1891.01.25

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 28

τῆς 25 Ἰανουαρίου 1891.

(Παρασκευή).

Ὥρᾳ 4 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἄρχεται ἡ συνεδρίασις).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι αἱ δύο ἐξεταστικαὶ ἐπιτροπαί, ἡ μεταβᾶσα εἰς Θήβας καὶ ἡ μεταβᾶσα εἰς Λεβαδείαν πρὸς ἐξακρίβωσιν τῶν ἐκλογικῶν παραβάσεων, ὑπέβαλον τὰς ἐκθέσεις των. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 98).

§2ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς Μεγάρων καὶ Αἰγίνης πότε θὰ ὑποβληθῇ;

§3ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὔριον.

§4ΠΕΡΡΟΣ. Εἶναι ἑτοίμη σχεδὸν ἡ ἔκθεσις, καὶ ἴσως ὑποβληθῆ κατὰ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν. (Ἐνταῦθα προσελθόντες ὀμνύουσιν ἐπὶ τοῦ ἱεροῦ Εὐαγγελίου τὸν νενομισμένον ὅρκον οἱ ἄρτι ἀφικόμενοι βουλευταὶ κ. κ. Μπασιᾶς καὶ Καποδίστριας).

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπεστάλησαν εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς τὰ πρακτικὰ τῆς ἐπαναληπτικῆς ἐκλογῆς ἐν τοῖς δήμοις Κλεπαΐδος τῆς Ναυπακτίας καὶ Διστομίων τῆς Λεβαδείας. Παρακαλῶ δὲ τὰ οἰκεῖα τμήματα, ἕκτον καὶ τρίτον, νὰ συνέλθωσιν αὔριον εἰς τὰς 10 π. μ. ὅπως προβῶσιν εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῶν εἰρημένων ἐκλογῶν. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κατέθετο τοὺς πίνακας τοῦ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐγκριθέντος προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ ἐνεστῶτος ἔτους τῆς ἐπὶ τῶν Ὀλυμπίων καὶ τῶν κληροδοτημάτων ἐπιτροπῆς καὶ τῆς ὑπηρεσίας τῶν διαγωνισμάτων Κωνστ. Ζάππα. Ὁ δὲ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ὑπέβαλεν ἔντυπον τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ ταμείου τῶν φάρων καὶ φανῶν διὰ τὸ ἔτος 1891 μετὰ τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς καὶ διαφόρων ἄλλων σχετικῶν πληροφοριῶν. Κατὰ τὸ διάστημα τῆς ἀργίας τῆς Βουλῆς ὑπεβλήθησαν εἰς τὸ Προεδρεῖον διάφοραι ἀναφοραὶ, τὰς ὁποίας ὀφείλω νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν. Ὁ Ἀνδρέας Σπανὸς παρακαλεῖ νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὅπως ἡ ὑπὸ λυσσῶντος κυνὸς δηχθεῖσα οἰκογένειά του ἀποσταλῇ εἰς Παρισίους, πρὸς θεραπείαν ἐν τῷ θεραπευτηρίῳ Παστέρ.

§6ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἔπραξαν ἐπὶ ὁμοίων περιστάσεων καὶ αἱ προηγούμεναι Κυβερνήσεις, ν’ ἀποστείλῃ τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς εἰς Παρισίους πρὸς θεραπείαν. Ἡ οἰκογένεια, ἡ ὁποία ζητεῖ τὴν συνδρομὴν τῆς Κυβερνήσεως διὰ τῆς Βουλῆς, εἶχε τὸ ἀτύχημα ἅπασα νὰ δηχθῇ ὑπὸ κυνὸς λυσσῶντος. Νομίζω ὅτι καθῆκον ἔχει ἡ Κυβέρνησις νὰ συνδράμῃ τὴν οἰκογένειαν ταύτην καὶ τὴν βοηθήσῃ, ὅπως μεταβῇ εἰς Γαλλίαν, διότι εἶναι ἄδικον καὶ ἀπάνθρωπον νὰ ἀφεθῇ ν’ ἀποθάνῃ μία ὁλόκληρος οἰκογένεια, διὰ νὰ μὴ ἐξοδευθῶσιν ὀλίγαι δραχμαί. Ἄλλως εἶναι καὶ ζήτημα δημοσίας τάξεως. Μεταξὺ δὲ τῆς οἰκογενείας αὐτῆς, τῆς ἀπόρου, ὑπάρχουν καὶ μικρὰ παιδία. Ἐγὼ ἐφρόντισα, ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ νομοῦ Εὐβοίας, νὰ μεταβῶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ συστήσω τὴν αἴτησίν των, ἀλλὰ δὲν εὗρον θερμὴν ὑποστήριξιν, συνέστησα δὲ εἰς αὐτοὺς νὰ προστρέξουν εἰς τὴν Βουλήν. Ἤδη παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ τὴν ἀναφορὰν ταύτην εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§7ΔΑΓΡΕΣ. Εἶναι καὶ ἄλλη ὁμοία ἀναφορὰ, τῆς οἰκογενείας Δ. Νιάρχου, καὶ δέον νὰ ληφθῇ ταχέως πρόνοια καὶ περὶ αὐτῆς.

§8Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ ἑνὸς ἀτόμου, ἴσως δὲν πρέπει νὰ πολυπραγμονήσῃ τις, ὅπως ἀποδεχθῇ τοιαύτην αἴτησιν. Ἀλλ’ ἔχω αἰτήσεις παρὰ 15 καὶ πλέον προσώπων, ἵνα ἀποσταλῶσιν εἰς Εὐρώπην, καὶ ἐνδεχόμενον μετά τινας ἡμέρας νὰ προστεθῶσι καὶ ἄλλαι, καὶ οὕτω νὰ ἀναλάβῃ ἡ Κυβέρνησις ἐργολαβικῶς τὴν νοσηλείαν παντὸς, ὅστις ἐδήχθη ὑπὸ λυσσῶντος κυνός. Πρέπει νὰ ἀναγράψωμεν τότε εἰς τὸν προϋπολογισμὸν κεφάλαιον πρὸς ἀποστολὴν εἰς τὴν Εὐρώπην τῶν λυσσοδήκτων. Διὰ τοῦτο διστάζω νὰ προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἀναλάβῃ τὸ Κράτος τοιαύτην δαπάνην.

§9ΗΛ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Ἐν τῷ δήμῳ Θουρίας ὑπάρχει ἰατρὸς, ὁ ὁποῖος θεραπεύει αὐτὸ τὸ πάθος. Δύνανται νὰ μεταβῶσιν ἐκεῖ οἱ δηχθέντες καὶ νὰ θεραπευθῶσι διὰ μικρᾶς δαπάνης. Αὐτὸς ὁ ἰατρὸς ἔχει ἰατρεύσει χιλιάδας ἀνθρώπων. Τί ζητοῦν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν βοήθειαν; Αὔριον ἴσως παρουσιασθῶσιν ἄλλοι, καὶ ἐπὶ τῇ προφάσει ὅτι ἐδήχθησαν ὑπὸ λυσσῶντος κυνὸς, θὰ ζητήσουν νὰ τοῖς δοθῶσι τὰ ἔξοδα, ὅπως μεταβῶσιν εἰς Παρισίους πρὸς διασκέδασιν.

§10ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τοὺς περὶ ὧν πρόκειται ἐν τῇ ἀναφορᾷ ἐπεσκέφθη ὁ ἰατρὸς κ. Παμπούκης, ὁ ὁποῖος δι’ ἐκθέσεώς του πρὸς τὸ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργεῖον ἐσύστησε τὴν ταχεῖαν αὐτῶν ἀποστολὴν εἰς τὸν Παστὲρ, διότι τὰ δήγματα προέρχονται ἀπὸ λυσσῶντα κύνα. Ἡ οἰκογένεια αὕτη δὲν εἶναι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ διασκεδάσουν, ἐγκαταλείποντες τὴν ἐργασίαν των καὶ καταστρεφόμενοι· εἶναι πτωχοὶ ἄνθρωποι. Θέλετε νὰ τοὺς ἀφήσωμεν εἰς τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ; Ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις εἶχε δαπανήσει ἑκατὸν χιλιάδας δραχμῶν δι’ ἀποστολὰς τοιαύτας, καὶ ἡμεῖς πρέπει νὰ συλλογισθῶμεν χιλίας δραχμάς; Ἐδαπανήθησαν χιλιάδες καὶ ἑκατομμύρια ὅπου δὲν ἔπρεπε, καὶ ἐδῶ, ὅπου πρέπει νὰ ἐξοδεύσωμεν ὀλίγας δραχμὰς, ἵνα σώσωμεν ὁλόκληρον οἰκογένειαν, συλλογιζόμεθα; Μοὶ φαίνεται ἡ αἴτησις δεδικαιολογημένη, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ τὴν ἀποδεχθῇ.

§11ΠΑΓΑΝΕΛΗΣ. Ἀφοῦ τὰ μέσα, ἅτινα διαθέτομεν, δὲν μᾶς ἐπιτρέπουσι νὰ συστήσωμεν ἴδιον νοσοκομεῖον τῶν δηχθέντων ὑπὸ λυσσώντων κυνῶν, θέλω παρακαλέσει τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐπιτρέψῃ ν’ ἀναγραφῇ ποσόν τι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Κράτους διὰ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην. Διότι εἶναι τῷ ὄντι φρικτὸν πρᾶγμα, εὐνομουμένη πολιτεία νὰ ἀφίνῃ τὰ μέλη αὑτῆς εἰς βέβαιον καὶ ἐκ τῶν προτέρων γνωστὸν θάνατον, φειδωλευομένη ὀλίγων δραχμῶν! Εἶναι φρικτὸν νὰ ἀποθάνῃ τις σήμερον ἐν εὐνομουμένῃ πολιτείᾳ ἀπὸ λύσσαν!

§12ΜΑΥΡΟΣ. Πρέπει νὰ φειδώμεθα τοῦ δημοσίου χρήματος, διότι δύνανται νὰ προτείνωνται τοιαῦται αἰτήσεις ψευδεῖς.

§13ΠΑΓΑΝΕΛΗΣ. Ἂς ληφθῶσιν ἅπασαι αἱ προσήκουσαι ἐγγυήσεις· ἃς προσάγωνται πιστοποιητικὰ ἐπιστημόνων καὶ εἰδικῶν ἰατρῶν, βεβαιοῦντα τὴν ὕπαρξιν τῆς λύσσης.

§14ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Κύριοι Βουλευταί. Ἀποδεχόμενος τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος, προστίθημι, ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι ἄξιον μείζονος προσοχῆς καὶ εὐρυτέρας κυβερνητικῆς προνοίας. Πρόκειται περὶ νοσήματος ἐνδημικοῦ, οὕτως εἰπεῖν, παρ’ ἡμῖν ἔν τινι μέτρῳ ἐκτάκτῳ. Ὡς γινώσκετε, κατὰ τὰ καύματα τοῦ θέρους πρὸ πάντων δεινοπαθεῖ ἡ Ἑλληνικὴ κοινωνία ἀπὸ τοὺς λυσσῶντας κύνας, συχνάκις δὲ ἀναγινώσκομεν ἐν ταῖς ἐφημερίσιν, ὅτι εἰς τοῦτο ἢ ἐκεῖνο τὸ μέρος ἐδήχθησαν ὑπὸ κυνῶν λυσσώντων ἄνθρωποι. Εἶναι ἀτύχημα, τὸ ὁποῖον συχνάκις μᾶς συγκινεῖ καὶ ἐξεγείρει ἐν ἡμῖν τὸ αἴσθημα τῆς φιλανθρωπίας. Ἐπειδὴ δὲ ἡ ἐπιστήμη εὐτυχῶς ἀνεῦρε μετὰ μακρὰς ἐρεύνας τὰ μέσα, δι’ ὧν δύνανται νὰ σώζωνται οἱ παθόντες ἐκ τοῦ φοβεροῦ τούτου νοσήματος, διὰ τῆς μεθόδου τοῦ μεγάλου τῆς ἀνθρωπότητος εὐεργέτου Παστὲρ, εἶναι ἄξιον νὰ ἐρευνηθῇ, κατὰ πόσον δυνάμεθα καὶ ἐν τῇ ἡμετέρᾳ πατρίδι νὰ χρησιμοποιήσωμεν τὴν σωτήριον ταύτην μέθοδον, ἣν ἡ ἀρτιγέννητος μικροβιολογικὴ λεγομένη ἐπιστήμη κατέδειξεν. Ἀφοῦ τόσαι ἄλλαι χῶραι ἐπωφελήθησαν τὴν ἀνακάλυψιν ταύτην, δὲν ἐννοῶ διὰ τίνα λόγον νὰ ἤμεθα ἠναγκασμένοι νὰ μένωμεν ἄγευστοι ἡμεῖς ταύτης καὶ ἀπόκληροι τῶν εὐεργετημάτων, τὰ ὁποῖα ἡ ἐπιστήμη δαψιλεύει τῇ λοιπῇ ἀνθρωπότητι. Ἔλαβον δὲ τὸν λόγον, διότι ἤκουσα τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Εὐβοίας συναδέλφου, μνημονεύσαντος ὅτι ὑπάρχει ἐνταῦθα εἰδικὸς ἐπιστήμων, ἠσχολημένος πρὸ ἐτῶν ἐν τῇ μικροβιολογίᾳ, σπουδάσας ἐπὶ μακρὰ ἔτη, ὡς ὑπότροφος μάλιστα τοῦ Πανεπιστημίου, καὶ ἀσκηθεὶς ἐν τῷ θεραπευτηρίῳ τοῦ Παστέρ. Ἔχω τὰς αὐτὰς περὶ τοῦ ἐπιστήμονος τούτου, τοῦ κ. Παμπούκη, πληροφορίας, καὶ μάλιστα ὅτι τὸ Ἰατροσυνέδριον ἔλαβεν ἰδιόχειρον παρὰ τοῦ μεγάλου τῆς Γαλλίας ἀνδρὸς συστατικὴν ὑπὲρ αὐτοῦ ἐπιστολήν. Ἑπομένως συνιστῶ πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρωθυπουργὸν νὰ λάβῃ τὰς περὶ τούτου πληροφορίας παρά τε τῆς Σχολῆς τῆς Ἰατρικῆς καὶ τοῦ Ἰατροσυνεδρίου, καὶ νὰ ἐρευνήσῃ ἐπισταμένως τὸ ζήτημα, κατὰ πόσον δυνάμεθα καὶ ἡμεῖς ἐνταῦθα, ἐν Ἀθήναις, νὰ συστήσωμεν θεραπευτήριόν τι ὑπὸ τὴν ἄμεσον ἐποπτείαν τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς. Χρησιμοποιοῦντες τὴν εἰδικότητα τοῦ ἐπιστήμονος τούτου, βεβαίως δυνάμεθα ἐντὸς μικροῦ νὰ ἱδρύσωμεν τὸ ἐν λόγῳ θεραπευτήριον, εἰς ὃ νὰ προσφεύγωσιν οἱ ἀτυχεῖς συμπολῖται, διὰ μικρᾶς δαπάνης, τὴν ὁποίαν βεβαίως προθύμως τὸ Κράτος θὰ προσφέρῃ πρὸς τοιοῦτον εὐεργετικὸν σκοπόν. Ἀφοῦ δὲ κριθῇ παρὰ τῶν ἁρμοδίων, ὅτι δύναται νὰ συστηθῇ ἓν τοιοῦτον ἐν Ἀθήναις θεραπευτήριον, νομίζω ὅτι ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις, λαμβάνουσα ἀφορμὴν ἐκ τῶν σήμερον λεχθέντων, νὰ σπεύσῃ νὰ χορηγήσῃ τάχιστα τὴν δαπάνην τὴν ἀναγκαίαν πρὸς ταχυτέραν σύστασιν καὶ λυσιτελῆ λειτουργίαν τοιούτου θεραπευτηρίου, μέλλοντος νὰ εὐεργετήσῃ τὴν Ἑλληνικὴν κοινωνίαν· καὶ οὕτως ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ εὑρίσκηται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ δαπανᾷ πλείονα εἰς ἐπικουρίαν τῶν πασχόντων, ἀναλαμβάνουσα ν’ ἀποστέλλῃ εἰς Γαλλίαν πρὸς θεραπείαν πάντας τοὺς λυσσοδήκτους.

§15ΜΑΥΡΟΣ. Πόθεν εἶναι ὁ κύριος αὐτὸς, ὃν συνιστᾶτε; Θὰ σᾶς παρακαλέσωμεν νὰ μάθωμεν τὴν πατρίδα του.

§16ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Δὲν κατάγεται ἐκ Κορινθίας... Ἀλλὰ συνιστῶ ὑμῖν νὰ μὴ ὀργίζησθε πρὸ πάντων· τοῦτο δὲν σᾶς συμφέρει, φίλτατε συνάδελφε. Ἐπιμένω λοιπὸν φρονῶν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, λαμβάνουσα ἀφορμὴν ἐκ τῶν σήμερον λεχθέντων, ὀφείλει νὰ μεριμνήσῃ περὶ συστάσεως θεραπευτηρίου τῶν λυσσοδήκτων, χορηγοῦσα τὴν πρὸς τοῦτο ἀναγκαίαν δαπάνην, ἐὰν ἡ Ἰατρικὴ Σχολὴ ἐγκρίνῃ τὴν γνώμην ταύτην ὡς δυναμένην νὰ ἐφαρμοσθῇ παρ’ ἡμῖν· ἐν τῷ μικροβιολογικῷ δὲ τούτῳ τμήματι, οὗ παράρτημα ἔσται τὸ τῶν λυσσοδήκτων θεραπευτήριον, θέλουσι γίγνεσθαι ἑκάστοτε καὶ πειράματα πρὸς μικροβιολογικὰς μελέτας· διότι, ὡς γινώσκω, ὁ νεαρὸς ἐπιστήμων, περὶ οὗ ὁ λόγος, φέρει περὶ τῆς ἱκανότητός του ἱκανὰ πιστοποιητικὰ τῶν ἁρμοδίων εἰδικῶν ἐν Γαλλίᾳ ἐπιστημόνων.

§17ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἀμφοτέρας τὰς ὑποβληθείσας προτάσεις ἀσπάζομαι, διότι ἀμφοτέρας θεωρῶ συντελεστικάς· ἀλλὰ τὴν μὲν πρώτην ἀποκρούει ἡ Κυβέρνησις, ἔχουσα ὑπ’ ὄψει τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους καὶ τὰ οἰκονομικὰ μέσα αὐτοῦ, καὶ τὰς διαστάσεις, ἃς δύναται νὰ λάβῃ τὸ τοιοῦτον μέτρον ὡς πρὸς τὸ οἰκονομικὸν αὐτοῦ μέρος, ἡ δὲ ἑτέρα, ἡ ὑποβληθεῖσα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Πετρίδου, ἀπαιτεῖ χρόνον, ἀπαιτεῖ δὲ καὶ εἰδικοὺς ἐπιστήμονας, τοὺς ὁποίους δὲν ἔχομεν καὶ ὀφείλομεν νὰ προπαρασκευάσωμεν, καὶ ἵνα προπαρασκευασθῶσι, δέον νὰ ἀποσταλῶσιν εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν καὶ τεθῶσιν ὑπὸ δοκιμασίαν, καὶ μετὰ τοιαύτην ἐφαρμόσωσι τὸ σύστημα τῆς θεραπείας, τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Παστὲρ ἐφαρμοσθέν. Ἐν τούτοις, ἐπειδὴ τὴν μὲν πρώτην πρότασιν ἀποκρούει ἡ Κυβέρνησις, τὴν δὲ δευτέραν, ἐὰν δὲν ἀποκρούῃ, δὲν δύναται ὅμως καὶ εὐθὺς ἀμέσως νὰ ἐφαρμόσῃ, θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, ὁπωσδήποτε νὰ φροντίσῃ περὶ τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα δύνανται τοὐλάχιστον νὰ προλάβωσι τὴν διάδοσιν τοῦ κακοῦ, καὶ ταῦτα εἶναι καθαρῶς ἀστυνομικά. Πανταχοῦ ἡ ἀστυνομία φροντίζει καὶ διὰ μέτρων καταλλήλων προλαμβάνει τὰ τοιαῦτα δυστυχήματα. Μὴ τυχὸν δὲν δυνάμεθα καὶ ἡμεῖς νὰ ἐφαρμόσωμεν αὐτὰ ταῦτα τὰ μέτρα ἄνευ δαπάνης, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἄλλης δυσχερείας, ἢ ἁπλῶς καὶ μόνον διὰ τῆς αὐστηρᾶς ἐφαρμογῆς μιᾶς ἀστυνομικῆς διατάξεως; Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπιστήσῃ ἐπὶ τούτου τὴν προσοχὴν τῆς ἀστυνομίας, ἵνα αὕτη λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα, τὰ καὶ ὑπὸ τῶν λοιπῶν Κρατῶν λαμβανόμενα, πρὸς πρόληψιν τῶν τοιούτων δυστυχημάτων. Τοιουτοτρόπως δὲν θὰ εὑρισκώμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀποῤῥίπτωμεν φιλανθρώπους προτάσεις, ὡς τὴν γενομένην σήμερον ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ κ. Πετσάλη, οὐδὲ θ’ ἀναγκασθῶμεν νὰ ἐπισπεύσωμεν τὴν ἵδρυσιν τοῦ θεραπευτηρίου, διὰ τὴν εὐδόκιμον λειτουργίαν τοῦ ὁποίου ἀπαιτεῖται ἐπιστημονικὴ προπαρασκευή.

§18ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Κατ’ ἀρχὴν ἀποδέχομαι τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὸ Κράτος δὲν ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀναλαμβάνῃ ἁπλῶς φιλανθρώπους ὑποχρεώσεις. Προκειμένου περὶ τοιούτων ὑποχρεώσεων, ὑπάρχουσι διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ὑποχρεοῦσι τοὺς δήμους νὰ μεριμνῶσι περὶ τῶν δημοτῶν των τῶν ἐνδεῶν, τῶν ὁπωσδήποτε πασχόντων. Τὸ Κράτος βεβαίως δὲν εἶναι κατάστημα φιλανθρωπικόν, καὶ ἀποδέχομαι πληρέστατα κατ’ ἀρχὴν τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀποδέχομαι δ’ ἐπίσης τὴν τάσιν αὐτοῦ, ὅπως ἐξοικονομῆται διὰ παντὸς τρόπου τὸ χρῆμα τοῦ Δημοσίου, εἰς ἣν μάλιστα κατάστασιν εὑρίσκονται τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ, προκειμένου περὶ τῆς συγκεκριμένης ταύτης περιπτώσεως, δὲν δύναμαι ἢ νὰ διαφωνῶ πρὸς τὴν ἐφαρμογὴν τῶν τοιούτων ἰδεῶν, καὶ νὰ συμφωνήσω μὲ τὰς παρατηρήσεις τῶν ἄλλων ἀξιοτίμων συναδέλφων καὶ ἰδίᾳ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Παγανέλη, ὄχι μόνον διότι, ὡς παρετήρησε, δὲν ἐπίκειται κίνδυνος καταχρήσεων, καὶ ὡς εἶπεν, ἀπαντῶν εὐφυῶς, ὀλίγοι θὰ ἦναι ἢ μᾶλλον οὐδεὶς θὰ ἦναι ὁ ζητῶν πιστοποιητικὰ λυσσῶντος, ὅπως μεταβῇ εἰς Παρισίους, ἀλλὰ καὶ δι’ ἄλλον λόγον. Τὸ Κράτος ἐπὶ τοῦ προκειμένου, δὲν δυνάμεθα νὰ μὴ παρατηρήσωμεν, ὅτι δὲν ἔχει μὲν νομικήν τινα εὐθύνην, ἀλλὰ πόῤῥωθεν ἔχει ὁπωσδήποτε ἠθικήν τινα εὐθύνην ἀπέναντι ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δάκνονται ὑπὸ λυσσώντων κυνῶν. Χρεωστοῦμεν νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι ἐν Ἑλλάδι ἀστυνομίαν πράγματι δὲν ἔχομεν, καὶ βεβαίως δὲν δυνάμεθα ν’ ἀπαιτῶμεν παρὰ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ὅπως ἔχῃ διωρθωμένα τὰ ἀστυνομικὰ τοῦ Κράτους ἐντὸς ὀλιγίστου χρόνου. Ἀλλ’ ἡ ἔλλειψις ἀστυνομίας τοῦ Κράτους, ἥτις εἶναι ἡ πηγὴ τῶν τοιούτων δυστυχημάτων, ἀποτελεῖ ἓν ἀντικείμενον εὐθύνης τοῦ Κράτους ἀπέναντι τῶν πολιτῶν, καὶ τὴν εὐθύνην τοῦ Κράτους ἀπέναντι τῶν ἰδιωτῶν πρέπει ἰδίως ἐν Ἑλλάδι νὰ συναισθανθῶμεν, διότι θεωροῦμεν τὸν πολίτην ὑπόχρεων νὰ πληρόνῃ φόρους ἀδιακόπως, ὅταν ὅμως ἔρχηται ἡ περίπτωσις τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους, τότε τὸ Κράτος ἐπικαλεῖται τὰς γενικὰς ἀρχὰς, ἀλλ’ ἐκείνας μόνον, αἵτινες ἀπαλλάττουσιν αὐτό. Ὁ πολίτης, πληρόνων τοὺς φόρους, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἔχῃ ἀσφάλειαν ζωῆς; δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀπολαμβάνῃ τὰ στοιχειώδη, ν’ ἀπολαμβάνῃ ἁπλῶς ἀστυνομικὴν τάξιν; Ἐσυνειθίσαμεν ἐν Ἑλλάδι ἀδιαφόρως νὰ ἔχωμεν πρὸς τὰς τοιαύτας ἀπέναντι τῶν ἰδιωτῶν παραλείψεις· ἀλλὰ τὸ κατ’ ἐμὲ—καὶ ἐπεθύμουν μάλιστα ἐν πάσῃ εὐκαιρίᾳ,—καίτοι λέγω καὶ ἐπαναλαμβάνω, ἀποδέχομαι κατ’ ἀρχὴν τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως,—ἐπεθύμουν νὰ ἐπιζητῶμεν, οὕτως εἰπεῖν, τὰς ἀφορμὰς, ὅπως ἀναγράφωμεν καὶ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἔμπρακτον τὴν εὐθύνην τοῦ Κράτους ἀπέναντι τῶν ἰδιωτῶν ἐν Ἑλλάδι. Ἡ τοιαύτη εὐθύνη τοῦ Κράτους, πιστοποιουμένη, ἐνσαρκουμένη, οὕτως εἰπεῖν, εἰς ἀριθμοὺς καὶ εἰς πληρωμὰς, θὰ μᾶς ὑπενθυμίζῃ, ὅτι ἔχομεν ὑποχρεώσεις ἀπέναντι τῶν πολιτῶν, καὶ ὅτι πρέπει τέλος πάντων νὰ σκεφθῶμεν, ὅπως καταστῶμεν Κράτος καὶ οὐχὶ παρῳδία Κράτους, μὴ συναισθανομένου τὰς ὑποχρεώσεις του ἀπέναντι τῶν φορολογουμένων. Ἐπεθύμουν εἰς πᾶσαν τοιαύτην περίστασιν νὰ γίνηται ἐνεργὸς καὶ νὰ ἐκδηλῶται διὰ πληρωμῶν ἡ ἀπαίτησις ἀπέναντι τοῦ Κράτους, καὶ νὰ ὑποστηρίζηται αὕτη ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τῶν γενικῶν τούτων παρατηρήσεων, φρονῶ ὅτι ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπερμέτρως φοβεῖται διὰ τὴν κατάχρησιν. Ὁ κίνδυνος δὲν εἶναι μέγας· θὰ πρόκηται τὸ πολὺ περὶ ὀλίγων χιλιάδων δραχμῶν κατ’ ἔτος. Εἰσιτήρια δύνανται νὰ δίδωνται δωρεὰν, αἱ ἄλλαι δαπάναι θὰ ἦναι μικραί. Νομίζω λοιπὸν, δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους, ὅτι, περὶ φιλανθρωπίας προκειμένου, ἡ σύστασις τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, ὡς καὶ ἡ σύστασις περὶ γενικωτέρου μέτρου, τοῦ ἀξιοτίμου κ. συναδέλφου κ. Παγανέλη, πρέπει νὰ γείνωσι δεκταὶ καὶ χάριν τῆς φιλανθρωπίας, ἀλλὰ καὶ χάριν τῆς ἰδέας τῆς ὑποχρεώσεως τοῦ Κράτους ἀπέναντι τῶν ἰδιωτῶν, καὶ νὰ ἀναγραφῇ ἓν κονδύλιον προσεχῶς εἰς τὸν προϋπολογισμόν.

§19ΛΕΒΙΔΗΣ. Μοὶ φαίνεται ὅτι ἡ παροῦσα συζήτησις θέλει φέρει ἀγαθόν τι ἀποτέλεσμα περὶ τοῦ σκοποῦ, δι’ ὃν συζητοῦμεν. Βεβαίως ὀρθῶς ἐλέχθη, ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ τὸ Κράτος δὲν δύναται νὰ μεταβληθῇ εἰς φιλανθρωπικὸν κατάστημα. Ἀλλ’ ἀκούουσα ἡ κοινωνία τὴν ὀρθοτάτην ταύτην ἰδέαν καὶ τὴν ἀδυναμίαν τοῦ Κράτους εἰς τὸ νὰ προνοῇ καὶ περὶ τοιούτων σκοπῶν, δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ἐν τῇ χαρακτηριζούσῃ αὐτὴν φιλανθρωπίᾳ θέλει σπεύσει νὰ σχηματίσῃ ἑταιρίαν, ἢ σύλλογον, προνοοῦντα περὶ ἐξευρέσεως χρημάτων ὑπὲρ τοῦ τοιούτου σκοποῦ. Πιστεύω, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ κοινωνία, ἥτις ἀληθῶς ὑπὸ τοσούτων φιλανθρώπων αἰσθημάτων ἐμπνέεται, καὶ τοσαῦτα φιλανθρωπικὰ καταστήματα ἔχει καὶ ἐνταῦθα καὶ ἀλλαχοῦ, πιστεύω, λέγω, ὅτι θέλει ἀποφασίσει νὰ συστήσῃ καὶ τοιοῦτον φιλανθρωπικὸν ταμεῖον ὑπὲρ ἐκείνων, οἵτινες δάκνωνται ὑπὸ λυσσώντων κυνῶν, καὶ οἵτινες δυστυχῶς ἀριθμοῦνται τοσοῦτον πολλοὶ κυρίως ἐν τῇ ἡμετέρᾳ πόλει. Ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει, δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ, εὑρίσκουσαι συστημένον τοιοῦτον ταμεῖον φιλανθρωπικὸν, θέλουσιν ἑκάστοτε καὶ δύνανται ἑκάστοτε ἐν τῷ προϋπολογισμῷ νὰ ἀναγράφωσι ποσόν τι, πρὸς αὔξησιν τῶν κεφαλαίων τοῦ τοιούτου ταμείου. Ὥστε νομίζω, ὅτι, ὅταν οὕτως ἐξευρεθῶσι τὰ χρήματα, ἐντὸς πολὺ ὀλίγου χρόνου θέλομεν ἴδει ἱδρυμένον τοιοῦτον φιλανθρωπικὸν ἵδρυμα, τοὐλάχιστον ἐν τῇ ἡμετέρᾳ πόλει, ἥτις καὶ κυρίως πάσχει ἐκ τοιούτων δυστυχημάτων. Ὅταν δὲ τοιοῦτον ἵδρυμα φιλανθρωπικὸν συσταθῇ, ἐπίσης δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ θέλουσι σπεύσει, ὥστε διὰ χρηματικοῦ τινος ποσοῦ νὰ ἔλθωσιν εἰς ἐπικουρίαν τοῦ ταμείου τούτου.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ὀφείλω νὰ προκαλέσω τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ ἑξῆς σπουδαίου κατ’ ἐμὲ ἀντικειμένου. Πολλάκις ἐγένετο λόγος ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἂν ἦναι δυνατὸν νὰ κατορθωθῇ νὰ τυπῶνται ἐντὸς 24 ὡρῶν τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ τῆς Βουλῆς.

§21ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἀδύνατον.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Προεδρεῖον ἐνόμισεν ἀναγκαῖον νὰ προβῇ εἰς ἐξετάσεις περὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Ἰδοὺ δὲ ποῖον εἶναι τὸ ἐξαγόμενον τῶν ἐξετάσεων τούτων. Τὸ Στενογραφικὸν Γραφεῖον τῆς Βουλῆς δύναται νὰ παραδίδῃ εἰς τοὺς ἀγορεύοντας τὰς ἀγορεύσεις αὐτῶν πρὸς διόρθωσιν μέχρι τῆς πρωΐας τῆς ἐπιούσης τῆς συνεδριάσεως. Ἐπίσης τὸ Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὴν μέχρι τῆς ἑπομένης πρωΐας ἐκτύπωσιν τῶν ἀγορεύσεων, ἂν παραδοθῶσιν αὗται εἰς τὸ τυπογραφεῖον μέχρι τῆς μεσημβρίας τῆς ἡμέρας τῆς ἑπομένης τῆς συνεδριάσεως. Πρὸς τοῦτο ὅμως ἀπαιτεῖται δαπάνη 1500 δραχμῶν κατὰ μῆνα πρὸς πληρωμὴν ἐκτάκτου προσωπικοῦ ἐργατῶν, προσληφθησομένων εἰς τὸ Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον. Ἂν πραγματοποιηθῇ ὅμως ἡ ἰδέα αὕτη, ἀπαιτεῖται καὶ τὸ ἑξῆς.

§23ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ σπουδαῖον.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ θεωρηθῶσιν ὑπόχρεοι οἱ Βουλευταὶ, ἢ ἐντὸς τῆς συνεδριάσεως, ἢ μέχρι τῆς μεσημβρίας τῆς ἐπιούσης, νὰ παραδίδωσιν εἰς τὸ Στενογραφικὸν Γραφεῖον τῆς Βουλῆς διωρθωμένας τὰς ἀγορεύσεις αὐτῶν· ἐν ἐναντίᾳ δὲ περιπτώσει, καθ’ ἣν δὲν κατορθώσωσι νὰ παραδώσωσι διωρθωμένας τὰς ἀγορεύσεις αὐτῶν μέχρι τῆς μεσημβρίας, νὰ προβαίνῃ μὲν ἡ ἐκτύπωσις τῶν ὑπολοίπων, νὰ ἐκτυπῶνται δὲ αἱ μὴ ἐγκαίρως ἐπιστραφεῖσαι βραδύτερον ἐν παραρτήματι. Ἑπομένως δύο εἶναι, ὡς βλέπετε, οἱ κύριοι ὅροι, ὑφ’ οὓς δύναται νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ ἰδέα τῆς ἀμέσου ἐκτυπώσεως τῶν πρακτικῶν· πρῶτον, νὰ ὑποχρεωθῶσιν οἱ κύριοι Βουλευταὶ νὰ προσάγωσι τὰς ἀγορεύσεις των μέχρι τῆς μεσημβρίας τῆς ἐπιούσης, δεύτερον, νὰ ἀναδεχθῇ ἡ Βουλὴ δαπάνην 1500 δραχμῶν κατὰ μῆνα. Ταῦτα ἀναγγέλλω εἰς τὴν Βουλήν, ἵνα σκεφθῇ καὶ ἀποφασίσῃ ὅ,τι ἂν ἐγκρίνῃ.

§25ΑΣΗΜ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ πόσον χρόνον θὰ γίνηται ἡ δαπάνη αὕτη; Θὰ ἦναι δι’ ὅλους τοὺς μῆνας;

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ δαπάνη αὕτη θὰ γίνεται ἐφ’ ὅσον συνεδριάζει ἡ Βουλή. Καὶ σημειώσατε, ὅτι ἡ δαπάνη αὕτη δὲν εἶναι προσθήκη δαπάνης κατὰ τὸ πλεῖστον, διότι καὶ βραδύτερον θὰ δαπανήσῃ τὸ τυπογραφεῖον, ἵνα τυπωθῶσι τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ, πληρόνον τοὺς πρὸς τοῦτο ἀναγκαίοις ἐργάτας. Εἶναι μία προκαταβολὴ μελλούσης δαπάνης, μείζων βεβαίως κατά τι ἐκείνης, ἡ ὁποία θὰ χρειασθῇ διὰ τὴν βραδύτερον ἐκτύπωσιν. Ἐὰν λοιπὸν οἱ κύριοι Βουλευταὶ στέρξωσι νὰ προσάγωσι τὰς ἀγορεύσεις των μέχρι τῆς μεσημβρίας τῆς ἐπιούσης, καλῶς, ἄλλως θὰ ἀναβάλληται ἡ τύπωσις αὐτῶν εἰς τὸ παράρτημα, καὶ ἐὰν ἡ Βουλὴ ἀναδέχηται τὴν δαπάνην τῶν 1500 δραχμῶν κατὰ μῆνα, δυνάμεθα, Κύριοι νὰ κατορθώσωμεν, ὥστε τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ τῆς Βουλῆς νὰ τυπῶνται τὴν μετεπιοῦσαν τῆς συνεδριάσεως.

§27ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ὁρισθῇ καὶ εἷς ἄλλος ὅρος: πότε οἱ στενογράφοι θὰ δίδωσιν εἰς τοὺς Βουλευτὰς τὰς ἀγορεύσεις των μεταπεφρασμένας. Διότι, ἐὰν δὲν δύνανται ἀμέσως, διαρκούσης τῆς συνεδριάσεως, εἶναι ἀδύνατος ἡ διόρθωσις αὐτῶν μέχρι τῆς μεσημβρίας τῆς ἐπιούσης.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Στενογραφικὸν Γραφεῖον ἀναδέχεται νὰ δίδῃ ἐντὸς τῆς συνεδριάσεως κατὰ τὸ πλεῖστον τὰς ἀγορεύσεις τῶν κκ. Βουλευτῶν, τὸ βραδύτερον δὲ μέχρι τῆς πρωΐας τῆς ἐπιούσης. Ὥστε οἱ κύριοι Βουλευταὶ μέχρι τῆς μεσημβρίας τῆς ἐπιούσης ἔχουσι τὸν καιρὸν νὰ ἀσχοληθῶσιν εἰς τὴν διόρθωσιν αὐτῶν.

§29ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ὑμετέρα πρότασις περὶ ταχυτέρας καὶ ἀκριβεστέρας δημοσιεύσεως τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν τῆς Βουλῆς κατ’ ἐμὲ ἔσται πλείστων ὠφελημάτων πρόξενος, καὶ ἀξία μελέτης, ἵνα τάχιστα ἐφαρμοσθῇ. Πάντες γινώσκομεν κατὰ πόσον ζημιοῦται ἡ συνείδησις ἡ ἐθνικὴ ἐκ τῆς μεταδόσεως πληροφοριῶν ἐσφαλμένων περὶ τῶν ὅσον ἐῤῥέθησαν ἢ συνέβησαν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἐν ᾗ συζητοῦνται τὰ ὕψιστα καὶ τιμαλφέστατα κοινωνικὰ συμφέροντα. Πολλάκις ἠκούσθησαν ἐντεῦθεν εὔλογα παράπονα καὶ δικαιώταται διαμαρτυρίαι περὶ τῆς διαστροφῆς τῶν λεχθέντων, εἴτε καλῇ τῇ πίστει, ἐκ τῶν κακῶν ἀκουστικῶν συνθηκῶν τῆς αἰθούσης, εἴτε καὶ σκοπίμως γενομένης. Νομίζω λοιπὸν τὴν πρότασιν ὑμῶν ὀρθοτάτην, ἂν ἀποδειχθῇ κατορθωτὴ, καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ. Βεβαίως δὲ φρονῶ, ὅτι εἶναι καὶ ἐκτελέσιμος, ἐὰν τῳόντι, ὡς ὑπόσχεται, κατορθώσῃ τὸ Στενογραφικὸν Γραφεῖον τῆς Βουλῆς νὰ παραδίδῃ εἰς τοὺς Βουλευτὰς, ἢ ἀμέσως μετὰ τὴν ἀγόρευσιν, ἢ μετά τινας ὥρας, ἢ καὶ τὴν πρωΐαν τῆς ἑπομένης, τὰς ἀγορεύσεις αὐτῶν, ἂν τύχωσιν ἐκ τῶν μακροτέρων. Ἀλλὰ προπάντων εἶναι ἀνάγκη νὰ βεβαιωθῇ, ἐὰν τοῦτο ἦναι δυνατὸν νὰ γείνῃ, ὥστε νὰ δύνανται οἱ κκ. Βουλευταὶ μέχρι τῆς μεσημβρίας νὰ διορθώνωσι τὰς ἀγορεύσεις των. Ἐὰν τὸ Στενογραφικὸν Γραφεῖον ἦναι εἰς κατάστασιν νὰ πράξῃ τοῦτο, τὸ κατ’ ἐμὲ, ἀσπάζομαι πληρέστατα τὴν γνώμην σας, διότι ἐξ αὐτῆς μέγα ἀγαθὸν πολιτειακὸν θὰ προέλθῃ. Ἡ ἑλληνικὴ κοινωνία θὰ δύναται νὰ κρίνῃ ἀσφαλῶς περὶ τῶν γνωμῶν ἑκάστου ἡμῶν, τῶν εἰς αὐτὴν ὑπευθύνων· οὕτω δὲ θὰ τεθῶμεν ἀληθῶς ὑπὸ τὸν ἔλεγχον αὐτῆς, ἀσφαλῶς πληροφορουμένης καὶ ὡς ἐν εἰκόνι ἐχούσης τὰ ἐνταῦθα συμβαίνοντα.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶπον, ὅτι τὸ Στενογραφικὸν Γραφεῖον τῆς Βουλῆς ἀναδέχεται νὰ παρέχῃ τὰς ἀγορεύσεις τῶν κκ. Βουλευτῶν, τὰς μὲν ἐν ἀρχῇ τῆς συνεδριάσεως, ἐντὸς τῆς αὐτῆς συνεδριάσεως, τὰς δὲ περὶ τὸ τέλος τὴν πρωΐαν τῆς ἐπιούσης.

§31ΛΕΒΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω τὸ πρακτικὸν ἀποτέλεσμα τοιαύτης προτάσεως. Ἐὰν τοῦτο γίνεται, ἵνα ἐμποδισθῶσιν αἱ ἐφημερίδες νὰ γράφωσιν ὅπως θέλουσιν, ἢ ὡς συμφέρει εἰς αὐτὰς, τὰς ἀγορεύσεις τῶν κυρίων Βουλευτῶν, τοῦτο παντάπασι δὲν ἐπιτυγχάνεται, διότι αἱ ἐφημερίδες δημοσιεύονται τὴν πρωΐαν καὶ δύνανται νὰ γράψωσιν ὅπως θέλουσιν, ἢ ὅπως συμφέρει εἰς αὐτὰς, τὰς ἀγορεύσεις τῶν κυρίων Βουλευτῶν, ἢ ὅπως ἀντιλαμβάνονται αὐτῶν. Ἐὰν τὸ κάμνετε, ἵνα δημοσιεύωσιν οἱ κύριοι Βουλευταὶ τὰς ἀγορεύσεις αὐτῶν τὴν ἑπομένην ἡμέραν, νομίζω πάλιν, ὅτι πρακτικὸν ἀποτέλεσμα δὲν θέλετε ἔχει, διότι δὲν θέλει ζημιωθῇ τὸ Κοινοβούλιον ἢ τὸ Κράτος, ἐὰν αἱ ἀγορεύσεις αὗται δημοσιευθῶσι μετὰ δύο ἢ τρεῖς ἡμέρας, ὡς συνήθως. Θέλει ἐπέλθει ὅμως τὸ ἑξῆς κακὸν ἀποτέλεσμα, ὅτι ὁ μέλλων νὰ μελετήσῃ τὰς ἐργασίας Συνόδου τινὸς ἐν τῷ βιβλίῳ, τῷ περιέχοντι τὰς συζητήσεις, θέλει ὑποχρεωθῇ νὰ ἀνατρέχῃ εἰς τὰ παραρτήματα, ἵνα εὕρῃ τὴν σειράν ἑκάστης συζητήσεως, ἐνῷ σήμερον ἐλάχιστοί εἰσιν οἱ Βουλευταὶ, καὶ δακτυλοδεικτούμενοι μάλιστα, οἵτινες δημοσιεύουσι τὰς ἀγορεύσεις αὐτῶν εἰς τὰ παραρτήματα. Ἐπαναλέγω λοιπὸν, ὅτι οὐδεμίαν πρακτικότητα ἀνευρίσκω εἰς τὴν τοιαύτην πρότασιν. Ὑποθέτω, ὅτι τὸ Στενογραφικὸν Γραφεῖον τῆς Βουλῆς, ἢ οἱ σκεφθέντες περὶ τούτου ὡρμήθησαν κυρίως ἐκ τῆς ἰδέας, πῶς εἶναι δυνατὸν τὰ λαμβάνοντα ἐν τῇ Βουλῇ χώραν νὰ πιστοποιῶνται ἀκριβῶς ἐν ταῖς πρωϊναῖς ἐφημερίσιν. Ὡς πρὸς τοῦτο ἀφιέμεθα εἰς τὴν εἰλικρίνειαν τῶν διευθυντῶν καὶ τῶν συντακτῶν τῶν ἐφημερίδων. Ἐὰν θέλωσιν ἡ κοινωνία νὰ πιστεύῃ περὶ αὐτῶν, ὅτι παριστάμενοι ἐνταῦθα δημοσιεύουσι τὰ πράγματα ὡς λαμβάνουσι χώραν, καὶ οὐχὶ ὡς θέλουσιν αὐτοί, ἢ ὡς συμφέρει εἰς αὐτούς, τὸ πρᾶγμα δύναται νὰ κατορθωθῇ δι’ αὐτῶν τῶν κυρίων δημοσιογράφων ἢ τῶν διευθυντῶν τῶν ἐφημερίδων. Καὶ δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ἔχουσι τὴν προθυμίαν νὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν πραγματικὴν καὶ ἀκριβῆ διερμηνείαν τῶν λαμβανόντων χώραν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ.

§32ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι ἀπορῶ μὲ τὰς ἀντιῤῥήσεις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου περὶ μέτρου, τοῦ ὁποίου ἡ χρησιμότης εἶναι τόσον καταφανής, κατ’ ἐμέ, ὥστε, καὶ ἂν ἐπρόκειτο περὶ πολὺ μεγαλειτέρας δαπάνης, τὸ κατ’ ἐμὲ τοὐλάχιστον, οὐδόλως ἤθελον διστάσει νὰ τὴν ἐγκρίνω. Τὸ μέχρι τοῦδε σύστημα τῆς δημοσιεύσεως τῶν ἀγορεύσεων τῶν κ. κ. Βουλευτῶν δὲν εἶναι ἄλλο τι ἢ παραλυσία διαρκής.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐτελείωσεν ἀκόμη τῶν ἐστενογραφημένων τῆς ἐκτάκτου Συνόδου ἡ τύπωσις.

§34ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ κύριοι συνάδελφοι ζητοῦσι τὴν ἐξακολούθησιν τῆς παραλυσίας, ἐνῷ διὰ τόσον μικρᾶς δαπάνης δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ τι ὄντως σωτήριον ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου. Πολλάκις οἱ κύριοι Βουλευταὶ θέλουν νὰ ἐπικαλεσθοῦν εἰς τὴν δευτέραν ἢ τρίτην ἀνάγνωσιν ἑνὸς νομοσχεδίου τὴν ἀγόρευσιν συναδέλφου τινὸς, ἀλλὰ δὲν τὴν εὑρίσκουν οὔτε εἰς τὸ γραφεῖον, οὔτε εἰς τὸ τυπογραφεῖον, διότι εἶναι εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ ἀγορεύσαντος Βουλευτοῦ· ὅταν δὲ συγκεντρωθῶσιν ὁλόκληροι τόμοι, οὕτως εἰπεῖν, χειρογράφων, εὑρισκόμεθα καὶ εἰς μίαν ἀπελπισίαν, ὅπως ῥίψωμεν ἓν βλέμμα εἰς αὐτὰ, παρέρχονται δὲ μῆνες πολλάκις, καὶ τότε δίδονται αἱ ἀγορεύσεις. Τὸ προτεινόμενον ἤδη μέτρον θέλει ὑπομιμνήσκει εἰς ἡμᾶς καὶ τὴν ὑποχρέωσιν, τὴν ὁποίαν ἔχομεν, ὅπως ταχέως ἐπιθεωρῶμεν τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ καὶ ἐπιστρέφωμεν ταῦτα. Δεύτερον, θέλει κατορθωθῆ, ὅπως μετὰ μίαν ἢ δύο ἡμέρας ἔχῃ ἡ Βουλὴ τοὐλάχιστον γνῶσιν τῶν λεχθέντων ὑπὸ τῶν Βουλευτῶν, καὶ ἐπὶ τέλους κατορθοῦται καὶ ἡ ματαίωσις τῆς καταχρήσεως, περὶ ἧς ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, παραπονούμενος, καὶ εὐλόγως, περὶ τοῦ ὅτι γίνεται κατάχρησις εἰς τὴν δημοσίευσιν τῶν πρακτικῶν ἐν ταῖς ἐφημερίσι. Καὶ ἡ κατάχρησις γίνεται πολλάκις ἐν ἀθωότητι τῶν ἐφημερίδων, διότι ἡ ἀκουστικὴ τοῦ καταστήματος εἶναι τοιαύτη, ὥστε δὲν ἀντιλαμβάνονται οἱ ἐν τοῖς θεωρείοις. Ταῦτα θέλουν προληφθῆ, ἐὰν τυπώνωνται ἐγκαίρως τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν ἐπρόλαβεν εἷς συνάδελφος νὰ ἐπιθεωρήσῃ τὴν ἀγόρευσίν του ἐντὸς εἰκοσιτεσσάρων ὡρῶν, οὐδὲν ἄλλο θὰ συμβῇ, παρ’ ὅτι ἡ ἀγόρευσίς του θὰ δημοσιευθῇ ἐν παραρτήματι. Τὸ πρᾶγμα εἶναι τόσον ἁπλοῦν, ὥστε δὲν δύναμαι, εἰμὴ, ἐπιδοκιμάζων πληρέστατα τὸ μέτρον, ὅπερ ἐπρότεινεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, νὰ ἀπορῶ μὲ τὰς ἀντιῤῥήσεις τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων.

§35ΛΕΒΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. συνάδελφος νομίζω ὅτι παρεξηγεῖ τὰ πράγματα. Αὐταὶ αἱ ἀγορεύσεις, ἃς ἀναδέχεται τὸ Στενογραφικὸν Γραφεῖον, ἢ τὸ Γραφεῖον τῆς Βουλῆς, νὰ δημοσιεύῃ, ἂς μὴ φαντάζηται, ὅτι θέλουσι φωτίσει ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα· θὰ ἦναι εἰς τόσα ἀντίτυπα, ὅσοι εἶναι οἱ κύριοι Βουλευταί.

§36ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Θὰ ἦναι εἰς χιλιάδας ἀντιτύπων.

§37ΛΕΒΙΔΗΣ. Τότε παρακαλῶ νὰ ὁρίσητε τὰς χιλιάδας. Νομίζω ὅτι πρόκειται περὶ τοσούτων ἀντιτύπων, ὅσα εἶναι τὰ ἀντίτυπα τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν τῆς Βουλῆς, ἀφοῦ προτείνεται δαπάνη 1500 δραχμῶν κατὰ μῆνα· δηλ. θὰ πρόκηται περὶ 200, ἢ 300, ἢ 500, ἢ καὶ 1000 ἔστω ἀντιτύπων. Ἀλλὰ διὰ χιλίων ἀντιτύπων νομίζει ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι θέλει λάβει ὁλόκληρος ἡ Ἑλλὰς γνῶσιν τῶν ἀγορεύσεων ἡμῶν; Οὐδεμίαν πρακτικότητα βλέπω εἰς τοῦτο. Ἡ κοινωνία λαμβάνει γνῶσιν τῶν ἐν τῇ Βουλῇ ἀγορεύσεων μόνον διὰ τοῦ τύπου, οὐδὲ τὰ ἐστενογραφημένα αὐτὰ πρακτικὰ, ἅτινα τυποῦνται εἰς τόμους, λαμβάνει τίς ποτε τὸν κόπον νὰ ἴδῃ. Διότι θέλει ἴδει αὐτὰ κατόπιν ἑορτῆς, καὶ ἔχουσι ταῦτα μόνον ἀξίαν διὰ τὴν ἱστορίαν· αἱ δὲ συζητήσεις τῆς Βουλῆς ἔχουσιν ἀξίαν μόνον τὴν ἑπομένην. Ἡ κοινωνία παρακολουθεῖ τὰς συζητήσεις τῆς Βουλῆς μόνον διὰ τοῦ τύπου. Ἐὰν ὁ τύπος θέλῃ νὰ ἐκπληροῖ πιστῶς τὸ καθῆκον αὐτοῦ, εἶναι ἐλεύθερος νὰ πράξῃ τοῦτο· ἐὰν δὲν θέλῃ, ἡ ζημία βεβαίως εἶναι ἰδική του. Ἔπειτα ἐγὼ νομίζω, ὅτι οὐδεμία σπουδαία ἀγόρευσις δύναται νὰ πάθῃ τὸ πάθημα, ὅπερ εἶπεν ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας. Τὰς σπουδαίας ἀγορεύσεις, ἢ φροντίζουσιν ἐκεῖνοι, οἵτινες ἔκαμαν αὐτὰς, νὰ δημοσιεύωσιν, ἢ αὐτὸς ὁ τύπος προσέρχεται εἰς τοὺς ἀγορεύσαντας καὶ ζητεῖ τὰς ἀγορεύσεις αὐτῶν. Δὲν ἐνθυμοῦμαι σπουδαίαν ἀγόρευσιν ἐν τῇ Βουλῇ, ἥτις τὴν ἑπομένην ἢ τὴν μεθεπομένην νὰ μὴ ἔλαβε δημοσιότητα εἰς τὰ σπουδαιότερα τῶν φύλλων τῆς πρωτευούσης. Ἑπομένως καὶ ὁ κίνδυνος, ὃν διαβλέπει ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, νομίζω ὅτι δὲν ὑφίσταται. Ἑπομένως τί θέλομεν κερδίσει διὰ τῆς δαπάνης ταύτης τῶν 1500 δραχμῶν; Νὰ ἔχωμεν ἐνημερώτερον τὰς ἀγορεύσεις τῶν κυρίων Βουλευτῶν; Ἀλλὰ τίς θέλει ἔχει αὐτάς; ἡ Ἑλλάς, ἢ ἡμεῖς αὐτοί; Ἀλλὰ δι’ ἡμᾶς εἶναι πρᾶγμα ἄχρηστον, διότι καὶ ἠκούσαμεν τὴν ἀγόρευσιν· θέλει ὅμως ἐπέλθει ἀφ’ ἑτέρου ζημία, διότι αὐτὸ τὸ ὡραῖον σῶμα τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν θέλει ἀπολέσει τὴν ἑνότητα αὐτοῦ, θέλει κατασταθῆ ἄχρηστον, διότι ἐν τῷ τεύχει θέλουσιν ὑπάρχει ὀλίγαι ἀγορεύσεις, αἱ δὲ ἐπίλοιποι καὶ αἱ πλείονες θέλουσιν εὑρίσκεσθαι εἰς τὸ παράρτημα, καὶ θέλει ἐπέλθει παραζάλη καὶ σύγχυσις, καὶ θὰ ἔχωμεν ζημίαν, ἀντὶ ὠφελείας. Διὰ τοῦτο ἐπιμένω νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὸ καθεστώς· καὶ ὅταν τοῦτο ὁπωσδήποτε ἦναι καλὸν, χειρότερον εἶναι νὰ μεταβάλωμεν αὐτό.

§38ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὅτι οὐδεμία σπουδαία ἀγόρευσις παραλείπεται ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως ἐν τῷ τύπῳ, πρέπει ὅμως νὰ προσέξωμεν καὶ εἰς τὰ ἐν τῇ πράξει συμβαίνοντα· γίνονται συζητήσεις ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων νομοσχεδίων, ὑποβάλλονται τροπολογίαι, ἀγορεύουσι διάφοροι Βουλευταὶ, τίς ὅμως ἔσχε τὴν αὐταπάρνησιν, ὅπως τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ἀνέφερεν ἀπὸ τοῦ βήματος ἐπὶ ἄρθρου ἑνὸς νομοσχεδίου, σπεύσῃ εἰς τὰς ἐφημερίδας νὰ ἀναγράψῃ, διὰ νὰ λάβωσι γνῶσιν πάντες κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν; Ὅσον καὶ ἂν ἦναί τις φίλαυτος καὶ ὅσον καὶ ἂν ἀναγνωρίζῃ εἰς τὰς ἀγορεύσεις του σπουδαιότητα, δὲν θὰ ὑποβληθῇ εἰς τοιαύτας φροντίδας. Ἐν τούτοις, κύριοι συνάδελφοι, ἡ οὐσία τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος δὲν ἔγκειται ἐν ἄλλῳ τινὶ τοσοῦτον, ὅσον ἐν τῇ δημοσιότητι, καὶ δὲν πρέπει νὰ παρακωλύῃ ἡ ὑπηρεσία τῆς Βουλῆς τὴν δημοσιότητα ταύτην, τοὐναντίον πρέπει νὰ τὴν καθιστᾷ πραγματικὴν, ἐὰν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν ἔλεγχον καὶ φωτισμὸν τῆς κοινῆς γνώμης. Τὰ ἔξοδα τῆς ἐκτυπώσεως δὲν θὰ ἦναι πολλὰ, ὅπως ἐκτυπῶται ἱκανὸς ἀριθμὸς ἀντιτύπων, διὰ νὰ διανέμηται εἰς ὅλον τὸ Κράτος· καὶ βεβαίως δὲν θὰ ὑποχρεώσωμεν τοὺς πολίτας νὰ ἀναγινώσκωσι τοὺς λόγους μας, ἀλλ’ ἀρκεῖ ἓν ἢ δύο ἀντίτυπα νὰ στέλλωνται εἰς ἕκαστον δῆμον, διὰ νὰ καθίσταται δυνατὸν εἰς τοὺς θέλοντας νὰ λαμβάνωσιν ἐγκαίρως γνῶσιν τῶν ἀγορεύσεων· ἀλλ’ ὅπως ἔχουσι νῦν τὰ πράγματα, οὐδὲ οἱ Βουλευταὶ συνήθως γινώσκομεν τὰ λεγόμενα ἐνταῦθα, διότι δὲν εἶναι παρόντες πάντες οἱ Βουλευταὶ, δὲν δύναται δὲ ὁ Βουλευτὴς ὁ ἀπὼν νὰ λαμβάνῃ εἰδήσεις ἐκ πληροφοριῶν προφορικῶν, καὶ διότι ἄλλως ἐκτίθενται τὰ λεχθέντα. Τί δὲ συμβαίνει; Συγκεντροῦται καὶ σωρεία ἐστενογραφημένων πρακτικῶν εἰς χεῖρας τῶν ἀγορευόντων, καὶ οὗτοι δυσκόλως ἐπιχειροῦσι νὰ κάμωσι τὴν διόρθωσιν. Τὸ κοινὸν τῆς Ἑλλάδος, ὡς εἶπον, δὲν λαμβάνει γνῶσιν τῶν συζητήσεων, αἱ ὁποῖαι γίνονται ἐπὶ νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ἀδιακόπως παρουσιάζονται, ἐνῷ συντελεῖ μεγάλως εἰς μόρφωσιν γνώμης ἡ ἔγκαιρος δημοσίευσις τῶν συζητήσεων· ἐννοεῖται δὲ, ὅτι πρέπει νὰ γίνεται ὅσον τὸ δυνατὸν εὐρυτέρα διάδοσις.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ πωλῆται καὶ εἰς τὰς ὁδούς.

§40ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἡ πρωτοβουλία, τὴν ὁποίαν ἐλάβετε, εἶναι ἀξιέπαινος ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἔγκαιρον τύπωσιν τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀνάγκη ἀπόλυτος νὰ δημοσιεύωνται, ὅπως γίνωνται γνωσταὶ πανταχοῦ τοῦ Κράτους αἱ ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ συζητήσεις· τοῦτο δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ διὰ τῆς ἐν παραρτήματι τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως» δημοσιεύσεως τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν, ὡς γίνεται καὶ ἐν Γαλλίᾳ καὶ παντοῦ, ὅπου ὑπάρχει κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα. Τὸ τοιοῦτον δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ καὶ ἐνταῦθα, καὶ τὸ Στενογραφικὸν Γραφεῖον δύναται νὰ ἀνταποκριθῇ, ἐὰν αὐξηθῇ καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν στενογράφων. Ὡς ἔχουσι νῦν τὰ πράγματα, μόνον μετὰ 6, 8 ἢ 10 μῆνας κατορθοῦται ἡ διανομὴ τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν τῆς παρελθούσης Συνόδου· σήμερον δὲν ἔχομεν ἀκόμη τὰ πρακτικὰ τῆς τελευταίας Συνόδου. Εἶναι ἀνάγκη νὰ δημοσιεύωνται τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ, ἵνα μὴ στρεβλῶνται τὰ ἐνταῦθα γιγνόμενα ὑπὸ κακοβούλων δημοσιογράφων, ἐὰν ὑπάρχωσι τοιοῦτοι· εἶναι ἀνάγκη καὶ οἱ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις Βουλευταὶ νὰ λαμβάνωσιν ἀκριβῆ γνῶσιν τῶν ἐν τῇ Βουλῇ συμβαινόντων. Ἐπίσης εἶναι ἀνάγκη νὰ λαμβάνωσι γνῶσιν καὶ οἱ ἐντολεῖς ἡμῶν τῆς ἐνταῦθα ἐργασίας μας. Νομίζω ὅμως, κύριε Πρόεδρε, ὅτι εἶναι ἀνεπαρκὲς τὸ χρονικὸν διάστημα, τὸ ὁποῖον ἐδώσατε, ἀφοῦ μάλιστα κατήντησεν ἤδη ἡ Βουλὴ νὰ συνεδριάζῃ τὴν νύκτα· ἑπομένως νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ προθεσμία 24 ὡρῶν ἀπὸ τῆς λήξεως τῆς συνεδριάσεως. Πλὴν τούτου, κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ ῥηθῇ, ὅτι πρέπει νὰ τυπῶνται ὄχι μόνον αἱ ἀγορεύσεις, αἱ ὁποῖαι διωρθώθησαν, ἀλλὰ καὶ αἱ μὴ διορθωθεῖσαι· τὸ Στενογραφικὸν Γραφεῖον, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖται ἐξ ἀξιολόγων στενογράφων, κατηρτίσθη πλῆρες· ἐὰν συμπληρωθῇ καὶ ἀναλάβωσιν οἱ στενογράφοι ὑπ’ εὐθύνην των, ἀνὰ 5 λεπτὰ μόνον ἑκάστοτε ἐργαζόμενοι, νὰ καταγράφωσιν ἀκριβέστατα τὰ λεγόμενα, τότε ἡ διόρθωσις θὰ ᾖναι ἴσως καὶ περιττή. Διότι ἓν τῶν σπουδαιοτέρων ἐλαττωμάτων τῶν πρακτικῶν εἶναι ἡ ἀλλοίωσις πολλάκις τῶν λεγομένων παρ’ αὐτῶν τῶν Βουλευτῶν. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ κατακρίνω τινὰ, ὑπάρχουσιν ὅμως ἀγορεύσεις, δημοσιευθεῖσαι ἄλλως ἢ ὅπως ἐλέχθησαν ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ· τὸ τοιοῦτον δὲ δὲν συντελεῖ οὔτε εἰς τὴν ἱστορίαν τοῦ Κοινοβουλίου, οὔτε εἰς τὴν ἀξιοπρέπειαν ἡμῶν. Διὰ τοῦτο, κύριε Πρόεδρε, ἐνθέρμως ὑποστηρίζω τὰς προτάσεις ὑμῶν, καὶ σᾶς συγχαίρω διὰ τὴν πρωτοβουλίαν, τὴν ὁποίαν ἐλάβετε.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν, ἐὰν μοὶ χορηγῇ τὴν ἑξῆς ἄδειαν: Αʹ) νὰ δαπανῶ 1500 δραχμὰς κατὰ μῆνα δι’ ἐκτύπωσιν τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν· Βʹ) ἂν μοὶ ἐπιτρέπῃ ν’ ἀποστέλλω πρὸς τύπωσιν πάσας τὰς ἀγορεύσεις, ὅσαι διορθωθῶσι μέχρι τῆς 12ης τῆς ἐπιούσης, παραπεμπομένης τῆς ἐκτυπώσεως τῶν λοιπῶν εἰς τὸ παράρτημα.

§42ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ ἐνόουν τὴν πρότασίν σας ἐν περιπτώσει, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπρόκειτο νὰ διανέμηται τὴν ἐπιοῦσαν ἡ ἐφημερὶς εἰς φύλλα, ἀλλ’ ὡς λέγετε, θὰ ἀκολουθήσητε τὴν τακτικὴν τὴν μέχρι σήμερον.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ δημοσιεύηται ὁλόκληρος ἡ συνεδρίασις τὴν ἐπιοῦσαν.

§44ΡΑΛΛΗΣ. Μέχρι σήμερον ἐτυποῦτο μὲν, ἀλλὰ κατηρτίζετο εἰς τεῦχος μετὰ τὸ τέλος τῆς Συνόδου.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἤδη θὰ δημοσιεύηται εἰς φύλλα.

§46ΡΑΛΛΗΣ. Πρόκειται λοιπὸν περὶ μεταῤῥυθμίσεως. Ἀλλὰ μὴ παρατρέχετε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐλάμβανε χώραν ἀπὸ καταβολῆς τοῦ Στενογραφικοῦ Γραφείου· τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ, εἴτε ἐτυποῦντο ἐγκαίρως, εἴτε δὲν ἐτυποῦντο, δὲν διενέμοντο, ἀλλὰ καθ’ ὅσον ἐξετυποῦντο, ἐκρατοῦντο ἐν ταῖς ἀποθήκαις, καὶ εἰς τὸ τέλος τῆς Συνόδου συνεκροτοῦντο εἰς τεῦχος καὶ διενέμοντο. Ἐὰν ἐννοῆτε νὰ μεταβληθῇ ἡ τακτικὴ αὕτη, τότε πρέπει νὰ φέρητε γενικὴν μεταῤῥύθμισιν εἰς τὰ τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν τῆς Βουλῆς· ὅπως δ’ ἐτέθησαν αἱ προτάσεις σας, δὲν δύνανται νὰ φέρωσιν εἰς τὴν μεταῤῥύθμισιν ταύτην. Πρέπει νὰ γείνῃ γενικωτέρα σκέψις περὶ τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ δημοσιεύηται ἡ «Ἐφημερὶς τῶν συζητήσεων τῆς Βουλῆς» εἰς φύλλον ἰδιαίτερον.

§47ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχει δίκαιον βεβαίως ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Ράλλης, ἀλλ’ ὑμεῖς, κύριε Πρόεδρε, ὑπεδείξατε ἤδη, ὅτι πρόκειται περὶ δημοσιεύσεως πλήρους, καὶ ἑπομένως περὶ διανομῆς τῶν φύλλων καὶ εἰς τοὺς Βουλευτὰς καὶ εἰς τὸ κοινὸν, νομίζω δὲ, ὅτι τοῦτο εἶναι ἁπλῶς μία συμπλήρωσις τοῦ ἐπιδιωκομένου σκοποῦ· αὐτὸ δὲ, τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζει ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὑπάρχει ἐν αὐτῇ τῇ προτάσει ὑμῶν, κύριε Πρόεδρε. Ἀφοῦ θὰ τυπώνωνται αἱ ἀγορεύσεις, ἡ ἔκδοσις τῶν ἀντιτύπων δὲν παρουσιάζει βεβαίως τὰς δυσκολίας, οὔτε ἡ διανομὴ τῶν ἀντιτύπων αὐτῶν εἰς τοὺς Βουλευτάς· οἱ κλητῆρες, οἱ κομίζοντες ἄλλα ἔγγραφα εἰς τοὺς Βουλευτὰς, δὲν θὰ ἐπιβαρυνθῶσι μὲ τὸ βάρος αὐτῶν τῶν δύο δραμίων, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ μεταφέρωσιν, οὔτε βλέπω, τί ἄλλο πρέπει νὰ γείνῃ. Ἐξυπακούεται αὐτὸ, τὸ ὁποῖον παρατηρεῖ ὁ κύριος συνάδελφος.

§48ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἐξυπακούεται, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι αἱ συνεδριάσεις παρακολουθοῦσιν ἡ μία τὴν ἄλλην, καὶ ἑκάστη συνεδρίασις δὲν ἀποτελεῖ ἰδιαίτερον θέμα.

§49ΛΕΒΙΔΗΣ. Νομίζω καλὸν ἡ ἐξέτασις τοῦ ζητήματος τούτου νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπὴν, νὰ μὴ ἀποφανθῶμεν δὲ ἐκ τοῦ προχείρου. Τὸ ζήτημα βλέπω ὅτι λαμβάνει διαστάσεις· ὥστε δέον νὰ γένηται σκέψις ἐμβριθεστέρα· καὶ δι’ αὐτὸ καλὸν ἤθελεν εἶσθαι, κύριε Πρόεδρε, νὰ σχηματίσητε ἐπιτροπὴν, εἰς ἣν νὰ ὑποβληθῇ ἡ ἰδέα. Ὑπάρχουσι πολλαὶ λεπτομέρειαι, αἵτινες καλὸν εἶναι νὰ συζητηθῶσι· π. χ. ποίαν ἐγγύησιν ἔχω ἐγὼ, ὅτι θέλει μοὶ δοθῆ ἡ ἀγόρευσίς μου τοσαύτας ὥρας πρὸ τῆς ἀναγκαίας ὥρας τῆς ἐπιστροφῆς, ὅτι δὲ δὲν θέλει μοὶ δοθῆ, ἐὰν ἀγορεύσω αὐτὴν τὴν ὥραν, τὴν ὀγδόην ὥραν τῆς πρωΐας, ἐνῷ ἐγὼ θέλω ἔχει ἴσως τὴν πρωΐαν ἐργασίαν εἰς τὸ Δικαστήριον; Δεύτερον ζήτημα παρουσιάζεται, πόσα ἀντίτυπα θέλουσιν ἐκδίδεσθαι, κατὰ ποῖον τρόπον θέλουσι κυκλοφορεῖ ταῦτα ἐν ἰσότητι πρὸς πάντας τοὺς Βουλευτὰς, κατὰ πόσον θέλει αὐξήσει ἡ δαπάνη ἐκ τῆς πληθύος τῶν ἀντιτύπων, καὶ τὰ λοιπά. Ταῦτα πάντα δὲν εἶναι θέματα, ἅτινα τυχαίως δυνάμεθα ἐνταῦθα νὰ ψηφίσωμεν εἰς διάστημα δύο δευτερολέπτων. Ἐνθυμηθῆτε, παρακαλῶ, κατὰ τὴν προηγουμένην Περίοδον τῆς Βουλῆς, τί ἐγένετο· ἠγέρθησάν τινες τῶν κυρίων συναδέλφων καὶ παρεκάλεσαν, ὅπως τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ ὦσι πληρέστερα· ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐδέχθη τοῦτο, καὶ τὴν ἄλλην ἡμέραν εἴδομεν τεῦχος ὁλόκληρον ἀγορεύσεων· ἀλλ’ ἀμέσως πολλοὶ τῶν κυρίων Βουλευτῶν ἤρχισαν παραπονούμενοι, ὅτι ἠδικήθησαν· ὥστε ἀπεφασίσαμεν πάλιν νὰ μὴ γράφωνται ἐν τοῖς πρακτικοῖς τοῖς ἐπισήμοις ἢ μόνον μικραὶ περιλήψεις. Τοῦτ’ αὐτὸ θέλει συμβῆ καὶ περὶ τῆς δημοσιεύσεως τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν, τῆς ἀμέσου· θέλομεν ἀποτύχει.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρατηρῶ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ὁ Κανονισμὸς τὰ ἑξῆς προβλέπει περὶ τῆς ἐφημερίδος τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν (ἀναγινώσκει): «Ἐκτὸς τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν τηρεῖται διὰ στενογράφων καὶ λεπτομερὴς ἀφήγησις τῶν λεχθέντων ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους τῶν συνεδριάσεων, αὐτολεξεὶ γινομένη καὶ δημοσιευομένη δι’ ἐφημερίδος, ὑπὸ τὴν ἐπιγραφὴν «Ἐφημερὶς τῶν συζητήσεων τῆς Βουλῆς». Τὸν Κανονισμὸν δὲν πρόκειται νὰ τὸν τροποποιήσωμεν παντελῶς· ζητοῦμεν μόνον τὴν δαπάνην, ἵνα κατορθωθῇ νὰ πραγματοποιηθῇ ὁ Κανονισμὸς, τοῦθ’ ὅπερ μέχρι τοῦδε δὲν ἐγένετο, καὶ ζητοῦμεν τὴν ἄδειαν νὰ στερήσωμεν τῆς ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Βουλῆς καταχωρήσεως τῶν ἀγορεύσεών των ἐκείνους τοὺς Βουλευτὰς, οἵτινες δὲν ἐπιστρέφουσι τὰς ἀγορεύσεις των ἐγκαίρως. Δὲν βλέπω νὰ ἐπέρχηται μεταβολὴ τοῦ Κανονισμοῦ. Ἐν τούτοις, ἐὰν ἡ Βουλὴ παραδέχηται τὴν ἰδέαν τῆς συστάσεως ἐπιτροπῆς, ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τὴν διορίσω.

§51ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Δὲν θεωρῶ καὶ ἐγὼ τόσον ἐπάναγκες, ὅπως προβῶμεν εἰς νέαν δαπάνην χιλίων πεντακοσίων δραχμῶν κατὰ μῆνα, ἤτοι 9 ἢ 10 χιλιάδων δραχμῶν καθ’ ὅλην τὴν Σύνοδον τῆς Βουλῆς, ἀφοῦ ἔχομεν ἀνάγκην οἰκονομιῶν· δὲν βλέπω δὲ καὶ τὸν σκοπὸν ἢ τὴν ὠφέλειαν, ἡ ὁποία θὰ προκύψῃ ἐκ τῆς ταχίστης ταύτης δημοσιεύσεως τῶν πρακτικῶν. Ὁ ἔντιμος συνάδελφος ἐξ Ἀττικῆς ὠφελήθη ἐκ τοῦ περὶ τούτου παραδείγματος, τὸ ὁποῖον εἶδεν ἐν Γαλλίᾳ, ἂν καὶ δὲν ἠθέλησε, φαίνεται, νὰ ὠφεληθῇ ἐκ πολλῶν ἄλλων. Ἐγὼ λέγω, ὅτι ἐν Γαλλίᾳ δημοσιεύονται ἀμέσως τὰ πρακτικὰ, διότι οἱ ῥήτορες ἐκεῖ εἶναι μᾶλλον συνειθισμένοι καὶ μᾶλλον κοινοβουλευτικοὶ ἀπὸ ἡμᾶς.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς ὑποβληθείσης προτάσεως. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ σχηματισθῇ ὑπὸ τοῦ Προεδρείου ἐπιτροπὴ ἑπταμελὴς, ἵνα μελετήσῃ τὸ ζήτημα τῆς ταχυτέρας δημοσιεύσεως τῶν πρακτικῶν τῆς Βουλῆς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§53Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀλλ’ ἐὰν πρόκηται νὰ ζητηθῇ προσθήκη ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς, παρακαλῶ νὰ συγκαλέσητε τὴν ἐπὶ τοῦ Λογιστικοῦ ἐπιτροπὴν τῆς Βουλῆς, ὅπως αὕτη ὑποβάλῃ λεπτομερῆ ἔκθεσιν, παριστῶσαν τὴν ἀνάγκην ταύτην.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ὑποψήφιος βουλευτὴς Νέων Ψαρῶν κ. Θεμιστοκλῆς Ἀρ. Κανάρης τηλεγραφικῶς καταγγέλλει εἰς τὴν Βουλὴν διαφόρους ἐκλογικὰς ἐπεμβάσεις. Ὡσαύτως ὁ Λ. Μανίδης, δημοτικὸς σύμβουλος Ζακύνθου, διὰ τηλεγραφήματός του παραπονεῖται, ὅτι ὁ Νομάρχης Ζακύνθου ἔπαυσεν αὐθαιρέτως τὸν Πρόεδρον τοῦ αὐτόθι Δημοτικοῦ Συμβουλίου. Παραπέμπεται τὸ τηλεγράφημά του εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐκτὸς τούτων ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἑπομένας ἀναφοράς: Νικολάου Ματσούκα, πρώην λοχαγοῦ, αἰτουμένου τὴν ἀπόδοσιν τοῦ ἀφαιρεθέντος αὐτῷ βαθμοῦ, ἢ τουλάχιστον τὴν χορήγησιν μηνιαίου βοηθήματος. Παραπέμπεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Κατοίκων Τριπόλεως, αἰτουμένων τὴν σύστασιν τελωνείου αὐτόθι. Παραπέμπεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Α. Δεσποτοπούλου, καταγγέλλοντος διαφόρους καταχρήσεις τῶν μοναχῶν τῆς μονῆς «Παναγίας Ξενιᾶς» τῆς περιφερείας τοῦ δήμου Πλατάνου τῆς ἐπαρχίας Ἁλμυροῦ. Παραπέμπεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν. Ἀγγελῆ Γιαλούση, αἰτουμένου τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ περὶ μεταθέσεως τῶν ἐντοπίων ὑπαλλήλων νόμου καὶ ὡς πρὸς τοὺς δημοδιδασκάλους. Παραπέμπεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως. Εὐαγγέλου Παπαζησιμοπούλου, κρατουμένου ἐν ταῖς φυλακαῖς Μεσολογγίου διὰ τὴν ἀπότισιν δικαστικῶν ἐξόδων, αἰτουμένου τὴν ἀποφυλάκισίν του. Παραπέμπεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης. Ἐμπόρων Αἰγίου, αἰτουμένων τὴν κατάργησιν ἢ τοὐλάχιστον τὴν μεταῤῥύθμισιν τοῦ περὶ διαπυλίων νόμου. Παναγ. Παπασωτηροπούλου, πρώην ὑπολοχαγοῦ τῆς οἰκονομίας καὶ ἤδη καταδίκου, παραπονουμένου κατὰ τῆς στρατιωτικῆς δικαιοσύνης καὶ αἰτουμένου τὴν ἀναθεώρησιν τῆς δίκης του. Παραπέμπεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Ὁ κ. Σχινᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§55ΣΧΙΝΑΣ. Κύριοι Βουλευταί. Περιῆλθεν εἰς χεῖράς μου τεῦχός τι περὶ τοῦ φωτισμοῦ τῶν ἑλληνικῶν παραλίων. Ὁ φωτισμὸς τῶν παραλίων ἡμῶν εἶναι ἀντικείμενον μεγάλης σπουδαιότητος, ἰδίως διὰ τὸ ἔθνος ἡμῶν, τὸ ὁποῖον μᾶλλον ναυτικὸν εἶναι, παρὰ χερσαῖον. Ὁ πρώην ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς εὐηρεστήθη νὰ συστήσῃ ποτὲ ἐπιτροπήν τινα πρὸς μελέτην τοῦ ζητήματος τούτου· κατὰ πόσον ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη, συγκειμένη βεβαίως ἐξ ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ, εἰργάσθη, οὐδόλως συνάγεται ἐκ τοῦ τεύχους τούτου· συνάγεται μόνον ἐκ τοῦ τεύχους ὅτι δύο Κύριοι, ὁ κ. Μαρκόπουλος, διευθυντὴς τοῦ τμήματος τῶν φάρων καὶ φανῶν, καὶ ὁ κ. Κελλενὲκ, ξένος, ἀδαὴς καθ’ ὁλοκληρίαν τῶν παραλίων τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς ναυτιλίας αὐτῆς, συνέταξαν ἔκθεσίν τινα, ἐν τῇ ὁποίᾳ ὁρίζονται τὰ μέρη, ἅτινα θέλουσι φωτισθῆ διὰ πυρσῶν καὶ φανῶν, ὅπως σήμερον τοὺς ὀνομάζουσι. Βεβαίως δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὰς λεπτομερείας τοῦ ὅλου τούτου τεύχους, ἀλλὰ θέλω ἐξετάσει ἓν μόνον μέρος, τὸ ὁποῖον ὑπὸ στρατιωτικὴν κυρίως ἔποψιν ἀφορᾷ τὴν Ἑλλάδα καὶ τὸν Ἑλληνισμόν. Τοῦτο δὲ εἶναι ὁ διὰ τοῦ στενοῦ τοῦ Εὐρίπου πλοῦς εἰς Θεσσαλονίκην. Καὶ τοῦ μὲν Εὐβοϊκοῦ κόλπου, φωτιζομένου ὁπωσοῦν καλῶς ἐπὶ τοῦ παρόντος, συμπληροῦται ὁ φωτισμός. Ἀλλ’ ἐὰν ἤδη συντελεσθῇ ἡ διαπλάτυνσις τοῦ πορθμοῦ τοῦ Εὐρίπου, παρέπεται ὅτι τὰ ἀτμόπλοια, καὶ μάλιστα ἐν χειμῶνι, καὶ τὰ μεγάλα ἔτι θωρηκτὰ, τὰ ὁποῖα πλέουσι πρὸς τὴν Θεσσαλονίκην καὶ τὴν μεσημβρινὴν Τουρκίαν, θέλουσι διαπλέει τὸν Εὐβοϊκὸν κόλπον. Ἅπαντα δὲ τὰ πλοῖα, ὡς γνωστὸν, ἐπιζητοῦσι σήμερον τὴν ταχυτέραν διεύθυνσιν, ὅπως συντομεύσωσιν, ἔστω καὶ καθ’ ἡμίσειαν ὥραν, τὸν πλοῦν αὐτῶν. Ἐν τούτοις, ἐὰν ῥίψητε ἓν βλέμμα ἐπὶ τοῦ χάρτου καὶ τοῦ τεύχους, θέλετε ἴδει, ὅτι τὰ διαπλέοντα πλοῖα τὸ μεταξὺ Σκοπέλου καὶ Σκιάθου στενὸν, ἐὰν ἀναγκασθῶσι διὰ τοῦ γενησομένου φωτισμοῦ νὰ ἀκολουθῶσι τὴν διεύθυνσιν ταύτην, θέλουσι διανύει κατ’ ἐλάχιστον ὅρον 10 ἕως 18 μίλια ἐπὶ πλέον τῆς πρεπούσης καὶ νῦν ἀκολουθουμένης πορείας, τῆς μεταξὺ Σκιάθου καὶ Θετταλομαγνησίας. Ἀλλὰ—καὶ ἐπὶ τούτου ἂς σταματήσω—ἔχομεν ἀνάγκην, ὡς ναυτικὸν ἔθνος, νὰ ἔχωμεν τὰ παράλιά μας φωτισμένα· συμφέρει καὶ ὑπὸ ἐμπορικὴν καὶ ὑπὸ στρατιωτικὴν ἔποψιν νὰ ἔχωμεν τοὺς φανοὺς μας ἐπὶ τῆς ξηρᾶς. Ὅταν πλοῖόν τι ἐκ τῶν ἀπὸ Θεσσαλονίκης κατερχομένων ἐγκαταλίπῃ τὸν φανὸν τῆς Κασσάνδρας καὶ λάβῃ τὴν διεύθυνσίν του δυτικῶς τοῦ ἐπὶ τοῦ ἀκρωτηρίου Γουρούνι πυρσοῦ, ἔχει κατόπιν ἀνάγκην ἑνὸς πυρσοῦ ἢ φανοῦ ἐπὶ τῆς Σηπιάδος ἄκρας, ὅπως διέλθῃ τὸ μεταξὺ ταύτης καὶ τῆς Σκιάθου στενόν. Ἑπομένως τὸ κατερχόμενον πλοῖον, ὅπως εἰσπλεύσῃ εἰς τὸν Εὐβοϊκὸν κόλπον, ἔχει ἀπαραίτητον ἀνάγκην τοῦ ἐπὶ τῆς Σηπιάδος πυρσοῦ ἢ φανοῦ, ὅπως ἀποφύγῃ καὶ ὕφαλόν τινα, κειμένην ἐν τῷ μέσῳ τῆς ἀπὸ μεσημβρίαν εἰσόδου καὶ καλουμένην Λεφτέρι, ἐφ’ ἧς προσήραξε πρὸ ὀλίγων ἐτῶν ἀτμόπλοιον, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, γαλλικόν, τῆς ἑταιρίας Φρεσσινὲ, καὶ κατεβυθίσθη μετὰ μικρόν. Τὰ ἀνωτέρω δύο σημεῖα, ἤτοι ἡ Σηπιὰς ἄκρα καὶ ἡ ὕφαλος Λεφτέρι, εἶναι ἀπαραίτητος κατ’ ἐμὲ ἀνάγκη νὰ σημανθῶσιν, ἤτοι νὰ τεθῇ πυρσὸς ἢ φανὸς ἀναλόγου τάξεως, φωτίζων ἕως 20 ἢ 22 μίλια μακρὰν, καὶ ἐπὶ τῆς ὑφάλου, ἥτις εἶναι σχεδὸν ἴσαλος, νὰ κτισθῇ στήλη λευκὴ, ἡ ὁποία νὰ ἦναι καταφανὴς, καὶ νὰ δεικνύῃ τὸ σημεῖον τοῦτο. Ἐκτὸς δὲ τῶν ἀνωτέρω, καὶ ὑπὸ στρατιωτικὴν καὶ ναυτικὴν ἔποψιν θὰ ἦτο καλὸν νὰ τεθῇ φανὸς καὶ ἐπὶ τῆς ἄκρας Τσάγκαζι, βορειοανατολικοῦ ἀκρωτηρίου τῆς Ὄσσης, ἔνθα ὑπάρχει λιμὴν, ὁ ὁποῖος ἐν τρικυμίᾳ δύναται νὰ παράσχῃ ἄσυλον εἰς τὰ πλοῖα, διότι, καίτοι εἶναι ἀναπεπταμένος λίαν, ἕνεκα τῶν ὁρίων τῆς Ὄσσης καὶ τοῦ Ὀλύμπου, τὰ πρὸς αὐτὸν φθάνοντα παμμέγιστα κύματα καταπίπτουσι, καὶ μόνον σάλος, ἕνεκα τοῦ ἀπογείου ἀνέμου, ταράττει αὐτὸν πάντοτε· ὡς ἐκ τούτου εἶναι ἓν ἀληθὲς ἄσυλον τῶν πλοίων ἐπὶ τῆς ἀπροσπελάστου ἀνατολικῆς παραλίας τῆς Θεσσαλίας. Ἑπομένως θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν ἰδιαιτέρως, ἵνα τὰ δύο αὐτὰ ἀντικείμενα θέσῃ ὑπὸ τὴν ἐξέτασιν ἐπιτροπῆς ἐκ ναυτικῶν, καὶ βεβαίως τὴν γνώμην τοιαύτης ἐπιτροπῆς θέλω σεβασθῆ καὶ ἐγὼ, οἱαδήποτε καὶ ἂν ἦναι. Μεταβαίνω ἤδη εἰς ἕτερον. Οἱ εἰς Γαλλίαν ἀποσταλέντες ναῦται πρὸς παραλαβὴν τοῦ θωρηκτοῦ «Ὕδρας» παραμένουσιν εἰσέτι ἐκεῖ, ἕνεκα ἀπευκταίων συμβεβηκότων. Μεταξὺ αὐτῶν τῶν ναυτῶν συγκαταλέγονται πολλοί, τῶν ὁποίων ἔληξεν ἡ διετὴς θητεία, τινῶν μὲν τὴν πρώτην Ὀκτωβρίου, ἄλλων δὲ τὴν πρώτην Ἰανουαρίου. Οἱ εἰς τὴν κατηγορίαν ταύτην ἀνήκοντες παραμένουσι παρανόμως εἰς τὰς τάξεις τοῦ ναυτικοῦ....

§56ΜΑΥΡΟΣ. Πῶς δύνανται νὰ πληρόνωνται τότε; πῶς θὰ δικαιολογηθῇ ἡ πληρωμὴ αὐτῶν; Ἐκτὸς πλέον ἐὰν τοὺς πληρόνῃ ὁ κυβερνήτης ἐξ ἰδίων του· διότι τὸ Κράτος δὲν δύναται βεβαίως νὰ πληρώσῃ ὑπὸ τοιούτους ὅρους.

§57ΣΧΙΝΑΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι, ὅτι οἱ ἄνδρες οὗτοι παρανόμως κρατοῦνται εἰς τὰς τάξεις τοῦ ναυτικοῦ.

§58ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἔχουν δικαίωμα;

§59ΜΑΥΡΟΣ. Ἔχουν δικαίωμα, ἀλλὰ δὲν δύνανται.

§60ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τοὺς κρατοῦσιν ὅμως.

§61ΜΑΥΡΟΣ. Κακῶς τοὺς κρατοῦσι.

§62ΣΧΙΝΑΣ. Οὐδεμία διάταξις ὑπάρχει ἐν τῷ στρατολογικῷ νόμῳ, προβλέπουσα τὴν περίστασιν ταύτην, οὐδ’ ἐπίσης καὶ εἰς τὸν νόμον περὶ ναυτολογίας. Γνωρίζω καὶ τὸν μὲν καθὼς καὶ τὸν δὲ, καὶ ἐν γνώσει λέγω, ὅτι οὐδεμία τοιαύτη διάταξις ὑπάρχει. Ἐν τοσούτῳ οἱ ἄνδρες οὗτοι κρατοῦνται εἰς τὰς τάξεις, καὶ δύνανται νὰ περιπέσωσιν εἰς ἐγκλήματα διάφορα, καὶ ὑμεῖς δὲν θὰ δύνασθε νὰ τοὺς καταδιώξητε, διότι δὲν εἶναι ναῦται.

§63ΜΑΥΡΟΣ. Εἶναι παράλειψις τῶν διοικούντων ἐκεῖ· διότι τὸ Ὑπουργεῖον δὲν δύναται νὰ γνωρίζῃ τὰ πράγματα αὐτά. Αὐτοὶ ἔπρεπε νὰ γράψωσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§64ΣΧΙΝΑΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον ἐφρόντισεν. Ἀλλ’ ἤδη, ἐπειδὴ παρατείνεται ἡ διαμονὴ τῆς «Ὕδρας», θεωρῶ λίαν ἐπάναγκες νὰ ληφθῇ πρόνοιά τις περὶ τῆς ταχίστης ἐπανόδου αὐτῶν εἰς τὰς ἑστίας των.

§65ΜΑΥΡΟΣ. Ἔπρεπε νὰ γράψωσιν οἱ διοικοῦντες τὸ πλοῖον, ὅτι ἡ θητεία τῶν ναυτῶν ἐκείνων ἔληξεν. Εἶναι μία ἀμέλεια τοῦ καθήκοντος αὐτῶν.

§66ΣΧΙΝΑΣ. Ὤφειλον λοιπὸν νὰ καταστήσω γνωστὸν, ὅτι οἱ ἄνδρες οὗτοι παρανόμως κατακρατοῦνται, καὶ νὰ παρακαλέσω ἰδίως τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ λάβῃ ἰδίαν μέριμναν καὶ νὰ ἐπαναφέρῃ κατὰ καθῆκον τοὺς ἄνδρας αὐτοὺς εἰς τὰς ἑστίας των, διότι ἀρκετὰ ἐκρατήθησαν μέχρι τοῦδε, καὶ δὲν εἶναι δίκαιον νὰ παραταθῇ ἐπὶ πλέον ἡ διαμονὴ αὐτῶν· εἶναι δὲ ἄλλως καὶ ἀντίθετον πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἔχει ὁ πολίτης ἀπέναντι τῆς Πολιτείας. Βεβαίως τὰ ἄλλα ἔθνη, καὶ ἰδίως οἱ Ἄγγλοι, ἅμα γνωστοποιηθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι οἱ δεῖνα ἢ οἱ δεῖνα ναῦται ἀπολύονται, στέλλουσι δι’ ἀτμοπλοίου ἄλλους, καὶ τοὺς ἀντικαθιστῶσιν, ὁπουδήποτε καὶ ἂν ὦσι, τοὺς δ’ ἀπολυομένους ἐπαναφέρουσιν εἰς τὴν πατρίδα των. Ἐὰν βεβαίως ἐπρόκειτο περὶ παραμονῆς ἐπὶ πλέον τῆς θητείας δέκα πέντε ἢ εἴκοσιν ἡμερῶν, δὲν ἦτο ἀνάγκη ἀντικαταστάσεως· ἀλλ’ ἤδη ὤφειλον πρὸ τῆς ἡμέρας τῆς ἀπολύσεως αὐτῶν νὰ τοὺς ἐπαναφέρωσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ τὴν τελευταίαν νὰ τοῖς δώσωσι τὸ ἀπολυτήριόν των.

§67ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Γνωρίζετε πόσοι εἶναι οἱ τοιοῦτοι ναῦται, κύριε συνάδελφε;

§68ΣΧΙΝΑΣ. Ἐκ τῆς πατρίδος μου εἶναι τέσσαρες ἢ πέντε.

§69ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δύναται νὰ μᾶς δώσῃ τὴν πληροφορίαν ταύτην.

§70ΜΑΥΡΟΣ. Θὰ τὴν δώσωσι τὰ γραφεῖα τῆς Μασσαλίας.

§71ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὅταν κατέλθῃ τοῦ βήματος ὁ κ. συνάδελφος, θὰ δώσω τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας.

§72ΣΧΙΝΑΣ. Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω, διὰ πολλοὺς λόγους καὶ ἰδίως διὰ τὸν προϋπολογισμὸν, τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν καταστάσεις τινὰς περὶ ἁλάτων, αἱ ὁποῖαι ἔπρεπε νὰ ὑπάρχωσιν εἰς τὸ σχετικὸν τμῆμα, ἀλλ’ αἵτινες, ζητηθεῖσαι ἀπ’ εὐθείας ἐκ τοῦ σχετικοῦ τμήματος, δὲν μοὶ ἐδόθησαν, ὡς ἐλλείπουσαι. Καθ’ ἣν ἐποχὴν (1874–1878) ὑπηρέτουν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἐν τῷ τμήματι τῶν Μεταλλείων, εἶχον καταρτίσει καταστάσεις τινὰς, ἐν αἷς σαφῶς κατεδεικνύετο ἡ ἐτησία παραγωγὴ ἑκάστης ἁλικῆς, καὶ ἡ δι’ ἑκάστην ποσότητα ἀπαιτουμένη δαπάνη κατ’ ὀκᾶν ἢ κατ’ ὀκάδας· καὶ ὡς ἐκ τούτου ἠδύνατό τις νὰ προέλθῃ εἰς κρίσιν καὶ στάθμισιν περὶ τῶν γενομένων δαπανῶν καὶ περὶ τῆς διαχειρίσεως. Δυστυχῶς οὐδὲ τὰς καταστάσεις ἐκείνας ἠδυνήθην νὰ εὕρω, οὐδὲ ἄλλας ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ 1878, ὅτε ἀπεχώρησα τῆς ὑπηρεσίας ἐκείνης καὶ εἰσῆλθον εἰς τὴν καθόλου στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν. Ἑπομένως θὰ παρακαλέσω νὰ συνταχθῶσι τοιοῦτοι πίνακες ἀπὸ τοῦ 1875 ἕως τοῦ 1880, ἢ νὰ εὑρεθῶσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι συνετάχθησαν. Δύνανται δὲ εὐκόλως νὰ ἀνασυνταχθῶσι, μετὰ μικράν τινα ἀναδίφησιν τῶν ἀρχείων τοῦ σχετικοῦ τμήματος. Καὶ συνάμα νὰ σημειωθῇ ἡ κατὰ τὰ ἔτη ταῦτα δαπάνη, ἡ γενομένη διὰ τὴν πώλησιν τοῦ ἅλατος· ἐπίσης ἀπὸ τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν ἐδόθησαν τὰ πάντα εἰς τὰ μονοπώλια, ἀπὸ τοῦ 1886 ἕως 1890· καὶ νὰ σημειωθῇ εἰς τὰς καταστάσεις ἐκείνας ἡ δαπάνη ἡ γινομένη σήμερον μόνον διὰ τὰς κεντρικὰς ἁλαταποθήκας. Διὰ τὰς πληροφορίας ταύτας κατατίθημι σημείωσιν εἰς τὸ Προεδρεῖον.

§73Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ταῦτα ἀφορῶσιν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν.

§74ΣΧΙΝΑΣ. Μάλιστα.

§75Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ δώσητε τὰς αἰτήσεις ὑμῶν ταύτας ἐγγράφως, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι ἀπών.

§76ΣΧΙΝΑΣ. Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ καταθέσῃ — διότι τὰ ἐζήτησα ἐπίσης καὶ δὲν τὰ εὗρον εἰς τὸ τμῆμα — τὰ σχετικὰ τῆς ἀποξηράνσεως τῶν ἑλῶν, ἢ τῶν λεγομένων ὑδραυλικῶν ἔργων τῆς Θεσσαλίας. Εἶναι ἐργασία, τὴν ὁποίαν ἐκ καθήκοντος καὶ ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν ὀφείλω νὰ μελετήσω, καὶ ἐπειδὴ ἔχω εἰδικότητά τινα, ἐπιθυμῶ νὰ κατατρίψω μερικὸν χρόνον εἰς τὴν μελέτην ταύτην. Ἐπίσης καὶ τὰ σχετικὰ τῆς διοχετεύσεως δύο χειμάῤῥων, τοῦ Κραυσίνδωνος καὶ τοῦ Ἀναύρου, οἱ ὁποῖοι καταφέρονται ἀπὸ τοῦ Πηλίου ἑκατέρωθεν τῆς πόλεως Βόλου. Τὰ ἔργα ταῦτα, δὲν ἠξεύρω πως,—δὲν ἠδυνήθην νὰ μάθω,—ἐκτελοῦνται δαπάνῃ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου. Ἠξεύρω μόνον, ὅτι, ἐνῷ κατεκυρώθησαν διὰ 380,000 δραχμάς, ὑπερέβησαν τὰς 780,000 ἢ 800,000 ἄνευ οὐδεμιᾶς δημοπρασίας. Τὰς ἐπερωτήσεις μου ταύτας καταθέτω καὶ ἐγγράφως εἰς τὸ Προεδρεῖον, ὅπως ἀποσταλῶσιν ἐγκαίρως πρὸς τοὺς ἁρμοδίους Ὑπουργούς.

§77ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὅσον ἀφορᾷ, Κύριοι, τὴν πρώτην ἐπερώτησιν τοῦ ἐντίμου συναδέλφου, ὑπομιμνήσκω εἰς αὐτὸν, ὅτι τὸ Κράτος ἀπὸ μακροῦ χρόνου ἐσκόπει νὰ φωτίσῃ τὰ παράλια καὶ τὰ ἀκρωτήρια αὑτοῦ, ἵνα διευκολύνῃ τὸν πλοῦν τῶν πλοίων τῶν διαφόρων Κρατῶν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν ὑπῆρχεν ἰδιαίτερον περὶ τούτου ταμεῖον, δὲν ὑπῆρχε χρῆμα ἀρκετὸν πρὸς τοῦτο, καὶ αἱ μελέται ὑπῆρξαν ἀνάλογοι πρὸς τοὺς πόρους, τοὺς ὁποίους εἶχε τὸ Κράτος. Καθ’ ὅσον ὅμως τὸ ταμεῖον τῶν φάρων ἀναπτύσσεται, κατὰ τοσοῦτον καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν σκέπτεται νὰ εὐρύνῃ τὸ σχέδιον τοῦ φωτισμοῦ τῶν παραλίων, καὶ ζητεῖ νὰ ἀνεύρῃ τὰ σημεῖα ἐκεῖνα, ἐπὶ τῶν ὁποίων δύνανται νὰ ἀνεγερθῶσι φάροι πρὸς φωτισμὸν τῶν διαφόρων παραλίων καὶ τῶν ἀκρωτηρίων ἐκείνων, παρὰ τὰ ὁποῖα συνήθως γίνονται οἱ πλόες τῶν πλοίων τῶν διαφόρων Κρατῶν. Ἂν παρετηρήθη ἑπομένως ἔλλειψίς τις, δὲν σημαίνει ὅτι κακῶς ἐγένετο ἡ μελέτη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, εἰς τὴν ὁποίαν ὁμολογουμένως δύναταί τις νὰ ἐκφράσῃ εὐχαριστίας διὰ τοὺς κόπους, τοὺς ὁποίους κατέβαλεν, ὅπως δυνηθῇ κατὰ τὸ δυνατὸν, κατὰ τὰ μέσα αὑτῆς, νὰ καταρτίσῃ φωτισμὸν, ἀναλόγως, ἐπαναλαμβάνω, τῶν πόρων τοῦ Κράτους, ὅσον τὸ δυνατὸν τέλειον. Ἡ μελέτη θὰ ἐξακολουθήσῃ ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, καὶ ἐλπίζω ὅτι ἐφ’ ὅλων τῶν σημείων, τὰ ὁποῖα ἡ φύσις αὐτῶν καὶ αἱ ἀνάγκαι ὑποδεικνύουσιν, ἐφ’ ὅλων τῶν σημείων αὐτῶν θὰ ἀνεγερθῶσι φάροι κατάλληλοι, κατὰ τὰ εὐρωπαϊκὰ ὑποδείγματα. Καὶ ἐλπίζω νὰ μὴ εὑρεθῇ εἰς τὸ μέλλον ἔλλειψίς τις, ἡ ὁποία νὰ προκαλέσῃ παράπονα ἐκ μέρους συναδέλφων ἢ ἐκ μέρους κυβερνητῶν πλοίων οἱουδήποτε Κράτους. Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον μέρος τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ ἐντίμου συναδέλφου, ἔχω νὰ παρατηρήσω τὰ ἑξῆς. Διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο ἔχω ἀνάγκην νὰ παρακαλέσω τὸν συνάδελφον νὰ μὴ μοῦ ζητήσῃ ἀμέσως τὴν λύσιν καὶ νὰ μὴ ἐπιβάλῃ εἰς ἐμὲ νὰ ἐξηγήσω τὰ πράγματα, καθόσον ταῦτα ἔχουσι σχέσιν πρὸς τὴν ἐν γένει ναυπήγησιν τῶν πλοίων. Ἵνα ἀντικαταστήσωμεν τοὺς ναύτας, οἱ ὁποῖοι ἤδη ἀνήκουσιν εἰς τὸ πλήρωμα τῶν πλοίων τῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ναυπηγουμένων, ἔχομεν ἀνάγκην νὰ στείλωμεν ναύτας γεγυμνασμένους, καὶ νὰ μὴ ἀφαιρέσωμεν ἀπ’ αὐτῶν μέρος τοῦ πληρώματος. Εἴχομεν καιρὸν, ὅτε ἡ θητεία τῶν πληρωμάτων ἐκείνων ἔληγε, νὰ καλέσωμεν τὰ πλοῖα· ἀλλ’ οἰκονομική τις διασκευὴ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ὅτε συνετάσσετο τὸ περὶ ναυπηγήσεως τῶν πλοίων συμβόλαιον, ἐδέσμευεν ἡμᾶς καὶ μᾶς ὑπεχρέου νὰ διατηρήσωμεν ἀκόμη τὰ πλοῖα εἰς τοὺς λιμένας ἐκείνους, ἐνῷ εἶναι σχεδὸν ἕτοιμα πρὸς ἀπόπλουν. Αἱ διαφοραὶ αὗται ἀνεφάνησαν εἰς καιρὸν, κατὰ τὸν ὁποῖον δὲν μᾶς ἦτο δυνατὸν νὰ διατάξωμεν νὰ ἀναχωρήσωσιν οἱ ἀφιέμενοι ναῦται, διότι ἡ πρόσκλησις τῶν στρατευσίμων ἤρχετο βραδύτερον τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν ἀφίεντο οἱ ναῦται ἐκεῖνοι. Καὶ ἡ τοιαύτη ἀνωμαλία ὡς πρὸς τὴν στρατολογίαν καὶ τὴν ἄφεσιν τῶν ναυτῶν ἐκείνων μᾶς ἐστενοχώρησεν, ὥστε νὰ κρατήσωμεν ἀκόμη ὑπὸ τὰς σημαίας τοὺς ναύτας. Ἐν καιρῷ τῷ δέοντι θὰ συγκρίνω τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ προκατόχου μου μὲ τὸν προϋπολογισμὸν, τὸν ὁποῖον ἔχει ὑπ’ ὄψιν της ἡ Βουλὴ πρὸς συζήτησιν. Τότε θὰ ἴδητε, ποῖοι ἐζήτησαν, ἐν τρόπῳ, δύναμαι νὰ εἴπω, οὐχὶ τῷ πρέποντι, ἵνα μὴ εἴπω βαρεῖάν τινα λέξιν, νὰ γείνῃ οἰκονομία τις, σχέσιν ἔχουσα πρὸς τὸ ἰσοζύγιον, ὡς πρὸς τὴν κατάταξιν τῶν ναυτῶν καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν πληρωμάτων, τοιαύτη, ὥστε νὰ μᾶς φέρῃ εἰς τὴν δυσκολίαν, τὴν ὁποίαν παρετήρησεν ὁ ἔντιμος συνάδελφος. Ὡς βλέπετε, κύριοι συνάδελφοι, σχέσιν ἔχει ἡ μὴ ἀπόλυσις τῶν ναυτῶν ἐκ τῶν πλοίων μὲ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1890 καὶ μὲ τὴν ἐν γένει σύμβασιν πρὸς ναυπήγησιν τῶν πλοίων. Ἐν τούτοις τὸ νέον πλήρωμα κατηρτίσθη, θ’ ἀναχωρήσωσι δὲ μετ’ ὀλίγον, ἐπιστρέφοντες εἰς τὰς ἑστίας των, οἱ μέλλοντες νὰ ἀπολυθῶσι. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου θὰ ἐπανέλθω κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τῶν ναυπηγηθέντων πλοίων, καὶ τότε θέλω δώσει πλήρη τὴν εἰκόνα τοῦ πράγματος. Παρακαλῶ ἑπομένως τὸν κ. συνάδελφον νὰ ἔχῃ ὀλίγην ὑπομονήν.

§78ΡΑΛΛΗΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν δὲν δικαιολογοῦσι τὴν κατακράτησιν μὴ ὑποχρέων νὰ ὑπηρετήσουν. Πῶς εἶναι δυνατὸν ναῦται, οἱ ὁποῖοι διήνυσαν τὴν θητείαν των, νὰ κρατῶνται εἰς τὰς τάξεις των; Τοῦτο εἶναί τι, τὸ ὁποῖον βεβαίως δὲν δύναται νὰ παρέλθῃ ἡ Βουλὴ ἀπαρατήρητον. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς διήνυσαν τὸν χρόνον, κατὰ τὸν ὁποῖον ὤφειλον κατὰ νόμον νὰ ὑπηρετήσουν, ἔπρεπε ν’ ἀπολυθῶσι, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, οἱαιδήποτε καὶ ἂν ὑπάρχουν δυσχέρειαι, αὐτοστιγμεὶ νὰ τηλεγραφήσῃ, ὅπως οἱ ναῦται οὗτοι ἐπανέλθωσιν εἰς τὰς ἑστίας των, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρατείνωμεν τὴν ὑποχρέωσιν αὐτῶν.

§79ΜΑΥΡΟΣ. Κύριε Ράλλη, εἶναι ἔκτακτος περίστασις, τὴν ὁποίαν προὐκάλεσεν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις.

§80ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἔκτακτος περίστασις.

§81ΣΧΙΝΑΣ. Ἐὰν λιποτακτήσῃ τις ἐξ αὐτῶν, καταδικάζεται;

§82ΜΑΥΡΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ζήτημα.

§83ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι μία παράβασις—ἄς μοι ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν—τοῦ νόμου περὶ ναυτολογίας, καὶ τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν ἐγένετο λόγος ἐν τῇ Βουλῇ, πρέπει αὕτη νὰ παύσῃ. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν δὲν δικαιολογεῖ τὴν παράβασιν, μήτε οἱαδήποτε ἀνάγκη τοῦ Κράτους· μόνος λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον δύνανται νὰ κρατηθοῦν εἰς τὰς τάξεις ἄνδρες διανύσαντες τὸν χρόνον των, εἶναι ἡ ἐπιστράτευσις. Θὰ ἐνόουν νὰ καλέσῃ ὁ Ὑπουργὸς διὰ τοῦ κυβερνήτου τοὺς ναύτας αὐτοὺς καὶ νὰ τοὺς ναυτολογήσῃ ἰδιωτικῶς, ἀλλὰ νὰ τοὺς κρατῇ ὡς ὑποχρέους, τοῦτο εἶναί τι τερατῶδες.

§84ΣΧΙΝΑΣ. Ἡ κατάστασις αὕτη δὲν εἶναι τοῦ σημερινοῦ Ὑπουργείου, εἶναι τοῦ πρώην Ὑπουργείου· διότι οἱ ναῦται οὗτοι ἔπρεπε τὴν 1ην Ὀκτωβρίου νὰ ἦναι εἰς τὸ ἑλληνικὸν ἔδαφος καὶ νὰ ἀπέλθουν εἰς τὰς ἑστίας των. Λοιπὸν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι κατεκρατήθησαν παρανόμως ἐκεῖ ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία εἶχε καθῆκον νὰ τοὺς μεταφέρῃ ἐδῶ.

§85ΡΑΛΛΗΣ. Πρέπει νὰ ἐννοηθῇ, ὅτι ἡ κατακράτησις εἶναι ἐκ τῶν ἀδικημάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι συνεχῆ.

§86ΜΑΥΡΟΣ. Λοιπὸν ν’ ἀφήσουν τὰ καράβια καὶ νὰ φύγουν;

§87ΡΑΛΛΗΣ. Νὰ φροντίσῃ ἡ ὑπηρεσία νὰ ἔχῃ ἀντικαταστάτας· καὶ ἐὰν δὲν δύναται νὰ ἔχῃ τοιούτους ἱκανοὺς ἐκ τῶν ὑποχρέων, πρέπει νὰ τοὺς στρατολογήσῃ ἰδιωτικῶς.

§88ΣΧΙΝΑΣ. Οἱ ναῦται δὲν προσέρχονται, ὅπως οἱ στρατιῶται, τὴν 1ην Ὀκτωβρίου, ἀλλὰ καλοῦνται εἰς τέσσαρας διαφόρους σειράς· ἑπομένως δύνανται νὰ ἑτοιμασθῶσιν οἱ ἀντικαταστάται αὐτῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχει, ὡς γνωρίζω ἐξ ἰδιαιτέρας ὁμιλίας, πλήρη τὴν διάθεσιν νὰ τοὺς ἀντικαταστήσῃ καὶ τὸ ἀναμένω. Ἐπὶ τοῦ ἑτέρου ὅμως ζητήματος βλέπω, ὅτι διὰ τοῦ τεύχους ἐπιζητεῖται ὁ φωτισμὸς γραμμῆς μὴ συμφερούσης εἰς τὴν Ἑλλάδα, μήτε εἰς τὴν διεθνῆ συγκοινωνίαν, καθόσον τὰ περισσότερα τῶν πλοίων ἀκολουθοῦσι τὸν πλοῦν μεταξὺ Σκιάθου καὶ στερεᾶς. Ἀντὶ λοιπὸν νὰ φροντίσῃ ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία συνέκειτο ἀπὸ χερσαίους μηχανικούς,—διότι δὲν βλέπω κἀνένα ἀξιωματικὸν τοῦ ναυτικοῦ ὑπογεγραμμένον, —νὰ φωτίσῃ τὴν μεταξὺ Σκιάθου καὶ ξηρᾶς γραμμὴν, ὅθεν διέρχονται τὰ ἀτμόπλοια καὶ πλοῖα, ἐφώτισεν ἄλλην γραμμήν. Ἐκείνη δὲ ἡ γραμμή, τὴν ὁποίαν προτείνω ἐγὼ, συμφέρει ὑπὸ καθαρῶς στρατιωτικὴν καὶ ναυτικὴν ἔποψιν, διότι ὅλη ἡ παραλία τῆς Θετταλομαγνησίας ἔχει βαθύτατα νερὰ καὶ δύναται νὰ παραπλέῃ τὴν ξηρὰν καὶ τὸ μεγαλείτερον σκάφος.

§89ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν.). Ἀναδέχομαι τὴν εὐθύνην, τὴν ὁποίαν μοὶ ἄφησεν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις καὶ τὴν ὁποίαν μοὶ ὑπέμνησεν ὁ ἔντιμος ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφος. Διὰ τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους δὲν ἠδυνάμην νὰ ἀφήσω τὰ σκάφη ἐκεῖνα, διὰ τὰ ὁποῖα τὸ Κράτος ἐδαπάνησε 36 ἑκατομμύρια, ἄνευ πληρωμάτων. Ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις δὲν ὑπελόγισεν, ὅτι ἔπρεπε εἰς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ν’ ἀποστείλῃ πληρώματα· ἑπομένως ἡ στρατολογία, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν, ἦτο τοιαύτη, ὥστε ἐστέρει τὰ πλοῖα, τὰ μένοντα ἐνταῦθα, τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν πληρωμάτων. Ἐὰν ἤθελον ἀκολουθήσει τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον μοὶ ὑπέδειξεν ὁ ἔντιμος συνάδελφος, ἔπρεπε νὰ παροπλίσω πάντα τὰ πλοῖα τὰ ἐνταῦθα, διότι δὲν ὑπῆρχεν ἀρκετὴ δύναμις ναυτῶν. Δὲν ἠδυνάμην λοιπὸν νὰ ἀναλάβω τὴν εὐθύνην τῆς καταστροφῆς τῶν πλοίων, καὶ ἵνα μὴ εἴπωσιν οἱ ἀντιπολιτευόμενοι, ὅτι ἀπὸ σκοποῦ, ἕνεκα ἀντιπαθείας πρὸς τὰ πλοῖα ἐκεῖνα, ἀφίνω αὐτὰ ἄνευ πληρωμάτων, καὶ ὅπως προλάβω τὴν καταστροφὴν αὐτῶν, δὲν διέταξα νὰ ἀπολυθῶσιν οἱ διανύσαντες τὸν χρόνον των ναῦται. Δέχομαι δὲ ἡ Βουλὴ νὰ κατηγορήσῃ ἐμὲ ἐπὶ τῇ τοιαύτῃ παρανομίᾳ, ἐὰν παρανομία δύναται νὰ ὀνομασθῇ τὸ μέτρον τοῦ νὰ μὴ ἀπολεσθῶσιν εἰς μάτην 36 ἑκατομμύρια δραχμῶν, δαπανηθεισῶν εἰς τὴν κατασκευὴν τῶν εἰρημένων θωρηκτῶν. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους δέχομαι, ἐὰν θέλητε, τὸ κατηγορητήριον, καὶ ἀναδέχομαι πᾶσαν τὴν εὐθύνην. Ἐν τούτοις κάμνω γνωστὸν ἐπισήμως εἰς τὴν Βουλήν, ἀφοῦ ἔγεινε λόγος περὶ τούτου, ὅτι τὰ νέα πληρώματα ἀναχωροῦσιν αὔριον, καὶ οἱ διανύσαντες τὸν χρόνον τῆς θητείας των ναῦται ἀπολυόμενοι ἐπανέρχονται εἰς τὰς ἑστίας των.

§90ΜΑΥΡΟΣ. Πολὺ καλά.

§91ΡΑΛΛΗΣ. Ἴσως κατὰ τὴν ἰδέαν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Νάξου, ἡ ὁποία βεβαίως εἶναι καθαρῶς ἰδιωτικὴ, ὅλα αὐτὰ εἶναι πολὺ καλά· ἀλλ’ ἐὰν οἱ ναῦται οὗτοι ἔπρεπε ν’ ἀπολυθῶσι τὴν 1ην Ὀκτωβρίου, βεβαίως εἰς αὐτοὺς ἐγένετο μέγιστον ἀδίκημα. Εὔχομαι δὲ εἰς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐκ Νάξου, ὅταν θὰ διευθύνῃ στρατεύματα, νὰ μὴ ἀπαρτίζωνται ταῦτα ἐκ μὴ ὑποχρέων....

§92ΜΑΥΡΟΣ. Οἱ ναῦται, περὶ ὧν ὁ λόγος, δὲν εἶναι εἰς τὴν Ἑλλάδα, εἶναι εἰς τὴν Γαλλίαν.

§93ΡΑΛΛΗΣ. Διότι, ἐὰν διοικῇ τοιαῦτα στρατεύματα, θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ὁδεύσῃ μόνος του. Πρόκειται περὶ ζητήματος σπουδαιοτάτου· πρόκειται περὶ ὑποχρεώσεως, ἡ ὁποία θεωρεῖται ἡ μᾶλλον καταθλιπτικὴ διὰ τὸν πολίτην, τὴν ὑποχρέωσιν δὲ ταύτην δὲν δικαιολογοῦσιν ὅλαι αἱ θεωρίαι καὶ ὅλαι αἱ ἀνάγκαι, εἰς τὰς ὁποίας εὑρέθη ἡ ὑπηρεσία. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέσῃ τις, ὅτι ἡ ναυτολογία δὲν ἔδωσεν ἱκανὸν ἀριθμὸν ναυτῶν, ὥστε νὰ ἀναπληρωθῶσιν οἱ τέσσαρες ἢ οἱ ὀκτώ, οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ ἀπολυθῶσιν. Ἐὰν δὲ εἰς τὸ ναυτικόν μας δὲν εὑρίσκωμεν ὀκτὼ ναύτας πρὸς ἀντικατάστασιν, τότε βεβαίως κάμνει καλὰ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νὰ κλειδώσῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν καὶ νὰ φύγῃ. Ἀλλ’ εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι ὅλα, ὅσα σήμερον λέγονται, ὡς λαβόντα χώραν, συνέβησαν ἕνεκα ὀλιγωρίας τῶν ἁρμοδίων. Βεβαίως δὲν εὐθύνεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζῃ πότε ἕκαστος ναύτης ὀφείλει νὰ ἀπολυθῇ· ἀλλὰ τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν ἔμαθε δι’ ἐπισήμου ἀνακοινώσεως, ὅτι ὑπάρχει τοιαύτη παράβασις, ὤφειλεν αὐθωρεὶ νὰ ζητήσῃ τὸν ὑπεύθυνον καὶ νὰ φροντίσῃ, ὅπως ἀπολυθῶσιν οἱ παρανόμως κρατούμενοι. Δὲν πρόκειται ἐδῶ περὶ εἰδικοῦ δικαστηρίου καὶ παραβάσεως, ἥτις ἐπίτηδες λαμβάνει χώραν· πρόκειται περὶ ὀλιγωρίας ἐκ μέρους τῆς ὑπηρεσίας, καὶ ἡ ὀλιγωρία αὕτη ἀδικεῖ ὡρισμένους πολίτας. Δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν μὲ θεωρίας νὰ κατορθώσωμεν νὰ παρατείνηται ἡ ὑποχρέωσις αὐτῶν ἐπ’ ἄπειρον, διότι αὐτὸ, τὸ ὁποῖον γίνεται διὰ τοὺς 8 ναύτας, δύναται αὔριον νὰ γείνῃ δι’ ὅλον τὸν στρατόν. Πρόκειται περὶ καθαρᾶς ὑποχρεώσεως ἐπιβαλλομένης, τῆς ἀπολύσεως τῶν μὴ ὑποχρέων.

§94ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἐὰν ὁ ταγματάρχης κ. Μαῦρος εὑρίσκετο ἔξω τῶν συνόρων μὲ πολίτας μὴ ὑποχρέους, οὗτοι βεβαίως θὰ ἐξετέλουν τὸ καθῆκόν των καὶ θὰ εἶχον τὸν αὐτὸν πατριωτισμὸν, τὸν ὁποῖον ἔχουν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μένουν εἰς τὰ σιδηρᾶ κτίρια, εἰς τὰ ὁποῖα τοὺς καθήλωσεν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, ἀλλ’ ἔχουν τὸν πατριωτισμὸν νὰ μένουν.

§95ΡΑΛΛΗΣ. Παραπονοῦνται ὅμως.

§96ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν πρόκειται ἤδη περὶ ὀκτὼ ὁπλιτῶν· ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ ἐκ Λακωνίας συνάδελφος ἔχει τὴν δυσπιστίαν πάντοτε πρὸς ἡμᾶς, διὰ τοῦτο ἀνῆλθον καὶ ὡμίλησα ὡς ὡμίλησα· ἐπίστευον ὅτι δυσπιστίαν ἠθέλετε νὰ ἐκφράσητε. Ὅτε τὸ πρῶτον ὡμίλησα, σᾶς εἶπον, ὅτι θὰ παραλληλίσω τὸν προϋπολογισμόν, τὸν ὁποῖον ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν, πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1890, διὰ νὰ ἴδητε, πῶς ὑπελόγισαν ἐκεῖνοι, οἵτινες κατήρτισαν τὸ πλήρωμα τοῦ στόλου, διὰ νὰ ἴδητε εἰς ποίαν ἀνάγκην εὑρέθην, ὅπως μὴ ἐκτελέσω αὐτοστιγμεὶ τὸν νόμον, ἀλλὰ νὰ περιμείνω νὰ ἐκτελέσω αὐτὸν κανονικῶς. Παρακαλῶ λοιπὸν, κύριε συνάδελφε, ἡ δυσπιστία σας νὰ φθάνῃ μέχρι τοῦ σημείου τοῦ ἐπιτρεπομένου εἰς κοινοβουλευτικὸν ἄνδρα.

§97ΡΑΛΛΗΣ. Πρέπει νὰ ἐννοηθῶμεν. Ἐγὼ ὡμίλησα τὴν νεοελληνικὴν, καὶ νομίζω, ὅτι πᾶς τις ἀντιλαμβάνεται περὶ τίνος πρόκειται· μήτε δυσπιτίαν ἐξέφρασα πρὸς τὸν κ. Κουμουνδοῦρον, μήτε οἱονδήποτε ἄλλο αἴσθημα, ἀλλὰ μόνον ἔκπληξιν, ὅταν ὡμολόγησεν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ὅτι, καίτοι οἱ ναῦται αὐτοὶ διήνυσαν τὸν χρόνον, διὰ τὸν ὁποῖον ἦσαν ὑπόχρεοι εἰς στράτευσιν, κατακρατοῦνται, καὶ τὸν παρεκάλεσα νὰ φροντίσῃ, ὅπως ἡ ὑπηρεσία ἡ ναυτικὴ μὴ ὀλιγωρῇ εἰς τὴν ἀπόλυσιν τῶν ναυτῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ κατακρατῶνται· μάλιστα ἠθέλησα νὰ τὸν ἀπαλλάξω τῆς ὑποχρεώσεως τοῦ νὰ ἀπαντήσῃ, καὶ εἶπον, ὅτι βεβαίως ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δὲν δύναται νὰ γνωρίζῃ τίνες εἶναι οἱ ναῦται ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι διήνυσαν τὸν χρόνον τῆς ὑπηρεσίας των, ἀλλ’ ἡ ὑπηρεσία πρέπει νὰ τὸ γνωρίζῃ, καὶ ὀφείλει πρὸ παντὸς νὰ ἱκανοποιῇ τὸν νόμον, ὁ δὲ νόμος ὁρίζει, ὅτι ἅμα ὡς ὁ ναύτης ἢ ὁ στρατιώτης διανύσῃ τὸν χρόνον, κατὰ τὸν ὁποῖον ὀφείλει νὰ μείνῃ ἐν ταῖς τάξεσιν αὐτοῦ, πρέπει νὰ ἀπολυθῇ· ἐὰν δὲ πρόκηται περὶ πολέμου, τότε ἔχομεν τὸ μέτρον τῆς ἐπιστρατεύσεως, διὰ τοῦ ὁποίου παραμένουσιν ἐν ταῖς τάξεσιν οἱ διανύσαντες τὸν χρόνον τῆς θητείας των.

§98ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὁμολογῶ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν εὑρέθη εἰς ἔκτακτον ἀνάγκην, καὶ ἠναγκάσθη νὰ ἀνεχθῇ, οὕτως εἰπεῖν, τὴν παράβασιν τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας τῶν ναυτῶν· νομίζω ὅμως, ὅτι ὁ προκάτοχος αὐτοῦ ὑπέπεσεν εἰς μίαν ἔλλειψιν, εἰς ἣν ἴσως ἐξηκολούθησεν ὑποπίπτων καὶ ὁ ἴδιος. Κατὰ τὸν νόμον περὶ ναυτικῆς στρατολογίας, ἐν ἐκτάκτῳ ἀνάγκῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δύναται νὰ καλέσῃ ἀθρόας τὰς τέσσαρας ἡλικίας, τὰς ὑποχρέους διὰ τὴν ἀπογραφὴν, ἥτις πρόκειται νὰ καταταχθῇ. Νομίζω ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ὁ πρώην, προβλέπων ὄντως τὴν ἔκτακτον ἀνάγκην τῆς πληρώσεως τῶν πληρωμάτων τῶν τριῶν ναυπηγηθέντων ἤδη θωρηκτῶν, ἔδει, ὡς εἶπον, νὰ καλέσῃ ἀθρόας τὰς τέσσαρας τάξεις τῶν ὑποχρέων ναυτῶν, ὅπως ἤδη ἔχῃ ἕτοιμα πληρώματα πλήρη πρὸς κατάρτισιν καὶ ἀντικατάστασιν τῶν ἀπολυομένων ναυτῶν. Ἀτυχῶς τοῦτο δὲν ἐγένετο. Νομίζω δὲ, ὅτι ὁ ἤδη Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ὤφειλε νὰ ἐνεργήσῃ, καὶ δύναται νὰ ἐνεργήσῃ ἤδη, νομίμως· ἠδύνατο, κύριε Πρόεδρε, δυνάμει διατάξεων τοῦ νόμου περὶ ἐφεδρείας, νομίμως νὰ κρατήσῃ τοὺς δικαιουμένους εἰς ἀπόλυσιν, ἕνεκα ἐκτάκτου ἀνάγκης· νομίζω δὲ, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἦναι ἐντὸς τοῦ νόμου, διότι αἱ ὑποχρεώσεις τοῦ Δημοσίου θὰ ἦναι μεγάλαι, ἐὰν ἡ πατριωτικὴ φιλοτιμία δὲν ἐπικρατήσῃ παρὰ τοῖς ἀδικουμένοις, —διότι ὄντως οἱ ἤδη κρατούμενοι παρὰ τὸν νόμον κρατοῦνται·— ἐὰν ὅμως δυνάμει τοῦ νόμου ἐνεργηθῶσι τὰ διατασσόμενα παρ’ αὐτοῦ, οὐδὲν δικαίωμα ἔχουσι νὰ παραπονεθῶσι. Φρονῶ δὲ, κύριε Πρόεδρε, ὅτι τὰ λεχθέντα παρὰ τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργοῦ εἶναι ἀκριβέστατα, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀνάγκην ἀποστολῆς πληρωμάτων εἰς τὰ δύο ναυπηγεῖα, ἔνθα ἐναυπηγήθησαν τὰ τρία θωρηκτὰ, γεγυμνασμένων ἀκριβῶς εἰς τὸ εἶδος τῶν θωρηκτῶν, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ἔλθωσι, διότι ἄλλως εἶναι ἄχρηστα καθ’ ὁλοκληρίαν τὰ θωρηκτά. Ταῦτα ἐπληροφορήθην παρὰ τῶν ἁρμοδίων ἐπὶ τοῦ τόπου τῆς κατασκευῆς, μὲ παρεκάλεσαν δὲ, καὶ τὴν παράκλησαν ταύτην διεβίβασα εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ὅπως ὅτι τάχιον ἀποσταλῶσι τὰ πληρώματα τὰ ἀπαιτούμενα, ὅπως γείνῃ δυνατὸν νὰ γυμνασθῶσιν. Εὐτυχῶς ὑπῆρχεν ἐνταῦθα ἐν θωρηκτὸν τοιοῦτον, ἐν τῷ ὁποίῳ κατέστη δυνατὸν νὰ γυμνασθῇ μέρος τῶν πληρωμάτων, ἀλλ’ ὅσον τάχιον ἀποσταλῶσιν ἐκεῖ τὰ πληρώματα, τόσον καλίτερον θὰ καταπλεύσωσι τὰ πλοῖα ἐνταῦθα. Ἐγένετο ἀρχικῶς τὸ λάθος νὰ μὴ ἀποσταλῶσιν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς τῆς ναυπηγήσεως τῶν πλοίων καὶ ναῦται καὶ τεχνῖται, ὅπως ὅλα τὰ ἄλλα Κράτη, τὰ παραγγείλαντα πλοῖα, συναπέστειλαν τοιούτους· ἀνέλαβε δὲ ἡ ἑταιρία νὰ ἔχῃ καὶ ἐργάτας καὶ τεχνίτας καὶ ἀρχιτεχνίτας, οἵτινες νὰ διευθύνωσι τὰ πλοῖα ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς κατασκευῆς, διότι ἤδη εἶναι σχεδὸν ἀδύνατον νὰ εἰσέλθῃ τις εἰς ὅλας τὰς λαβυρινθώδεις λεπτομερείας τῆς κατασκευῆς τῶν πλοίων τούτων.

§99ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀρκετὰ, κύριε Πρόεδρε.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἕτερος ἐζήτησε τὸν λόγον.

§101ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Ἡ κωμόπολις Κιάτου τῆς Κορινθίας, ἡ ὁποία περικλείει ἐν ἑαυτῇ ἀρκετὴν ζωὴν καὶ πλοῦτον, ἐπαπειλεῖται ἑκάστοτε ἀπὸ τὸν διαῤῥέοντα μέσον αὐτῆς χείμαῤῥον. Πρὸ ὀλίγου χρόνου ἐγένετο μέριμνα καὶ κατεσκευάσθη ἐκεῖ προτείχισμα παρ’ ἀμφοτέρας τὰς ὄχθας τοῦ χειμάῤῥου, καὶ ὁπωσδήποτε προελήφθησαν μεγάλαι ἐν τῷ τόπῳ ἐκείνῳ ζημίαι. Ἀλλὰ τὸ προτείχισμα αὐτὸ οὔτε συνεχὲς οὔτε στερεὸν εἶναι, οὔτε εἰς ἀρκετὸν ὕψος ἔχει κατασκευασθῆ, καὶ ὁ χείμαῤῥος αὐτὸς, ἄλλοτε ὑπερχειλίζων, ἄλλοτε καταστρέχων αὐτὸ ἐν πολλοῖς, προξενεῖ μεγάλας βλάβας ἐν τῷ τόπῳ ἐκείνῳ. Ἐνεχείρισα ἐπανειλημμένως πρὸς τὸ ἁρμόδιον ἐπὶ τῶν δημοσίων ἔργων τμῆμα ἀναφορὰς τῶν κατοίκων, ἐπιζητούντων τὴν διόρθωσιν αὐτοῦ τοῦ κακοῦ, καὶ ἔλαβον ἔκτοτε τὴν διαβεβαίωσιν ἐκεῖθεν, ὅτι ἐστάλησαν αἱ ἁρμόδιαι διαταγαὶ πρὸς τὸν νομομηχανικὸν, ὅπως ἐπὶ τόπου μεταβῇ καὶ ἐξετάσῃ τὸ πρᾶγμα, καὶ ἐπέλθῃ ἡ δέουσα θεραπεία. Ἀλλ’ εἰ καὶ παρῆλθε τοσοῦτος χρόνος, οὐδεμία ἐνέργεια ἐγένετο ἔκτοτε, καὶ ὁ μηχανικὸς ἀκόμη ἀναμένεται ἐκεῖ. Παρακαλῶ ὅθεν τὸν σεβαστὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν, ὅπως μεριμνήσῃ, ἵνα οἱ ἁρμόδιοι ὑπάλληλοι φροντίσωσι περὶ ἀμέσου ἐκτελέσεως τῆς δικαίας ταύτης ἀξιώσεως, τὴν ὁποίαν ὁ τόπος ἐκεῖνος ἔχει, διότι ἄμεσος εἶναι καὶ ὁ ἐπικρεμάμενος ἐν τῇ κωμοπόλει ἐκείνῃ κίνδυνος ἕνεκα τοῦ ἐκτάκτως ἐπικρατήσαντος ἐφέτος χειμῶνος.

§102Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐνθυμοῦμαι ὅτι πράγματι ἐξεδόθησαν διαταγαὶ εἰς μηχανικὸν, ἵνα μεταβῇ καὶ μελετήσῃ τὰ τῆς κατασκευῆς προχώματος ἢ προτοίχου, πρὸς πρόληψιν καταστροφῶν ἐν τῇ κωμοπόλει Κιάτου ἀπὸ χείμαῤῥον διερχόμενον ἐκεῖθεν. Δὲν γνωρίζω ὅμως, ἐὰν ὁ διαταχθεὶς νὰ μεταβῇ μηχανικὸς μετέβη ἢ δὲν μετέβη ἐπὶ τόπου· ἐὰν δὲν μετέβη, θέλω διατάξει αὐτὸν νὰ μεταβῇ τάχιστα· ἐὰν δὲ μετέβη, πρέπει νὰ περιμένωμεν τὸ ἀποτέλεσμα τῶν μελετῶν αὐτοῦ· ἐνδέχεται δὲ, ὅπως διεξαγάγῃ τὰς μελέτας ταύτας καὶ συμπεράνῃ, ν’ ἀπαιτηθῇ χρόνος τις, διότι τὸ ἔργον δὲν εἶναι δυνατὸν εὐκόλως νὰ περατωθῇ. Κατὰ τὴν σύμβασιν, τὴν συνομολογηθεῖσαν, περὶ κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Ἀθηνῶν–Λαρίσσης, ἡ διοίκησις ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ διεξαγάγῃ καὶ νὰ περάνῃ ἐντὸς τριῶν μηνῶν τὴν ἀναγκαστικὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῶν κτημάτων καὶ γαιῶν, τῶν καταληφθεισῶν ἢ καταλαμβανομένων ὑπὸ τῆς γραμμῆς τῆς σιδηροδρομικῆς, κατὰ δὲ τὸν νόμον τοῦ 1888, ἐν τῷ ὁποίῳ ἀνεγράφησαν αἱ διατάξεις, καθ’ ἃς ἐξευρίσκεται καὶ προσδιορίζεται ἡ τιμὴ τῶν γηπέδων ἢ τῶν γαιῶν, τῶν καταλαμβανομένων ὑπὸ τοῦ σιδηροδρόμου, δὲν καθίσταται εὔκολον ἐντὸς τοσούτῳ βραχέος διαστήματος νὰ περαιῶται πάντοτε ἡ τοιαύτη ἐργασία. Διὰ τοῦτο παρέστη ἀνάγκη, ὅπως ἐκτελέσωμεν τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἀνελάβομεν πρὸς τοὺς ἐργολάβους τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Ἀθηνῶν–Λαρίσσης, νὰ τροποποιήσωμεν τὰς διατάξεις τοῦ νόμου τοῦ 1888, κατὰ τρόπον βεβαίως παρέχοντα ἴσας ἐγγυήσεις εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας τῶν καταλαμβανομένων γαιῶν καὶ κτημάτων. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλήν, συνοδευόμενον μετὰ αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως. Τὸ προκάτοχον Ὑπουργεῖον εἶχεν εἰσαγάγει εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ μεταβιβάσεως τῶν χορηγουμένων μηνιαίων βοηθημάτων εἰς τὰς χήρας καὶ τὰ τέκνα τῶν ἀποβιούντων. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο συνεζητήθη τότε εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, ἀλλὰ δὲν ἤχθη εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν, οὐδὲ ἐγένετο πλέον λόγος περὶ αὐτοῦ. Ἐπειδὴ νομίζω, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ ληφθῇ μέτρον τι πρὸς μεταβίβασιν τῶν βοηθημάτων εἰς τὰς χηρευούσας οἰκογενείας ὡρισμένων κατηγοριῶν, ἤτοι τῶν μετασχόντων τοῦ μεγάλου ἀγῶνος τοῦ 1821, καὶ τοῦ ἀγῶνος πρὸς ἕνωσιν τῆς Ἑπτανήσου, καὶ τῶν ἀρχαίων ὑπαλλήλων, ὅσοι λαμβάνουσι μηνιαῖον βοήθημα, διὰ τοῦτο λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω νομοσχέδιον, ὄχι ὅμοιον πρὸς τὸ ὑπὸ τῶν προκατόχων κατατεθέν, ἀλλὰ κανονίζον κατ’ ἄλλον τρόπον τὴν ὑπόθεσιν ταύτην.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀμφότερα τὰ νομοσχέδια ταῦτα θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 99–100).

§104ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Ἐκτελῶν, Κύριοι, τὴν ἐπιθυμίαν τῶν συμπατριωτῶν μου, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἡ ἐπιψήφισις μικροῦ τινος φόρου πρὸς συντήρησιν τοῦ δημοσυντηρήτου Γυμνασίου τῆς ἐπαρχίας Λευκάδος, διότι οἱ δῆμοι σήμερον δὲν εὑρίσκονται εἰς κατάστασιν νὰ συνεισφέρουν ὅ,τι ἔδιδον προηγουμένως.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 101). Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀδείας πρὸς συνομολόγησιν ἐμπορικῆς συμφωνίας μετὰ τῆς Γαλλίας.

§106ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ ἐὰν ἐψηφίσθη τὸ αὐτὸ νομοσχέδιον ἐν τῇ Γαλλικῇ Γερουσία.

§107ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Μόνον ἐν τῇ Γαλλικῇ Βουλῇ ἐψηφίσθη ἀσυζητητεί, ἀκόμη εἰς τὴν Γερουσίαν δὲν ἤχθη εἰς συζήτησιν, ἀλλ’ ὑποθέτω, ὅτι κατ’ αὐτὰς θὰ συζητηθῇ καὶ θὰ ἐπιψηφισθῇ· ἐὰν ὅμως ἡ Βουλὴ ἔχῃ δισταγμόν, δύναται τὴν ὁριστικὴν ἐπιψήφισιν νὰ ἀναβάλῃ, ἀναμένουσα τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐν τῇ Γαλλικῇ Γερουσίᾳ· διότι δὶς ἄλλοτε ὅμοιον σχεδὸν νομοσχέδιον ἐψήφισεν ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ καὶ ἅπαξ ἡ Γαλλικὴ Γερουσία δὲν τὸ ἐψήφισεν. Ὑπάρχουσί τινες, οἱ ὁποῖοι νομίζουσιν, ὅτι πρέπει νὰ περιμένωμεν τὴν ὁριστικὴν ἐπιψήφισιν καὶ ὑπὸ τῶν δύο Γαλλικῶν σωμάτων, διότι ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου ἄρχεται μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς. Διὰ τοῦτο δυνάμεθα νὰ ἀναβάλωμεν τὴν ὁριστικὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου.

§108ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Νομίζω ὅτι τὰ λεχθέντα παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν μὲ ἀπαλλάττουσι τῆς ὑποχρεώσεως νὰ προσθέσω πολλὰ εἰς ὅσα εἶπε. Δὶς ἤδη ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ ἐψήφισε σύμβασιν ἐμπορικὴν μετὰ τῆς Γαλλίας, δὶς δὲ μετὰ τὴν ψήφισιν παρὰ τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς ἡ αὐτὴ σύμβασις ἀπεῤῥίφθη παρὰ τῶν Γαλλικῶν Βουλῶν, ὁτὲ μὲν παρὰ τῆς κάτω, ὁτὲ δὲ παρὰ τῆς Γερουσίας. Νομίζω ὅτι ἡ ἀξιοπρέπεια ἡμῶν δύναται ἤδη νὰ ἀντιταχθῇ, καὶ νὰ ἀναμείνωμεν τὴν ψήφισιν τῆς συμβάσεως παρὰ τῆς Γαλλικῆς Γερουσίας, χωρὶς νὰ θεωρηθῇ τοῦτο ποσῶς ὡς προσβολὴ πρὸς τὸ μέγα ἔθνος καὶ φίλον καὶ εὐεργετικὸν, τὸ ὁποῖον πάντες ἀγαπῶμεν. Ἀλλὰ προκειμένου ἐμπορικῶν συμφερόντων καὶ περὶ ἀξιοπρεπείας τοῦ Ἑλληνικοῦ Κοινοβουλίου, νομίζω ὅτι δύναμαι νὰ ὑποστηρίξω τὴν γνώμην ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι φρονοῦσιν, ὅτι καλὸν εἶναι νὰ ἀναβάλωμεν ἐπ’ ὀλίγας ἡμέρας, μέχρι ὅτου ψηφισθῇ ἡ προκειμένη σύμβασις καὶ παρὰ τῆς Γαλλικῆς Γερουσίας, ἢ τοὐλάχιστον νὰ ἀναβάλωμεν τὴν τρίτην αὐτῆς ἀνάγνωσιν,

§109Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μοὶ φαίνεται ὅτι τὸ ζήτημα δὲν θίγει παντάπασιν οὔτε τὴν ἐθνικὴν ἀξιοπρέπειαν οὔτε τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ Κοινοβουλίου. Ἵνα ἡ Βουλὴ ἐπιψηφίσῃ τὴν συνομολογηθεῖσαν ἐμπορικὴν σύμβασιν, πρέπει νὰ ᾖναι βεβαία, ὅτι θέλει ἐπιψηφισθῆ ὡσαύτως αὕτη καὶ ὑπὸ τῶν νομοθετικῶν σωμάτων τῆς Γαλλίας· ἐπειδὴ δὲ ἐπεψηφίσθη μὲν ὑπὸ τῆς Γαλλικῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ὄχι καὶ ὑπὸ τῆς Γερουσίας, διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ σπεύσῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς συζητουμένης συμβάσεως. Ἐπειδὴ ὅμως ἡ σύμβασις αὕτη ἀπαιτεῖται νὰ συζητηθῇ εἰς τρεῖς ἀναγνώσεις, δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν αὐτὴν σήμερον εἰς πρώτην, νὰ ἀναβάλωμεν δὲ νὰ τὴν συζητήσωμεν εἰς δευτέραν καὶ τρίτην, μέχρις ὅτου πληροφορηθῶμεν, ὅτι ἐπεψηφίσθη ὑπὸ τῆς Γαλλικῆς Γερουσίας. (Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας παρατηρήσεως.)

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως ἀτμοπλοϊκῶν συμβάσεων μεταξὺ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τῆς Γερμανικῆς «Deutsche-Levante-Linie» καὶ τῆς Ἰταλικῆς «A. Rossi et Cᵒ».

§111ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Γινώσκω ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τῆς συμβάσεως, ἀλλ’ οὐχ ἧττον δυνάμεθα νὰ ὑποβάλωμεν παρατηρήσεις, ὧν λαμβανομένων ὑπ’ ὄψει παρὰ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ καὶ παριστανομένης τῆς ἀνάγκης πρὸς τοὺς συμβαλλομένους, νὰ ἐπέλθῃ διόρθωσις ἐλλείψεως, τὴν ὁποίαν θεωρῶ λίαν σπουδαίαν. Διὰ τοῦ ἄρθρου 1 τῆς συμβάσεως ἀναλαμβάνει ἡ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία τὴν ὑποχρέωσιν νὰ διατηρῇ τακτικὴν κατὰ εἰκοσαήμερον συγκοινωνίαν μεταξὺ τῶν λιμένων Ἀμβούργου, Πειραιῶς, Σύρου, Τήνου καὶ Κωνσταντινουπόλεως κτλ. Ἡ μελέτη ὅμως τῆς γραμμῆς, ἣν ἀκολουθοῦσι τὰ ἀτμόπλοια τῆς ἑταιρίας, πείθει ὅτι ὑποχρέωσις δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ἡ προσέγγισις εἰς τοὺς λιμένας Σύρου καὶ Τήνου, καθότι τὰ ἀτμόπλοια κατὰ τὴν γραμμὴν, τὴν ὁποίαν θὰ τηρήσωσιν, ἀναγκάζονται, νὰ διέρχωνται ἐκεῖθεν καὶ νὰ προσεγγίζωσιν ἄνευ σπουδαίας δαπάνης καὶ δυσκολίας. Ὅθεν ἡ προσέγγισις εἰς τοὺς λιμένας τῆς Σύρου καὶ Τήνου, ἥτις τίθεται ἐν τῇ συμβάσει ὑπὸ τὸν τύπον τῆς ὑποχρεώσεως, εἶναι εὐκολία, παραχωρουμένη εἰς τὴν ἑταιρίαν, ἥτις, ταξειδεύουσα πρὸς τὰ μέρη ταῦτα, ἐπιζητεῖ ἐργασίαν. Εὐκολία ὡσαύτως παρέχεται καὶ διὰ τοῦ δευτέρου ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου, πρὸς τὸ συμφέρον τῆς ἑταιρίας, διότι χορηγεῖται εἰς αὐτὴν τὸ δικαίωμα νὰ ἐκτελῇ ἐκτάκτους προσεγγίσεις εἰς διαφόρους λιμένας τοῦ Κράτους. Αἱ πρὸς τὴν ἑταιρίαν εὐκολίαι ὑποθέτω ὅτι ἀφορῶσιν εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς συγκοινωνίας τοῦ Κράτους· ἀλλὰ, ἐνῷ ἐπιτρέπεται εἰς τὰ ἀτμόπλοια ἀμφοτέρων τῶν ἑταιριῶν νὰ προσεγγίζωσιν εἰς Ναύπλιον, Βόλον, Καλάμας, Πάτρας, Αἴγιον, Ζάκυνθον, Κέρκυραν, Κατάκωλον, Θήραν, Κύμην καὶ Λίμνην, ἀπαγορεύεται ἡ προσέγγισις εἰς τὴν νῆσον Κεφαλληνίαν, εὑρισκομένην μεταξὺ τῶν προσεγγίσεων, καὶ ἐκ τῆς ὁποίας ἀναγκαίως θὰ διέλθωσι, διὰ νὰ μεταβῶσιν εἰς αὐτάς. Ἐὰν τὸ δικαίωμα τοῦτο παραχωρῆται εἰς τὴν ἑταιρίαν πρὸς εὐκολίαν τοῦ ἐμπορίου καὶ πρὸς ἀνάπτυξιν τῆς συγκοινωνίας τοῦ Κράτους καὶ τῶν κατοίκων αὐτοῦ, φρονῶ ὅτι διὰ σπουδαιότερον ἔτι λόγον ὀφείλει νὰ συμπεριληφθῇ καὶ ἡ Κεφαλληνία, καὶ ἑπομένως νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὴν ἑταιρίαν ἡ προσέγγισις τῶν ἀτμοπλοίων αὐτῆς καὶ εἰς τὴν νῆσον Κεφαλληνίαν· διότι, ὡς εἶναι πασίγνωστον, ἡ νῆσος Κεφαλληνία παρέχει σπουδαίαν τροφὴν καὶ εἰς τὸ ἐμπόριον καὶ εἰς τὴν συγκοινωνίαν ἀφ’ ὅ,τι παρέχουσι πολλαὶ τῶν ἐν τῇ συμβάσει προσεγγίσεων. Φρονῶ ὅτι ἡ παράλειψις αὕτη εἶναι ἁπλῆ παραδρομὴ τῶν συνταξάντων τὴν σύμβασιν, καὶ παρακαλῶ τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν νὰ ἔλθῃ εἰς συνεννόησιν μετὰ τῶν ὑπογραψάντων τὴν σύμβασιν καὶ τῶν ἀντιπροσωπευόντων τὰς ἀτμοπλοϊκὰς ἑταιρίας, διὰ νὰ ἐπέλθῃ ἡ διόρθωσις αὕτη, ἐπιβαλλομένη ὑπὸ τῶν αὐτῶν λόγων, οἵτινες προὐκάλεσαν τὴν συνομολόγησιν τῆς συμβάσεως.

§112Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θέλω δώσει πληροφορίας εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν, διότι πρέπει νὰ συνεννοηθῶ προηγουμένως μετὰ τῶν συνταξάντων τὴν σύμβασιν.

§113ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Πολὺ καλά. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ μὴ διορισμοῦ ἐντοπίων ὑπαλλήλων νόμου.

§115ΡΑΛΛΗΣ. Τίνος εἶναι αὕτη;

§116ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἐγὼ τὴν εἶχον ὑποβάλει.

§117ΡΑΛΛΗΣ. Καλὸν εἶναι νὰ μείνῃ δι’ αὔριον, διότι δὲν ἐγνωρίζομεν, ὅτι ἐπρόκειτο νὰ συζητηθῇ. Δὲν πιστεύω νὰ ἔχητε κἀμμίαν δυσκολίαν.

§118ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Κἀμμίαν.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Πρώτη συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς. Αὐτὴ εἶναι πρότασις τοῦ κ. Γ. Φιλαρέτου, καὶ νομίζω ὅτι εἶναι καλὸν νὰ τὴν ἀναβάλωμεν, διὰ νὰ ἦναι παρὼν ὁ ἴδιος.

§120ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Ἕτερον ἀντικείμενον διὰ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν δὲν ἔχομεν. Παρακαλοῦνται τὰ μέλη τῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ Ἐπιτροπῆς νὰ ἐπισπεύσωσι τὴν ἀποπεράτωσιν τῆς ἐργασίας των, καὶ νὰ συνέλθωσιν αὔριον ἀφεύκτως. Αὔριον δὲν θὰ ἔχωμεν συνεδρίασιν, μὴ ὑπάρχοντος ἀντικειμένου τινὸς πρὸς συζήτησιν. Λοιπὸν διὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν παρακαλῶ τοὺς κυρίους Βουλευτὰς νὰ ἔλθωσιν εἰς τὴν ὡρισμένην ὥραν. Ἐὰν ἡ 3η ὥρα μ. μ., Κύριοι, δὲν εἶναι κατάλληλος, ἂς ἐρχώμεθα τὴν 4ην, ἀλλ’ εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖον, κατὰ τὴν ὥραν, τὴν ὁποίαν θὰ προσδιορίσωμεν, νὰ προσερχώμεθα πάντες ἐνταῦθα τακτικῶς. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 7 μ. μ.