1891.02.15

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 43

τῆς 15 Φεβρουαρίου 1891.

(Παρασκευὴ)

Ὥρᾳ 5 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ βουλευταὶ Κεφαλληνίας κ. κ. Φορέστης καὶ Μπασιᾶς ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ ἀπὸ 27 Δεκεμβρίου 1833 νόμου περὶ δήμων, δι’ ἧς ζητοῦσι νὰ προστεθῇ ἄρθρον 22ον, ἔχον ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ὁ παρὼν νόμος ἐφαρμοσθήσεται μετὰ τὴν διεξαγωγὴν τῶν ἐπικειμένων δημοτικῶν ἐκλογῶν.» Θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Οἱ αὐτοὶ Βουλευταὶ ὑποβάλλουσι τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν (ἀναγινώσκει): «Παρακαλοῦμεν τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸν ν’ ἀναγράψῃ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1891 κονδύλιον περὶ παροχῆς δραχμῶν 7,000 ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου πρὸς συντήρησιν τῆς ἐν Ληξουρίῳ Πετριτσείου σχολῆς, ὅπερ ἀνέκαθεν ὑπῆρχεν ἀναγεγραμμένον ἐν τῷ προϋπολογισμῷ καὶ διεγράφη ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, ἐπὶ προφανεῖ ζημίᾳ τῶν μαθητευομένων, διὸ καὶ ὁ πρώην Ὑπουργὸς κ. Θεοτόκης ἐπανέφερεν αὐτὸ διὰ διατάγματος.» Διάφοροι κατάδικοι ἐκ τῶν ἐν ταῖς φυλακαῖς Χαλκίδος, ἐκτίοντες ποινὴν κατωτέραν τῶν πέντε ἐτῶν, ζητοῦσι τὴν μεταφορὰν αὐτῶν εἰς ἄλλας φυλακὰς τοῦ Κράτους.

§2Ι. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κατὰ τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1890 διετάχθη ἡ χάραξις μιᾶς ὁδοῦ ἀπὸ τοῦ χωρίου Κιάτου τοῦ δήμου Σικυῶνος πρὸς τὸν δῆμον Στυμφαλίας, διερχομένης διὰ τοῦ δήμου Πελλήνης. Οἱ κάτοικοι τῶν χωρίων Κλημέντι καὶ Καίσαρι τοῦ δήμου Πελλήνης μοὶ γράφουσιν, ὅπως παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὰ διαγράμματα τῆς ὁδοῦ ταύτης καὶ φροντίσῃ ὅπως αὕτη διέλθῃ διὰ τῶν εἰρημένων χωρίων Κλημέντι καὶ Καίσαρι καὶ ἐκεῖθεν διευθυνθῇ εἰς τὸν δῆμον Στυμφαλίας. Οἱ κάτοικοι οὗτοι, ἅπαντες κτηματίαι, ἔχουσι σταφιδαμπέλους καὶ ἀμπέλους, καὶ ἐκτὸς τῶν φόρων, τοὺς ὁποίους πληρώνουσιν εἰς τοὺς δήμους των, πληρώνουσι μεγίστους φόρους καὶ εἰς τὸ Δημόσιον, ἔχοντες κτήματα εἰς τοὺς δήμους Κορίνθου καὶ Σικυῶνος. Νομίζω ἑπομένως, ὅτι δίκαιον εἶναι νὰ εἰσακουσθῇ ἡ παράκλησίς των αὕτη, καὶ εἰς τοῦτο ἐλπίζω, ὅτι θέλει πεισθῆ ὁ κ. Ὑπουργός, ἀφοῦ ἴδῃ τὰ διαγράμματα, καὶ θέλει διατάξει ὅπως ἡ ὁδὸς διέλθῃ διὰ τῶν εἰρημένων χωρίων.

§3Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ περὶ κατασκευῆς τῆς ὁδοῦ ταύτης μελέτη δέν μοι ὑπεβλήθη, οὐδὲ γνωρίζω ποία ἡ γραμμή, τὴν ὁποίαν προτείνουσιν, ἵνα χαραχθῇ. Θέλω φροντίσει νὰ ἴδω τὰ ἔγγραφα, καὶ θέλω ἐξετάσει τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κορινθίας, ἂν δὲ πρόκηται διὰ τῆς ὁδοῦ ταύτης νὰ συγκοινωνήσωσι καὶ πληθυσμοὶ ἄλλοι, βεβαίως ἔχω καθῆκον νὰ φροντίσω περὶ τούτου.

§4ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τῆς ὁδοῦ ταύτης τὴν κατασκευὴν ἀπὸ τοῦ 1880 εἶχεν ἀναλάβει, μεταξὺ ἄλλων ὅρων τῆς συμβάσεως, ἡ ἑταιρία τῆς ἀποξηράνσεως τῶν λιμνῶν Στυμφαλίας καὶ Φενεοῦ, τῇ ὑποχρεώσει τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας ἵνα καταβάλῃ μόνον τὸ τέταρτον τῆς δαπάνης· ἀλλ’ ἡ ἑταιρία ἐκείνη κατέστη ἔκπτωτος τῶν δικαιωμάτων τῶν ἐκ τῆς συμβάσεως προκυπτόντων, καὶ μετὰ τὴν ἔκπτωσιν αὐτῆς κατὰ τὸ 1888 ἐγένοντο παραστάσεις πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα φροντίσῃ περὶ τῆς ὁδοῦ ταύτης. Ἐγένοντο λοιπὸν τὰ διαγράμματα καὶ ἡ χωροστάθμησις τοῦ πρώτου μέρους τῆς ὁδοῦ ἀπὸ Κιάτου μέχρι Σουλίου, συνετάχθη ὁ προϋπολογισμὸς καὶ ἐγένετο ἡ δημοπρασία καὶ ἡ κατακύρωσις καὶ ἡ ἐξακολούθησις τῆς χωροσταθμήσεως μέχρι Κλημέντι, ἀλλὰ δυστυχῶς, ἐν τῇ χωροσταθμήσει ἐκείνῃ δὲν περιέχονται τὰ χωρία, περὶ ὧν ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος, ἤτοι τὸ Κλημέντι καὶ Καίσαρι, πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῆς συγκοινωνίας τῶν χωρίων τούτων· διὰ τοῦτο ἑνοῦμαι καὶ ἐγὼ μὲ τὴν παράκλησιν ταύτην τοῦ συναδέλφου μου καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, ὄχι μόνον νὰ ἐπιμείνῃ, ὅπως περιληφθῶσι τὰ χωρία ταῦτα, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐπεκταθῇ ἡ ὁδὸς μέχρι τοῦ Φενεοῦ, διότι, ἐνῷ παρὰ τὴν παραλίαν ὑπάρχει σιδηροδρομικὴ ὁδὸς, τὰ ὀρεινὰ χωρία στεροῦνται καθ’ ὁλοκληρίαν οὐ μόνον ἁμαξιτῆς ὁδοῦ, ἀλλὰ καὶ ἁπλῶς βατῆς τοιαύτης.

§5ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, τῆς συγκοινωνίας τῶν ὀρεινῶν τῆς Κορινθίας δήμων, ζητήματος πολὺ σπουδαίου καὶ ζωτικοῦ διὰ τὸν τόπον ἐκεῖνον, ἐποιησάμην τὰς ἀναγκαίας παραστάσεις πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπὸ πολλοῦ, καὶ διετάχθη ἔκτοτε ὁ ἁρμόδιος μηχανικὸς νὰ μεταβῇ καὶ ἐκτελέσῃ τὰς ἀναγκαίας ἐργασίας· ἀλλ’ ὁ χειμὼν παρεκώλυσε φαίνεται αὐτόν. Παρακαλῶ ὅθεν καὶ αὖθις τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅπως μετὰ τὴν παρέλευσιν τῶν κωλυμάτων τοῦ καιροῦ διατάξῃ, ἵνα συντόνως ἐπαναληφθῶσιν αἱ ἐργασίαι καὶ ὡς τάχιστα ὑποβληθῇ τὸ σχετικὸν διάγραμμα.

§6ΝΟΤΑΡΑΣ. Ἡμεῖς παρεκαλέσαμεν ἰδιαιτέρως τὸν κ. Ὑπουργὸν, καὶ διέταξε τὰ δέοντα.

§7ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸν νόμον ᾼΥΛϚʹ τοῦ 1887 ἐκανονίσθησαν τὰ τῆς κατατάξεως ἐν τῷ στρατῷ τῶν προερχομένων ἐκ ξένων στρατιωτικῶν σχολῶν μὲ τὸν βαθμὸν ἀνθυπασπιστοῦ καὶ ἀνθυπολοχαγοῦ. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ προσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἑξῆς πληροφορίας: 1) Πόσοι ἀπὸ τοῦ νόμου ἐκείνου καὶ ἐντεῦθεν κατετάχθησαν εἰς τὸν στρατὸν, ὡς προερχόμενοι ἐκ ξένων στρατιωτικῶν σχολῶν, μὲ τὸν βαθμὸν ἀνθυπασπιστοῦ ἢ ἀνθυπολοχαγοῦ. 2) Ἐὰν οἱ καταταχθέντες τυχὸν εἶχον ὅλα τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα ἀναγράφει ὁ νόμος. 3) Ἐὰν ἀπεστάλησαν δυνάμει τοῦ νόμου ἐκείνου εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν ἀξιωματικοὶ, καὶ τίνες, καὶ 4) ἐὰν καὶ οἱ ἀποσταλέντες οὗτοι εἶχον τὰ προσόντα ἢ ὄχι.

§8Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εὑρίσκομαι πρὸ πληθύος ἐπερωτήσεων, αἱ ὁποῖαι ἀπηυθύνθησαν ἐπὶ ὑποθέσεων ἀναγομένων εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἐπὶ ὑποθέσεων ἀναγομένων εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Ἐπί τινων τῶν ἐπερωτήσεων τούτων ἠδυνήθην νὰ συλλέξω τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας, καὶ σπεύδω νὰ καταθέσω αὐτάς· ἐπὶ τῶν ἄλλων ἀσχολοῦνται τὰ γραφεῖα, καὶ εὐθὺς ὡς συλλέξω καὶ ἐκείνας, θέλω τὰς καταθέσει εἰς τὴν Βουλήν. Ἐν πρώτοις μοὶ ἀπηυθύνθη ἐπερώτησις τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐκ Κορίνθου, δι’ ἧς ἐζητήθη νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν, ἐὰν ἔλαβον γνῶσιν, ὅτι κύων λυσσῶν ἔδακεν ἐν Κορίνθῳ τὴν 31 Δεκεμβρίου 1890 δέκα ἄτομα, καὶ ποῖα μέτρα ἔλαβον περὶ τούτου. Ἀληθῶς ὁ Δήμαρχος Κορίνθου ἐτηλεγράφησε πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τὴν 2 Ἰανουαρίου, ὅτι κύων, ὅστις ὑπελείφθη ὅτι ἔπασχεν ὑπὸ λύσσης, ἔδηξε περὶ τὰ δέκα ἄτομα ἐν Κορίνθῳ, καὶ ὅτι φονευθεὶς παρεδόθη πρὸς τοὺς ἐκεῖ ἰατροὺς, ἵνα ἐξετάσωσιν, ἐὰν ὄντως ἔπασχεν ὑπὸ λύσσης. Τὸ Ὑπουργεῖον τηλεγραφικῶς διέταξε τὸν Δήμαρχον Κορινθίων νὰ ὑποβάλῃ διὰ πρώτου ταχυδρομείου τὴν ἀναγκαίαν ἰατρικὴν ἔκθεσιν· ὁ δὲ Δήμαρχος ἀπήντησεν, ὅτι, ἐπειδὴ οἱ ἐν Κορίνθῳ ἰατροὶ δὲν ἠδύναντο ν’ ἀποφανθῶσιν ὁριστικῶς, ἂν ὁ φονευθεὶς κύων ἔπασχεν ἐκ λύσσης, ἀπέστειλε τὸ πτῶμα αὐτοῦ πρὸς τὴν Διεύθυνσιν τῆς Διοικητικῆς Ἀστυνομίας Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, ὅπως ἐνεργηθῇ ἡ ἐξέτασις παρά τινος τῶν ἐνταῦθα κτηνιάτρων. Ἡ Διεύθυνσις τῆς Ἀστυνομίας, τῇ παραγγελίᾳ τοῦ Ὑπουργείου, ἀπετάθη πρὸς τὸν ἰατρὸν, ὁ ὁποῖος ἀσχολεῖται εἰς τὴν μικροβιολογίαν, τὸν κ. Παμπούκην, ἵνα ἐξετάσῃ τὸ πτῶμα τοῦ κυνὸς, οὗτος δὲ δι’ ἐκθέσεώς του ἀπὸ 21 Ἰανουαρίου ἀπεφήνατο, ὅτι οὐδὲν ἐγένετο πείραμα, ἀλλὰ μόνον ἀπόπειρα ἐμβολιασμοῦ ἐπὶ κονίκλου, ἐκ ταύτης δὲ ἀπεδείχθη, ὅτι ἡ κεφαλὴ τοῦ κυνὸς, ἕνεκα τῆς παρόδου πολλῶν ἡμερῶν ἀπὸ τοῦ φόνου αὐτοῦ, ὑπέστη σῆψιν, καὶ ἑπομένως δὲν ἠδύνατο νὰ γείνῃ τὸ πείραμα. Ὁ κ. Παμπούκης τὴν ἀνακοίνωσιν ταύτην ἐποιήσατο καὶ πρὸς ἕνα τῶν ὑπὸ τοῦ κυνὸς δηχθέντων πολιτῶν τῆς Κορίνθου, προσελθόντα πρὸς αὐτὸν, προφορικῶς, ὡς καὶ εἰς τὸν κτηνίατρον κ. Τασούλην, ὅστις προφορικῶς ἐδήλωσεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ὅτι, ὡς ἀντελήφθη ἐκ τῆς ἐξετάσεως τοῦ κυνὸς, κατὰ πᾶσαν πιθανότητα δὲν ὑπῆρχεν ἡ νόσος τῆς λύσσης. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου εὑρέθη πρὸ ἀληθοῦς ἀβεβαιότητος, διότι ἕνεκα τῆς σήψεως τῆς κεφαλῆς τοῦ κυνὸς δὲν κατώρθωσεν ὁ ἰατρὸς κ. Παμπούκης νὰ ἐκτελέσῃ τὸ πείραμα, καὶ μόνον ἁπλῆν πιθανότητα ἐξέφρασεν, ὅτι ὁ κύων δὲν ἔπασχεν ἀπὸ λύσσαν. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κορίνθου εἶχε προβάλει καὶ ἑτέραν ἐπερώτησιν. Ἐζήτησε νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν, τί ἐκ τῆς ὑπηρεσίας γνωρίζω περὶ τοῦ κληροδοτήματος ἐξ εἴκοσι χιλιάδων δραχμῶν, ὅπερ πρὸ τεσσάρων ἐτῶν διὰ διαθήκης ὁ ἐν Κυθήροις ἀποβιώσας Θεόδωρος Παπαπέτρου διέθεσε πρὸς ἀνέγερσιν νοσοκομείου ἐν Κορίνθῳ. Περὶ τούτου τὸ Ὑπουργεῖον οὐδεμίαν εἶχε πληροφορίαν, ἀπέστειλα δὲ τὸ ἑξῆς τηλεγράφημα πρὸς τὸν Νομάρχην (ἀναγινώσκει): «Ἐξετάσατε καὶ ὑποβάλετε πᾶσαν σχετικὴν πληροφορίαν περὶ τοῦ διὰ διαθήκης τοῦ ἐν Κυθήροις πρὸ τεσσάρων ἐτῶν ἀποβιώσαντος Θεοδώρου Παπαπέτρου διατεθέντος κληροδοτήματος πρὸς ἀνέγερσιν νοσοκομείου ἐν Κορίνθῳ ἐκ δραχμῶν εἰκοσακισχιλίων, ὑποβάλλοντες ἀντίγραφον τῆς διαθήκης». Τὰς πληροφορίας ταύτας δὲν ἐλάβομεν εἰσέτι. Ἀλλὰ πλὴν τῆς ἐπερωτήσεως ταύτης ὁ ἀξιότιμος κ. Βουλευτὴς προέβαλε καὶ τρίτην ἐπερώτησιν, ζητήσας νὰ πληροφορήσω αὐτὸν περὶ τοῦ κληροδοτήματος τῆς Σοφίας Γ. Νηρῶ, Ἑλληνίδος, ἀποκατεστημένης ἐν Ὀδησσῷ καὶ ἀποβιωσάσης τὴν 13 Μαΐου 1888, ὅπερ διὰ διαθήκης ἐγκατέλιπεν εἰς τὴν γενέτειραν αὑτῆς Κόρινθον, πρὸς ἀνέγερσιν σχολῆς ὀρφανῶν κορασίων, καὶ εἰς ὁποῖον σημεῖον εὑρίσκεται ἤδη ἡ ὑπόθεσις. Τὸ Ὑπουργεῖον ἐφρόντισε καὶ ὑπὸ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Κορινθίων διωρίσθη πληρεξούσιος τοῦ δήμου ὁ ἐν Ὀδησσῷ Γεν. Πρόξενος, ὅπως διὰ τῶν ἐπιτοπίων ἀρχῶν κατορθώσῃ νὰ παραλάβῃ τὸ κληροδότημα, τὸ διατεθὲν ὑπὲρ τοῦ δήμου διὰ τῆς διαθήκης τῆς ἀποβιωσάσης Σοφίας Γεωργίου Νηρῶ, Ἑλληνίδος, ὅπερ ἀρνεῖται νὰ παραδώσῃ ἡ κυρία Μαρία Ἰβάνωφ, εἰς ἣν ἀνετέθη διὰ τῆς διαθήκης ἡ ἐκτέλεσις αὐτῆς. Τὸ πληρεξούσιον ἐστάλη ἤδη εἰς τὸ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργεῖον διὰ τοῦ ἀπὸ 9 Φεβρουαρίου ὑπ’ ἀριθ. 2680 ἐγγράφου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως διαβιβασθῇ τῷ ἐν Ὀδησσῷ κ. Γεν. Προξένῳ. Τὰ τοῦ κληροδοτήματος τούτου διατάσσονται ὑπὸ τῆς διαθήκης οὕτω (ἀναγινώσκει): «Ἅπαν τὸ ἀνῆκον εἰς ἐμὲ χρηματικὸν κεφάλαιον καὶ τὰ ἔγγραφα ἀξίας ὡς καὶ τὰ εἰσπραχθησόμενα ἐκ τῶν ὀφειλομένων καὶ ἐκ τοῦ ἐκπλειστηριάσματος τῶν ἀκινήτων κτημάτων νὰ χρησιμοποιηθῶσιν εἰς ἵδρυσιν ἐν τῇ πόλει Κορίνθου Σχολῆς τῶν ὀρφανῶν κορασίων δι’ ἐξωτερικὰς μαθητρίας, ἀφαιρουμένων τῶν ἑξῆς ποσῶν: αʹ) Ρουβλίων 400 ὑπὲρ τοῦ ἐν Ἄθῳ Μοναστηρίου Γρήγορυ. βʹ) Ρουβλίων 300 ὑπὲρ τῶν ἐν Ὀδησσῷ πτωχῶν, διὰ τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Χερσῶνος Νικάνορος. γʹ) Ρουβλίων 500 ὑπὲρ τῆς Ἀλεξάνδρας Νικολάου Δαρέσκυ. δʹ) Ρουβλίων 500 ὑπὲρ τῆς ἐν Ὀδησσῷ ἀγαθοεργοῦ ἑταιρίας τῶν κυριῶν. εʹ) Ρουβλίων 10,000, κατατεθησομένων ἐν τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ τῆς Ἑλλάδος ὡς κεφάλαιον ἄθικτον, ἐκ τῶν τόκων τοῦ ὁποίου νὰ συντηρῆται ἡ ἐν Κορίνθῳ συστηθησομένη Σχολή». Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων μοὶ ἐζήτησε νὰ καταθέσω τὰ ἔγγραφα περὶ τῆς συμφωνίας τῆς γενομένης μεταξὺ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν κκ. Ἀνδρέου Καμπᾶ καὶ Κωνσταντίνου Γκινάκα περὶ χορηγίας χόρτου πρὸς τροφὴν τῶν κτηνῶν τοῦ στρατοῦ. Τὰ ἔγγραφα ταῦτα εἶχον κατατεθῆ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἄλλοτε, ἐκ τῶν κατατεθέντων δὲ τότε κατατίθημι νῦν εἰς τὴν Βουλὴν τὸ συμβόλαιον, τὸ ὁποῖον συνωμολογήθη, καὶ τὴν πρᾶξιν, διὰ τῆς ὁποίας ἐνεκρίθη. Δὲν δύναμαι νὰ καταθέσω τὸ πρωτόκολλον τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις προεδρεύετο ἀπὸ τὸν ἀνώτατον γεν. ἐπιμελητὴν κ. Ράλλην, καὶ ἥτις εἶχε διαταχθῆ νὰ ἀποφανθῇ περὶ τοῦ χόρτου, διότι τὸ πρωτόκολλον τοῦτο εἶχε κατατεθῆ εἰς τὴν Βουλὴν μετὰ τῶν ἄλλων ἐγγράφων, δὲν εὑρίσκεται δὲ σήμερον ἐν τοῖς ἀρχείοις τοῦ Ὑπουργείου. Ἐνδέχεται νὰ ὑπάρχῃ ἐν τοῖς ἀρχείοις τῆς Βουλῆς, καὶ παρακαλεῖται ὁ κ. Πρόεδρος νὰ διατάξῃ ἐν αὐτοῖς ἔρευναν. Ὁ Βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου εἶχεν ἰσχυρισθῆ κατά τινα παρελθοῦσαν συνεδρίασιν, ὅτι τὸ ὄχημα, περὶ τοῦ ὁποίου ἐγένετο κατ’ αὐτὰς λόγος, ἀνῆκεν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ὅτι ὁ διάδοχος αὐτοῦ, εἴτε ἐκ παραμελήσεως τῶν καθηκόντων, εἴτε ἐξ ἄλλου λόγου, ἐγκατέλιπε τὴν περιουσίαν ταύτην τοῦ Ὑπουργείου ἔκθετον, καὶ οὐδαμῶς ἐφρόντισε νὰ περισυλλέξῃ αὐτήν. Αἱ πληροφορίαι αὗται δὲν ἦσαν ἀκριβεῖς, διότι ὑπάρχει τὸ ἑξῆς ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν τῆς 23ης Σεπτεμβρίου 1889 πρὸς τὸ Μετοχικὸν ταμεῖον τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ (ἀναγινώσκει): «Ἐκ τῆς ὑπαρχούσης εἰς τὰς ἀποθέσεις ὑμῶν διὰ τίμημα ἵππων χρηματικῆς ποσότητος ἐμβάσατε εἰς τὸ Φρουραρχεῖον Ἀθηνῶν δραχμὰς ἓξ χιλιάδας ἑπτακοσίας τριάκοντα τέσσαρας καὶ λεπτὰ ἑξήκοντα πέντε, ἀριθ. 6734:65, ὅπως δι’ αὐτοῦ ἀποδοθῇ ἡ εἰς τὰς προκαταβολὰς τοῦ ταμείου του φερομένη εἰς βάρος τοῦ Ὑπουργείου ἴση ποσότης, ἣν ἐπλήρωσεν εἰς τὴν Ἰονικὴν Τράπεζαν διὰ τὴν ἀγορὰν συναλλαγματικῆς ἐκ λιρῶν ἀγγλικῶν 216 καὶ 4 σεληνίων, ἀγορασθείσης συνεπείᾳ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 46027 διαταγῆς ἡμῶν πρὸς πληρωμὴν τοῦ τιμήματος τῆς κατασκευασθείσης ἐν Λονδίνῳ κατὰ παραγγελίαν ἡμῶν, καὶ ἐκεῖθεν εἰς παραλαβὴν τοῦ Ὑπουργείου κομισθείσης διὰ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτοῦ ἁμάξης (coupé). Τὸ Φρουραρχεῖον Ἀθηνῶν, πρὸς ὃ κοινοποιεῖται ἡ παροῦσα, θέλει ἐνεργεῖ μηνιαίαν πεντηκοντάδραχμον (ἀριθ. 50) κράτησιν ἐκ τοῦ μισθοῦ τοῦ ἁμαξηλάτου τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίου Ν. Καζιτώρη, πρὸς ὃν παρεχωρήθη διὰ τακτικοῦ πρωτοκόλλου ἡ ἀνωτέρω ἅμαξα μετὰ τῶν ἐξαρτημάτων αὐτῆς καὶ τῆς ζευκτηρίας σαγῆς διὰ δύο ἵππους, καὶ ἐμβάζει τακτικῶς κατὰ μῆνα πρὸς ὑμᾶς τὴν ποσότητα ταύτην μέχρι συμπληρώσεως τῆς ὡς εἴρηται χρηματικῆς ποσότητος ἐκ δραχ. 6734:65, πρὸς ἀπόδοσιν τῆς ὁποίας θέλετε ἀναγράψει τὰς ἐμβασθησομένας ὑμῖν κρατήσεις ἐν τῇ διὰ τὸ τίμημα οἰκείᾳ τῶν ἀποθέσεων ὑμῶν μερίδι. «Ἐν Ἀθήναις τὴν 23 Σεπτεμβρίου 1889. «Ὁ Ὑπουργὸς «Χ. Τρικούπης.» Ὁ κ. Βουλευτὴς Λαρίσσης ἐζήτησε πληροφορίας περὶ τῆς διευθετήσεως τῆς κοίτης δύο χειμάῤῥων. Τὰ περὶ τούτων ἔγγραφά εἰσι πολλὰ καὶ ἀποτελοῦσιν ὀγκώδη φάκελλον, παρεκάλασα δὲ καὶ ἐκόμισαν ταῦτα εἰς τὴν Βουλὴν, παρακαλῶ δὲ καὶ τὸν κ. Βουλευτὴν νὰ λάβῃ τὴν καλωσύνην νὰ μεταβῇ εἰς τὰ γραφεῖα, ἵνα ἐρευνήσῃ τὰ ἔγγραφα, περὶ ὧν ὁ λόγος, τιθέμενα οὕτω εἰς τὴν διάθεσιν αὐτοῦ.

§9ΣΧΙΝΑΣ. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον δὲν εὑρίσκομεν τίποτε· ὅταν ζητήσωμέν τι, μᾶς λέγουν ὅτι τὸ ἔχει ὁ κ. Κελενὲκ ἢ ὁ κ. Γκοτλάν.

§10ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔν τινι τῶν προηγουμένων συνεδριάσεων ἔκαμεν ἐπερώτησιν περὶ τῶν ὁδῶν τῆς Εὐβοίας. Κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας μοὶ ἔδωκε τὸ γραφεῖον τῶν δημοσίων ἔργων, ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῆς ὁδοποιΐας τοῦ 1883 εἶχε περιληφθῆ πίστωσις διὰ κατασκευὴν ἐθνικῶν ὁδῶν ἐν Εὐβοίᾳ ἐκ δραχμῶν 200,000, ἐκ τῆς πιστώσεως δὲ ταύτης ἐδαπανήθησαν κατὰ τὸ 1888 δραχ. 169,171 καὶ 30 λεπτὰ εἰς τὴν κατασκευὴν τῶν ἑξῆς ὁδῶν:

Ἐδαπανήθησαν δὲ τὰ εἰρημένα ποσὰ εἰς τὰς ἑξῆς ἀνάγκας:

Τὸ δὲ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ κατὰ τὰ εἰρημένα δαπανηθέντος ποσοῦ τῶν δραχμῶν 169,171.30 ὑπόλοιπον τῆς πιστώσεως τῶν δραχ. 200,000, συνιστάμενον εἰς δραχμὰς 30,828.70, ἠκυρώθη.

§11ΣΧΙΝΑΣ. Κατὰ τὸ ἔτος 1889 ἕως 1890 ἡ ὁλικὴ πίστωσις εἰς τὸν νομὸν Εὐβοίας εἶναι 577,000 δραχμαὶ, ἐγκεκριμμέναι δὲ ἐργασίαι, διὰ μὲν τὴν ὁδὸν Χαλκίδος–Ξηροχωρίου δρ. 2,188,887....

§12ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μόνον κατὰ τὸ 1888;

§13ΣΧΙΝΑΣ. Κατὰ τὸ 1888, 1889 καὶ 1890 αἱ χορηγηθεῖσαι πιστώσεις ἀνέρχονται εἰς τὸν νομὸν Εὐβοίας εἰς 577,000, αἱ ἐγκριθεῖσαι δὲ κατὰ τὸ 1888 ἐργασίαι διὰ τὴν ὁδὸν Ξηροχωρίου–Χαλκίδος ἀνέρχονται εἰς 2,188,000.

§14ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τόσον μεγάλη διαφορὰ εἶναι δύσκολον νὰ ὑπάρχῃ· πρέπει νὰ ἐξετάσητε τὸ ζήτημα.

§15ΣΧΙΝΑΣ. Ἐὰν εἶχον τοὺς ἀπολογισμοὺς τοῦ 1889 καὶ τοῦ 1890, δὲν θὰ προσέτρεχον εἰς τὰς πληροφορίας τοῦ κ. Κίτσου.

§16ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μέχρι τῆς δημοσιεύσεως τῶν ἀπολογισμῶν δίδω παραγγελίαν νὰ σᾶς δοθῇ πᾶσα πληροφορία. Κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 29ης Ἰανουαρίου ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Λαρίσσης ἐζήτησε διαφόρους πληροφορίας περὶ τῆς ὁδοποιΐας. Αὗται διαιροῦνται εἰς δέκα κατηγορίας. Τὸ ἐπίσημον πρακτικὸν τῆς Βουλῆς ἐστάλη εἰς τὸ γραφεῖον τῶν δημοσίων ἔργων, καὶ ἀσχολεῖται τοῦτο εἰς συλλογὴν τῶν πληροφοριῶν’ καθ’ ἃ δὲ μοὶ ἀνεκοίνωσαν, ἡ συλλογὴ θέλει βραδύνει, ἄλλων μὲν τρεῖς, ἄλλων δὲ πέντε καὶ ἄλλων δέκα καὶ πέντε ἡμέρας. Διὰ νὰ μὴ θεωρηθῶ, ὅτι παρέλιπον νὰ δώσω πληροφορίας, διὰ τοῦτο ποιοῦμαι τὴν ἀνακοίνωσιν ταύτην. Μοὶ ἐπροτάθη ἑτέρα ἐπερώτησις διὰ τὸν λιμένα καὶ τὸν φανὸν Λευκάδος. Περὶ τούτου σπεύδω νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν, ὅτι διὰ διαταγῆς ὑπ’ ἀριθ. 1184 τῆς 17 Ἰανουαρίου συνέστησα ἐπιτροπήν, συγκειμένην ἐκ τῶν κκ. Κελενὲκ, Σάουρωτ καὶ Ἠπίτου ὑποπλοιάρχου, καὶ παρεκάλεσα νὰ μεταβῇ εἰς Λευκάδα, ἵνα ἐξετάσῃ τὰ θέματα, ἐπὶ τῶν ὁποίων περιμένω ἀπάντησιν. Μοὶ ἐζητήθη νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν, ἐὰν ἐγένετο ἐκλογὴ ἐν πᾶσι τοῖς δήμοις τοῦ νομοῦ Τρικκάλων κατὰ τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν αὕτη εἶχε προσδιορισθῆ. Κατὰ τὴν 12ην τοῦ μηνὸς ἔλαβον τηλεγράφημα, διὰ τοῦ ὁποίου μοὶ ἀνηγγέλλετο, ὅτι εἰς τὸν δῆμον Κοθωνίων ἐγένετο ἐπαναληπτικὴ ἐκλογή. Ἐπηρωτήθην ἂν ἦναι ἀληθὲς, ὅτι ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας παρεκώλυσε παράστασιν ἐν τῷ Θεάτρῳ, ἥτις ἔμελλε νὰ δοθῇ· προσεκάλεσα δ’ αὐτὸν νὰ μοὶ δώσῃ πληροφορίας, οὗτος δὲ μοὶ ὑπέβαλε τὴν ἑξῆς ἀναφορὰν τῆς 13ης Φεβρουαρίου ὑπ’ ἀριθ. 1733 (ἀναγινώσκει): «.... Προκειμένου νὰ διδαχθῇ ἐν τῷ δημοτικῷ Θεάτρῳ ὁ «Ἀνδροῦτσος», ἡ δὲ ἐντεῦθεν χρηματικὴ εἴσπραξις νὰ διετεθῇ διὰ τὸν ἐν Κρήτῃ εὑρισκόμενον Λιάπην, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου θ’ ἀπηγγέλλετο καὶ ποίημα, ἐπειδὴ μοὶ ἐγένοντο παραστάσεις προσώπων ἀντιφρονούντων πρὸς τοὺς διοργανώσαντας τὴν θεατρικὴν ταύτην παράστασιν, ὅτι ἐνδεχόμενον νὰ ἐλάμβανον χώραν ἀτακτήματα, ἔκρινα δέον νὰ μὴ χορηγήσω τὴν ἄδειαν τῆς ἐκτελέσεως αὐτῆς· οὐχ ἧττον τὴν ἑπομένην ἑσπέραν, τροποποιηθέντος τοῦ προγράμματος, ἐπέτρεψα νὰ ἐκτελεσθῇ αὕτη.»

§17ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν λέγει πόθεν θὰ προήρχοντο τὰ ἀτακτήματα;

§18ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀπὸ τοὺς Κρῆτας. Μοὶ ἐγένετο ὡσαύτως ἐπερώτησις, ἂν ἐγένετο ἐκλογὴ ἐν τῷ δήμῳ Βωμέας τοῦ νομοῦ Φθιώτιδος. Πληροφορῶ τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἕνεκα τοῦ χειμῶνος δὲν ἐγένετο. Καθ’ ἃς ἔλαβον πληροφορίας, εἶχε παρακληθῆ ὁ Νομάρχης νὰ προκηρύξῃ τὴν ἐπανάληψιν διὰ τὴν 17ην Φεβρουαρίου, ἀλλ’ αὕτη προσδιωρίσθη τὴν 24ην, διότι δὲν ὑπῆρχεν ἐπαρκὴς καιρὸς πρὸς δημοσίευσιν τοῦ προγράμματος. Ἑτέρα ἐπερώτησις εἶχε προταθῆ περὶ τοῦ δημοτικοῦ ἀστυνόμου Σικυῶνος, καὶ ἐπὶ τῆς ἀντικαταστάσεως τοῦ δημοτικοῦ ἀστυνόμου Πόρου. Ὁ Δήμαρχος Σικυῶνος κατὰ τὰ μέσα Δεκεμβρίου ἐπρότεινε τὴν παῦσιν τοῦ ὑπάρχοντος δημοτικοῦ ἀστυνόμου, καὶ ἐγνωμοδότησε περὶ τοῦ προσώπου, τὸ ὁποῖον ἐφρόνει ὅτι ἔπρεπε νὰ διορισθῇ εἰς τὴν θέσιν τοῦ ἀστυνόμου. Τὴν ἀναφορὰν ὑπέβαλεν ἀπ’ εὐθείας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, τὸ δὲ Ὑπουργεῖον διηύθυνεν αὐτὴν πρὸς τὸν Νομάρχην Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας. Ἀλλ’ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ὑπεβλήθη συγχρόνως ἀναφορὰ τοῦ Γεωργίου Παναγιώτου ἐκ Κιάτου, ὁ ὁποῖος συνίστα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον νὰ μὴ προκαλέσῃ τὸν διορισμὸν τοῦ ὑπὸ τοῦ Δημάρχου Σικυῶνος προτεινομένου, διότι οὗτος εἶχε καταδικασθῆ, καθ’ ἃ ἔλεγεν ὁ ἀναφερόμενος, κατὰ τὸ 1877 ἐπὶ κλοπῇ δραχμῶν 500, ἡ δὲ ὑπόθεσις διετέλει ἐκκρεμής. Ὁ Νομάρχης, ὁ ὁποῖος εἶχε διαταχθῆ νὰ ἀνακοινώσῃ τὴν ἑαυτοῦ γνώμην ἐπὶ τοῦ προσώπου τοῦ προταθέντος, διετάχθη νὰ ἐξετάσῃ καὶ περὶ τῆς κατ’ αὐτοῦ κατηγορίας ταύτης, ὑπέβαλε δὲ δύο βουλεύματα, τὸ ἓν τῆς 8 Μαΐου 1879, διὰ τοῦ ὁποίου ἔπαυε προσωρινῶς ἡ καταδίωξις κατὰ τοῦ Θεοδοσιάδου, ὅστις τυγχάνει ὁ προταθεὶς ὑπὸ τοῦ Δημάρχου, τὸ δ’ ἕτερον βούλευμα τῆς 27 Φεβρουαρίου 1885 εἶχεν ἐκδοθῆ ἐπὶ ἀνακοπῇ ἄλλου τινὸς προηγηθέντος βουλεύματος ὑπ’ ἀριθ. 672 τοῦ ἔτους 1879, δι’ οὗ εἶχε παύσει πρὸς καιρὸν ἡ περαιτέρω καταδίωξις κατὰ τοῦ Θεοδοσιάδου ἐπὶ κλοπῇ· ὁ δὲ Νομάρχης, εἰς ἀπάντησιν τῆς προσκλήσεως τοῦ Ὑπουργείου τῆς 8ης Φεβρουαρίου, ἀνέφερεν εἰς αὐτὸ διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 11682 ἀπὸ 7 Φεβρουαρίου 1891 ἀναφορᾶς του τάδε (ἀναγινώσκει): «Ὁ ἀστυνόμος Σικυῶνος κ. Βουγᾶς, δραστήριος ὢν καὶ ἀφωσιωμένος εἰς τὸ καθῆκόν του, οὐδεμίαν ἔδωκε τῇ ὑπηρεσίᾳ ἀφορμὴν περὶ τοῦ ἐναντίου· μόνος ὁ Δήμαρχος Σικυῶνος, δι’ ἀλλεπαλλήλων ἀναφορῶν του πρός τε τὸ Ὑπουργεῖον καὶ τὴν Νομαρχίαν, παριστῶν ἔκρυθμον τὴν κατάστασιν τοῦ δήμου του ὑπὸ ἔποψιν δημοσίας ἀσφαλείας καὶ τάξεως, ἀποδίδωσιν αὐτὴν εἰς τὴν ἀδράνειαν τοῦ εἰρημένου ἀστυνόμου, ἵνα οὕτως ἐπιτύχῃ τὴν ἀντικατάστασίν του διὰ τοῦ ὑπ’ αὐτοῦ προτεινομένου Θ. Θεοδοσιάδου, λόγῳ πολιτικῆς κερδοσκοπίας μᾶλλον ἢ ἀσφαλείας καὶ τάξεως ἐν τῷ δήμῳ του, ἐν ᾧ ἄλλως τε πλήρης τοιαύτη ἐπικρατεῖ. Μετὰ τὰ ἀνωτέρω γνωμοδοτῶ νὰ διατηρηθῇ ἐν τῇ θέσει του ὁ ὑπάρχων ἀστυνόμος Σικυῶνος κ. Βουγᾶς, ἀπορριπτομένων τῶν περὶ ἀντικαταστάσεώς του προτάσεων τοῦ οἰκείου Δημάρχου.» Περὶ τοῦ δημοτικοῦ ἀστυνόμου Πόρου ὑπεβλήθη κατὰ τὴν 15 Δεκεμβρίου ἀναφορὰ παρὰ τοῦ Δημάρχου, διὰ τῆς ὁποίας ἐπροτάθη ν’ ἀντικατασταθῇ ὁ ὑπάρχων δημοτικὸς ἀστυνόμος Κολοκούβαρος. Τὸ Ὑπουργεῖον τὴν ἀναφορὰν τοῦ Δημάρχου Τροιζηνίας διεβίβασε πρὸς τὸν Νομάρχην Ἀργολίδος, ἵνα ὑποβάλῃ γνώμην, διότι ἡ ἀναφορὰ τοῦ Δημάρχου ἦτο γενική, μηδεμίαν εἰδικῶς πρᾶξιν ἢ παράλειψιν τοῦ δημοτικοῦ ἀστυνόμου ἐλέγχουσα, ὡς ἐξάγεται ἐκ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 1322 ἀπὸ 5 Δεκεμβρίου 1890 ἀναφορᾶς αὐτοῦ πρὸς τὴν Νομαρχίαν Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας, δι’ ἧς βεβαιοῖ, ὅτι ὁ δημοτικὸς ἀστυνόμος Ἀναστ. Κολοκούβαρος «ἐπὶ τριετίαν, ἀναγνωρίζων τὰς ἐπιβαλλομένας αὐτῷ ὑποχρεώσεις, ἐξετέλει δεόντως τὰ καθήκοντα αὐτοῦ· ἀλλὰ μετὰ τὰς βουλευτικὰς ἐκλογὰς, νομίσας ὅτι εἶναι ὅλως ἀνεξάρτητος, καὶ ὅτι οὐδεμίαν σχέσιν ἢ συνεννόησιν δύναται νὰ ἔχῃ μετὰ τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς ὡς πρὸς τὴν διεξαγωγὴν τῶν ἀστυνομικῶν καθηκόντων του, ἐγένετο ὄργανον φατρίας, ἐπιδιωκούσης πολιτικὴν ὕπαρξιν διὰ τῆς συνδρομῆς τῆς ἀστυνομίας καὶ τῆς ἀντιπράξεως αὐτῆς εἰς τὰς ἐννόμους διαταγὰς τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς». Οἱ λόγοι οὗτοι οὐδεμίαν εἰδικῶς καταγγέλλουσι πρᾶξιν ἢ παράλειψιν τοῦ δημοτικοῦ ἀστυνόμου· διὰ τοῦτο ἐζήτησα τὴν γνώμην τοῦ Νομάρχου, ὅστις μέχρι σήμερον δὲν ὑπέβαλε τὰς ζητηθείσας πληροφορίας, καὶ διὰ τοῦτο παρεκάλεσα αὐτὸν νὰ σπεύσῃ νὰ ὑποβάλῃ αὐτάς. Ἐγένετο ἐπερώτησις, ἐὰν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας ἔλαβον γνῶσιν περὶ τῆς κατὰ τὴν 3ην Φεβρουαρίου λαβούσης χώραν ἀποπείρας φόνου τοῦ Θεοδώρου Ραΐζη ἐν Κορίνθῳ. Καὶ ἔλαβον μὲν τῷ ὄντι γνῶσιν τοιούτου τινὸς συμβάντος ἐν Κορίνθῳ, οὐχὶ ὅμως ὡς λαβόντος χώραν καθ’ ὃν ἐξετέθη τρόπον ὑπὸ τοῦ ἐπερωτήσαντος. Ἔμαθον ὅτι ἐγένετο ἐπίθεσις κατὰ τοῦ Θεοδώρου Ραΐζη, ἀλλ’ ὅτι ὁ ἐπιτεθεὶς συνελήφθη μὲν, ἀπελύθη ὅμως ὑπὸ τῶν χωροφυλάκων, ἢ ὅτι δὲν ἀπελύθη μὲν ὑπ’ αὐτῶν, διότι οἱ χωροφύλακες παρέδωκαν αὐτὸν εἰς τὸν ἐνωμοτάρχην, ἀλλ’ ἀπελύθη ὑπὸ τοῦ ἐνωμοτάρχου. Ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης ἐνετειλάμην νὰ ἐνεργηθῇ ἡ ἀναγκαία ἀνάκρισις, ἵνα καταδειχθῇ, τίς παρέβη τὸ καθῆκόν του. Προσέτι μοὶ ἐζητήθησαν πληροφορίαι διὰ τὸν κληρωτὸν τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1890 Νικόλαον Διπλόν· ταύτας δὲ πορισθεὶς ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, μεταδίδωμι εἰς τὴν Βουλήν. Ὁ κληρωτὸς οὗτος τῆς ἀπογραφῆς τοῦ ἔτους 1890 κατετάχθη εἰς τὸ 8ον πεζικὸν σύνταγμα, ἐκρίθη δὲ παρὰ τῆς ἀνωτάτης Ὑγειονομικῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ στρατοῦ διὰ βοηθητικὰς ὑπηρεσίας, ὡς πάσχων ἐκ χρονίας ἀρθρίτιδος δεξιᾶς ποδοκνημικῆς ἀρθρώσεως. Τὴν 31 Ὀκτωβρίου τοῦ 1890 ὅμως διεγράφη τῶν ἐλέγχων τοῦ στρατοῦ ὡς λιποτάκτης, προσελθὼν δ’ ἐκ τῆς λιποταξίας τὴν 30 Ἰανουαρίου 1891 καὶ δικασθεὶς, ἠθωώθη.

§19ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κατὰ τὴν τελευταίαν περίοδον τῆς Βουλῆς εἶχε ψηφισθῆ νόμος περὶ διαθέσεως τῆς Ναξίας σμύριδος. Ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, μὴ εὑρίσκουσα ἀγοραστὰς πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ὅρων τοῦ νόμου ἐκείνου, ἦλθεν εἰς συνεννόησιν μετὰ τῆς Ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων, ὅπως διὰ μέσου αὐτῆς καὶ ἐπὶ προμηθείᾳ πωλήσῃ ἀπ’ εὐθείας σμύριδα ἐν Εὐρώπῃ, παρέδωκε δὲ ποσὸν περίπου 20,000 στατήρων, οἵτινες ἀπεστάλησαν εἰς Εὐρώπην. Μέχρι σήμερον ὅμως οὐδεμία ἐγένετο πώλησις. Ἐκ τῶν γεγονότων τούτων, ἀλλὰ καὶ ἐξ ἑτέρων λεπτομερεστέρων πληροφοριῶν, ἃς ἠρύσθημεν ἐξ Εὐρώπης περὶ τῆς σμύριδος, ἐπείσθημεν, ὅτι συμφέρει ἄλλο σύστημα νὰ ἐπιδιώξωμεν πρὸς ἐπίτευξιν ἐπωφελεστέρας ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου διαθέσεως τῆς σμύριδος. Τὸ ζήτημα τῆς σμύριδος δὲν εἶναι μήτε ἐξαγωγῆς μήτε μεταφορᾶς. Σμύριν δυνάμεθα νὰ ἐξαγάγωμεν ἐκ Νάξου εἰς ποσὸν πολὺ ἀνώτερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἡ κατανάλωσις δύναται νὰ μεταχειρισθῇ, καὶ ἡ μεταφορὰ δ’ αὐτῆς εὐκόλως δύναται νὰ βελτιωθῇ. Τὸ ζήτημα τῆς σμύριδος εἶναι ζήτημα πωλήσεως καὶ καταναλώσεως. Ἐὰν δυνάμεθα νὰ ἐπεκτείνωμεν τὴν πώλησιν, δυνάμεθα νὰ προσδοκῶμεν ἐκ τοῦ πόρου τούτου σπουδαῖον ἔσοδον διὰ τὸ Δημόσιον. Ἡ Ναξία σμύρις, ὡς πολλάκις ἀνεπτύχθη ἐν τῇ Βουλῇ, εἶναι ἀνωτέρας ποιότητος ὅλων τῶν καταναλισκομένων ἐν Εὐρώπῃ, ἀλλὰ καίτοι εἶναι ἀνωτέρας ποιότητος, οὐχ ἧττον κατέχει, δυνάμεθα εἰπεῖν, ἐν τῇ καταναλώσει τὴν τελευταίαν θέσιν κατὰ ποσὸν, διότι ἡ σμύρις τῆς Μικρᾶς Ἀσίας ἔτυχε νὰ περιέλθῃ εἰς χεῖρας ἀνδρῶν ἐμπειροτέρων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι διαθέτουν τὴν Ναξίαν σμύριδα καὶ οἱ ὁποῖοι κατώρθωσαν νὰ χρησιμοποιήσωσι καὶ τὴν Ναξίαν σμύριδα πρὸς βελτίωσιν τῆς Ἀσιατικῆς. Ἡ κατανάλωσις τῆς σμύριδος τῆς Ἀσιατικῆς εἶναι πολλαπλασία τοῦ ποσοῦ τῆς Ναξίας σμύριδος, τὸ ὁποῖον καταναλίσκεται μέχρι σήμερον. Ὡς ἀνωτέρας ποιότητος ἡ σμύρις τῆς Νάξου δικαιοῦται νὰ τύχῃ, ἂν οὐχὶ τοῦ ὅλου τῆς καταναλώσεως αὐτῆς, ἀλλὰ τοὐλάχιστον τοῦ μεγαλειτέρου μέρους. Ἀντὶ τοῦ ἑνὸς εἰκοστοῦ τῆς ὅλης καταναλώσεως, ὅπερ ἀποτελεῖ σήμερον, δικαιοῦται νὰ ἐπιδιώξῃ, ἂν ὄχι τὸ ἥμισυ, ἀλλὰ τοὐλάχιστον τὸ ἓν τρίτον. Ἂν δὲ κατορθωθῇ τοῦτο, ἐπέρχεται πενταπλασιασμὸς καὶ πλέον τῶν ἐσόδων τοῦ Δημοσίου. Ἀλλὰ διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ τοῦτο, ἐσκέφθην ὅτι οὔτε τὸ Δημόσιον εἶναι κατάλληλον νὰ εὕρῃ τὰ διάφορα μέρη τῆς καταναλώσεως τῆς σμύριδος καὶ ἐπιδιώξῃ συναγωνισμὸν ἐπιτυχῆ κατὰ τῆς σμύριδος τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, οὔτε ἡ Ἑταιρία τῶν Μονοπωλίων, ἐνεργοῦσα διὰ λογαριασμὸν τοῦ Δημοσίου καὶ διὰ μέσου ἀνταποκριτῶν αὐτῆς ἐν Εὐρώπῃ, ἐπὶ προμηθείᾳ. Ἐσκέφθην ὅτι τὸ μόνον λυσιτελὲς μέσον θὰ ἦτο συνδυασμὸς τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου μετὰ τῶν συμφερόντων τῶν ἰδιωτῶν. Ὁ ἰδιώτης, ὠθούμενος ὑπὸ συμφέροντος ἰδίου, δύναται εὐκόλως νὰ εὕρῃ ὅλα τὰ μέρη τῆς καταναλώσεως τῆς σμύριδος καὶ ἐπιτύχῃ νὰ συναγωνισθῇ κατὰ τῆς σμύριδος τῆς Μικρᾶς Ἀσίας. Ἐκ τῆς σκέψεως ταύτης ὁρμώμενος, συνωμολόγησα σύμβασιν, δι’ ἧς ἐξασφαλίζεται ἡ βελτίωσις τῆς ἐξορύξεως καὶ τῆς μεταφορᾶς τῆς σμύριδος, συνάμα δὲ τὸ ἔσοδον τοῦ Δημοσίου, οἷον ὑπῆρχε μέχρι σήμερον περίπου, καὶ ἀσφαλίζεται συμμετοχὴ σπουδαία, 75% περίπου, εἰς τὸ Δημόσιον διὰ πᾶσαν τὴν βελτίωσιν τὴν ἐπελευσομένην ἐκ τῆς ἰδιωτικῆς ἐργασίας. Οἱ ἰδιῶται καταβάλλουσι τὰ ἀναγκαῖα κεφάλαια διὰ τὸν σχηματισμὸν ἀνωνύμου ἑταιρίας, ἥτις, ἐν συνδυασμῷ τῶν συμφερόντων αὑτῆς πρὸς τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, θὰ ἐπιδιώξῃ τὴν κυρίως ἐπὶ τῆς σμύριδος ἀπαιτουμένην ἐνέργειαν, τὴν αὔξησιν δηλ. τῆς καταναλώσεως αὐτῆς. Τὴν σύμβασιν ταύτην ὑποβάλλω μετὰ τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν Βουλήν, ὅπως τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 182).

§20ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εὐηρεστήθη ν’ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔλαβε σχετικῶς πρὸς τὸν λιμένα Λευκάδος. Ἀνεκοίνωσεν ὅτι συνέστησεν ἐπιτροπήν, ὅπως μεταβῇ ἐπὶ τόπου καὶ ἀναφέρῃ πρὸς τὸν Ὑπουργὸν ποῖα εἶναι τὰ ἀναγκαῖα μέτρα πρὸς θεραπείαν τοῦ κακοῦ. Πληροφοροῦμαι ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη μετέβη εἰς Λευκάδα καὶ ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της. Λοιπὸν παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα ἄνευ ἀναβολῆς. Νομίζω ὅτι τοῦτο ἐπιβάλλεται, καθόσον εἶναι πιθανὸν ν’ ἀποφασίσῃ τὴν λῆψιν μέτρων τοιούτων, τὰ ὁποῖα θὰ προκαλέσωσιν ἴσως νομοθετικὴν πρόνοιαν. Ἐπιθυμητὸν θὰ ἦτο τότε ἵνα ἐπωφεληθῶμεν τῶν συνεδριάσεων, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὴν σύνοδον ταύτην ὑπολείπονται, ὅπως ληφθῇ τοιαύτη πρόνοια, διότι ἄλλως θὰ παρέλθῃ ὁλόκληρον ἔτος καὶ ὁ τόπος θὰ ἐξακολουθῇ ὑφιστάμενος τὰς ζημίας, τὰς ὁποίας ὑφίσταται ἕνεκεν τῆς μὴ προσεγγίσεως ἀτμοπλοίων.

§21ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπληροφορήθην σήμερον ἐκ συμπτώσεως, ὅτι τὴν Ριζάρειον Σχολὴν διευθύνει, οὐχὶ κανονικῶς, μὴ κληρικός. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως νὰ μεριμνήσῃ περὶ τοῦ ζητήματος τούτου.

§22ΡΑΛΛΗΣ. Ὀφείλω νὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ μεριμνήσῃ περὶ τοῦ Εἰρηνοδικείου τῆς ἰδιαιτέρας του πατρίδος, τῶν Καλαβρύτων. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου ἔκθεσιν ὑπογεγραμμένην παρ’ ὅλων τῶν ἐκεῖ δικηγόρων καὶ ἀπευθυνθεῖσαν πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, ἐν ᾗ ἐκτίθεται, ὅτι δὲν εἶναι ὁμαλὴ ἡ κατάστασις τῆς εἰρηνοδικειακῆς δικαιοσύνης ἐκεῖ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν φιλοτιμίαν, ὅπως καταστήσῃ ἐν τῇ ἰδιαιτέρᾳ του πατρίδι ἐνήμερον καὶ ὁμαλὴν τὴν δικαιοσύνην.

§23ΖΑΙΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἀληθῶς δὲν εἶχον ὁμαλῶς τὰ τῆς δικαιοσύνης ἐν τῷ Εἰρηνοδικείῳ ἐν Καλαβρύτοις. Τοῦτο ὅμως προήρχετο ἐκ δυστροπίας τοῦ Εἰρηνοδίκου, ὁ ὁποῖος ἠρνεῖτο νὰ συνεδριάσῃ, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι τὸ κατάστημα τοῦ Εἰρηνοδικείου δὲν ἦτο ἐπεσκευασμένον. Ὑπάρχει δὲ ἀλληλογραφία ὁλόκληρος, διαμειφθεῖσα μεταξὺ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης καὶ τοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἥτις ἀποδεικνύει, ὅτι ἔλαβον τὰ μέτρα, ὅσα ἐξηρτῶντο ἀπ’ ἐμοῦ, διὰ νὰ ἐπισκευασθῇ τὸ κατάστημα τοῦ Εἰρηνοδικείου· ἐπειδὴ ὅμως ὁ Εἰρηνοδίκης ἐπέμενε μὴ θέλων νὰ συνεδριάσῃ ἐν τῷ καταστήματι, μετέθεσα αὐτὸν ἐκεῖθεν.

§24ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ ἔκθεσις, τὴν ὁποίαν ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου καὶ ἡ ὁποία ἀπευθύνεται ἐπίσης πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης καθὼς καὶ πρὸς τὸν ἐν Πάτραις Εἰσαγγελέα τῶν Πρωτοδικῶν, οὐδὲν ἀναφέρει περὶ ἐπισκευῶν καταστήματος, ἀναφέρει μόνον περὶ διορισμοῦ ἑνὸς γραμματέως τοῦ αὐτόθι Εἰρηνοδικείου, ὁ ὁποῖος φαίνεται, ὅτι ἔχει ἐντελῶς ἰδίαν γνώμην περὶ τῶν καθηκόντων, τὰ ὁποῖα τῷ ἐπιβάλλονται ἐκ τῆς θέσεως, ἥτις τῷ ἀνετέθη. Συνιστῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ μελετήσῃ τὴν ἔκθεσιν.

§25ΖΑΙΜΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα.

§26ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν εἶναι ἄλλο ζήτημα, δὲν σᾶς ὡμίλησα περὶ ἐπισκευῶν καὶ ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ἄλλου ζητήματος καθ’ ὑμᾶς, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ἀναγνώσω τὴν ἔκθεσιν ταύτην, διὰ νὰ πληροφορηθῇ ἡ Βουλή, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἄλλου ζητήματος. (Ἀναγινώσκει τὴν ἔκθεσιν). Βλέπετε μέχρι τίνος σημείου ἔφθασεν ἡ πρόνοια τοῦ Εἰρηνοδίκου τοῦ μετατεθέντος, ν’ ἀναβάλῃ τὰς ὑποθέσεις μέχρι τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν ἤθελε φθάσει ὁ διάδοχός του, διὰ νὰ μὴ μείνουν αἱ ὑποθέσεις εἰς χεῖρας τοῦ γραμματέως, τὸν ὁποῖον διώρισεν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Ἔχω δὲ ἐπιστολὴν, ἐν τῇ ὁποίᾳ ἀναγράφονται λεπτομερῶς αἱ καταχρήσεις τοῦ ὑπαλλήλου τούτου, τὸν ὁποῖον ἔσπευσε νὰ διορίσῃ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐν τῇ ἰδιαιτέρᾳ αὑτοῦ πατρίδι.

§27ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω οὐδεμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι ὅσα ἐκτίθενται ὑπὸ τῶν δικολάβων Καλαβρύτων εἶναι ἀληθῆ. Ἀλλὰ τί πταίει κατὰ τοῦτο ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, διὰ τὸν ὁποῖον ὁ Βουλευτὴς Ἀττικῆς ἀξιοῖ ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν δύναμιν τοῦ προμαντεύειν; Διώρισε γραμματέα, τὸν ὁποῖον ἐθεώρησε κατάλληλον, οὗτος ὅμως ἀπεδείχθη ἀκατάλληλος, καὶ ἀμέσως ὁ κ. Ὑπουργὸς, καθ’ ὅσον γνωρίζω, πρὸ τριῶν ἢ τεσσάρων ἡμερῶν ἔλαβε τὸ μέτρον νὰ τὸν ἀπομακρύνῃ ἐκεῖθεν, δὲν ἐπέσπευσε δὲ τὴν ἀπομάκρυνσιν, διότι μετέθεσε τὸν Εἰρηνοδίκην καὶ ἀνέμενε τὴν μετάβασίν του εἰς Καλάβρυτα, ἵνα ἀμέσως μετὰ τοῦτο φύγῃ ὁ γραμματεύς. Παρακαλῶ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς νὰ μὴ ἦναι ἐπιθετικὸς ἐν οὐ δέοντι, καὶ νὰ πιστεύῃ τόσον αὐτὸς καθὼς καὶ πᾶς ἄλλος, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, προκειμένου περὶ Καλαβρύτων, ἐνδιαφέρεται παντὸς ἄλλου πλειότερον νὰ ὑπάρχῃ ἐκεῖ καὶ καλὸς Εἰρηνοδίκης καὶ καλὸς γραμματεύς. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὰς ἐν τῇ ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ἀττικῆς ἀναγνωσθείσῃ ἀναφορᾷ ἐκτιθεμένας κατὰ τοῦ γραμματέως μομφὰς, διετάχθησαν καὶ περὶ τούτου τὰ δέοντα.

§28ΡΑΛΛΗΣ. Βλέπω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ὁ Βουλευτὴς Ἀχαιοήλιδος εἰς τὰ ζητήματα τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης εἶναι ἐνημερώτερος τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κατὰ τὴν πρώτην ὑπόμνησιν, ἣν τῷ ἔκαμα, τοῦ καθήκοντός του, ἀνέφερεν εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τῆς ἐπιδιορθώσεως τοῦ εἰρηνοδικειακοῦ καταστήματος, περὶ τῆς ἀρνήσεως τοῦ Εἰρηνοδίκου νὰ συνεδριάσῃ ἐν ὅσῳ τὸ κατάστημα δὲν ἤθελε διορθωθῆ, ἀλλ’ οὐδὲν εἶπε περὶ τοῦ γραμματέως τοῦ Εἰρηνοδικείου, μὲ τὸν ὁποῖον ἐπροίκισε τὴν πατρίδα του. Ἔρχεται ὅμως ὁ Βουλευτὴς Ἀχαιοήλιδος, ὁ ὁποῖος γνωρίζει καλλίτερον ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τὰ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης λαμβάνοντα χώραν, καὶ λέγει ὅτι θὰ τὸν ἐκτοπίσῃ ἀμέσως ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἐπιθέσεως, ἀλλὰ περὶ καθήκοντος τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης καὶ ὡς Ὑπουργοῦ καὶ Βουλευτοῦ Καλαβρύτων. Νομίζω δὲ, ὅτι εἶναι μάταιον καὶ περιττὸν, ὅταν Βουλευτής τις οὐδὲν ἕτερον πράττῃ ἢ νὰ ἐκπληροῖ τὸ καθῆκόν του, νὰ παρεμβαίνωσιν ἄλλοι συνάδελφοι καὶ νὰ διδάσκωσιν αὐτὸν πῶς πρέπει νὰ φέρηται.

§29ΖΑΙΜΗΣ. Κατὰ τὴν πρώτην ὁμιλίαν του ὁ κ. Ράλλης δὲν ὡμίλησε περὶ γραμματέως. Ὡμίλησε περὶ τῆς καταστάσεως τοῦ Εἰρηνοδικείου Καλαβρύτων, ὑπέλαβον δὲ, ὅτι παραπονεῖται διότι δὲν ὑπάρχει ἐκεῖ Εἰρηνοδίκης ἀπὸ δύο ἢ τριῶν μηνῶν, καὶ διὰ τοῦτο ἀπήντησα πρὸς αὐτὸν ὡς ἀπήντησα. Ὅταν ἐδήλωσεν ὅτι ἐπρόκειτο περὶ τοῦ γραμματέως, τῷ ἔδωσα τὴν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ τῷ δώσω.

§30ΡΑΛΛΗΣ. Ἀπ’ ἀρχῆς ὑπέμνησα τὴν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον οἱ δικηγόροι Καλαβρύτων.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐγκρίσεως δαπανῶν διὰ τὴν προμήθειαν ἀρβυλῶν τοῦ στρατοῦ.

§32ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον πρόκειται σήμερον νὰ ψηφίσωμεν, ἀντιστρατεύεται εἰς τοὺς καταστατικοὺς νόμους, διότι δὲν ἠδύνατο νὰ δοθῇ παραγγελία ἐπὶ ποσῶν, τὰ ὁποῖα ὑπερβαίνουν τὰς χιλίας δραχμὰς, κατὰ τὸ ἄρθρον 34 τοῦ Λογιστικοῦ νόμου. Τὸ ζήτημα ὅμως, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐπασχολήσῃ τὴν Βουλὴν, εἶναι, πῶς νὰ τεθῇ φραγμὸς εἰς τὰς καταχρήσεις, αἱ ὁποῖοι βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον θέλουν νὰ καταργήσουν τοὺς νόμους τῆς πατρίδος μας. Τί πταίουν οἱ δώσαντες τὸ ὑλικὸν πρὸς τὸν στρατὸν, διὰ νὰ χάσουν τὰ χρήματά των; Δὲν πρόκειται περὶ αὐτῶν, ἀλλὰ περὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐναντίον τοῦ νόμου ἔδωσαν ἐντολὴν καὶ ἔλαβον πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ λάβωσι κατόπιν συναγωνισμοῦ. Ἡ παράβασις αὕτη πρέπει νὰ λείψῃ. Ἐζήτησα χθὲς τὴν ἀναβολὴν τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ὑπέθετον ὅτι ἠδύναντο νὰ προσαχθῶσι πληροφορίαι τινὲς, αἱ ὁποῖαι σήμερον δὲν προσήχθησαν’ ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι θὰ πράξωμεν βεβαίως ἀδίκημα εἰς τοὺς πολίτας ἐκείνους, οἵτινες ἔδωσαν τὰς ἀρβύλας πρὸς τὸ Δημόσιον, νὰ χάσουν τὰ χρήματά των. Τὸ μόνον ὅμως, τὸ ὁποῖον θέλω νὰ εἴπω, εἶναι, ὅτι δὲν πρέπει μὲ τὴν ἄφεσιν, τὴν ὁποίαν δίδει ἡ Βουλὴ, ἐπιτρέπουσα τὴν πληρωμὴν τοῦ διὰ τοῦ νομοσχεδίου ζητουμένου χρηματικοῦ ποσοῦ, νὰ συνδέσῃ καὶ τὴν ἄφεσιν τῆς ποινικῆς εὐθύνης, τὴν ὁποίαν ὑπέχουν οἱ δώσαντες τὴν ἐντολὴν πρὸς ἀγορὰν τῶν ἀρβυλῶν.

§33Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐζήτησε νὰ καταθέσω ἔγγραφά τινα, τὰ ὁποῖα σπεύδω νὰ καταθέσω. Οὕτω κατατίθημι πρῶτον ἀπόσπασμα πρακτικοῦ τῆς δωδεκάτης γενικῆς συνεδριάσεως τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου τῆς 6 Ἀπριλίου 1888. Ὁ κ. Βουλευτὴς εἶχε ζητήσει νὰ καταθέσω τὰ ἔγγραφα τὰ ἀποτελοῦντα τὴν ἀνταλλαγεῖσαν ἀλληλογραφίαν μεταξὺ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἕνεκα ἀρνήσεως τοῦ Συνεδρίου πρὸς θεώρησιν ἐνταλμάτων, τὰ ὁποῖα τὸ Ὑπουργεῖον εἶχεν ἐκδώσει πρὸς πληρωμὴν ἀντιτίμου ἀρβυλῶν· ἀντὶ δὲ τούτου κρίνω ἀρκοῦν νὰ ἀναγνώσω τὴν ἐν τῷ πρακτικῷ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου αἰτιολογίαν, ἐφ’ ἧς ἐστήριξε τὰς ἀποφάνσεις αὑτοῦ (ἀναγινώσκει): «...... ὁ εἰσηγητὴς Ἀντιπρόεδρος προέτεινε τὴν μὴ θεώρησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 30 (19 Φεβρουαρίου ἐν. ἔτους) ἐκ δραχ. 4715 δι’ ἱματισμὸν ἐκδοθέντος, διότι δὲν φέρει συνημμένως πρακτικὰ μειοδοτικῆς δημοπρασίας, τὸ δ’ ἐν αὐτῷ συνημμένον ἀντίγραφον συμβολαίου δὲν στηρίζεται εἰς ἀποτελέσματα μειοδοτικῆς δημοπρασίας, εἰμὴ εἰς ἰδιαιτέραν συμφωνίαν κλπ. Τὴν γνώμην ταύτην ἀπεδέχθην καὶ ἐγὼ (ὁ Πρόεδρος τοῦ Συνεδρίου), καὶ διὰ σημειώσεώς μου ἐπέστρεψα τὸ ἔνταλμα, ἀλλὰ τὸ Ὑπουργεῖον ἀντεπέστρεψεν αὐτό, ἐξαιτούμενον καὶ αὖθις τὴν θεώρησιν αὐτοῦ, λόγῳ ὅτι κατὰ τοὺς κανονισμούς του καὶ τοὺς νόμους ΩΠΒʹ καὶ ᾼΦΛΓʹ ἐπιτρέπεται αὐτῷ ἡ δι’ ἰδιαιτέρας συμφωνίας ἐκχώρησις τῆς κατασκευῆς τῶν ἀρβυλῶν κτλ. Οὔτε εἰς τοὺς ἀνωτέρω νόμους, οὔτε ἐν ἄλλῳ τινὶ Κανονισμῷ ἀναγράφεται ὑπὲρ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν τοιοῦτον δικαίωμα, ἀλλὰ καὶ ἂν ὑπῆρχε τοιοῦτον, θεωρεῖται πλέον κατηργημένον, μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ νόμου ᾼΥΟΖʹ ἄρθρ. 3, δι’ οὗ ἀνατίθενται εἰς τὸ Συνέδριον τὰ τῆς ἐξελέγξεως καὶ θεωρήσεως τῶν ὑπουργικῶν χρηματικῶν ἐνταλμάτων πρὸ τῆς πληρωμῆς των· ἐπεβλήθη αὐτῷ ἡ ὑποχρέωσις νὰ βεβαιοῦται, ὅτι κατὰ τὴν ἀναγνώρισιν τῆς ἐντελλομένης δαπάνης ἐτηρήθησαν οἱ ὅροι τῶν ἄρθρ. 26–42 τοῦ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ καὶ παντὸς ἄλλου σχετικοῦ νόμου καὶ διατάγματος. Ἑπομένως ἡ ἐν λόγῳ συμφωνία, ὑπερβαίνουσα τὸ ποσὸν τῶν δραχμῶν 1000, ἀντίκειται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθ. 34 τοῦ Λογιστικοῦ νόμου, διότι εἰς οὐδεμίαν τῶν ἐν αὐτῷ ἀναφερομένων ἐξαιρέσεων ὑπάγεται. — Τὸ Συνέδριον, μετὰ προηγουμένην συζήτησιν καὶ σύσκεψιν παρεδέχθη τὴν γνώμην τοῦ κ. Προέδρου, ἀπεφήνατο νὰ θεωρηθῇ μὲν τὸ ἀνωτέρω μνημονευθὲν ὑπ’ ἀριθ. 30 καὶ ἐκ δραχ. 4715 χρηματικὸν ἔνταλμα, νὰ μὴ θεωρηθῇ δὲ οὐδὲν εἰς τὸ μέλλον, ἐκδοθησόμενον διὰ τοιαύτην δαπάνην, ἄνευ τῆς προσαγωγῆς τῶν ἀνηκόντων στοιχείων, ὅτι ἐτηρήθησαν μετ’ ἀκριβείας αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 34 τοῦ Λογιστικοῦ νόμου.» Κατατίθημι ὡσαύτως ἀπόσπασμα πρακτικοῦ τῆς 15ης γενικῆς συνεδριάσεως τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου τῆς 4 Μαΐου 1888 (ἀναγινώσκει): «Ἀκολούθως ὁ κ. Πρόεδρος ὑπέβαλεν ἐντάλματα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν διὰ τίμημα ἀρβυλῶν, ὧν ἡ κατασκευὴ εἶχεν ἀνατεθῆ εἰς στρατιωτικοὺς τεχνίτας ἄνευ μειοδοτικῆς δημοπρασίας, ἐνῷ ἡ ποσότης αὐτῶν ὑπερέβαινε τὰς χιλίας δραχμὰς, ἵνα ἀποφανθῇ περὶ τῆς θεωρήσεως αὐτῶν τὸ Σῶμα. Τοῦτο δὲ μετά τινα σκέψιν ἐνέκρινε τὴν θεώρησίν των, ὑπὸ τὸν ὅρον ὅμως τοῦ νὰ περιορισθῇ αὕτη διὰ τὰ ἐντάλματα ἐκεῖνα, ὧν ἡ ἐκτέλεσις τῆς ἐργασίας εἶχε παραγγελθῆ μέχρι τέλους Ἀπριλίου ἐ. ἔτους, καθόσον διὰ πᾶσαν ἐκ νέου γενησομένην προμήθειαν τοιούτων ἀρβυλῶν θέλει ἐφαρμόζεσθαι ἀπολύτως τὸ μέτρον τοῦ δημοσίου συναγωνισμοῦ.» Μετὰ τοῦτο κατατίθημι ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν τῆς 29 Αὐγούστου 1889 ὑπ’ ἀριθ. 46957, διὰ τοῦ ὁποίου ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν προέτεινε διαφόρους ἰσχυρισμοὺς εἰς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, ἵνα πείσῃ αὐτὸ νὰ μὴ ἀρνῆται νὰ θεωρήσῃ τὰ ἐντάλματα ταῦτα. Τοὺς ἰσχυρισμοὺς τούτους ἀναγινώσκω, ἵνα καὶ ἐκ τῆς ἀναγνώσεως ταύτης λάβῃ γνῶσίν τινα αὐτῶν ἡ Βουλή. (Ἀναγινώσκει): «Ἐκ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 46957 ἐγγράφου τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργείου τῆς 29 Αὐγούστου 1889 πρὸς τὸν παρὰ τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ Γενικὸν Ἐπίτροπον τῆς Ἐπικρατείας: «Ἡ ἐφαρμογὴ τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου τούτου (34 τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ), προκειμένου περὶ προμηθείας ἀρβυλῶν τοῦ στρατοῦ, δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ οὐδ’ εἶναι ὑποχρεωτικὴ διὰ τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, διότι ἐπετράπη αὐτῇ διὰ τῶν παραγράφων 1, 56 καὶ 57 τοῦ Αʹ Μέρους καὶ τῆς 1 παραγράφου τοῦ Γʹ Μέρους τοῦ ἀπὸ 23 Νοεμβρίου 1883 Β. διατάγματος, τοῦ κανονίσαντος τὴν ὑπηρεσίαν τῆς ἐπὶ τοῦ ἱματισμοῦ κεντρικῆς ἀποθήκης, ἐκτελουμένην τανῦν ὑπὸ τῆς ἐν Πειραιεῖ γενικῆς ἀποθήκης ὑλικοῦ στρατοῦ, ὅπως κατασκευάζῃ μετὰ τῶν λοιπῶν εἰδῶν ἱματισμοῦ καὶ τὰς ἀρβύλας ταύτας ἐν ἰδίοις ἐργοστασίοις δι’ ἐπιστασίας, καθ’ ὃν τρόπον καὶ τὸ Ὁπλοστάσιον καὶ ὁ Ναύσταθμος κατασκευάζουσιν ὑλικὸν πολέμου, ἐκτελοῦν ἄνευ δημοσίου διαγωνισμοῦ ἐργασίας συνεπαγομένας μεγάλας δαπάνας. Ἡ ἰσχὺς δὲ τοῦ ἄνω μνημονευομένου Β. διατάγματος, ὅπερ ἐπέχει τόπον νόμου, δὲν ἔπαυσε καὶ μετὰ τὴν κοινοποίησιν τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, ἅτε συνάδουσα πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ αὐτοῦ νόμου, ἐπιτρέποντος τὴν ἄνευ δημοσίου διαγωνισμοῦ ἐκτέλεσιν ἐργασιῶν, αἵτινες κατ’ ἀνάγκην δέον νὰ ἐκτελῶνται δι’ ἐπιστασίας. Ἐννοεῖται δὲ, ὅτι ἡ ἐκτίμησις τῆς ἀνάγκης ταύτης, καὶ συνεπῶς ἡ ἐκλογὴ τοῦ τρόπου τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἐργασιῶν, μὴ ὑποκειμένη εἰς οὐδένα περιορισμὸν, ἀπόκειται εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, ἥτις διὰ τοῦτο δὲν ἔπαυσε νὰ ἐφαρμόζῃ τὸ εἰρημένον Β. διάταγμα, οὐ μόνον διὰ τὴν κατασκευὴν ἀρβυλῶν τοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν κοπὴν καὶ ῥαφὴν τῶν ἐνδυμάτων αὐτοῦ, καὶ διαφόρων ἄλλων στρατιωτικῶν εἰδῶν, ἐνεργουμένην ὡσαύτως ἄνευ δημοσίου διαγωνισμοῦ, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει διατιμήσεως ὁριζομένης ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου». Κατατίθημι προσέτι ἀπόσπασμα τῶν πρακτικῶν τῆς 35ης γενικῆς συνεδριάσεως τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου τῆς 20 Σεπτεμβρίου 1889 (ἀναγινώσκει καὶ τοῦτο): «Ἀκολούθως, συμφώνως μὲ τὰ ἐν τῇ 33 γενικῇ συνεδριάσει ἀποφασισθέντα, καθ’ ἣν ἐπεφυλάχθη τὸ Συνέδριον ν’ ἀποφασίσῃ ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 46957 τῆς 29 παρελθόντος μηνὸς ἐγγράφου τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργείου, πραγματευομένου περὶ τῆς προμηθείας τῶν ἀρβυλῶν κτλ. τοῦ στρατοῦ καὶ τῆς θεωρήσεως τῶν ἐκδιδομένων ἐνταλμάτων ἄνευ δημοσίου διαγωνισμοῦ, ὁ κ. Πρόεδρος ἐπανέφερε τὴν προκειμένην ὑπόθεσιν εἰς τὸ Σῶμα. Λαβὼν δὲ τὸν λόγον ὁ ἐλεγκτὴς Μ. Πετρόπουλος, παρετήρησεν, ὅτι δι’ ἀλλεπαλλήλων ἀποφάσεών του κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, καταχωρισθεισῶν ἐν τοῖς σχετικοῖς πρακτικοῖς, τὸ Συνέδριον ἠρνήθη διὰ νομίμων καὶ δεδικαιολογημένων λόγων τὴν θεώρησιν διαφόρων ἐνταλμάτων, ἀφορώντων τὴν ἄνευ διαγωνισμοῦ κατασκευὴν ἀρβυλῶν καὶ ἄλλων εἰδῶν τοῦ στρατοῦ, ὡς ἐκδοθέντων τούτων ἐναντίον τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 34 τοῦ Λογιστικοῦ νόμου, ὅπερ καὶ κατὰ τὴν 31ην ἐ. ἔ. τῆς 16 παρελθόντος μηνὸς γενικὴν αὑτοῦ συνεδρίασιν ἔπραξεν. Ἑπομένως οὐδεμία ἀφορμὴ πρὸς ἀναθεώρησιν παρουσιάζεται, ὅπως ἐπανέλθῃ τὸ πέμπτον ἤδη κατὰ τὴν ἀπαίτησιν τοῦ Ὑπουργείου ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ζητήματος καὶ θεωρήσῃ τὰ τοιαῦτα ἐντάλματα τὸ Συνέδριον, ἀφοῦ ἀλλεπαλλήλως, ὡς ἐῤῥέθη, ἐξετιμήθησαν οἱ ὑπ’ αὐτοῦ ἐκτιθέμενοι λόγοι...... Τὸ Συνέδριον ἐπέμεινεν εἰς τὴν ἀπόφασίν του, τοῦ κ. Προέδρου ἀποφηναμένου ὑπὲρ τῆς θεωρήσεως καὶ μειονοψηφίσαντος». Κατατίθημι ὡσαύτως ἕτερον ἔγγραφον τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργείου ὑπ’ ἀριθ. 69211 ἀπὸ 1 Δεκεμβρίου 1889, ὅπερ ἀναγινώσκω: «...... Τὸ ζήτημα τοῦτο ἐξητάσθη ἄλλοτε ὑπὸ εὐρυτέραν ἔποψιν, ὡς ἐξάγεται ἐκ τῶν παρατιθεμένων ἐνταῦθα διατάξεων, καθ’ ἃς ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ἱδρύῃ ἓν ἢ πλείονα ἐργοστάσια, πρὸς κατασκευὴν ἱματισμοῦ, ἀποσκευῆς κλπ. «Ἡ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Γραμματεία τῆς Ἐκστρατείας. «Πρὸς τὸν Βασιλέα (Ἀντιβασιλείαν). «Ἡ ἐνδυμασία τοῦ στρατοῦ σχηματίζει ἕνα ἐκ τῶν κυριωτέρων κλάδων τῆς στρατιωτικῆς οἰκονομίας, καὶ δι’ αὐτὴν δαπανᾶται μέγα μέρος τῶν στρατιωτικῶν προϋπολογισμῶν· ἀπὸ δὲ τὴν ἔμφρονα καὶ κατάλληλον διεύθυνσιν αὐτῆς τῆς ὑπηρεσίας ἐξαρτᾶται οὐχὶ μόνον ἡ οἰκονομία σημαντικῶν ποσοτήτων, ἀλλὰ καὶ ἡ καλὴ κατάστασις τοῦ ἱματισμοῦ τοῦ στρατοῦ. Ἑπομένως φρονῶ, ὅτι εἶναι χρέος οὐσιῶδες τῆς ὑποφαινομένης Γραμματείας νὰ καταβάλῃ εἰδικὴν φροντίδα διὰ τὴν ἐπὶ τοῦ ἱματισμοῦ τοῦ στρατοῦ ἐπιτροπήν. Μέχρι τοῦδε ἡ ὑπάρχουσα ἐπιτροπὴ τοῦ ἱματισμοῦ τοῦ στρατοῦ δὲν ἐξεπλήρωσεν ἐντελῶς τὸν σκοπόν της, καὶ πρὸς ἀκριβῆ ἐκτέλεσιν τῆς ὑπηρεσίας διέταξε τὸν γραμματέα Ναϋμάγερ νὰ συντάξῃ ὁδηγίας διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ὑπηρεσίας καὶ τῶν ἐργασιῶν τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ ἔχω δεδομένα νὰ ἐλπίσω, ὅτι ἡ παραδοχὴ αὐτῶν θέλει φέρει κάλλιστον ἀποτέλεσμα. Αἱ ὁδηγίαι αὗται βασίζονται ἐπὶ τῶν παρὰ τῆς Ὑμ. Μεγαλειότητος ἐγκριθεισῶν γενικῶν ὁδηγιῶν τῆς οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας, καὶ διὰ τοῦτο θεωρῶ περιττὸν νὰ τὰς ὑποβάλω. Διὰ τὴν κατ’ αὐτὰς ἐκτέλεσιν τῆς ὑπηρεσίας, καὶ τὴν σκοπουμένην μεγάλην ἔκτασιν τοῦ κλάδου τούτου ἀπαιτεῖται τὸ ἀκόλουθον προσωπικόν. Εἷς πρόεδρος, ἀνώτερος ἀξιωματικὸς ἢ λοχαγὸς, εἷς ἔφορος τῶν ἀποθηκῶν ἐπικαταλυματίας, εἷς ὑπάλληλος ἐπὶ τῶν λογαριασμῶν καταλυματίας, εἷς λογιστής, εἷς ἀξιωματικὸς ἐπὶ τῆς κοπῆς, εἷς ἕτερος ὡς ἔφορος τῶν ἐργασιῶν, καὶ πρὸς τούτοις εἷς οἰκουρὸς καὶ δύο ὑπηρέται τῶν ἀποθηκῶν. «Ἐν Ναυπλίῳ τὴν 10|22 Ἰουνίου 1834. «Ἐν ὀνόματι τοῦ Βασιλέως. «Ἡ Ἀντιβασιλεία.» «Τὸ ἀνωτέρω νομοθέτημα στηρίζεται ἐπὶ τοῦ κατωτέρω κανονισμοῦ, οὗτινος παραθέτομεν τὰ κυρίως μὲ τὸ προκείμενον θέμα σχέσιν ἔχοντα. «Β. Διάταγμα τῆς 23 Νοεμβρίου (5 Δεκεμβρίου) 1833: «Αʹ. Περὶ τῶν γενικῶν φυλακῶν. Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ ἱματισμοῦ χρεωστεῖ νὰ προμηθεύῃ καὶ κατασκευάζῃ εἰς τὰ ἐργοστάσιά της ὅλα τὰ διὰ τὰ στρατεύματα καὶ τὰ εἰς αὐτὰ ἀνήκοντα καταστήματα ἀναγκαῖα ἐνδύματα, πρὸς τούτοις δὲ τὰ σκεύη κλινοστρωμνῆς διὰ τοὺς στρατῶνας καὶ τὰ νοσοκομεῖα, καὶ τὰ ἐνδύματα διὰ τοὺς ἀσθενεῖς. Εἰς αὐτὴν θέλει ἀνατεθῆ ἐπίσης ἡ προμήθεια καὶ κατασκευὴ τῶν δερματίνων σκευῶν τῆς ἀποσκευῆς καὶ τῶν σκευῶν ἐκστρατείας καὶ στρατοπεδεύσεως... Γʹ. Τάξις τῶν ἐργοστασίων. Ἑκάστου ἐργοστασίου τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ἱματισμοῦ καθὼς τοῦ τῆς ῥαπτικῆς, τῆς ὑποδηματοποιΐας, τῆς σαγματοποιΐας κτλ. ὡς ὑπάρχουν σήμερον καὶ ὡς θέλουν ὑπάρχει, προΐσταται εἷς ἀρχιτεχνίτης, θέλει δὲ χρησιμεύει ὅσον τὸ δυνατὸν ὡς κόπτης. «Ἡ ὑπηρεσία, μὴ ἐπιθυμοῦσα νὰ προσκρούσῃ κατὰ τὴν λειτουργίαν της, καὶ ἰδίως νὰ μὴ ἀφήσῃ οὐδ’ ἀχλὺν ἀμφιβολίας τῶν κεκτημένων δικαιωμάτων της, ἐθεώρησε καλὸν νὰ προκαλέσῃ, καὶ προεκάλεσε μάλιστα τὸ ἀπὸ 11 Σεπτεμβρίου ἐ. ἔτους Β. Διάταγμα, ὅπερ κατεχωρίσθη εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 234 φύλλον τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως...... ὥστε ἠναγκάσθη ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία νὰ ἀκυρώσῃ τὰ τοῦ δευτερεύοντος διατάκτου χρηματικὰ ἐντάλματα, καὶ νὰ ἐκδώσῃ ὑπουργικὰ, ἅπερ προσαρτᾷ ὧδε, ὅπως θέσητε ταῦτα ὑπὸ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Συνεδρίου.... Ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία εἶναι προθυμοτάτη νὰ ἔλθῃ μετ’ αὐτοῦ εἰς οἱανδήποτε συνεννόησιν, ἐπὶ τῷ τέλει νὰ ὁρισθῇ ἀπὸ κοινοῦ λυσιτελέστερός τις τρόπος ἐνεργείας διὰ τὸ μέλλον, πρὸς ἄρσιν τῶν τυχὸν ὑφισταμένων λογιστικῶν προσκομμάτων, ἀλλ’ εἶναι ἀναπόδραστος ἡ ἀνάγκη, ὅπως ἀρθῶσιν αἱ περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου ἀποφάσεις τοῦ Συνεδρίου, τὰ δὲ μέχρι σήμερον ἐκδοθέντα χρηματικὰ ἐντάλματα θεωρηθῶσιν ὡς καλῶς ἔχοντα, καὶ πληρωθῶσι παρὰ τοῦ Κεντρικοῦ ταμία....» Τὰ πέντε χρηματικὰ ἐντάλματα, τὰ ὁποῖά εἰσι τὰ τελευταῖα, ὧν ἐπελάβετο τὸ Συνέδριον, καὶ τὰ ὁποῖα ἠρνήθη νὰ θεωρήσῃ, ὑπεβλήθησαν εἰς αὐτὸ μετὰ τῶν ἄλλων· τὸ πρῶτον δὲ σταλὲν εἰς τὸ Συνέδριον ἔνταλμα ἦτο τὸ ὑπ’ ἀριθ. 250 τῆς 25 Ἰουλίου 1890, ἐκ δρ. 10250, πάντα δὲ, καὶ τὰ πέντε ἐντάλματα, ἀνέρχονται εἰς δραχ. 13,000.

§34ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπ’ ὀνόματι τίνος εἶναι ἐκδεδομένα;

§35ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπ’ ὀνόματι Δαμιανοῦ Τσαγκάρη. Ἐπὶ τοῦ ἐντάλματος αὐτοῦ εἶναι προσηρτημένον τεμάχιον χάρτου, ἐφ’ οὗ ὑπάρχει σημείωμα γεγραμμένον διὰ τῆς χειρὸς τοῦ Προέδρου τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου (ἀναγινώσκει): «Νὰ καθορισθῇ δι’ ἀποφάσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἰς ποίαν ῥητῶς ἐκ τῶν ἐννέα ἐξαιρέσεων τοῦ ἄρθρου 34 τοῦ Λογιστικοῦ νόμου στηρίζεται ἡ παράλειψις τῆς δημοπρασίας. (Ἐκ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου)». Ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου ἐξηγήθη ἀπὸ τὸ Στρατιωτικὸν Λογιστήριον ὡς ἔδει νὰ ἐξηγηθῇ. Ἦτο δὲ καὶ σαφὲς τὸ κείμενον, διότι δι’ αὐτοῦ ὁ Πρόεδρος τοῦ Συνεδρίου ἐδήλου, ὅτι εἰς οὐδεμίαν τῶν ἐννέα ἐξαιρέσεων τοῦ ἄρθρ. 34 τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ ἠδύνατο νὰ ὑπαγάγῃ τὴν ἄνευ δημοπρασίας προμήθειαν τῶν ἀρβυλῶν, ἐξήλεγχε δ’ οὕτω τὴν ἐνέργειαν τοῦ Ὑπουργοῦ ὡς μὴ σύμφωνον μὲ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ. Ἀναγινώσκω τὸ κείμενον τοῦ ἄρθρου 34, περὶ οὗ ὁ λόγος, ἵνα γένηται καταληπτὴ ἡ ἔννοια τοῦ σημειώματος τοῦ Προέδρου τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. «Ἄρθρον 34. Πᾶσα διὰ λογαριασμὸν τῆς Ἐπικρατείας συμφωνία γίνεται διὰ δημοσίου συναγωνισμοῦ. Ἐπιτρέπονται δὲ κατ’ ἐξαίρεσιν συμφωνίαι ἄνευ δημοσίου συναγωνισμοῦ: αʹ) Διὰ προμηθείας, μετακομίσεις καὶ ἐργασίας, τῶν ὁποίων ἡ ὁλικὴ δαπάνη δὲν ὑπερβαίνει τὰς χιλίας δραχμάς. βʹ) Διὰ διαφόρους προμηθείας, μετακομίσεις καὶ ἐργασίας, ὅταν αἱ περιστάσεις ἀπαιτῶσι νὰ μείνωσιν ἄγνωστοι αἱ ἐπιχειρήσεις τῆς Κυβερνήσεως, πάντοτε ὅμως ἐπὶ προηγουμένῃ ἐγκρίσει τοῦ Βασιλέως, κατ’ ἰδιαιτέραν αἴτησιν ἐκδιδομένῃ. γʹ) Δι’ ἀντικείμενα, τῶν ὁποίων ἡ κατασκευὴ ἀνήκει ἀποκλειστικῶς εἰς τοὺς ἔχοντας προνόμιον ἐφευρέσεως. δʹ) Εἰς ἀντικείμενα ἕνα μόνον κάτοχον ἔχοντα. εʹ) Εἰς ἔργα καὶ ἀντικείμενα, τῶν ὁποίων ἡ ἐκτέλεσις δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀνατεθῇ εἰμὴ εἰς τεχνίτας δεδοκιμασμένους. Ϛʹ) Διὰ καλλιεργείας, κατασκευὰς καὶ προμηθείας, λόγῳ δοκιμῆς γιγνομένας. ζʹ) Διὰ πράγματα καὶ τρόφιμα, τὰ ὁποῖα διὰ τὴν ἰδιαιτέραν αὐτῶν ἰδιότητα, καὶ τὴν εἰδικότητα τῆς χρήσεως, εἰς ἥν εἰσι προσδιωρισμένα, ἀγοράζονται καὶ ἐκλέγονται εἰς τὸν τόπον τῆς παραγωγῆς, ἢ παραδίδονται ἀμέσως ἀπὸ τοὺς παραγωγοὺς αὐτῶν. ηʹ) Διὰ προμηθείας, μετακομίσεις ἢ ἐργασίας, δι’ ἃς ἢ οὐδεμία ἔγεινε προσφορὰ, ἢ προσεφέρθησαν ἀπαράδεκτοι τιμαί· ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει, ὀφείλει ἡ ἁρμοδία διοικητικὴ ἀρχὴ νὰ μὴ ὑπερβῇ τὸν παρ’ αὐτῆς τυχὸν τεθέντα καὶ δημοσιευθέντα ὅρον. θʹ) Διὰ προμηθείας, μετακομίσεις καὶ ἐργασίας, ὅταν ἀνάγκη προφανῶς κατεπείγουσα καὶ ἀπὸ περιστάσεις ἀπροόπτους προελθοῦσα δὲν συγχωρῇ τὴν χρονοτριβὴν δημοσίου συναγωνισμοῦ.» Συνεπείᾳ τούτων τὸ Στρατιωτικὸν Λογιστήριον ἔπεμψε τὰ ἔγγραφα πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ζητῆσαν τὴν νομοθετικὴν διαῤῥύθμισιν τῆς ὑποθέσεως, ὅπως γένηται δυνατὴ ἡ ἐξόφλησις τῶν ἐνταλμάτων, καὶ ἡ πληρωμὴ τῶν χορηγητῶν τῶν ἀρβυλῶν. Ὅθεν συνετάχθη τὸ νομοσχέδιον καὶ δι’ αὐτοῦ ἐζητήθη παρὰ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας ἡ ἄδεια, ὅπως πληρωθῶσι τὰ ἐντάλματα, εἰ καὶ δὲν ἐθεωρήθησαν ὑπὸ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὁ κ. ἐκ Μεσολογγίου Βουλευτὴς ἐθεώρησεν ὡς ἄνευ ἀνάγκης προταθὲν, ἰσχυριζόμενος, ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβὲς ὅτι τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον δὲν ἔστερξε νὰ θεωρήσῃ τὰ ἐντάλματα ταῦτα, διότι δὲν εἰσήχθησαν εἰς αὐτό. Ἀλλ’ ἡ διὰ χειρὸς τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου γεγραμμένη καὶ ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 250 ἐντάλματος ἐκ δραχ. 10250 ἐπικεκολλημμένη σημείωσις διαψεύδει τὸν ἰσχυρισμὸν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Μεσολογγίου, βεβαιοῦσα, ὅτι καὶ εἰς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον εἰσήχθησαν τὰ περὶ ὧν ὁ λόγος ἐντάλματα, καὶ ὅτι τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον δὲν ἔστερξε νὰ θεωρήσῃ αὐτὰ, οὗ ἕνεκα ὁ κ. Πρόεδρος αὐτοῦ ἠναγκάσθη νὰ ἐνδείξῃ εἰς τὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν καὶ τὴν αἰτίαν, δι’ ἣν τὰ ἐντάλματα ταῦτα δὲν ἐθεωρήθησαν, διότι δὲν δύνανται νὰ καταταχθῶσιν εἰς τινα τῶν ἀναγραφομένων ἐν τῷ νόμῳ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ ἐννέα ἐξαιρέσεων, καθ’ ἃς μόνας ἐπιτρέπεται ἡ ἄνευ δημοπρασίας προμήθεια ὑλικοῦ. Ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὸ Στρατιωτικὸν Λογιστήριον ἀπεκρίθη, ὅτι δὲν εὑρίσκει λόγον, ἵνα ἰσχυρισθῇ ὅτι ὑπάγονται εἰς τὰς διατάξεις τῶν ἐξαιρέσεων τοῦ ἄρθρου 34 τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, Χρεωστῶ, ἐπειδὴ εἶμαι ἐπὶ τοῦ βήματος, νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις καὶ ἐπὶ ἄλλης αἰτιάσεως, ἣν ἀπηύθυνεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου κατὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, τοῦ κατὰ τὰ 1885 διευθύναντος τὸ Ὑπουργεῖον. Εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου, ὅτι μεταξὺ τῶν ἀρβυλῶν, τὰς ὁποίας ὁ κατὰ τὰ 1885 Ὑπουργὸς ἐπρομηθεύθη ἐξ Εὐρώπης, μέγα ποσὸν ἦτο μικροῦ μεγέθους, ἀπέβη δ’ ἕνεκα τούτου ἄχρηστον εἰς τὸν στρατὸν, φθειρόμενον ἐν ταῖς ἀποθήκαις. Ἀληθῶς κατὰ τὸ 1885, ὅτε διετάχθη ἡ ἐπιστρατεία, ὁ τότε ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς παρήγγειλεν εἰς Εὐρώπην 200,000 ζεύγη ἀρβυλῶν, οἱ δ’ ἐν Εὐρώπῃ χορηγηταὶ ἀπέστειλαν ἀρβύλας διαφόρων μεγεθῶν. Οὕτω τὰ ἀποσταλέντα ἐξ Εὐρώπης 200,000 ζεύγη ἀρβυλῶν ἦσαν ὅλων τῶν μεγεθῶν, ὅσα εἰσὶν ἐν χρήσει τοῦ στρατοῦ· ἐπειδὴ δὲ ἐν τοῖς στρατοῖς ὑπάρχουσι καὶ ἔχοντες μικρὸν τὸν πόδα, περιλαμβάνεται συνήθως καὶ ποσὸν ἀρβυλῶν προωρισμένον δι’ αὐτούς. Τὸ ποσὸν ὅμως τοῦτο τῶν ἀρβυλῶν, τὸ ὁποῖον συνήθως χρησιμεύει εἰς παῖδας τοῦ στρατοῦ, δὲν ἐχρησιμοποιήθη κατὰ τὴν ἐπιστρατείαν, διότι δὲν ἐστράτευσαν παῖδες, διατηροῦνται ἑπομένως τὰ ζεύγη ταῦτα ἐν ταῖς ἀποθήκαις. Ἂν ἐγένετο ἡ μνεία τοῦ περιστατικοῦ τούτου ὡς αἰτίασις κατὰ τοῦ Ὑπουργείου, τοῦ ὁποίου προϊστάμην κατὰ τὸ 1885, ἡ αἰτίασις ἴσως ἀφορᾷ τὴν ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία διετάχθη νὰ παραλάβῃ τὰς ἀρβύλας, ἐὰν ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀποσταλεισῶν ἐξ Εὐρώπης ἀρβυλῶν μικροῦ μεγέθους ὑπερέβαινε τὴν ἐγνωσμένην ἀναλογίαν τῶν τοιούτου μεγέθους ἀρβυλῶν πρὸς τὰς τῶν ἀρβυλῶν τῶν ἄλλων μεγεθῶν, διότι ἡ ἐπιτροπὴ ὤφειλε νὰ μὴ ἀποδεχθῇ ταύτας· οὐδεμία ὅμως εὐθύνη δύναται νὰ βαρύνῃ τὸ Ὑπουργεῖον. Ἔχει ὅμως ἕκαστος τῶν κυρίων Βουλευτῶν τὸ δικαίωμα νὰ ἐρωτήσῃ, ἀφοῦ αἱ ἀρβύλαι αὗται τοῦ μικροῦ μεγέθους δὲν ἐχρησιμοποιήθησαν, δὲν ἔπρεπε νὰ ληφθῇ πρόνοιά τις, ὅπως διατεθῶσιν; Καὶ ἂν οὐδεμία ἐλήφθη περὶ τούτου πρόνοια, δὲν ὑπάρχει τις ὁ ἐπὶ τῇ ἀκηδίᾳ ταύτῃ εὐθυνόμενος; Καὶ μήπως οὗτος εἶναι ὁ μέχρι πρὸ μικροῦ διοικῶν τὰ στρατιωτικὰ πράγματα ἀπὸ τοῦ ἔτους 1886; Ἂν δ’ ἐνῷ ὑπῆρχον ἀρβύλαι μικροῦ μεγέθους διὰ τοὺς μαθητευομένους μουσικούς, ἠγοράζοντο νέαι, ἡ ἀκηδία τῶν κατὰ τὴν τετραετίαν διοικησάντων τὰ στρατιωτικὰ εἶναι ἀληθῶς ψηλαφητή.

§36ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ διατάξῃ νὰ τυπωθῶσιν ἅπαντα τὰ ἔγγραφα καὶ διανεμηθῶσιν εἰς τοὺς κυρίους Βουλευτάς, διότι μετ’ ὀλίγον ἴσως ἔχωμεν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, καὶ πρέπει νὰ ἤμεθα ἐν γνώσει πάντες τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ἔχουσι μεγάλην σπουδαιότητα, καθόσον θὰ παρέξωσι πολλὰς ἀποδείξεις καταχρήσεων, αἵτινες, ὡς διαδίδεται, ἔλαβον χώραν.

§37ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶχον εἰπεῖ κατὰ προηγουμένην συνεδρίασιν, ὅτι εἶναι ὅλως περιττὴ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου τούτου, διότι τὰ ἐντάλματα βεβαίως, ἐὰν ἐπαρουσιάζοντο εἰς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, ἤθελον θεωρηθῆ· ὁ δὲ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ τότε ἐνέδειξε καὶ ἐν τῇ ἐκθέσει τῇ εἰσαγωγικῇ τοῦ νομοσχεδίου ἀναγράφει καὶ ἤδη ἐπαναλαμβάνει, ὅτι τὰ ἐντάλματα ταῦτα εἶχον ὑποβληθῆ εἰς τὸ Συνέδριον· εἰς ἀπόδειξιν δὲ τούτου τί φέρει σήμερον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως; Ἐπὶ τεμαχίου χάρτου σημείωμα ἄνευ ὑπογραφῆς ἢ χρονολογίας, ἀλλὰ διὰ χειρὸς τοῦ Προέδρου τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, — γινώσκω τὸν χαρακτῆρα καὶ πιστοποιῶ, ὅτι εἶναι ὁ τοῦ Προέδρου τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, — ἁπλοῦν σημείωμα πρὸς ὑπόμνησιν, ἄνευ ὑπογραφῆς ἢ ἄλλου συστατικοῦ ἐπισήμου ἐγγράφου ἢ ἔστω καὶ ἀρτίας ἰδιωτικῆς ἐπιστολῆς. Τί ἀποδεικνύει τοῦτο; ὅτι πρὶν ὑποβληθῶσι τὰ ἐντάλματα εἰς τὸ Συνέδριον, ἀπετάθη εἰς τὸν Πρόεδρον τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου ὁ προϊστάμενος τοῦ Στρατιωτικοῦ Ἐπιμελητηρίου, ἵνα συνεννοηθῇ περὶ τῶν ἀπαιτουμένων διατυπώσεων πρὸς θεώρησιν καὶ τούτων τῶν ἐνταλμάτων, ὡς ἐγένετο ἡ θεώρησις τοῦ μεταγενεστέρου ἐντάλματος, τοῦ κατὰ τὴν 20 Ὀκτωβρίου τυχόντος τῆς ἐγκρίσεως τοῦ Συνεδρίου· ὁ δὲ Πρόεδρος τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου ἐσημείωσεν ἐπὶ προστυχόντος τεμαχίου χάρτου τ’ ἀπαιτούμενα. Ἦσαν δὲ ταῦτα αὐτὰ ἐκεῖνα, ἅτινα εἶχεν ὑποβάλει ἡ ὑπηρεσία ἐν προηγουμέναις περιστάσεσι.

§38ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖα;

§39ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀναγράφονται ἐν διαταγαῖς τοῦ Ὑπουργοῦ Μαυρομιχάλη τὰ ἐδάφια τοῦ ἄρθρου 34, εἰς ἃ ἀνάγονται αἱ δαπάναι. Καὶ ἔχω ἐνταῦθα ἔγγραφα τοῦ Ὑπουργοῦ ἐκείνου, ἀναγράφοντα τὰ ἐδάφια, εἰς ἃ ἐπιπροσθέτω καὶ τὸ ἄρθρον 35. Τὰ δύο ἐδάφια τοῦ ἄρθρου 34 καὶ τὸ ἄρθρον 35 εἶναι τὰ μνημονευόμενα πάντοτε. Διατὶ δὲν τὰ ἐμνημόνευσεν ἡ ὑπηρεσία τώρα, ἀλλ’ ἀπέσχε νὰ ὑποβάλῃ τὰ ἐντάλματα εἰς τὸ Συνέδριον, τοῦτο ἀφορᾷ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Βεβαίως, εὐθὺς ὡς ἡ ὑπηρεσία ὑποβάλῃ τὰ ἐντάλματα μετὰ τῆς αὐτῆς αἰτιολογίας, ἣν ὑπέβαλε καὶ προηγουμένως, ὅ,τι ἐγίνετο καὶ προηγουμένως θὰ ἐγίνετο καὶ ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ. Ἠκούσατε πρὸ ὀλίγου τὴν ἀπόφασιν τοῦ Συνεδρίου ἐπὶ μεταγενεστέρου ἐντάλματος, θεωρηθέντος κατὰ τὴν 20 Ὀκτωβρίου. Εἶπε νὰ μὴ ἐξακολουθήσωσι τοιαῦται ἐνέργειαι· ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ ἐνεργείας μετὰ τὴν ἡμέραν τῆς θεωρήσεως, πρόκειται περὶ ἐνεργείας προηγουμένης τῆς ἡμέρας τῆς θεωρήσεως. Ἑπομένως, ὅπως τὸ ἔνταλμα ἐκεῖνο ἐθεωρήθη, διὰ τοὺς αὐτοὺς λόγους ἤθελον θεωρηθῆ καὶ ταῦτα. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως παρέστησε τὸ σημείωμα τοῦτο, τὸ ἄνευ ὑπογραφῆς, ἀλλ’ οὗτινος ἀναγνωρίζω τὸ γνήσιον, ὡς ἀπόφασιν τοῦ Συνεδρίου. Καὶ ὑπογραφὴν ἐὰν ἔφερε τὸ σημείωμα καὶ ἐπίσημον ἐὰν ἦτο ἔγγραφον τοῦ Προέδρου τοῦ Συνεδρίου, ἐξ αὐτοῦ οὐδαμῶς θὰ προέκυπτεν οὔτε ὅτι τὰ ἐντάλματα προσήχθησαν εἰς θεώρησιν, οὔτε ὅτι εἰς αἴτησιν θεωρήσεως ἀντετάχθη ἄρνησις. Ὁ νόμος ῥητῶς ἀπαιτεῖ ἀπόφασιν τοῦ Συνεδρίου πρὸς τὴν ἀπόῤῥιψιν· ἡ διάταξις δὲ αὕτη τοῦ νόμου ἀπαρεγκλίτως ἐτηρήθη. Ἠκούσατε τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἀναγινώσκοντος πρότερον ἀποφάσεις τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου περὶ ἀποῤῥίψεως αἰτήσεων θεωρήσεως ἐνταλμάτων, διότι ὁ Πρόεδρος τοῦ Συνεδρίου ἢ ὁ Ἀντιπρόεδρος, εἰς ὃν εἶναι ἀνατεθειμένη ἡ εἰσήγησις τῶν ὑποθέσεων τούτων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, οὐδεμίαν ἔχουσιν ἐντολὴν, ἵνα αὐτοὶ ἀποφασίζωσιν· ἡ ἀπόφασις ἀνήκει εἰς τὸ Συνέδριον· καὶ εἴδομεν ἐν τοῖς ὑποβληθεῖσιν ἐγγράφοις τὸ Συνέδριον συνεχῶς ἀποφασίζον ἀπὸ τοῦ ἔτους 1888, εἴδομεν ἀποφάσεις ἀποῤῥίψεως καὶ ἀποφάσεις ἀποδοχῆς. Προκαταρκτικὴ ἐργασία γίνεται πάντοτε. Τὸ Στρατιωτικὸν Ἐπιμελητήριον ἀπευθύνεται πρὸς τὸν εἰσηγητὴν τῆς ὑποθέσεως, τὸν Πρόεδρον ἢ τὸν Ἀντιπρόεδρον τοῦ Συνεδρίου, καὶ μετὰ τὴν συνεννόησιν ὑποβάλλονται τὰ ἐντάλματα εἰς θεώρησιν. Ἐκ τοῦ σημειώματος δὲ τούτου ἀποδεικνύεται, ὅτι τὰ τῆς θεωρήσεως καὶ τῶν ἐνταλμάτων τούτων θὰ διεξήγοντο ὅπως καὶ τὰ τῶν πρότερον θεωρηθέντων, ἐὰν ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία προέβαινεν εἰς τὴν αἴτησιν τῆς θεωρήσεως, ὅπως προέβαινε πάντοτε, δίδουσα τὰς αὐτὰς καὶ πρότερον ἐξηγήσεις. Ἰδοὺ δὲ καὶ τὸ ἄρθρον τοῦ νόμου ΑΥΟΖʹ τῆς 28 Μαΐου 1887 περὶ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, δεικνύον ὅτι μόνον τὸ Συνέδριον ἀποφασίζει περὶ ἀρνήσεως τῆς θεωρήσεως (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον 3. Τὰ πρὸς πληρωμὴν τῶν δημοσίων ἐξόδων ἀπ’ εὐθείας ὑπὸ τῶν Ὑπουργῶν ἢ κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον ἐκδιδόμενα χρηματικὰ ἐντάλματα καθίστανται πληρωτέα, ἀφοῦ μετὰ προηγουμένην ἐξέλεγξιν θεωρηθῶσιν ὑπὸ τοῦ Προέδρου τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, πρὸς βεβαίωσιν, ὅτι ὑπάρχει νομίμως κεχορηγημένη ἀνάλογος πίστωσις, καὶ ὅτι κατὰ τὴν ἀναγνώρισιν τῆς ἐντελλομένης δαπάνης ἐτηρήθησαν οἱ ὅροι τῶν ἄρθρων 26–42 τοῦ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ καὶ παντὸς ἄλλου σχετικοῦ νόμου καὶ διατάγματος. Ἐν ἐλλείψει πιστώσεως ἢ ἐν περιπτώσει παραβάσεως σχετικῆς τινος διατάξεως, τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον ἀρνεῖται τὴν θεώρησιν τοῦ ἐντάλματος καὶ σημειοῖ ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον συντόμως. Ἂν ὅμως ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ζητήσῃ ἐγγράφως ὑπ’ εὐθύνην του τὴν θεώρησιν, αὕτη ἐκτελεῖται, ὑποβάλλεται δὲ εἰς τὴν Βουλὴν λεπτομερὴς σημείωσις τῶν τοιούτων ἐνταλμάτων μὲ αἰτιολογίαν τῆς ἀρνήσεως.» Ποῦ ἡ ἀπόφασις τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ἀρνουμένου τὴν θεώρησιν τοῦ ἐντάλματος; Ποῦ ἡ σύντομος σημείωσις ἐπὶ τοῦ ἐντάλματος τοῦ λόγου τῆς ἀρνήσεως; Οὐδὲν τούτων ἔχομεν· διότι δὲν ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν θεώρησιν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου τὰ ἐντάλματα· ὡς εἶπον δὲ, ἐὰν τὰ ἐντάλματα ὑποβληθῶσιν εἰς τὸ Συνέδριον ἄνευ ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου, ὅπερ πρόκειται σήμερον εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν, βεβαίως τὸ Συνέδριον θὰ δεχθῇ αὐτὰ εἰς θεώρησιν· λέγω δὲ βεβαίως, διότι τὴν 20 Ὀκτωβρίου ἐδέχθη ἄλλο ὁμοίας φύσεως, ἠκούσατε δὲ τὸ περιεχόμενον τῆς ἀποφάσεως, μαρτυροῦν ὅτι τὸ θεωρηθὲν ἔνταλμα ἦτο ὁποῖον καὶ τὰ παρόντα. Εἶχε ζητηθῆ καὶ σημείωσις τῶν ὀνομάτων, ὑπὲρ ὧν τὰ ἐντάλματα ἐξεδίδοντο. Δὲν ἠξεύρω διατὶ ἐζητήθη τοῦτο· ἀλλ’ ἐπειδὴ εἶδον ἐπιμένοντα τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Μεσσηνίας εἰς τὰ περὶ τούτου καὶ προκαλέσαντα χθὲς τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου, ἵνα προσαχθῇ πρότερον ἡ παρ’ αὐτοῦ αἰτηθεῖσα πληροφορία, ἐθεώρησα ἀναγκαῖον νὰ γνωρίσω τῷ κ. Βουλευτῇ, ὅτι εἶναι ἐπισήμως ὡρισμένοι οἱ ἀρβυλοποιοὶ ἐκ τῶν προτέρων διὰ γενικοῦ κανονισμοῦ. Καὶ ἐπειδὴ φαίνεται θέλων ὁ κ. Βουλευτὴς νὰ σχετίσῃ τὴν ὑπόθεσιν πρὸς πρόσωπα, τῷ ἀναγινώσκω ἐκ τῆς ὑπουργικῆς ἀποφάσεως τῆς 19 Σεπτεμβρίου 1889 τὰ ὀνόματα τῶν στρατιωτικῶν ἀρβυλοποιῶν (ἀναγινώσκει): «Ἀναθέτομεν τὴν κατασκευὴν τῶν ἀρβυλῶν εἰς τοὺς ἑξῆς στρατιωτικοὺς ἀρβυλοποιούς: αʹ) τὸν ἐπιλοχίαν τοῦ 3ου συντάγματος τοῦ πυροβολικοῦ Παναγιώτην Βουτσαρᾶν....

§40ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ στρατοῦ αὐτός;

§41ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἤδη ἀγνοῶ, ὅτε ὅμως ἐξεδόθη τὸ ἔγγραφον τοῦτο, ἦτο ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, τούτου δ’ ἕνεκα ἀνέγνωσα καὶ τὴν ἡμερομηνίαν τῆς διαταγῆς, ἥτις εἶναι κανονικὸν ἐπίσημον ἔγγραφον, ἀναγράφον τὰ ὀνόματα τῶν ὑπαξιωματικῶν, εἰς οὓς ἦτο ἀνατεθειμένη ἡ κατασκευὴ τῶν ἀρβυλῶν.... (ἀναγινώσκει): «βʹ) τὸν δεκανέα τοῦ συντάγματος τοῦ μηχανικοῦ Γρηγόριον Γερμανόν· γʹ) τὸν δεκανέα τοῦ 1ου συντάγματος τοῦ πεζικοῦ Γεώργιον Κυταριόλον· δʹ) τὸν δεκανέα τοῦ 7ου συντάγματος τοῦ πεζικοῦ Γεώργιον Στρατῆν καὶ εʹ) τὸν δεκανέα τοῦ 2ου συντάγματος τοῦ ἱππικοῦ Δαμιανὸν Τσαγκάρην.» Ταῦτα δὲ εἶναι τὰ ὀνόματα, ἅτινα ἠκούσατε καὶ ἐν τοῖς ἐγγράφοις τοῖς ἀναγνωσθεῖσι καὶ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Τὰ ἐντάλματα ἄρα ἦσαν ἐκδεδομένα ἐν ὀνόματι τῶν κανονικῶν ἀρβυλοποιῶν· οἱ δὲ ἀρβυλοποιοὶ οὗτοι εἶναι οἱ ἀνέκαθεν ἐπιτετραμμένοι τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην, ὡς ἀποδεικνύεται ἐκ διαφόρων ἐγγράφων, ὧν φέρω ἐνταῦθα ἀντίγραφα, ἐκ διαταγῶν τῶν Ὑπουργῶν Βαλτινοῦ, Μαυρομιχάλη καὶ ἄλλων. Ἔχω διαταγὴν τοῦ Ὑπουργοῦ Βαλτινοῦ περὶ διορισμοῦ τοῦ Γερμανοῦ Γρηγορίου, ἤτοι τοῦ ἐνταῦθα σημειουμένου δευτέρου. Ἔχω τοῦ Ὑπουργοῦ Μαυρομιχάλη περὶ διορισμοῦ τοῦ Βουτσαρᾶ, οὗτινος ἐμνήσθη καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως (ἀναγινώσκει): «Σᾶς παραγγέλομεν, ἵνα δυνάμει τοῦ ἄρθρου 34 ἐδάφιον εʹ καὶ θʹ τοῦ περὶ λογιστικοῦ τοῦ Κράτους νόμου προβῆτε μετὰ τοῦ ἐπιλοχίου ἀρβυλοποιοῦ ὑμῶν Βουτσαρᾶ εἰς τὴν ἀνανέωσιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 13290 π. ἔ. συμφωνητικοῦ συμβολαίου». Ἰδοὺ ἑτέρα διαταγὴ τοῦ αὐτοῦ Ὑπουργοῦ περὶ συμφωνητικοῦ πρὸς τὸν δεκανέα Γεώργιον Κυταριόλον. Οὗτοι λοιπὸν εἶναι οἱ κανονικοὶ ἀρβυλοποιοὶ, οἱ ἀπὸ ἐτῶν διοριζόμενοι, ὡς ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν ἐγγράφων τούτων, ἐν οἷς μνημονεύονται πάντες, 5 τὸν ἀριθμὸν, οἱ κατὰ τὴν γενικὴν διαταγὴν πρὸς τὴν Γενικὴν ἀποθήκην ὑλικοῦ Πειραιῶς τῆς 19 Σεπτεμβρίου 1889 προϊστάμενοι τοῦ ἀρβυλοποιείου. Ἀλλ’ ἀσχέτως πρὸς ταῦτα, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐποιήσατο λόγον καὶ περὶ ὧν εἶπον κατὰ τὴν τελευταίαν περὶ τοῦ θέματος τούτου συζήτησιν, ἀναγομένων εἰς τὴν προμήθειαν παρὰ τῶν προκατόχων ἡμῶν ἐν τῇ Κυβερνήσει 23,000 καὶ 850 νομίζω παιδικῶν ἀρβυλῶν, εὑρισκομένων ἤδη ἐν τῇ ἀποθήκῃ Πειραιῶς, ἴσως δὲ καὶ ἄλλων ἐν ἄλλαις ἀποθήκαις. Παρέστησε δὲ σήμερον τὴν προμήθειαν ταύτην ὡς δεδικαιολογημένην, διότι παρὰ τῷ γαλλικῷ στρατῷ, νομίζω εἶπεν, ὑπάρχουσι παῖδες....

§42ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι.

§43ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἄρα ἐν τῷ ἡμετέρῳ στρατῷ ὑπάρχουσι παῖδες, ὧν χάριν ἐγένετο προμήθεια 23,000 ἀρβυλῶν;

§44ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶπον ὅτι, ὅταν δίδεται προμήθεια ἀρβυλῶν εἰς ἐργοστάσια, τὰ ἐργοστάσια κατασκευάζουσιν ἀρβύλας ὅλων τῶν μεγέθων, ἑπομένως καὶ τοῦ μεγάλου μεγέθους καὶ τοῦ μέσου μεγέθους καὶ τῶν διαφόρων μεγεθῶν μέχρι τοῦ ἀριθ. 26.

§45ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅταν ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις δίδῃ ἐντολὴν περὶ ἀρβυλῶν εἰς ἐργοστάσια γαλλικὰ, κατασκευάζονται αἱ ἀρβύλαι κατὰ πίνακα ἀνταποκρινόμενον πρὸς τὰς ἀναλογίας τοῦ γαλλικοῦ στρατοῦ, διότι ὁ γαλλικὸς στρατὸς περιλαμβάνει καὶ παῖδας, enfants de troupe, ἑπομένως ὑπάρχει ἀνάγκη τις ἀρβυλῶν διὰ παῖδας. Ὅταν ὅμως δίδεται ἐντολὴ διὰ τὸν ἑλληνικὸν στρατὸν, πρέπει νὰ δίδωται ἀναλόγως πρὸς τὰς ἀνάγκας τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ, ἐπειδὴ δὲ ὁ ἑλληνικὸς στρατὸς δὲν περιλαμβάνει παῖδας, ἐννοεῖται ὅτι ὁ προμηθεύων, ὁ Ὑπουργὸς ὁ δίδων τὴν ἐντολὴν, δὲν δύναται νὰ ἐπιτρέψῃ, ὅπως ἀγορασθῶσιν ἀρβύλαι τῶν ἀριθμῶν, ὧν ἔχει ἀνάγκην ὁ γαλλικὸς στρατὸς, ὧν ὅμως δὲν ἔχει ἀνάγκην ὁ ἑλληνικὸς στρατός. Καὶ ἰδοὺ ἡ ἀπόδειξις· ὅτε ἡμεῖς ἐδώσαμεν ἐντολὴν περὶ δημοπρασίας πρὸς προμήθειαν ἀρβυλῶν ἐν τῇ χώρᾳ, ἀνεγράψαμεν τοὺς ἀριθμοὺς κατὰ τὰς ἀναλογίας τῆς ἀνάγκης τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ. Καὶ ὡς πρὸς μὲν τὰς τοῦ πεζικοῦ ἀνεγράψαμεν 7,000 ζεύγη οὐχὶ τοῦ ἀριθμοῦ 26, οὐχὶ τοῦ ἀριθμοῦ 27, οὐχὶ τοῦ ἀριθμοῦ 28, διότι αἱ ἀρβύλαι τῶν διαστάσεων τούτων ἐθεωρήθησαν μὴ χρήσιμοι ἐν τῷ ἑλληνικῷ στρατῷ, ἀλλ’ ἀνεγράψαμεν 7,000 ζεύγη τοῦ ἀριθμοῦ 29, 10,000 τοῦ ἀριθμοῦ 30, διότι τοιαύτη εἶναι ἡ ἀναλογία ἡ συνήθης ἐν τῷ ἑλληνικῷ στρατῷ, 5,000 τοῦ ἀριθμοῦ 31 καὶ 2,000 τοῦ ἀριθμοῦ 32. Ταῦτα ἐν τῷ πεζικῷ. Ἐν δὲ τῷ ἱππικῷ πάλιν οὐδεμία ἐντολὴ περὶ προμηθείας ἀρβυλῶν ἀριθμοῦ 26, ἀλλ’ οὐδὲ ἀριθμοῦ 27, οὐδὲ ἀριθμοῦ 28, ἐδόθη δ’ ἐντολὴ ἀριθμοῦ 29 2000, ἀριθμοῦ 30 4000, ἀριθμοῦ 31 2000 καὶ ἀριθμοῦ 32 2000. Οἱ ἀριθμοὶ, ἤτοι αἱ διαστάσεις τῶν ἀρβυλῶν, ὁρίζονται κατὰ τὰς συνήθως παρουσιαζομένας ἐν τῷ στρατῷ ἀναλογίας, ἐν δὲ τῷ ἑλληνικῷ στρατῷ, ἔνθα δὲν ὑπάρχουσι παῖδες, ἐντολὴ πρὸς ἀγορὰν ἀρβυλῶν παίδων φαίνεται δεικνύουσα, ἵνα μή τι ἄλλο εἴπω, ἄγνοιαν καὶ μεγίστην ἀκηδίαν περὶ τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου.

§46Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι δὲν πρόκειται σήμερον νὰ ἐξετάσωμεν τὴν γενομένην παραγγελίαν ὑπὸ τοῦ κατὰ τὸ 1885 Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Ἐὰν θέλητε νὰ τὴν ἐξετάσητε, εἶσθε μέλη τοῦ Κοινοβουλίου, ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ὑποβάλητε ἐπερώτησιν, καὶ βεβαίως ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἐὰν ἤθελεν εἶσθαι μέλος τοῦ Κοινοβουλίου, ἤθελε φροντίσει ν’ ἀπολογηθῇ. Θέλετε ὅμως νὰ μετατρέψητε τὸ ζήτημα ἀπὸ τῶν ἀρβυλῶν, διὰ τὰς ὁποίας δὲν ἐξεδόθησαν ἐντάλματα, τὰ ὁποῖα ἤθελε διστάσει νὰ θεωρήσῃ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, εἰς τὰς ἀρβύλας, τὰς ὁποίας ὁ κ. Ἀντώνιος Μαυρομιχάλης, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, εἶχε παραλάβει ἐκ προμηθείας. Ἐὰν ἐγὼ ἔκαμα περὶ τούτου λόγον, ἔκαμα διὰ νὰ ἀποδείξω, ὅτι δὲν ἦτο ἀληθὴς ἡ αἰτίασις, ἣν ἀπηυθύνατε πρὸς τὸ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργεῖον, διατὶ δὲν ἐπρονόησε νὰ διαθέσῃ τὰς 23,000 ἀρβύλας τοῦ ἀριθμοῦ 26, καὶ μένουσιν αὗται ἄχρηστοι. Διότι κυβερνῶντες ἐπὶ ἑπτὰ ἔτη τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἐνῷ εἴχετε ἀρβύλας εἰς τὰς ἀποθήκας ἀριθ. 26, παρηγγείλατε ἀρβύλας μικροῦ μεγέθους διὰ τοὺς παῖδας τοὺς κατατεταγμένους εἰς τὴν Μουσικήν. Καὶ ἵνα δικαιολογήσητε διατὶ δὲν παρελαμβάνετε ἀρβύλας ἀπὸ τὸν προμηθευτήν, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἀναλάβει τὴν προμήθειαν τῶν ἀρβυλῶν τοῦ στρατοῦ, διατὶ ἦσθε ἠναγκασμένοι ν’ ἀπευθύνησθε πρὸς ἀρβυλοποιοὺς, προβάλλετε ὡς λόγον, ὅτι ἐκ τῶν ἀρβυλῶν, ἃς ἐπρομήθευσεν ἐξ Εὐρώπης ὁ κ. Α. Μαυρομιχάλης, ἦσαν καὶ μικραὶ τοῦ ἀριθ. 26. Διὰ τοῦτο ἔθιξα τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, ἵνα εἴπω ὑμῖν, ὅτι ἔχετε δικαίωμα ν’ ἀπευθύνητε ἐπερώτησιν, ὡς ἔχετε δικαίωμα ν’ ἀπευθύνητε καὶ κατηγορίας, θέλετε δὲ λάβει πάσας τὰς πληροφορίας, ἃς ἠθέλετε ζητήσει, ἡ δὲ Βουλὴ θέλει ἀποφασίσει. Περὶ τούτου δὲν πρόκειται. Μὴ μετατρέπετε τὰ ζητήματα ἐπὶ ἄλλου ἐδάφους. Πρόκειται περὶ τῶν πέντε ἐνταλμάτων, ἀναβαινόντων εἰς δραχμὰς 13,000, διὰ τὰ ὁποῖα τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου εἶπεν, ὅτι δὲν δύναται νὰ τὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὸ Συνέδριον πρὸς θεώρησιν. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου εἶπεν, ὅτι δὲν δύναται νὰ εἰσαγάγῃ ταῦτα, ἐὰν δὲν δείξητε αὐτῷ εἰς ποίαν κατηγορίαν τοῦ ἄρθρου 34 τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ ὑπάγεται ἡ ὑπόθεσις αὕτη, ὑπόθεσις, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἐτηρήθησαν αἱ διατάξεις τοῦ νόμου, οὐδὲ δημοπρασία ἐγένετο, οὐδὲ τὰ ποσὰ εἶναι τόσα, ὥστε νὰ ἐπιτρέπηται νὰ γίνηται προμήθεια ἄνευ δημοπρασίας. Ὑμεῖς λέγετε, ὅτι αὐτὸ τὸ εἶπεν ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ἀλλὰ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον δὲν ἠρνήθη τὴν θεώρησιν, καὶ ὅτι ἤθελε θεωρήσει τὰ ἐντάλματα τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, ἂν πρὸς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον ἀπευθυνόμεθα. Ὅσα ἐγράψατε ὑμεῖς πρὸς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον διὰ τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτρόπου τῆς Ἐπικρατείας, τοῦτο δὲν δύνασθε ν’ ἀπαιτήσητε καὶ παρ’ ἐμοῦ· διότι ἔπρεπε νὰ ἔχω καὶ ἐγὼ περὶ τοῦ νόμου τοῦ δημοσίου λογιστικοῦ τὰς ἰδέας, ἃς ἔχετε ὑμεῖς. Ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν ἔχομεν τὰς ἰδέας αὐτάς. Δὲν ἔχομεν τὴν ἰδέαν, ὅτι νομίμως ἐγένετο ἡ προμήθεια τῶν ἀρβυλῶν κατὰ τὸν τρόπον τοῦτον. Πῶς λοιπὸν ἠδυνάμεθα νὰ γράψωμεν πρὸς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον καὶ νὰ πείσωμεν αὐτό, ὅτι πρέπει νὰ μὴ ἐπιμένῃ εἰς τὴν ἀκριβῆ ἐφαρμογὴν τοῦ ἄρθρου 34, καὶ ὅτι πρέπει νὰ θεωρήσῃ τὰ ἐντάλματα, μολονότι δὲν εἶχε γείνει δημοπρασία; Ἀφοῦ δὲν εἴχομεν τοιαύτας ἰδέας, βεβαίως δὲν ἠδυνάμεθα νὰ ἀναλάβωμεν τὸν ἀγῶνα, ὅπως πείσωμεν τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον. Ἐὰν ἦσθε ὑμεῖς, ἠθέλετε πράξει τοῦτο, ὡς ἐπράξατε καὶ κατὰ προηγουμένας περιστάσεις· ἀλλ’ ὑμεῖς, ἐνεργήσαντες οὕτω πως, ἐπράξατε πρᾶξιν μὴ σύμφωνον πρὸς τὸν νόμον· ἐγὼ ὅμως δὲν ἠδυνάμην νὰ πράξω πρᾶξιν μὴ σύμφωνον πρὸς τοὺς νόμους, οὐδὲ ἔχω τὰς ἰδέας περὶ νόμων, τὰς ὁποίας ἔχετε ὑμεῖς.

§47ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅταν ὁμιλῶ περὶ τῶν πέντε ἐνταλμάτων, προκείμενον εἶναι τὰ ἐντάλματα ταῦτα· ὅταν ὁμιλῶ περὶ τῶν παιδικῶν ἀρβυλῶν, προκείμενον εἶναι αἱ παιδικαὶ ἀρβύλαι· ἔχω δὲ τὸ δικαίωμα νὰ καθορίζω ἐγὼ τὸ προκείμενον τῆς ὁμιλίας μου. Ἑπομένως, ἀφοῦ περὶ τῶν 5 ἐνταλμάτων ὡμίλησα, καὶ ἀπέδειξα ὅτι, ἐὰν τὰ ἐντάλματα παρουσιάζοντο εἰς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, ὅπως παρουσιάσθησαν τὰ ἄλλα ἐντάλματα, βεβαίως ἤθελον θεωρηθῆ, μετέβην εἰς ἕτερον θέμα, σχετιζόμενον πρὸς τὸ νομοσχέδιον, εἰς τὸ ζήτημα τῶν παιδικῶν ἀρβυλῶν, καὶ μετέβην εἰς αὐτὸ, διότι ἐποιήσατο περὶ τούτων λόγον ἐν τῇ σημερινῇ συνεδριάσει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἄν μὴ ἐποιεῖτο περὶ αὐτῶν λόγον ἐν τῇ σημερινῇ συνεδριάσει, βεβαίως ἐγὼ ἤθελον ἀρκεσθῆ εἰς ὅσα εἶπον ἐν τῇ προηγουμένῃ. Ἀλλ’ ἐν τῇ σημερινῇ συνεδριάσει ἐποιήσατο λόγον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως περὶ τῶν 23,850 ἀρβυλῶν ἀριθμοῦ 26, παριστῶν ὅτι αὗται ἠγοράσθησαν διότι οὕτω γίνεται ἡ πώλησις ἐν Γαλλίᾳ. Ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ ἀπαντήσω, ὅτι ἡ πώλησις γίνεται ἐν Γαλλίᾳ κατὰ τοὺς πίνακας τοὺς διδομένους, ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ γαλλικοῦ στρατοῦ, καὶ ὅτι ἐν Γαλλίᾳ δὲν προμηθεύεται ἡ ὑπηρεσία ἀρβύλας τῶν ἀριθμῶν 29 καὶ 30, ἐὰν μὴ συγχρόνως προμηθευθῇ καὶ ἀρβύλας τοῦ ἀριθμοῦ 26, ὡς περιλαμβανομένων ἐν ταῖς τάξεσι τῶν χρηζόντων ἀρβύλας τοῦ ἀριθμοῦ τούτου; ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ καταδείξω, ὅτι τὸ ἀγοραζόμενον κανονίζεται ὑπὸ τοῦ ἀγοράζοντος καὶ οὐχὶ ὑπὸ τοῦ πωλοῦντος, καὶ ὅτι, ὅπως ἡ γαλλικὴ ὑπηρεσία ἐποιεῖτο τὰς προμηθείας, κατὰ τὰς ὑπὸ τῶν ἀναγκῶν τοῦ γαλλικοῦ στρατοῦ ἐνδεικνυομένας ἀναλογίας, οὕτω καὶ παρὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ποιουμένης παραγγελίαν ἐν Γαλλίᾳ, ἔδει νὰ κανονισθῇ ἡ ἐντολὴ καθ’ ἃς ὁ ἑλληνικὸς στρατὸς ἀπῄτει ἀναλογίας; ἀνέγνων δὲ πίνακα τῶν ἀναλογιῶν ἐν τῷ ἑλληνικῷ στρατῷ, μὴ περιλαμβάνοντα ἀρβύλας τοῦ ἀριθμοῦ 26, τοῦ ἀριθμοῦ 27 καὶ τοῦ ἀριθμοῦ 28. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι ἐγὼ ᾐτιάθην τῆς Κυβερνήσεως διότι δὲν ἐπώλησε τὰς ἀρβύλας τοῦ ἀριθμοῦ 26. Οὐδὲ λέξιν εἶπον ἐγὼ περὶ τούτου. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κεφαλληνίας κατὰ προηγουμένην συνεδρίασιν ᾐτιάθη ἡμῶν, ὅτι δὲν ἐπωλήσαμεν τὰς ἀρβύλας ταύτας. Ἡμεῖς δὲν ἐπωλήσαμεν τὰς ἀρβύλας διότι, ἐὰν ἐπωλοῦμεν αὐτὰς, ἤθελον αἰτιαθῆ ἡμῶν οἱ ἔχοντες τοιαύτην διάθεσιν Βουλευταὶ, ὡς πωλησάντων τὰς ἀρβύλας εἰς τιμὴν εὐτελῆ· διότι ἀρβύλαι τοιούτου ἀριθμοῦ, ἀλλὰ μάλιστα τοιαύτης ποιότητος,—διότι, ἂν ἡ ποιότης ἦτο διάφορος, ἴσως ἠδύνατο νὰ εὑρεθῇ δι’ αὐτὰς ἀγορὰ ἐπὶ τιμῇ πολὺ ἠλαττωμένῃ,—ἀρβύλας ὅμως τοιαύτης ποιότητος, ἅμα δὲ καὶ τοιούτων διαστάσεων, θὰ ἦτο δυσκολώτατον νὰ πωληθῶσιν εἰς τιμὴν ὄχι πλησιάζουσαν εἰς τὴν ἀρχικὴν, ἀλλὰ τοιαύτην, ὥστε ὁ ἐντελλόμενος τὴν πώλησιν Ὑπουργὸς νὰ μὴ ἐκτεθῇ εἰς τὴν κατηγορίαν ἐπὶ ἀπεμπολήσει δημοσίας περιουσίας. Οὗτος εἶναι ὁ λόγος, δι’ ὃν ἡμεῖς δὲν ἐξεποιήσαμεν τὰς ἀρβύλας, καταργούσας ἐν ταῖς ἀποθήκαις χῶρον ἀναγκαῖον, οὐδαμῶς ὅμως ἐγὼ ᾐτιάθην τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν ἐπώλησεν αὐτάς· ἐγὼ ᾐτιάθην αὐτῆς, ὅτι ἠγόρασε τὰς ἀρβύλας ταύτας, καὶ ἐμμένω εἰς ἣν ἐξέφρασα γνώμην περὶ τῆς ἀγορᾶς ταύτης.

§48ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ ἀδικαιολόγητα θέλουν νὰ δικαιολογήσουν· προφανῶς οἱ νόμοι παραβιάζονται, ὁ δὲ ἔντιμος ἐκ Μεσολογγίου Βουλευτὴς ἀποδεικνύεται ὅτι ἐνήργησεν ἐκτὸς τοῦ νόμου, ζημιώσας τὸ Δημόσιον ταμεῖον, θέλει δὲ νὰ μεμφθῇ ἐμοῦ κάπως, διότι ἐζήτησα πληροφορίας τινὰς ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Τί δικαίωμα εἶχεν ἡ Κυβέρνησις; ἠδύνατο νὰ διατάξῃ δαπάνην δημοσίου χρήματος, ὑπερβαίνουσαν τὰς χιλίας δραχμὰς, ἄνευ δημοσίου διαγωνισμοῦ; πᾶσα δὲ πρᾶξις, ἐνεργουμένη ἄλλως πως, δὲν εἶναι νόμιμος, διότι παραβιάζεται ῥητὴ διάταξις τοῦ νόμου τοῦ διέποντος ἡμᾶς. Αὐτὰ εἴπομεν, Κύριοι, καὶ αὐτὰ λέγομεν. Ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν σᾶς ἀναφέρει ῥητῶς, ὅτι εἶχε παραγγείλει εἴς τινας κυρίους, τοὺς ὁποίους ἀνέφερε καὶ εἰς τοὺς ὁποίους ἐδόθη ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον χρῆμα, ἐναντίον τοῦ Λογιστικοῦ νόμου· καὶ τοσούτῳ μᾶλλον, Κύριοι, ἐζήτησα πληροφορίας, διὰ νὰ ἀποδείξω, ὅτι ἡ πρᾶξις αὕτη εἶναι ἐκτὸς τοῦ νόμου, διότι διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2000 συμβολαίου, συνταχθέντος ἐνώπιον τοῦ συμβολαιογράφου Πειραιῶς Ἀγγελοπούλου, ἀνέλαβεν ὁ Βουτσαρᾶς τὴν ὑποχρέωσιν νὰ προμηθεύσῃ εἰς τὸν ἑλληνικὸν στρατὸν 24 χιλιάδας ἀρβύλας τοῦ πεζικοῦ καὶ 10 χιλιάδας τοῦ πυροβολικοῦ καὶ ἱππικοῦ, μὲ ποίαν τιμὴν νομίζετε, Κύριοι; πρὸς 10 δραχμὰς τὰς τοῦ ἱππικοῦ καὶ πυροβολικοῦ καὶ πρὸς 9 δραχ. καὶ λεπτά τινα τὰς τοῦ πεζικοῦ. Καὶ ἦτο μὲν ὑποχρεωμένος διὰ τῆς δημοπρασίας νὰ προμηθεύσῃ τὸ ποσὸν αὐτὸ εἰς τὸν ἑλληνικὸν στρατὸν, ἀλλὰ, καίτοι μὴ ληξάσης τῆς προθεσμίας καὶ τῆς ὑποχρεώσεως τοῦ ἐργολάβου, ἐξηκολούθει τὸ Ὑπουργεῖον νὰ δίδῃ ἐντολὰς, ἐναντίον τοῦ νόμου, περὶ προμηθείας ἀρβυλῶν, καὶ νὰ ἐξοφλῶνται ἐντάλματα, παραβιαζομένου οὕτω τοῦ Λογιστικοῦ νόμου. Ποῖον δὲ εἶναι τὸ ἐλατήριον, τὸ ὁποῖον ἐκίνησεν εἰς τοῦτο τοὺς ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν ἐργαζομένους; σχέσεις πονηραί, σχέσεις ὑλικῆς ὠφελείας. Μάλιστα, Κύριοι· τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἐλάμβανε τὰς ἀρβύλας τοῦ μὲν πεζικοῦ πρὸς 9 δραχμὰς, τοῦ δὲ ἱππικοῦ καὶ πυροβολικοῦ πρὸς 10 καὶ κἄτι λεπτά· τὰς εἶχεν ἀναλάβει ὁ ἐργολάβος μὲ ὑπέρογκον τιμήν· τί δὲ ἔκαμε διὰ νὰ ὠφεληθῇ ὁ ἐργολάβος καὶ οἱ περὶ αὐτόν; ἠγόρασεν ἀπὸ τὴν ἀγορὰν πρὸς 4 καὶ 5 δραχμὰς ἀρβύλας καὶ τὰς προσέφερεν εἰς τὸν στρατόν....

§49ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ταῦτα εἶναι νέα.

§50ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι νέα πράγματα· ἀπεναντίας, εἶναι ἡ βάσις τῶν καταχρήσεων, τὰς ὁποίας προσπαθοῦμεν δι’ ἐπισήμων ἐγγράφων ν’ ἀποδείξωμεν. Ἐζήτησα λοιπὸν τὰς ἀναφορὰς τῶν διαφόρων σωματαρχῶν, διὰ νὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι αἱ ἀρβύλαι ὄχι μόνον δὲν εἶναι τῆς αὐτῆς ἀξίας καὶ ποιότητος μὲ τὰς συμφωνηθείσας, ἀλλ’ εἶναι καὶ πολὺ κακαί. Ἐλπίζω ὅτι αὔριον αἱ ἀναφοραὶ θὰ εὑρεθῶσι καὶ θὰ προσαχθῶσι, καὶ τότε θέλει ἀποδειχθῆ, ὅτι παρὰ τὰς συμφωνίας, τὰς ὁποίας δυνάμει τοῦ συμβολαίου συνῆψε τὸ Δημόσιον, ἐπρομηθεύθη ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἀρβύλας κακίστης ποιότητος. Καὶ ἐδῶ εἶναι τὸ μυστήριον τὸ μέγα, τὸ ὁποῖον θέλομεν ν’ ἀποκαλύψωμεν· ὅταν δὲ προσαχθῶσι τὰ διάφορα ἔγγραφα, θὰ ἴδητε, ὅτι εἶναι προφανὴς ἡ κατάχρησις.

§51ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς παρετήρησεν, ὅτι κατὰ τὴν γνώμην του ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν ἐτελέσθησαν ἐκ λόγων συμφέροντος πράξεις ἄτοποι, ὧν καὶ ἐμνημόνευσε, κατόπιν τῆς δημοπρασίας περὶ τῶν ἀρβυλῶν. Εἶπεν ὅτι αἱ ἀρβύλαι αὗται κατεκυρώθησαν ἐπὶ τιμῇ δρ. 9 καὶ 10 αἱ τοῦ πεζικοῦ, 10 δὲ καὶ 50 αἱ τοῦ πυροβολικοῦ καὶ ἱππικοῦ, καὶ ὅτι κατόπιν συνεννοούμενοί τινες ἐν τῷ Ὑπουργείῳ πρὸς τοὺς προμηθευτὰς, παρέδιδον ἀντὶ τῶν ἀρβυλῶν, ἐφ’ αἷς ἦτο ὑπόχρεως ὁ ὑπὲρ οὗ ἡ κατακύρωσις, ἄλλας ἀρβύλας, ἀγοραζομένας πρὸς 4 καὶ 5 δραχμάς. Ἐπειδὴ ὅμως τὸ συμβόλαιον ἐκτελεῖται ἐπὶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ὅσα εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἀνάγονται εἰς ταύτην· ἑπομένως παρὰ ταύτης πρέπει νὰ ἀναμένῃ τὴν ἀπάντησιν· διότι βεβαίως, ἐὰν πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ συμβολαίου ἐγένετο παράδοσις ἀρβυλῶν μὴ πληρουσῶν τοὺς ὅρους, ἐφ’ οἷς κατεκυρώθησαν αὗται ἐπὶ τιμαῖς 9 καὶ 10, καὶ 10 καὶ 50 λεπτῶν, ἃς καὶ ἐγὼ θεωρῶ ὑπερβολικὰς, καίτοι ἡ κατ’ ἀπαίτησιν τοῦ Συνεδρίου δημοπρασία κατέληξεν εἰς αὐτὰς, ἐὰν ὅμως, λέγω, ἡ ἐκτέλεσις τοῦ συμβολαίου παρουσιάζῃ ἀσχημίας, ἐπὶ ταύταις δὲν εὐθυνόμεθα ἡμεῖς, διότι τὰ τῆς ἐκτελέσεως διεξάγονται ἤδη, καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς δύναται νὰ λάβῃ πληροφορίας ἀσχέτως πρὸς πᾶσαν ἀπάντησιν, ἣν φαίνεται ἀναμένων παρ’ ἐμοῦ.

§52ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπρομηθεύθητε, καίτοι διαρκούσης τῆς ἐπὶ δημοπρασίᾳ προμηθείας ἀρβυλῶν, τοιαύτας κατὰ παραγγελίαν ἄλλων καὶ ὄχι ἐπὶ τῇ βάσει τῆς πιστώσεως τοῦ συμβολαίου;

§53ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Περὶ τούτου πρόκειται.

§54ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπὸν, ἀφοῦ ὑπῆρχεν ἡ ὑποχρέωσις τοῦ ἐργολάβου νὰ σᾶς προμηθεύῃ τὰς ἀρβύλας, ποία ἦτο ἡ ἀνάγκη νὰ προμηθευθῆτε ἄλλας ἀρβύλας;

§55ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐρωτᾷ, ἐὰν ἐπρομηθεύθημεν ἀρβύλας παρ’ ἄλλων ἢ παρὰ τοῦ ὑπὲρ οὗ ἐγένετο ἡ κατακύρωσις τῆς δημοπρασίας. Ὅλη ἡ συζήτησις περὶ τοῦ θέματος εἰς τοῦτο ἀφορᾷ, εἰς ἀρβύλας, ἃς ἐπρομηθεύθη ἡ ὑπηρεσία ἀσχέτως πρὸς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς δημοπρασίας καὶ ἐπὶ τιμῇ κατωτέρᾳ τῆς καθορισθείσης ὑπ’ αὐτῆς, ἐπὶ τιμῇ ὄχι 9 καὶ 10, ἀλλὰ 7 καὶ 80· καὶ τοῦτο, διότι ἡ Γενικὴ ἀποθήκη ὑλικοῦ Πειραιῶς καὶ τὰ σώματα παρίστων, ὅτι δὲν ἠδύναντο νὰ περιμένωσι μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς παραδόσεως τῆς πρώτης δόσεως τοῦ ἐπὶ τῇ δημοπρασίᾳ ἐργολάβου, καὶ ὅτι ἦτο ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ παραδοθῶσιν αὐτοῖς ἀρβύλαι ἐκ τῶν κατὰ τὸ προηγούμενον σύστημα προμηθευομένων· τοῦτο ἐγένετο, ἐκπληρωθείσης τῆς ἐπειγούσης ἀνάγκης δι’ ἀρβυλῶν ἐκ τῶν τοῦ προηγουμένου συστήματος καὶ ἐπ’ ὠφελείᾳ τοῦ Δημοσίου ἐκ τῆς διαφορᾶς τοῦ ἀντιτίμου δραχμῶν 7 καὶ 80 λεπτῶν πρὸς δραχμὰς 9 καὶ 10 λεπτά.

§56ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε δὲν ἐξετελέσατε τὸ συμβόλαιον τοῦ ἐργολάβου.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἕτερος ἔχει τὸν λόγον. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ μοναδικὸν ἄρθρον καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ ἀπὸ 27 Δεκεμβρίου 1833 νόμου περὶ δήμων. Ὁ κ. Δαγρὲς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς.

§58ΔΑΓΡΕΣ. Ἐπειδὴ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον εἶναι σπουδαῖον, φρονῶ δὲ καὶ πιστεύω, ὅτι ἡ μετὰ περισκέψεως ἐξέτασις αὐτοῦ καὶ λύσις δύναται νὰ ἐπιδράσῃ πρὸς ὄφελος τῆς πολιτείας καὶ τῶν δήμων, νομίζω ὅτι ἕκαστος ἐξ ἡμῶν πρέπει πρὸς τοῦτο νὰ συνεισφέρῃ τὸν ὀβολόν του, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔθηκεν αὐτὸ ζήτημα ἐμπιστοσύνης, οὔτε ἀξιοῖ νὰ ψηφισθῇ ἄνευ συζητήσεως ὁ νόμος οὗτος. Ἐγὼ ἀρχίζω, καίτοι πάσχων. Κύριοι, φρονῶ ὅτι τὰ περὶ τῆς διοικήσεως τῶν δήμων ἔχουσι τὴν ἀρχήν των εἰς πολὺ προγενεστέραν ἐποχὴν, πρὸ αἰώνων. Καὶ ἐν τῇ ἐποχῇ τῆς κατακτήσεως ὑπῆρχον ἀστικαί τινες ἐλευθερίαι καὶ τοπικαὶ αὐτοδιοικήσεις, τὰς ὁποίας οἱ κατακτηταὶ ἠνέχθησαν εἰς τὰς κοινότητας, εἰς τὰς κωμοπόλεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀπετέλουν ἰδίαν ἰδιοκτησίαν μεγιστάνος τινός. Κατὰ τὰς παραδόσεις, τὰς ὁποίας ἔχω, ἐν τῇ ἐποχῇ τῆς ὀθωμανικῆς κατακτήσεως οἱ κάτοικοι ἑκάστου χωρίου συνήρχοντο καὶ ἐξέλεγον τοὺς δημογέροντάς των, εἶχον δὲ καὶ ἓν εἶδος Συμβουλίου, προκρίτου ὀνομαζομένου· τὸν δημογέροντα τὸν ἐξέλεγον ὡς ἑξῆς: ἔθετον δύο φέσια οἱ δύο ἀντίπαλοι, καὶ ἕκαστος τῶν κατοίκων προσήρχετο καὶ ἔῤῥιπτεν ἓν λιθαράκι εἰς τὸ φέσι ἐκείνου, τὸν ὁποῖον ἤθελε, καὶ ἀφοῦ ἐψήφιζον τοιουτοτρόπως ὅλοι, κατεμετρῶντο ὕστερον τὰ λιθαράκια καὶ ὅστις εἶχε τὰ περισσότερα ἀνεκηρύσσετο δημογέρων. Τότε δὲν ὑπῆρχον οὔτε καλπονοθεύσεις, οὔτε ἐνστάσεις· οἱ πρόκριτοι τοῦ χωρίου συνήρχοντο ἐν ὑπαίθρῳ καὶ συνεζήτουν τὰ συμφέροντα τῆς κοινότητος, ἐκανόνιζον δὲ ὁριστικῶς καὶ ἀμετακλήτως φόρους τινὰς, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὸν χαρακτῆρα τοῦ διανεμητικοῦ συστήματος· ὁσάκις ὁ δημογέρων ἢ οἱ πρόκριτοι κατεπίεζον τὸν λαὸν, οἱ κάτοικοι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης δι’ ἀναφορῶν, διὰ παραστάσεων, κατέφευγον εἰς τὸν διοικητὴν τῆς μεγάλης περιφερείας καὶ ἐζήτουν τὴν ἀντικατάστασιν αὐτῶν. Κατόπιν ἦλθεν ἡ ἐπανάστασις τοῦ 1821, καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς ὁποίας ἡ αὐτοδιοίκησις αὕτη ἐλειτούργει κατὰ τόπους· ἡ δὲ Ἑλλὰς καθ’ ὅλον τὸν μακρὸν χρόνον τοῦ ἀγῶνος αὐτοδιοικεῖτο, τὸ δὲ αἴσθημα τῆς ἰσότητος ἐνυπῆρχεν εἰς βαθμὸν ἐπηρεάζοντα ὅλα τὰ αἰσθήματα τοῦ λαοῦ, καὶ διὰ τοῦτο οὐδέποτε ἐσχηματίσθη Κυβέρνησις ὑπὸ ἓν πρόσωπον, ἀλλὰ τριμελής, ὑπὸ τὸ ὄνομα Ἐκτελεστικὴ ἢ Γερουσία. Οὕτως αὐτοὶ ἐσχημάτιζον Κυβέρνησιν καὶ διοίκουν τὸν τόπον· ἀλλ’ ὁσάκις τὸ ἔθνος συνήρχετο εἰς ἓν, εἴτε εἰς ὄρη, εἴτε εἰς κρησφύγετα ἢ δάση, ἀείποτε ἀνεκήρυττεν, ὅτι ἐνόει νὰ διοικηθῇ συνταγματικῶς· αὐτὴ ἦτο ἡ γενικὴ φωνὴ, ὁ γενικὸς πόθος. Μετὰ τὸν θάνατον τοῦ μακαρίτου Κυβερνήτου ἦλθεν ἡ Ἀντιβασιλεία, ἡ ὁποία, ἐλθοῦσα ἐν Ἑλλάδι, δὲν ἠδύνατο παρὰ νὰ ἐπηρεασθῇ ἀπὸ τὴν πρόσφατον ἱστορίαν, ἡ πρόσφατος δὲ ἱστορία τῆς Ἑλλάδος ἦτο, ὅτι καθ’ ὅλον τὸ μακρὸν χρονικὸν διάστημα τοῦ ἀγῶνος ἡ Ἑλλὰς αὐτοδιοικεῖτο· ἑπόμενον λοιπὸν ἦτο νὰ ἐπηρεασθῇ ἡ Ἀντιβασιλεία, ἥτις συνέταξε τὸν περὶ δήμων νόμον, καθὼς καὶ ἄλλους, ὡς τὸν περὶ Ἐπαρχιακῶν Συμβουλίων καὶ ἐνόρκων, οἵτινες δικαίως θαυμάζονται. Ὁ περὶ δήμων νόμος εἰς τὴν πρώτην του ἐφαρμογὴν ἐπέτυχε, καὶ ἐὰν ὑπάρχωσιν ἄνθρωποι τῆς ἡλικίας μου ἐνταῦθα, θὰ μαρτυρήσωσι περὶ τούτου, διότι ἐξελέγησαν Δήμαρχοι τότε οἱ σπουδαιότεροι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἄνδρες, τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια ἀπελάμβανον μεγάλης ὑπολήψεως, πᾶσα φωνὴ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου καθὼς καὶ τοῦ Ἐπαρχιακοῦ εὕρισκον ἠχὼ παρὰ τῇ Κυβερνήσει καὶ ἐλαμβάνοντο ὑπ’ ὄψιν αἱ εὐχαί των. Διατὶ, θὰ ἐρωτήσῃ τις, ἐπέτυχεν ἐν τῇ ἐφαρμογῇ του ὁ περὶ δήμων νόμος μέχρι τοῦ 1843, καὶ κατόπιν ἤρχισε ν’ ἀποτυγχάνῃ; Ἰδοὺ ὁ λόγος, κατ’ ἐμέ. Ἡ Κυβέρνησις τῆς ἀπολύτου μοναρχίας, ἡ ὁποία ἐπροίκισε τὸν τόπον μὲ τὸν περὶ δήμων νόμον καὶ τὸν περὶ Ἐπαρχιακῶν Συμβουλίων, ἐσεβάσθη τὰς διατάξεις τῶν νόμων αὐτῶν· ὅσα μὲν δικαιώματα παρεχώρησεν εἰς τοὺς δήμους, τὰ ἀφῆκεν ἀνέπαφα, ὅσα δὲ ἐκράτησε δι’ ἑαυτὴν, τὰ διεχειρίζετο μόνη της εἰλικρινῶς· ὑπῆρχε τέλος πάντων μέχρι τοῦ 1843 ἓν σύστημα διοικητικὸν, τὸ ὁποῖον μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ἐλειτούργησεν ἐπιτυχῶς. Ὑπῆρξεν ἐποχὴ, κύριοι Βουλευταὶ, πρὸ τοῦ 1843, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ φωνὴ τῶν Δημάρχων, τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων, τῶν Ἐπαρχιακῶν Συμβουλίων συνεκίνησε τὸ ἔθνος, ἡ ἐποχὴ, καθ’ ἣν ἐδιοικεῖτο ἀπολύτως ὁ τόπος, ἢ μᾶλλον ξένοι ἐδιοίκουν αὐτόν. Εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα κατὰ τὸ 1842 δύο Ἐπαρχιακὰ Συμβούλια ἐτόλμησαν νὰ κάμουν ψήφισμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἐζήτουν τὴν ἀνακήρυξιν τοῦ Συντάγματος, καὶ ἡ πρᾶξις αὕτη τῶν Ἐπαρχιακῶν Συμβουλίων συνετάραξε τὸν λαὸν, καὶ ἐξήγειρε τὸ δημόσιον φρόνημα ὑπὲρ τοῦ Συντάγματος· καὶ κατεδιώχθησαν μὲν οἱ σύμβουλοι ἐκεῖνοι, ἀλλ’ ἐν τούτοις ἡ φωνή των εὗρεν ἠχὼ εἰς τὸ ἔθνος, ἀποδεχθὲν αὐτήν. Μετὰ τὸ 1843 ἔμεινεν ὁ αὐτὸς νόμος λειτουργῶν, οἱ αὐτοὶ θεσμοὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας, ἀλλ’ εἰσήχθησαν καὶ νέοι, ἐπὶ ἐλευθερίων βάσεων ἐρειδόμενοι, οἵτινες ἔπρεπε νὰ συναρμολογηθοῦν· οὐδεὶς ὅμως ἐμερίμνησε περὶ τούτου, οὐδεὶς ἐσκέφθη ἵνα συμβιβάσῃ καὶ καταστήσῃ φυσικὴν τὴν σύμπραξιν τῶν νέων θεσμῶν μετὰ τοῦ παλαιοῦ καθεστῶτος τοῦ περὶ δήμων νόμου, καὶ διὰ τοῦτο βλέπομεν τὰ ἑξῆς ἀσυμβίβαστα· ἔχει μὲν τὸ δικαίωμα ὁ λαὸς νὰ ἐκλέγῃ τὸν Δήμαρχόν του ἀπ’ εὐθείας, ἀλλὰ δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ τὸν ἀπολύῃ· ἐδώσαμεν τὸ δικαίωμα εἰς τὸν λαὸν νὰ ἐκλέγῃ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον ἀπ’ εὐθείας, ἀλλὰ δὲν παρεχωρήσαμεν εἰς αὐτὸ νὰ δαπανᾷ 10 δραχμὰς διὰ δημοτικὰ ἔργα ἄνευ τῆς ἐγκρίσεως τοῦ Νομάρχου. Δὲν ἦτο δυνατὸν λοιπὸν νὰ λειτουργήσῃ καρποφόρως σύστημα ἀποτελούμενον ἐκ θεσμῶν καθιερωθέντων ὑπὸ τὸ κράτος ἀπολύτου μοναρχίας καὶ θεσμῶν εἰσαχθέντων ἐπὶ τῇ βάσει ἰδεῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπεκράτουν εἰς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ὅτε εἰσήχθη τὸ νέον πολίτευμα, τὸ ὁποῖον βεβαίως μετέβαλε καὶ τὸ πνεῦμα τῆς κοινωνίας, καὶ οὕτως ἔχομεν ἓν σύστημα διφυὲς, τὸ ὁποῖον θέλει νὰ βαδίσῃ μὲ δύο πόδας, ἀλλὰ καὶ οἱ δύο χωλαίνουν. Τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ ὁποίου εἶμαι, κάμνει ἓν βῆμα σπουδαῖον πρὸς τὴν αὐτοδιοίκησιν τῶν δήμων· δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Δήμαρχον νὰ ἐκλέγῃ τὸν ἀστυνόμον προτάσει τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, δίδον οὕτω δικαίωμα εἰς τὸν Δήμαρχον, ὅστις συγκεντρόνει ἐν ἑαυτῷ τὴν ἐμπιστοσύνην τῶν δημοτῶν, νὰ φέρῃ ἀπέναντι αὐτῶν τὴν εὐθύνην τῆς καλῆς ἢ κακῆς διοικήσεως τῶν τοῦ δήμου, ἀλλὰ τοὺς προϋπολογισμοὺς τῶν δήμων τοὺς ὑποβάλλει πάλιν ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς, μένουν δηλ. ὡς ἦσαν πρότερον. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὑπεβλήθησαν διάφοροι ἐνστάσεις. Ἐγὼ ἤθελα προτιμήσει, βεβαίως μετὰ μελέτην σοβαρὰν, προκειμένου νὰ ἀνακηρύξωμεν τὴν χειραφέτησιν τῶν δήμων, ἢ τὴν αὐτοδιοίκησιν, νὰ τὴν κάμωμεν πλήρη καὶ νὰ παραδώσωμεν τὰς πράξεις τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς ὑπὸ τὸ κράτος τῆς αὐτοδιοικήσεως εἰς τὸν δημόσιον ἔλεγχον τῶν δημοτῶν, ὅστις ἐνασκούμενος περιστέλλει πολλὰ κακὰ, ἵνα δοκιμασθῇ καὶ τὸ σύστημα αὐτὸ, ἀφοῦ τὸ κρατοῦν ἀληθῶς ἀπέτυχε, καὶ τοῦτο, κατ’ ἐμὲ, διότι εἶναι μικτόν. Ἐγὼ δὲ, Κύριοι, ὁ ὁποῖος σᾶς ὁμιλῶ, ἔχω ἐργασθῆ ἐπὶ μῆνας ὁλοκλήρους ἐν τῇ Συνελεύσει μεθ’ ἑνὸς ἐντίμου συναδέλφου, ὁ ὁποῖος κάθηται εἰς τὴν γωνίαν ἐκεῖ, (δεικνύει τὸν βουλευτὴν Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας κ. Ἰωάννην Δηλιγιάννην) καὶ συνετάξαμεν πλῆρες σύστημα περὶ δήμων καὶ βουλευτικῶν ἐκλογῶν. Τὸ σύστημα ἡμῶν ὡς βάσιν ἔχει τὸ ἑξῆς: ὅπως τὸ ἄτομον διαχειρίζεται τὰ καθ’ ἑαυτὸ, ὅπως ὁ οἰκογενειάρχης τὰ τῆς οἰκογενείας του, οὕτω πρέπει καὶ ἡ κοινότης καὶ ὁ δῆμος, οὕτω καὶ ἡ ἐπαρχία. Δυστυχῶς αἱ ἀσχολίαι καὶ αἱ περιπλοκαὶ, εἰς τὰς ὁποίας εὑρέθη ἡ Συνέλευσις, δὲν τὴν ἀφῆκαν νὰ τὸ συζητήσῃ, ἐκόπη τὸ μέρος περὶ δημαιρεσιῶν καὶ βουλευτικῶν ἐκλογῶν ἐξ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἐγένετο ὁ ὑπάρχων νόμος· τὸ σχέδιον τοῦτο εἶναι καταχωρημένον εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς Συνελεύσεως τοῦ 1862. Ἐπειδὴ τότε εἶχον κηρυχθῆ ὑπὲρ τῆς ἀπολύτου αὐτοδιοικήσεως τῶν δήμων, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἐκφράσω καὶ ἐδῶ τὴν πεποίθησίν μου, τουτέστιν, ἐὰν ἔχω πλήρη πεποίθησιν περὶ τῆς ἐπιτυχίας τοῦ συστήματος τῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ ὡς πρὸς τὰ τῆς διαχειρίσεως τῶν οἰκονομικῶν τοῦ δήμου· θὰ ἐξηγηθῶ δ’ ἐν ὅλῃ τῇ εἰλικρινείᾳ. Εἰς τὰ 1870, Κύριοι, ἤμην βουλευτής· Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργείου ἦτο ὁ μακαρίτης Ζαΐμης· μίαν ἡμέραν μὲ καλεῖ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, μὲ εἰσάγει εἰς τὸ δωμάτιον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, μὲ τὴν συνήθη του εὐγενῆ συμπεριφορὰν, καὶ παραδίδων μοι ἕνα φάκελλον ὀγκώδη, μοὶ λέγει νὰ τὸν μελετήσω καὶ ὑποβάλω αὐτῷ τὸ πόρισμα τῶν μελετῶν μου καὶ τὰς κρίσεις μου ἐπὶ τῶν ἀφορώντων τὸν φάκελλον· ὁ φάκελλος δὲ οὗτος περιεῖχε πράξεις Δημοτικοῦ τινος Συμβουλίου ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ δήμου, ἀπόφασιν τοῦ Νομάρχου καὶ ἐφέσεις κατ’ αὐτοῦ. Ἐμελέτησα τὰς πράξεις τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, τὰς ἀποφάσεις τοῦ Νομάρχου, περὶ τῆς διαχειρίσεως τῶν εἰσοδημάτων τοῦ δήμου τούτου· ἠναγκάσθην νὰ μελετήσω ὁλόκληρον τὸν φάκελλον αὐτὸν, καὶ ἐμελέτησα ἐπὶ μακρόν· εὗρον δὲ, ὅτι τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Πατραίων εἶχεν ἀναγράψει 18 δαπάνας νέας εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, 4 διὰ τοὺς 18 συμβούλους, 4 διὰ τοὺς παρέδρους, χωρὶς δικαιολογίαν τινά. Εἰσῆλθε κατόπιν ὁ ἀείμνηστος Ζαΐμης καὶ μὲ παρεκάλεσε νὰ τῷ εἴπω ἐν πεποιθήσει, τί εἶδον καὶ ἂν ἐμμένω εἰς τὰς ἰδέας τῆς αὐτοδιοικήσεως τῶν δήμων, ἃς ἐπρέσβευον κατὰ τὴν Συνέλευσιν. Ὡμολόγησα πράγματι τὴν ἔκπληξίν μου καὶ ἐδέχθην, ὅτι ὁ Νομάρχης, ἀκυρώσας τοιοῦτον προϋπολογισμὸν, εἶχε δίκαιον. Ἀλλ’ ἡ κηδεμονία, τὴν ὁποίαν ἐνασκεῖ ἡ Διοίκησις, ἐνησκήθη πρὸς ὄφελος τῆς κοινωνίας καὶ τῶν δήμων μέχρι τοῦδε; Ὄχι δυστυχῶς. Ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ τὸ εἴπω, διότι ἐχρημάτισα καὶ Νομάρχης, καὶ γνωρίζω ἐξ ἰδίας πείρας, ὅτι ἡ κηδεμονία αὕτη δὲν παρήγαγε καλοὺς καρποὺς εἰς τὴν κοινωνίαν, οὐδέποτε ἡ Διοίκησις ἐμερίμνησε, πῶς νὰ βελτιώσῃ τὴν κατάστασιν τῶν δήμων. Διὰ τοὺς λόγους τούτους, Κύριοι, διότι τὸ ζήτημα, τοῦ ὁποίου ἐπιλαμβάνεται τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, εἶναι πολὺ σπουδαῖον, εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον φρονῶ ὅτι θὰ ἐπιδράσῃ ἐπὶ τῆς κοινωνίας, εἴτε ὑπὲρ, εἴτε κατὰ, εἶναι ἐκ τῶν ῥιζικῶν ἐκείνων ζητημάτων, ἐκ τῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναγεγραμμένα εἰς τὴν φύσιν τοῦ Ἕλληνος, εἰς τὴν ἀνατροφὴν αὐτοῦ, σήμερον δὲ πρόκειται νὰ μεταβάλωμεν τὸ ἰσχύον σύστημα, ἀλλὰ μετὰ ὥριμον καὶ ἐμβριθῆ μελέτην. Διὰ τοὺς λόγους, λέγω, τούτους παρακαλῶ, ὅπως, εἰ δυνατὸν, ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου ἐπὶ ὀλίγας ἡμέρας, ἵνα μελετηθῇ παρ’ ὅλων ὑμῶν, βεβαίως δὲ ἐντὸς τῆς Συνόδου γείνῃ ἡ συζήτησις αὐτοῦ. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ ἀμφιβάλλω πολὺ, ἐὰν θὰ ἐπιτύχωμεν, ἐὰν ψηφισθῇ ὡς ἔχει, καὶ διὰ τοῦτο ἐπιθυμῶ μακροτέραν συζήτησιν καὶ σπουδαιοτέραν, ὅπως ἐξευρεθῶσι τὰ καταλληλότερα μέτρα καὶ προστεθῶσιν ἐπιτυχέστεραι διατάξεις, ἰδίᾳ ὡς πρὸς τὴν διαχείρισιν τῶν δήμων.

§59ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας κ. Δαγρὲς ὑπέβαλε μίαν πρότασιν παρεμπίπτουσαν περὶ ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου, πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ ἐξετασθῇ καλλίτερον. Ἀλλὰ φρονῶ, συμπληρῶν τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου μου, ὅτι, διὰ νὰ ἐξετασθῇ καλλίτερον, πρέπει νὰ παρεπεμφθῇ εἰς μίαν εἰδικὴν ἐπιτροπὴν τὴν ὁποίαν νὰ σχηματίσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰς διαφόρους τροπολογίας, αἱ ὁποῖοι ὑπεβλήθησαν, καὶ ὅσας ἄλλας τυχὸν ἤθελον ὑποβληθῆ, νὰ φέρῃ τὴν ἔκθεσίν της.

§60ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Σχετικῶς πρὸς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Δαγρὲ, εἰς τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ὁποίου πάντες οἱ Βουλευταὶ ἐδώκαμεν μεγάλην προσοχὴν, ὑπενθυμίζω, ὅτι καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτε κατέθηκεν ἀκόμη τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἀποδεχόμενος καὶ τὴν ἰδέαν τῆς ἀποστολῆς αὐτοῦ εἰς ἐπιτροπὴν, προέβη καὶ εἰς πρόκλησιν τῶν Βουλευτῶν, ὅπως ἐπὶ τοιούτου νομοσχεδίου συνεισφέρωσι πάντες τὰς γνώμας των. Καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως συνετέλει οὕτως εἰς τὸ νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν κανονικὴν τροχιὰν καὶ νὰ ἐργαζώμεθα σοβαρῶς ἐν τῇ νομοθετικῇ ἐργασίᾳ, ὅτε προεκάλεσεν εἰς ἀληθῆ σύμπραξιν τοὺς Βουλευτάς. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ὡμίλησεν οὐχὶ μόνον πρακτικῶς, ἀλλὰ συνάμα καὶ θεωρητικῶς καὶ ἐπιστημονικώτατα, ἀντιθέτως πρὸς ὅσα εἶπεν, ὅτι αὐτὸς πρακτικάς τινας μόνον παρατηρήσεις θὰ ὑποβάλῃ, ἀφίνων τὴν θεωρίαν εἰς ἄλλους. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἅπτεται θεμελιωδῶν διατάξεων τοῦ περὶ δήμων νόμου καὶ τῶν δημοτικῶν ἡμῶν ἐλευθεριῶν, ἅπτεται βεβαίως ὑπὲρ αὐτῶν, καὶ οὐχὶ κατ’ αὐτῶν, ἀλλ’ ἡ ἀλλοίωσις, τὴν ὁποίαν φέρει, εἶναι οὐσιωδεστάτη. Καὶ πρῶτον ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ἀστυνομίας ἐπέρχεται μία ῥιζικωτάτη μεταβολὴ εἰς τὸν νόμον τὸν ἀστυνομικὸν, τὸν ἰσχύοντα, μεταβολὴ τὴν ὁποίαν βεβαίως εἶχε δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις νὰ εἰσηγήσηται εἰς τὴν Βουλήν. Ποία εἶναι αὕτη ἡ μεταβολή; Κατὰ τὸν νόμον τὸν ἀστυνομικὸν καὶ ἰδίᾳ κατὰ τὸ ἄρθρον 1ον αὐτοῦ, ἡ ἀστυνομία ἡ δημοτικὴ ἐνασκεῖται ὑπὸ τοῦ δήμου, ἐν ὀνόματι καὶ κατ’ ἐπιταγὴν καὶ ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῆς Κυβερνήσεως· ὥστε, ἀνεξαρτήτως τῆς θεωρητικῆς ἀπόψεως, ἐὰν ἡ ἀστυνομία ἀνήκῃ εἰς τὸ Κράτος, καὶ ὑπὸ τούτου παρέχηται τοῖς δήμοις, ὁ ἀστυνομικὸς ἡμῶν νόμος ὁρίζει, ὅτι αὕτη ἐνασκεῖται ὡς ἀποῤῥέουσα ἀπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Σήμερον ἀποχωρίζομεν ἐντελῶς τὴν ἀστυνομικὴν ἀρχὴν ἀπὸ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, ἀφαιροῦμεν τὸ δικαίωμα τοῦτο ἀπὸ τοῦ Βασιλέως, καὶ μεταθέτομεν αὐτὸ εἰς τὸν δῆμον· μεταβάλλεται λοιπὸν ῥιζικῶς τὸ σύστημα τῶν δημοτικῶν ἀστυνομιῶν. Ἀλλὰ λέγων ὅτι μεταβάλλεται, ψέγω ἆρά γε τὴν τοιαύτην μεταβολήν; πολλοῦ γε καὶ δεῖ. Βεβαίως δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ παρουσιασθῇ ἀγορεύων κατὰ τῆς αὐτοδιοικήσεως, ἐνῷ ὁ ἀξιότιμος καὶ σεβαστὸς συνάδελφος κ. Δαγρὲς, μετὰ τὴν μακρὰν πεῖραν, τὴν ὁποίαν ἔλαβε, κηρύσσεται ὑπὲρ αὐτῆς. Ἀπεναντίας χαίρω πολὺ, ὅτι βλέπω συναδέλφους πεπειραμένους, γηράσαντας ἐν τῇ πολιτικῇ, νὰ παρουσιάζωνται ὡς νεαροὶ σήμερον ἰδεολόγοι καὶ νὰ κηρύσσωνται ὑπὲρ τῆς αὐτοδιοικήσεως. Τοῦτο δεικνύει, ὅτι αὐταὶ εἶναι αἱ πράγματι πρακτικαὶ ἰδέαι, καὶ ἐχρειάσθη πολὺ μακρὰ δοκιμασία καὶ ταλαιπωρία, ἐχρειάσθη νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ χεῖλος, τολμῶ εἰπεῖν, τοῦ βαράθρου, διὰ νὰ συνέλθωμεν εἰς ἑαυτοὺς καὶ ἐννοήσωμεν, ὅτι πταίουσιν οἱ ὀργανικοὶ ἡμῶν νόμοι, ὅτι πταίει ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπιστημονικῶς, οὕτως εἰπεῖν, παρετήρησεν ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι πταίει τὸ ἀσυμβίβαστον τῶν ὀργανικῶν νόμων πρὸς τὸ Σύνταγμα. Ἐγγύησις τῶν ἐλευθέρων ἡμῶν θεσμῶν ἦτο ἄλλοτε ὁ Μονάρχης, ὁ ὑπεράνω παντὸς κομματισμοῦ, καὶ διὰ τοῦτο, ὅπως παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, μέχρι τοῦ 1843 ηὐδοκίμουν, μετὰ ταῦτα δὲ ἔπαυσαν οἱ θεσμοὶ οὗτοι νὰ εὐδοκιμῶσι. Ἀλλ’ ὅταν πρόκηται περὶ ζητήματος τοσοῦτον σπουδαίου, δὲν πρέπει νὰ σπεύσωμεν νὰ πραγματοποιήσωμεν τὴν ἰδέαν αὐτοῦ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τοῦ εἰσηγησαμένου αὐτὴν, καὶ ν’ ἀκούσωμεν ἐπὶ τοιούτου θέματος, καὶ τὰς σκέψεις μιᾶς ἐπιτροπῆς, καταρτιζομένης προσηκόντως; Βεβαίως ἀδικία θὰ ἦναι πρὸς τοὺς θεσμοὺς ἡμῶν, νὰ σπεύσωμεν νὰ ψηφίσωμεν ἐπὶ τόσον σοβαροῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ἡ Κυβέρνησις, χωρὶς νὰ φροντίσωμεν νὰ συναρμολογηθῶσιν αἱ διάφοροι ἰδέαι, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν. Φρονῶ λοιπὸν, συμφωνῶν πρὸς τὴν πρότασιν τῶν προαγορευσάντων, ὅτι πρέπει νὰ συστηθῇ εἰδικὴ ἐπιτροπὴ, ἥτις, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψει τὰ νομοσχέδια τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὰς μακρὰς τροπολογίας, αἵτινες ὑπεβλήθησαν, νὰ ἐπιφέρῃ τὰς σκέψεις αὑτῆς καὶ συντελέσῃ εἰς τὴν πλήρη μελέτην καὶ τὴν συζήτησιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τοῦ θέματος τούτου· διότι δὲν ἀρκεῖ, ὁ προτείνων νόμον τινὰ, ἡ Κυβέρνησις, νὰ ἔχῃ μεμορφωμένον ἐν τῇ διανοίᾳ αὑτῆς τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλει, ἀλλὰ πρέπει καὶ οἱ Βουλευταὶ νὰ ἦναι παρεσκευασμένοι, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἦναι παρεσκευασμένοι ἐν τῇ ταχύτητι, μεθ’ ἧς ψηφίζονται τοιαῦτα νομοσχέδια. Χθὲς κατὰ τὴν 10ην τῆς νυκτὸς ἤμην ἠναγκασμένος νὰ ὁμιλῶ περὶ τοσοῦτον σοβαροῦ νομοσχεδίου, καὶ ἐδυσφόρουν ἴσως οἱ κύριοι Βουλευταὶ ἀκούοντές με, ἐδυσφόρουν ὅμως ἰδίως ἐγὼ, ἠναγκασμένος νὰ κρατῶ ἐπὶ πλέον αὐτοὺς νήστεις· ἀλλὰ δὲν ἦτο δυνατὸν ἢ νὰ λάβω τὸν λόγον, καθόσον ἔληγεν ἡ δευτέρα συζήτησις.

§61ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ. Καὶ ἐγὼ φρονῶ, ὅτι τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον θεραπεύει μὲν ἔν τισι τὴν κακὴν κατάστασιν τῶν δημοτικῶν ἡμῶν πραγμάτων, ἀλλ’ ἐν τούτοις ἀπέχει πολὺ ἐκείνου τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ ὁποίου ὁ τόπος ἔχει ἀνάγκην, ὅπως σωθῇ ἀπὸ τῆς κακοδιοικήσεως. Ὀρθότατα παρετήρησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας, καὶ ὀφείλω νὰ συγχαρώ αὐτὸν ἐπὶ τούτῳ, ὅτι ἡ δημοτικὴ ἡμῶν κατάστασις εἶναι οἰκτρὰ ἀπὸ τῆς συνταγματικῆς μεταπολιτεύσεως τοῦ 1843, καὶ τοῦτο, διότι ὁ δημοτικὸς ἡμῶν νόμος, ἓν τῶν ἀρίστων ἀληθῶς νομοθετημάτων τῆς Βαυαρικῆς Ἀντιβασιλείας, συνῇδε μὲν πρὸς ἐκείνην τὴν κατάστασιν τῆς ἀπολύτου μοναρχίας, δὲν συνᾴδει ὅμως πρὸς τὴν κατάστασιν τὴν κοινοβουλευτικήν. Ὑπὸ μοναρχικὸν πολίτευμα, ἂν ὁ Μονάρχης τύχῃ ὢν ἀγαθὸς καὶ φιλόνομος καὶ περιστοιχίζηται ὑπὸ Ὑπουργῶν πεφωτισμένων καὶ ἀγρύπνων εἰς ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντος αὑτῶν, δύναται ἐν πολλοῖς νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν προσήκουσαν ῥύθμισιν τῶν δημοτικῶν καὶ διοικητικῶν πραγμάτων, ἡ κοινοβουλευτικὴ ὅμως Κυβέρνησις, ἥτις ἐγγυᾶται πλεῖστα ὅσα καλὰ εἰς τὸν τόπον κατὰ τὰ ἄλλα, σῴζουσα πολλάκις τὸν τόπον ἀπὸ τῆς φαυλότητος καὶ θηριωδίας κακοήθων λειτουργῶν, καὶ ἀείποτε ἐξασφαλίζουσα τὸ πολιτικὸν καθεστώς, ἀναγκαίως ὅμως ἔχει ἐπακολούθημα τὸν φατριασμόν. Ἐὰν λοιπὸν ὁ δημοτικὸς νόμος ἐν ταῖς λεπτομερείαις αὐτοῦ ἦναι τῳόντι, καθ’ ἑαυτὸν ἐξεταζόμενος, καλὸς νόμος, εἶναι ὅμως κάκιστος νόμος, συμβαδίζων μετὰ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια ἐξέδιδον τὰς ἀποφάσεις αὑτῶν, καὶ ἡ ἐπιτήρησις ἡ κυβερνητικὴ κατ’ οὐδένα τρόπον ἔβλαπτεν· ἴσως ἴσως δὲν ὑπάρχει παράδειγμα ἀποφάσεως Δημοτικοῦ Συμβουλίου μεταβληθείσης ὑπὸ τῶν τότε διοικητικῶν ἀρχῶν· σήμερον ὅμως εἶναι πασίγνωστον, ὅτι αἱ ἀποφάσεις τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων μεταῤῥυθμίζονται μόνον καθ’ ὅσον τοῦτο εἶναι ἀναγκαῖον εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν κομματικῶν συμφερόντων. Ὁ κ. Δαγρὲς εἶπε πρὸ ὀλίγου, ὅτι ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ συμβαίνει τοῦτο· ἐγὼ νομίζω, ὅτι πολὺ σπανίως συμβαίνει τὸ ἐναντίον. Πρέπει λοιπὸν ἀναγκαίως ὁ δημοτικὸς ἡμῶν νόμος νὰ μεταβληθῇ, εἰς τρόπον ὥστε αἱ ἀποφάσεις τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων νὰ ἦναι κατὰ κανόνα ἀποφάσεις ὁριστικαί. Πολὺ κάλλιον βεβαίως ἓν Δημοτικὸν Συμβούλιον δύναται νὰ διαγνώσῃ τὰ συμφέροντα τοῦ δήμου, παρὰ εἷς ὑπάλληλος τῆς διοικήσεως, ὁ ὁποῖος ἀποστέλλεται ὑπὸ τῆς Κεντρικῆς ἐξουσίας, καὶ ἀποστέλλεται δυστυχῶς ἠναγκασμένος ἐν πολλοῖς νὰ κύπτῃ εἰς τὰ πολιτικὰ συμφέροντα τῆς φατρίας. Ἔπειτα ἐν τίνι δικαιώματι ἐπεμβαίνει ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία εἰς τὰ δημοτικὰ πράγματα; Ἡ περιουσία ἡ δημοτικὴ ἀνήκει εἰς τὸν δῆμον, καὶ ἔχουσι τὸ δικαίωμα οἱ δημόται νὰ διευθύνωσι κατ’ ἰδίαν θέλησιν τὰ πράγματα αὑτῶν τὰ δημοτικά. Ἐννοῶ ὅτι δύνανται ἐνίοτε Δημοτικά τινα Συμβούλια νὰ παρεκτραπῶσι, δύνανται Δημοτικά τινα Συμβούλια, ἐὰν δὲν ἐπίκηται ὁ πέλεκυς τῆς ποινικῆς τιμωρίας, νὰ μὴ ἀναγράφωσιν ἐν τοῖς προϋπολογισμοῖς των τὰς ὑποχρεωτικὰς δημοτικὰς δαπάνας, τουτέστι τὰς δαπάνας, ἃς ὁ δημοτικὸς νόμος καὶ οἱ λοιποὶ νόμοι τῆς πολιτείας ἐπιβάλλουσιν εὐλόγως εἰς τοὺς δήμους· δύνανται ἴσως ἔτι τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια νὰ παρεκτραπῶσιν ὑπὸ πνεύματος ἐντοπίου φατριασμοῦ, εἴτε καὶ ὑπὸ γενικωτέρου φατριαστικοῦ πνεύματος, εἰς τὴν ἀναγραφὴν δαπανῶν μὴ ἀναγκαίων· ἕνεκα τούτων δυνάμεθα ν’ ἀναθέσωμεν εἰς τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια νὰ διευθύνωσι τὰ πράγματα τῶν δήμων ὑπὸ τοὺς ἑξῆς περιορισμούς. Ἄν δὲν ἀναγραφῇ ὑποχρεωτική τις δαπάνη, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δύνανται νὰ ὑφίστανται τιμωρίαν, νὰ ὑφίστανται καταδίωξιν, ἀναγκαίως δὲ πρέπει νὰ ἀναγραφῶσιν αἱ δαπάναι αὗται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῇ ἐνεργείᾳ τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς, δικαιουμένης ἐκ τῶν ὑστέρων ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ παρεμβῇ. Ἂν δὲ προστεθῇ δαπάνη τις εἰς τὰς μέχρι τοῦδε ὑπαρχούσας, δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἄλλας ἐγγυήσεις, τὴν ἐγγύησιν ἄλλων Συμβουλίων τοπικῶν ἀνωτέρων, τῶν Ἐπαρχιακῶν φέρ’ εἰπεῖν Συμβουλίων, Συμβουλίων ὅμως, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ φροντίζωμεν νὰ καταρτίζωνται προσηκόντως, ὁριζομένων καὶ προσόντων ἐκλεξιμότητος. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀποξενοῦμεν τὴν Κεντρικὴν διοίκησιν τῆς ἀναμίξεως εἰς τὰ δημοτικὰ πράγματα, καὶ συγχρόνως ἐξασφαλίζομεν ἐν πολλοῖς τὴν πολιτείαν ἀπὸ τῆς καταστρεπτικωτάτης συναλλαγῆς μεταξὺ τῶν κατὰ καιροὺς Ὑπουργείων καὶ τῶν Βουλευτῶν. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἔχει, δὲν δύναται νὰ θεραπεύσῃ τὰς ἀνάγκας ἐκείνας τὰς μεγάλας, τὰς ὁποίας πολυετὴς πεῖρα, συμβαδίζουσα μετὰ τῆς θεωρίας, ἀπέδειξεν ὅτι πρέπει νὰ φροντίσωμεν νὰ θεραπεύσωμεν. Καὶ ὑπάρχει δισταγμός τις περὶ τοῦ ὅτι, ἐνῷ τὰ τῆς πολιτείας πράγματα θέλουσι βαδίσει πολλῷ κάλλιον, χειραφετουμένων τῶν Βουλευτῶν, θέλουσι βαδίσει κάλλιον καὶ αὐτὰ τὰ δημοτικὰ πράγματα; Θὰ ἐπέλθῃ βεβαίως τὸ μέγα καλὸν, ὅτι θέλει περιορισθῆ ἡ ἀναγκαίως, καθὼς εἶπον, ὑπὸ τὰ κοινοβουλεττικὰ πολιτεύματα ἐπικρατοῦσα συναλλαγή, ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου αὐτὰ ταῦτα τὰ δημοτικὰ πράγματα θὰ διευθυνθῶσι κάλλιον. Ἐν Ρωσσίᾳ, ἥτις, βεβαίως δὲν δύναται νὰ εἴπῃ τις, ὅτι κατὰ τὴν πολιτικὴν ἀνάπτυξιν δύναται νὰ παραβληθῇ πρὸς τὴν Ἑλλάδα, τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια διευθύνουσι κατ’ ἰδίαν θέλησιν τὰ πράγματα τὰ δημοτικὰ, ἐκτὸς τῶν ἀστυνομικῶν, οὐδόλως ἐπεμβαινούσης τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς. Περὶ τοῦ ἀστυνομικοῦ ζητήματος παραδέχομαι ἐντελῶς τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασε χθὲς ὁ κ. Χατζόπουλος ἀπὸ τοῦ βήματος. Παραδέχομαι, ὅτι ἡ ἀστυνομικὴ ἐξουσία δὲν εἶναι, κυρίως εἰπεῖν, συνδεδεμένη πρὸς τὴν ἐξουσίαν τὴν δημοτικήν. Κατ’ ἐμὲ, ἀνήκει εἰς τὸν δῆμον, καὶ δὲν δύναται νὰ ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τοῦ δήμου, εἰμὴ αὐθαιρέτως ὅ,τι ἐνδιαφέρει τὸν δημότην ὡς δημότην, οὐχὶ ὡς πολίτην, ἐνδιαφέρει δὲ τὸν δημότην ὡς δημότην ἡ διαχείρισις τῆς δημοτικῆς περιουσίας. Ἡ ἀστυνομία κέκληται νὰ προστατεύσῃ ἄλλα συμφέροντα, τὰ συμφέροντα τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, ἑπομένως οἱ δημόται ἐνδιαφέρονται μὲν κυριώτατα περὶ τῆς διατηρήσεως ἀγαθῆς ἀστυνομίας, ἀλλ’ ἡ ἀστυνομία δὲν εἶναι κυρίως δημοτικὸν ἔργον, ἑπομένως ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ πολιτεία νὰ κανονίσῃ ἄλλως τὰ τῆς ἀστυνομίας, ἐὰν νομίζῃ ὅτι πρέπει νὰ κανονισθῶσιν ἄλλως· νομίζω ὅτι, ὡς ἔχουσι τὰ πράγματα, οὐχὶ μόνον παρ’ ἡμῖν, ἀλλὰ πανταχοῦ σχεδὸν τοῦ κόσμου, τότε μόνον εἶναι δυνατὸν καὶ ἡ ἀστυνομία νὰ ὑπηρετηθῇ καλῶς, ὅταν διαθέτωσι τὰ τῆς ἀστυνομίας σπουδαῖοι ἄνδρες, κατοικοῦντες μονίμως ἐν τῷ τόπῳ καὶ οὐχὶ ἄλλοθεν ἀποστελλόμενοι. Πρὸς τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει ὁ ἀστυνόμος νὰ ἀποῤῥέῃ ἀπὸ ψηφοφορίας περιωρισμένης, ἀποχωριζομένης ἐντελῶς τῆς ἀστυνομίας ἀπὸ τῆς ἐξουσίας τῆς δημοτικῆς. Ὡς ἔχει τὸ νομοσχέδιον σήμερον, δὲν ἀποσπᾶται ἡ ἀστυνομικὴ ἐξουσία ἀπὸ τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς, ἐνῷ δὲ δὲν ἀποσπᾶται, ἐνῷ ἔχει τὴν εὐθύνην τῆς διευθύνσεως τῆς ἀστυνομικῆς ἀρχῆς ὁ Δήμαρχος, ἀνατίθεται ἐν τούτοις εἰς τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια ἡ ὑπόδειξις τριῶν, ἐξ ὧν ἐκλέγει ἕνα ἔπειτα ὁ Δήμαρχος. Ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι ἀποκρούεται τὸ σύστημα τῆς ἐκλογῆς τῆς ἀστυνομίας ὑπὸ περιωρισμένου ἐκλογικοῦ συλλόγου, καὶ τοῦ παντελοῦς χωρισμοῦ τῆς ἀστυνομίας ἀπὸ τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς, ὅπερ θεωρῶ πολὺ χρησιμώτερον, νομίζω ὅτι ἔχει τοῦτο τὸ ἄτοπον τὸ προκείμενον σύστημα, ὅτι, ἐνῷ εἰς τὸν ἕνα Δήμαρχον θέλει ἀποδίδει τὴν ἀστυνομίαν τοῦ δήμου, εἰς τὸν ἄλλον Δήμαρχον δὲν θὰ τὴν ἀποδίδῃ, διότι ἐνδέχεται εἴς τινας μὲν δήμους νὰ ἦναι τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια ἐξ ὁλοκλήρου ὑποχείρια εἰς τὸν Δήμαρχον, εἰς ἄλλους δὲ νὰ ἦναι ἐντελῶς ἐναντία. Ὑπολαμβάνω, ὅτι ὁ καταρτίσας καὶ ὑποβαλὼν τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὡρμήθη εἰς τὴν ἰδέαν τῆς ἀπονομῆς εἰς τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια τοῦ δικαιώματος τῆς ὑποδείξεως τριῶν, καὶ οὐχὶ τοῦ δικαιώματος τοῦ ὁριστικοῦ διορισμοῦ, ἐκ τῆς θεωρίας, ἥτις ἐπεκράτει ἄλλοτε ἐν Γαλλίᾳ, ὅτι τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον εἶναι ἁπλῶς συμβουλευτικὴ καὶ συνεπιτηροῦσα ἀρχή, ἑπομένως δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τοῦ διορισμοῦ. Ἐγὼ νομίζω ὅμως, ὅτι ἀναγκαίως πρέπει νὰ συμβῇ ἕν ἐκ τῶν δύο, ἢ πρέπει ν’ ἀνατεθῇ εἰς τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, περιοριζομένης ὅμως ἢ ἐξαφανιζομένης ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τῆς εὐθύνης τοῦ Δημάρχου καὶ μὴ ὄντος τοῦ ἀστυνόμου ὑποχειρίου εἰς τὰς διαταγὰς τοῦ Δημάρχου, ἢ πρέπει, ἐὰν πρόκηται νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ὑποταγὴ τῶν ἀστυνόμων εἰς τοὺς Δημάρχους, ὡς προϊσταμένους, νὰ ἀνατεθῇ εἰς τὸν Δήμαρχον ἀποκλειστικῶς ὁ διορισμός. Δυνάμεθα, ἂν θέλωμεν, νὰ καταστήσωμεν μικτὸν τὸ σύστημα, ἀλλὰ κατ’ ἄλλον τρόπον, νὰ προτείνῃ ὁ Δήμαρχος τρεῖς, νὰ ἐκλέγῃ δὲ τὸ Συμβούλιον τὸν ἕνα. Τὸ ἐπ’ ἐμοί, παραδέχομαι τὴν γνώμην τῶν προαγορευσάντων ἀξιοτίμων συναδέλφων, νομίζων ὅτι τῷ ὄντι πρέπει νὰ ἀποσταλῇ εἰς εἰδικὴν ἐπιτροπὴν τὸ νομοσχέδιον, ὅπως αὕτη μελετήσῃ ἐπισταμένως αὐτό. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι ἔχω τελείαν καὶ πλήρη ἐμπιστοσύνην εἰς τὰς δημοτικὰς ἀρχὰς πρὸς διοίκησιν τῶν δημοτικῶν αὐτῶν πραγμάτων, ὑφ’ οὓς ὑπέδειξα μόνον περιορισμούς, τουτέστι τὴν ἐπὶ ποινῇ ὑποχρέωσιν τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων νὰ ἀναγράφωσιν ἐν τοῖς προϋπολογισμοῖς τὰς ὑποχρεωτικὰς δαπάνας καὶ τὴν ὑποβολὴν εἰς τὰ Ἐπαρχιακὰ Συμβούλια τῶν προσθέτων δαπανῶν, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ συντελέσωμεν πολὺ εἰς τὴν βελτίωσιν τῶν δημοτικῶν ἡμῶν πραγμάτων, καθιεροῦντες πρῶτον πολυμελέστερον Δημοτικὸν Συμβούλιον, δεύτερον καθιεροῦντες τὸ ἑνιαῖον τῆς ψήφου εἰς τὴν ἐκλογὴν αὐτοῦ, καὶ τρίτον εἰσάγοντες τὴν δημοσιότητα τῶν συζητήσεων ὑποχρεωτικῶς. Εἰς οὐδὲν μέρος τοῦ κόσμου τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια εἶναι τοσοῦτον ὀλιγομελῆ, ὅσον παρ’ ἡμῖν· ἐν Πρωσσίᾳ εἶναι τριπλάσια τὸν ἀριθμόν, ἐν Ρωσσίᾳ καὶ ἐν Αὐστρίᾳ ἐπίσης, καὶ ἐν αὐτῇ τῇ συγκεντρωτικωτάτῃ Γαλλίᾳ ὡσαύτως εἶναι πολυμελέστερα. Ἡ δὲ αὔξησις τῶν μελῶν τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων, οὐδεὶς ἀμφιβάλλει, ὅτι ἐξασφαλίζει ὅ,τι ἐν γένει δύναται νὰ ἐξασφαλίσῃ ὁ πολὺς ἀριθμός. Ὅσον πλειότεροι οἱ ἀναλαμβάνοντες τὴν εὐθύνην, ἐπὶ τοσοῦτον παρέχονται σπουδαιότεραι ἐγγυήσεις διὰ τὴν διεξαγωγὴν τῶν πραγμάτων ἐκείνων, ἃ διευθύνουσιν. Ἡ διὰ τῆς ἑνιαίας ψήφου ἐκλογὴ τῶν δημοτικῶν συμβούλων πρόκειται νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια τὰ σπουδαιότερα πρόσωπα ἁπασῶν τῶν κομματικῶν ἀποχρώσεων. Σήμερον συνήθως συμβαίνει νὰ εἰσάγωνται μονομερῶς εἰς τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια ἐχθροὶ ἐκ συστήματος τοῦ Δημάρχου, ἢ τἀνάπαλιν τυφλοὶ ὀπαδοὶ αὐτοῦ, ἐνῷ διὰ τοῦ ἑνιαίου τῆς ψήφου ἐξασφαλίζεται ἡ εἴσοδος εἰς τὸ Συμβούλιον ἁπάντων τῶν κατεχόντων σπουδαίαν θέσιν ἐν τῷ δήμῳ. Μετὰ χαρᾶς δὲ παρετήρησα, ὅτι ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Τριφυλίας, ἐπιδοκιμάζων τὴν γνώμην μου ταύτην, ἀνέγραψεν αὐτὴν ἐν τῇ ὑποβληθείσῃ ὑπ’ αὐτοῦ τροπολογίᾳ. Ἐὰν τὸ νομοσχέδιον πρόκηται νὰ γείνῃ παραδεκτὸν ὅπως ἔχει κατ’ ἀρχὴν, ψηφιζόμενον ἀπόψε εἰς τελευταίαν ἀνάγνωσιν, νομίζω ἀναγκαῖον τοὐλάχιστον νὰ ἐπιφέρω τὰς ἑξῆς παρατηρήσεις. Πρῶτον νομίζω, ὅτι πρέπει ν’ ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τῆς κεντρικῆς ἐξουσίας ἡ παῦσις τοῦ ἀστυνόμου· ἰδοὺ δὲ διατί. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι εἶναι ἀδύνατον οἱοσδήποτε κλάδος τῆς διοικήσεως νὰ εὐδοκιμήσῃ καὶ προοδεύσῃ, ἐὰν δὲν ἦναι καὶ ἐν τῇ πειθαρχικῇ καταδιώξει, τῇ μέχρι παύσεως δυναμένη νὰ προχωρήσῃ, μεσολαβοῦσα δευτέρα ἀρχὴ, δηλαδὴ ἰδιαιτέρα δικαστικὴ ἀρχὴ, διάφορος τῆς καταδιωκτικῆς. Φρονῶ δηλονότι, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχωσι δύο ἀρχαὶ πρὸς ἐπιβολὴν πειθαρχικῆς τιμωρίας, δηλαδὴ ἡ ἀρχὴ ἡ προκαλοῦσα τὸν πειθαρχικὸν ἔλεγχον, καὶ ἡ ἀρχὴ ἡ ἐφαρμόζουσα τὸν ἔλεγχον. Νομίζω ὅτι ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ εἰσάγῃ εἰς πειθαρχικὴν τιμωρίαν τὸν ἀστυνόμον, πειθαρχικὴν τιμωρίαν φθάνουσαν μέχρι παύσεως, ἀλλὰ ταύτην νὰ ἐπιβάλλῃ ἓν ἄλλο πειθαρχικὸν Συμβούλιον, καὶ Συμβούλιον δυνάμενον ὅπως δήποτε νὰ εὑρεθῇ προχείρως ἐν ταῖς πρωτευούσαις τῶν νομῶν, παρέχον ἐγγυήσεις, δὲν ὑπάρχει ἄλλο ἢ ἡ ὁλομέλεια τῶν δικαστηρίων. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ὁ ἀστυνόμος διὰ τὴν παρεκτροπὴν ἢ ὀλιγωρίαν αὐτοῦ, τὴν καταγγελλομένην ὑπὸ τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς, θέλει ἔχει τὴν ἐγγύησιν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπικρατήσῃ φατριασμὸς, ὅσον εἶναι τοῦτο τοὐλάχιστον ἀνθρωπίνως δυνατὸν. Ἐπίσης θεωρῶ ἀναγκαίαν καὶ ἄλλην τινὰ τροπολογίαν ἐν τῷ περὶ εἰσπρακτόρων ζητήματι. Τοῦ εἰσπράκτορος ἡ ἐκλογὴ ὀρθότατα τῷ ὄντι ἀνατίθεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, διότι οὐδὲν ἄλλο καταλληλότερον σῶμα, ἵνα προσδιορίζῃ τὸν εἰσπράκτορα, ἢ αὐτὸ τὸ δημοτικὸν Συμβούλιον, τὸ ἀποτελούμενον ἐκ μελῶν ἐκλεκτῶν τοῦ δήμου, μονίμως διαμενόντων ἐν τῷ δήμῳ, καὶ ἐρχόμενον εἰς ἀκατάπαυστον συνάφειαν πρὸς τοὺς δημότας διαρκῶς. Ἐγκρίνω δὲ καὶ τὰς λοιπὰς τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας τὸ νομοσχέδιον τάσσει, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι θ’ ἀνοιχθῇ στάδιον εἰς τὴν αὐθαιρεσίαν, ἐὰν καὶ ἐκεῖ ἐπικρατήσῃ, ὅτι ὁ εἰσπράκτωρ παύεται διὰ τὰ ἐλάχιστα λογιστικὰ σφάλματα ἢ ἀταξίας καὶ παύεται διὰ Β. διατάγματος. Ὀρθὸν βεβαίως εἶναι, ὁ εἰσπράκτωρ νὰ παύηται, ἐὰν τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον ἀπαιτήσῃ τὴν παῦσιν αὐτοῦ, διότι προέρχεται ἀπὸ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου· ὀρθὸν βεβαίως εἶναι νὰ παύηται, ἐὰν ὑποπέσῃ εἰς παρεκτροπήν τινα, τὴν ὁποίαν τιμωρεῖ ὁ ποινικὸς νόμος, ἐπάγων στέρησιν τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων· ἄδικον ὅμως νὰ παύηται δι’ ἐλλείψεις, τὰς ὁποίας πρόκειται νὰ ἐλέγξῃ ἡ Κεντρικὴ ἐξουσία, ἢ τὸ ὄργανον τὸ διοικητικὸν ἐν τῷ τόπῳ, διότι ἰδοὺ ἀμέσως ἐπίκειται ὁ φατριασμὸς καὶ ἡ συναλλαγή. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τάσσομαι μετὰ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως συναρμολογηθῶσιν αἱ ὑποβληθεῖσαι τροπολογίαι ὑπὸ διαφόρων συναδέλφων καὶ μελετηθῶσιν ἐμβριθέστερον αἱ ἐπενεκτέαι μεταῤῥυθμίσεις εἰς τὸν δημοτικὸν ἡμῶν νόμον· ἂν ὅμως τοῦτο δὲν ἦναι δυνατὸν, παρακαλῶ νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν αἱ τροπολογίαι, τὰς ὁποίας ἤδη ὑπέβαλον προφορικῶς.

§62Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ δημοτικὸς νόμος εἶναι πράγματι εἷς τῶν πληρεστέρων καὶ χρησιμωτέρων θεσμῶν, τοὺς ὁποίους ἡ Ἀντιβασιλεία κατέλιπεν εἰς τὴν χώραν. Εἶναι θεσμὸς πλήρης, διότι κατὰ τὸν χρόνον, καθ’ ὃν ἐξεδόθη, οἱ συντάξαντες αὐτὸν εἶχον ὑπ’ ὄψιν ὅλας τὰς μέχρι τοῦ χρόνου ἐκείνου κρατούσας ἐν Εὐρώπῃ θεωρίας περὶ διοικήσεως τῶν δήμων. Ἦτο δὲ θεσμὸς χρήσιμος εἰς τὴν χώραν, διότι ἐπῆλθεν, ὅπως διαδεχθῇ δημοτικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐκράτει κατὰ τοὺς χρόνους τῆς δουλείας καὶ τὸ ὁποῖον διετήρησε τὰς ἀναμνήσεις τῆς πατρίδος καὶ τοῦ κοινωνικοῦ συμφέροντος. Προωρίσθη δὲ προσέτι ὁ δημοτικὸς νόμος, ἵνα ἀσκήσῃ τοὺς πολίτας τοῦ νέου Κράτους εἰς τὴν ἐνάσκησιν τῶν δικαιωμάτων αὑτῶν καὶ διδάξῃ αὐτοὺς, πῶς πρέπει, ὑψούμενοι ὑπεράνω τῶν ἀτομικῶν αὐτῶν συμφερόντων, νὰ μεριμνῶσι περὶ τῶν κοινῶν ἢ δημοσίων συμφερόντων. Ἀλλ’ ἂν δι’ ὧν εἶπον ἐδήλωσα τὸν θαυμασμόν μου πρὸς τοὺς νομοθέτας τοῦ χρόνου ἐκείνου καὶ ἰδίως πρὸς τὴν νομοθεσίαν, ἡ ὁποία ἐδόθη εἰς τὸν τόπον κατὰ τὸ 1836,—διότι πάντες οἱ κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο ἐκδοθέντες νόμοι ἀπένειμαν εἰς τὴν χώραν ἐλευθερίας καὶ συνετέλουν ἵνα προπαρασκευάσωσιν αὐτὴν εἰς αὐτοδιοίκησιν,—δὲν δύναμαι ὅμως νὰ δώσω εἰς τὴν Βουλὴν, οὐδὲ εἰς τὸ κοινὸν τῆς Ἑλλάδος, τὴν πληροφορίαν, τὴν ὁποίαν ὁ ἔντιμος φίλος μου, ὁ Βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας, καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Χαλκίδος, ἔδωκε πρὸ μικροῦ, περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν ἐφηρμόζοντο οἱ θεσμοὶ κατὰ τὸ πρῶτον στάδιον τοῦ πολιτικοῦ βίου τῆς Ἑλλάδος, τὸ ἀπὸ τοῦ 1834 ἕως τοῦ 1843· ἐξ ἐναντίας ὀφείλω νὰ πληροφορήσω τοὺς συμπολίτας μου, ὅτι τὸ Συνταγματικὸν πολίτευμα κατέστησεν ἀσφαλεστέραν τὴν ἐφαρμογὴν τῶν δημοτικῶν θεσμῶν, τὴν ὁποίαν ἀνήρει κατὰ τὴν προηγηθεῖσαν αὐτοῦ περίοδον, τὴν ἀπὸ τοῦ 1834 ἕως τοῦ 1843, τὸ ἔσχατον ὄργανον τῆς διοικήσεως, ἀπηλλαγμένον πάσης ὑποχρεώσεως νὰ δικαιολογήσῃ τὰς πράξεις αὐτοῦ. Δὲν γνωρίζω ἐκ ποίων πηγῶν ἠρύσθησαν τὰς πληροφορίας των ὁ πολύπειρος φίλος κ. Δαγρὲς καὶ ὁ διακεκριμένος συνάδελφος κ. Φλογαΐτης, ἀλλ’ ἐξ οἱασδήποτε πηγῆς καὶ ἂν ἠρύσθησαν ταύτας, παρακαλῶ νὰ μὴ ἐμμείνωσιν εἰς τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἔχουσι· διότι ὁμολογῶ, ὅτι διῆλθον τὸ ἀρχεῖον ἅπαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐμελέτησα πάντα τὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου περὶ δήμων ἀφορῶντα, καὶ μὲ τὰ ἔγγραφα εἰς χεῖρας, τῶν ὁποίων ἐνθυμοῦμαι τὰ πλεῖστα, δύναμαι νὰ ἀποδείξω, ὅτι οἱ δημοτικοὶ νόμοι οὐδεμίαν εἶχον κύρωσιν κατὰ τοὺς χρόνους ἐκείνους. Πρέπει νὰ διακρίνωμεν τὸν θαυμασμὸν ἡμῶν πρὸς ἀνθρώπους σοφοὺς, ἐκ τῶν ὁποίων τινὲς διεκρίνοντο διὰ τὴν διοικητικὴν αὐτῶν ἱκανότητα, ἄλλοι διὰ τὴν νομομάθειαν, ἀπὸ τὴν ἐξέτασιν τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐξετελοῦντο τότε οἱ νόμοι. Οἱ ἐκτελεσταὶ τῶν νόμων δὲν ἦσαν οὐδὲ οἱ σοφοὶ, οἱ νομοθετήσαντες τὸν νόμον περὶ δήμων, ἢ τοὺς λοιποὺς νόμους, οἱ ὁποῖοι ἐξεδόθησαν ἰδίως κατὰ τὰ τέλη τοῦ 1836, οὐδὲ οἱ κατασκευάσαντες τὴν νομοθεσίαν, τὴν κανονίζουσαν τὰς ἰδιωτικὰς σχέσεις τῶν πολιτῶν, ἀλλ’ ἦσαν ἄνθρωποι ἄπειροι περὶ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νόμων, ἀμαθεῖς κατὰ τὸ πλεῖστον, ἐλαυνόμενοι ἀπὸ τὸ ἴδιον συμφέρον. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ἐν τῷ παρακειμένῳ δήμῳ τῶν Μεγάρων εἶχεν ἐνεργηθῆ ἐκλογὴ δημοτικῶν ἀρχῶν, καθ’ ἧς εἶχον ὑποβληθῆ ἐνστάσεις, τὰς ὁποίας ὅμως ἡ ἀνωτάτη ἀρχὴ, ἥτις αὐθαιρέτως καὶ αὐτὴ ἐπελαμβάνετο τῆς ἐξετάσεως τῶν ἐκλογῶν, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶχεν ἀποῤῥίψει, ἐπικυρώσασα τὴν ἐκλογήν. Ἡ ἀπόφασις αὕτη εἶχεν ἐκδοθῆ, εἶχον ἐγκατασταθῆ αἱ δημοτικαὶ ἀρχαί, εἶχον ἀναλάβει τὰ ἔργα των καὶ διῴκουν τὸν δῆμον, ὅτε νέα ἔνστασις ἐπροτάθη κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ταύτης ἐπελάβετο ἐκ νέου τῆς ὑποθέσεως τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ ἠκύρωσε τὴν ἐπικυρωθεῖσαν ἐκλογὴν, καὶ διέταξε νέαν. Εἶναι τῳόντι περίοδος χρόνου, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν δύναται ἡ χώρα ἡμῶν νὰ ἐπαίρηται διὰ τὴν ἀκρίβειαν τῶν ἐπιτραπέντων τὴν ἐκτέλεσιν τῶν νόμων, καὶ ἡμεῖς καλὸν εἶναι νὰ καλύπτωμεν τὴν περίοδον ταύτην διά τινος πέπλου, οὐχὶ δὲ νὰ ἀναφέρωμεν αὐτὴν ὡς παρασχοῦσαν ἐγγυήσεις περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν νόμων. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές, καὶ ὀφείλω νὰ διαμαρτυρηθῶ κατὰ ἀφηγήσεως ἱστορικῆς, μὴ στηριζομένης ἐπὶ οὐδεμιᾶς βάσεως. Μέχρι τοῦ 1848, μέχρι τοῦ χρόνου τούτου ἀκόμη, ἠμφισβητεῖτο, τίς εἶναι ἡ ἁρμοδία ἀρχή, ἵνα ἐξετάζῃ τὸ κῦρος τῶν ἐκλογῶν καὶ ἀποφαίνηται περὶ αὐτῶν. Ἐν ᾧ δὲ τὸ ῥητὸν γράμμα τοῦ νόμου δὲν ἐπέτρεπε τὴν ἀνάμιξιν τοῦ Ὑπουργείου, κατὰ πᾶσαν περίπτωσιν τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν τὸ Ὑπουργεῖον ἐπέμενεν, ἐπιλαμβανόμενον τῆς ἐξετάσεως τοῦ κύρους τῶν ἐκλογῶν, καὶ ἀποφασίζον ἐπ’ αὐτοῦ. Καὶ ὀφείλω νὰ ἀναμνησθῶ προσφιλοῦς μοι συγγενοῦς, ὁ ὁποῖος κατὰ τὸ 1848 διετέλεσε τμηματάρχης ἐν τῷ δημοτικῷ τμήματι, ὅστις ἀποκατέστησε τὴν ἀληθῆ ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου, τοῦ ἀειμνήστου Θρασυβούλου Ζαΐμη. Ὁ νόμος ὁ περὶ δήμων, ὡς εἶπον, ἀληθῶς ἀπέβη χρησιμώτατον θεσμοθέτημα, ἀλλ’ αἱ διατάξεις αὐτοῦ ἦσαν ἀνάλογοι τῆς κατὰ τοὺς χρόνους ἐκείνους πολιτικῆς ἱκανότητος τῶν πολιτῶν πρὸς ἐνάσκησιν τῶν δημοτικῶν δικαιωμάτων αὐτῶν, ἀνάλογοι δὲ καὶ τῶν πολιτικῶν ἰδεῶν, αἵτινες ἐκράτουν κατὰ τοὺς χρόνους ἐκείνους. Οὐδ’ ἦτο δυνατὸν νὰ στηριχθῶ ἐπὶ ἑτέρων ἰδεῶν ἢ ἐπὶ τῶν κρατουσῶν τότε. Καὶ τότε ἐπίστευον, ὅτι ὁ Δήμαρχος δὲν ἐτύγχανε μόνον διοικητὴς τοῦ δήμου, ἀλλ’ ἦτο συγχρόνως καὶ τελευταῖον ὄργανον τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, ἑπομένως ἐφρόνουν, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἐκλέγηται ὑπὸ μόνον τῶν δημοτῶν, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ συμπράττῃ καὶ ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία εἰς τὴν ἀνάδειξιν αὐτοῦ. Ὅταν ἐν τῇ Γαλλίᾳ, τῇ τόσῳ προκεχωρημένῃ, τῇ βεβαίως βαινούσῃ πρὸ ἡμῶν, ἐλειτούργει νόμος, καθ’ ὃν ὁ Δήμαρχος διωρίζετο ὑπὸ τοῦ Βασιλέως ἐκ τῶν δώδεκα μελῶν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, ἠθέλατε ἐν Ἑλλάδι, ἥτις πρὸ δύο ἐτῶν εἶχεν ἀπαλλαγῆ τοῦ ζυγοῦ τοῦ Ὀθωμανικοῦ, νὰ δοθῇ νομοθέτημα μᾶλλον φιλελεύθερον; Ἀνέγραψαν λοιπὸν ἐν τῷ νόμῳ, ὅτι ὁ Δήμαρχος διορίζεται ὑπὸ τοῦ Βασιλέως ἐκ τριῶν ὑποψηφίων, οὓς ἐξέλεγε Συνέδριον, δημαιρεσιακὸν ὀνομαζόμενον, ἀποτελούμενον ὑπὸ τῶν μελῶν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου καὶ ὑπὸ τῶν μᾶλλον φορολογουμένων. Τοιαύτη ἦτο ἡ θεωρία τοῦ δημοτικοῦ νόμου. Ἀλλ’ ὅτε ἐπῆλθεν ἡ ἐπανάστασις τοῦ 1862, ἡ συνελθοῦσα τότε Ἐθνικὴ Συνέλευσις, ἥτις ἠναγκάσθη οὐ μόνον νὰ νομοθετήσῃ τὸ πολίτευμα, ἀλλὰ καὶ νὰ μεταβληθῇ εἰς νομοθετικὸν σῶμα καὶ συντάξῃ νόμους, ὑπαγομένους εἰς τὴν ψῆφον τῶν μελλόντων Κοινοβουλίων, κατήργησε πάσας τὰς διατάξεις περὶ τοῦ τρόπου τοῦ διορισμοῦ τοῦ Δημάρχου, καὶ ἀπεφήνατο, ὅτι τοῦ λοιποῦ ὁ Δήμαρχος θέλει ἐκλέγεσθαι δι’ ἀμέσου καὶ καθολικῆς ψηφοφορίας ὑπὸ τῶν δημοτῶν ἀδιακρίτως, πάντων ἐχόντων δικαίωμα ψήφου, ὁ δ’ οὕτω ἐκλεγόμενος ὑπὸ τῶν δημοτῶν Δήμαρχος ἀνεγνωρίζετο αὐτοδικαίως τοιοῦτος, ἄνευ ἄλλης κυρώσεως τοῦ Βασιλέως, ὡς πρότερον. Ὁμολογῶ, — καὶ δὲν ἀπέκρυψα τοῦτο καὶ ὅταν εἰσήγαγον εἰς τὴν Βουλὴν πρό τινων ἡμερῶν τὸ νομοσχέδιον, — ὅτι ἐπὶ τούτου ἐδυσπίστουν τὰ μάλιστα, ἐδίσταζον διὰ τὴν μεγάλην μετάβασιν, ἣν ἐποιούμεθα, ἀποκλείοντες τὴν νομοτελεστικὴν ἐξουσίαν ἀπὸ πάσης ἀναμίξεως περὶ τὴν ἀνάδειξιν τοῦ Δημάρχου, καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ἐμπιστευόμενοι τὸν διορισμὸν τοῦ Δημάρχου εἰς πάντας τοὺς ἐκλογεῖς ἄνευ ἐλέγχου καὶ ἐπιτηρήσεως. Μόλις τότε ἐξελθὼν ἐκ τῆς ἀμέσου μελέτης τῶν διοικητικῶν πραγμάτων, ἐδυσπίστουν πρὸς τὴν ἱκανότητα τῶν ἐκλογέων, καὶ ἐπεθύμουν νὰ προσετίθετο ἐπίκουρός τις, ὅπως διὰ τῆς συμμετοχῆς του εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ Δημάρχου συμπληρόνῃ τὴν ἱκανότητα τῶν προσδιορισθέντων ἐκλογέων. Ἡ Ἐθνικὴ Συνέλευσις δὲν ἤκουσε τὴν γνώμην μου· ὁμολογῶ δὲ σήμερον, ὡς ἀνεγνώρισα καὶ προχθές, ὅτι ἔπραξεν ἄριστα, καὶ ὅτι ἡ γνώμη, ἣν τότε εἶχον, ἦτο πεπλανημένη, διότι ὁ τόπος ἦτο παρεσκευασμένος ἵνα ἀπολαύσῃ τῶν ἐλευθεριῶν, τὰς ὁποίας ὁ περὶ δήμων νόμος τοῦ 1863 ἀπένειμεν εἰς αὐτόν. Ἀλλ’ ἐνῷ τὸ σύστημα τῆς ἀναδείξεως τοῦ Δημάρχου μετεβλήθη οὕτω, αἱ διατάξεις περὶ δημοτικοῦ ἀστυνόμου ἔμειναν ὡς εἶχον πρὸ τοῦ 1863, καθ’ ἃς ὁ ἀστυνόμος διωρίζετο ὑπὸ τοῦ Βασιλέως, κατὰ γνωμοδότησιν τοῦ Δημάρχου· ὁ νόμος μάλιστα ἀσθενέστατον ἀπένειμεν εἰς τὸν Δήμαρχον μέρος κατὰ τὸν διορισμὸν τοῦ ἀστυνόμου, διότι ὁ ὅρος γνωμοδότησις ἐδήλου, ὅτι αὐτὸ, τὸ ὁποῖον φρονεῖ περὶ τοῦ διοριστέου προσώπου ὁ Δήμαρχος, δὲν ἦτο ἐπιβλητικὸν εἰς τὸν διορίζοντα, ὅστις ἠδύνατο νὰ ἀποφανθῇ, ὅτι δὲν ἔχει τὴν αὐτὴν γνώμην. Οὕτως εἶχον τὰ περὶ τοῦ διορισμοῦ τοῦ Δημάρχου καὶ τοῦ ἀστυνόμου ἀπὸ τοῦ 1864, κατὰ ταῦτα δὲ, ὁ Δήμαρχος, ὁ πρῶτος ἄρχων τοῦ δήμου, ὁ κυρίως ἀστυνόμος αὐτοῦ, ἡ μόνη ἐκτελεστικὴ αὐτοῦ ἀρχή, ὁ διοικῶν τὸν δῆμον καὶ μετὰ τῆς διοικήσεως τοῦ δήμου διαχειριζόμενος καὶ τὴν ἀστυνομίαν, τὴν τοπικὴν καὶ τὴν ἀγροτικὴν, καὶ τὴν ἀστυνομίαν τῶν ὑδάτων, καὶ τὴν ἀστυνομίαν κατὰ τοῦ πυρὸς, καὶ τὴν ἀστυνομίαν ὑπὲρ τῆς τάξεως καὶ ἀσφαλείας, αὐτὸς ὁ τοσαύτας συγκεντρῶν ἐν ἑαυτῷ ἐξουσίας, ὁ πλὴν τούτων ἐκτελεστὴς τῶν ἀποφάσεων τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, ὁ Δήμαρχος, λέγω, ἐκλέγεται ὑπὸ τοῦ λαοῦ, ὁ δὲ ἀστυνόμος διορίζεται ὑπὸ τοῦ Βασιλέως, κατὰ γνωμοδότησιν τοῦ Δημάρχου. Εἶναι ὀρθὸν τοιοῦτον σύστημα; Τὸ ζήτημα ἔλυσεν ἡ Συνέλευσις τοῦ 1864. Αἱ ἰδέαι, αἱ ὁποῖαι ἐπεκράτουν πρὸ εἴκοσι καὶ τριάκοντα ἐτῶν, ἦσαν, ὅτι ἡ ἀστυνομία ἀνήκει εἰς τὸ Κράτος, καὶ τοιαύτην γνώμην, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἐδήλωσάν τινες τῶν ἀγορευσάντων κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην ἢ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν, διότι καὶ κατ’ αὐτοὺς, ὡς συνήγαγον ἐκ τῶν λόγων αὐτῶν, τὸ ἀστυνομεῖν εἶναι δικαίωμα τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ τὴν ἀπόλυτον ταύτην γνώμην δὲν εἶχεν ὁ νόμος περὶ δήμων, ἂν καὶ κατηρτίσθη κατὰ τὸ 1834, ἤτοι πρὸ 57 ἐνιαυτῶν, διότι οὗτος ἀπεδέξατο μικτὸν σύστημα, καθ’ ὃ ἀνῆκε μὲν εἰς τὸ Κράτος τὸ δικαίωμα τῶν ἀστυνομιῶν, ἀλλὰ μετεβίβασεν αὐτὸ εἰς τὸ δῆμον, par délégation, οὕτως εἰπεῖν. Ἠσχολήθην εἰς μελέτας τοιαύτας ὅταν ἤμην νεώτερος, καὶ πρὸ 30 περίπου ἐτῶν εἶχον δημοσιεύσει τοιαύτην περὶ τούτου μελέτην. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι ὁ ἀείμνηστος Βασιλεὺς Ὄθων, ὅστις ἦτο φιλομαθέστατος καὶ φιλοπονώτατος, καὶ τοῦ ὁποίου τὸ ὄνομα μνημονεύω πάντοτε μετὰ σεβασμοῦ καὶ εὐγνωμοσύνης, διέταξε νὰ παρουσιασθῶ ἐνώπιόν του καὶ ἐπαρουσιάσθην ἑσπέραν τινὰ, ἐτύγχανον δὲ τότε γενικὸς γραμματεὺς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὁ Βασιλεὺς, ὅτε ἐνεφανίσθην ἐνώπιόν του, μοὶ εἶπεν ὅτι ἀνέγνω τὸ πόνημα, τὸ ὁποῖον εἶχον δημοσιεύσει, καὶ ὅτι μὲ ἐκάλεσεν, ἵνα συζητήσῃ μετ’ ἐμοῦ ἐπί τινων ἐν αὐτῷ γνωμῶν. Ἤρξατο δὲ συζητῶν ἐπὶ τοῦ ζητήματος, ἂν τὸ ἀστυνομεῖν εἶναι κυβερνητικὸν ἢ δημοτικὸν δικαίωμα, ὡς εἶχον ἰσχυρισθῆ ἐγὼ ἐν τῷ πονήματί μου, ὅτι τὸ ἀστυνομεῖν εἶναι δημοτικὸν δικαίωμα. Ἡ συζήτησις ὑπῆρξε μακρὰ, ἐπὶ τέλους δ’ ὁ ἀείμνηστος Βασιλεὺς ἀνεγνώρισεν ὅτι εἶχον δίκαιον, ἀλλὰ μὲ συνεβούλευσε νὰ μὴ δημοσιεύω τοιαύτας ἰδέας, διότι ὁ τόπος δὲν εἶναι εἰσέτι ὥριμος δι’ αὐτάς. Ἀφοῦ διὰ τῆς ὑπογραφῆς μου ἐδημοσίευσα τοιαύτην ἰδέαν, ἐξακολουθῶ νὰ ἔχω αὐτὴν, φρονῶν ὅτι τὸ ἀστυνομεῖν εἶναι δημοτικὸν δικαίωμα καὶ ὄχι κυβερνητικόν. Καὶ ἂν τὸ Κράτος διαχειρίζηται τὴν γενικὴν ἀστυνομίαν, δηλαδὴ ἐνασκεῖ τὴν μέριμναν πρὸς πρόληψιν τῶν πράξεων τῶν δυναμένων νὰ φέρωσιν ἀνωμαλίας ἐν τῇ πολιτείᾳ καὶ ἀνατρέψωσι τὴν νόμιμον λειτουργείαν τοῦ Κράτους, οἱ δῆμοι ἔχουσι τὸ δικαίωμα τοῦ ἀστυνομεῖν ἐν ταῖς περιφερείαις αὑτῶν, ὅπως ἀσφαλίζωσι τὰ μέλη τοῦ δήμου ἀπὸ πράξεων, αἱ ὁποῖαι ἤθελον προσβάλει τὰ πρόσωπα αὐτῶν ἢ ζημιώσει τὴν περιουσίαν των. Ἡ πρόληψις λοιπὸν τῶν ἀξιοποίνων πράξεων ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ δήμου ἀνήκει εἰς αὐτὸν, καὶ εὐλόγως, διότι οὐδεὶς δύναται νὰ μεριμνήσῃ κάλλιον περὶ τῆς ἀσφαλείας τῶν δημοτῶν, περὶ τῆς διασώσεως τῆς περιουσίας αὐτῶν, ὅσον αὐτὰ τὰ μέλη τοῦ δήμου, τῶν ὁποίων τὰ συμφέροντα ἐκτίθενται εἰς κίνδυνον. Ἀφοῦ δ’ ἐφρόνουν, ὅτι τὸ ἀστυνομεῖν εἶναι δημοτικὸν δικαίωμα, δὲν ἔκρυψα τὴν ἐμὴν γνώμην καὶ ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, ὁσάκις ἐγένετο λόγος περὶ τούτου. Δὲν σκοπῶ νὰ μνημονεύσω ὡρισμένων περιστάσεων, ἵνα μὴ ὑποληφθῇ, ὅτι ἐν τῇ μνείᾳ ταύτῃ ὑποκρύπτεται προαίρεσις ἐπικρίσεως ἢ μομφῆς, ἐνθυμοῦμαι ὅμως, ὅτι κατὰ τὴν περίοδον ἀπὸ τοῦ 1882 ἕως τοῦ 1885 πολλάκις ἐτέθη ὑπὸ ἔλεγχον ἡ διαγωγὴ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ὅστις, ἐν τῇ ἐκτελέσει τῶν διατάξεων τοῦ νόμου περὶ δημοτικῆς ἀστυνομίας, εἶχε προσκολληθῆ εἰς τὴν γνώμην, ὅτι τὸ ἀστυνομεῖν εἶναι δικαίωμα τοῦ Κράτους, καὶ διὰ τοῦτο ἠθέτει καὶ αὐτὸ τὸ ὑπὸ τοῦ νόμου περὶ δήμων ἀναγραφὲν μικτὸν σύστημα. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι κατὰ τὴν προτελευταίαν σύνοδον τῆς παρελθούσης περιόδου εἶχεν εἰσαχθῆ νομοσχέδιον περὶ τοπικῆς ἀστυνομίας, τὸ ὁποῖον καὶ τοῦτο ἐστηρίζετο ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, ὅτι τὸ ἀστυνομεῖν εἶναι κυβερνητικὸν δικαίωμα, διότι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐζήτει ἡ Κυβέρνησις τὸ δικαίωμα νὰ σχηματίζῃ ἀστυνομίας κατὰ τόπους, ἀλλαχοῦ ἐξ ὑπομοιράρχων καὶ μοιράρχων, ἀλλαχοῦ ἐξ ἀποστράτων ἀξιωματικῶν. Κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἀντετάχθην, καὶ ἀπὸ τὴν περίστασιν ἐκείνην λαβὼν ἀφορμὴν, ἔσπευσα, ἅμα κληθεὶς εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ ἐκθέσω ἐν νομοσχεδίῳ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν εἶχον, ἤτοι ὅτι τὸ ἀστυνομεῖν εἶναι δικαίωμα δημοτικόν. Καὶ προσεπάθησα διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου νὰ συναρμολογήσω τὸν τρόπον, καθ’ ὃν θέλουσιν ἀναδείκνυσθαι οἱ ἀστυνόμοι, μὲ τὸν θεσμὸν, τὸν ὁποῖον ἡ Συνέλευσις τοῦ 1864 ἐνομοθέτησε, καθ’ ὃν ἡ ἐκλογὴ τοῦ Δημάρχου γίνεται δι’ ἀμέσου καὶ καθολικῆς ψηφοφορίας. Αἱ διατάξεις, τὰς ὁποίας περιλαμβάνω ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, μοὶ φαίνεται ὅτι εἰσὶν ἐπιτήδειαι, ἵνα καταστήσωσι δυνατὴν τὴν ἐπὶ τὸν σχηματισμὸν τῆς ἀστυνομίας μέριμναν ἐκείνων, οἵτινες ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ μεριμνῶσι περὶ τῆς τάξεως, ἤτοι τοῦ δήμου, ὅστις ἔχει τὸ δικαίωμα. Ἐὰν ὁ δῆμος νομίζῃ, ὅτι δύναται νὰ ἐνασκήσῃ τὴν ἀστυνομίαν ὁ Δήμαρχος, ὁ Δήμαρχος θέλει διατηρηθῆ διαχειριζόμενος καὶ τὴν ἀστυνομικὴν ἐξουσίαν· ἀλλ’ ἐὰν νομίζῃ, ὅτι δὲν ἐπαρκεῖ καὶ εἰς τὰ καθήκοντα τῆς διοικήσεως καὶ εἰς τὰ ἀστυνομικὰ, τότε θέλει ἀποφανθῆ ὑπὲρ τῆς ἀνάγκης τῆς συστάσεως δημοτικῆς ἀστυνομίας, θέλει δ’ ἀποφανθῆ διὰ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, τοῦ φυσικοῦ ἀντιπροσώπου τοῦ δήμου. Ἤκουσα τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐκ Χαλκίδος προβάλλοντα γνώμην ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ διορισμοῦ τοῦ ἀστυνόμου, διάφορον ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ νομοσχέδιον. Ἀποδέχεται ὁ κ. Βουλευτὴς μᾶλλον τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐξήνεγκεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Εὐρυτανίας, ἀλλ’ ἂν δὲν ἤθελε γείνῃ δεκτὴ κατ’ ἀρχὴν ἡ γνώμη αὕτη, τότε ὁ κ. Βουλευτὴς στέργει νὰ προβάλλῃ τοὺς ὑποψηφίους ὁ Δήμαρχος καὶ νὰ διορίζῃ ἐξ αὐτῶν τὸν ἀστυνόμον τὸ Συμβούλιον. Ἀλλ’ ἡ γνώμη αὕτη δὲν συμβιβάζεται πρὸς τὴν ἀποστολὴν, τὴν ὁποίαν κατὰ τὸν νόμον ἔχει ἑκάστη τῶν ἐν τῷ δήμῳ ἀρχῶν. Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον δὲν μεριμνᾷ περὶ τῆς ἐκτελέσεως τῶν νόμων, διότι δὲν ἔχει ὑπὸ τοῦ νόμου τοιαύτην ἀποστολὴν, οὐδὲ ἁρμόζει νὰ κρίνῃ, τίς εἶναι ὁ κατάλληλος περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν νόμων. Διὰ τοῦτο μοὶ ἐφάνη, ἢ ὅτι ἔπρεπε νὰ γείνῃ παραδεκτὴ ἡ γνώμη τοῦ κ. Βουλευτοῦ Εὐρυτανίας περὶ τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐπρότεινε νὰ διορίζωνται οἱ ἀστυνόμοι, ἢ, ἂν ἡ γνώμη τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Εὐρυτανίας δὲν ἦναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ, ἔπρεπε νὰ ἐμμείνῃ εἰς τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλ’ ἡ γνώμη τοῦ κ. Βουλευτοῦ Εὐρυτανίας εἶναι γνώμη δυναμένη νὰ συναρμολογηθῇ μὲ τὸ σύστημα τῶν δημοτικῶν θεσμῶν καὶ τῆς ἄλλης νομοθεσίας τοῦ Κράτους; Μοὶ φαίνεται ὄχι. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Εὐρυτανίας νομίζει, ὅτι τὸ ἀστυνομεῖν δὲν εἶναι δημοτικὸν δικαίωμα; Κρίνει ὅτι, ἀφοῦ ὁ ἀστυνόμος εἶναι ἐπιφορτισμένος νὰ μεριμνᾷ περὶ τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, ὅτι ἐνασκεῖ δικαίωμα εὐρύτερον ἀπὸ τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον καλεῖται νὰ ἀσκήσῃ τις ἐν τοῖς ὁρίοις τοῦ δήμου; Ἀλλ’ ἐνῷ κρίνει, ὅτι δὲν εἶναι δημοτικὸν δικαίωμα τὸ ἀστυνομεῖν, δὲν ἀποφαίνεται ῥητῶς, ὅτι εἶναι καὶ κυβερνητικὸν δικαίωμα· διότι, ἂν ἀπεφαίνετο τοῦτο, ἤθελον εὕρει τὴν γνώμην τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Εὐρυτανίας τέλος πάντων συζητήσιμον. Ἀλλὰ δὲν ἀποφαίνεται, ὅτι εἶναι κυβερνητικὸν δικαίωμα, ἐπανέρχεται δὲ εἰς τὸν δῆμον, ζητῶν νὰ ἀνεύρῃ ἐν αὐτῷ τὴν πνευματικὴν ὑπεροχὴν ἢ τὴν περίσσειαν τῶν μέσων πρὸς τὸ ζῆν, καὶ ζητεῖ ἐκεῖ νὰ πορισθῇ τὸν ἀστυνόμον, διαιρῶν τὰ μέλη τοῦ δήμου εἰς μέλη ἀνίκανα νὰ σκεφθῶσι περὶ τῆς ἀσφαλείας τοῦ δήμου καὶ εἰς μέλη ἱκανά. Καὶ τὰ ἱκανὰ δὲ αὐτὰ μέλη πῶς θέλει προσδιορίσει; Θέλει νομοθετήσει βεβαίως σειρὰν διατάξεων, ὁριζουσῶν τὸν τρόπον, καθ’ ὃν θέλουσιν ἀνευρίσκεσθαι τὰ ἱκανὰ μέλη, θέλει εἰπεῖ π. χ. ὅτι οἱ ἐπιστήμονες πρέπει νὰ λαμβάνωσι μέρος εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ ἀστυνόμου, οἱ πρώην ὑπάλληλοι, ὡς ἀσκηθέντες κἄπως εἰς τὴν περὶ τῶν κοινῶν μέριμναν, οἱ ἔμποροι, ὡς ἔχοντες περιουσίαν καὶ ἐνδιαφέρον νὰ διατηρῆται ἡ τάξις, οἱ ἐπιτηδευματίαι κτλ. Ἀλλὰ τὸ σύστημα τοῦτο ἐπὶ ποίας ἀρχῆς στηρίζεται; Στηρίζεται ἐπὶ ἀρχῆς, τὴν ὁποίαν τὸ Σύνταγμα τῆς Ἑλλάδος, ὄχι τὸ τοῦ 1864, ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τὸ πρὸ τοῦ 1864, εἶχεν ἀποκρούσει ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν νομοθεσίαν, διότι ὁ νόμος τοῦ 1845 περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν πρῶτος, μετὰ τοῦτον δὲ τὸ Σύνταγμα τοῦ 1864 καὶ πάντες οἱ μετὰ ταῦτα ἐκδοθέντες ἐκλογικοὶ νόμοι, ἀνέγραψε τὴν πολιτικὴν ἰσότητα τῶν πολιτῶν, καλέσας πάντας ἄνευ διακρίσεως, ἐν πλήρει ἰσότητι, πρὸς ἐνάσκησιν τῶν δικαιωμάτων αὐτῶν, εἴτε ἀστυνομικῶν εἴτε δημοτικῶν. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι καλῶς ἔπραξαν πάντες οἱ νόμοι οὗτοι, ὅσοι δὲ ἤθελον ἀμφιβάλει περὶ τούτου, ἤθελον παρακαλέσει αὐτοὺς νὰ ἀναδράμωσιν εἰς τὴν ἱστορίαν τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου περὶ ἐκλογῆς τῶν Ἐπαρχιακῶν Συμβουλίων, ἐν τῇ ὁποίᾳ θέλουσιν ἀνεύρει κατὰ τίνα τρόπον προσδιωρίζοντο αὐτοὶ, τοὺς ὁποίους καὶ νῦν ζητεῖ νὰ καλέσωμεν, κατὰ διάκρισιν τῶν ἄλλων. Αἱ καταχρήσεις αἱ τότε συμβᾶσαι θέλουσι λάβει ἐπίσης χώραν καὶ κατὰ τὸν προσδιορισμὸν τῶν δημοτῶν ἐκείνων, οἵτινες θέλουσι καλεῖσθαι νὰ προσδιορίζωσι τὸν ἀστυνόμον, τὸν ὁποῖον ἤθελε προτείνει ὁ κ. Βουλευτὴς Εὐρυτανίας. Δὲν ἤθελον λοιπὸν ἐμφιλοχωρήσει καταχρήσεις, καὶ οἱ ἐκλεχθησόμενοι κατ’ αὐτὸν δὲν ἤθελον εἶσθαι συνέπεια εἴτε πλάνης, εἴτε πολιτικοῦ συμφέροντος, εἴτε καὶ φατριασμοῦ, ὡς εἶπεν ὁ Βουλευτὴς ἐκ Χαλκίδος; Ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι εἶμαι ἄντικρυς ἐναντίος τῆς ἀρχῆς ἢ τῆς βάσεως, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐστήριξε τὸ περὶ διορισμοῦ ἀστυνόμων σύστημα αὐτοῦ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Εὐρυτανίας καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Χαλκίδος. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Χαλκίδος προέβη περαιτέρω. Ἐνῷ ἐδυσπίστει εἰς τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, ἵνα ἀναθέσῃ εἰς αὐτὸ τὴν ἐκλογὴν τῶν ὑποψηφίων, ἐκ τῶν ὁποίων ἤθελε διορίζεσθαι ὁ δημοτικὸς ἀστυνόμος, εἶχεν ὅμως πλήρη ἐμπιστοσύνην εἰς αὐτὸ ὡς πρὸς τὴν διαχείρισιν τῶν δημοτικῶν χρημάτων. Ἐφοβεῖτο ὅτι τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον ἤθελεν ἐπηρεασθῆ ἐκ τῆς τοπικῆς πολιτικῆς, ἐκ λόγων κομματικῶν, ἢ, ὡς εἶπεν, ἐκ πνεύματος φατριασμοῦ, καὶ ἤθελεν ἐκλέξει ὡς ὑποψηφίους εἰς τὴν θέσιν τοῦ ἀστυνόμου ἄνδρας μὴ ἔχοντας τὰ προσόντα τοῦ ἀστυνόμου ἢ τὴν δύναμιν νὰ ἐνασκήσωσι τὴν ἀστυνομικὴν ἐξουσίαν προσηκόντως, ἀλλὰ δὲν ἐφοβεῖτο μήπως τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον ἐπηρεασθῇ ἐκ προσωπικῶν σχέσεων, καὶ ἐξ ἰδίας φιλαρχίας, εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν δημοτικῶν ἐσόδων, καὶ ἀφῆκεν εἰς αὐτὸ πλήρη ἐλευθερίαν, ἵνα κανονίζῃ τὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ ὡς αὐτὸ θέλει; Καὶ καθ’ ὃν χρόνον ταῦτα ἔλεγεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Χαλκίδος, ἐνεθυμήθην ὅτι κατοικῶ ἐν Ἀθήναις. Αἱ Ἀθῆναι εἶναι ἡ πρωτεύουσα τοῦ Κράτους, εἶναι ὁ πολυπληθέστερος δῆμος, καὶ ἐν τῷ δήμῳ τούτῳ ὑποτίθεται ὅτι κατοικοῦσιν οἱ ὑπερέχοντες καὶ κατὰ πολιτειακὰς καὶ κατὰ πνευματικὰς ἀρετάς. Ἐνεθυμήθην λοιπόν, ὅτι ἐν τῷ δήμῳ τούτῳ ὑπάρχει Δημοτικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον δὲν ἠδυνήθη νὰ καταστήσῃ τέλος πάντων ἕνα προϋπολογισμὸν τοῦ 1889 ἢ μόνον κατὰ τὰ μέσα τοῦ μηνὸς Δεκεμβρίου τοῦ 1889. Ἐνεθυμήθην ὅτι ὑπάρχει δημοτικὸς προϋπολογισμὸς ἐν Ἀθήναις, ὁ ὁποῖος, ἐνῷ ἀναγράφει ἔσοδον 1,900,000, καθ’ ἣν μοὶ ἔδιδε προχθὲς πληροφορίαν ὁ Νομάρχης Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας, ἔχει ἔλλειμμα 400,000 δραχμῶν.

§63ΔΑΓΡΕΣ. Καὶ χρέη 7,000,000.

§64ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ ὡδηγήθην ὑπὸ ἄλλων ἰδεῶν, ὡρμήθην ἐξ ἄλλης ἀρχῆς. Ἐπεθύμουν ν’ ἀπονεμηθῶσιν εἰς τοὺς δήμους πᾶσαι αἱ ἐλευθερίαι. Ὡς ἐκλέγουσι τὸν Δήμαρχον ἀπ’ εὐθείας οἱ δημόται, ἐπεθύμουν νὰ ἐκλέγωσι τὸν ἀστυνόμον ὡσαύτως οἱ ἐκπροσωποῦντες τοὺς δημότας, οἱ δημοτικοὶ σύμβουλοι, νὰ ἐκλέγωσιν αὐτοὶ τὸν εἰσπράκτορα. Ἀλλ’ ὅταν πρόκηται περὶ τῆς διαχειρίσεως τῶν δημοτικῶν χρημάτων, ἐπιθυμῶ ἡ ἐπιτήρησις νὰ ἦναι ἀγρυπνοτέρα, καὶ ἡ δύναμις πρὸς καταναγκασμὸν εἰς ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντος νὰ ἦναι πραγματικωτέρα. Ἤκουσα αἰτιάσεις κατὰ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, καὶ ἤκουσα λεχθὲν πρὸ μικροῦ, ὅτι τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα ἀποβαίνει σχεδὸν ἀσυμβίβαστον μὲ τὴν λειτουργίαν τῶν δημοτικῶν νόμων. Διατί; Διότι, εἶπον οἱ τὴν γνώμην ταύτην ἐξενεγκόντες, οἱ ὑπὸ τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα δυνάμενοι νὰ ἐνασκήσωσι δρᾶσίν τινα ἐπὶ τῆς νομοτελεστικῆς ἐξουσίας ἐνασκοῦσι ταύτην ἐπὶ τῶν δημοτικῶν ὑποθέσεων ἐπὶ ζημίᾳ τῶν δήμων. Ἀλλ’ ἐὰν φοβῆσθε τοὺς ἰσχυροὺς ἐν τῇ πολιτείᾳ ἕνεκα τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, δὲν φοβεῖσθε τοὺς ἀνταγωνιζομένους ἐν τῇ δημοτικῇ παλαίστρᾳ καὶ ζητοῦντας πῶς νὰ συλλέξωσι ψήφους τῶν συμπολιτῶν αὐτῶν, ἵνα ἀναδειχθῶσι δημοτικοὶ ἄρχοντες; Καὶ αὐτοὶ, ἐν τῇ ἐξάψει τοῦ τοπικοῦ ἀνταγωνισμοῦ, δὲν εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ παρεκτραπῶσι καὶ νὰ περιλάβωσιν ἐν τῷ δημοτικῷ προϋπολογισμῷ δαπάνας, αἵτινες δὲν εἶναι ἀναγκαῖαι, ἵνα χρησιμεύσωσι καὶ διευκολύνωσι τὰς σχέσεις αὐτῶν μετὰ τῶν ἐκλογέων; Ἢ νὰ μειώσωσι τὰ ἔσοδα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναγκαῖα, διὰ νὰ φανῶσι μᾶλλον εὐχάριστοι εἰς τοὺς ἐκλογεῖς των; Ἂν ὑπάρχῃ ἐλάττωμα τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, τὸ ὁποῖον ἔψεξαν ἑκάστοτε ὅλοι, ὅσοι δὲν εὐχαριστοῦνται εἰς τὸν θεσμὸν τοῦτον, εἶναι τὸ ἐλάττωμα, ὅτι παραλύει τὴν διαχείρισιν τῶν κοινῶν πραγμάτων καὶ τῶν δημοσίων χρημάτων, καὶ ὅτι ἀναιρεῖ τὴν διοίκησιν. Διατὶ, ἀφοῦ παρέχομεν τόσας ἐλευθερίας εἰς τὴν δημοτικὴν διοίκησιν, δὲν φροντίζομεν νὰ μειώσωμεν τὴν τοιαύτην δρᾶσιν ἐπὶ τῆς διαχειρίσεως τῶν δημοτικῶν συμφερόντων; Διὰ τοῦτο ἠσχολήθην ἵνα περιλάβω ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διατάξεις, αἱ ὁποῖαι καθίστων πραγματικώτερον τὸν ἔλεγχον τῆς χρηματικῆς διαχειρίσεως τῶν χρημάτων τοῦ δήμου. Κατὰ τίνα τρόπον; Πρῶτον, νὰ καταστήσω ζωηροτέραν, ἀγρυπνοτέραν καὶ κεκτημένην τὰ μέσα τοῦ καταναγκασμοῦ ἐπιτήρησιν τοῦ εἰσπράττοντος τὰ δημοτικὰ χρήματα καὶ δαπανῶντος αὐτά· δεύτερον, ζωηροτέραν καὶ κεκτημένην τὰ μέσα τοῦ καταναγκασμοῦ ἐπιτήρησιν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, ἵνα ἐμπροθέσμως συντάσσῃ τὸν προϋπολογισμόν. Τοιαύτην ἐπιτήρησιν, ἐπίβλεψιν καὶ καταναγκασμὸν, ὅπως συντάσσωσιν ὡσαύτως τὸν ἀπολογισμόν. Οὕτω πῶς ἐνόμιζον ὅτι ἤθελον φέρει ἐν ἑκάστῳ διαχειριζομένῳ τὰ δημοτικὰ χρήματα εἰς ἀντίθεσιν τὴν φιλοδοξίαν αὐτοῦ πρὸς τὴν εὐθύνην αὐτοῦ· καὶ ἐπειδὴ ἡ εὐθύνη ἤθελεν εἶσθαι πλέον πραγματικὴ καὶ ἀναπόφευκτος κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου, ἡ φιλοδοξία ἤθελε καμφθῆ πρὸ τῆς εὐθύνης, καὶ ἤθελεν ἐπικρατήσει ἡ εὐθύνη, περιστέλλουσα τοὺς ἀνταγωνιζομένους, ἵνα μὴ παρεκτρέπωνται καὶ ἀθετῶσι τὰ δημοτικὰ συμφέροντα. Τοιαῦται εἶναι αἱ γνῶμαι, τὰς ὁποίας εἶχον καὶ τὰς ὁποίας ἐνόμισα ὅτι, ἀφοῦ ἐκλήθην εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ Κράτους, ὤφειλον νὰ διατυπώσω ἐν νομοσχεδίῳ καὶ νὰ προτείνω εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλ’ ἐγὼ εἶμαι ἐκ τῶν ἀνθρώπων, οἵτινες δὲν κρίνουσιν ἑαυτοὺς ἀλαθήτους, καὶ τοῦτο μάλιστα μοὶ ἀποδίδεται ὑπὸ πολλῶν ὡς ἐλάττωμα. Διὰ τοῦτο, εἰσάγων τὸ νομοσχέδιον, παρεκάλεσα τοὺς κκ. Βουλευτὰς νὰ μὴ φεισθῶσι κόπου, νὰ ἐπιδοθῶσιν εἰς τὴν μελέτην αὐτοῦ, νὰ ἐξετάσωσιν αὐτὸ μετ’ ἐπιστασίας, ἵνα δυνηθῶσι νὰ ἐκφέρωσι γνώμας ἐμβριθεῖς κατὰ τὴν γενικὴν συζήτησιν, διὰ τῆς συζητήσεως δὲ νὰ δυνηθῶμεν νὰ καταρτίσωμεν ἔργον ὅσον τὸ δυνατὸν τελειώτερον. Τὸ νὰ λέγῃ τις, καθήμενος καὶ μὴ ἐπιθυμῶν νὰ ἀναμνησθῇ τῆς ἱστορίας τοῦ τόπου, ὅτι πρέπει εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς νὰ καταστήσωμεν τὸ ἑνιαῖον τῆς ψήφου, μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν εἶναι γνώμη, τὴν ὁποίαν σπουδαίως δύναταί τις νὰ προβάλῃ. Ὁμιλοῦσι περὶ τοῦ ἑνιαίου τῆς ψήφου, καὶ διὰ τοῦτο ἀναγκάζομαι νὰ ἀφηγηθῶ τὴν ἱστορίαν, ἡ ὁποία προηγήθη τῆς προτάσεως τῆς γνώμης περὶ μιᾶς ψήφου. Ἐν Ἑλβετίᾳ ὑπῆρχεν ἑταιρία, ἥτις κύριον ἔργον ἔταξεν ἑαυτῇ νὰ μεριμνήσῃ περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν ἐν τοῖς πολυμελέσι σώμασι, τοῖς δι’ ἐκλογῆς σχηματιζομένοις, θέλει κατασταθῆ δυνατὸν ν’ ἀντιπροσωπεύηται ὄχι μόνον ἡ πλειοψηφία, ἀλλὰ καὶ ἡ μειοψηφία. Τῶν μελετῶν, τὰς ὁποίας ἔκαμεν ὁ εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης πρὸ 18 ἢ 19 ἐτῶν, ἐπρόβαλε τὸ πόρισμα, καὶ τοῦτο ἐδημοσίευσε δι’ ἐκθέσεως, προτείνας τὴν μίαν ψῆφον. Διὰ τῆς μιᾶς ψήφου ἰσχυρίσθη, ὅτι δὲν θέλουσιν ἀντιπροσωπεύεσθαι ἐν τοῖς πολυμελέσι σώμασιν αἱ γνῶμαι τῶν πλειόνων μόνον, ἀλλὰ καὶ αἱ γνῶμαι τῶν ὀλιγωτέρων. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω, ἄν τις νομίζῃ, ὅτι ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, ἤτοι ἐν τῷ πολιτικῷ σώματι, τῷ καλουμένῳ νὰ μετέχῃ τῆς νομοθεσίας, τῷ καλουμένῳ νὰ ἐπιτηρῇ καὶ ἐξελέγχῃ τὴν πολιτείαν τῶν κυβερνώντων, ἂν νομίζῃ ὅτι ἐν τῷ πολιτικῷ τούτῳ σώματι πρέπῃ νὰ καλῶνται καὶ οἱ ἐν τῷ τόπῳ μειονοψηφοῦντες, καὶ ἑπομένως διὰ τοῦτο ἤθελε προτείνει νὰ γένηται ἀποδεκτὴ ἡ μία ψῆφος κατὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν Βουλευτῶν, ἤθελον ὑποθέσει ὅτι προτείνει γνώμην, ἥτις τέλος πάντων ἠδύνατο νὰ ἔχῃ ἀποτελέσματα· ἀλλὰ προκειμένου περὶ δήμων, ἐπεθύμουν νὰ μάθω, ποῖαι μειοψηφίαι ὑπάρχουσιν ἐν τοῖς δήμοις, αἱ ὁποῖαι ἕνεκα τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος παραλείπονται, καὶ ἕνεκα τούτου ἐπέρχονται τόσον μεγάλαι ζημίαι, τὰς ὁποίας διὰ νὰ προλάβωμεν ἐπιθυμοῦμεν ν’ ἀντικαταστήσωμεν τὸν τρόπον τῆς ἐκλογῆς; Εἶναι γνώμη μειοψηφίας ἡ γνώμη ὅτι πρέπει νὰ ἀνορυχθῇ τοῦτο ἢ ἐκεῖνο τὸ φρέαρ, ἢ νὰ ἀνεγερθῇ αὕτη ἢ ἐκείνη ἡ κρήνη, ἢ νὰ ἐξασφαλισθῶσι κατὰ τοῦτον τὸν τρόπον αἱ ἀγροτικαὶ κτήσεις, εἴτε νὰ διοικηθῶσι κατ’ ἄλλον τρόπον τὰ δημοτικὰ πράγματα; Ἐν πολιτείᾳ τοσοῦτον περιωρισμένῃ, οἵα ἡ πολιτεία τοῦ δήμου, ἐν ᾗ πᾶσα ἀνάγκη ὑπόκειται εἰς τὴν ἀντίληψιν ἑκάστου, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχωσι μειοψηφίαι τοιαῦται, τῶν ὁποίων ἡ ἀπουσία ἀπὸ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον ἤθελε φέρει ζημίαν τινά. Μόνον αἱ γνῶμαι περὶ προσώπων ἐπηρεάζουσι τὴν διοίκησιν καὶ τὴν διαχείρισιν τῶν δημοτικῶν πραγμάτων καὶ ὄχι αἱ γνῶμαι περὶ πραγμάτων. Μόναι αἱ γνῶμαι περὶ προσώπων, ὅτι εἶναι ἱκανὸς νὰ ἀναδειχθῇ ὁ Α ὡς Δήμαρχος, ἢ ὡς δημοτικὸς σύμβουλος ὁ Β, καὶ ὄχι αἱ γνῶμαι περὶ πραγμάτων, διότι τὰ πράγματα τοῦ δήμου εἶναι τοῖς πᾶσι καταληπτὰ, πάντες δὲ δύνανται νὰ ἔχωσι μίαν καὶ τὴν αὐτὴν γνώμην, πλὴν ἄν τινες ἐξ αὐτῶν κρίνωσιν ὅτι ἡ περὶ αὐτῶν πρόνοια πρέπει νὰ προηγηθῇ τῆς προνοίας περὶ ἄλλου τινὸς πράγματος. Διὰ τοῦτο μοὶ ἐφάνη, ὅτι βεβαίως ἡ γνώμη περὶ μιᾶς ψήφου ἠδύνατο νὰ ἀκουσθῇ μετὰ πολλῆς περιεργείας, καὶ ἴσως προσοχῆς ὑπό τινων, διότι ἐμνήσθη συστήματος ἐκλογικοῦ, περὶ οὗ ἐγένετο λόγος καὶ ἄλλοτε, ἀλλὰ δέν μοι ἐφάνη ὅτι εἶναι ἐκλογικὸν σύστημα, διὰ τοῦ ὁποίου θέλει γενῆ ἡ προσήκουσα ἀποκατάστασις τῶν δήμων. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι δὲν κρίνω ἐμαυτὸν ἀλάθητον, καὶ παρεκάλεσα τὰ μέλη τοῦ Κοινοβουλίου νὰ ἐπιδοθῶσιν εἰς τὴν μελέτην τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι τινὲς ἐμελέτησαν ἤδη, καὶ ἤκουσαν γνώμας ἐξενεχθείσας, ἀλλ’ ἀφοῦ ἐπιμένουσιν ὅτι πρέπει νὰ κληθῶσι καί τινες τῶν συναδέλφων, ἵνα φέρωσιν ἰδίαν γνώμην, ἐγὼ παντάπασι δὲν ἀντιλέγω, ἐξ ἐναντίας ἤθελον θεωρήσει εὐτύχημα εἰς τὸν τόπον καὶ ἤθελον τὰ μάλιστα εὐχαριστηθῆ, ἂν ἡ ἔρευνα τοῦ νομοσχεδίου ἡ περαιτέρω, ὑπὸ ἄλλων συναδέλφων, εἰδικῶς πρὸς τοῦτο καλουμένων, ἤθελε παραγάγει προτάσεις, αἱ ὁποῖαι ἤθελον εἴτε ἐξασφαλίσει τὰ δημοτικὰ συμφέροντα ἀπὸ κινδύνους, ἢ προαγάγει αὐτὰ πρὸς προκοπὴν καὶ εὐημερίαν. Ἀλλ’ ἐκεῖνο μόνον, τὸ ὁποῖον ἔχω καθῆκον νὰ παρατηρήσω εἰς τὴν Βουλὴν, εἶναι, ὅτι ἐπιθυμητὸν, οἱαδήποτε καὶ ἂν ἦναι ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, αὕτη νὰ ἐξενεχθῇ διαρκούσης τῆς βουλευτικῆς ταύτης συνόδου, ὥστε νὰ γένηται δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος, ἂν γένηται τοιοῦτος, τοὐλάχιστον μετὰ τὰς γενικὰς δημοτικὰς ἐκλογάς. Ἀλλ’ ἀπὸ τοῦδε μέχρι τοῦ τέλους τῆς συνόδου ταύτης δὲν γνωρίζω ἄν τις τῶν συναδέλφων ἦναι εἰς κατάστασιν νὰ προσδιορίσῃ πόσας θὰ ἔχωμεν συνεδριάσεις.

§65ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὀλιγίστας.

§66ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Καὶ ἐγὼ δὲ, μὲ ὅλον τὸν σκοπόν, τὸν ὁποῖον εἶχον, νὰ παρακαλέσω τοὺς συναδέλφους νὰ μὴ καταλίπωσι τὰς θέσεις των προώρως, νομίζω ὅτι δὲν θέλομεν ἔχει πολλὰς συνεδριάσεις. Ἀλλὰ, ἂν ἦναι δυνατὸν νὰ κατορθώσωμεν τὴν ἐξέτασιν τοῦ νομοσχεδίου ὑπὸ εἰδικῆς ἐπιτροπῆς ἐντὸς τοῦ ὑπολειπομένου χρόνου τῆς συνόδου, ἤτοι, ἄν δὲν ἔχωμεν σκοπὸν διὰ τῆς προτάσεως ταύτης νὰ θέσωμεν ἐκτὸς συζητήσεως τὸ νομοσχέδιον...

§67ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ. Ὄχι δά!

§68ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τότε ἐγὼ συμφωνῶ, καὶ ἀποδέχομαι τὴν γνώμην, προτείνω μάλιστα, ὅπως ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς συστήσῃ ἐπιτροπήν, τῆς ὁποίας τὰ μέλη νὰ προσδιορίσῃ αὐτὸς, νὰ προκαλέσῃ δὲ τὴν μελέτην αὐτῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ νὰ παρακαλέσῃ αὐτὴν ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν της.

§69ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§70ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐν ᾗ ὅμως περιπτώσει ἤθελον παρέλθει αἱ τρεῖς ἡμέραι, καὶ ἡ ἔκθεσις δὲν ἤθελεν ὑποβληθῆ, ἤθελον παρακαλέσει τὴν Βουλὴν νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀπ’ εὐθείας συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου.

§71ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μοὶ ἔκαμε τὴν τιμὴν νὰ συζητήσῃ διὰ μακρῶν ἐπὶ μιᾶς ἰδέας, τὴν ὁποίαν ἴσως δὲν ἐξήγησα καλῶς. Ὑπέθεσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐγὼ ἠμφισβήτησα ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦ ἀστυνομεῖν παρεχωρήθη εἰς τοὺς δήμους. Ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦ ἀστυνομεῖν παρεχωρήθη εἰς τοὺς δήμους, ὑπάρχει ῥητὴ διάταξις τοῦ νόμου. Τοῦτο ἁπλῶς ἤθελον νὰ ἐξηγήσω εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ἄλλο τὸ ζήτημα τὸ θεωρητικὸν, ποῦ πρέπει νὰ ἀνήκῃ τὸ δικαίωμα τῆς ἀστυνομίας.

§72ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, καθ’ ἣν τὸ νομοσχέδιον θέλει παραπεμφθῆ εἰς εἰδικὴν ἐπιτροπὴν, θὰ ὑποβάλω τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ 3ου ἄρθρου, ὅπως τυπωθῇ καὶ ἀποσταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἵνα τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπέβαλε πρότασιν νὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς ἐξέτασιν ὑπὸ εἰδικῆς ἐπιτροπῆς, ὁριζομένης ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς, ἧς ἐπιτροπῆς θὰ προεδρεύῃ ὁ ἴδιος Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, καὶ ἥτις ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν ἀπὸ σήμερον. Ἂν δὲ δὲν ὑποβληθῇ ἡ ἔκθεσις, νὰ εἰσάγηται τὸ νομοσχέδιον ἀπ’ εὐθείας εἰς συζήτησιν κατὰ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§74ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ προσδιορίσῃ ἀπὸ ἀπόψε τὰ πρόσωπα τῆς ἐπιτροπῆς, ὥστε νὰ μὴ χάσωμεν τὴν αὔριον, ἵνα οὕτω δυνηθῶμεν τὴν προσεχῆ Τρίτην νὰ ἐπιληφθῶμεν εἴτε τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς, εἴτε τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Λοιπὸν προβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὴ εἰς βʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, ἡ πρότασις νόμου περὶ ἐπιβολῆς προσθέτου δημοτικοῦ φόρου πρὸς συντήρησιν τοῦ ἐν Λευκάδι δημοσυντηρήτου Γυμνασίου. Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως νόμων περὶ προσμετρήσεως τοῦ πρὸς προβιβασμὸν ἀξιωματικῶν ἀπαιτουμένου χρόνου καὶ περὶ προσμετρήσεως εἰς τὴν ἀρχαιότητα τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ διανυομένου χρόνου 5½ μηνῶν καὶ ἐν ὡρισμένῃ διαθεσιμότητι).

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τῶν προϊόντων τῆς γῆς καὶ τῶν ζώων. Ὁ κ. Σχινᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§77ΣΧΙΝΑΣ. Εἷς συνάδελφος εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ ζητήσῃ παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τὴν προσαγωγὴν ἐν γένει ὅλων τῶν σχετικῶν νόμων, οἱ ὁποῖοι ἠδύναντο καὶ δύνανται νὰ μᾶς βοηθήσουν εἰς γνῶσιν τῆς ἐπιβαλλομένης εἰς τοὺς πολίτας φορολογίας, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς προσήγαγε τρία ὅλα τεύχη· ἐν τούτοις φρονῶ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἠδύνατο δι’ ἑνὸς καταλόγου, ἂν ὄχι τόσον σχοινοτενοῦς, ὅσον ὁ κατάλογος περὶ τῆς ῥητίνης, ἀλλὰ μικροτέρου, νὰ μᾶς ὑποβοηθήσῃ διὰ παρατηρήσεων εἰς ἰδιαιτέραν στήλην τῶν νόμων, εἰς τοὺς ὁποίους ἀνάγονται οἱ ἐπιβληθέντες φόροι, καὶ ἐπὶ πλέον ἠδύνατο νὰ μᾶς δώσῃ καὶ τὰς σελίδας τῶν ἐφημερίδων, εἰς τὰς ὁποίας εὑρίσκονται. Οὕτω δὲ ἠθέλομεν ἀπαλλαγῆ τοῦ κόπου νὰ ἀναδιφήσωμεν ὅλα αὐτὰ τὰ τεύχη τὰ πολυσέλιδα, ἵνα εὕρωμεν τὴν Α διάταξιν ἢ τὴν Β καὶ τὴν Γ, ἡ ὁποία καταργεῖ τὰς δύο πρώτας. Ἡ φορολογία τῶν προϊόντων, Κύριοι, εἶναι ἓν τῶν σπουδαιοτέρων ἀντικειμένων, καὶ ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου βαίνομεν δι’ ἑνὸς φυλλαδίου, τὸ ὁποῖον οἱ περισσότεροι σχεδὸν ἀγνοοῦμεν, καὶ πρῶτος ἐγώ. Ἐπειδὴ δὲ δὲν ἐστάλην ἐνταῦθα διὰ νὰ εἰσέλθω καὶ ἐξέλθω ἄνευ γνώσεως τῶν γινομένων, ἐθεώρησα καθῆκόν μου ἀπαραίτητον νὰ μελετήσω κατὰ τὸ ἐφικτὸν τοὺς ἐπιβαλλομένους φόρους. Ἐὰν, Κύριοι, ἀνατρέξωμεν ὄχι εἰς τὰ νῦν εὐνομούμενα Κράτη, ἀλλ’ εἰς αὐτὴν τὴν ἱστορίαν τῆς Ἑπτανήσου, θέλομεν παρατηρήσει, ὅτι κατὰ τὸν 17ον αἰῶνα, ὅτε οἱ Ἑνετοὶ ἐκράτουν τῆς Ἑπτανήσου, ἓν τῶν μεγαλειτέρων μελημάτων τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης ἦτο ἡ προστασία τῆς γεωργίας. Ἐὰν ἀνατρέξητε καὶ ἀναδιφήσητε τὴν ἱστορίαν τῆς Ἑπτανήσου, θέλετε ἰδεῖ, ὅτι ἡ Ἑνετικὴ Κυβέρνησις οὐ μόνον ἀπήλλαξε πολλῶν φόρων τοὺς γεωργοὺς, ἀλλ’ ἀπέδιδεν εἰς αὐτοὺς καὶ ἀμοιβὰς καὶ ἰδίως εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐφύτευον ἐλαίας. Διὰ τοῦ μέσου δὲ τούτου κατώρθωσαν οἱ Ἑνετοὶ νὰ κληροδοτήσωσιν εἰς ἡμᾶς ὁλόκληρον τὴν Ἑπτάνησον κεκαλυμμένην κατὰ τὸ πλεῖστον ὑπὸ δάσους ἐλαιῶν. Κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν, Κύριοι, ὑπέδειξα ὅτι αἱ ἐκτάσεις τοῦ Πηλίου εὑρίσκονται ὑπὸ ὅλως διάφορον κατάστασιν τῶν ἄλλων ἐκτάσεων τοῦ Κράτους, καλυπτόμεναι κατὰ τὸ πλεῖστον ὑπὸ δάσους ἐλαιῶν, τὰς ὁποίας κατ’ ἐξαίρεσιν καλλιεργοῦσι δι’ ἀροτριώντων κτηνῶν, ὁ δὲ φόρος τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ὁ ὁποῖος ἐπεβλήθη εἰς ἀντικατάστασιν τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν δημητριακῶν, εἰσπράττεται δυστυχῶς καὶ ἀπὸ τοὺς καλλιεργητὰς τῶν ἐλαιῶν. Ἀντὶ νὰ προσπαθήσωμεν τίνι τρόπῳ νὰ ἐνισχύσωμεν τοὺς καλλιεργητὰς τούτους, προσπαθοῦμεν πῶς νὰ τοὺς φορολογήσωμεν περισσότερον. Γνωστὸν δ’ εἶναι, ὅτι ἡ ἐλαία, καὶ δυστυχῶς κατὰ τὴν τελευταίαν ταύτην περίοδον, οὐχὶ ἀνὰ διετίαν, ἀλλ’ ἀνὰ τετραετίαν καὶ πενταετίαν ἀπέδωκε καρπὸν, καὶ ὅμως αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους ἐξακολουθοῦμεν νὰ τοὺς φορολογῶμεν, καὶ ἐνῷ φορολογοῦμεν αὐτοὺς διὰ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, φορολογοῦμεν καὶ τὸν καρπὸν πλειότερον τοῦ δέοντος, ἐπιβάλλοντες ἴσως 15 καὶ 20% φορολογίαν ἐπὶ τοῦ ἐλαίου· διότι, ἐὰν σταθμίσητε τὴν παραγωγὴν τοῦ ἐλαίου, θέλετε ἰδεῖ, ὅτι ὁ φόρος ὁ ἐπιβαλλόμενος εἰς αὐτὸ εἶναι σχεδὸν πλέον τοῦ 20 καὶ 25%· ἑπομένως φρονῶ, ὅτι ἄδικος καθ’ ὁλοκληρίαν εἶναι ὁ φόρος ὁ ἐπιβαλλόμενος εἰς τοὺς κατοίκους τῶν ἐκτάσεων ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι καλύπτονται ἀπὸ ἐλαιῶνας καὶ ἐν ταῖς ὁποίαις καλλιεργοῦσι τὴν ἐλαίαν διὰ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Ἐὰν δὲ, Κύριοι, διατηρήσωμεν τὸν φόρον ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, καὶ ἂν αὔριον οἱ σταφιδοκτήμονες ἢ οἱ ἀμπελοκτήμονες θελήσωσι νὰ ἐφαρμόσωσι τὸ γαλλικὸν σύστημα, διὰ τοῦ ὁποίου ἡ καλλιέργεια τῶν ἀμπέλων γίνεται διὰ κτηνῶν ἀροτριώντων, τότε τί θέλει γενῆ; Θὰ φορολογῆτε τὸν οἶνον, θὰ φορολογῆτε τὸ ἄροτρον, θὰ φορολογῆτε τὴν σταφυλὴν, ἤτοι θὰ ἐπιβάλλητε διπλοῦς καὶ τριπλοῦς φόρους. Τὸ ἴδιον συμβαίνει καὶ ἐν τῇ περιστάσει, περὶ ἧς ἔκαμα λόγον. Ἐκτὸς τούτου, Κύριοι, ἐπεζητήθη κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ὅλαις δυνάμεσι καὶ δι’ εἰδικῶν νόμων, τίνι τρόπῳ ν’ ἀπαλλάξωμεν τοὺς χωρικοὺς ἀπὸ τὰς πιέσεις τῶν ἐνοικιαστῶν, καὶ ἐν τούτοις ὁ ἐπαχθεὶς αὐτὸς φόρος, ὁ διὰ τοῦ ἐνοικιαστοῦ εἰσπραττόμενος, ἀπομένει εἰσέτι εἰς τὸν χωρικόν, τὸν ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἐπιζητήσωμεν ὅπως πλειότερον προστατεύσωμεν. Ἐὰν, Κύριοι, παρακολουθήσητε τὸν ἐλαιοπαραγωγὸν καὶ ἴδητε τί ὑποφέρει ἀπὸ τοὺς ἐνοικιαστὰς, τότε θέλετε ὁμολογήσει μετ’ ἐμοῦ, ὅτι εἶχον μέγα δίκαιον, κατεξανιστάμενος κατὰ τοῦ μέτρου τῆς ἐλαιοδεκάτης. Ἡ ἐλαιοδεκάτη ἀφ’ ἑνὸς μὲν μὲ τὸ 7% εἶναι ἐπαχθὴς, ἀλλὰ πρὸς τούτῳ ἔχει καὶ τὸ 20%, ἤτοι τὸ πρόσθετον, καὶ τὸ ½ ὑπὲρ τῆς ὁδοποιΐας, τὸ ὁποῖον κατήντησε νὰ ἀναβιβασθῇ εἰς 9%, καὶ τοιουτρόπως ἀναβιβάζεται ὁ φόρος εἰς 30%. Ἐπειδὴ δὲ ἐπὶ τοῦ παρόντος ἴσως δὲν θὰ ἦναι δυνατὴ θεραπεία τις ἄλλη, θὰ προτείνω δύο μεθόδους: ἢ νὰ ἐπιβληθῇ φόρος ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ ἐλαίου, ὅπως εἶναι καὶ ἐπὶ τῶν ἐλαιῶν, καταργουμένου ὅμως πάντοτε τοῦ φόρου τῶν 20%, ὅπως τοιουτοτρόπως παράσχωμεν ἀνακούφισιν εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους.... Λεπτομερέστερον δὲ λέγω, ὅτι εἰς τὸ Πήλιον ἀπὸ 8 ἢ 9 ἐτῶν, ἤτοι ἀφ’ ὅτου προσηρτήθη τὸ διαμέρισμα ἐκεῖνο εἰς τὴν Ἑλλάδα, εἶναι τὸ δεύτερον ἔτος, καθ’ ὃ ἀπολαμβάνουσι καρπὸν, ὁ ὁποῖος ὅμως, ἕνεκα τοῦ ἐνσκήψαντος βαρέως χειμῶνος, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, ὑπέστη μεγάλην ζημίαν. Ἑπομένως πρέπει νὰ ἀποφασίσωμεν νὰ προσφέρωμεν ἓν εὐεργέτημα εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς· διότι, ἐὰν καταστρέψωμεν τὸν χωρικὸν, καταστρέφομεν ὅλην τὴν δύναμιν τοῦ Ἔθνους, καὶ τότε θέλομεν ὑποχρεοῦσθαι νὰ ποριζώμεθα καὶ τὰ σιτηρὰ καὶ τὰς ἐλαίας καὶ τὰ πάντα ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ἐὰν ἔχωμεν σκοπὸν νὰ ἀναπτύξωμεν ὅλαις δυνάμεσι τὰς παραγωγικὰς δυνάμεις τοῦ Ἔθνους, δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ φθάσωμεν εἰς τὸν σκοπὸν τοῦτον, εἰμὴ βοηθοῦντες ὅλαις δυνάμεσι τὸν χωρικὸν, τὸν ἐργάτην αὐτὸν, ὁ ὁποῖος νυχθημερὸν, ὑπὸ τὸν ἥλιον, τὸ ψῦχος, τὰς βροχὰς καὶ τὰς μεταβολὰς ὅλας τῆς ἀτμοσφαίρας, ἐργάζεται καὶ κοπιᾷ....

§78ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀνεφέρατε τὸν ἕνα τρόπον· ὁ δεύτερος ποῖος εἶναι;

§79ΣΧΙΝΑΣ. Ἡ κατάργησις τοῦ προσθέτου φόρου τῶν 20%. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν προχθὲς ἔσχε τὴν καλωσύνην νὰ ἐρωτήσῃ, καθὼς καὶ ἄλλοι συνάδελφοι, τίνι τρόπῳ δυνάμεθα νὰ διακρίνωμεν τὰ ἀροτριῶντα κτήνη, δι’ ὧν σπείρονται οἱ ἀγροὶ, ἀπὸ ἐκείνων, δι’ ὧν καλλιεργοῦσι τοὺς ἐλαιῶνας. Τὸ μέσον εἶναι εὔκολον, καθόσον ὅπου ὑπάρχει ἐλαιὼν, δὲν ὑπάρχουν γαῖαι σπειρόμεναι, ἐὰν δὲ ὑπάρχωσι τοιαῦται, εἶναι τόσον ὀλίγαι, ὥστε ὁ φόρος εἶναι ἐλάχιστος. Ἀλλὰ, λέγω, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς θελήσῃ νὰ ῥίψῃ ἓν βλέμμα εἰς τὴν 163 σελίδα τοῦ τεύχους περὶ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, τοῦ ἀφορῶντος τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα, θέλει παρατηρήσει, ὅτι ἐκεῖ πληρόνεται φόρος 5 δραχμῶν δι’ ἕκαστον κτῆνος, ὁ ὁποῖος ἀναλογεῖ εἰς 6 ἢ 8 κοιλὰ, ἑπομένως λαμβάνετε 50 λεπτὰ τὸ κοιλὸν ἐκ τῆς παραγωγῆς. Νομίζω ὅτι ἐπαχθεστέρα φορολογία δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ. Ἴσως καὶ σεῖς δὲν παραδέχεσθε τὴν φορολογίαν τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, δυστυχῶς ὅμως αὕτη ὑπάρχει, καὶ ἐγὼ εἶχον καθῆκον νὰ γνωρίσω τὸ ἐπαχθὲς αὐτῆς καὶ τὸ μέγα ἄδικον, τὸ ὁποῖον προσγίνεται ἐκ ταύτης εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα καὶ εἰς ἄλλα ὁμοειδοῦς γῆς μέρη. Ἑπομένως θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου τροπολογίαν, διὰ τῆς προσθήκης ἑνὸς ἄρθρου, δι’ οὗ νὰ ἀπαλλαγῶσι τοὐλάχιστον τὰ μέρη τὰ ἀποκλειστικῶς ἐλαιοπαραγωγὰ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, πρὸς τούτοις δὲ καὶ τοῦ προσθέτου φόρου τῶν 20%. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, Κύριοι, εἰς τὸ τεῦχος αὐτὸ, ὑπὸ τὸν τίτλον «φορολογία τῶν προϊόντων τῆς γῆς καὶ τῶν ζώων διὰ τὸ 1886», ὑπάρχει καὶ φορολογία ἀνθρώπων. Ὑπὸ τὸν τίτλον αὐτὸν φορολογοῦνται καὶ ἄνθρωποι. Ὁ νόμος ΑΤΚϚʹ μὲ τὸν τίτλον «περὶ φορολογίας τῶν προϊόντων τῆς γῆς καὶ τῶν ζώων διὰ τὸ ἔτος 1886» φορολογεῖ καὶ ἀνθρώπους, ἐκτὸς ἐὰν ὑπὸ τὸ γενικὸν ὄνομα συμπεριέλαβε καὶ τοὺς ἀνθρώπους, τοὺς ὁποίους φορολογεῖ. Μοὶ ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ ἐξετάσω τὴν φορολογίαν τῶν ζώων, καὶ εἰς τοὺς πίνακας τούτους εὗρον, ὅτι φορολογοῦνται δι’ αὐτοῦ τοῦ νόμου καὶ ἄνθρωποι, εἶναι δὲ οὗτοι οἱ δυστυχεῖς ὑπάλληλοι τῶν Τραπεζῶν καὶ τῶν καταστημάτων. Κατὰ τὸ 1886 ὑπεβλήθη κλῖμαξ τις φορολογίας τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, καὶ ὑπάλληλος π. χ. καταστήματος, ὁ ὁποῖος κατώρθωσε διὰ διηνεκοῦς ἐργασίας νὰ φθάσῃ νὰ λαμβάνῃ 500 δραχμὰς κατὰ μῆνα μισθὸν, τίνα νομίζετε ὅτι πληρόνει ἐτησίως φόρον; πληρόνει, Κύριοι, 580 δραχμάς! ἤτοι ἀφαιρεῖτε 50 δραχμὰς κατὰ μῆνα ἀπὸ ὑπάλληλον, ὁ ὁποῖος διὰ συντόνου ἐργασίας καὶ διὰ πολυετῶν πόνων καὶ μόχθων κατώρθωσε νὰ φθάσῃ εἰς τοσοῦτον μισθόν! φορολογεῖτε τοὺς καθαροὺς ἱδρῶτάς του! Ἐπαχθεστέρα δὲ φορολογία δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ, διότι εἶναι ἄνισος· διότι μὲ τὴν αὐτὴν σχεδὸν φορολογίαν φορολογεῖτε τοὺς καλλιτέρους τῶν δικηγόρων καὶ ἰατρῶν, οἱ ὁποῖοι κερδαίνουσιν 20 30 καὶ 40 χιλιάδας δραχμῶν ἐτησίως· περισσοτέραν φορολογίαν δὲν ἔχει εἷς τῶν καλλιτέρων ἰατρῶν μας ἐδῶ, ὁ κ. Ὀρφανίδης ἢ ὁ κ. Ἀρεταῖος, τῶν ὁποίων τὰ εἰσοδήματα εἶναι διπλάσια, τριπλάσια καὶ δεκαπλάσια τοῦ ἐξ ἴσου φορολογουμένου ὑπαλλήλου. Φρονῶ λοιπὸν, καὶ πιστεύω ὅτι θὰ παραδεχθῆτε καὶ ὑμεῖς, ὅτι ἡ ἄνισος αὕτη φορολογία πρέπει νὰ ἐκλείψῃ, ἢ τοὐλάχιστον νὰ ζητήσωμεν νέαν κλίμακα, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας νὰ φορολογήσωμεν τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς, διότι ἡ σήμερον ἰσχύουσα κλῖμαξ ἄρχεται ἀπὸ τὰς 500 δραχμάς. Τί εἶναι, Κύριοι, σήμερον 500 δραχμαί; ὁ ὑπηρέτης λαμβάνει περισσότερον, διότι ἡ τελευταία ὑπηρέτρια λαμβάνει 30 δραχμὰς μηνιαίως, κατοικεῖ, τρέφεται καὶ ἐνδύεται, ἐνῷ ὁ ὑπάλληλος ἐκ τῶν 500 δραχμῶν ἐτησίως καὶ θὰ τραφῇ καὶ θὰ ἐνδυθῇ καὶ θὰ κατοικήσῃ. Ἀπορῶ δὲ, πῶς ὑπῆρξε Βουλὴ, ἡ ὁποία ἐψήφισεν αὐτὴν τὴν φορολογίαν, πῶς τοῦτο διέφυγε τὴν προσοχὴν τῶν ἀντιπροσώπων καὶ δὲν ἐσταμάτησαν τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἠθέλησε νὰ ὑπαγάγῃ εἰς φορολογίαν ἀνθρώπους ἀπολαμβάνοντας 500 δραχμὰς ἐτησίως. Ἀλλ’ ἐκτὸς, Κύριοι, τοῦ ἐπαχθεστάτου τούτου φόρου οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ὑποβάλλονται καὶ εἰς ἄλλην φορολογίαν, τὴν φορολογίαν διὰ τοῦ χαρτοσήμου, διότι ὅλας τὰς ἀποδείξεις τῆς λήψεως χρημάτων οἱ ἐν ταῖς Τραπέζαις συντάσσουν ἐπὶ χαρτοσήμου. Βλέπετε λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι τὸ νὰ ῥίψῃ τις ἓν βλέμμα εἰς ἕνα νόμον, ὁ ὁποῖος φορολογεῖ τὰ προϊόντα τῆς γῆς καὶ τὰ ζῶα, δὲν εἶχεν ἄδικον, διότι ἐκεῖ ἀνεῦρε καὶ μίαν ἄλλην παράγραφον, ὑπεισελθοῦσαν, ἵνα μὴ φαίνηται. Ὡς ἐκ τούτου ὑποβάλλω τροπολογίαν, δι’ ἧς ἡ κλῖμαξ τῆς φορολογίας ἄρχεται ἀπὸ τὰς 1500 δραχμὰς ἐτησίως.

§80ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Χιλίας ἔπρεπε νὰ παραδεχθῆτε.

§81ΣΧΙΝΑΣ. Αἱ χίλιαι δραχμαὶ ἐτησίως ἀναλογοῦν εἰς 80 δραχμὰς μηνιαίως, καὶ τόσας καὶ περισσοτέρας ἀκόμη λαμβάνει ἡ νταντὰ ἡ ἰδική σας, διότι τῇ δίδεται 50 δραχμὰς μηνιαίως, τὴν διατρέφετε, τῇ παρέχετε κατοικίαν καὶ τῇ δίδετε καὶ δῶρα. Ἐγὼ ὑποβάλλω τὰς τροπολογίας ταύτας, ἐπιφυλάσσομαι δὲ νὰ τὰς ὑποστηρίξω.

§82ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν τὰς λαμβάνομεν ὑπ’ ὄψιν.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ (ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Παπαγιαννακόπουλος). Ὁ κ. Πρόεδρος συνέστησε τὴν ἐπιτροπὴν, ἥτις θὰ μελετήσῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ δήμων, ἐκ τῶν ἑξῆς κ.κ. βουλευτῶν: Κωνσταντοπούλου, Δαγρὲ, Μαυρομαρᾶ, Σπυράκη, Βρυώνη, Φλογαΐτου, Χατζοπούλου, Στεφάνου, Οἰκονόμου, Σωτηροπούλου, Ζυγομαλᾶ καὶ Λεβίδου. Παρακαλῶ τοὺς κ.κ. Βουλευτὰς, ὧν τὰ ὀνόματα ἀνέγνωσα, νὰ συνέλθωσιν αὔριον εἰς αʹ συνεδρίασιν τὴν 2αν ὥραν μ. μ.

§84ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νὰ εἰδοποιηθῶσι, διότι δὲν εἶναι παρόντες.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1ον).

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2ον (ἀναγινώσκεται).

§87ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῶμεν ἕνα μέσον ὅρον διὰ τὴν ῥητίνην ὅλων τῶν ἐπαρχιῶν, ὥστε νὰ μὴ γίνηται αὐτὴ ἡ ἱστορία κατ’ ἔτος; δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν 30 λεπτὰ ὡς μέσον ὅρον.

§88ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὄχι.

§89ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ζήτημα αὐτὸ συνεζητήθη εἰς τὴν αʹ ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου, καὶ εἶπον καὶ τότε, ἐπαναλαμβάνω δὲ καὶ ἤδη, ὅτι παρουσιάζει πολλὰς δυσκολίας, οὐχ ἧττον δυνάμεθα νὰ τὸ ἐξετάσωμεν· ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν εἶναι ὅλοι οἱ κύριοι Βουλευταὶ παρόντες, ἂς ἀναβάλωμεν τὴν ἐξέτασιν εἰς τὴν γʹ ἀνάγνωσιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2ον ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3ον (ἀναγινώσκεται).

§91ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ φέρῃ μίαν τροπολογίαν. Πέρυσιν ὁλόκληρος ἡ Ἀντιπολίτευσις ὑπεστήριξεν, ὅτι ἔπρεπεν ὄχι μόνον νὰ μὴ εἰσπραχθῇ ὁ φόρος τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ἕνεκα τῆς καταστροφῆς, ἡ ὁποία ἐπῆλθεν εἰς ὡρισμένους δήμους τοῦ νομοῦ Λαρίσσης, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ χαρισθῇ· οὐχ ἧττον, ἐναντίον τῆς ἰδέας, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξε τότε ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἡ Κυβέρνησις περιέλαβε διάταξιν ἐν τῷ νόμῳ ἐκείνῳ, καθ’ ἥν εἰς τὸν ἐτήσιον φορολογικὸν νόμον θὰ ὁρίζηται τὸ ποσοστόν. Βεβαίως ἡ διάταξις αὕτη δὲν ἀπέβλεψεν εἰς τὸ νὰ εἰσπραχθῇ ἐντὸς πενταετίας ὁ φόρος αὐτὸς, διότι θὰ ἔχουν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ νὰ πληρώσουν ἐκτὸς τοῦ ἐνιαυσίου φόρου, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐπαχθέστατος, καὶ ⅕ ὑπὲρ τοῦ καθυστερουμένου φόρου τοῦ 1890. Ἤδη πρόκειται περὶ ἐσόδου παρελθούσης χρήσεως· δύναται, νομίζω, νὰ κατανεμηθῇ τὸ ἔσοδον τοῦτο εἰς τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ γένηται ἀνεπαίσθητος ἡ εἴσπραξίς του, ἐὰν λ. χ. εἰσπραχθῇ εἰς 10 ἐνιαυσίας δόσεις, δηλ. εἰσπραχθῇ τὸ ⅒ ἀντὶ τοῦ ⅕.

§92ΣΧΙΝΑΣ. Ἐπειδὴ τυγχάνω κυρίως εἷς τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ νομοῦ Λαρίσσης, θεωρῶ καθῆκόν μου νὰ γνωρίσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι οἱ κάτοικοι τοῦ νομοῦ Λαρίσσης, οἱ ἀγρόται, ὑπέστησαν ὄχι μόνον τὴν πανωλεθρίαν τοῦ παρελθόντος ἔτους, ἀλλὰ καὶ δευτέραν πανωλεθρίαν κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο οἱ χωρικοί. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐστερήθησαν καθ’ ὁλοκληρίαν καὶ τοῦ σπόρου αὑτοῦ καὶ τῶν πάντων, κατὰ τὸ τρέχον δ’ ἔτος δὲν εἶχον νὰ διαθρέψωσι τὰ ζῶά των· ἠναγκάσθησαν ἑπομένως τὴν ἀπαραίτητον τροφὴν τῶν ζώων των νὰ τὴν προμηθευθῶσιν ἐκ τοῦ ἑτέρου νομοῦ τῆς Θεσσαλίας, τοῦ τῶν Τρικκάλων, ἀκριβὰ πληρώσαντες αὐτὴν, εὑρέθησαν δὲ καὶ σήμερον ἐγκεκλεισμένοι ὑπὸ τῶν χιόνων καθ’ ὅλην τὴν ἔκτασιν, ὡς ἐκ τούτου καὶ τὰ ζῶά των, ἀπὸ τῶν ὁποίων ἤλπιζον νὰ κερδήσωσι κἄτι τι, διὰ νὰ δυνηθῶσι ν’ ἀνταποκριθῶσιν εἰς τὰς πρώτας ἀνάγκας τοῦ παρελθόντος ἔτους, καὶ αὐτὰ κατεστράφησαν. Ἑπομένως πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοιά της περὶ παρατάσεως, ἢ τοὐλάχιστον νὰ περιμένῃ ἡ Κυβέρνησις τὸν κατάλληλον καιρὸν, κατὰ τὸν ὁποῖον, ἀφοῦ ἀνακουφισθῶσιν αὐτοὶ ἀπὸ τὴν πανωλεθρίαν, τὴν ὁποίαν ὑπέστησαν, νὰ εἰσπράξῃ, ὅτε καὶ μόνον θὰ ᾖναι ἐφικτὸν, διαδοχικῶς τοὺς φόρους τούτους διὰ δόσεων, ἀναλόγως τῶν προσόδων, τὰς ὁποίας θ’ ἀπολαύσωσι.

§93ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Αὐτὸ γίνεται.

§94ΣΧΙΝΑΣ. Ὄχι· λαμβάνετε τὰ ⅔.

§95ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Τὸ ⅕.

§96ΣΧΙΝΑΣ. Ἀλλὰ δὲν ἔχουσι σήμερον· θ’ ἀπαντήσωσι δὲ εἰς τὸν εἰσπράκτορα: «Οὐκ δ’ ἂν λάβοις παρὰ τοῦ μὴ ἔχοντος».

§97ΦΙΛΙΟΣ. Ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ὡς Ἀντιπολίτευσις εἶχεν ὑποστηρίξει κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον ὄχι μόνον τὴν δωρεὰν τοῦ φόρου τούτου πρὸς τοὺς χωρικοὺς τοῦ νομοῦ Λαρίσσης, τοὺς κατοικοῦντας εἰς τὰ χωρία ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα προσδιώρισεν ἡ ἐπιτροπὴ, τὴν ὁποίαν ὥρισεν ὁ νόμος, δι’ οὗ ἀνεστάλη ἡ πληρωμὴ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ἀλλ’ εἶχε προτείνει καὶ τὴν παροχὴν σπόρου πρὸς τοὺς χωρικοὺς ἐκείνους. Σήμερον οἱ χωρικοὶ δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην σπόρου, διότι ἔσπειραν πλέον, ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ δεχθῇ τὸ πρῶτον ἐδάφιον τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ὡς Ἀντιπολίτευσις εἶχεν ὑποβάλει, δηλ. νὰ χαρίσῃ τοὺς φόρους ἐκείνους εἰς τοὺς χωρικοὺς· διότι, καὶ ἂν δὲν τοὺς χαρίσῃ, δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ὅτι οὐδέποτε θὰ τοὺς εἰσπράξῃ, ἐκτὸς ἐὰν ἀποφασίσῃ νὰ θέσῃ εἰς τὰς φυλακὰς ὅλους τοὺς χωρικούς. Οἱ χωρικοὶ τοῦ νομοῦ Λαρίσσης σήμερον εἶναι τελείως κατεστραμμένοι, διότι πέρυσιν ἔχασαν τὸν σπόρον καὶ τὸ ἄχυρον, ἐφέτος δὲ τὰ κτήνη των, ὡς ἐκ τοῦ χειμῶνος. Ἑπομένως ἔργον προνοίας εἶναι, ἡ Κυβέρνησις νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Σχινᾶς, καὶ τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ προτείνω, ἵνα χωρισθῇ τοῦ παρελθόντος ἔτους 1890 ὁ φόρος τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν ἐν τοῖς χωρίοις, τὰ ὁποῖα ὥρισεν ἡ ἐπιτροπὴ ἐκείνη.

§98ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν νομίζῃ ὅτι ἐπέστη ἡ ὥρα πλέον τοῦ νὰ καταργηθῇ ἡ δεκάτη, ἡ ἰσχύουσα ἐν Θήρᾳ καὶ Θηρασίᾳ, εἰς τοὺς πέντε αὐτόθι δήμους, νὰ ὑποβάλῃ τὴν σχετικὴν διάταξιν, καὶ νὰ καταργηθῇ, διότι ἡ Θήρα πληρόνει φόρον ἐπὶ τοῦ οἴνου, ἀντὶ 2 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν, τὰ ὁποῖα πληρόνουν ὅλα τὰ μέρη τοῦ Κράτους, 3½ λεπτά. Μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ὑφίστανται οἱ πέντε αὐτοὶ δῆμοι τὴν βάσανον τῆς δεκάτης ἐπὶ γαιῶν οὐχὶ μεγαλειτέρας ἐκτάσεως τῶν 500 στρεμμάτων, καὶ ἀφοῦ μάλιστα τὸ Δημόσιον δὲν εἰσπράττει πλέον τῶν χιλίων δραχμῶν, καὶ ἐν τούτοις προκηρύσσονται δημοπρασίαι ἐπὶ δημοπρασιῶν διὰ τὴν δεκάτην τῶν πέντε τούτων δήμων.

§99ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Νομίζω ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Κυκλάδων, συνεπὴς πρὸς τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν ὁ ἴδιος ἀνέπτυξεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑφίστανται αἱ ἀδικίαι ἐν τῇ φορολογίᾳ, δὲν θὰ θελήσῃ ὅπως μείνῃ ἀφορολόγητος ἡ παραγωγὴ τῆς γῆς ἐν Θήρᾳ. Ἐὰν γίνηται ἀδικία τις, δυσαναλογία τις, ἐπὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐπιβολῆς τοῦ φόρου τούτου, δὲν θὰ ἔχῃ τὴν δυσκολίαν ἡ Κυβέρνησις νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα καὶ φροντίσῃ, πῶς δικαιότερον θὰ ἐπιβληθῇ ὁ φόρος ἐν τῇ νήσῳ Θήρᾳ. Νὰ ἀπαλλάξῃ ὅμως αὐτὴν ὅλως διόλου τοῦ φόρου τῆς παραγωγῆς τῆς γῆς, δὲν νομίζω ὅτι καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος δύναται νὰ συστήσῃ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν χωρίων Λαρίσσης, ἐνταῦθα ἐν τῷ ἐτησίῳ φορολογικῷ νόμῳ πρόκειται νὰ ἐφαρμόσωμεν διατάξεις ὑφισταμένου καὶ ἰσχύοντος νόμου. Ὁ νόμος, ὁ ψηφισθεὶς πέρυσι, ῥητῶς διατάσσει, ὅτι ὁ φόρος τῶν παθόντων χωρίων θὰ πληρωθῇ εἰς τὸ μέλλον, θέλει δὲ ὁρισθῆ ἐν τῷ ἐτησίῳ φορολογικῷ νόμῳ τὸ ποσοστὸν, τὸ ὁποῖον κατ’ ἔτος θέλει καταβληθῇ ἐκ τοῦ φόρου τούτου. Ἡ τοιαύτη διάταξις ἐκτελεῖται διὰ τοῦ ἄρθρου 3. Ὅπως δὲ ἐδήλωσα κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν, δὲν ἔχω κἀμμίαν δυσκολίαν νὰ παραδεχθῶ, ὅπως ὁρισθῇ ἀντὶ τοῦ ⅓ τὸ ⅒. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ ἀναλογοῦντος εἰς τοὺς δήμους τούτους φόρου δὲν πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν ἐλάττωσιν, διότι, ἐὰν παραδεχθῶμεν ἐλάττωσιν, θὰ φέρωμεν τοὺς δήμους εἰς ἀνικανότητα νὰ ὑπάρξωσι, πρὸ πάντων τοὺς μικροὺς ἐκείνους χωρικοὺς δήμους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσιν ἄλλους πόρους ἢ τοὺς ἀμέσους φόρους. Ἐὰν λοιπὸν ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ αὐτοὺς τούτους, ἢ ὁρίσωμεν νὰ εἰσπράττωσι τὸ ⅒, θὰ ἐλαττώσωμεν τὰ μέσα τῆς ὑπάρξεως αὐτῶν. Ἕνεκα τούτου νομίζω, ὅτι ὡς πρὸς τὸ ποσοστὸν τὸ ἀνῆκον εἰς τοὺς δήμους πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν τὸ ⅓. Ἄλλως τε εἶναι ἐλάχιστον τὸ μέρος τοῦτο καὶ δὲν θὰ βαρύνῃ τοὺς χωρικούς. Ὡς πρὸς τὸ μέρος τὸ ἀνῆκον εἰς τὸ Δημόσιον, παραδέχομαι τὸ ⅒. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦ νὰ χαρισθῇ ὁ ἀναβληθεὶς οὗτος φόρος, ὡς καὶ τὸ ζήτημα τῆς βοηθείας, εἰς τὴν ὁποίαν εἶναι πολὺ ἐνδεχόμενον νὰ ἀναγκασθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔλθῃ, ὄχι μόνον πρὸς τοὺς χωρικοὺς τῆς Θεσσαλίας, ἀλλὰ καὶ πρὸς πολλοὺς ἄλλους πληθυσμοὺς τῆς Ἑλλάδος, οἵτινες σήμερον εὑρίσκονται ὑπὸ τὴν πίεσιν μιᾶς ἐκτάκτου κακοκαιρίας, τὸ ζήτημα λέγω τοῦτο δὲν δύναται νὰ λυθῇ ἐντὸς τοῦ ἐτησίου φορολογικοῦ νόμου· ἡ χαριστικὴ αὕτη ἐνέργεια τῆς Κυβερνήσεως δύναται νὰ ἐμφανισθῇ καὶ λάβῃ σῶμα διὰ νόμου ἰδιαιτέρου τότε, ὅταν ἴδωμεν ποῖαι θὰ ἦναι αἱ ἀνάγκαι, αἱ ὁποῖαι θὰ παρουσιασθῶσιν ὡς ἐκ τῆς ὑφισταμένης κακοκαιρίας· τότε βεβαίως ἡ Κυβέρνησις θὰ σκεφθῇ κατὰ τίνα τρόπον καὶ μέχρι τίνος βαθμοῦ θὰ ἔλθῃ ἀρωγὸς εἰς τοὺς πληθυσμοὺς, οἱ ὁποῖοι ἔπαθον καὶ πέρυσι καὶ πάσχουσι καὶ ἐφέτος.

§100ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Χθὲς ὑπέβαλον πρότασιν νόμου, ἀφορῶσαν τὴν φορολογίαν τῶν βελανιδίων τῆς Τήνου· ἐπειδὴ δὲ πρόκειται περὶ συζητήσεως τῶν φορολογικῶν νόμων, νομίζω ὅτι ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον, δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς τροπολογία τοῦ φορολογικοῦ νόμου καὶ νὰ ἀποτελέσῃ ἴδιον ἄρθρον ἐν τῷ φορολογικῷ νόμῳ, τὸν ὁποῖον εἰσήγαγεν ἡ Κυβέρνησις. Δὲν πρόκειται περὶ μεγάλου πράγματος. Ὡς εἶπον καὶ χθὲς ἢ προχθὲς, ἡ πατρίς μου παράγει ὀλίγον βελανίδιον καὶ αὐτὸ ὄχι καλῆς ποιότητος, ἡ δὲ φορολογία, ἣν ὑφίσταται, εἶναι τοῦ ἀνωτέρου ὅρου, διότι ἡ φορολογία τῶν βελανιδίων ἔχει δύο βαθμούς. Τὰ βελανίδια τὰ παραγόμενα πανταχοῦ τοῦ Κράτους, τὰ ὁποῖα εἶναι καλῆς ποιότητος, φορολογοῦνται μὲ δραχμὰς 2½ κατὰ στατῆρα, τὰ δὲ βελανίδια τὰ Λακωνικὰ, τῆς Καρύστου, τῆς Ἄνδρου, τῆς Κέας καὶ τῆς Νάξου φορολογοῦνται, ἕνεκα τοῦ ποιοῦ αὐτῶν, μὲ 1,20. Τὰ τῆς πατρίδος μου εἶναι ἀκόμη κατωτέρας ποιότητος, τὸ δὲ ποσὸν τῆς παραγωγῆς εἶναι τοσοῦτον εὐτελὲς, ὥστε, ἐὰν δεχθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τὸν ὅρον τῆς κατωτέρας φορολογίας, δὲν θὰ ζημιωθῇ τὸ Δημόσιον πλέον τῶν 400 ἢ 500 δραχμῶν. Αὕτη εἶναι ἡ μεγάλη ζημία τοῦ Δημοσίου, καὶ ἐν τούτοις ὡς πρὸς τοὺς παραγωγοὺς εἶναι μία ἀνακούφισις καὶ ἀπονομὴ δικαιοσύνης. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δεχθῇ ὡς τροπολογίαν τὴν πρότασιν, ἣν ὑπέβαλον, ἐν τῷ φορολογικῷ νόμῳ, διὰ νὰ ἐπέλθῃ δικαιοσύνη ὡς πρὸς τὴν φορολογίαν τῶν βελανιδίων τῆς πατρίδος μου.

§101ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δέχομαι νὰ μελετηθῇ ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ παρὰ τῆς ὑπηρεσίας, ἵνα ἴδωμεν, ἐὰν πράγματι ὑπάρχῃ μία τοιαύτη ἀδικία, καὶ ἐὰν ὑπάρχῃ τοιαύτη ἀδικία, ἔχομεν καιρὸν εἰς τὸ μέλλον νὰ φροντίσωμεν περὶ τῆς διορθώσεως αὐτῆς. Ἀλλὰ νὰ δεχθῶ πρότασιν τοιαύτην, ἡ ὁποία δὲν διῆλθε διὰ τῆς ὑπηρεσίας καὶ δὲν ἐμελετήθη, δέν μοι εἶναι δυνατόν.

§102ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 φρονῶ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὀφείλει καὶ ὡς πρὸς τὸν δημοτικὸν φόρον νὰ δεχθῇ τὸ αὐτὸ ποσοστόν.

§103ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θὰ ἦναι στενοχωρία διὰ τοὺς δήμους.

§104ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ὑπάρχει κἀμμία ἀμφιβολία, ὅτι οἱ δῆμοι θὰ στενοχωρηθῶσι, δὲν εἶναι ζήτημα, ὡς ἐστενοχωρήθησαν κατὰ μείζονα λόγον κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, διότι ἐκ τῶν ἐσόδων τοῦ παρελθόντος ἔτους ἀφῃρέθη ὁλοτελῶς ὁ φόρος τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ὁ ὁποῖος ἀνῆκεν εἰς τοὺς δήμους ἐκείνους. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχῃ τις ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἐπὶ τέλους οἱ δῆμοι θὰ εὑρεθῶσιν ἐφέτος εἰς καλλιτέραν θέσιν, διότι θὰ εἰσπράξωσι τὸν φόρον ὁλόκληρον τοῦ ἐνεστῶτος ἔτους τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ περιπλέον τὸ ποσοστὸν, τὸ ὁποῖον ὁρίζει τὸ νομοσχέδιον, ἐκ τοῦ φόρου τοῦ παρελθόντος ἔτους. Ἐὰν δὲ τὸ ποσοστὸν τοῦτο ἦναι ἴσον πρὸς τὸ ⅒, οἱ δῆμοι δὲν ἔχουσι νὰ παραπονεθῶσι, τοσούτῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον οἱ συνάδελφοι ἐκ Λαρίσσης παρέστησαν τὴν οἰκτρὰν κατάστασιν, εἰς ἣν εὑρίσκονται οἱ καλλιεργηταὶ τοῦ μέρους ἐκείνου, ἕνεκα τῶν ἐκτάκτων περιστάσεων, ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρέθησαν.

§105ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἐμπνέεται ὑπὸ τῆς ἐπιθυμίας νὰ ἐλαφρύνῃ ὅσῳ τὸ δυνατὸν τὴν πληρωμὴν ταύτην. Θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα, καὶ ἐὰν πράγματι ἡ θέσις τῶν δήμων δὲν πρόκηται νὰ δεινωθῇ ἔτι μᾶλλον διὰ τῆς ἐλαττώσεως ταύτης, δὲν θὰ ἔχω κἀμμίαν δυσκολίαν καὶ τοῦτο νὰ παραδεχθῶ.

§106ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ ⅒.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ 3ου ἄρθρου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Γ. Φιλαρέτου, ὅστις εἶναι ἀπών.

§108ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑτέρα τροπολογία εἶναι ἡ τοῦ κ. Σχινᾶ. Ἀναβάλλεται καὶ αὕτη εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3 ὡς ἔχει, εἶτα δὲ καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§110Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπειδὴ ἴσως δὲν πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην, ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλῃ, δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τῶν κατόπιν νομοσχεδίων.

§111ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ ἐνόμιζον, ἐφαίνετο τοὐλάχιστον, ὅτι ἡ συνεδρίασις θὰ ἔληγε μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Φρονῶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ προχωρήσωμεν, διότι λείπουσι καὶ οἱ περισσότεροι Βουλευταί.

§112ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἀντίῤῥησις, δὲν ἐπιμένω.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 9 καὶ 40′ μ. μ.