν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ κλπ.

§133ΣΧΙΝΑΣ. Δύο λέξεις θὰ εἴπω ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου...

§134ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ προτείνω τὴν ἀναβολήν, διότι ὑπεβλήθησαν τροπολογίαι, καὶ πρέπει νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν καὶ αὗται.

§135ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ φέρω παρατηρήσεις τινὰς ἐπ’ αὐτοῦ, ἀλλὰ εἰς ἄλλην ἀνάγνωσιν.

§136ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἀναβληθῇ, διότι αἱ τροπολογίαι καὶ αἱ παρατηρήσεις δύνανται νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§137ΣΧΙΝΑΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ παρεπέμφθη εἰς εἰδικὴν ἐπιτροπήν, ἀποτελουμένην ἐκ τῶν ἀξιωματικῶν, οἵτινες ἔχουσι τὴν τιμὴν νὰ ὦσι μέλη τῆς Βουλῆς· ἡ ἐπιτροπὴ ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν ὅλας τὰς ὑποβληθείσας παρατηρήσεις, συνεζήτησε τὰ διάφορα ζητήματα, καὶ ἐξήνεγκε τὴν γνώμην της, ἡ ὁποία καὶ ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ ἀντικειμένου τούτου, ὑπάρχει ἄλλο τι, λίαν σπουδαῖον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ προκαλέσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Μεταξὺ τῶν ὑπαξιωματικῶν εἶναι καὶ ἰδιαίτερός τις κλάδος, ὁ κλάδος τῶν λεγομένων ἀνθυπασπιστῶν τοῦ ὑλικοῦ πυροβολικοῦ· οἱ ἀνθυπασπισταὶ οὗτοι προέρχονται ἐκ τῶν ὑπαξιωματικῶν τοῦ πυροβολικοῦ, ἀφοῦ ὑποστῶσιν ὡρισμένας ἐξετάσεις, αἱ ὁποῖαι κανονίζονται διὰ τοῦ Β. Διατάγματος τῆς 29 Ἀπριλίου, τὸ ὁποῖον μόνον ὁρίζει τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἐνεργοῦνται αἱ ἐξετάσεις· οἱ ἀνθυπασπισταὶ ὅμως οὗτοι προβιβάζονται δυνάμει τοῦ περὶ προαγωγῆς θεμελιώδους νόμου τοῦ 1861. Δυνάμει δὲ τοῦ διατάγματος τῆς 16 Ὀκτωβρίου 1891 καὶ δυνάμει τοῦ ἄρθρου 32, οἱ πίνακες, οἱ συντεταγμένοι διὰ τὴν προαγωγὴν τούτων, ἰσχύουσι μέχρι δευτέρας ἐπιθεωρήσεως. Συνάδελφός τις, ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος, νομίζω, ἐζήτησε παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν πληροφορίαν, ἐὰν ὑπάρχῃ πίναξ ὑποψηφίων διὰ τοῦ βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ εἰς τὸ σῶμα τοῦ ὑλικοῦ πυροβολικοῦ, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς ἀπήντησεν, ἐὰν ἐνθυμῶμαι καλῶς, ὅτι δὲν ὑπάρχει πίναξ, καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη νὰ ἀπαντήσῃ εἰς πᾶσαν ἄλλην ἐρώτησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ. Ὁ πίναξ ὁ τελευταῖος, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, συνετάχθη κατὰ τὸ 1889 ἢ 1890, καὶ ἑπομένως λήγει περὶ τὰ τέλη τοῦ ἔτους τούτου, ἐὰν συνετάχθη εἰς τὰ 1889, ἢ θέλει λήξει περὶ τὰ τέλη τοῦ Ἰουλίου ἢ Αὐγούστου τοῦ 1891, ἐὰν συνετάχθη τὸ 1890. Ἑπομένως φαίνεταί μοι, ὅτι ἡ πληροφορία, ἡ ὁποία παρὰ τοῦ σχετικοῦ γραφείου ἐδόθη εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, δὲν εἶναι ποσῶς ἀκριβής. Ἐκτὸς δὲ τούτου, οἱ ὑπαξιωματικοὶ οὗτοι τοῦ πυροβολικοῦ ἀδικοῦνται μεγάλως, διότι εἰς τὸ σῶμα τοῦ ὑλικοῦ πυροβολικοῦ μετετέθησαν ἀνθυπασπισταὶ καὶ ἀνθυπολοχαγοί, προελθόντες ἐξ εἰδικοῦ νόμου, μετετέθησαν δέ, καθ’ ἃς ἔχω ἐκ τοῦ καταλόγου συλλέξει πληροφορίας, καὶ 5, οἱ ὁποῖοι φέρουσι τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ, 2, οἱ ὁποῖοι προήχθησαν ἕνεκεν ἀνδραγαθημάτων, καὶ 3 ἕτεροι διαπρέψαντες ἀνθυπασπισταί· ἑπομένως εἰσήχθησαν εἰς τὸ σῶμα τοῦ ὑλικοῦ πυροβολικοῦ ἐν ὅλῳ 10, οἱ ὁποῖοι ἀπέκλεισαν καθ’ ὁλοκληρίαν τὰς θέσεις, καὶ ἑπομένως δὲν ἔχουσι πλέον προαγωγὴν οἱ ὑπαξιωματικοὶ τοῦ σώματος τούτου. Τὸ τοιοῦτον ἀδικεῖ μεγάλως τοὺς ὑπαξιωματικοὺς τοῦ ὑλικοῦ πυροβολικοῦ· λέγω δὲ, ὅτι ἀδικεῖ μεγάλως, καθόσον, ἐὰν σῶμά τι ἔχῃ ἀνάγκην ὑπαξιωματικῶν καλῶν, ἓν τῶν σωμάτων τούτων εἶναι καὶ τὸ ὑλικὸν τοῦ πυροβολικοῦ· ἑπομένως, ἐὰν ἀποκλεισθῇ ἡ προαγωγὴ τῶν ὑπαξιωματικῶν αὐτῶν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ καὶ οἱ ὑπαξιωματικοὶ τῶν ἄλλων σωμάτων τύχωσι τοῦ γενικοῦ εὐεργετήματος, τὸ ὁποῖον παρέχεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὅπερ ἔσχε τὴν καλωσύνην νὰ ὑποβάλῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, μοὶ φαίνεται, ὅτι θὰ πράξωμεν μέγα ἀδίκημα. Ἑπομένως θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν τῶν ἁρμοδίων ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου τῶν ἀνθυπασπιστῶν τοῦ ὑλικοῦ πυροβολικοῦ, διὰ νὰ μὴ ἀδικηθῶσιν ἄνθρωποι, τῶν ὁποίων ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην τὸ στράτευμα, διότι τὸ σῶμα τοῦ ὑλικοῦ πυροβολικοῦ ἀπαιτεῖ ἄνδρας, ἔχοντας εἰδικὰς γνώσεις, καθόσον εἰς τὴν διάθεσιν αὐτῶν ὑπάρχουσιν ὅλα τὰ ὑλικά, ὅλα τὰ πολεμεφόδια, ὅλα τὰ πυρομαχικά, ὅλαι σχεδὸν αἱ ἀποσκευαὶ τοῦ στρατοῦ, καὶ ἂν ἐξετάσητε τὴν ἱστορίαν τῶν πολέμων, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἴδητε, ὅτι πολλὰ ἐξηρτήθησαν ἐκ τῆς καλῆς ἢ κακῆς αὐτῶν ἐνεργείας, καὶ ἐκ τῆς καταστάσεως τοῦ ὑλικοῦ. Ἑπομένως εἶναι εἷς τῶν κυρίων κλάδων τοῦ στρατοῦ, διότι ἐξ αὐτοῦ πολλὰ ἐξαρτῶνται.

§138ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐδέχθη τὰς τροπολογίας τῆς ἐπιτροπῆς;

§139ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι· ἐπὶ ἑκάστης δὲ αὐτῶν θέλω δώσει διασαφήσεις. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1ον (ἀναγινώσκεται).

§141Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐν τῷ χωρίῳ αὐτῷ, τὸ ὁποῖον ἀνεγνώσατε, παρελείφθησαν λέξεις τινὲς, τὰς ὁποίας σᾶς παρακαλῶ νὰ προσθέσητε. Μετὰ τὰς λέξεις «οἱ ἐπιλοχίαι ἢ λοχίαι τοῦ πεζικοῦ, ἱππικοῦ, πυροβολικοῦ καὶ μηχανικοῦ, οἵτινες δὲν ἐξεπαιδεύθησαν ἐν τῷ Σχολείῳ τῶν ὑπαξιωματικῶν», προσθετέαι αἱ λέξεις «ἢ ἐν τῇ σχολῇ τοῦ συντάγματος τοῦ μηχανικοῦ». Μετὰ ταῦτα τὸ ὑπόλοιπον τοῦ ἄρθρου φέρει, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ φέρει γνώμην, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου δὲ τούτου ἤθελον παρακαλέσει τὴν ἐπιτροπὴν νὰ ἀναπτύξῃ τὴν γνώμην της.

§142ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἡ ἐπιτροπή, ἐξετάσασα τὸ νομοσχέδιον, εὗρεν αὐτὸ ὄντως ὀρθὸν καὶ συμφέρον διὰ τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπαξιωματικῶν ἐκείνων, οἵτινες ἔχουσι πολυετῆ ὑπηρεσίαν. Ἔχουσιν ἀληθῶς πολλὰ προσόντα καὶ δικαιώματα ἐν τῷ στρατῷ οἱ ἀρχαῖοι ὑπαξιωματικοί, καὶ αἱ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου ἐν γένει ἐγένοντο ἀσπασταὶ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, ὡς ἐν τῇ ἐκθέσει αὐτῆς ἀναφέρεται· ὀλίγας μόνον τροπολογίας προτείνει, εἰς τὸ ἄρθρον 1 καὶ εἰς τὸ ἄρθρον 3 κυρίως. Ἡ τροπολογία ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 τείνει κυρίως, ὅπως εὐρύνῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπαξιωματικῶν, ἐκ τῶν ὁποίων θὰ ἐκλέγωνται οἱ προβιβαζόμενοι ὡς ἀνθυπασπισταί, καὶ θὰ ἔχωσι τὸ εὐεργέτημα προαγωγῆς μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ ὑπολοχαγοῦ. Οἱ λόγοι, οἵτινες ἔπεισαν τὴν ἐπιτροπήν, ἀναπτυχθέντες παρ’ ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν, οἵτινες ἦσαν μέλη αὐτῆς, εἶναι ὄντως σπουδαῖοι. Ἡ δεκαοκταετὴς ὑπηρεσία, ἥτις ὁρίζεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἐθεωρήθη ὡς ὑπερβολική, διότι ἀποκλείει μέγαν ἀριθμὸν ὑπαξιωματικῶν, οἵτινες ἔχουσι μὲν ἐλάσσονα ἀριθμὸν ἐτῶν ὑπηρεσίας, ἔχουσιν ὅμως πλείονα ἱκανότητα, καὶ ἑπομένως, ἐὰν μείνῃ ἡ ὑποχρέωσις τῆς δεκαοκταετοῦς ὑπηρεσίας, θ’ ἀποθαῤῥύνῃ μέγαν ἀριθμὸν ὑπαξιωματικῶν νεωτέρων, οἵτινες, μὴ δυνάμενοι νὰ διαμείνωσιν ἐπὶ τόσον χρόνον ἐν τῷ στρατῷ ὡς ὑπαξιωματικοί, θ’ ἀποχωρήσωσι, πρὸς ζημίαν μεγάλην τοῦ στρατοῦ. Ὁ στρατὸς ἡμῶν κυρίως ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην ὑπαξιωματικῶν, ὡς δ’ ἀπεδείχθη παρὰ τῶν εἰδικῶν ἀνδρῶν, τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, μεγίστην καὶ ἀπόλυτον ἀνάγκην ἔχει κυρίως δεκανέων, διότι κυρίως ἡ ἔλλειψις αὐτῶν παρατηρεῖται ἐν τῷ στρατεύματι. Προτείνει λοιπὸν ἡ ἐπιτροπή, ὅπως τὸ χρονικὸν ὅριον τῶν 18 ἐτῶν ἐλαττωθῇ εἰς 12 ἔτη ἐν γένει ὑπηρεσίας ἐν τῷ στρατῷ, λογιζομένης καὶ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ στρατιώτου, διὰ τὸν βαθμὸν δὲ τοῦ ὑπαξιωματικοῦ ὁρισθῇ δεκαετὴς ὑπηρεσία, περιλαμβανομένης καὶ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δεκανέως, διότι εἶναι συμφέρον νὰ ἔχωσι τὴν ἐλπίδα τοῦ προβιβασμοῦ οἱ δεκανεῖς, παρορμῶνται δὲ καὶ ἐκ τῆς ἐλπίδος ταύτης νὰ παραμένωσιν ἐν τῷ στρατῷ. Ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ἐτέθη ὡσαύτως, ὡς τελευταία παράγραφος τοῦ ἄρθρου 1, διάταξις, διὰ τῆς ὁποίας κατὰ τὴν δοκιμασίαν, τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ ὑποστῶσιν οἱ ὑπαξιωματικοὶ διὰ τὴν προαγωγήν, παρέχεται πρόσθετος ἀριθμὸς ἱκανότητος, οὕτως εἰπεῖν, προστιθέμενος εἰς τὴν πραγματικὴν ἱκανότητα, ἕνεκα τῆς ἀρχαιότητος αὐτῶν· πᾶς ὑπαξιωματικός, ἐξεταζόμενος ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων, θέλει βαθμολογεῖσθαι ὄχι μόνον καθ’ ἱκανότητα, ἀλλὰ καὶ κατ’ ἀρχαιότητα· τοιουτοτρόπως οἱ μὲν ἔχοντες δωδεκαετῆ ὑπηρεσίαν, ἀρκετὴν δὲ ἱκανότητα καὶ πεποίθησιν εἰς ἑαυτοὺς, θέλουσιν εὐχερῶς καὶ πεποιθότως συναγωνισθῆ μετ’ ἐκείνων, οἵτινες ἔχουσι μεγάλην ἀρχαιότητα· ἀλλὰ καὶ οἱ ἔχοντες πολυετῆ ὑπηρεσίαν δύνανται νὰ ἔχωσι πεποίθησιν, ὅτι δὲν θέλουσιν ἀδικηθῆ, καὶ ὅτι ἔχουσι πλεονέκτημά τι σπουδαῖον, τὸ πλεονέκτημα δὲ τοῦτο συνίσταται εἰς τὸ ὅτι τοῖς παρέχεται, ἐὰν γείνῃ ἀποδεκτὴ ἡ πρότασίς μας, βαθμολογία ἀρχαιότητος κατ’ ἐνιαυτόν. Προστίθεται δὲ μάλιστα, κατὰ πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς, ὁ ἀριθμὸς ὁ μείζων τοῦ σπουδαιοτέρου μαθήματος, ὁ ὁποῖος ἀναγνωρίζεται διὰ τὴν δοκιμασίαν. Τοιουτοτρόπως, ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι ὁ ἀριθμὸς 10, ὡς εἶπον οἱ συνάδελφοι στρατιωτικοὶ, ὁρίζεται διὰ τὸ σπουδαιότερον μάθημα κατὰ τὴν δοκιμασίαν, καὶ ὑποτεθῇ, ὅτι ἐξετάζεται ὁ ἔχων δεκαετῆ ὑπηρεσίαν καὶ ὁ ἔχων δεκαεξαετῆ ὑπηρεσίαν, ἐὰν ἡ ἱκανότης τοῦ ἔχοντος ὀλιγωτέραν ὑπηρεσίαν, ἕνεκα σπουδῶν ἰδιαιτέρων, εἶναι ἀνωτέρα κατὰ 20 ἢ 30 βαθμοὺς, ἡ ἀρχαιότης τοῦ πολυετῶς ὑπηρετοῦντος ὑπαξιωματικοῦ, τοῦ παρασχόντος μεγάλας ὑπηρεσίας εἰς τὸν στρατὸν καὶ χρησίμου εἰς τὸ μέλλον, δύναται νὰ ὑπερτερήσῃ συνεπείᾳ τῆς βαθμολογίας, λόγῳ τῆς ἀρχαιότητος. Διότι, ἐὰν ἐπὶ 6 ἔτη προστεθῶσι 10 βαθμοὶ καθ’ ἕκαστον ἔτος, θὰ ἔχῃ τὸν ἀριθμὸν 60 πλέον τοῦ ἔχοντος ὀλιγωτέραν ὑπηρεσίαν ὑπαξιωματικοῦ καὶ μεγαλειτέραν ἱκανότητα. Τοιουτοτρόπως τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐξετάσεων θὰ φέρωσι ἐπιτυγχάνοντας τοὺς ἀρίστους τῶν νεωτέρων καὶ τοὺς ἀρίστους τῶν ἀρχαιοτέρων· οἱ ἀρχαιότεροι δὲν θ’ ἀποκλείσουν τοὺς νεωτέρους καὶ ἱκανοὺς, ἀλλὰ καὶ οἱ νεώτεροι δὲν θ’ ἀποκλείσουν καθ’ ὁλοκληρίαν τοὺς ἀρχαίους παλαιμάχους τοῦ στρατοῦ συναδέλφους των. Νομίζω ὅτι, ἂν ψηφισθῇ ἡ τροπολογία τῆς ἐπιτροπῆς, ὡς τὴν ἐξήγησα, παρέχει προστασίαν εἰς ἀμφοτέρας τὰς ὁμάδας τῶν ὑπαξιωματικῶν, τοῦθ’ ὅπερ καὶ σκοπεῖται, ἐλπίζω, διὰ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ εἰς τοὺς ἔχοντας δηλαδὴ μακρὰν ὑπηρεσίαν καὶ ἱκανότητα, οὐχὶ ὅμως ἀνάλογον εἰς τινα τῶν μαθημάτων, καὶ εἰς τοὺς ἔχοντας βραχυτέραν ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ μεγαλειτέραν ἱκανότητα. Διὰ τὰς ἐπὶ τῶν ἄλλων ἄρθρων τροπολογίας, νομίζω, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ τὰς συζητήσωμεν καθ’ ὅσον ἔρχεται εἰς συζήτησιν ἕκαστον τῶν σχετικῶν ἄρθρων.

§143Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς κλπ.). Ἐπὶ τῶν παρατηρήσεων, αἵτινες ἐπηνέχθησαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς καὶ ὑπὸ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, τῆς συσταθείσης πρὸς ἐξέτασιν τοῦ νομοσχεδίου, ὀφείλω νὰ ποιήσωμαι τὰς ἑξῆς ἀνακοινώσεις. Τὸ νομοσχέδιον δὲν σκοπεῖ νὰ δημιουργήσῃ νέαν πηγὴν, ἐκ τῆς ὁποίας νὰ πορίζηται τὸ στράτευμα ἀξιωματικούς. Κατὰ τὴν ὑπάρχουσαν νομοθεσίαν, δύο εἶναι αἱ πηγαί, ἐκ τῶν ὁποίων τὸ στράτευμα πορίζεται ἀξιωματικούς, ἡ Στρατιωτικὴ Σχολὴ τῶν Εὐελπίδων καὶ ἡ Σχολὴ τῶν ὑπαξιωματικῶν· τὸ νομοσχέδιον δὲν σκοπεῖ νὰ προσθέσῃ καὶ τρίτην πηγὴν, σκοπεῖ ὅμως ἄλλο τι, νὰ ἐνθαῤῥύνῃ τοὺς ἐν τῷ στρατεύματι κατατασσομένους, εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπαξιωματικοῦ προαχθέντας καὶ ὑπηρετοῦντας διάρκειάν τινα ἐτῶν, καὶ ἡ ἀνάγκη αὕτη εἶναι ἀνάγκη ὡμολογημένη, διότι ἡ ὑπάρχουσα ἐν τῷ στρατῷ νομοθεσία ἐκρίθη ὡς περιέχουσα ὀλιγωρίαν τινὰ τῆς τάξεως ταύτης τῶν ἀνδρῶν τοῦ στρατοῦ, ἡ δὲ τάξις αὕτη ἀποτελεῖ οὐσιωδέστατον μέρος τοῦ στρατεύματος. Καί τινες μὲν παρέβαλον αὐτήν πρὸς τὰ νεῦρα τοῦ στρατοῦ, ἀλλ’ οἱονδήποτε καὶ ἂν δώσωμεν χαρακτηρισμὸν εἰς τὴν τάξιν τῶν ὑπαξιωματικῶν, οὐδεὶς θέλει ἀρνηθῆ, ὅτι εἶναι οὐσιωδέστατος παράγων ἐν τῷ στρατεύματι. Τοὺς εἰς τὴν τάξιν ταύτην λοιπὸν ἀνήκοντας καὶ ἐπὶ πολλὰ ἔτη ὑπηρετοῦντας, τὸ νομοσχέδιον σκοπεῖ νὰ ἀνακουφίσῃ καὶ παραμυθήσῃ, παρέχον εἰς αὐτὰς ὕπαρξίν τινα, νὰ θερμάνῃ τὸν ζῆλόν των καὶ νὰ μὴ ἀφήσῃ νὰ ἀποψυγῇ, καὶ νὰ παρασκευάσῃ εἰς αὐτοὺς μέλλον, ὅσον εἶναι δυνατὸν ἀνεκτὸν ἢ εὐχάριστον, ἄνευ ζημίας τινὸς τοῦ ἄλλου ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ. Παρεστάθη, ὅτι ὁ ὅρος τῆς δωδεκαετοῦς ἐν τῷ στρατῷ ὑπηρεσίας, ἀπαιτουμένου τοῦ ὑπολογισμοῦ ὀκταετοῦς ἐν τῷ βαθμῷ τοῦ ἐπιλοχίου ἢ τοῦ λοχίου, περιορίζει τὰ μάλιστα τὸν κύκλον τῶν ὑπαξιωματικῶν, οἵτινες μέλλουσι νὰ ὠφεληθῶσιν ἐκ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐπορίσθην ἐκ τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, ὑπάρχουσιν ἐν τῷ στρατεύματι ἐπιλοχίαι, λοχίαι, καὶ δεκανεῖς, μετροῦντες εἰκοσαετῆ ἐν τῷ στρατῷ ὑπηρεσίαν, 147, ἐκ τῶν ὁποίων οἱ 38 εἶναι ἐπιλοχίαι, 76 λοχίαι, καὶ 33 δεκανεῖς· ἐὰν τοσοῦτοι ἦναι οἱ ἔχοντες ὑπηρεσίαν 20 ἐτῶν, οἱ ἔχοντες ὑπηρεσίαν 18 ἐτῶν βεβαίως εἶναι περισσότεροι. Ὁ κύκλος λοιπὸν τῶν ἀνδρῶν τοῦ στρατοῦ, τῶν ὑπαξιωματικῶν, οἵτινες μέλλουσι νὰ ὠφεληθῶσιν ἐκ τοῦ νομοσχεδίου, δὲν μοι φαίνεται πολὺ στενὸς, ἀλλ’ ἐκ στοργῆς, τὴν ὁποίαν, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, πρέπει νὰ ἔχω πρὸς τὴν τάξιν ταύτην τῶν ἀνδρῶν τοῦ στρατοῦ, προάγομαι ν’ ἀποδεχθῶ ἐλάττωσιν τοῦ χρόνου τῆς ἀπαιτουμένης διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὑπηρεσίας ἀπὸ 18 εἰς 15 ἔτη. Δέχομαι λοιπὸν, ἵνα τὰ εὐεργετήματα, τὰ διὰ τοῦ νομοσχεδίου παρεχόμενα, ἀπονεμηθῶσιν εἰς τοὺς ἔχοντας δεκαπενταετῆ ἐν τῷ στρατῷ ὑπηρεσίαν, καὶ σᾶς φέρω ἀριθμοὺς, ἐκ τῶν ὁποίων θέλετε πεισθῆ, ὅτι δὲν εἶναι ὀλίγοι οἱ εἰς τὴν κατηγορίαν ταύτην ἀνήκοντες ὑπαξιωματικοὶ τοῦ στρατοῦ. Κατὰ πίνακα, τὸν ὁποῖον ἔχω, οἱ διανύοντες ὑπηρεσίαν δεκαπενταετῆ ἐν τῷ στρατῷ, ἀνέρχονται εἰς 184· οὕτως ἔχομεν τοὺς ἔχοντας εἰκοσαετῆ ὑπηρεσίαν 147, τοὺς ἔχοντας δεκαπενταετῆ ὑπηρεσίαν 184, τὸ ὅλον 331, ἐλπίζω δ’ ὅτι, τοσούτου ὄντος τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπαξιωματικῶν, οἵτινες θέλουσιν ἔχει τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον ὑπηρεσίας, ἐὰν αὕτη μεταβληθῇ εἰς δεκαπενταετῆ, θέλομεν παράσχει εἰς εὐρύτατον κύκλον τὰ ὠφελήματα τοῦ νομοσχεδίου, καὶ θέλομεν ἀληθῶς, ἐὰν ὁ ζῆλος τῶν ὑπαξιωματικῶν ἐμαράνθη διὰ τῆς μέχρι τοῦδε κρατούσης νομοθεσίας, θέλομεν ἀληθῶς θερμάνει αὐτὸν, θέλομεν δὲ διατηρήσῃ ἐν τῷ στρατῷ τοὺς ἄνδρας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι, ἀσκηθέντες ἐν ταῖς ἀσκήσεσι καὶ σκληραγωγηθέντες ἐν τοῖς στρατῶσιν, ἀποτελοῦσι τὴν βάσιν τοῦ στρατιώτου. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ συνιστῶσα τὴν περαιτέρω μείωσιν τῆς χρονικῆς διαρκείας, διότι θέλει εἰσαγάγει ἀνισότητα μεταξὺ τῶν ἐκ τῶν ἄλλων δύο πηγῶν εἰσαγομένων ἐν τῷ στρατῷ πρὸς τὴν τάξιν ταύτην τῶν ὑπαξιωματικῶν. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νομοσχεδίου.

§144ΣΧΙΝΑΣ. Ἐπὶ τοῦ σπουδαίου τούτου ἀντικειμένου, ὀλίγας θέλω εἴπει λέξεις σχετικῶς μὲ τὰ λεχθέντα παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὡς ἀποτελέσας μέρος τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία εἶχε συστηθῆ παρὰ τῆς Βουλῆς. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐμερίμνησε νὰ συνδυάσῃ δύο τινὰ, τὴν κατάστασιν τῶν ὑπαρχόντων ὑπαξιωματικῶν καὶ μὴ διανυσάντων μέγαν χρόνον ἐν τῇ στρατιωτικῇ ὑπηρεσίᾳ, ἐχόντων ὅμως ἱκανότητα διακεκριμένην, πρὸς τοὺς ὑπαξιωματικοὺς ἐκείνους, οἵτινες ὑπηρετοῦσιν ἐπὶ 15 καὶ 20 ἔτη. Ὁρίσαντες ἐν τῇ τροπολογίᾳ, τὴν ὁποίαν ὑπεβάλομεν ἐνώπιον ὑμῶν, δωδεκαετῆ ὑπηρεσίαν, ἐθεωρήσαμεν, ὅτι φθάνομεν εἰς ἕνα ὅρον λίαν καλὸν, καθόσον ὁ στρατιώτης, κατατασσόμενος εἰς τὸ 22ον ἔτος τῆς ἡλικίας, ἐὰν παραδεχθῶ, ὅτι προάγεται εἰς ἀνθυπασπιστὴν, οὐχὶ μετὰ 12 ἔτη ἀκριβῶς, (διότι τότε μόνον ἀρχίζει νὰ εἰσέρχηται εἰς τὸν κατάλογον τῶν μελλόντων νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς διαγωνισμὸν) ἀλλὰ κατὰ τὸ δέκατον πέμπτον ἔτος τῆς ὑπηρεσίας του, θὰ τὸν ἔχωμεν ἀνθυπασπιστὴν εἰς ἡλικίαν τριάκοντα καὶ ἑπτὰ ἐτῶν, ἐνῷ, ἂν παραδεχθῶμεν 18 ἐτῶν ὑπηρεσίαν, δὲν θὰ προαχθῇ εἰς τὸ 18ον, ἀλλ’ εἰς τὸ εἰκοστὸν σχεδὸν ἔτος τῆς ὑπηρεσίας του· ἑπομένως ἔσεται ἀνθυπασπιστὴς εἰς ἡλικίαν 42 ἐτῶν, ἐν τοιαύτῃ δὲ ἡλικίᾳ θὰ δύναται ἐξ ἴσου νὰ ἐπιτελέσῃ καθήκοντα ἀνθυπασπιστοῦ. Ἐκ τῆς ὑπηρεσίας δὲ ὁρμώμενος, λέγω, ὅτι ὁ ἀνθυπασπιστὴς δὲν πρέπει νὰ ἄγῃ ἡλικίαν πολλῶν ἐτῶν, διότι ὁ ἀνθυπασπιστὴς καὶ ὁ ἀνθυπολοχαγὸς ἔχουσι νὰ ἐκτελέσωσι πολλὰ καθήκοντα, ἀπαιτοῦντα ἀντοχὴν καὶ σθένος. Ἀλλὰ καὶ ἄλλο ζήτημα εἶναι, τὸ ὁποῖον μᾶς ἠνάγκασε νὰ παραδεχθῶμεν δωδεκαετῆ μόνον ὑπηρεσίαν, τὸ ἑξῆς. Ἕνεκα τῆς κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη συστάσεως τοῦ σχολείου τῶν ὑπαξιωματικῶν, ὡς γνωρίζετε, τὸ πρῶτον ἔτος εἰσῆλθον ἐν αὐτῷ μαθηταὶ 120, ἔπειτα ἄλλοι 60 ἢ 80, καὶ κατόπιν περισσότεροι. Ὡς ἐκ τούτου δὲ σήμερον ὁ ἀριθμὸς τῶν εἰσερχομένων εἰς τὸ σχολεῖον τῶν ὑπαξιωματικῶν ἐμειώθη λίαν ἐπαισθητῶς, καὶ κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη δὲν ἔχομεν εἰσερχομένους παρὰ 8–10 κατ’ ἔτος, κατὰ μέσον ὅρον. Κατὰ τὸν κανονισμὸν τοῦ σχολείου τῶν ὑπαξιωματικῶν, οἱ εἰσερχόμενοι πρέπει νὰ διανύωσι καὶ ὡρισμένην ἡλικίαν· ἅμα δὲ τὴν ἡλικίαν αὐτὴν ὑπερβῶσι, δὲν εἶναι δεκτοὶ πλέον πρὸς διαγωνισμὸν εἰς κατάταξιν ἐν τῷ σχολείῳ. Ἀλλ’ οἱ τοιοῦτοι, διαγωνισθέντες, ὅπως εἰσέλθωσιν εἰς τὸ σχολεῖον τῶν ὑπαξιωματικῶν, φανερὸν εἶναι, ὅτι κέκτηνται, παραμένοντες μάλιστα ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, προσόντα ἱκανὰ καλοῦ ὑπαξιωματικοῦ, διότι ὁμολογούμενον εἶναι, ὅτι οἱ ἑκάστοτε εἰσελθόντες εἰς τὸ σχολεῖον τῶν ὑπαξιωματικῶν ὑπῆρξαν οἱ καλλίτεροι τοῦ στρατοῦ ὑπαξιωματικοί· τούτου δ’ ἕνεκα εἶναι καὶ τὰ ἀποτελέσματα τοῦ σχολείου τῶν ὑπαξιωματικῶν λίαν εὐάρεστα· διότι δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι, ἂν ὄχι ὅλοι, ἀλλὰ πλέον τοῦ ἡμίσεως εἶναι λαμπροὶ ἀξιωματικοί, τὸ τρίτον δὲ ἢ τὸ τέταρτον ἐξαίρετοι. Οἱ καρποί, τοὺς ὁποίους ἔδωκε τὸ σχολεῖον τῶν ὑπαξιωματικῶν, δύνανται νὰ προκαλέσωσι τὸν θαυμασμόν. Διατί; Διότι ἀνέδειξεν ἐπιμελεστάτους νέους, καὶ καρποὺς λαμπροτάτους ἔφερεν εἰς τὸν στρατὸν καὶ θὰ φέρῃ προϊόντος τοῦ χρόνου. Ὅπως λοιπὸν μὴ ἀδικήσωμεν τοὺς ὑπαξιωματικοὺς αὐτούς, κύριε Πρόεδρε, οἱ ὁποῖοι ἀδικοῦνται ὡς ἐκ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας, ἀποκλειόμενοι τοῦ νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὸ σχολεῖον τῶν ὑπαξιωματικῶν, νὰ μὴ μαράνωμεν δὲ καθ’ ὁλοκληρίαν τὸν ζῆλον αὐτῶν καὶ χάσῃ ὁ στρατὸς ἄνδρας, τῶν ὁποίων τὴν χρησιμότητα ἀνεγνωρίσαμεν καὶ ἀναγνωρίζομεν, δι’ αὐτὸ ἐθέσαμεν τὴν δωδεκαετῆ ὑπηρεσίαν, μὴ ἐννοοῦντες ὅμως, ὅτι εἰς τὸ 12ον ἔτος θὰ προαχθῶσι· δὲν εἶναι δὲ καὶ εὔκολον νὰ προαχθῶσι, διότι εἰς τὸ 12ον ἔτος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῶσι καὶ θέσεις κεναί, καὶ αὐτοὶ νὰ ἐπιτύχωσι μεταξὺ τῶν πρώτων, καὶ νὰ τύχωσιν ὅλα τὰ παρομαρτοῦντα πρὸς προαγωγὴν αὐτῶν. Ἑπομένως ἤθελον παρακαλέσει, χάριν τῶν διακεκριμένων αὐτῶν ὑπαξιωματικῶν, τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐκ μέρους τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία παρεδέχθη τὸ ἔτος αὐτὸ, νὰ συγκατατεθῇ εἰς τὴν δωδεκαετῆ ὑπηρεσίαν. Δὲν ἐννοοῦμεν δὲ νὰ ἀδικήσωμεν διὰ τῆς τροπολογίας ταύτης, καθὼς προεῖπεν ὁ προλαλήσας ἔντιμος συνάδελφος, τοὺς ἔχοντας πολυετῆ ὑπηρεσίαν· διότι, ἂν λάβητε δύο ὑπαξιωματικοὺς ἀπέχοντας ἀλλήλων κατὰ ἑξαετῆ ὑπηρεσίαν, ὁ ἀρχαιότερος θὰ ἔχῃ 60 ἀριθμοὺς περισσοτέρους τοῦ συναδέλφου του, καὶ οὕτω θὰ ἐπιτυγχάνῃ καὶ αὐτὸς, διότι ὡς ἔγγιστα ὁ ὅλος ἀριθμὸς τῆς βαθμολογίας δὲν ὑπερβαίνει τοὺς 70 ἀριθμούς....

§145ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τὸ ζήτημα, κύριε Πρόεδρε, εἶνε ἀρκετὰ σπουδαῖον· δὲν τὸ ἀναβάλλομεν;

§146ΣΧΙΝΑΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ἀρκετὰ τὸ ἀναπτύσσομεν....

§147ΚΟΥΜΑΝΙΩΤΗΣ. Ὄχι, νὰ ἐξακολουθήσῃ.... Διατί νὰ ἀναβάλωμεν;

§148ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Νὰ ἀναβάλωμεν δι’ αὔριον.

§149ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πόσα ἄρθρα ἔχει;

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει πολλά.

§151ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Ἀφοῦ ἔχει πολλά, νὰ τὸ ἀναβάλωμεν.

§152ΚΑΝΑΡΗΣ. Νὰ ἐξακολουθήσωμεν, κύριε Πρόεδρε.

§153ΣΧΙΝΑΣ. ... Ἡ διαφορὰ, ἡ ὁποία εὑρίσκεται εἰς τοὺς ἀρχαίους ὑπαξιωματικοὺς ἐκ τῆς κανονισθείσης ὑπὸ τοῦ αʹ ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 4 βαθμολογίας, ἐξασφαλίζει πολὺ τοὺς ἀρχαιοτέρους, ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου θέλει μαράνει τὸν ζῆλον τῶν διακριθέντων καὶ ἐχόντων ὅλα τὰ προσόντα, ὅπως εἰσαχθῶσιν εἰς τὸ σχολεῖον τῶν ὑπαξιωματικῶν.... (Διάλογοι).

§154ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἂς τελειώσῃ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§155ΔΑΓΡΕΣ. Κύριε Πρόεδρε....

§156ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐγὼ ἐπιμένω εἰς τὴν ἀναβολήν.

§157ΔΑΓΡΕΣ. Ἡ ὥρα τῆς λήξεως τοῦ χρόνου, κύριε Πρόεδρε, εἶναι πολὺ σύντομος· δὲν πρέπει νὰ προχωρήσωμεν, πρέπει νὰ ἡσυχάσωμεν καὶ ὀλίγον.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ.... Ὁ κ. Πετσάλης νομίζει καλὸν νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις δι’ αὔριον.

§159ΚΑΝΑΡΗΣ. Νὰ ἐξακολουθήσῃ, κύριε Πρόεδρε.

§160ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Νὰ ἐξακολουθήσωμεν.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄνευ συζητήσεως;

§162ΚΑΝΑΡΗΣ. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 2–4).

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5ον (ἀναγινώσκεται).

§164ΣΑΚΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5 ὑπέβαλον τροπολογίαν. Παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν.

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει μετὰ τῶν ἄλλων τροπολογιῶν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5 ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄρθρα 6–8).

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Γενικὴ διάταξις»....

§167ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὴν γενικὴν διάταξιν λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ προτείνω προσθήκην τινά. Ὡς ἔχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἀποτελεῖται ἐκ τριῶν παραγράφων. Μετὰ τὴν πρώτην καὶ δευτέραν παράγραφον νὰ προστεθῇ παράγραφος τρίτη· ἑπομένως ἡ κατὰ τὸ νομοσχέδιον τρίτη παράγραφος γίνεται τετάρτη. Ἡ προστιθεμένη παράγραφος ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Οἱ ἐπιλοχίαι καὶ λοχίαι, τιθέμενοι εἰς ἀποστράτευσιν κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ΝΑʹ νόμου τοῦ 1864, δικαιοῦνται εἰς τὴν ἀπονομὴν τοῦ βαθμοῦ τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ καὶ τῆς τούτου συντάξεως, ἐὰν ἔχωσι συμπεπληρωμένην ὀκταετῆ ὑπηρεσίαν ἐν τοῖς βαθμοῖς ἐπιλοχίου καὶ λοχίου.» (Ἀναγινώσκεται ἡ «Γενικὴ διάταξις» μετὰ τῆς προσθήκης ταύτης, καὶ γίνεται δεκτή).

§168ΣΑΚΚΗΣ. Φρονῶ, ὅτι τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας πρέπει νὰ αὐξηθῇ.

§169ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ν’ αὐξηθῇ εἰς 60 ἔτη.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν. (Γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῶν ὑποβληθεισῶν ἐκθέσεων τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς.

§172ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Παρακαλῶ νὰ προτιμηθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ νόμου ΣΕ τῆς 17 Ἀπριλίου 1867, ἀφορῶν εἰς τὸ Μετοχικὸν ταμεῖον τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ.

§173ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ὑποβληθεισῶν ἐκθέσεων τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ ᾼΧΚΓʹ νόμου περὶ Πρεσβειῶν. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως). Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§176ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Παρακαλῶ νὰ προστεθῇ τρίτον ἐδάφιον, τὸ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀνωτέρου μισθοῦ κανονίζεται καὶ ἡ σύνταξις αὐτῶν».

§177ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Τίνα προσόντα τοὺς κανονίζει αὐτό;

§178ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται περὶ προσόντων, ἀλλ’ ἰδοὺ περὶ τίνων βελτιώσεων πρόκειται. Μέχρι τοῦδε ἡ σύνταξις τῶν πρέσβεων ἐκανονίζετο ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, ὅτι ὁ μισθὸς αὐτῶν συνίστατο εἰς 600 δραχμάς. Οἱ πρέσβεις λαμβάνουσι 3,000 καὶ 3,500 καὶ 4,000 δραχμὰς κατὰ μῆνα. Τὸ ποσὸν λοιπὸν αὐτό, τὸ παριστῶν τὰ ἔξοδα παραστάσεως καὶ τὸν μισθὸν τοῦ πρέσβεως, ὑπελογίζετο εἰς 600 δραχμάς, ἴσον μὲ τὸν μισθόν, ὅν ἔχει ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου. Τώρα ὁ μισθὸς τοῦ Προέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου ἀνεβιβάσθη εἰς 800 δραχμὰς, ἔπρεπε λοιπὸν νὰ ὑπολογίζηται καὶ ἡ σύνταξις τοῦ πρέσβεως ἐπὶ τῇ βάσει τοιούτου μισθοῦ; Ὄχι, λέγει τὸ νομοσχέδιον, διότι ὁ νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου ηὐξήθη ὁ ἀριθμὸς τῶν μελῶν τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ ὁ μισθὸς αὐτῶν, δὲν πρέπει νὰ ἐφαρμόζηται ἐπὶ τῶν πρέσβεων.

§179ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἔχετε δίκαιον, κύριε Πρόεδρε. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον μετὰ τοῦ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν προστεθέντος τρίτου ἐδαφίου· εἶτα δὲ γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τῶν ᾼΡΟΗʹ καὶ ᾼΨΚΖʹ νόμων περὶ Ναυτικοῦ ἀπομαχικοῦ ταμείου.

§181ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀναβάλλεται αὐτό.

§182ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Εἶναι ἐκ τῶν μᾶλλον κατεπειγόντων.

§183ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι αἱ ζημίαι, τὰς ὁποίας θὰ πάθῃ τὸ Μετοχικὸν ταμεῖον τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ, εἶναι πολλαί· διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ τὸ ἰδικόν μου νομοσχέδιον. Ἀφ’ ἧς ἡ Βουλὴ παρουσίασεν ἡμερησίαν διάταξιν, ἀναγράφεται τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, καὶ ὅμως εἰσέτι δὲν ἐψηφίσθη οὔτε εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§184ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τὸ ἓν καὶ τὸ ἄλλο νὰ ψηφισθῇ· ἀλλὰ, ὡς βεβαιοῖ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, νομίζω, ὅτι τὸ Ναυτικὸν ἀπομαχικὸν ταμεῖον διατρέχει κίνδυνον.

§185ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ταμείου τούτου, κύριε συνάδελφε, ἐγένετο ἐλάττωσις ὡς πρὸς τὰς συντάξεις, διότι τὸ ταμεῖον τοῦτο οἰκονομικῶς εὑρίσκεται εἰς οἰκτροτάτην κατάστασιν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ἄλλως νίπτω τὰ χεῖράς μου.

§186ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§187ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸν, ἂν ἦναι δυνατὸν, κατὰ τὴν δευτέραν ἢ τρίτην ἀνάγνωσιν, νὰ φέρῃ κατάλογον τοῦ προσωπικοῦ, τοῦ ἐργαζομένου ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν, κατὰ πρόσωπον καὶ μισθὸν, καὶ ἐπιμίσθιον, τὸ ὁποῖον δίδεται, διότι μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν ἔχει αὐτὸ μεγάλην σημασίαν, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς μισθούς.

§188ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶναι ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος κανονίζει τὰ πρόσωπα καὶ τοὺς μισθοὺς, καὶ ἂν τὸν θέλητε τὸν νόμον τὸν ἔχω ἐδῶ. (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς αʹ συζήτησιν, τὰ νομοσχέδια: αʹ) Περὶ τροποποιήσεως τῶν ΑΡΟΗʹ καὶ ΑΨΚΖʹ νόμων περὶ Ναυτικοῦ ἀπομαχικοῦ ταμείου, καὶ βʹ) Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ΑΡΟϚʹ περὶ μηχανικῶν νόμου. Ὡσαύτως γίνεται δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τῆς χρήσεως 1891 ἐκ δραχμῶν 2,000).

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφθάσαμεν εἰς τὸ 12ον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἀντικείμενον, ὅπερ εἶναι ἡ βʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου περὶ δικηγορικῶν συλλόγων. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀργολίδος παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν νὰ μεταβάλωμεν τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ νὰ προτάξωμεν τὸ ἰδικόν του νομοσχέδιον.

§190ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ποῖον εἶναι;

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ 13ον.

§192ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἂς ἀναγνωσθῇ.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται λοιπὸν τὸ περὶ δικηγορικῶν συλλόγων. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὴ εἰς αʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν ἄρθρον καὶ σύνολον, ἡ πρότασις νόμου περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ νόμου ΣΕʹ τῆς 17 Ἀπριλίου 1867).

§194ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀρκεῖ ἕως ἐδῶ.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 9 καὶ 30′ μ. μ.