1890.12.21

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 26

τῆς 21 Δεκεμβρίου 1890.

(Παρασκευή).

Ὥρᾳ 4 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ Μεγάλη Πρέσβευσις αὐτῆς ἔλαβε τὴν τιμὴν νὰ ἐμφανισθῇ σήμερον ἐνώπιον τῆς Α. Μ. Ὁ Πρόεδρος ἀνέγνωσε πρὸς τὸν Βασιλέα τὴν γνωστὴν ὑμῖν ἀπάντησιν τῆς Βουλῆς εἰς τὸν Βασιλικὸν λόγον, ἡ δὲ Α. Μ. ἀνταπήντησεν ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Κύριε Πρόεδρε. «Μετ’ εὐχαριστήσεως ἐπληροφορήθην ἐκ τῆς ἀπαντήσεως τῆς Βουλῆς περὶ τῆς προθυμίας αὐτῆς, ἵνα συμπράξῃ πρὸς διαῤῥύθμισιν τῶν κοινῶν. «Σᾶς παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐκφράσητε εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἐμὰς εὐχαριστίας διὰ τὰς εὐχὰς αὐτῆς ὑπὲρ τῆς Βασιλικῆς Μου οἰκογενείας. Εὐχαριστῶ δὲ καὶ ὑμᾶς καὶ τὰ μέλη τῆς Μεγάλης Πρεσβεύσεως διὰ τὴν διακοίνωσιν ταύτην.» Πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Ἀργυρόπουλος.

§2ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Παρακαλῶ δύο λέξεις. Συμπληρῶν τὴν χθὲς ὑποβληθεῖσαν ὑπ’ ἐμοῦ τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ καταργήσεως τοῦ ᾼΦΞΑʹ νόμου περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ ἀπὸ 5 Δεκεμβρίου 1845 νόμου περὶ διαιρέσεως τῶν νομαρχιακῶν καὶ ἐπαρχιακῶν ἀρχῶν καὶ περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου τούτου», προτείνω, ὅπως ὁ δῆμος Μενελαΐδος, ἀποσπώμενος ἀπὸ τῆς ἐπαρχίας Καρδίτσης, προστεθῇ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Δομοκοῦ.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τερτίπης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ ΑΦΠΔʹ νόμου περὶ ἀπονομῆς ἀνωτέρου βαθμοῦ εἰς ἀποστρατευομένους ἀξιωματικοὺς τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης κλπ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 89).

§4ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ὑπάρχῃ κλάδος τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας, ὅστις εἶναι ἀνάγκη ὅσον τάχιον καὶ πρὸ παντὸς ἄλλου νὰ καθαρισθῇ ἐκ τῶν βδελυγμάτων, τὰ ὁποῖα εἰσήγαγεν ἐν αὐτῷ ὁ Τρικούπης, εἶναι ὁ κλάδος ὁ προξενικός· διότι εἶναι γνωστὸν, ὅτι εἰς τὸν κλάδον αὐτὸν εἰσήγαγεν ὁ πρώην Πρωθυπουργὸς τὰ ἀθλιέστερα καὶ ἀσυνειδητότερα ὄντα, διὰ νὰ τὰ ἔχῃ ὡς ὄργανα εἰς τοὺς ἀντεθνικοὺς σκοπούς του, καὶ διὰ νὰ μὴ μεριμνῶσι δι’ ἄλλο τι, παρὰ διὰ νὰ κηρύττωσιν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, ὅτι αὐτὸς εἶναι ὁ σωτὴρ τῆς Ἑλλάδος καὶ ὁ Βίσμαρκ τῆς Ἀνατολῆς· τὸ ὁποῖον καὶ κατώρθωσαν· διότι εἶναι γνωστὸν, ὅτι πάντες οἱ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ Ἕλληνες ἐφρόνουν, καὶ πολλοὶ ἐξ αὐτῶν ἐξακολουθοῦσι φρονοῦντες, ὅτι ὁ Τρικούπης εἶναι ὁ σωτὴρ τῆς Ἑλλάδος. Ἑπομένως οἱ λόγοι, οὓς μᾶς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἐξ ὧν προκύπτει, ὅτι δὲν ἔχει σκοπὸν νὰ διαταράξῃ τὴν ἡσυχίαν οὔτε τοῦ τελευταίου προξενικοῦ γραφέως, μᾶς ἐξέπληξαν. Ἡμεῖς δὲν ζητοῦμεν τὴν κατάργησιν τῶν προσόντων, ὑπὲρ ὧν ὡμίλησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, δὲν ἀμφισβητοῦμεν ἐκεῖνο, ὅπερ εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι, προκειμένου νὰ γείνῃ μεταβολὴ τοῦ νόμου περὶ προσόντων, ἢ νὰ γείνῃ νέος νόμος περὶ προσόντων, ἀπαιτεῖται μελέτη· ἐζητήσαμεν νὰ λύσωμεν τὰς χεῖρας τοῦ Ὑπουργοῦ, διὰ νὰ δύνηται νὰ ἀποβάλλῃ ἐκ τῆς προξενικῆς ὑπηρεσίας τοὺς ἀμαθεῖς, τοὺς ἀνηθίκους καὶ ἀφιλοπάτριδας ὑπαλλήλους, καὶ ἀντικαταστήσῃ αὐτοὺς δι’ ἄλλων, ἠθικῶν, πατριωτῶν καὶ ἱκανῶν, ἐχόντων ἐπίσης τὰ προσόντα, ἅτινα ὁρίζει ὁ νόμος. Διότι πῶς εἶναι δυνατὸν, Κύριοι, νὰ ἀνεχώμεθα ἐν τῇ προξενικῇ ὑπηρεσίᾳ τὸν κ. Γρυπάρην, ἐν παραδείγματι, ὁ ὁποῖος ἐν τῷ ἐθνικῷ ζητήματι τῆς Κρήτης ἔπαιξε τὸ ἄθλιον ἐκεῖνο καὶ ἐλεεινὸν πρόσωπον; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνεχώμεθα τοσούτους ἄλλους ἀποδεδειγμένους ἅρπαγας καὶ ἐχθροὺς τῆς πατρίδος προξενικοὺς ὑπαλλήλους; Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ πάντας τοὺς Ὑπουργοὺς νὰ ἀφήσωσι τὴν ὑπερβολικὴν νομιμοφροσύνην, τὴν κακῶς ἐννοουμένην νομιμοφροσύνην, καὶ νὰ προβῶσι μετὰ θάῤῥους εἰς τὸν καθαρισμὸν τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας.

§5ΠΑΓΑΝΕΛΗΣ. Ὁ ἐν Κρήτῃ χρηματίσας πολιτικὸς πράκτωρ ἐξετέλεσεν ἀκριβῶς καὶ τιμίως τὰς διαταγὰς τῆς Κυβερνήσεως· δὲν εἶναι δὲ ἄξιος τῶν ἐπιθέτων, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Ἀργυρόπουλος μετὰ τόσης θέρμης καὶ τόσων χειρονομιῶν τῷ ἐπεσώρευσεν.

§6ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν τοσοῦτον ἀνεπιφυλάκτως ἀποφαίνωμαι, ὅτι ἡ διαγωγὴ τοῦ κ. Γρυπάρη εἰς τὸ ζήτημα τῆς Κρήτης ὑπῆρξεν ἀθλία καὶ ἐλεεινή, — καὶ τὴν ἐχαρακτήρισα οὕτω, διὰ νὰ μὴ μεταχειρισθῶ λέξεις σκληροτέρας, αἵτινες ἁρμόζουσι, — δὲν ἔπρεπε ν’ ἀμφιβάλλητε, ὅτι εἶμαι ἕτοιμος καὶ ν’ ἀποδείξω τὴν ἀλήθειαν τῶν λόγων μου. Πιστεύω δὲ, ὅτι θὰ ἔλθῃ τὸ ζήτημα τῆς Κρήτης καὶ κατὰ τὴν Σύνοδον ταύτην εἰς συζήτησιν, τότε δὲ θὰ λεχθῇ, τί ἔπραξεν ὁ Γρυπάρης, διὰ νὰ φανῇ ἀρεστὸς τῇ τότε Κυβερνήσει.

§7ΠΑΓΑΝΕΛΗΣ. Ἔπραξεν ὅ,τι τὸν διέταξεν ἡ Κυβέρνησίς του.

§8ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ ὁ τίμιος ὑπάλληλος, ὅταν διατάσσηται νὰ πράξῃ ἔργα ἐναντίον τῆς πατρίδος του, πρέπει νὰ παραιτῆται.

§9ΜΑΥΡΟΚΕΦΑΛΟΣ. Διὰ νὰ μὴ φανῇ ἡ Βουλὴ, ὅτι ἀποδέχεται τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Ἀργυροπούλου, δηλῶ, τοὐλάχιστον ἐγὼ, ὅτι δὲν συμμερίζομαι τὴν γνώμην του. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι ἄνθρωποι, ἀντιπροσωπεύσαντες ἐπὶ πολὺ τὴν Ἑλλάδα, ἔχουσι τὰς κακὰς ἰδιότητας, τὰς ὁποίας ἀναφέρει ὁ κ. Ἀργυρόπουλος.

§10ΠΑΓΑΝΕΛΗΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Μαυροκέφαλον, διότι ἐδικαίωσε τοὺς λόγους μου.

§11ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ ὁ κ. Μαυροκέφαλος δὲν εἶπε τίποτε, εἶπε δύο ἀορίστους λέξεις, αἵτινες οὐδεμίαν σημασίαν ἔχουσιν ἀπέναντι τῶν πραγμάτων.

§12ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς πεσούσης Κυβερνήσεως ἀνέλαβεν ὅλην τὴν εὐθύνην τῶν πράξεων τοῦ κ. Γρυπάρη, καὶ ἀπεδέχθη αὐτὰς πληρέστατα. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι, ἀφοῦ ὁ ὑπάλληλος ἐξετέλεσε τὰς διαταγὰς τῆς Κυβερνήσεώς του, δὲν φέρει εὐθύνην. Ἂν ἡ ἐνέργεια τῆς Κυβερνήσεως ἦτο ἀξία ἐπικρίσεως, τοῦτο εἶναι ζήτημα πολιτικόν· ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν ὑπάλληλον, τὸν ἐκτελέσαντα τὰς διαταγὰς τῆς Κυβερνήσεώς του, ἐπαίνων μᾶλλον εἶναι ἄξιος διὰ τοῦτο, οὐχὶ δὲ κατακρίσεως οὕτω δριμείας.

§13ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ ἡ γνώμη αὕτη βεβαίως δὲν εἶναι ὀρθή.

§14ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταί. Ἐπειδὴ κατὰ πᾶσαν πιθανότητα ἡ Βουλὴ θὰ διακόψῃ αὔριον ἢ μεθαύριον τὰς ἐργασίας της, θὰ μείνῃ δὲ κατὰ τὰς ἑορτὰς καιρὸς εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως μελετήσῃ διάφορα ζητήματα, ἀναγκάζομαι πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως νὰ ἀπευθύνω εἰς αὐτὴν τὰς ἑξῆς παρακλήσεις. Ἡ πόλις τῶν Τρικκάλων ἀνέκαθεν ἐθεωρήθη ὡς στρατιωτική, οὕτως εἰπεῖν, πόλις. Ἐπὶ τουρκικῆς κυριαρχίας ἐντὸς τῆς πόλεως διέμενον πάντοτε 2,000 τοὐλάχιστον στρατιῶται, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ πυροβολικὸν καὶ ἱππικὸν, ὡς ἀνώτερος δὲ στρατιωτικὸς διοικητὴς ἥδρευεν ἐκεῖ πασᾶς, φέρων βαθμὸν στρατηγοῦ. Καὶ ἀπὸ τῆς καταλήψεως μὲν τῆς Θεσσαλίας μέχρι τοῦ 1885, νομίζω, ἐξηκολούθει ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις διατηροῦσα ἐν Τρικκάλοις καὶ σύνταγμα πεζικοῦ καὶ πυροβολικὸν καὶ ἱππικόν· ἀλλὰ κατόπιν, κατὰ τὸ 1887, καὶ τὸ πυροβολικὸν ἐξέλιπε καὶ τὸ ἱππικὸν μετηνέχθη ἐκεῖθεν. Ἐκτὸς ὅμως τούτων μετετέθη καὶ ἡ ἕδρα τοῦ συντάγματος, ὅπερ ἔκτοτε ἑδρεύει ἐν Βόλῳ. Τοιουτοτρόπως ἤδη, ἐν μὲν τῷ νομῷ Λαρίσσης ἑδρεύουσι δύο συντάγματα πεζικοῦ, ἐνῷ ἐν τῷ νομῷ Τρικκάλων οὐδὲν τοιοῦτον, ὅπερ βεβαίως δὲν εἶναι ὀρθόν. Ἐρωτῶ τὴν Κυβέρνησιν: τίς λόγος ὑπάρχει, ἐπιβάλλων τὴν ἕδραν τοῦ συντάγματος ἐν Βόλῳ; Ἐὰν, ὡς πιστεύω, οὐδεὶς ὑπάρχῃ λόγος, παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν νὰ ὁρίσῃ ἕδραν συντάγματος τὰ Τρίκκαλα, νὰ διαταχθῇ δὲ ἡ ἄμεσος ἐκεῖ μεταστάθμευσις τοῦ ἐν Βόλῳ τοιούτου ἢ ἄλλου οἱουδήποτε. Εἶναι δὲ τόσῳ μᾶλλον ἀναγκαῖον τοῦτο, — καὶ ἐφιστῶ ἐπ’ αὐτοῦ τὴν ἰδιαιτέραν μέριμναν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, — ὅσῳ ἡ πόλις τῶν Τρικκάλων εὑρίσκεται ἐγγὺς τῶν συνόρων καὶ εἶναι εἰς ἀέναον συγκοινωνίαν μετὰ τῆς Ἠπείρου, κεῖται δὲ, ἵνα μεταχειρισθῶ στρατιωτικὴν φράσιν, ἐπὶ τῆς πρώτης ἡμῶν ἀμυντικῆς γραμμῆς. Συμφέρει ἄλλως, ἕνεκα τῆς διηνεκοῦς μετὰ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐπικοινωνίας, νὰ φαίνηται ἐν τῇ πόλει ταύτῃ τὸ σθεναρὸν τοῦ Κράτους ἡμῶν ὑπὸ στρατιωτικὴν ἔποψιν, καὶ νὰ ὑποτρέφηται ἡ πεποίθησις εἰς τοὺς δούλους ἀδελφοὺς ἡμῶν, ὅτι δύναται ἡ Ἑλλὰς ἡμέραν τινὰ νὰ δράσῃ τελεσφόρως. Ἐπίσης παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μεριμνήσῃ, ὅπως ἐν Θεσσαλίᾳ μετατεθῇ ἓν σύνταγμα πυροβολικοῦ καὶ ἓν σύνταγμα ἱππικοῦ εἰσέτι. Δὲν ἀξιῶ, Κύριοι, ὅτι ἔχω γνώσεις στρατιωτικὰς, ἀλλὰ μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν εἶναι τόσον ἀναγκαῖον νὰ μένῃ ὅλον τὸ πυροβολικὸν ἐν Ἀθήναις συγκεντρωμένον, νὰ δίδηται δ’ οὕτω τὸ δικαίωμα εἰς τὸ πεζικὸν νὰ παραπονῆται, ὅτι μόνον αὐτὸ μένει διαρκῶς ἐν ταῖς ἐπαρχίαις. Συντρέχουσι δ’ ἄλλως καὶ εὐνοϊκαὶ περιστάσεις ὑπὲρ τῆς προτάσεώς μου, διότι ἐν Καρδίτσῃ ὑπάρχει μέγας στρατὼν, δυνάμενος νὰ περιλάβῃ ἀνέτως ἓν σύνταγμα ἱππικοῦ, τὰ δὲ μέσα τῆς συντηρήσεως καὶ εὐκολώτερα εἶναι ἐκεῖ καὶ εὐωνότερα, ἰδίως δὲ ἡ νομὴ, διότι τὸ χόρτον πωλεῖται πρὸς 4 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, ἐνῷ ἐδῶ στοιχίζει πολὺ περισσότερον.

§15ΣΕΧΟΣ. Τὰ εἰδικὰ ὅπλα πρέπει νὰ ἦναι συγκεντρωμένα εἰς τὸ αὐτὸ μέρος, διότι οὕτως ἡ ἐκπαίδευσις αὐτῶν γίνεται κανονικωτέρα. Ἁπανταχοῦ δὲ τοῦ κόσμου τὸ πυροβολικὸν, τὸ ἱππικὸν καὶ τὸ μηχανικὸν εἶναι συγκεντρωμένα δι’ αὐτὸν τὸν σκοπὸν, μάλιστα δὲ εἴς τινα μέρη τὸ μηχανικὸν παράκειται τοῦ πυροβολικοῦ, διότι ἔχουν τὸν αὐτὸν λόγον ὑπηρεσίας. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, δι’ ὃν ἡ Κυβέρνησις τὰ μηχανικὰ ὅπλα τὰ ἐγκατέστησεν ἐν Ἀθήναις.

§16ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκτιμῶ τὴν γνώμην ὑμῶν, ὡς ἀνωτέρου ἀξιωματικοῦ, ἄλλοι ὅμως συνάδελφοι ὑμῶν, ἐπίσης ἀνώτεροι, ἄλλως σκέπτονται· τὸ ἐπ’ ἐμοὶ δὲ, νομίζω ὅτι ἓν σύνταγμα εἶναι ἀρκοῦσα μονὰς, ὅπως χρησιμεύσῃ ὡς βάσις ἐκπαιδεύσεως διά τε τοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ τοὺς ὁπλίτας.

§17ΣΕΧΟΣ. Δὲν ἔχει τὰ μέσα.

§18ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκτὸς τούτου, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μεριμνήσῃ συντόνως περὶ τοῦ ῥεύματος τοῦ ποταμοῦ Πηνειοῦ. Ἀνεξαρτήτως τῶν μεγάλων ὑδραυλικῶν ἔργων, τῶν ἀποφασισθέντων διὰ τὴν Θεσσαλίαν, τῶν ὁποίων ἡ ἔναρξις εἶναι ἄδηλον, ἐὰν καὶ πότε θὰ γείνῃ, παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν νὰ διατάξῃ τάχιστα τὴν κατασκευὴν προχώματος ἔξωθεν τῆς Καλαμπάκας, καθὼς καὶ πέραν αὐτῆς, πρὸς τὴν πεδιάδα, ἵνα προληφθῇ ἡ καθ’ ἡμέραν συντελουμένη καταστροφὴ ἀπείρων γαιῶν, ἡ παντελὴς δὲ ἐρήμωσις ὁλοκλήρων χωρίων, ὀνομαστὶ δὲ τῶν χωρίων Μεγάρχι, Διάλεσι, Τσάρας, Βαλσινοῦ καὶ ἑτέρων ἀκόμη. Πρὸ τριῶν ἐτῶν, Κύριοι, ὁ ποταμὸς μετέβαλε κοίτην, καὶ εἰσελθὼν ἐντὸς τοῦ χωρίου Μεγάρχι, παρέσυρεν οἰκίας, καὶ ἐπήνεγκε σπουδαιοτάτας ζημίας εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας καὶ τοὺς χωρικούς. Ἐπίσης εἰσῆλθεν ἐντὸς τοῦ χωρίου Διάλεσι, ἐκρήμνισεν ἐν μέρει τὴν ἐκεῖ ἐκκλησίαν, κατέστρεψε μεγάλας ἐκτάσεις γαιῶν, καὶ ἐνέσπειρε τὸν πανικὸν εἰς τοὺς κατοίκους, οἵτινες ἐγκατέλειψαν τὰ ζῶα αὐτῶν καὶ τὴν λοιπὴν περιουσίαν των, καὶ ἔδραμον ἔξω τοῦ χωρίου, ὅπως σώσωσιν ἑαυτοὺς καὶ τὰς οἰκογενείας των.

§19ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Καὶ ἡ πρὸς τοῦτο δαπάνη εἶναι μικρά.

§20ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Σχετικῶς πρὸς τὴν ὠφέλειαν, ἣν τὸ ἔργον θέλει παράσχει, ἡ δαπάνη εἶναι ἐλαχίστη.

§21ΣΧΙΝΑΣ. Ἐν πρώτοις θεωρῶ καθῆκόν μου νὰ ἀπαντήσω δι’ ὀλίγων εἰς τὸν ἔντιμον συνάδελφον κ. Γεωργόπουλον. Ἡ τοποθέτησις τῶν στρατιωτικῶν σωμάτων εἶναι ἔργον καθ’ ὁλοκληρίαν στρατιωτικὸν καὶ οὐχὶ βουλευτικόν. Δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ κρίνωμεν, ποῦ καὶ πῶς πρέπει νὰ τοποθετηθῇ ὁ στρατός. Ἐγώ, ὡς γνωρίσας ἅπασαν τὴν Θεσσαλίαν καὶ Ἤπειρον σπιθαμὴν πρὸς σπιθαμήν, δύναμαι νὰ ἐξενέγκω καὶ μικράν τινα γνώμην. Δηλῶ ὅμως εἰς τὸν ἔντιμον συνάδελφον, ὅτι ἡ συγκέντρωσις στρατοῦ ἐν Τρικκάλοις εἶναι ἀρκετὴ σήμερον, διότι ἐκεῖ ἑδρεύει ἓν τάγμα τοῦ 4ου συντάγματος, ἕτερον εὐζωνικόν, καὶ ἄλλο εὐζωνικὸν ἐν Καλαμπάκᾳ. Ἡ ἐξάσκησις τῶν σωμάτων, μὴ ἐξαιρουμένου οὐδ’ αὐτοῦ τοῦ πεζικοῦ, δὲν ἐπιτρέπεται ἐν Θεσσαλίᾳ κατὰ τὸ πλεῖστον τοῦ ἔτους, διότι δὲν ὑπάρχει ἔδαφος κατάλληλον πρὸς ἐκτέλεσιν γυμνασίων. Ἑπομένως ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἄμεσον συμφέρον νὰ φροντίσῃ οὐ μόνον περὶ καταλλήλου τοποθετήσεως τῶν σωμάτων, ἀλλὰ καὶ περὶ τῆς καταλλήλου θέσεως, ὅπως τὰ σώματα ταῦτα ἀσκῶνται.

§22ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δύναται νὰ γείνῃ πεδίον ἀσκήσεων;

§23ΣΧΙΝΑΣ. Εἶναι τὸ δυσκολώτερον πρᾶγμα, διότι δὲν παρέχει αὐτὸ τὸ ἔδαφος, ὁ τόπος. Πρέπει νὰ ἦναί τις στρατιωτικός, πρέπει νὰ ἐγύμνασε στρατιώτας, διὰ νὰ εἴπῃ, ὅτι τοῦτο ἢ ἐκεῖνο τὸ πεδίον εἶναι κατάλληλον πρὸς ἄσκησιν. Ὁ μόνος κατάλληλος τόπος πρὸς ἐκτέλεσιν γυμνασίων εἶναι τὸ πεδίον τῆς Ἀττικῆς, διά τε τὴν ποικιλίαν καὶ τὸ ξηρὸν τοῦ ἐδάφους, καὶ δι’ ἄλλα πολλά· εἶναι καταλληλότερον ἀπὸ πᾶσαν ἄλλην ἐπαρχίαν, ὡς π.χ. ἀπὸ τὸ Μεσολόγγιον, ἀπὸ τὰς Πάτρας...

§24ΜΑΥΡΟΣ. Ὅπως μετὰ δυσκολίας ἀσκεῖται τὸ πεζικὸν εἰς τὰ ἐδάφη, τὰ ὁποῖα κρίνετε ἀκατάλληλα, ἂς ἀσκηθοῦν καὶ τὸ πυροβολικὸν καὶ τὸ ἱππικὸν μετὰ τῆς αὐτῆς δυσκολίας.

§25ΣΧΙΝΑΣ. Δὲν ἐννοῶ, ὅτι τὰ γυμνάσια δὲν πρέπει νὰ γίνωνται, δὲν ἐννοῶ ὅτι τὰ ἄλλα σώματα δὲν πρέπει νὰ ἀσκῶνται, ἀλλ’ ὅσον περισσότερον χρονικὸν διάστημα παρέχομεν εἰς τὰς ἀσκήσεις τῶν σωμάτων καὶ εὐκολίαν τῶν ἀσκήσεων, σχετικῶς πρὸς τὸ μικρὸν διάστημα τῆς θητείας, δυνάμεθα νὰ γυμνάσωμεν κατὰ τὸ ἐφικτὸν καλλίτερον τὸν στρατόν· ὅταν δὲ ἦναι ἀνάγκη νὰ γυμνασθοῦν πολλοὶ ὁμοῦ, τότε ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐκλέξῃ τὸ κατάλληλον ἔδαφος, ὅπως κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐξέλεξε τὴν πεδιάδα τῶν Θηβῶν. Τὸ ζήτημα τοῦτο ἀφορᾷ τὸ στρατιωτικὸν συμβούλιον, οὐχὶ δὲ τὰ ἄτομα, καὶ ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ μεριμνήσῃ, οὐχὶ ἀποβλέπουσα εἰς τοπικὰ συμφέροντα, ἀλλ’ εἰς ἀνάγκας τοῦ στρατοῦ καὶ μόνου τοῦ στρατοῦ. Ἤδη ἔρχομαι εἰς ἕτερον ζήτημα. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν χθεσινὴν ἐπερώτησίν μου περὶ τῆς διαθέσεως τῶν κληροδοτημάτων εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ μοὶ χορηγήσῃ μερικὰς πληροφορίας, καὶ θεωρῶ καθῆκόν μου πρώτιστον νὰ τὸν εὐχαριστήσω.

§26Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἦσαν ἐπίσημοι, ἦσαν φιλικαί.

§27ΣΧΙΝΑΣ. Ἐζήτησα τὸ κατὰ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν δημοσιευθὲν τεῦχος εἰς τὴν Βιβλιοθήκην τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ δὲν τὸ εὗρον, τὸ εὗρος ὅμως ἀλλαχοῦ. Τὸ ἔργον τοῦτο (ἐπιδεικνύει τεῦχός τι) εἶναι πόνημα πολλοῦ μόχθου καὶ κόπου· ἐγένετο κατὰ τὸ 1869, καὶ παρέχει πληροφορίας μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, τὰς ὁποίας κατώρθωσεν ἀνὴρ ἐντριβὴς περὶ τὴν λογιστικὴν ὑπηρεσίαν, ὁ τότε Πρόεδρος τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου κ. Δ. Ν. Λεβίδης, νὰ ἀναγράφῃ. Ἀλλ’ ὁ σκοπός μου δὲν εἶναι νὰ ἔχωμεν τοὺς λογαριασμοὺς καὶ τοὺς ἀπολογισμούς, πρέπει νὰ γνωρίζωμεν τὰς διαθήκας ὅλων αὐτῶν τῶν μεγάλων ἀνδρῶν, οἵτινες ἐκληροδότησαν περιουσίας μεγάλας· ἠξεύρετε δὲ εἰς πόσον ποσὸν ἀναβαίνουν; Εἰς ἓξ ἑκατομμύρια δραχμῶν. Ἐὰν δὲ ἀναδιφήσητε τὸ τεῦχος τοῦτο, θέλετε ἰδεῖ, ὅτι ὁ Βαρβάκης ἐκληροδότησε μέγα ποσὸν δι’ ἀνέγερσιν Μουσείου· καὶ ὅμως οὐδεὶς τὸ γνωρίζει.

§28ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὅλοι τὸ γνωρίζομεν.

§29Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τῷ ἀπενεμήθη καὶ ὁ μεγαλόσταυρος τοῦ Σωτῆρος.

§30ΣΧΙΝΑΣ. Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ ἕτερον εὐεργέτην, τὸν Ἰωάννην Δομπόλην, ὁ ὁποῖος κατέλιπε μεγάλην περιουσίαν ἐξ 1,257,274 δραχμῶν, κατατεθεῖσαν εἰς τὴν Αὐτοκρατορικὴν Ἐμπορικὴν Τράπεζαν τῆς Ρωσσίας, μὲ τὴν ἐντολὴν εἰς τὰ 1906 ἐκ τοῦ ἀνατοκιζομένου τούτου κεφαλαίου νὰ ἀνεγερθῇ Πανεπιστήμιον, συντηρούμενον διὰ τῶν τόκων τοῦ κληροδοτήματος. Κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς δὲ τοῦ κ. Λεβίδου, τὸ κληροδότημα τοῦτο θὰ ἀνέλθῃ εἰς 10,000,000. Ἀλλὰ καὶ ὁ Δομπόλης αὐτὸς εἶναι ἄγνωστος. Σκοπός μου λοιπὸν εἶναι, νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει μας ἓν μόνον τεῦχος, περιέχον πάντα τὰ κληροδοτήματα, ὅπως εἶναι αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐδημοσίευσαν οἱ Ἰωαννῖται (ἐπιδεικνύει βιβλίον), ἐν ᾧ περιέχονται ἀποσπάσματα διαθηκῶν 32 μεγατίμων εὐεργετῶν τῆς Ἠπείρου. Δι’ αὐτῶν ἀναλάμπει ὁ Ἑλληνισμὸς ἐν τῇ δούλῃ Ἑλλάδι, καὶ ὀφείλομεν ἅπαντας τούτους νὰ γνωρίζωμεν, χάριν εὐγνωμοσύνης. Ἑπομένως θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐκδώσῃ ὅμοιον μὲ τὸ βιβλίον τοῦτο τεῦχος. Ὑπάρχει δὲ καὶ ἕτερον βιβλίον, τὰ Ζαγοριακὰ, εἰς τὸ ὁποῖον ἐπίσης ἀναγράφονται ἕτεροι εὐεργέται, ἐκ Ζαγορίου τῆς Ἠπείρου. Διὰ νὰ μὴ ἀπασχολῶ πλειότερον τὴν Βουλήν, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως νὰ διατάξῃ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ τεύχους τούτου· ἰδίως δὲ ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἰς τοῦτο, ὅτι τὰ κεφάλαια τῶν κληροδοτημάτων εἶναι εἰς ὁμολογίας δανείων, ὧν τὰ πλεῖστα ἐξωφλήθησαν, καὶ ἑπομένως νομίζω, ὅτι πρέπει δι’ εἰδικῶν ἀνδρῶν νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα καὶ νὰ ἐξελέγξῃ τοὺς λογαριασμούς. Παρακαλῶ δὲ, τὰς ἐργασίας ταύτας νὰ ἐπιτελέσῃ κατὰ τὸ χρονικὸν διάστημα τῆς ἕνεκα τῶν ἐπικειμένων ἑορτῶν ἀπουσίας τῆς Βουλῆς, ὥστε, ὅταν ἐπανέλθῃ ἡ Βουλή, νὰ τὰ εὕρῃ τυπωμένα καὶ δυνηθῇ νὰ σκεφθῇ ἐπὶ τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου κεφαλαίου, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸν Ἑλληνισμὸν καὶ τὴν ἑλληνικὴν παιδείαν.

§31ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐπειδὴ ἡ ὁμιλία τοῦ κ. Βουλευτοῦ δημοσιευομένη θὰ ἀναγνωσθῇ καὶ ὑπὸ τῶν ἔξω Ἑλλήνων καὶ πιθανὸν νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι τὰ χρήματα ταῦτα, τὰ κληροδοτηθέντα, μένουσιν ἕρμαιον καὶ ἄνευ τινὸς ἐπιτηρήσεως, διαβεβαιῶ αὐτὸν, ὅτι τὰ χρήματα ταῦτα εἶναι ἄριστα ἐξησφαλισμένα εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, καὶ οὐδεὶς ὑπάρχει κίνδυνος.

§32ΣΧΙΝΑΣ. Δὲν ἐνόησα ν’ ἀποδώσω μομφὴν εἰς οὐδένα· ἐπέστησα μόνον τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας ἐπὶ τῶν ἐξαργυρωθεισῶν ὁμολογιῶν τῶν διαφόρων δανείων, ὅπως φροντίσῃ νὰ καταστήσῃ ταύτας προσοδοφόρους.

§33ΔΑΓΡΕΣ. Ἐπειδὴ ὁ λόγος περὶ κληροδοτημάτων, συγχωρήσητέ μοι νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ περὶ τοιούτου τινός. Μεταξὺ τῶν εὐεργετῶν τοῦ ἔθνους εἶναι καὶ ὁ μακαρίτης Δημάκος, εἰς τὸν ὁποῖον ὀφείλομεν τὸ μέγαρον τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης. Ὁ μακαρίτης Δημάκος ἐκληροδότησε καὶ ποσὸν χρημάτων πρὸς σύστασιν καὶ συντήρησιν Ἑλληνικῆς Σχολῆς ἐν τῇ ἰδίᾳ αὑτοῦ πατρίδι, τῇ Ἀλαγωνίᾳ. Δυστυχῶς καὶ τὸ κατάστημα τῆς Σχολῆς ταύτης εὑρίσκεται ἐν ἀθλίᾳ καταστάσει καὶ οἱ διδάσκαλοι δὲν συντηροῦνται. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ μεριμνήσῃ περὶ τούτου, καὶ φέρῃ τὴν δέουσαν διόρθωσιν, νὰ ζητήσῃ δὲ λόγον παρὰ τῶν διευθυνόντων τὰ τοῦ σχολείου τούτου.

§34ΜΑΥΡΟΚΕΦΑΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα, ἐμφαίνοντα τὸ ποσὸν τοῦ ἐξαχθέντος σταφιδοκάρπου κατὰ τὸ 1889 καὶ 1890 ἐκ τῶν Ἰονίων νήσων καὶ τοῦ σχετικοῦ τέλους, τὸ ὁποῖον ἐπληρώθη. Τὴν αἴτησιν ὑποβάλλω καὶ ἐγγράφως.

§35ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ καὶ ἐγὼ τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν κατάλογον τῶν ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως ἐνοικιασθεισῶν ἐν Ἀθήναις οἰκιῶν διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐξ οὗ θὰ ἀποδειχθῇ πόσα ἐνοίκια πληρόνει τὸ Δημόσιον ἄνευ λόγου καὶ ἄνευ ἀνάγκης.

§36ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καταθέτω εἰς τὴν Βουλὴν μετὰ τοῦ συναδέλφου μου ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν νομοσχέδιον περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 206,100 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς χρήσεως 1890 τοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργείου.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 90).

§38ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Ζακύνθου ἐζήτησε τὴν κατάθεσιν τῆς γνωμοδοτήσεως τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου περὶ τῆς τελευταίας ἐργολαβίας τῶν ἁλικῶν Ζακύνθου. Καταθέτω τὴν γνωμοδότησιν ταύτην. Κατὰ τὴν νομοθεσίαν τῆς Ἰονίου Πολιτείας, αἱ ἁλικαὶ Ζακύνθου δὲν δύνανται νὰ ἐνοικιασθῶσιν ἐπὶ μισθώματι ἀνωτέρῳ τῶν 2,500 διστήλων· πᾶσα προσφορὰ μισθώματος ἀνωτέρου τοῦ ποσοῦ τούτου εἶναι ἀπαράδεκτος. Διὰ τῆς τοιαύτης διατάξεως ὁ νόμος ἐσκόπει νὰ ἐμποδίσῃ τὴν αὔξησιν τῆς τιμῆς τοῦ ἅλατος. Ἂν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἔχῃ ἀνάγκην καὶ ἄλλων πληροφοριῶν, θέλω ὑποβάλει καὶ ταύτας. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Λακωνίας κ. Παπαμιχαλόπουλος ἐζήτησε νὰ κατατεθῇ ὀνομαστικὸς κατάλογος τῶν διατελεσάντων ἐκτάκτων ὑπαλλήλων ἐν τῷ τμήματι τῶν δημοσίων χρεῶν. Καταθέτω τοῦτον, προσθέτων, ὅτι ἐκ τῆς πιστώσεως τῶν 15,000 δραχμῶν μέχρι τῆς ἐλεύσεως ἡμῶν ἐν τῇ ἐξουσίᾳ εἶχε δαπανηθῆ ποσὸν 12,000 δραχμῶν. Μετὰ λύπης δὲ λέγω, ὅτι, καίτοι ἐδαπανήθη τὸ ποσὸν τοῦτο, οὐδὲν σχεδὸν ἐγένετο διὰ τὴν τακτοποίησιν τῶν ἐξοφληθέντων δανείων, χάριν τῶν ὁποίων ἐψηφίσθη ἡ πίστωσις αὕτη. Αἱ ὁμολογίαι αὗται μένουσιν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ ἐν πλήρει ἀταξίᾳ. Ἠναγκάσθην δὲ νὰ διορίσω εἰδικὴν ἐπιτροπήν, ὅπως παραλάβῃ καὶ ἐξελέγξῃ αὐτάς.

§39ΖΑΙΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὁ κ. Φιλάρετος ἐζήτησε πληροφορίας περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐν ταῖς φυλακαῖς κρατουμένων, ἀπὸ τίνα ἐποχὴν κρατοῦνται καὶ διὰ τίνα ἀπαίτησιν. Ὁ ἀριθμὸς τῶν κρατουμένων —οὐχὶ κατὰ τὴν 15 Νοεμβρίου, ὡς ἐζήτησεν, ἀλλὰ κατὰ τὸν προηγούμενον μῆνα— ὁ ἀριθμὸς τῶν κρατουμένων ἐν ταῖς φυλακαῖς διὰ χρέη πρὸς τὸ Δημόσιον ἀνήρχετο εἰς 181· ἀλλὰ δὲν ἔχω πλήρεις τὰς πληροφορίας μέχρι τοῦ Νοεμβρίου, διότι οἱ Νομάρχαι δὲν ἀπέστειλαν σημειώσεις. Δὲν δύναμαι ὅμως νὰ εἴπω ἀπὸ τίνος χρόνου κρατοῦνται ἐν ταῖς φυλακαῖς, οὔτε διὰ τίνα ποσά. Ἐζήτησα πληροφορίας, καὶ ἅμα τὰς λάβω, θέλω τὰς καταθέσει εἰς τὴν Βουλὴν. Ἐπίσης ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λαρίσσης ἠρώτησε, διατὶ οἱ κρατούμενοι οὗτοι δὲν τροφοδοτοῦνται ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς ἀποτίσεως τῆς ποινῆς των. Δὲν τροφοδοτοῦνται διότι τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης τροφοδοτεῖ μόνον ὑποδίκους καὶ καταδίκους, ἀλλ’ οἱ ἀποτίσαντες τὴν ποινήν των δὲν εἶναι οὔτε ὑπόδικοι οὔτε κατάδικοι· τροφοδοτοῦνται δ’ οὗτοι κατὰ διαταγὴν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου τοῦ 1871, ἅμα ζητήσωσι τὴν τροφοδότησίν των. Ὡς πρὸς τὴν τρίτην ἐρώτησιν, νομίζω ὅτι ὁ νόμος ᾼΡΝΔ’ ἐφαρμόζεται εἰς ὅλους, καὶ δὲν δύναται νὰ γείνῃ διάκρισις. Ἔλαβον καὶ σημείωσιν τοῦ κ. Σχινᾶ, ἀλλὰ δὲν ἐννοῶ διατὶ τὴν ἔστειλε, περιλαμβάνουσαν 4 ὀνόματα κρατουμένων.

§40ΣΧΙΝΑΣ. Αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ἀπέτισαν τὴν ποινήν των, καὶ ἐν τούτοις μένουν εἰς τὰς φυλακὰς, διότι, ξένοι ὄντες, δὲν δύνανται νὰ λάβουν πιστοποιητικὸν πενίας. Τὸ Δημόσιον ὑποχρεοῦται νὰ πληρόνῃ ἐπὶ τόσους μῆνας 15 δραχμὰς δι’ ἕκαστον, ἐνῷ αὐτοὶ μένουσιν εἰς τὰς φυλακὰς διότι δὲν ἔχουν νὰ πληρώσουν 33 δραχμάς.

§41ΖΑΙΜΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ζήτημα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας κ. Ράλλης ὑπέβαλε τὴν ἑξῆς ἔγγραφον ἐπερώτησιν (ἀναγινώσκει): «Παρακαλοῦνται οἱ κ. κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοὶ νὰ εὐαρεστηθῶσι νὰ πληροφορήσωσι τὴν Βουλήν: αʹ) Πόσαι ἄδειαι πρὸς θήραν ἐξεδόθησαν ἀπὸ τῆς 1 Σεπτεμβρίου 1888, ἀφ’ ἧς ἐποχῆς ἐτέθη εἰς ἐνέργειαν ὁ νόμος ΑΧΚΕʹ περὶ τελῶν χαρτοσήμου, πόσαι τρίμηνοι καὶ πόσαι ἐνιαύσιαι, καταβληθέντων τῶν κατὰ τὰ ἄρθρα 25 καὶ 26 αὐτοῦ τελῶν. βʹ) Πόσαι ἄδειαι ὁπλοφορίας οὐχὶ πρὸς θήραν ἐξεδόθησαν ἀπὸ τῆς αὐτῆς ἐποχῆς, συμφώνως τῷ ἐδάφ. ιβʹ τοῦ ἄρθρου 21 τοῦ αὐτοῦ νόμου. γʹ) Τίνα τέλη ἐξ ἐκδόσεως ἀδειῶν πρὸς θήραν εἰσεπράχθησαν κατὰ τὰ ἔτη 1886, 1887 καὶ μέχρι τῆς 1 Σεπτεμβρίου 1888, ὅτε ἐτέθη ἐν ἰσχύϊ ὁ νέος περὶ χαρτοσήμου νόμος.» Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς γʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὰ ἑξῆς νομοσχέδια: Περὶ πληρωμῆς τῶν ἐξόδων τῶν μηνῶν Ἰανουαρίου καὶ Φεβρουαρίου 1891. Περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 3,000 ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως 1890. Περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως 1890 ἐκ δραχμῶν 400,000 πρὸς περίθαλψιν τῶν ἐκ Κρήτης ἀπόρων προσφύγων. Περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως 1890 ἐκ δραχμῶν 6,980).

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 339, 530:25 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως 1890.

§44ΣΧΙΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἴχομεν ζητήσει σχετικάς τινας πληροφορίας παρὰ τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, ἀλλὰ δὲν τὰς ἐλάβομεν. Ἤδη γνωρίζω, ὅτι ἐκτὸς τοῦ ποσοῦ τοῦ ζητουμένου εἶναι καὶ 605,132 δραχμαὶ ἐγγεγραμμέναι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1890 δι’ ἔξοδα καπνοκοπτηρίων, αἵτινες, προστιθέμεναι εἰς τὰς αἰτουμένας ἤδη, ἀναβιβάζουν τὸ ποσὸν εἰς 944,638. Τὰ ἔσοδα ἐκ τῆς κοπῆς τοῦ καπνοῦ ἀπὸ 1ης Ἰανουαρίου μέχρι τέλους Σεπτεμβρίου 1890, κατὰ τὸν δημοσιευθέντα πίνακα, ἀναβιβάζονται εἰς 3,291,562. Ἐὰν εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο προσθέσωμεν τὸ ἓν τρίτον αὐτοῦ, θέλομεν ἀναβιβάσει τὸ ποσὸν τῆς ἐτησίας εἰσπράξεως τῶν καπνοκοπτηρίων εἰς 4,144,283 δραχμάς. Ἐκ τούτου συνάγεται, ὅτι, ὅπως εἰσπράξωμεν 4,000,000 ὡς ἔγγιστα, δαπανῶμεν 1,000,000. Τὸ ποσὸν αὐτὸ εἶναι λίαν δυσανάλογον, καθόσον δαπανῶμεν 25 τοῖς ἑκατὸν, καὶ τὸ τοιοῦτον προκαλεῖ τὸ βλέμμα οἱουδήποτε οἰκονομολόγου. Ἑπομένως θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα, εἰ δυνατὸν, λάβῃ τὰ προσήκοντα μέτρα, ὅπως κατὰ τὸ ἐφικτὸν τροποποιηθῇ ἡ διάταξις αὕτη περὶ καπνοκοπτηρίων, ὥστε, ἐὰν θελήσῃ νὰ τὰ διατηρήσῃ, ἡ διὰ τὴν εἴσπραξιν δαπάνη νὰ μειωθῇ τοὐλάχιστον εἰς 10 ἢ 15 τὸ πολὺ τοῖς ἑκατόν.

§45ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριε Πρόεδρε, αἱ δαπάναι, περὶ ὧν ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, εἶναι ἴσως ἀνώτεραι. Διὰ τοῦτο δὲ προχθὲς, εἰσηγούμενος τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἔθιξα τὸ ζήτημα τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ. Ἡ δυσαναλογία τῶν δαπανῶν καὶ διάφοροι ἄλλαι ἐλλείψεις τῆς ἰσχυούσης νομοθεσίας εἵλκυσαν τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως. Σκεπτόμεθα δὲ νὰ ὑποβάλωμεν νομοσχέδιον, σκοποῦν τὴν διόρθωσιν τῶν ἐλλείψεων τούτων. Παρακαλῶ δὲ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον νὰ ἀναβάλῃ πᾶσαν περὶ τοῦ ζητήματος τούτου συζήτησιν μέχρι τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὰς πληροφορίας, ἃς ἐζήτησε, θὰ ὑποβάλω ταύτας προσεχῶς, ἅμα τὸ ἁρμόδιον τμῆμα συλλέξῃ αὐτάς. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς γʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον, καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὰ ἑξῆς νομοσχέδια: Περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχ. 5,034,721:90 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως 1890. Περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχ. 1,000,000 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως 1890. Περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχ. 648,700 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως 1890. Περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων ἐκ δραχ. 115,000 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης τῆς χρήσεως 1890. Περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων ἐκ δραχ. 65,443:65 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως 1890).

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τῶν ᾼΤϞΑʹ καὶ ᾼΤϞΒʹ νόμων τῆς 12 Ἰουλίου 1886 περὶ μεταῤῥυθμίσεως διατάξεων τοῦ περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν νόμου ὡς πρὸς τὸν ἀριθμὸν αὐτῶν καὶ ὡς πρὸς τὴν περιφέρειαν. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως). Ἄρθρον 1ον (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου νομίζω ὅτι δὲν ὑπεβλήθη κἀμμία τροπολογία.

§47ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ὡς πρὸς τὰς περιφερείας τὰς προνομιούχους, Ὕδραν, Σπέτσας καὶ Ψαρὰ, θὰ τηρηθῇ ἡ αὐτὴ ἀναλογία, ἢ θὰ ἰσχύῃ ὁ ἀρχαῖος νόμος μὲ τὸν παλαιὸν ἀριθμόν;

§48ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀναντιῤῥήτως.

§49ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἐγὼ ἐνόμιζον, ὅτι θὰ τηρηθῇ ἡ διάταξις τοῦ καταργουμένου νόμου ὡς πρὸς τὸν ἀριθμόν.

§50ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Ὁ νόμος αὐτὸς καταργεῖται ὡς ἀντισυνταγματικός. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ διατηρήσωμεν διάταξιν αὐτοῦ;

§51ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Νομίζω ὀρθὸν νὰ ἐλαττωθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐκ τῶν προνομιούχων περιφερειῶν ἐκλεγομένων Βουλευτῶν, ἀφοῦ ἡ ἐκλογικὴ περιφέρεια ὡς πρὸς τὸν ἀριθμὸν εὐρύνεται.

§52ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Τὸ προνόμιον τὸ συνταγματικὸν συνίσταται εἰς τὸ νὰ διατηρῆται ἰδιαιτέρα ἐκλογικὴ περιφέρεια ἐν ταῖς νήσοις αὐταῖς, μὴ συγχωνευομέναις μὲ ἄλλας. Ἀφοῦ ὁ καθόλου ἀριθμὸς τῶν Βουλευτῶν ἐλαττοῦται, ὀρθὸν ἴσως εἶναι νὰ περιορισθῇ καὶ αὐτῶν ὁ ἀριθμὸς, ἵνα μὴ συμβαίνῃ ἄτοπον τοιοῦτον, ὅπερ καθ’ ἑαυτὸ εἶναι ἀντισυνταγματικόν. Ἰδοὺ 250 ἐκλογεῖς ἐκλέγουσι δύο Βουλευτὰς, καὶ 14,900 ἐκλέγουσιν ἕνα. Νομίζω ὅτι τὸ συνταγματικὸν προνόμιον δύναται νὰ διατηρηθῇ μὲ τὸν περιορισμὸν τῶν Βουλευτῶν τῆς Ὕδρας εἰς 2, τῶν δὲ τῶν Σπετσῶν καὶ Ψαρῶν ἀνὰ 1.

§53ΓΟΥΔΗΣ. Καὶ διατὶ τῶν Σπετσῶν ὀλιγώτεροι τῶν τῆς Ὕδρας;

§54ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Διότι εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐκλογέων μεγαλείτερος ἐν Ὕδρᾳ.

§55ΓΟΥΔΗΣ. Δὲν εἶναι διόλου μεγαλείτερος.

§56ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Τότε διατὶ αἱ Σπέτσαι τώρα ἐκλέγουν ἕνα Βουλευτὴν, ἡ δὲ Ὕδρα δύο;

§57ΓΟΥΔΗΣ. Διότι οὕτως ἔγεινεν ὁ τότε νόμος.

§58ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Λοιπὸν οὕτω θὰ ἐξακολουθήσωμεν καὶ ἡμεῖς αὐτόν.

§59ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι εἶναι ἀσέβεια μεγάλη, ἐὰν ζητήσωμεν ν’ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὰς προνομιούχους νήσους προνόμια, τὰ ὁποῖα ὅλαι αἱ Ἐθνικαὶ Συνελεύσεις καθιέρωσαν καὶ ἡ τελευταία Ἐθνικὴ Συνέλευσις παρεδέχθη. Ἐλπίζω ὅτι ἡ Βουλὴ θ’ ἀποῤῥίψῃ τὴν πρότασιν ταύτην.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν....

§61ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν δύναται νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις, τοὐλάχιστον δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὑπεστήριξαν κατὰ τὴν ἐπιψήφισιν τῶν νομοσχεδίων, περὶ τῆς καταργήσεως τῶν ὁποίων πρόκειται, ὅτι ἡ ἀντισυνταγματικότης τῶν νομοσχεδίων ἐκείνων, τῶν ἀκόμη ὑφισταμένων ὡς νόμων, ἔγκειται ἀκριβῶς καὶ εἰς τοῦτο, ὅτι ἐθίγοντο προνόμια, τὰ ὁποῖα καθιέρωσαν ἐθνικαὶ Συνελεύσεις. Ἐὰν πρόκηται νὰ τεθῶσιν εἰς ψηφοφορίαν τὰ προνόμια ταῦτα, τότε πρέπει νὰ δοθῇ εἰς τὴν Βουλὴν καιρὸς, ὅπως ἀναπτυχθῇ τὸ ζήτημα καὶ λάβῃ γνῶσιν ἡ Βουλὴ τῶν πράξεων ἐκείνων τῶν Ἐθνοσυνελεύσεων, διὰ τῶν ὁποίων καθιερώθησαν, καὶ δικαίως, τὰ προνόμια ταῦτα. Δὲν σημαίνει δὲ κατ’ ἐλάχιστον, ὡς πρὸς τὰ προνόμια ταῦτα, ὅτι περιορίζεται ἤδη διὰ τῆς ἀναλογίας ὁ ἀριθμὸς τῶν Βουλευτῶν· διότι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ἰδίως κατὰ τὰ 1844, ὅτε ἐπεκυρώθησαν τὰ προνόμια ταῦτα, δὲν ἦτο τόσος ὁ ἀριθμὸς τῶν Βουλευτῶν, ὅσος ὡρίσθη σήμερον, ἀλλὰ πολὺ μικρότερος. Νομίζω ὅτι τὸ Προεδρεῖον δὲν δύναται νὰ προβάλῃ ζήτημα τοιοῦτον, τὸ ὁποῖον θίγει τὰ προνόμια, τὰ καθιερωθέντα, ὡς εἶπον, δι’ ἀποφάσεων ἐθνικῶν Συνελεύσεων.

§62Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Νομίζω μάλιστα, κύριε Πρόεδρε, ὅτι οὐ μόνον διὰ τοῦτο δὲν πρέπει νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν, ἀλλὰ καὶ διότι δὲν πρόκειται περὶ τούτου συζήτησις. Καὶ ἐγὼ συμφωνῶ, ὅτι δὲν δύναται νὰ γείνῃ συζήτησις ἐπὶ τούτου, καθόσον ἀπὸ τοῦ Συντάγματος τῆς Ἐπιδαύρου εἶναι ἀναγεγραμμένον τὸ προνόμιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον στηρίζεται εἰς ἱστορικοὺς λόγους, πρὸς εὐγνωμοσύνην εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἰργάσθησαν ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τοῦ τόπου. Ἐζήτησα ὅμως κυρίως τὸν λόγον, ἵνα εἴπω ὀλίγας λέξεις ἐν γένει περὶ τοῦ νομοσχεδίου καὶ εἰδικώτερον περὶ τοῦ ἄρθρου 1 αὐτοῦ. Λυποῦμαι ὅτι δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν ἡ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν χθὲς ὑπέβαλον. Ψηφίζομεν τὸ ἄρθρον 1 ὡς ἔχει, χωρὶς νὰ ἀναγραφῶσιν αἱ σχετικαὶ διατάξεις. Ἐγὼ βεβαίως δὲν συμφωνῶ. Ἡ μεταῤῥύθμισις ἑνὸς ἐκλογικοῦ νόμου ἠδύνατο βεβαίως μακροτάτην συζήτησιν νὰ προκαλέσῃ. Δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ συζητήσω διὰ μακρῶν, μόνον τὰ πορίσματα πρόκειται προχείρως νὰ ὑποβάλω. Ὑπῆρχε καθεστὸς, οὐχὶ τῆς στενῆς περιφερείας, ἀλλὰ τῆς ἀνωμάλου στενῆς περιφερείας, καθόσον εἴχομεν ἐκλογικὰς περιφερείας Παξῶν Αἰγίνης κλπ. καὶ ἐκλογικὰς περιφερείας Πατρῶν, Βόλου, Ἀττικῆς κλπ. δηλαδὴ ἐκλογικὴν περιφέρειαν 9,000 ψήφων καὶ ἐκλογικὴν περιφέρειαν 85 χιλιάδων καὶ 90 χιλιάδων ψήφων. Ἡ τέως Κυβέρνησις ἐνόμιζεν, ὅτι ἤθελε τὰ πάντα θεραπεύσει διὰ τῆς νομαρχιακῆς περιφερείας, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἠδυνάμεθα νὰ ὁδηγηθῶμεν τόσον ἀπὸ τὴν πεῖραν τοῦ 1864 μέχρι τοῦ 1886, ὅσον καὶ ἀπὸ τὴν τοῦ 1886 ἕως τοῦ 1890. Ἐὰν δὲ ἐγὼ καλῶς ἀντιλαμβάνωμαι, δὲν ἦτο ἀκριβὲς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον διετυπώθη περὶ τῆς νομαρχιακῆς περιφερείας, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἐπίσης ἀκριβὲς καὶ τὸ σύστημα τῆς στενῆς περιφερείας, πολὺ δὲ ὀλιγώτερον τὸ τῆς ἀνωμάλου περιφερείας, διότι ὁ ἐκλογεὺς Αἰγίνης δίδει ψῆφον εἰς ἕνα μόνον ἀντιπρόσωπον, ὁ δὲ ἐκλογεὺς Ἀττικῆς θὰ δίδῃ εἰς 8. Τώρα, καθὼς γνωρίζετε, σύστημα ἐκλογικὸν ἀπολύτως ὀρθὸν δὲν ὑπάρχει, ἀλλὰ τὸ σχετικῶς καλὸν δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν. Γνωρίζετε καλῶς, ὅτι τὴν Βουλὴν ἀπησχόλησε μεγάλως τὸ ζήτημα τῆς μονοψηφίας, ὅτε δὲ συνεζητεῖτο ὁ νόμος τοῦ 1886, διὰ μακρῶν ἐλάλησα καὶ ὑπεστήριξα καὶ ἐγὼ τὸ σύστημα τοῦτο, ὅπερ διετύπονε τὴν πρότασιν τοῦ μακαρίτου Ζαΐμη, τοῦ κ. Τρικούπη, οὐχὶ ὡς τὸ τελειότερον, ἀλλ’ ὡς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ καταργήσῃ τοὺς κατ’ ἐμὲ καταθλιπτικωτάτους συνδυασμούς, οἵτινές εἰσι σύστημα συνεταιρισμοῦ κεφαλαίων. Βεβαίως ἠδύνατο ἴσως νὰ ὑποστηριχθῇ ὡς ὀρθὸν τὸ σύστημα τῶν συνδυασμῶν ὅπου ὑπάρχει ἀγὼν μοναρχικῶν κατὰ συνταγματικῶν π. χ. Ἀλλ’ εἷς συνδυασμὸς προσωπικὸς, δύναμαι νὰ εἴπω, καὶ μάλιστα διττῶς, εἶναι συνεταιρισμὸς κεφαλαίων πρὸς ἀπόκτησιν ψήφων. Εἶχον σκοπὸν νὰ ὑποβάλω τροπολογίαν....

§63ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἔχει ὑποβάλει ὁ κ. Ταταράκης.

§64Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὑποστηρίζω λοιπὸν τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ταταράκη κατ’ ἀρχὴν, καὶ ἐπιφυλάσσομαι, ἐὰν παρουσιασθῇ ἀνάγκη, νὰ λάβω τὸν λόγον. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον θεωρῶ κατεπεῖγον, καὶ θὰ ὑποβάλω περὶ αὐτοῦ ὡρισμένην πρότασιν, εἶναι τὸ ἑξῆς. Εὑρίσκω λίαν ἀνώμαλον, καὶ νομίζω ὅτι θὰ παράσχῃ πράγματα καὶ εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ ἔθνους καὶ εἰς ὅλον τὸν τόπον, τὸ ἄτακτον τῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν. Μεταβαίνομεν ἀπὸ τῆς νομαρχιακῆς περιφερείας εἰς τὴν ἐπαρχιακὴν, καὶ εἶναι φυσικὸν νὰ ἐπαρουσιάζετο πρότασις, κατὰ τοὺς μὲν αὐξήσεως, κατὰ τοὺς δὲ μειώσεως τῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν. Ὑπάρχει πρότασις περὶ Δομοκοῦ καὶ Φαρσάλων, διὰ τῆς ὁποίας σμικρύνεται, ὑπάρχει ἄλλη διὰ τὴν Κέρκυραν, διὰ τῆς ὁποίας αὐξάνεται ἡ ἐκλογικὴ περιφέρεια. Δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι πολλοὶ ἐξ ὑμῶν σκέπτονται, ὅτι θὰ ἦτο καλὸν, εἰς τὴν δεῖνα ἐπαρχίαν νὰ γείνῃ ἡ δεῖνα τροποποίησις. Αὐτὸ θὰ φέρῃ μεγάλας δυσχερείας. Νομίζω λοιπὸν καλὸν, ἐπειδὴ θεωρῶ, ὅτι δὲν εἶναι ἀρκετὰ ὥριμον τὸ ζήτημα, νὰ ἐπαναφέρω τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν καὶ τότε εἶχον ὑποβάλει, ὅτι δηλαδὴ μὲ τὴν μικρὰν ἀνάπτυξιν τῆς ἀναλογίας, τὴν σχετικῶς βελτιωθεῖσαν, μὲ τὴν μικρὰν ἀνάπτυξιν τοῦ τόπου τῆς ἐκπαιδεύσεως, ὁπωσδήποτε δυνάμεθα νὰ κάμωμεν ἓν βῆμα βελτιώσεως, νὰ μὴ μείνωμεν εἰς τὰς πολὺ στενὰς ἐκλογικὰς περιφερείας· καὶ πρὸς τοῦτο ὑποβάλλω αὐτὴν τὴν πρότασιν, ἡ ὁποία δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ἴσως ἐν τῷ μέλλοντι (ἀναγινώσκει): «Ἐπιτροπὴ ἑνδεκαμελής, ἐκλεχθησομένη ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς, θέλει συντάξει νομοσχέδιον περὶ διοικητικῶν, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἐπαρχιακοῦ συστήματος, καὶ ἐκλογικῶν περιφερειῶν, ἑκάστης αὐτῶν περιλαμβανούσης πληθυσμὸν 60,000–80,000 ψυχῶν, ἐφ’ ὅσον τοπογραφικῶς εἶναι τοῦτο δυνατόν.» Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ ἐρωτήσῃ τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς προτάσεώς μου ταύτης μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ἢ καὶ προτήτερα.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ δὲν ἔχει κἀμμίαν σχέσιν μὲ τὸ νομοσχέδιον.

§66Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι περιπίπτουσι, κατ’ ἐμὲ, εἰς πλάνην, ἡ ὁποία ὀφείλεται εἰς τὴν κακὴν διατύπωσιν τοῦ νομοσχεδίου. Ὁ ἐκλογικὸς νόμος ὁρίζει, ποῖαι εἶναι αἱ ἐκλογικαὶ περιφέρειαι. Λοιπὸν, συζητουμένου τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ὡς πόρισμα εἰσάγω καὶ ἐγὼ αὐτὴν τὴν πρότασιν, ἥτις δύναται νὰ συζητηθῇ ἄλλοτε. Ἐπίσης ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ εἰς τὸ ὅτι ὑπάρχουσι καὶ ἄλλαι διατάξεις, ὡς ἡ διάταξις περὶ δικαστικῶν ἀντιπροσώπων, ἡ ὁποία, νομίζω, ἔχει ἀνάγκην βελτιώσεως. Ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ὁ μακαρίτης ἐκ Ξηροχωρίου βουλευτὴς Πετσάλης εἶχεν εἰσαγάγει αὐτὸν τὸν θεσμὸν, ὅστις ἀκολούθως δι’ ἐγκυκλίου εἶχε δοκιμασθῇ καὶ βραδύτερον ἐνομιμοποιήθη. Ὁ θεσμὸς οὗτος ἀπεδείχθη ὁμολογουμένως κάλλιστος, ἀλλ’ ἤρχισε νὰ προσκρούῃ εἰς αὐτὸ, ὅτι δὲν ἀποστέλλονται ἐγκαίρως οἱ ἀντιπρόσωποι. Νομίζω ὅτι καὶ τοῦτο ἡ Βουλὴ δύναται νὰ σκεφθῇ, νὰ θέσῃ τοιαῦτα ὅρια εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον· ἐπίσης δὲ νὰ κανονίσῃ τὰ περὶ ἀντικαταστάσεως τῶν ἀντιπροσώπων καὶ πολλὰς ἄλλας ἀκόμη διατάξεις.

§67ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Σχετικῶς πρὸς τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὁ ἐξ Ἀργολίδος συνάδελφος κ. Ποταμιάνος ἐπρότεινεν, ἔχω καὶ ἐγὼ νὰ προσθέσω ὀλίγας λέξεις. Φρονῶ ὅτι ἡ Βουλὴ δύναται νὰ ἐλαττώσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν προνομιούχων ἐκλογικῶν περιφερειῶν Ὕδρας, Σπετσῶν καὶ Ψαρῶν, καθόσον τὸ ψήφισμα τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως εἶναι ἀπόφασις τοῦ σώματος αὐτοῦ ὡς νομοθετικοῦ καὶ ὄχι ὡς συντακτικοῦ.

§68ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§69ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Ἐν τούτοις, ἀφοῦ κατὰ τὸν προτεινόμενον νόμον προτείνεται νὰ αὐξηθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν Βουλευτῶν εἰς 206, ἐγὼ εἶμαι τῆς γνώμης νὰ μείνῃ ὁ αὐτὸς ἀριθμὸς διὰ τὰς νήσους Ὕδραν, Σπέτσας καὶ Ψαρὰ, δηλ. 3 διὰ τὴν Ὕδραν, 2 διὰ τὰς Σπέτσας καὶ 2 διὰ τὰ Ψαρά.

§70ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Μίαν ἐξήγησιν νομίζω ἀναγκαίαν. Ὑπηνίξαντο, ὅτι ἡ ὁμιλία μου ἐδείκνυε μὴ ἀναγνώρισιν τῶν θυσιῶν τῶν προνομιούχων νήσων. Ὀλίγοι ἀποθαυμάζουσι τὴν ἱστορίαν τῶν νήσων τούτων, τὰς ὑψίστας θυσίας καὶ τὸν ἔξοχον ἡρωϊσμὸν τῶν κατοίκων αὐτῶν, ὅσον ἐγώ. Φρονῶ ὅμως, ὅτι τὸ νὰ ἔχωσι προνόμια τοιαῦτα εἶναι ἄρνησις τῆς ἐν ἐλευθερίᾳ ἰσότητος. Ἀλλὰ τὰ καθιέρωσεν ἡ Συνέλευσις, καὶ ἡμεῖς ὀφείλομεν νὰ τὰ σεβασθῶμεν, διότι δὲν δυνάμεθα νὰ τὰ τροποποιήσωμεν. Ἀμφιβάλλω ἐὰν ἦναι εὐτύχημα ἑνὸς τόπου νὰ ἔχῃ πολλοὺς Βουλευτὰς, καὶ τὴν ἀμφιβολίαν μου αὐτὴν τὴν κυροῦσιν ἴσως αἱ ἐξελέγξεις τῶν ἐκλογῶν ἐν ταῖς περιφερείαις, ὅπου ὑπάρχει μέγας ἀνταγωνισμὸς, ἐν ἐκλογικῷ συλλόγῳ μικροῦ ἀριθμοῦ ψηφοφόρων, ὅπως εἰς τὰς νήσους ταύτας. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν νόμον, συγχαίρω τὴν Κυβέρνησιν, διότι, συνεπὴς πρὸς τὴν δοθεῖσαν παρ’ αὐτῆς ὑπόσχεσιν, εἰσήγαγε τάχιστα εἰς ψήφισιν τὸν νόμον τοῦτον, πεποιθὼς, ὅτι καὶ τὴν δημοσίευσιν αὐτοῦ θὰ ταχύνῃ. Θεωρῶ, ὅτι ἦτο ἀναγκαῖον νὰ καταργηθῇ ἡ μεγάλη περιφέρεια, ὄχι διότι κατ’ ἀρχὴν ἀποδοκιμάζω τὸν θεσμὸν τοῦτον, ἀπὸ τοῦ ὁποίου ἐζητήθη θεραπεία τις πολλῶν ἀνωμαλιῶν, ὅσαι παρετηρήθησαν ἐν τοῖς ἀποτελέσμασι τῶν ἐκλογῶν κατὰ τὸ προηγούμενον σύστημα, καὶ ὧν τὴν διόρθωσιν πολλοὶ πεπειραμένοι πολιτευταὶ ἀπεξεδέχοντο ἐκ τῆς εὐρύνσεως τῆς ἐκλογικῆς περιφερείας. Φρονῶ, ὅτι ὁ νόμος ἐκεῖνος ἦτο ὀλίγον πρόωρος, ὅτι, ἐὰν ἐλειτούργει ἐπὶ εἰκοσαετίαν, ἴσως κατώρθου νὰ ἐγκλιματισθῇ· φρονῶ, ὅτι μετὰ 25 ἔτη θὰ ἦτο ἀνάγκη νὰ εἰσαχθῇ, διότι τότε ὁ τόπος καὶ κατὰ τὰ μέσα τῆς συγκοινωνίας καὶ κατὰ τὴν διάδοσιν τῶν γραμμάτων θὰ ἦτο ὡριμώτερος εἰς προσήκουσαν αὐτοῦ ἐφαρμογήν· φρονῶ τελευταῖον, ὅτι ὁ νόμος ἐκεῖνος ἠδύνατο νὰ εὐδοκιμήσῃ ὡς ἄριστα, ἐὰν δὲν ἐστηρίζετο ἐπὶ τοῦ πεπαλαιωμένου, τοῦ ἥκιστα συνταγματικοῦ, τοῦ ἥκιστα, κατ’ ἐμὲ,—ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ φράσις — χρηστοῦ συστήματος τῶν συνδυασμῶν. Αὐτὸ τὸ σύστημα, αὐτοὶ οἱ συνδυασμοὶ ἔφεραν τὴν καταδίκην τοῦ νόμου, καὶ ἡ καταδίκη εἶναι εὔλογος, διότι διόρθωσις ἄλλη δὲν εἶναι, τό γε νῦν ἔχον, δυνατή. Φρονῶ ἐν τούτοις, καὶ θὰ ὑποστηρίξω τὴν γνώμην μου ταύτην κατόπιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει, ἅμα τῇ ψηφίσει τοῦ νόμου τούτου καὶ τῇ δημοσιεύσει αὐτοῦ, νὰ διαλύσῃ τὴν Βουλὴν ταύτην (κίνησις). Μὴ συγκινεῖσθε, διότι εἶναι γνώμη συναγομένη ἐκ τῶν θεωριῶν σας. Πρέπει ἀμέσως νὰ διαλύσῃ αὐτὴν ὁ Βασιλεὺς, εἰσηγήσει τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὡς προελθοῦσαν ἐκ νόμου μὴ συνταγματικοῦ, ὡς ὑπάρχουσαν κακῶς καὶ λειτουργοῦσαν (παρὰ τὸ Σύνταγμα, παρὰ τὴν ἀπόφασιν ἡμῶν, τὴν ἐν τῷ ψηφισθέντι νόμῳ περιεχομένην,) δι’ 150 μελῶν, ἀφοῦ ἀνεγνωρίσατε, ὅτι ὁ τόπος πρέπει ν’ ἀντιπροσωπεύηται διὰ 212. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι τὸ βʹ ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 1 πρέπει νὰ ἐκλείψῃ, διότι ἡ Κυβέρνησις, ἅμα τῇ δημοσιεύσει τοῦ νόμου τούτου, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἐπιδιώξῃ ἀμέσως, ὀφείλει νὰ ζητήσῃ παρὰ τοῦ Βασιλέως τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς, καὶ νὰ προσκαλέσῃ τὸν λαὸν νὰ ἀποφανθῇ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νέου νόμου.

§71ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Βεβαίως ἐγὼ δὲν θὰ ἦμαι ἐκεῖνος, ὅστις θὰ συγχαρῶ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, ἄρτι τὸ πρῶτον λαλήσαντα μετὰ πολυχρόνιον σιγὴν, διὰ τὰς χρονολογικὰς καὶ ψυχολογικὰς παρατηρήσεις του. Δι’ ἡμᾶς καὶ τὸ Ἔθνος οἱ νόμοι ἐκεῖνοι ἦσαν, εἶναι καὶ θὰ ἦναι ἀντισυνταγματικοὶ, ἐφ’ ὅσον τὸ Σύνταγμα αὐτὸ ὑφίσταται. Τὸ Σύνταγμα ὥρισεν, ὅτι αἱ ἐπαρχίαι ἔχουσι δικαίωμα ν’ ἀποστέλλωσιν ἀντιπροσώπους· καθ’ ὅσον δὲ νόμος τις ἀντετάσσετο πρὸς ῥητὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἦναι σεβαστὸς, καὶ ὀρθῶς ἡ Κυβέρνησις πρῶτον ἔργον αὑτῆς ἐνόμισε νὰ ὑποβάλῃ τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου αὐτοῦ. Βεβαίως δύνανται νὰ ὑπάρχωσι γνῶμαι διάφοροι, ὅσον ἀφορᾷ τὸν καταρτισμὸν τοῦ νόμου περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν, καὶ ἐγὼ ἄλλοτε ὑπέβαλα σχέδιον νόμου, τροποποιοῦντος τὸν νόμον περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν ἐπὶ ἄλλων βάσεων, πάντοτε ὅμως μὲ τὸν σεβασμὸν τῶν δικαιωμάτων τῆς ἐπαρχίας, ὅπως ῥητῶς τὸ Σύνταγμα καὶ ἐπανειλημμένως εἰς διάφορα ἄρθρα ἐπιβάλλει. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἠθέλησε νὰ προκαλέσῃ τὴν Βουλὴν ν’ ἀφομοιωθῇ κατὰ τὰς γνώμας πρὸς τὸν πρώην Πρωθυπουργὸν, ὅσον ἀφορᾷ τὸν σεβασμὸν πρὸς τὴν γνώμην τοῦ Ἔθνους καὶ τὰς συνταγματικὰς διατάξεις. Ἡ Ἐθνοσυνέλευσις ἐκείνη καὶ ὅλαι αἱ Συνελεύσεις τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους, ὁσάκις τὸ Ἔθνος ἔστειλε τοιαύτας, ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς ἐπαναστάσεως τῆς μεγάλης, πρωτίστως ἀνεκήρυξαν τὴν εὐγνωμοσύνην, τὴν ὁποίαν ὀφείλει τὸ Ἑλληνικὸν εἰς ἐκείνους, οἵτινες πράγματι ἐδημιούργησαν τὴν ἐλευθερίαν αὐτοῦ καὶ τὴν παλιγγενεσίαν. Ὁμολογουμένως δὲ, κύριε Πρόεδρε, ὑψίστην εὐγνωμοσύνην ἔχει τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος εἰς τὰς νήσους τῆς Ὕδρας, τῶν Σπετσῶν καὶ τῶν Ψαρῶν καὶ εἰς τοὺς δούλους ἐκείνους ἀδελφούς μας, οἵτινες καὶ αἷμα καὶ χρῆμα ἐθυσίασαν χάριν τῆς ἐλευθερίας τῆς μικρᾶς ταύτης γωνίας· καὶ ὅμως ἐξακολουθοῦν νὰ ᾖναι δοῦλοι. Ἡ μεγαλομάρτυς νῆσος, ἡ Κρήτη, αἷμα καὶ χρῆμα ἄφθονον ἔχυσε, καὶ κατεστράφη, καὶ κατεκάη ἐπανειλημμένως χάριν τῆς ἐλευθερίας τῆς μικρᾶς ταύτης γωνίας· καὶ ἡ ἀτυχὴς ἀκόμη μένει δούλη καὶ δεδεσμευμένη! Πάντοτε τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος ἐν συνελεύσει ἀπεφάσισεν, ὅτι αἱ μὲν νῆσοι τῆς Ὕδρας, τῶν Σπετσῶν καὶ τῶν Ψαρῶν θὰ ἔχωσι τὸ προνόμιον, καίτοι μὴ ἔχουσαι ἀριθμὸν πολὺν κατοίκων, νὰ ἔχωσιν ὡρισμένον ἀριθμὸν ἀντιπροσώπων προνομιούχων, ὥρισε δὲ διὰ τὴν Ὕδραν τὸν ἀριθμὸν τῶν 3, διὰ τὰς Σπέτσας τῶν 2 καὶ διὰ τὰ Ψαρὰ τῶν 2, ὥρισε δὲ, ὅτι πάντες οἱ λοιποὶ ὑπόδουλοι ἀδελφοὶ, ὁσάκις συναντηθῶσι καὶ συνοικισθῶσιν εἰς ἰδιαίτερον δῆμον ἢ πόλιν, νὰ δύνανται νὰ ἔχωσιν ἴδιον ἀντιπρόσωπον προνομιοῦχον, καὶ ἂν ὁ πληθυσμὸς αὐτῶν δὲν ἀνέρχεται ἢ εἰς τὸ ½ τῆς ἐλαχίστης ἐκλογικῆς περιφερείας τοῦ Κράτους, ὡς π. χ. ὁ τῶν Κρητῶν ἐν Ἀδάμαντι. Τὰ δικαιώματα ταῦτα πρέπει νὰ ᾖναι σεβαστά. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἠθέλησε νὰ παρασύρῃ τὴν Βουλὴν εἰς τὸ νὰ ποιήσηται ἀκριβῶς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔκαμεν ὁ πρώην Πρωθυπουργὸς, νὰ περιφρονήσῃ δηλ. τὰ ψηφίσματα τῶν Ἐθνικῶν Συνελεύσεων, νὰ καταργήσῃ τὰ προνόμια τῶν νήσων. Ἐὰν, εἶπε, δώσωμεν ἕνα Βουλευτὴν εἰς τὰ Ψαρὰ, ἕνα Βουλευτὴν εἰς τὰς Σπέτσας, δύο εἰς τὴν Ὕδραν, εἶναι ἀρκετόν. Δὲν ζητοῦσιν ἐλεημοσύνην, κύριε συνάδελφε, οὔτε ἡ Ὕδρα, οὔτε αἱ Σπέτσαι, οὔτε τὰ Ψαρὰ, εἶναι καθῆκον τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους, τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς νὰ σεβασθῇ προνόμια ἀνεγνωρισμένα. Ὅταν δώσητε ἕνα Βουλευτὴν, θὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν ὑπάρχει προνόμιον· διότι αἱ Σπέτσαι ἔχουσι τόσον ἀριθμὸν κατοίκων, ὥστε νὰ ἔχωσιν ἐκ τοῦ γενικοῦ νόμου ἕνα Βουλευτήν. Ἐννοοῦμεν νὰ σεβασθῶμεν πρὸ πάντων τὰ προνόμια, τὰ ὁποῖα ἐξ ἱστορικῶν λόγων ἐκυρώθησαν ὑπὸ τῶν Ἑλληνικῶν Συνελεύσεων, καὶ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν Ἑλληνικὴ Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ ἄλλως ἢ ὡς ὀφείλει νὰ ψηφίσῃ. Παρακαλῶ δὲ τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν κρίνῃ τοῦτο ἀναγκαῖον, νὰ διατάξῃ συμπληρωτικὴν ἐκλογὴν, πρὸς σεβασμὸν τῶν προνομίων, εἰς τὴν Ὕδραν δι’ ἕνα Βουλευτὴν, εἰς τὰς Σπέτσας καὶ τὰ Ψαρὰ ἐπίσης, καὶ διὰ τὸν δῆμον Ἀδάμαντος, ἀφοῦ ὑπάρχει ὁ ἀριθμός.

§72ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἡ ἐλεγειακὴ ἀγόρευσις τοῦ κ. συναδέλφου προσεπάθησα νὰ μὲ συγκινήσῃ, ἀλλὰ δὲν τὸ κατώρθωσα· ἴσως εἶναι ἐμῆς ψυχικῆς σκληρότητος ἀποτέλεσμα. Λυποῦμαι διότι δὲν δύναται νὰ μὲ συγχαρῇ· ἐπεθύμουν νὰ μὲ συνέχαιρεν, ἀλλὰ δὲν εἶχον σκοπὸν ὁμιλῶν τὰ συγχαρητήριά του. Ἐγὼ, μάννα ἀντὶ τῆς χολῆς ἀποδίδων, συγχαίρω αὐτῷ, καὶ συγχαίρω εἰλικρινῶς, διὰ τὴν διαφυγοῦσαν τοῦ ἕρκους τῶν ὀδόντων του ὁμολογίαν, ὅτι ὁ νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου ἐξελέγη, εἶναι ἀντισυνταγματικός· καθότι τῆς ὁμολογίας ταύτης συμπέρασμα εἶναι, ὅτι καὶ ἡ ὕπαρξις τῆς Βουλῆς ταύτης εἶναι ἀντισυνταγματική, καὶ οὕτως ὡμολόγησεν, ὅτι ἡ πρότασίς μου περὶ διαλύσεως τῆς Βουλῆς ταύτης εἶναι ἀπαραίτητος συνέπεια τῶν θεωριῶν τῆς πλειονοψηφίας, ἧς ἡγεῖται ὁ ἔχων τὸ δικαίωμα καὶ νῦν τὸ καθῆκον νὰ προκαλέσῃ τὴν ἄσκησιν τῆς Βασιλικῆς προνομίας πρὸς διάλυσιν Κοινοβουλίου ἀντισυνταγματικῶς ὑφισταμένου. Ὡς πρὸς τὰς ναυτικὰς νήσους, παρατηρῶ ὅτι, ἐὰν ἔπραττε τὸ καθῆκόν του τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον πρὸς αὐτὰς, πρὸς τὰς ὁποίας ἔχει ἀληθῶς ὑποχρεώσεις, ἔπρεπεν ἄλλως νὰ ἀμείψῃ μέρος τῶν ἀγώνων καὶ τῶν θυσιῶν των. Κακίστη ἀμοιβὴ εἶναι ἡ παροχὴ πλειόνων Βουλευτῶν εἰς πολίτας, ὧν κατακρατεῖ τὰ χρήματα καὶ ἀπέναντι τῶν ὁποίων δὲν ἐξεπλήρωσε τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ ὀφειλέτου. Ἂς ἐπλήρονε τοὐλάχιστον αὐτοῖς τόκον 3% ἐπὶ τῶν καθυστερουμένων ἐκ ναυτικῶν ἀποζημιώσεων, καὶ ἤρκει. Αὐτὰ τὰ τέκνα τῶν ἀγωνιστῶν, εἰς οὓς ὀφείλονται πολλὰ ὑπὸ τοῦ Ἔθνους, αὐτοὶ οἱ κάτοικοι τῆς Ὕδρας καὶ τῶν Σπετσῶν τοσούτῳ μικρὰν σημασίαν ἀποδίδουσιν εἰς τὸ δῆθεν προνόμιον τῆς ἐκλογῆς πλειόνων Βουλευτῶν, ὥστε μεταφέρουν τὰ ἐκλογικά των δικαιώματα κατὰ ἑκατοντάδας καὶ χιλιάδας εἰς ἄλλας ἐκλογικὰς περιφερείας, ἐν αἷς εὑρίσκουσιν ἐργασίαν, ὅπως πορίζωνται ἐν ἱδρῶτι τὸν ἄρτον, ἐνῷ καθυστερεῖ αὐτοῖς τὸ Δημόσιον πλοῦτον ὅλον. Θέλετε ἀπόδειξιν; Καταβῆτε εἰς Πειραιᾶ, καὶ θὰ ἴδητε συνοικίαν Ὑδραίων, καὶ θὰ μάθητε ὁπόσοι Ὑδραῖοι εἶναι ἐκεῖ δημόται. Ὑπάγετε εἰς Σῦρον, καὶ θὰ ἴδητε ὁπόσοι Ψαριανοὶ εἶναι ἐκεῖ δημόται καὶ κάτοικοι. Διὰ ποίους λοιπὸν τὸ προνόμιον; τί θέλουσι τοιοῦτον προνόμιον οἱ ἀπόγονοι τῶν ἀγωνιστῶν, ὅταν πένωνται; Βουλευτῶν ἔχουσι πολλῶν χρείαν, ἢ τῶν χρημάτων τῶν πατέρων των; Κενολογοῦμεν ἢ πλανώμεθα; Ἂς ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκόν του τοῦτο τὸ Δημόσιον, ὡς ὀφειλέτης, καὶ τῷ χαρίζουσι τὸ δῶρον τοιούτων προνομίων.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1, Κύριοι, μία καὶ μόνη τροπολογία ὑπεβλήθη, ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ κ. Ποταμιάνου. Ἡ τροπολογία συνίσταται εἰς τὸ νὰ μένῃ ἐν ἰσχύϊ ὁ τροποποιούμενος νόμος καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἀριθμὸν τῶν Βουλευτῶν τῆς Ὕδρας, τῶν Σπετσῶν καὶ τῶν Ψαρῶν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου ὡς ἔχει παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2ον (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου προὐτάθησαν αἱ ἑξῆς τροπολογίαι: αʹ) Ὑπὸ τῶν βουλευτῶν κ. κ. Βρυώνη, Μαυροκεφάλου καὶ Ἀναστ. Ζερβοῦ, ἔχουσα ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Τὸ 2ον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσδιορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Βουλευτῶν μεταῤῥυθμίζεται ὡς ἑξῆς. «Ἐπαρχίαι, ἔχουσαι πληθυσμὸν δημοτῶν μέχρις 25 χιλιάδων, ἐκλέγουσιν ἕνα Βουλευτὴν ἀνὰ δέκα χιλιάδας. «Ἐπαρχίαι, τῶν ὁποίων ὁ πληθυσμὸς ἀνέρχεται ἀπὸ 25 χιλιάδων μέχρι 50, ἐκλέγουσιν ἕνα Βουλευτὴν ἀνὰ 12 χιλ. «Ἐπαρχίαι, ἔχουσαι πληθυσμὸν δημοτῶν ἀπὸ 50 χιλιάδων καὶ ἄνω, ἐκλέγουσιν ἕνα Βουλευτὴν ἀνὰ 15 χιλιάδας. «Ὅταν ὁ ἀριθμὸς τῶν δημοτῶν ἑκάστης ἐπαρχίας ὑπερβαίνῃ τὴν ἐκλογικὴν μονάδα, ἐκλέγεται εἷς Βουλευτὴς ἐπὶ πλέον.» Ὑπάρχει καὶ δευτέρα τροπολογία....

§74Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐξαντλεῖτε τὴν συζήτησιν ἐπὶ μιᾶς ἑκάστης τροπολογίας;

§75ΜΑΥΡΟΚΕΦΑΛΟΣ. Τὴν τροπολογίαν ταύτην ὑποστηρίζω μετ’ ἄλλων συναδέλφων, διότι φρονῶ, ὅτι διὰ τῆς ἐκλογικῆς μονάδος, ὡς καθορίζεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἀδικοῦνται αἱ μικραὶ ἐπαρχίαι, ἐνῷ τοὐναντίον ὠφελοῦνται αἱ μεγάλαι, αἱ ἔχουσαι δηλαδὴ μέγαν καὶ συμπαγῆ ἀριθμὸν δημοτῶν. Ἵνα ἐννοηθῇ τοῦτο ἀκριβῶς, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ φέρω ἓν παράδειγμα. Ἂς ὑποθέσωμεν, ὅτι πληθυσμὸς ἐξ 150 χιλιάδων δημοτῶν κατοικεῖ εἰς 10 ἐκλογικὰς περιφερείας, ἐκ 15 χιλιάδων ἑκάστη. Ποῖον ἀριθμὸν Βουλευτῶν θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἐκλέξῃ; Βεβαίως δέκα. Ὁ αὐτὸς πληθυσμὸς τῶν δημοτῶν, κατοικῶν εἰς μίαν ἐκλογικὴν μεγάλην περιφέρειαν, πόσους Βουλευτὰς δικαιοῦται νὰ ἐκλέξῃ; Κατὰ τὸ νομοσχέδιον 13. Ὥστε προφανῶς ἐγκαθίσταται ἀδικία, διότι ὁ αὐτὸς ἀριθμὸς τῶν δημοτῶν κατὰ τὴν μίαν περίστασιν ἀντιπροσωπεύεται παρὰ δέκα Βουλευτῶν, κατὰ τὴν ἄλλην δὲ, παρὰ 13. Καὶ τοῦτο γίνεται πρὸς ζημίαν τῶν μικρῶν περιφερειῶν, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ συμβαίνῃ τὸ ἐναντίον. Διότι ἐπαρχία μεγάλη, ἥτις πρόκειται ν’ ἀντιπροσωπευθῇ παρὰ 12 Βουλευτῶν, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, δὲν ζημιοῦται, ἂν ἤθελεν ἀντιπροσωπευθῆ παρὰ δέκα μόνον, ἐνῷ μικρὰ ἐπαρχία, ἥτις θὰ ἔδιδε δύο Βουλευτὰς, ἂν οὕτω καταδικασθῇ νὰ ἐκλέγῃ ἕνα, ἀναμφιβόλως ἀδικεῖται. Διὰ τῆς τροπολογίας ταύτης δὲν ζητοῦμεν νὰ ἐγκαθιδρύσωμεν προνόμια, ὡς εἶπόν τινες. Ἐὰν ἡμεῖς, οἱ ἐκ τῶν μικρῶν ἐπαρχιῶν ἐκλεγόμενοι, ἀντιτασσώμεθα κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, τοῦτο πράττομεν, ὄχι ἵνα διεκδικήσωμεν προνόμια, ἀλλὰ διὰ ν’ ἀποδώσωμεν δικαιοσύνην. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον ἐσφαλμένως λέγεται ὅτι ὁρίζει ὡς ἐκλογικὴν μονάδα τὸν ἀριθμὸν τῶν δώδεκα χιλιάδων δημοτῶν, διότι πράγματι βάσις διὰ τὰς μικρὰς ἐπαρχίας εἶναι αἱ 15 χιλιάδες. Ἀφοῦ, μόνον ἐὰν ὁ ἀριθμὸς τῶν δημοτῶν ὑπερτερῇ τὰς 15 χιλιάδας, ἔχει ἡ ἐπαρχία τὸ δικαίωμα πρὸς ἐκλογὴν ἑτέρου Βουλευτοῦ, προφανὲς καθίσταται, ὅτι ἐκλογικὴ μονὰς εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν 15 χιλιάδων. Τοὐναντίον διὰ τὰς μεγάλας ἐπαρχίας ἐκλογικὴ μονὰς λαμβάνεται ὁ ἀριθμὸς τῶν 12 χιλιάδων, ὥστε διαπράττεται κατάδηλος ἀδικία. Ἐξέθεσα ἐν παραδείγματι, πῶς τοῦτο εἶναι καταφανὲς, καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι 150 χιλιάδες δημόται, κατοικοῦντες μίαν περιφέρειαν, ἐκλέγουσι 13 Βουλευτὰς, ἐνῷ ὁ αὐτὸς ἀριθμὸς κεχωρισμένος ἐκλέγει μόνον δέκα. Πρὸς ἐπανόρθωσιν τῆς ἀδικίας πρέπει νὰ ἐκλίπῃ τὸ προσδιοριζόμενον κλάσμα, ὡς μεσάζων φραγμὸς, ἢ ἀλλέως νὰ προσδιορισθῇ ἄλλη ἐκλογικὴ βάσις διὰ τὰς μικρὰς ἐπαρχίας καὶ ἄλλη διὰ τὰς μεγάλας. Τοῦτο δὲν καθιερώνει ἀνισότητα, ὡς ἰσχυρίζονται ἄλλοι, ἀφοῦ ὁπωσδήποτε ἄδικος καθίσταται ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ αὐτοῦ μέτρου δι’ ὅλον τὸ Κράτος. Εἰς τὴν διάκρισιν ταύτην δὲν πρέπει νὰ ταράττωνταί τινες τῶν κ.κ. Βουλευτῶν, ἀφοῦ μάλιστα γνωρίζουσιν, ὅτι εἰς ὅλα σχεδὸν τὰ Κράτη δὲν καθορίζεται ὁ αὐτὸς ἀριθμὸς τοῦ πληθυσμοῦ πρὸς ἐκλογὴν Βουλευτοῦ. Καὶ ἐν Ἰταλίᾳ καὶ ἐν Γαλλίᾳ ὑπάρχουσιν ἐκλογικὰ τμήματα, τὰ ὁποῖα ἐπὶ 40 χιλιάδων ἐκλέγουσιν ἕνα Βουλευτὴν, ἐνῷ ἄλλα ἐκλέγουσιν ἕνα ἀνὰ 70 χιλιάδας ἐκλογέων. Ὥστε οὔτε καινοφανῆ πράγματα ὑποστηρίζομεν, οὔτε προνόμια ζητοῦμεν. Ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζω, τείνει νὰ ἐπανορθώσῃ τὴν ἀδικίαν τοῦ νομοσχεδίου. Καὶ ἵνα ἐντελῶς πεισθῇ ἡ Βουλὴ, ὅτι δὲν ἐπιδιώκομεν προνόμια, διακηρύττω καὶ ἐν ὀνόματι τῶν ἄλλων ὑποστηριζόντων συναδέλφων, ὅτι παραιτούμεθα τῆς τροπολογίας, ἐὰν ὁρισθῇ ὡς ἐκλογικὴ μονὰς αἱ δεκαπέντε χιλιάδες, ἀλλ’ ἄνευ κλάσματος μαθηματικοῦ. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἀρέσκει. Ὑπάρχουσιν οἱ θέλοντες τὸ νομοσχέδιον ὅπως ἔχει, διότι δι’ αὐτοῦ ἀδικοῦνται αἱ μικραὶ ἐπαρχίαι, ὠφελοῦνται δὲ αἱ μεγαλείτεραι. Τὴν ἀδικίαν ταύτην ἀποκρούομεν. Ἡ Βουλὴ, σκεπτομένη ὀρθῶς, ὄχι μόνον δὲν πρέπει νὰ παραδεχθῇ μέτρον ἀδικοῦν τὰς μικρὰς ἐπαρχίας, ἀλλὰ τοὐναντίον ὀφείλει νὰ κάμῃ παραχώρησιν ὑπὲρ αὐτῶν. Ἐὰν δεχθῇ τὰς τροπολογίας, θὰ πράξῃ ἔργον δίκαιον, ἐνῷ, ἐὰν τὰς ἀποῤῥίψῃ, θὰ ζημιώσῃ τοὺς μικροτέρους πληθυσμούς. Μέσος ὅρος δὲν χωρεῖ. Ἢ νὰ γείνουν δεκταὶ αἱ τροπολογίαι, ἢ νὰ ὁρισθῇ ὡς ἐκλογικὴ μονὰς ὁ ἀριθμὸς τῶν 15 χιλιάδων δημοτῶν, ἀλλέως τὸ ψηφιζόμενον νομοσχέδιον καθιερώνει ἀδικίαν.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω λοιπὸν τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς πρώτης τροπολογίας.

§77ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Τὴν τροπολογίαν ταύτην νομίζω ὅτι δὲν δύνασθε νὰ θέσητε εἰς ψηφοφορίαν συλλήβδην, ἐπειδὴ περιέχει τρία ἀντικείμενα, διάφορα τὸ ἓν τοῦ ἄλλου· νομίζω λοιπὸν, ὅτι πρέπει νὰ ἐρωτήσητε τὴν Βουλὴν δι’ ἓν ἕκαστον ἰδιαιτέρως, διότι δι’ ἓν ἕκαστον τῶν ἐδαφίων προτείνεται πρότασις ἰδία.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἅμα ζητηθῇ ἡ διαίρεσις, ἐγὼ βεβαίως θὰ θέσω τὸ ζήτημα διῃρημένως.

§79ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ἀκριβῶς τὴν διαίρεσιν ζητῶ.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητῶ λοιπὸν τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς ἀνωτέρω τροπολογίας τῶν κκ. Βουλευτῶν Κεφαλληνίας. (Γενομένης ψηφοφορίας δι’ ἀναστάσεως ἐπὶ ἑνὸς ἑκάστου ἐδαφίου τῆς ἀνωτέρω τροπολογίας, ἀποῤῥίπτεται αὕτη).

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρχόμεθα ἤδη εἰς τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Κόρπα. Ὁ κ. Κόρπας ἔχει τὸν λόγον.

§82ΚΟΡΠΑΣ. Καίτοι ἐννοῶ κάλλιστα τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπέλθῃ καὶ ἐπὶ τῆς προτάσεως ταύτης, οὐχ ἧττον ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις ἐν εἴδει ἀνθέων, τὰ ὁποῖα θὰ ῥίψω ἐπὶ τοῦ τάφου τῆς προτάσεώς μου. Ἀφοῦ ἅπαξ ἀπεφασίσθη, καὶ πολὺ ὀρθῶς, νὰ καταργηθῇ ἡ εὐρεῖα περιφέρεια, διὰ τοὺς γνωστοὺς τοῖς πᾶσι λόγους, συνέπεια ἦτο, νομίζω, νὰ ἐπανέλθῃ τὸ πρῴην καθεστὸς, τὸ ὁποῖον κανονίζει ὁ περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν νόμος τοῦ 1877, μὲ μόνην τὴν διαφορὰν, ὅτι ἀντὶ τοῦ πληθυσμοῦ τῶν 10 χιλιάδων, περὶ ὧν ἐποιεῖτο λόγον ὁ νόμος ἐκεῖνος, νὰ τροποποιηθῇ ἢ ν’ ἀναβιβασθῇ εἰς 12 χιλιάδας. Ὁ νόμος ἐκεῖνος τοῦ 1877 ὥριζεν ὅτι ἐπαρχία, ἔχουσα πληθυσμὸν μέχρι 10 χιλιάδων, δίδει ἕνα Βουλευτὴν, ἀπὸ 10 μέχρις 20 χιλιάδων 2 Βουλευτάς· δυνάμεθα λοιπὸν, μετὰ τὴν κατάργησιν τῆς εὐρείας περιφερείας, νὰ εἴπωμεν διὰ τοῦ νέου νομοσχεδίου, ὅτι ἐπαρχία ἔχουσα πληθυσμὸν μέχρι 12 χιλιάδων δίδει ἕνα Βουλευτὴν, ἀπὸ 12 μέχρις 24 χιλιάδων δίδει δύο· διότι ἐπαρχίαι τινὲς, ἐν αἷς καὶ ἡ ἐπαρχίαι τῆς Κέας, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν ἰδιαιτέρως νὰ ἀντιπροσωπεύω ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, ἀδικεῖται, ἀφοῦ πάντοτε ἀπὸ τοῦ 1844 ἔδιδε 2 Βουλευτὰς εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον. Ὁ λαὸς τῆς ἐπαρχίας, τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύω, ἐσυνείθιζε ν’ ἀποστέλλῃ πάντοτε 2 Βουλευτὰς εἰς τὸ Κοινοβούλιον· ἡ εὐρεῖα περιφέρεια βεβαίως ἐνεποίησε τὴν αὐτὴν αἴσθησιν καὶ εἰς τὴν ἐπαρχίαν ταύτην, οἵαν καὶ εἰς τὰς ἄλλας, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸν λόγον ἀκόμη, ὅτι, ἀντὶ νὰ ἐξακολουθῇ ἀποστέλλουσα 2 Βουλευτὰς, θ’ ἀπέστελλεν ἕνα μόνον· ἐὰν ὑπῆρξαν παράπονα κατὰ τῆς εὐρείας περιφερείας, — καὶ ὑπῆρξαν πολλὰ, — μεταξὺ τῶν παραπόνων τούτων ἦτο καὶ τὸ ὅτι ἐστερεῖτο τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀντιπροσώπων, τοὺς ὁποίους ἐσυνείθισε ν’ ἀποστέλλῃ εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον. Διὰ τοὺς λόγους τούτους ὑποστηρίζω τὴν πρότασίν μου, καὶ παρακαλῶ, πρὶν ἢ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή, νὰ θέσῃ τὴν χεῖρα ἕκαστος τῶν κκ. Βουλευτῶν εἰς τὴν συνείδησίν του, καὶ νὰ συλλογισθῇ, ὅτι, ἐὰν ἦτο εἰς τὴν θέσιν τὴν ἰδικήν μου ἢ ἐκείνων, οἵτινες ἐκλέγονται ἀπὸ ἐπαρχίας τοῦ αὐτοῦ πληθυσμοῦ μὲ τὴν ἐπαρχίαν Κέας, δὲν ἤθελε βεβαίως ἀποφασίσει τόσον εὐκόλως νὰ δώσῃ ψῆφον καταδικαστικήν.

§83ΠΕΤΣΑΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§84ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ὑποστηρίζω καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, διότι ἡ προσθήκη Βουλευτοῦ εἰς τὸ τέταρτον τοῦ ἀριθμοῦ τῶν 12 χιλιάδων εἶναί τι ἀντιφατικόν· ἢ θὰ δώσωμεν εἰς τὸ κλάσμα Βουλευτήν, ἢ δὲν θὰ δώσωμεν· ἐὰν θὰ δώσωμεν, διατὶ νὰ ἀρνηθῶμεν εἰς τὸν μικρότερον τῶν 3 χιλιάδων ἀριθμόν; Προτιμότερον θὰ ἦτο, ἐὰν τὸ νομοσχέδιον ὥριζεν ὡς μονάδα παραγωγὸν Βουλευτοῦ τὰς 15 χιλιάδας· τότε ἴσως θὰ ἐπέφερεν ἐλάττωσιν οὐσιώδη εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν Βουλευτῶν.

§85ΔΑΓΡΕΣ. Συνεζητήθη πρὸ ὀλίγου τὸ ζήτημα τῶν προνομίων τριῶν ἐπαρχιῶν· ἤδη δὲ συζητεῖται καὶ ἄλλο προνόμιον, ἵνα καθιερωθῇ. Δὲν ἐννοῶ τὸν λόγον τῆς ἐξαιρέσεως ταύτης· ἐγὼ δὲν ἠξεύρω, ἐὰν αἱ ἐπαρχίαι, αἱ ἔχουσαι περισσοτέρους Βουλευτὰς ἀπὸ ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἔχουσιν ὀλιγωτέρους, ὠφελοῦνται ἢ ζημιοῦνται. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ἡ βάσις, ἤτοι ἡ μονάς, τὴν ὁποίαν ἔθεσεν ἡ Κυβέρνησις, εἶναι δικαία καὶ ὀρθή· ἐὰν δὲ ἠδυνάμην νὰ ἔχω γνώμην, ἀκόμη περισσότερον ἤθελον ἀναβιβάσει τὴν μονάδα. Ἀλλὰ σήμερον δὲν ἐπιχειρῶ τοῦτο, καθόσον εἶναι σχηματισμένη κοινὴ πεποίθησις περὶ τούτου. Ἡ σύγχυσις τῶν ἐπαρχιῶν, περὶ ὧν ὁ λόγος, δυστυχῶς συμβαίνει καὶ παρὰ τοῖς δήμοις περὶ τὴν διοίκησιν αὐτῶν, ἡ ὁποία βασίζεται σήμερον ἐπὶ τῶν βάσεων, τὰς ὁποίας ἔθετο ἡ Ἀντιβασιλεία κατὰ τὸ 1834, ὅτε ἄλλαι ἦσαν αἱ σχέσεις τῶν κατοίκων καὶ τὰ συμφέροντα, καὶ ἄλλαι εἶναι σήμερον. Νομίζω, ὅτι δύναμαι νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ἓν μέτρον περὶ διαῤῥυθμίσεως ἐν γένει τῶν δήμων καὶ τῶν ἐπαρχιῶν ἐν καιρῷ τῷ δέοντι. Κατὰ τὸ 1873 ὁ μακαρίτης Δεληγεώργης συνέστησεν ἐπιτροπὰς καὶ ἀπέστειλεν αὐτὰς εἰς τὰς διαφόρους ἐπαρχίας καὶ νομούς, καὶ ἔλαβον σημειώσεις, καὶ αἱ σημειώσεις αὗται εἶναι ἄξιαι προσοχῆς, δύνανται δὲ νὰ χρησιμεύσωσιν εἰς τὴν ἐργασίαν ταύτην. Ἐπαναλαμβάνω λοιπόν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις ἓν μέτρον περὶ νέας διαῤῥυθμίσεως τῶν τε δήμων καὶ τῶν ἐπαρχιῶν· ἐγὼ δὲ παραδέχομαι τὸν τεθέντα παρὰ τοῦ νομοσχεδίου ἀριθμόν.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τίθεται εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις τοῦ κ. Κόρπα.

§87ΚΟΡΠΑΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως κύριε Πρόεδρε.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶσθε 15. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Κόρπα παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ τροπολογία ἀπεῤῥίφθη.

§89ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικά, ὅτι διαμαρτυρόμεθα διὰ τὴν ἀδικίαν, τὴν ὁποίαν κάμνει ἡ Βουλὴ εἰς τὰς μικρὰς ἐπαρχίας.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχουσι τροπολογίαι, δι’ ὧν ζητεῖται νὰ προστεθῶσιν ἕτεραι διατάξεις ὡς ἑπόμενα ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου. (Ὁ κ. Ταταράκης προτείνει τὴν ἑξῆς τροπολογίαν (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον 3ον. Διὰ τοῦ αὐτοῦ βασιλικοῦ διατάγματος, τοῦ ὁρίζοντος τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐξ ἑκάστης ἐπαρχίας ἐκλεκτέων Βουλευτῶν, διαιρεῖται, ἀναλόγως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐν τοῖς ἐκλογικοῖς καταλόγοις ἐγγεγραμμένων δημοτῶν, ἑκάστη ἐπαρχία, εἰς ἣν ὁρίζεται ἀριθμὸς ἐκλεκτέων Βουλευτῶν πλέον τοῦ ἑνὸς, εἰς τόσα ἐκλογικὰ διαμερίσματα, ὅσοι εἰσὶν οἱ ἐκλεκτέοι Βουλευταὶ, οὕτως ὥστε ἐξ ἑκάστου ἐκλογικοῦ διαμερίσματος ἐκλέγεται εἷς καὶ μόνος Βουλευτής. «Ἄρθρον 4ον. Ἡ αὐτὴ διαίρεσις θέλει γίνεσθαι καὶ ἐπὶ τῶν προνομιούχων περιφερειῶν Ὕδρας, Σπετσῶν καὶ Ψαρῶν. «Ἄρθρον 5ον. Πᾶς ὁ ἔχων τὰ προσόντα τοῦ ἐκλεξίμου ἐκλέγεται παρ’ οἱουδήποτε ἐκλογικοῦ διαμερίσματος καὶ οὐχὶ μόνον παρ’ ἐκείνου, παρ’ ᾧ ἐνασκεῖ τὰ τοῦ ἐκλογέως δικαιώματα.»

§91ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Διὰ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον, σκοπὸν προεθέμην τὴν κατάργησιν τῶν συνδυασμῶν. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι οὐδεὶς θὰ εὑρεθῇ μεταξὺ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, ὅστις νὰ μὴ παραδεχθῇ, ὅτι, ἐὰν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν γνησίαν ἀντιπροσωπείαν, πρέπει νὰ ἐκλείψωσιν οἱ συνδυασμοί. Ἀναγνοὺς τὰ πρακτικὰ τῆς Βʹ Συνόδου τῆς Ζʹ Περιόδου καθὼς καὶ τῆς Βʹ Συνόδου τῆς Ιʹ Περιόδου, ὅτε συνεζητοῦντο μεταῤῥυθμίσεις τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος καὶ προετάθη ἡ εὐρεῖα περιφέρεια καὶ τὸ ζήτημα τοῦ ἑνιαίου τῆς ψήφου, εἶδον ὅτι πάντες οἱ ἀγορεύσαντες παρεδέχθησαν τὸ ἄτοπον τῶν συνδυασμῶν, καὶ πρὸ πάντων τῶν μικτῶν. Ἀφοῦ πρὸ ὀλίγου ἡ Βουλὴ κατήργησε τὴν εὐρεῖαν περιφέρειαν, κατ’ ἐμὲ ὄχι διότι ἡ εὐρεῖα περιφέρεια ἀντίκειται εἰς τὸ Σύνταγμα, — διότι ἐναντίαν ἔχω περὶ τούτου γνώμην, — ἀλλὰ δι’ ἄλλους λόγους, νομίζω διὰ τὸν λόγον τοῦ ὅτι δὲν ἦτο εὔκολον νὰ ἐξευρεθῇ τρόπος, ὅπως συμπληρωθῇ ὁ θεσμὸς τῆς εὐρείας περιφερείας διὰ τῆς καθιερώσεως τοῦ ἑνιαίου τῆς ψήφου, ἕνεκα τούτου φρονῶ, ὅτι τὸ ἄτοπον τῶν συνδυασμῶν, καὶ πρὸ πάντων τῶν μικτῶν, δυνάμεθα νὰ θεραπεύσωμεν, ψηφίζοντες τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον καὶ συμπληροῦντες αὐτὸ διὰ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον. Οὕτω, διαιρουμένου τοῦ Κράτους εἰς τόσα ἐκλογικὰ διαμερίσματα ὅσοι ἔσονται οἱ ἐκλεγόμενοι Βουλευταὶ, ἐξ ἑνὸς ἑκάστου διαμερίσματος θὰ ἐκλέγηται εἷς καὶ μόνος Βουλευτής· οὕτω δὲ κατ’ ἀνάγκην οἱ συνδυασμοὶ θέλουσιν ἐκλείψει, καὶ θέλομεν ἀποκτήσει ἀντιπροσωπείαν γνησίαν, ἀντιπροσωπείαν ἐκπροσωποῦσαν τὸ ἀληθὲς φρόνημα τοῦ λαοῦ.

§92ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Κυκλάδων ἐνέχει μεγάλην σπουδαιότητα, θίγει τὸ ζήτημα τὸ ἐκλογικὸν, τὸ ὁποῖον πολλάκις συνεζήθη ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, θίγει τὸ ζήτημα τῆς μιᾶς ἢ τῆς πολλαπλῆς ψήφου, καὶ ὡς τοιοῦτον νομίζω ὅτι εἶναι ἄξιον περισσοτέρας προσοχῆς καὶ σπουδαιοτέρας μελέτης ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς. Ἤδη οὐδὲν ἕτερον πράττομεν ἢ νὰ ἐπαναφέρωμεν τὸ μέχρι τοῦ Ἰανουαρίου τοῦ 1887 καθεστὸς, ἀλλὰ τὸ καθεστὸς ἐκεῖνο, καίτοι πολὺ βέλτιον τοῦ κρατήσαντος ἀπὸ τοῦ 1887 καὶ ἐντεῦθεν, ἔχει πολλὰς τὰς ἀτελείας, καὶ εἰς τὰς ἀτελείας του ταύτας πολλάκις ἐπεστήθη ἡ προσοχὴ τῆς Βουλῆς παρ’ ἀληθῶς ἐπιφανῶν μελῶν αὐτῆς. Κατὰ τὸ 1880 νομίζω εἰσήχθη σχέδιον νόμου περὶ μιᾶς ψήφου κατὰ τὰς ἐκλογὰς παρὰ τοῦ τότε βουλευτοῦ Καλαβρύτων μακαρίτου Ζαΐμη, καὶ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο συνεζητήθη μετά πάσης τῆς δυνατῆς ἐμβριθείας καὶ σχεδὸν ἐκυρώθη παρὰ τῆς κοινῆς γνώμης, καίπερ μὴ κυρωθὲν παρὰ τῆς Βουλῆς. Πρόκειται λοιπὸν περὶ ζητήματος ἐν τῇ προτάσει τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Κυκλάδων, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ μελετήσῃ ἡ Βουλὴ ἐν ἀνέσει. Σήμερον δὲν εἶναι ἡ ὥρα τοιαύτης μελέτης, καὶ δι’ αὐτὸ παρακαλῶ τὸν κύριον συνάδελφον νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὸ νὰ προκαλέσῃ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς ἰδέας του, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὡς τροπολογίαν τοῦ νομοσχεδίου τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ νὰ ἐπιφυλαχθῇ νὰ ὑποβάλῃ αὐτὴν μετὰ τὴν ἐπανάληψιν τῶν ἐργασιῶν ὡς αὐτοτελὲς νομοσχέδιον.

§93ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Συμμερίζομαι πληρέστατα τὴν παρατήρησιν τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κυκλάδων, καὶ συμφωνῶ πρὸς αὐτὸν, ὅτι τὸ πολίτευμα δὲν εἶναι γνήσιον, οὐδὲ δύναται νὰ ἐκφρασθῇ ὁ λαὸς ἀληθῶς περὶ τῶν ἀντιπροσώπων του, ἐφ’ ὅσον κατατρύχεται ἀπὸ τὴν πλεκτάνην τῶν συνδυασμῶν, οἱ ὁποῖοι εἶνε ἡ χειρίστη λύμη τοῦ πολιτεύματος τοῦ Συνταγματικοῦ. Νομίζω, ὅτι ἦλθεν ἡ ὥρα, ἀφοῦ ἐξησφαλίσθη δι’ ἀγώνων πολιτικῶν ἀνδρῶν, ἀποδημησάντων ἤδη, τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου τοῦ λαοῦ, νὰ σώσωμεν αὐτὸν καὶ ἀπὸ πᾶν ἄλλο νοθεῦον αὐτήν. Βεβαίως δὲν εἶναι σήμερον ὁ καιρὸς, ὅπως σκεφθῇ ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου ἡ Βουλὴ, ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁπωσδήποτε ἀνεκινήθη τὸ ζήτημα τοῦτο, δὲν πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ἀφήσῃ τὴν στιγμὴν ταύτην τὴν ψυχολογικὴν νὰ παρέλθῃ ἄνευ τινὸς προνοίας. Ἑπομένως προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν, καίτοι γνωρίζω, ὅτι ἡ πρότασίς μου δὲν ἔχει συνάφειαν μὲ τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον, ἵνα ἡ Βουλὴ ἀποφανθῇ καὶ ἐξουσιοδοτήσῃ τὸν κ. Πρόεδρον αὐτῆς νὰ ἐκλέξῃ ἐκ τῶν μᾶλλον πεπειραμένων ἐπὶ τοιούτων θεμάτων συναδέλφων ἐπιτροπὴν δεκαμελῆ, ἥτις νὰ μᾶς παρουσιάσῃ μίαν τοιαύτην ἐργασίαν· ἐὰν δὲ φρονῇ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι πρέπει νὰ συντελέσῃ καὶ αὕτη εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, καλὸν εἶναι νὰ δώσῃ αὕτη τὴν ὤθησιν.

§94ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἡ τύχη τῶν κοινοβουλευτικῶν ἐπιτροπῶν εἶναι γνωστόν, ὅτι δὲν εἶναι εὐτυχής, ὁσάκις οἱ εἰσηγούμενοι ἢ ἐκπροσωποῦντες τὴν πλειονοψηφίαν τῆς Βουλῆς δὲν θέλωσι ν’ ἀναλάβωσι τὴν πρωτοβουλίαν τῆς ἐπιτυχίας μιᾶς προτάσεως. Νομίζω διὰ τοῦτο, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον πρέπει νὰ λογίσῃ ἴδιον ἑαυτοῦ ἔργον τὸ ν’ ἀφήσῃ τοῦτο τὸ καλὸν εἰς τὸν τόπον, τὴν ἀπαλλαγὴν τουτέστι τῶν ἐκλογέων ἀπὸ τοῦ κλοιοῦ τῶν συνδυασμῶν. Νομίζω, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ εὐχηθῶμεν, ὅπως ἡ Κυβέρνησις εἰσαγάγῃ μετὰ τὴν ἐπανάληψιν τῶν ἐργασιῶν νόμον περὶ τούτου, καὶ τότε εἶναι ἐλπὶς, ὅτι θέλει ψηφισθῆ. Τὰ περὶ ἐπιτροπῶν κρίνω ἄσκοπα καὶ ἐστερημένα ἀξίας.

§95Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὁμολογουμένως οἱ συνδυασμοὶ εἶναι μία τῶν κυριωτέρων αἰτιῶν, ἕνεκα τῶν ὁποίων κακοδαιμονοῦμεν, διότι δὲν εἰσήχθησαν ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ συστήματα ἀρχῶν, ὡς ὑπάρχουσιν εἰς ἄλλα Κράτη, ὅτε θὰ ἦσαν ὠφέλιμοι. Οἱ συνδυασμοί, Κύριοι, διαιροῦσι τὸν τόπον εἰς δύο στρατόπεδα, τυραννούντων καὶ τυραννουμένων, οἱ συνδυασμοὶ εἶναι ἐκεῖνοι, οἵτινες καθιέρωσαν βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον, ἰδίως ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ κ. Τρικούπη, εἰς τὸ κατακόρυφον τὴν πρωθυπουργικὴν ἀνεύθυνον τυραννίαν, τὸν κομματικὸν δεσποτισμόν. Ἐπειδὴ ὅμως τοιαῦτα ζητήματα δὲν πρέπει νὰ συζητῶνται ἐσπευσμένως, δι’ αὐτὸ καὶ ἐγὼ δὲν ἀπεφάσισα νὰ φέρω πρότασιν νόμου, χαίρω ὅμως τὰ μέγιστα, διότι ἀντιλαμβάνομαι, ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι διατεθειμένη νὰ ἐξετάσῃ σπουδαίως τὸ ζήτημα, καὶ τοῦτο δι’ ἐμὲ εἶναι ἀρκετόν· ἀλλ’ ἐνόμισα, ὅτι εἰς τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον δύναται νὰ ψηφισθῇ ἑτέρα τις πρότασις, ἡ ὁποία φέρει ὀλιγωτέρας τινὰς ὠφελείας. Τὸ ἄρθρον 56 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου ἀναγράφει τὴν ἑξῆς διάταξιν (ἀναγινώσκει): «Ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς ὑποψηφίους ἢ τοὺς ἀντιπροσώπους ἢ τοὺς ἀναπληρωτὰς αὐτῶν νὰ θέσωσιν ἴδιον σημεῖον ἐπὶ τῶν καλπῶν». Νομίζω, ὅτι τοῦτο εἶναι ἀκριβῶς τὸ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ἐθεωρήθη ὡς παρερμηνευόμενον· διότι κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο ἐπιτρέπεται ἴδιον σημεῖον. Δύναται λοιπὸν νὰ γείνῃ ἡ ἑξῆς ἔνστασις· τίθεται ἓν σημεῖον εἰς τὴν κάλπην τοῦ πρώτου ὑποψηφίου, ὁ ἑπόμενος, μὴ ἀνήκων εἰς συνδυασμὸν καὶ ἔχων συμφέρον, δύναται νὰ φέρῃ ἔνστασιν νὰ μὴ τεθῇ τὸ αὐτὸ σημεῖον, διότι τὸ ἄρθρον 56 λέγει νὰ μὴ τεθῇ τὸ ἴδιον σημεῖον. Τώρα δύναταί τις νὰ ἀντείπῃ εἰς τὸν ἐνιστάμενον, ὅτι, ἀφοῦ δὲν γίνεται ἀντίῤῥησις παρὰ τοῦ ἀμέσως ἐνδιαφερομένου, τοῦ ὁποίου τὸ σημεῖον τίθεται καὶ εἰς ἑτέραν κάλπην, δὲν ἐπιτρέπεται παρ’ ἄλλου ἡ ἐναντιοφωνία. Καὶ ἐν τούτοις τὸ ζήτημα εἶναι δημοσίας τάξεως. Ἀλλὰ, Κύριοι, εἶναι λυπηρὸν τὸ θέαμα, πραγματικώτατον ὅμως, ὅτι οἱ ἐκλογεῖς εἰς μέγαν ἀριθμὸν ἐκλέγουσι Βουλευτὰς σημείων, καὶ ἀτυχῶς, ὅσοι ἐξελέχθημεν ἐν συνδυασμῷ δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι εἴμεθα Βουλευταὶ σημείων....

§96ΛΕΒΙΔΗΣ. Τὸ σημεῖον εἶναι ἰδέα.

§97Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐγὼ δὲν γνωρίζω οὐδεμίαν ἰδέαν.... Διὰ τοῦτο ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τροπολογίαν, διὰ τῆς ὁποίας ὄχι μόνον ἀπαγορεύεται τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ἀπαγορεύεται ἐπὶ ποινῇ ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς. Νομίζω, ὅτι ἡ τροπολογία αὕτη δύναται νὰ ψηφισθῇ, ἐὰν ὑπάρχῃ διάθεσις πραγματικὴ πρὸς κατάργησιν τῶν συνδυασμῶν. Ἐσκέφθην ὅμως, ὅτι δύνανται νὰ καταδολιευθῶσι τὴν τοιαύτην διάταξιν οἱ ἀντιπρόσωποι ἢ σφαιριδιοδόται, φέροντες ἐπὶ τῆς κομβιοδόχης λ. χ. τὸ σημεῖον· διὰ τοῦτο διὰ τῆς τροπολογίας μου προτείνω νὰ ἀπαγορεύηται καὶ τοῦτο.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Ταταράκη.

§99ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Τὴν ἀποσύρω, κύριε Πρόεδρε.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἤδη θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Γ. Φιλαρέτου. Ὁ κ. Φιλάρετος ζητεῖ νὰ προστεθῶσιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τὰ ἑξῆς δύο ἄρθρα (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον 3ον. Τὸ ἄρθρον 56 τοῦ ΧΜΗʹ νόμου τοῦ 1877 ἀντικαθίσταται οὕτω: «Ἀπαγορεύεται ἐπὶ ποινῇ ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς πᾶν διακριτικὸν σημεῖον ἐπὶ τῶν καλπῶν καὶ τῶν ἀντιπροσώπων ἢ σφαιριδιοδοτῶν.» «Ἄρθρον 4ον. Ἡ ἰσχὺς τῆς διατάξεως ταύτης ἰσχύει καὶ ἐπὶ δημαιρεσιῶν.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Ἀκολούθως γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἔχει, εἶτα δὲ καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τοῦ ᾼΦΞΑʹ νόμου περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ ἀπὸ 5 Δεκεμβρίου 1845 νόμου περὶ διαιρέσεως τῶν νομαρχιακῶν καὶ ἐπαρχιακῶν ἀρχῶν καὶ περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου τούτου. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Κωνσταντᾶ.

§103ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς Παξοὺς, παραιτοῦμαι τῆς προτάσεώς μου.

§104Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ἀντὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Κωνσταντᾶ, εὐαρεστηθῆτε νὰ γράψητε τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἡ νῆσος Κέρκυρα μετὰ τῶν ἄλλων περὶ αὐτὴν νησιδίων, πλὴν τῆς νήσου τῶν Παξῶν, ἀποτελεῖ μίαν ἐπαρχίαν, ἰδίαν δὲ ἡ νῆσος τῶν Παξῶν». Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἄλλη τροπολογία, ἡ τῶν βουλευτῶν ἐκ Λαρίσσης κ. κ. Γεωργιάδου, Φιλίου, Π. Ζαρίμπα, Ριζοπούλου καὶ Δάλλα, τῆς ὁποίας ἡ ἔννοια εἶναι ἡ ἑξῆς. Κατὰ τὸ ἔτος 1882, ὅτε διῃρέθη ἡ Θεσσαλία εἰς ἐπαρχίας, ἀπετέλεσαν μίαν ἐπαρχίαν δύο τὸ πρὶν διακεκριμέναι ἐπαρχίαι, ἡ ἐπαρχία Δομοκοῦ καὶ ἡ ἐπαρχία Φαρσάλων. Οἱ ὑποβαλόντες τὴν τροπολογίαν ζητοῦσιν ἤδη τὴν διαίρεσιν τῶν δύο αὐτῶν ἐπαρχιῶν. Τὴν τροπολογίαν ταύτην τὴν ἀποδέχομαι.

§105ΜΑΥΡΟΚΕΦΑΛΟΣ. Παρακαλοῦνται οἱ ὑποβαλόντες τὴν τροπολογίαν νὰ μᾶς εἴπωσι, τίνα πληθυσμὸν ἔχει ἡ ἐπαρχία Δομοκοῦ καὶ Φαρσάλων.

§106ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. 35,000 ψυχῶν περίπου.

§107Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Αἱ δύο ἐπαρχίαι ἔχουσι πληθυσμὸν δημοτῶν 19,439. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀνωτέρω τροπολογία τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ὡς ἄρθρον 2ον τοῦ νομοσχεδίου).

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἀπεδέχθη τὴν τροπολογίαν τῶν βουλευτῶν κκ. Γεωργιάδου, Φιλίου, Ζαρίμπα, Ριζοπούλου καὶ Δάλλα. Αὕτη θ’ ἀποτελέσῃ δευτέραν παράγραφον τοῦ ἄρθρου 2.

§109ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Προτείνω μίαν ἄλλην συναφῆ τροπολογίαν· τὴν προτείνω δὲ τώρα, διότι τώρα ἠγέρθη τὸ ζήτημα τῆς μεταβολῆς περιφερειῶν τινων. Ἐν Ἄρτῃ συμβαίνει τὸ ἀντίθετον τοῦ ἐν Δομοκῷ καὶ Φαρσάλοις συμβαίνοντος. Ἡ ἐπαρχία Ἄρτης εἶναι ἀκριβῶς τὸ ἥμισυ τῆς ὅλης ἐπαρχίας Ἄρτης, διότι τὸ ἕτερον ἥμισυ ἔμεινε δυστυχῶς ὑπὸ τὴν Τουρκίαν. Τὸ ἥμισυ τῆς ἐπαρχίας Ἄρτης, τὸ εἰς τὴν Ἑλλάδα προσαρτηθὲν, διῃρέθη εἰς δύο ἐπαρχίας· νομίζω ὅτι οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἀνεπτύχθησαν, συντείνουσιν εἰς τὴν ἕνωσιν τῶν δύο τούτων ἐπαρχιῶν, ὥστε αἱ ἐπαρχίαι Τζουμέρκων καὶ Ἄρτης νὰ ἀποτελῶσι μίαν ἐκλογικὴν περιφέρειαν.

§110ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Δὲν ὑπάρχει οἰκονομία κατὰ τὸ προτεινόμενον νομοσχέδιον. Καὶ δὲν ἤθελον κάμει λόγον, ἐὰν ὑπῆρχε τοὐλάχιστον εἰς ἑκάστην ἀποδοχὴν τροπολογίας παρὰ τῆς Κυβερνήσεως πνεῦμα δικαιοσύνης. Ἀλλὰ παρατηρῶ, ὅτι ἀλλοῦ μὲν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δέχεται εὔρυνσιν ἐπαρχιακὴν, ἀλλοῦ δὲ σμίκρυνσιν· καὶ ἀπόδειξις εἶναι ἡ πρότασις τοῦ συναδέλφου ἐκ Κερκύρας καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, καθ’ ἃς οἱ μὲν ζητοῦσι τὴν εὔρυνσιν τῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν των, οἱ δὲ τὴν σμίκρυνσιν διὰ τῆς διαιρέσεως. Διὰ τοῦτο καὶ ἐγὼ προτείνω, ἡ ἐπαρχία Ξηροχωρίου νὰ διαιρεθῇ εἰς δύο, εἰς ἐπαρχίαν Ὠρεῶν καὶ εἰς ἐπαρχίαν Ἱστιαίας (ἱλαρότης).

§111Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι ὁ συνάδελφος διατελεῖ ἐν πλάνῃ, διότι ὑπέλαβεν, ὅτι οἵ τε προβαλόντες τροπολογίας καὶ ἐγὼ, ὁ ἀποδεχθεὶς αὐτὰς, ἐκτελοῦμεν ἔργον μηχανικὸν, καὶ ὅτι διχοτομοῦμεν τὴν χώραν τὴν Ἑλληνικὴν εἰς τμήματα, εἰς τετράγωνα, εἰς συνοικισμούς, καὶ δημιουργοῦμεν ἡμεῖς ταῦτα. Ἀλλὰ ταῦτα ἐδημιούργησεν ἡ ἱστορία, ἡμεῖς δὲ ἀκολουθοῦμεν τὴν ἱστορικὴν καταγωγὴν ἑκάστης περιφερείας, διότι αὐτὴ ἡ καταγωγὴ συνετέλεσεν, ὥστε ἐκεῖνοι, οἵτινες ἔχουσι τὰ αὐτὰ ἤθη, τὸν αὐτὸν τρόπον τοῦ βίου, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κατοικοῦσι τὴν αὐτὴν περιφέρειαν, αὐτοὶ συνετέλεσαν, ἵνα οἱ κάτοικοι τῆς αὐτῆς περιφερείας σκέπτωνται κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον, ἔχωσι κοινὰ συμφέροντα καὶ συνεννοῶνται καλλίτερον πολιτικῶς ἢ ὅσον ἤθελον ἀνταλλάξει τὰς ἰδέας των οἱ κάτοικοι τῆς Δωρίδος μετὰ τῶν κατοίκων τῆς Σίφνου. Ἡμεῖς λοιπὸν δὲν ῥυμοτομοῦμεν, ἐνῷ ἐρυμοτόμησαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι διῄρουν τὴν νῆσον Κέρκυραν εἰς τρία μέρη ἄνευ οὐδενὸς λόγου. Τὴν τοιαύτην ῥυμοτομίαν αἴρομεν σήμερον, καὶ εἶναι τοσοῦτον δίκαιον νὰ ἄρωμεν αὐτὴν, ὥστε, προτοῦ νὰ προταθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν οἱ νόμοι τῆς εὐρείας περιφερείας, ἐγὼ, ὡς Πρωθυπουργὸς, διενοούμην νὰ συγχωνεύσω τὰς τρεῖς ἐπαρχίας Κερκύρας εἰς μίαν ἐπαρχίαν, τὴν ἐπαρχίαν Κερκύρας.

§112ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Ἐγένετο καὶ πρότασις τότε.

§113ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπειδὴ δὲ ὁ συνάδελφος προέτεινε τὴν ἰδέαν ταύτην, ὤφειλον νὰ τὴν ἀποδεχθῶ, διότι εἶναι σύμφωνος μὲ τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ἔχω περὶ τῆς ἐπαρχιακῆς διαιρέσεως τοῦ Κράτους. Τὸ αὐτὸ ἔπραξα καὶ ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Γεωργιάδου. Πρᾶξις ὑπουργικὴ αὐθαίρετος συνέζευξε δύο ἐπαρχίας, αἵτινες δὲν εἶχον οὐδεμίαν διάθεσιν νὰ συζευχθῶσι, καὶ αἵτινες ἔχουσι διακεκριμένα ἀπ’ ἀλλήλων συμφέροντα. Ἠδυνάμην νὰ ἀντισταθῶ εἰς τοιαύτην πρότασιν; Ἐὰν ἠθέλετε ἐγκύψει περισσότερον ἐπὶ τοῦ ζητήματος, μοὶ φαίνεται ὅτι ἠθέλετε πεισθῆ, ὅτι δὲν ἐπράξαμεν ἀδικίαν.

§114ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἠθέλησα νὰ πειράξω τινὰ, ὑποβαλὼν τὴν παρατήρησιν ταύτην· ἀλλὰ δὲν βλέπω τὴν οἰκονομίαν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἡ οἰκονομία δὲ συνίσταται εἰς τὸ νὰ ἔχῃ τὴν μονάδα τῶν 12,000 γενικὴν καὶ καθ’ ὅλας τὰς ἐπαρχίας ἴσην· ἐδῶ δὲν εἶναι ἴση, διότι ἡ ἐπαρχία Φαρσάλων δὲν ἔχει 12,000, τοὐναντίον δὲ ἡ ἐπαρχία Δομοκοῦ θὰ ὑπερβῇ τὰς 15,000· ἐν τούτοις δεχόμεθα τὴν διαίρεσιν. Θέλετε λοιπὸν νὰ εἴπω, ὅτι τοῦτο εἶναι δίκαιον; Τότε διατὶ ἔλαβεν ἡ Βουλὴ ὑπ’ ὄψει τὴν μονάδα τῶν 12,000;

§115ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Δύο τινὰ νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ συναγάγωμεν ἐκ τῆς συζητήσεως ταύτης. Τὸ πρῶτον, ὅτι ἐξακολουθεῖ ὁ νομοθετικὸς κυκεὼν, διότι εἰς νόμον, ὁ ὁποῖος ἔχει ὡρισμένην ἀποστολὴν, παραθέτομεν διατάξεις ἄλλου κλάδου, εἰς ἄλλον νόμον ἀνηκούσας καὶ ἐχούσας ἄλλην ἀποστολήν. Τὸ δεύτερον, ὅτι εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὑπὸ συζήτησιν, κάμνομεν νέας ἐκλογικὰς διαιρέσεις, ἐνῷ ὁ νόμος δὲν ἔχει ἀντικείμενον τοιαύτας διαιρέσεις. Ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι αἱ ἐκλογικαὶ περιφέρειαι ἔχουσιν ἱστορικὴν καταγωγὴν, ἀλλ’ εὐτυχῶς ἢ δυστυχῶς διὰ τὴν Ἑλλάδα, ἡ ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ Συνταγματικοῦ πολιτεύματος καὶ ἐντεῦθεν γενομένη ἐκλογικὴ διαίρεσις δὲν ἐῤῥιζώθη τοσοῦτον, ὥστε νὰ λέγῃ τις, ὅτι αὐτὴ καὶ μόνη μᾶς ὑποχρεοῖ νὰ μένωμεν εἰς τὸ καθεστὸς τὸ ὑπάρχον. Τοὐναντίον αἱ τελευταῖαι μεταβολαὶ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος ἀπέδειξαν, ὅτι οἱ πληθυσμοὶ συνεννοήθησαν πρὸς ἀλλήλους, τὰ δὲ νέα μέσα τῆς συγκοινωνίας προσήγγισαν πληθυσμοὺς ἀπέχοντας καὶ ἀπεμάκρυναν ἄλλους ἀπ’ ἀλλήλων. Διὰ τοῦτο ταχίστη εἶναι φρονῶ ἀνάγκη νὰ γείνῃ λογικωτέρα διαίρεσις τοῦ Κράτους καὶ ὁμοιόμορφος. Βεβαίως δὲν ἀπασχολεῖ ἡμᾶς σήμερον τοιοῦτο ζήτημα, καὶ διὰ τοῦτο τὰ παρεισαγόμενα καὶ δυστυχῶς φθάνοντα τὴν ἐπιτυχίαν σχέδια τοῦ μὲν καὶ τοῦ δὲ ἐκ τῶν συναδέλφων εὐχῆς ἔργον θὰ ἦτο νὰ μὴ ἐπετύγχανον, ἀλλὰ νὰ ἀνεβάλλοντο, ἵνα χρησιμεύσωσιν ὡς ὕλη ἐν μέλλοντι εἰς τὰ μελετήματα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ γείνωσι, τοῦθ’ ὅπερ βεβαίως δὲν ἐπιτυγχάνεται, ὅταν ἐξ ἐφόδου ῥίπτηται μία πρότασις καὶ τὴν υἱοθετῇ ὁ Πρωθυπουργός. Πολλὰ ζητήματα ὑπάρχουσι, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἐξετασθῶσι, σχετικὰ πρὸς τὴν ἕνωσιν ἢ τὴν διαίρεσιν ἐπαρχιῶν. Ἡ ἐκλογικὴ περιφέρεια τῶν Φαρσάλων καὶ τοῦ Δομοκοῦ ἀριθμεῖ βίον 10 ἐτῶν· ἐπὶ τουρκοκρατίας ἦτο μία ἐπαρχία, ἀλλὰ ἐπὶ τουρκοκρατίας ἡ περιφέρεια δὲν ἀπῄτει ἑνότητα καὶ ταὐτότητα ἰδεῶν καὶ ἠθῶν καὶ ἐθίμων, αἱ διαιρέσεις ἐγίνοντο αὐθαιρέτως. Διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ τάχιστα μελέτη περὶ τῆς ὀρθοτέρας διοικητικῆς διαιρέσεως, ἀφοῦ μάλιστα εἶναι συμπεπληρωμένα τὰ σχέδια τοῦ δικτύου τῶν σιδηροδρόμων, οἵτινες πρόκειται νὰ συγκοινωνήσωσι τοὺς πληθυσμοὺς τῆς Ἑλλάδος, ν’ ἀποφύγωμεν δὲ τὴν ἐν τῷ νόμῳ τούτῳ παρεμβολὴν αὐτῶν τῶν συγχωνεύσεων καὶ διαιρέσεων, τῶν ἐπιδιωκουσῶν συμφέροντα μερικὰ, τὸ γενικὸν συμφέρον παραβλάπτοντα.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ τροπολογία τῶν συναδέλφων ἐκ Θεσσαλίας....

§117Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ τροπολογία αὕτη πρέπει νὰ περιορισθῇ εἰς τὰ ἑξῆς: «Ἡ ἐπαρχία Δομοκοῦ–Φαρσάλων διαιρεῖται εἰς δύο ἐπαρχίας, τὴν τοῦ Δομοκοῦ καὶ τὴν τῶν Φαρσάλων.» Τίποτε περισσότερον. Δὲν προσήκει νὰ τεθῇ ἐν νομοσχεδίῳ, τίνα χωρία ἀπαρτίζουσιν ἑκάστην ἐπαρχίαν. (Γίνεται δεκτὴ ἡ τροπολογία, ὡς περιωρίσθη ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὡς βʹ ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 2).

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔρχεται τώρα, ὡς τρίτον ἐδάφιον, ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, καθ’ ἣν «αἱ ἐπαρχίαι Ἄρτης καὶ Τζουμέρκων συγχωνευόμεναι ἀποτελοῦσι μίαν ἐπαρχίαν, ὑπὸ τὸ ὄνομα ἐπαρχία Ἄρτης». Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἤδη λαμβάνει τὴν θέσιν ἄρθρου 3ου. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3ον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Ὡσαύτως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3ον τοῦ νομοσχεδίου, ταχθὲν ὡς ἄρθρον 4ον, ἀποῤῥιφθείσης δι’ ἀναστάσεως τῆς ἐπ’ αὐτοῦ τροπολογίας τοῦ βουλευτοῦ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος κ. Κομνᾶ Τράκα περὶ ἀπαλείψεως τῶν τελευταίων λέξεων «γραφεῖς καὶ κλητῆρες». Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν, ὡς ἔχει, τὸ ἄρθρον 4ον τοῦ νομοσχεδίου, ταχθὲν ὡς ἄρθρον 5ον. Εἶτα δὲ γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τῶν περὶ νομαρχιακῶν συμβουλίων νόμων. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ προσόντων νόμων. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως). Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει ἡ ἑξῆς τροπολογία τοῦ κ. Φαρμακοπούλου (ἀναγινώσκει): «Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 ἐν τέλει νὰ προστεθῇ: «Αʹ δὲ τάξεως γραφεὺς ὁ ἐπὶ διετίαν διακούσας μαθήματα Πανεπιστημίου φοιτητής».

§121Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τρεῖς σταθμοὺς, τρία γνωρίσματα ἔχομεν, ἐπίσημα ἔγγραφα ἀρχῶν: τὸ ἀπολυτήριον τοῦ Σχολαρχείου, τὸ ἀπολυτήριον τοῦ Γυμνασίου καὶ τὸ δίπλωμα τοῦ Πανεπιστημίου. Ἄλλον σταθμὸν δὲν γνωρίζομεν.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Φαρμακοπούλου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1 ὡς ἔχει).

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2ον (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχουσι διάφοροι τροπολογίαι. Καὶ πρῶτον τροπολογία τοῦ κ. Φαρμακοπούλου, ἔχουσα ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 § 6 ἐν τέλει νὰ προστεθῇ: «Διορίζεται ὑπουργικὸς γραμματεὺς ά τάξεως ἢ εἰς ὁμοιόβαθμον θέσιν ὁ ἐπὶ τριετίαν ἐν πολυμελεῖ δικαστηρίῳ δικηγόρος.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Δευτέρα τροπολογία εἶναι ἡ τοῦ κ. Κρεστενίτου, ἔχουσα ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Προβιβάζεται δὲ ὑπουργικὸς γραμματεὺς βʹ τάξεως ὁ γραφεὺς αʹ τάξεως μετὰ τριετῆ ὑπηρεσίαν, ἐὰν ἔχῃ μόνον ἀπολυτήριον Γυμνασίου, ἢ ὁ ἔχων δεκαετῆ ἐν ὅλῳ ὑπηρεσίαν.»

§124ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Περίεργον εἶναι, ὅτι, καὶ ὡς ἔχει ὁ νόμος, εὐνοεῖ μᾶλλον τοὺς ἐκ τῆς πείρας ἔχοντας προσόντα, παρὰ τοὺς φέροντας δίπλωμα. Ἀπορῶ δὲ, πῶς ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἠλείας θέλει νὰ παρίδωμεν τοὺς ἐπιστήμονας, οἱ ὁποῖοι καὶ ἔτη πολλὰ κατηνάλωσαν πρὸς ἐκπαίδευσίν των καὶ κόπους καὶ δαπάνας κατέβαλον. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει καθῆκον νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῶν ἐξερχομένων ἐπιστημόνων ἐκ τῶν σχολῶν· διότι δὲν ἐννοῶ διατὶ νὰ ὑψώσῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἀνθρώπους μὴ ἔχοντας ἐπιστημονικὴν μόρφωσιν.

§125ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχει δίκαιον ὁ κ. Πετρίδης, διότι ἔχομεν ἄπειρα παραδείγματα, καθ’ ἃ ἐξόχως διεκρίθησαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον δίπλωμα.

§126ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Εἰς ὅλα τὰ Κράτη αἱ ἀνώτεραι θέσεις δίδονται εἰς ἀνθρώπους πάντοτε ἐπιστήμονας.

§127ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Τὸ δίπλωμα τοῦ Πανεπιστημίου θεωρῶ ἀπαραίτητον διὰ τὰς ἀνωτέρας θέσεις· ἀλλὰ καὶ ἐν τούτῳ βλέπω μίαν ἀνωμαλίαν, διότι ἀναφέρεται δίπλωμα Πανεπιστημίου· ἀλλὰ δύναται ὁ φέρων δίπλωμα ἰατρικῆς νὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὸ τμῆμα τῆς στατιστικῆς; Ἐγὼ θὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως νὰ συστήσῃ ἕδραν πολιτικῶν ἐπιστημῶν, ὅπως μορφῶνται οἱ ὑπάλληλοι.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόκειται, ὡς ἠκούσατε, περὶ τῶν ὑπηρετούντων καὶ μὴ ἐχόντων ἀπολυτήριον Γυμνασίου. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον, οὗτοι δὲν δύνανται νὰ διορισθῶσιν εἰς ἀνωτέρας θέσεις. Ὑπάρχει τροπολογία, καθ’ ἣν δύνανται νὰ προβιβασθῶσιν, ἂν ἔχωσι, κατά τινας μὲν τῶν Βουλευτῶν, ὀκταετῆ ὑπηρεσίαν, κατ’ ἄλλους δὲ, δεκαετῆ. Κατά τινα δὲ τροπολογίαν τοῦ κ. Σχινᾶ, ἐξαιροῦνται οἱ ἐκ τῶν νέων ἐπαρχιῶν καταγόμενοι.

§129ΣΧΙΝΑΣ. Ἐν ταῖς προσαρτηθείσαις ἐπαρχίαις, Κύριοι, δὲν ὑπῆρχον Γυμνάσια πρὸ τῆς προσαρτήσεως, ὡς τὰ τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος· ὥστε στεροῦνται ἀπολυτηρίου Γυμνασίου οἱ ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν τούτων καταγόμενοι. Οὐδεὶς γραφεὺς σήμερον εἶναι Θεσσαλός ... (θόρυβος).

§130ΜΑΥΡΟΣ. Οὔτε ἐκ τῶν Κυκλάδων.

§131ΣΧΙΝΑΣ. Ὁ κ. Μαῦρος δύναται νὰ μὲ διαδεχθῇ καὶ ὁμιλήσῃ. Ἐγὼ θεωρῶ καθῆκόν μου νὰ φέρω τὴν πρότασιν, ἣν ἐπρότεινα. Διότι ἄλλως οἱ Θεσσαλοὶ μόλις μετὰ δεκαετίαν θὰ ἔχωσι δικαίωμα νὰ διορίζωνται ὑπάλληλοι.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Σχινᾶ περὶ ἐξαιρέσεως τῶν καταγομένων ἐκ τῶν προσαρτηθεισῶν ἐπαρχιῶν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ἤδη θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Κρεστενίτου.

§133Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ νομοσχέδιον ἐκαινοτόμησεν ὑπὲρ ἐκείνων, οἵτινες δὲν ἔχουσι δίπλωμα Πανεπιστημίου, διότι ἀπεδέξατο νὰ προβιβάζωνται εἰς βαθμὸν γραμματέως βʹ τάξεως μετὰ τριετῆ ὑπηρεσίαν οἱ ἔχοντες ἀπολυτήριον Γυμνασίου. Μὴ ζητεῖτε ἤδη νὰ ἐπεκτείνωμεν τὴν χάριν περαιτέρω, διότι ἀνατρέπομεν τὴν οἰκονομίαν τοῦ νόμου.

§134ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Ὡς γραφεῖς ἐννοεῖται καὶ τοὺς ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ἐργαζομένους ὡς τοιούτους;

§135Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Βεβαίως.

§136ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐγὼ εἶχον ὑποβάλλει τροπολογίαν περὶ τοῦ γραμματέως πολυμελοῦς δικαστηρίου. Βλέπω ἤδη ὅτι ἐψηφίσθη ἡ δευτέρα παράγραφος, εἰς ἣν ἀνάγεται.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ, ἀντὶ νὰ κατέρχωμαι κατὰ τὴν σειρὰν τῶν ἐδαφίων, ἐνόμισα ὅτι ἠδυνάμην νὰ φθάσω εἰς τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα, ἐὰν ἐπρότεινα εἰς ψηφοφορίαν τὰς τροπολογίας πρότερον· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Λεβίδου ἀνάγεται εἰς τὸ δεύτερον ἐδάφιον, δυνάμεθα νὰ τὴν θέσωμεν εἰς ψηφοφορίαν ἤδη.

§138ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὁ γραμματεὺς πολυμελοῦς δικαστηρίου, Κύριοι, ἔχει βαθμὸν γραμματέως αʹ τάξεως, κατὰ τὸ ἄρθρον 226 τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων, τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι ὁ γραμματεὺς οὗτος ἔχει βαθμὸν ἐπάρχου· ὁ δὲ ἔπαρχος εἶναι ὑπουργικὸς γραμματεὺς αʹ τάξεως.

§139Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἂν ἀναγνώσητε τὸ ἄρθρον 4 τοῦ νόμου περὶ προσόντων, τὸ ὁποῖον δὲν τροποποιεῖται, θέλετε πεισθῆ, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη τῆς προσθήκης, διότι δυνάμει τοῦ ἄρθρου ἐκείνου οἱ γραμματεῖς τῶν Δικαστηρίων ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ εἰσέρχωνται εἰς τοὺς ἄλλους κλάδους.

§140ΛΕΒΙΔΗΣ. Πολὺ καλά· δὲν ἐπιμένω.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπολείπεται ἡ τροπολογία τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἠλείας, διὰ τῆς ὁποίας προτείνεται ἡ προαγωγὴ τοῦ γραφέως αʹ τάξεως εἰς γραμματέα βʹ τάξεως καὶ ἂν δὲν ἔχῃ δίπλωμα, ἀλλ’ ἔχῃ μόνον δεκαετῆ ὑπηρεσίαν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πολλοί.... Ἀμφίβολον τὸ ἀποτέλεσμα). Θὰ θέσω ἀντιθέτως εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν. Οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ἐπὶ τοῦ τελευταίου ἐδαφίου ἔχει τροπολογίαν ὁ κ. Ἀργυρόπουλος, προτείνων, ὅπως μετὰ τὰς λέξεις «ὡς τμηματάρχης βʹ τάξεως» προστεθῶσι τὰ ἑξῆς: «ἢ ἐπὶ ὀκταετίαν διατελέσας εἰς ὁμοιόβαθμον θέσιν καὶ ἔχων ἐν ὅλῳ ὑπηρεσίαν δεκατριῶν ἐτῶν».

§142ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δίκαιον, οἱ ὑπηρετοῦντες ἐκτὸς τῶν Ὑπουργείων νὰ μὴ δύνανται νὰ ἀποκτῶσι τὰ προσόντα πρὸς προβιβασμὸν, τὰ ὁποῖα ἀποκτῶσιν οἱ ἐν τοῖς Ὑπουργείοις μὲ τὸν αὐτὸν βαθμὸν ὑπηρετοῦντες. Π. χ. δύναται νὰ γείνῃ τμηματάρχης αʹ τάξεως ὁ ἔχων τριῶν ἐτῶν ὑπηρεσίαν τμηματάρχου βʹ τάξεως, δὲν δύναται δὲ νὰ γείνῃ τοιοῦτος ὁ ὑπηρετήσας ἐπὶ πολλὰ ἔτη ἐκτὸς τοῦ Ὑπουργείου μὲ βαθμὸν τμηματάρχου βʹ τάξεως. Οὕτω πως δὲν θὰ δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν καλὸν ὑπάλληλον εἰς τὴν ἐκτὸς τῶν Ὑπουργείων ὑπηρεσίαν, διότι ὅλοι θὰ σπεύδουν νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὰ Ὑπουργεῖα, διὰ ν’ ἀποκτήσωσι τὰ προσόντα πρὸς προβιβασμόν. Εἷς γραμματεὺς Νομαρχίας, ὅστις ἔχει βεβαίως βαθμὸν τμηματάρχου βʹ τάξεως, δὲν δύναται νὰ γείνῃ τμηματάρχης αʹ τάξεως, ὁσηνδήποτε ὑπηρεσίαν καὶ ἂν ἔχῃ εἰς τὸν βαθμὸν αὐτὸν τοῦ τμηματάρχου βʹ τάξεως, ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ νὰ ὑπηρετήσῃ ὡς τμηματάρχης βʹ τάξεως, διὰ ν’ ἀποκτήσῃ τὰ πρὸς προβιβασμὸν προσόντα. Τὰ ἄτοπα ταῦτα ἀποσοβεῖ ἡ πρότασίς μου.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ἀργυροπούλου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πολλοί... Ἀμφίβολον τὸ ἀποτέλεσμα). Θὰ ἐρωτήσω τὸ ἀντίθετον. Οἱ μὴ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν τροπολογίαν ὡς προσθήκην ἐν τέλει τοῦ τελευταίου ἐδαφίου τοῦ 2ου ἄρθρου.

§144Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ζήτημα δὲν ἔχει ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ νόμου, εἶναι ζήτημα μισθοῦ, διότι καὶ ὁ τμηματάρχης βʹ τάξεως καὶ ὁ τμηματάρχης αʹ τάξεως εἶναι ἓν καὶ τὸ αὐτό. Ὁ τμηματάρχης βʹ τάξεως διευθύνει τμῆμα, ὡς διευθύνει τμῆμα καὶ ὁ τμηματάρχης αʹ τάξεως. Ἑπομένως, εἴτε βʹ τάξεως εἶναι, εἴτε αʹ, ἡ ὑπηρεσία θὰ ἐκτελεσθῇ. Εὐθὺς ὡς λοιπὸν γίνεται δεκτὸς ὁ τμηματάρχης βʹ τάξεως, δὲν βλάπτεται ἡ ὑπηρεσία, ἐὰν γείνῃ δεκτός. Διὰ τοῦτο τὸ ζήτημα εἶναι ζήτημα μισθοῦ, δὲν εἶναι ζήτημα διοικήσεως.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπολείπεται νὰ ψηφίσωμεν ἐν συνόλῳ τὸ ἄρθρον 2ον, ὡς ἐτροποποιήθη διὰ τῆς παραδοχῆς τῆς τελευταίας ταύτης τροπολογίας τοῦ κ. Ἀργυροπούλου, διότι οὐδεμία ἑτέρα τροπολογία ἐγένετο δεκτή. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὸ ἄρθρον 2ον ὡς ἐτροποποιήθη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3ον. (Ἀναγινώσκεται).

§146ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐπιθυμῶ οὔτε τὴν ὑπηρεσίαν νὰ ἀδικήσω, ἀλλ’ οὔτε ἐπίσης ἐννοῶ οἱ στερούμενοι πτυχίου νὰ μὴ προάγωνται, ἀλλ’ ἐπιθυμῶ καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ληφθῇ ἰδιαιτέρα πρόνοια διὰ τοὺς διδάκτορας καὶ προλύτας τῆς Νομικῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου Εἶπον καὶ χθὲς καὶ ἐπαναλαμβάνω καὶ σήμερον, ὅτι, ἀφοῦ τὸ Κράτος ἔχει πληθὺν τοιούτων νέων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι στάδιον, ὀφείλει νὰ προνοήσῃ ἡ Βουλὴ περὶ τῆς τύχης αὐτῶν. Νομίζω λοιπὸν, κύριε Πρόεδρε, ὅτι τὸ ἐδάφιον δʹ τοῦ ἄρθρου 3, κατὰ τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται διὰ τοὺς διδάκτορας καὶ τοὺς προλύτας τοῦ Πανεπιστημίου τριετὴς ὁλόκληρος ὑπηρεσία ὑπουργικοῦ γραμματέως αʹ τάξεως ἢ ἐπάρχου, νομίζω, ἐπαναλέγω, ὅτι περιέχει διάταξιν παρὰ πολὺ βαρεῖαν διὰ τοὺς κεκτημένους πτυχίον τῆς Νομικῆς Σχολῆς, ἑπομένως φρονῶ, ὅτι ὡς πρὸς αὐτοὺς δέον νὰ μὴ ζητηθῇ ὑπηρεσία τριετὴς, ἢ τοὐλάχιστον νὰ περιορισθῇ αὕτη εἰς ἓν ἔτος, μοὶ φαίνεται δ’ ὅτι μετὰ ἐνιαύσιον ὑπηρεσίαν δύναται ὁ τοιοῦτος ὑπάλληλος νὰ προαχθῇ καὶ γείνῃ γραμματεὺς Νομαρχίας. Ἐπαναλέγω, ὅτι θὰ ἦναι τιμὴ εἰς τὸ Κράτος νὰ εἰσαχθῶσι νέοι διδάκτορες εἰς τὴν διοίκησιν, διότι καὶ φιλοτιμίαν μείζονα θὰ ἔχωσι, καὶ γνώσεις περισσοτέρας, καὶ εὐλαβέστεροι θὰ ἦναι εἰς τὸ καθῆκον αὐτῶν. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν τριετίαν ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ νὰ περιορίσῃ αὐτὴν εἰς ἓν ἔτος, τὸ ὁποῖον νομίζω πλέον ἢ ἀρκετὸν δι’ ἕνα διδάκτορα τῆς Νομικῆς Σχολῆς.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τίθεται εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις τοῦ κ. Γεωργοπούλου, προτείνοντος νὰ διορίζωνται γραμματεῖς Νομαρχίας οἱ ἔχοντες δίπλωμα Πανεπιστημίου μετὰ ἑνὸς μόνον ἔτους ὑπηρεσίαν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3 ὡς ἔχει παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 4ον. (Ἀναγινώσκεται).

§148ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ἐὰν θέλῃ, νὰ προστεθῶσιν εἰς τὸ τέλος τοῦ τρίτου ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου τούτου τὰ ἑξῆς: «ἢ ὡς γραμματεὺς ταμείου».

§149ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Οἱ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπάλληλοι τῶν δημοσίων ἔργων περιλαμβάνονται εἰς τὰ προσόντα;

§150Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὂχι. Οἱ ὑπάλληλοι τῶν δημοσίων ἔργων καὶ τὸ σῶμα τῶν μηχανικῶν καὶ τῶν ἐργοδηγῶν διέπονται ὑπὸ εἰδικοῦ νόμου, περὶ τοῦ ὁποίου δὲν γίνεται μνεία.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σχινᾶς ἔχει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4ου, καθ’ ἣν διορίζονται γραμματεῖς ἐπαρχείου «οἱ ἐπὶ τριετίαν ὡς δημόσιοι εἰσπράκτορες καὶ καλῶς ἐκτελέσαντες τὸ καθῆκόν των ἐν ταῖς νέαις ἐπαρχίαις καὶ ἐκ τούτων καταγόμενοι.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4ον ὡς ἔχει παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 5ον. (Ἀναγινώσκεται).

§152Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο, μετὰ τὴν τελευταίαν λέξιν νὰ προστεθῇ: «διατηρουμένης τῆς ἰσχύος αὐτῶν μόνον ἐπὶ τῶν ταχυδρομικῶν καὶ τηλεγραφικῶν ὑπαλλήλων.»

§153Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν μοὶ φαίνεται πολὺ κανονικὸς ὁ τρόπος αὐτὸς τῆς συζητήσεως τῶν νόμων· τὴν τελευταίαν στιγμὴν νὰ προτείνονται τροπολογίαι, χωρὶς δὲ νὰ τυπῶνται καὶ διανέμωνται εἰς τοὺς Βουλευτάς, νὰ ψηφίζωνται εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν. Ἐάν τις τῶν Βουλευτῶν, καὶ μάλιστα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἔπραττε τοῦτο, δὲν γνωρίζω ὁποία συζήτησις ἤθελεν ἐγερθῆ. Οἱ κκ. Ὑπουργοὶ δὲν ἔχουσι κἀνὲν προνόμιον κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν νόμων, εἶναι καὶ οὗτοι ἐκ τῶν εἰσηγητῶν τῶν νόμων, ἔστωσαν οἱ πρῶτοι, ἀλλὰ δὲν ἔχουσιν ἐξαιρετικὸν προνόμιον ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ. Συμβαίνει δηλ. καὶ κατὰ τὴν ψήφισιν τῶν νομοσχεδίων ὅ,τι καὶ διὰ τὸν Προϋπολογισμόν, διὰ τὸν ὁποῖον ἔχω ὑποβάλει τροποποίησιν τοῦ Κανονισμοῦ. Ἔχομεν ἓν νομοσχέδιον, τὸ συζητοῦμεν εἰς δύο ἀναγνώσεις, τὴν τελευταίαν στιγμὴν ὁ Ὑπουργὸς φέρει μίαν τροπολογίαν, καὶ γίνεται νόμος. Δὲν νομίζω ὅτι ἐφαρμόζεται τὸ Σύνταγμα, περὶ τοῦ ὁποίου ἐξεσχίσθην πολλάκις ἐδῶ, ἐὰν διὰ μιᾶς καὶ μόνης ἀναγνώσεως, χωρὶς νὰ ἐνεργηθῶσι τὰ τοῦ Κανονισμοῦ, δηλ. τῆς τυπώσεως καὶ διανομῆς εἰς τοὺς Βουλευτάς, αἱ τροπολογίαι τῶν κκ. Ὑπουργῶν γίνωνται νόμοι τοῦ Κράτους. Διὰ τοῦτο, ὄχι διὰ τὴν προκειμένην περίπτωσιν, διότι δὲν ἔχω λόγον νὰ φέρω ἀντίῤῥησιν, ἀλλ’ ἐὰν οἱ κύριοι Βουλευταὶ μοὶ ἐπιτρέψωσιν, οἱ κ.κ. Ὑπουργοὶ παρακαλῶ νὰ συμμορφῶνται περισσότερον μὲ τὸν Κανονισμόν, τοὐλάχιστον πρῶτον νὰ τυπῶνται καὶ νὰ διανέμωνται αἱ προτάσεις των καὶ ἔπειτα νὰ συζητῶνται. Ἐννοῶ, Κύριοι, τὴν σπουδὴν τῆς ψηφίσεως τῶν νόμων πολλάκις, ἀλλὰ μέχρι βαθμοῦ τινος, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θέλομεν φθάσει εἰς σημεῖον φοβερὸν, νὰ νομίζωμεν ὅτι ψηφίζομεν νόμους, καὶ ἐν τούτοις νὰ μὴ κάμνωμεν τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ δεχώμεθα ἀτομικὰς προτάσεις.

§154Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἀτομικῶν προτάσεων· ἐγὼ ζητῶ νὰ διατηρηθῶσιν οἱ ἰσχύοντες μέχρι τοῦδε νόμοι, νὰ διατηρηθῶσιν ἄθικτοι δύο κατηγορίαι ὑπαλλήλων· εἶναι συντήρησις τοῦ καθεστῶτος.

§155Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Διατὶ τὸ προσθέτετε; διὰ νὰ μὴ συμπεριληφθῶσιν εἰς τὸν νόμον;

§156ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Βεβαίως.

§157Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἄρα εὑρίσκετε τὴν ἀνάγκην.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὸ ἄρθρον 40 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, ἂν κατὰ τὴν συζήτησιν προταθῇ τροπολογία τις, ὁ Πρόεδρος λαμβάνει τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς, ἐὰν ἡ τροπολογία πρέπῃ νὰ συζητηθῇ εὐθὺς, ἢ τυπουμένη νὰ διανεμηθῇ πρὸ τῆς συζητήσεως εἰς τοὺς Βουλευτάς. Λοιπὸν ἡ τροπολογία, ἡ ὁποία ὑπεβλήθη, δύναται νὰ συζητηθῇ εὐθὺς, καὶ συνεζητήθη εὐθὺς συναινέσει τῆς Βουλῆς.

§159Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἀλλὰ δὲν ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ περὶ τούτου ποτέ· ἄλλως τε καὶ ὁ Κανονισμὸς τὸ λέγει, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ γίνηται κατάχρησις, διότι ἐγὼ δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τοὺς ταχυδρομικούς καὶ τηλεγραφικοὺς νόμους, δὲν ἔχω μελετήσει αὐτούς.

§160Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Οἱ ταχυδρομικοὶ καὶ τηλεγραφικοὶ ὑπάλληλοι ὑπόκεινται εἰς διατάξεις, κατὰ τὰς ὁποίας τὸ ἄρθρον 12 τοῦ νόμου περὶ προσόντων τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων ἐφαρμόζεται καὶ ἐπὶ τῶν ταχυδρομικῶν καὶ τηλεγραφικῶν ὑπαλλήλων, δηλ. ὅτι οἱ ταχυδρομικοὶ καὶ τηλεγραφικοὶ ὑπάλληλοι δὲν δύνανται νὰ παυθῶσιν, εἰμὴ καθ’ ὃν τρόπον τὸ ἄρθρον 12 προσδιώρισεν ὅτι δύνανται καὶ οἱ ἄλλοι. Ἀλλ’ ἡμεῖς προτείνομεν τὴν κατάργησιν τοῦ ἄρθρου 12, προτείνομεν δηλ. νὰ μὴ τηρῶνται αἱ ἐγγυήσεις ἐκεῖναι ὡς πρὸς τὴν παῦσιν τῶν ὑπαλλήλων, προτείνομεν ὅμως νὰ γείνῃ ἐξαίρεσις ὡς πρὸς τοὺς ταχυδρομικοὺς καὶ τηλεγραφικοὺς ὑπαλλήλους, ἐπὶ τῶν ὁποίων ζητοῦμεν νὰ τηρηθῶσιν αἱ ἐγγυήσεις, καὶ νὰ μὴ παύωνται, εἰμὴ ὅταν τὸ ἄρθρον 12 τοῦ νόμου περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων ἐπιτρέπῃ.

§161ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω τὴν ἑξῆς προσθήκην, ἡ ὁποία εἶναι τὸ συμπέρασμα τῆς ὁμιλίας μου, τὴν ὁποίαν ἔκαμα ἐν τῇ ἐνάρξει τῆς συνεδριάσεως σήμερον· νὰ προστεθῇ εἰς τὸ τέλος, ὅτι «ἐπίσης καταργοῦνται καὶ τὰ ἄρθρα 56, 57 καὶ 58 τοῦ ἐν ἰσχύει προξενικοῦ νόμου ΧΝϚʹ».

§162ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι εἰδικὸς νόμος περὶ αὐτῶν.

§163ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε βεβαίως εἶναι περιττόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5 μετὰ τῆς ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ προταθείσης προσθήκης, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 6 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ βουλευτοῦ Ἀρκαδίας κ. Ι. Ἀντωνοπούλου, ἵνα προστεθῇ ὡς ἄρθρον 7ον τοῦ νομοσχεδίου. Ἐπιμένετε εἰς τὴν πρότασίν σας, κύριε Ἀντωνόπουλε;

§165Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ τροπολογία μου ἀφορᾷ εἰς ὑπαλλήλους, οἵτινες διωρίσθησαν καὶ ὑπηρέτησαν ἐπὶ τῇ βάσει εἰδικῶν νόμων τοῦ Κράτους· τινὲς μάλιστα ἐξ αὐτῶν ἀπεσπάσθησαν ἐξ ἄλλων κλάδων ἄλλων ὑπηρεσιῶν, ἐκ τοῦ κλάδου τοῦ οἰκονομικοῦ, τοῦ διοικητικοῦ καὶ τοῦ δικαστικοῦ, καὶ ὑπηρέτησαν διορισθέντες, ἄλλοι μὲν ὡς ἐπόπται τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ, ἄλλος ὡς ἐπιτηρηταὶ καὶ ἄλλοι ἐν ἄλλαις ὑπηρεσίαις, καὶ ἐὰν διέμενον εἰς τὰς θέσεις ταύτας, θὰ εἶχον οὐ μόνον τὸ εὐεργέτημα τῆς προαγωγῆς, ἀλλὰ καὶ θὰ διετηροῦντο ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ μέχρι σήμερον. Λοιπὸν ἡ τροπολογία μου ἔχει βάσιν δικαιοσύνης· διότι, ἢ θὰ δεχθῶμεν, ὅτι ἡ προϋπηρεσία δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν διὰ κἀνένα, ἢ θὰ τὴν παραδεχθῶμεν δι’ ὅλους.

§166ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶδον τὴν τροπολογίαν σας.

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ ποία εἶναι (ἀναγινώσκει): «Οἱ δυνάμει εἰδικῶν νόμων ὑπηρετήσαντες δύνανται νὰ διορισθῶσιν εἰς θέσιν ἀνάλογον τῆς μισθοδοσίας των.»

§168Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλομεν νὰ ἀποδοθῇ τὸ δίκαιον μόνον, δὲν θέλομεν νὰ παράσχωμεν ἀμοιβὰς. Ὑπηρέτησαν ἢ δὲν ὑπηρέτησαν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι; Διατὶ εἰς τοὺς ἄλλους ἔχετε προϋπηρεσίαν καὶ εἰς αὐτοὺς ὄχι;

§169ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ συμπληρώσω τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ἀντωνοπούλου, ἀφοῦ λάβω τὴν ἄδειαν τοῦ κ. Φιλαρέτου, διότι ὁμολογῶ, ὅτι εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν καλὸν εἶναι τροπολογίαι τοιαύτης φύσεως νὰ μὴ προτείνωνται. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι εἶναι τόσῳ δικαία ἡ συμπλήρωσις, ὥστε δὲν ἔχω ἀμφιβολίαν, ὅτι θὰ γείνῃ ἀποδεκτὴ καὶ παρὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ παρὰ τῆς Βουλῆς. Πρόκειται, Κύριοι, περὶ τάξεως ὑπαλλήλων, ἥτις ἀτυχῶς πάντοτε λησμονεῖται, ἐνῷ παρέχει ὁμολογουμένως καλὰς ὑπηρεσίας καὶ ἐξακολουθεῖ μονοτόνως ἐργαζομένη εἰς τὴν αὐτὴν ὑπηρεσίαν· πρόκειται περὶ τῶν ὑπαλλήλων τῆς Βουλῆς, οἵτινες ὁμολογουμένως πάντες ἔχουν καὶ ἱκανότητα καὶ ἀπέκτησαν πεῖραν τῆς ὑπηρεσίας ἐν τῇ Βουλῇ, ἐργαζόμενοι πολυετῶς ἐν τοῖς γραφείοις αὐτῆς· οὗτοι ὅμως οἱ δυστυχεῖς ὑπάλληλοι μένουσιν, οὕτως εἰπεῖν, ἔξω τοῦ νυμφῶνος, καθόσον οὐδὲν προσὸν ἀποκτῶσιν ὡς ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, τὴν ὁποίαν καταβάλλουσιν ἐν τοῖς γραφείοις τῆς Βουλῆς. Διὰ τοῦτο, συμπληρῶν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ἀντωνοπούλου, προσθέτω τὰ ἑξῆς: «συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν τακτικῶν ὑπαλλήλων τοῦ Γραφείου τῆς Βουλῆς, ἀναλόγως τῆς μισθοδοσίας των καὶ ἐὰν ἔχωσι διετῆ ὑπηρεσίαν».

§170Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουγός). Ἐὰν ἦναι ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι διωρίσθησαν δυνάμει νόμου, θὰ ἔχωσι τὸ δικαίωμα νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἐὰν ἔχωσι βαθμὸν ὅμοιον.

§171ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ ἐκ Γόρτυνος ἀξιοτίμου συναδέλφου ἀφορᾷ καὶ εἰς τοὺς ὑπαλλήλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι προϋπηρέτησαν εἰς θέσεις, τῶν ὁποίων ὁ βαθμὸς δὲν ἔχει κανονισθῆ ἐν τῷ εἰδικῷ νόμῳ, καὶ πρόκειται δυνάμει τῆς μισθοδοσίας των νὰ κανονισθῇ ἡ θέσις αὐτῶν, ἵνα ἐπανέρχωνται ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ. Ἑπομένως παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν ὡς ἔχει, διότι πρέπει τῷ ὄντι ν’ ἀπονεμηθῇ δικαιοσύνη εἰς τοὺς ὑπαλλήλους αὐτούς. Ὑποθέσατε, ὅτι ὑπάρχει εἰδικὸς νόμος, ὁ ὁποῖος κανονίζει μίαν θέσιν ὑπαλλήλου δραχμῶν 250 κατὰ μῆνα· ὁ μισθὸς τῶν 250 δραχμῶν, κατὰ τὴν τροπολογίαν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, χρησιμεύει ὡς τεκμήριον, ὅτι αὐτὸς ὑπηρέτησε, διότι δὲν ὑπάρχει ἐν τῷ εἰδικῷ νόμῳ ἡ βαθμολογία, ὅτι ἀντιστοιχεῖ ἡ θέσις του πρὸς θέσιν ὑπουργικοῦ γραμματέως αʹ τάξεως, ἑπομένως διὰ τῆς τροπολογίας πρόκειται οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Μοὶ φαίνεται λοιπὸν, ὅτι εἶναι δικαιοτάτη ἡ τροπολογία τοῦ κ. συναδέλφου, καὶ πρέπει νὰ γείνῃ δεκτή.

§172ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ....

§173ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Νομίζω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, ἴσως ἕνεκα τοῦ ἐρεθισμοῦ, ὑφ’ οὗ κατείχετο, ἐπελάθετο διατάξεων, τὰς ὁποίας ἀπόψε ἐψήφισεν ἡ Βουλή. Τί ἐψήφισεν ἡ Βουλή; Ὅτι ὁ προϋπηρετήσας εἰς βαθμὸν γραμματέως Νομαρχίας δύναται νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν του, ὁ τότε δὲ διορισθεὶς Γραμματεὺς Νομαρχίας δὲν εἶχεν οὐδὲν προσόν. Ἐὰν ἕνα ξυλοσχίστην εἷς Ὑπουργὸς τὸν διώρισεν ὑπουργικὸν γραμματέα, πρέπει νὰ ἔλθῃ σήμερον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, νὰ ἔχῃ δικαίωμα; Καὶ ὅμως τὸ ἔδωκεν ἡ Βουλὴ τὸ δικαίωμα τοῦτο. Δὲν βλέπω τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον ὠργίσθη ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος· πρόκειται νὰ ἀποδοθῇ ὁμοία δικαιοσύνη καὶ εἰς ὑπαλλήλους, ὑπηρετήσαντας τὸ Κράτος δυνάμει εἰδικοῦ νόμου.... Οἱ ὑπηρετήσαντες λοιπὸν πρὸ τοῦ νόμου εἰς ἰσόβαθμον θέσιν νὰ ἐπανέρχωνται εἰς αὐτήν.

§174ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν πρέπει νὰ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν ποσότητα τῶν χρημάτων, τὰ ὁποῖα λαμβάνει εἷς ὑπάλληλος, ὅπως διορισθῇ ὑπουργικὸς γραμματεὺς, οὔτε διότι λαμβάνει 250 δραχμὰς κατὰ μῆνα, πρέπει νὰ τὸν κάμητε τμηματάρχην βʹ τάξεως (διάλογοι). Ἀνθίσταμαι εἰς τοῦτο, διότι οἱ ὑπάλληλοι πρέπει νὰ διορίζωνται δυνάμει προσόντων, καὶ οὐχὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς μισθοδοσίας.

§175ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Προσθέτω: «καὶ τοῦ βαθμοῦ, τὸν ὁποῖον ἔχουσι.»

§176ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὸν βαθμὸν τὸν ἔλαβον ἄνευ προσόντων· ἄνευ δὲ τούτων καταλαμβάνετε εἰς ποῖα ἄτοπα θὰ περιπέσωμεν; Πρὸ ὀλίγου ἐψηφίσαμεν ἑπταετῆ καὶ δεκαετῆ ὑπηρεσίαν, καὶ ἤδη ζητοῦμεν ἀνθρώπους, τοὺς ὁποίους ἐσχάτως ἔφεραν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἄνευ προσόντων, ἀλλὰ μὲ μισθὸν 250 δραχμῶν, νὰ τοὺς κατατάξωμεν εἰς τὴν τάξιν τῶν ὑπουργικῶν γραμματέων!

§177ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§178ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Εἰ μὲν αὐτοὶ διωρίσθησαν εἰς δημοσίαν θέσιν δυνάμει τοῦ νόμου περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων, ἔχουσι τὰ προσόντα, εἰ δὲ δυνάμει νόμου ἐδόθη τὸ δικαίωμα νὰ διορίζωνται, ἀλλ’ ἄνευ τῶν προσόντων τῶν ὑπαλλήλων, ὁ γενικὸς αὐτὸς νόμος, ὁ προβλέπων περὶ τῆς καθόλου ὑπηρεσίας, ἔχει ὑπ’ ὄψιν του, ὅτι δὲν πρέπει νὰ τοὺς υἱοθετήσῃ, οὐδὲ νὰ προσδώσῃ αὐτοῖς τὰ ἐκ τῶν προσόντων προνόμια· διότι αὐτοὶ δυνατὸν νὰ διωρίσθησαν διά τινα ἐνδεχομένην εἰδικότητα εἴς τινα ὑπηρεσίαν, καὶ τοιαύτη εἰδικότης, προσωρινὴ καὶ τυχαία, δὲν ἀποτελεῖ τὰ προσόντα, ἐφ’ ὧν ὁ γενικὸς νόμος στηρίζεται. Ἄν δὲ ὁ διορισμὸς των ἐγένετο μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ τροποποιουμένου σήμερον νόμου τῶν προσόντων...

§179ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Πρὸ αὐτοῦ εἶναι.

§180ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἐὰν ἦναι πρὸ, ἔπρεπε νὰ τοὺς λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἁπλοῦν τὸ πρᾶγμα, καὶ ὅτι ὑπάρχουσι καὶ ὑπάλληλοι διοριζόμενοι ἄνευ προσόντων μὲ μισθοὺς μεγάλους δυνάμει νόμων, ἀλλὰ τοὺς ὁποίους δὲν πρέπει νὰ τοὺς υἱοθετήσωμεν. Νομίζω, ὅτι καλὸν εἶναι, ἐὰν θέλῃ καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ν’ ἀφήσωμεν τὸ ζήτημα δι’ αὔριον, ἵνα ἴδωμεν, μήπως δύναται νὰ γείνῃ κἀμμία μεταβολή.

§181ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν ὑπάρχῃ περίπτωσις πρὸς ἐφαρμογὴν διατάξεως τοῦ Κανονισμοῦ, κατὰ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ συζητηθῇ τροπολογία ἀμέσως ἢ ὄχι, εἶναι ἡ παροῦσα. Ποία εἶναι ἡ τάξις τῶν ὑπαλλήλων, ἢ ὁ μισθὸς, περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται, διὰ νὰ ἴδωμεν, ἐὰν πρέπῃ νὰ δώσωμεν καὶ εἰς αὐτοὺς προσόντα τοιαῦτα; Ἔχομεν κἀνὲν δεδομένον νὰ στηριχθῶμεν, διὰ νὰ συζητήσωμεν; Κἀνέν. Νὰ βάλωμεν λοιπὸν ἓν παρέμβλημα εἰς αὐτὸν τὸν νόμον, διὰ νὰ ἀποδείξωμεν, ὅτι ἡ σπουδή, μεθ’ ἧς συζητοῦμεν, μᾶς φέρει εἰς ἄτοπον! Λοιπὸν παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἀποῤῥίψῃ τὴν τροπολογίαν.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ὡς ἄρθρον 7ον τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ι. Ἀντωνοπούλου, ὡς ἀνεγνώσθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ἤδη θὰ ψηφοφορηθῇ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου.

§183Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Καθ’ ἣν ἡμέραν προὐτάθη εἰς αʹ ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, εἶχον ζητηθῆ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας προσέρχομαι νὰ δώσω. Αἱ πληροφορίαι ἀνάγονται εἰς τὴν ἱστορίαν τοῦ νόμου περὶ προσόντων τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων, μοὶ φαίνεται δέ, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ παραλίπω νὰ δώσω τὰς πληροφορίας ταύτας εἰς τὴν Βουλὴν, διότι πολλοὶ τῶν ἐντίμων συναδέλφων δὲν ὑπῆρξαν μέλη τῆς Βουλῆς κατὰ τὰς δύο παρελθούσας περιόδους, ἀλλὰ καὶ προσέτι διότι πρέπει νὰ φιμωθῶσι τὰ στόματα πάντων ἐκείνων, οἵτινες ἤθελον διαχυθῆ εἰς τὴν πόλιν, φωνάζοντες, ὅτι ἡμεῖς κατηργήσαμεν τὰ προσόντα, ὅτι ἀνῃρέσαμεν τὴν ἱεραρχίαν, ὅτι ἀνετρέψαμεν τὰς βάσεις οἰκοδομήματος, τὸ ὁποῖον ἀνεγερθὲν ἐχρησίμευσεν εἰς ἀποκατάστασιν καλῆς διοικήσεως ἐν τῷ τόπῳ, εἰς τὴν προστασίαν τῶν ἀτόμων καὶ τῶν συμφερόντων τῶν πολιτῶν καὶ τῶν κοινοτήτων. Ὁ νόμος περὶ προσόντων τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων εἶχε συστηθῆ ὑπὸ τοῦ Συντάγματος. Τὸ Σύνταγμα τοῦ 1864, ἀντιγράφον νομίζω διάταξιν τοῦ Συντάγματος τοῦ 1843, συνέστησεν εἰς τὰς μελλούσας νομοθετικὰς περιόδους νὰ νομοθετήσωσι περὶ τῶν προσόντων τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Ἀπὸ τοῦ 1864 μέχρι τοῦ 1884 δὲν εἶχε ληφθῆ πρόνοιά τις, πολλοὶ δὲ ἐξ ἐκείνων τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν, οἱ ὁποῖοι διανύουσιν ἐν τοῖς γραφείοις των μελετῶντες, καὶ οἱ ὁποῖοι συγκεντρόνουσιν εἰς τὴν κεφαλλήν των πολυτίμους γνώσεις, οἱ ὁποῖοι ὅμως στεροῦνται τῆς πείρας τῶν πραγμάτων καὶ τῆς γνώσεως τοῦ τόπου, διετέλουν ἐν μεγίστῃ θλίψει, διότι νόμος περὶ προσόντων δὲν εἶχεν ἀκόμη ψηφισθῆ. Ἡ Κυβέρνησις ἐξεμεταλλεύθη τὴν τοιαύτην διάθεσιν αὐτῶν, καὶ προέβαλε νόμον περὶ προσόντων. Ἂς παράσχω ὑμῖν στατιστικάς τινας πληροφορίας, διὰ νὰ σᾶς δείξω, πῶς ᾠκοδομήθη τὸ ὑπηρεσιακὸν οἰκοδόμημα, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει σήμερον, καὶ τὸ ὁποῖον εἴχομεν καθῆκον νὰ διαῤῥυθμίσωμεν, ἔν τισι δὲ καὶ νὰ κατεδαφίσωμεν, διότι, ὡς ὑπάρχει νῦν, δὲν συντελεῖ, ἀλλὰ παραλύει τὴν ἀποκατάστασιν καλῆς διοικήσεως ἐν τῇ χώρᾳ. Ὀλίγας ἡμέρας πρὶν ἢ δημοσιευθῇ ὁ νόμος περὶ προσόντων τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων διεπράχθησαν 1159 διορισμοί, διὰ νὰ δυνηθῶσιν οἱ διορισθέντες ν’ ἀποκτήσωσι τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα προσδιώριζεν ὁ νόμος, ὅστις ἔμελλε κατ’ ἐκείνας τὰς ἡμέρας νὰ ἐκδοθῇ, οὕτω δὲ νὰ εἰσαχθῶσι καὶ νὰ διατηρηθῶσιν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ. Ἠγανάκτει πρὸ μικροῦ ὁ φίλος μου κ. Παπαγιαννακόπουλος κατὰ προτάσεως, ἥτις συνεζητεῖτο πρὸ μικροῦ, καὶ ἥτις εἶχε περίπου τὸν αὐτὸν σκοπὸν, διότι σκοπὸς αὐτῆς ἦτο νὰ ἀναγνωρίσῃ ὡς ἔχοντας προσόντα, ὑπαλλήλους, οἵτινες διωρίσθησαν μὲν καὶ ὑπηρέτησαν τὸ Κράτος, διὰ τὸν διορισμὸν ὅμως τῶν ὁποίων δὲν ἀπῃτοῦντο προσόντα, κατὰ τὸν περὶ τοῦ διορισμοῦ αὐτῶν νόμον, καὶ ἑπομένως δὲν ἀπέκτησαν ταῦτα διὰ τοῦ διορισμοῦ των. Ἀλλὰ 1159 διώρισαν, καὶ διὰ τοῦ διορισμοῦ εἰσήγαγον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ ἐπροίκισαν μὲ βαθμοὺς ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ περὶ προσόντων νόμου, διὰ νὰ δύνανται νὰ μείνωσιν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ. Παύσεις δὲ διέπραξαν 688, ἀποδιώξαντες ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν πάντας ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἐνόμιζον, ὅτι δὲν συμμερίζονται τὰ φρονήματα αὐτῶν. Καὶ μεταθέσεις 517, καὶ προβιβασμοὺς 101, καὶ 86 ἠνάγκασαν νὰ παραιτηθῶσι. Καὶ αἱ μεταβολαί, αἱ ὁποῖαι διεπράχθησαν ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ εἰρημένου νόμου, ἀνῆλθον εἰς 2,551. Καὶ νομίζετε, ὅτι τότε ἤρξαντο τῶν ἔργων αὐτῶν, προσφάτως τότε ἀνελθόντες εἰς τὴν ἀρχήν; Νομίζετε, ὅτι τότε, κατὰ τὰς παραμονὰς τῆς δημοσιεύσεως τοῦ περὶ προσόντων νόμου, ἐκλήθησαν νὰ σκεφθῶσι περὶ τοῦ προσωπικοῦ, τὸ ὁποῖον ὑπῆρχεν ἐν τῇ διοικήσει; Ἀπὸ τοῦ 1882 ἐκυβέρνων, μέχρι δὲ τοῦ 1884, ὅτε ἐξεδόθη ὁ περὶ προσόντων νόμος, οὐδὲν ἄλλο ἔπραττον, εἰμὴ νὰ παύωσι καὶ νὰ διορίζωσιν. Ἀφ’ ἧς διὰ νόμου διωργανώθη κατ’ ἄλλον τρόπον ἡ «Ἐφημερὶς τῆς Κυβερνήσεως», ἤτοι ἀπὸ τῆς 23 Αὐγούστου 1882 μέχρι τέλους τοῦ 1882, διέπραξαν 2,647 διορισμοὺς, 1445 παύσεις, 1871 μεταθέσεις, 1060 προβιβασμοὺς, ἀπεδέχθησαν δὲ 221 ὑπαλλήλων παραιτήσεις, διαπράξαντες ἐν ὅλῳ 7,244 μετακινήσεις εἰς τέσσαρας μῆνας τοῦ 1882. Ἐκυβέρνων ἀπὸ τοῦ Μαρτίου 1882, ἀλλὰ διὰ τὸ ἀπὸ τοῦ Μαρτίου μέχρι τοῦ Αὐγούστου διάστημα δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ συλλεχθῶσι λεπτομερεῖς πληροφορίαι, διότι τότε ἡ Ἐφημερὶς τῆς Κυβερνήσεως ἦτο διωργανωμένη κατ’ ἄλλον τρόπον, καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μᾶς παράσχῃ τοιαύτας λεπτομερεῖς πληροφορίας. Κατὰ τὸ 1883 διέπραξαν 5,226 διορισμοὺς, 3,083 παύσεις, 2,730 μεταθέσεις, 1026 προβιβασμοὺς, καὶ ἀπεδέχθησαν 570 παραιτήσεις, διαπράξαντες οὕτω 12,635 μεταβολὰς προσώπων ἐν τῇ διοικήσει. Ἀφοῦ δὲ εἶχον παρασκευάσει οὕτω τὸ προσωπικὸν τῆς διοικήσεως, προέβησαν ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ νόμου ἐν τῇ διαπράξει τῶν μεταβολῶν, τὰς ὁποίας ἀπηριθμίσαμεν ἀνωτέρω. Προχθὲς ἀνεγίνωσκον ἐν ἐφημερίσι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐπικρίσεις, διότι ἀνελθόντες κατ’ αὐτὰς ἐπὶ τὴν ἀρχὴν, ἀπεμακρύναμεν ὀλίγους ὑπαλλήλους τῆς διοικήσεως, καὶ διωρίσαμεν ἀντ’ αὐτῶν ἄλλους... Τί λέγω ἐπικρίσεις; διεῤῥήχθησαν κραυγάζοντες. Ἂς ἀναγνώσω ὑμῖν ἀριθμοὺς τῶν παυθέντων καὶ τῶν διορισθέντων. Ἀπὸ τῆς 12 Μαΐου 1886, ὅτε ὁ προκάτοχός μου ἐπανῆλθεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, μέχρι τῆς 12 Σεπτεμβρίου 1886, ἤτοι ἐν διαστήματι τεσσάρων μηνῶν, ἔπαυσαν 2,126 ὑπαλλήλους, διώρισαν 2,309, καὶ μετέθεσαν 1672, ἤτοι διέπραξαν μετακινήσεις 6,107. Καὶ λέγω ταῦτα διὰ νὰ ἀκουσθῶσιν ὑπὸ πάσης τῆς Ἑλληνικῆς κοινωνίας, ὅπως, ὅταν ἀκούωσι τοὺς δυσφημοῦντας τὴν Κυβέρνησιν ὡς διαπράξασαν διορισμοὺς καὶ παύσεις, ὅταν ἀναγινώσκωσι τὰ φύλλα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, κοπτόμενα δῆθεν ὑπὲρ τῆς διοικήσεως καὶ ἐπικρίνοντα ἡμᾶς ἐπὶ τούτῳ, γνωρίζωσι ποῖά τινα ἔπραξαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι, ἐπὶ ἑπτὰ ἔτη κυβερνῶντες, κατέστρεψαν τὴν διοίκησιν, ἀπομακρύνοντες αὐτῆς τοὺς ἀληθεῖς ὑπαλλήλους καὶ διορίζοντες ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ὄργανα, πρόθυμα νὰ ὑπηρετήσωσι τυφλῶς τὰ συμφέροντα τοῦ κόμματος. (Χειροκροτήματα). Ἐπειδὴ δίδω πληροφορίας εἰς τὴν Βουλὴν, δὲν πρέπει νὰ παραλίπω καὶ ἄλλην στατιστικὴν πληροφορίαν. Κατὰ τὸν τρέχοντα μῆνα τοῦ 1890 ἴσως ἦτο περιττὸν νὰ παράσχω τὴν στατιστικὴν ταύτην πληροφορίαν, ἐνῷ κατὰ Αὔγουστον, πρὶν ἢ ἐνεργηθῶσιν αἱ βουλευτικαὶ ἐκλογαὶ τῆς 14 Ὀκτωβρίου 1890, ἤθελεν εἶσθαι χρησιμωτάτη. Τώρα, μετὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν τῆς 14 Ὀκτωβρίου, δὲν ὑπάρχει Ἕλλην, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἐσχημάτισε γνώμην περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν γνωρίζουσι νὰ ἐνεργῶσι τὰς ἐκλογὰς οἱ πρὸ μικροῦ ἀναγκασθέντες νὰ καταλίπωσι τὴν ἐξουσίαν. Ἀλλ’ ἂς γένηται καὶ ἐκ περισσοῦ γνωστὸν, ὅτι ἀπὸ τοῦ Φεβρουαρίου 1885, ὅτε ἐπέστη ὑπουργικὴ κρίσις καὶ τὸ Ὑπουργεῖον εὑρέθη ἐν μειοψηφίᾳ τὸ δὲ Στέμμα ἠναγκάσθη νὰ ἀποβλέψῃ εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν κατὰ τὸν χρόνον ἐκεῖνον, ἀπὸ τοῦ Φεβρουαρίου, λέγω, τοῦ 1885 μέχρι τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς διέπραξαν 707 διορισμούς, 477 παύσεις, 508 μεταθέσεις καὶ 56 προβιβασμούς, ἤτοι ἐν ὅλῳ 1796 μετακινήσεις. Εἶχε καλέσει τότε τὸ Στέμμα ἐμὲ, ὡς ἀντιπρόσωπον τῆς τότε Ἀντιπολιτεύσεως, δὲν ἠδυνήθην ὅμως νὰ δεχθῶ τὴν πρὸς σχηματισμὸν Ὑπουργείου ἐντολὴν αὐτοῦ, διότι τὸ Στέμμα ἠρνήθη νὰ διαλύσῃ τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῇ προτάσει μου, διέλυσε δ’ αὐτὴν μετά τινας ἡμέρας ἐπὶ τῇ προτάσει τοῦ προκατόχου μου, ὃν ἐπανέφερε τότε εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐμοῦ ἀρνηθέντος νὰ σχηματίσω τοιαύτην. Ἀπὸ δὲ τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς μέχρι τῆς ἑβδόμης Ἀπριλίου 1885, καθ’ ἣν ἐνηργήθησαν αἱ ἐκλογαί, διέπραξαν προσέτι 799 διορισμούς, 447 παύσεις, 578 μεταθέσεις, καὶ 240 προβιβασμούς, ἤτοι τὸ ὅλον μετακινήσεις 2115. Μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν σᾶς ἀπησχόλησα εἰς μάτην· διότι, ἂν πάντες οἱ ἄλλοι, ὅσοι ἐτυγχάνετε μέλη τοῦ Κοινοβουλίου κατὰ τὰς παρελθούσας Περιόδους, εἴχετε εἴδησίν τινα περὶ τούτου, ἐκεῖνοι ὅμως τῶν συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι πρώτην ἤδη φορὰν εἰσῆλθον εἰς τὴν Βουλὴν, θέλουσιν ἀρυσθῆ πληροφορίας χρησίμους, τὰς ὁποίας ἠγνόουν.

§184ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Μετ’ εὐχαριστήσεως βλέπω τὴν Βουλὴν καταγινομένην περὶ τῶν προσόντων τῶν ὑπαλλήλων, καθότι, διὰ νὰ ἔχωμεν ὑπαλλήλους ἱκανοὺς διὰ τὴν ὑπηρεσίαν, ἀπαιτεῖται νὰ ἔχωσιν οὗτοι ἱκανότητα καὶ πεῖραν. Βλέπω ὅμως καὶ μίαν παράλειψιν· διότι, καθὼς ἀπαιτοῦμεν νὰ ἔχωμεν ὑπαλλήλους ἱκανούς, οὕτως ὀφείλομεν καὶ νὰ ἐξασφαλίσωμεν αὐτοὺς, ὥστε, ὅταν ὁ ὑπάλληλος ἦναι καλὸς, νὰ μὴ δύναται νὰ παυθῇ, εἰμὴ διὰ δικαστικῆς ἀποφάσεως. Ὡς ἐκ τούτου προτείνω μίαν τροπολογίαν, ὅτι μετὰ παρέλευσιν ἑνὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου περὶ προσόντων οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ νὰ ἐξασφαλίζωνται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ ἄνευ δικαστικῆς ἀποφάσεως νὰ μὴ παύωνται, εἰμὴ μετὰ παρέλευσιν τετραετίας.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασίς σας ἠμπορεῖ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τώρα, ἐὰν δὲν ψηφισθῇ τὸ σύνολον. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς τρίτην συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ Διοικητικῆς Ἀστυνομίας Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς νόμου).

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐπεκτάσεως τῆς διατάξεως τῆς § 2 τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ νόμου ΑϞΘʹ τῆς 30 Μαρτίου 1883 περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν καὶ δημαιρεσιῶν νόμου.

§187ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐζήτησα πληροφορίας ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου.

§188Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ Δήμαρχος Μυρεσίου παρῃτήθη, διότι προὐτίθετο νὰ ἐκτεθῇ εἰς τὰς βουλευτικὰς ἐκλογὰς, ἑπομένως ὁ δῆμος Μυρεσίου ὑπάγεται εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν, εἰς ἣν ὑπάγονται οἱ δῆμοι Οἰτύλου καὶ Μονεμβασίας, καὶ παρακαλῶ νὰ ταχθῇ εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν.

§189ΡΑΛΛΗΣ. Εἶμαι ἀντίθετος εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου. Ἔχω τὴν κακὴν ἕξιν νὰ προσφεύγω εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦσι τὴν κοινοβουλευτικὴν ἡμῶν ἱστορίαν. Μὲ κατηγόρησαν ἤδη, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν εἶμαι ἄξιος μομφῆς· θὰ συμβουλεύσω δὲ τοὺς κατηγορήσαντάς με νὰ πράξουν τὸ αὐτὸ, διότι πολλὰ δύνανται νὰ διδαχθῶσιν ἐκ τῆς κοινοβουλευτικῆς ἡμῶν ἱστορίας, τῆς περιλαμβανομένης εἰς τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ τῆς Βουλῆς. Προκειμένου περὶ ἀναβολῆς δημοτικῆς ἐκλογῆς, ἀνεζήτησα, ἐὰν ὑπάρχουν προηγούμενα, δικαιολογοῦντα ὁπωσδήποτε τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, διότι εἶχον ὑπ’ ὄψει τὸ ἄρθρον 105 τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον ὁρίζει, ὅτι «ἡ ἐκλογὴ τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν θέλει γίνεσθαι δι’ ἀμέσου, καθολικῆς καὶ μυστικῆς διὰ σφαιριδίων ψηφοφορίας»· μοὶ φαίνεται δὲ, ὅτι τὸ προκείμενον νομοθέτημα, ἐὰν δὲν ἦναι ἄντικρυς ἀντισυνταγματικὸν καὶ ἐὰν δὲν ἀντίκηται εἰς τὸ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ἀνέγνωσα, οὐχ ἧττον θίγει δικαιώματα, ἅτινα ἠθέλησε νὰ περιφρουρήσῃ τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο. Ἀναζητήσας λοιπὸν, ἀνεῦρον ἀκριβῶς εἰς τὰς συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν κατὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, εἰς οὗ τὴν τροποποίησιν ἐν μέρει ἀφορᾷ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, πλοῦτον ἐπιχειρημάτων ὑπὲρ τῆς γνώμης μου. Ἀναγινώσκω λ. χ. ἐν σελ. 1388 τῶν πρακτικῶν τῆς Βʹ Συνόδου τῆς Θʹ Περιόδου τὴν ἑξῆς περικοπήν: «Ἅπαξ μόνον ἔγεινεν ἐν τῇ πατρίδι ἡμῶν ἀναβολὴ δημοτικῶν ἐκλογῶν, ἀλλ’ ἔγεινεν ἐν ἐποχῇ, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Ἑλλὰς ἐκαλεῖτο νὰ ἀποδυθῇ εἰς τὸν ὕπατον ἀγῶνα. Τότε δὲν ἔγεινεν ἡ ἀναβολὴ μόνον τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, τότε ἔγεινεν ἡ ἀναβολὴ πασῶν τῶν δικαστικῶν προθεσμιῶν καὶ αὐτῆς ἔτι τῆς παραγραφῆς, διότι τότε ἐπρόκειτο περὶ τοῦ ὑψίστου νόμου τῆς κοινῆς σωτηρίας· σήμερον περὶ τίνος πρόκειται;» Καὶ παρακάτω, ἐν σελ. 1389, τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Δὲν ἐσυλλογίσθη προσέτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι παραβιάζονται καὶ ἀτομικὰ δικαιώματα, διότι κατὰ τὸν νόμον ἦσαν ὑποχρεωμένοι οἱ θέλοντες νὰ ἀγωνισθῶσι, κατέχοντες δὲ δημοσίας θέσεις, νὰ παραιτηθῶσιν ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας, ἥτις καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ τῶν 40 ἡμερῶν, καὶ λήγει μετ’ ὀλίγας ἡμέρας; Ταῦτα πάντα δὲν τὰ ἐσυλλογίσθη ὁ κ. Τρικούπης ...» Ὡσαύτως ἐν σελ. 1383 ἀναγινώσκω τὰ ἑξῆς: «Ἐνθυμοῦμαι ὅτι μέχρι τοῦδε δὲν διετάχθη ἀναβολὴ τῶν ἐκλογῶν, εἰμὴ μόνον δι’ ἑνὸς νόμου, ὁ ὁποῖος κατὰ τὸ 1878 ἐψηφίσθη. Ἀλλ’ αἱ περιστάσεις, εἰς τὰς ὁποίας εὑρίσκετο τότε τὸ Κράτος, εἶναι τοιαῦται καὶ σήμερον, ὥστε νὰ δύνασθε νὰ ἀντλήσητε ἐκ τῆς ἐνεστώσης πολιτικῆς καταστάσεως τοῦ Κράτους ἓν ἐπιχείρημα, διὰ νὰ μᾶς πείσητε, ὅτι πρέπει νὰ ἀναβάλωμεν τὰς ἐκλογάς; Εὐτυχῶς σήμερον αἱ πολιτικαὶ περιστάσεις τοῦ Κράτους εἶναι ὁμαλαί. Συνήλθομεν μετὰ μέγαν σάλον, εἰς τὸν ὁποῖον ἐπὶ τόσα ἔτη διετέλει τὸ Κράτος, μεριμνῶν, πῶς νὰ ὑπερασπισθῇ τὰ συμφέροντα τῶν ἀδελφῶν ἡμῶν. Συνήλθομεν σήμερον μετὰ τὸν σάλον τοῦτον, καὶ συνεκεντρώσαμεν τὰς μερίμνας ἡμῶν, πῶς νὰ βελτιώσωμεν τὰ τοῦ τόπου ἡμῶν. Κατὰ τὴν ἐποχὴν λοιπὸν ταύτην ποῖος μέγας λόγος, συναφὴς μὲ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν, μὲ τὴν πολιτικὴν κατάστασιν τοῦ Κράτους, θέλει σᾶς δικαιολογήσει νὰ ἀναβάλητε τὰς ἐκλογὰς ἀπὸ τοῦ χρόνου, τὸν ὁποῖον ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία μετὰ ἐμβριθῆ μελέτην ἀπεδέχθη;» Καὶ κατωτέρω, ἐν τῇ αὐτῇ σελίδι (ἀναγινώσκει): «Διατάξεις ἐπηρεάζουσαι κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὰ ἐκλογικὰ τῶν πολιτῶν δικαιώματα, οὕτω παρακαίρως προτεινόμεναι καὶ οὕτως ἐσπευσμένως ἐπιψηφιζόμεναι, θέλουσιν ἔχει ὀλεθρίας συνεπείας καθ’ ὅλον τὸ Κράτος, ἀφοῦ δὲν ζητεῖται νὰ λειτουργήσωσιν ἐν τῷ μέλλοντι, ἀλλὰ κατ’ αὐτὰς τὰς προσεχεῖς ἐκλογάς. Ἡμεῖς, ὡς ἀντιπολίτευσις, ἔχομεν καθῆκον ν’ ἀποκρούσωμεν τὸ νομοσχέδιον καὶ διὰ πάσης προσπαθείας· καὶ ἂν τυχὸν δὲν ἤθελεν ἀρκέσει ἡ ψῆφος ἡμῶν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἵνα ματαιώσῃ αὐτὸ, καὶ ἂν ἀπῃτεῖτο, ἵνα ἡ ἀπουσία ἡμῶν καταστήσῃ ἀνίκανον τὴν πλειονοψηφίαν νὰ ἐπιψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον, καθῆκον ἔχομεν οὐδὲ τοῦτο νὰ παραλίπωμεν, διότι ὀφείλομεν ἐπιμόνως νὰ ἐργασθῶμεν, ἵνα μὴ ἀπολέσωμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μετὰ εἰκοσαετεῖς περιπετείας καὶ ἀγῶνας ἐπετύχαμεν ν’ ἀποκτήσωμεν, τὴν ἐλευθερίαν τῶν ἐκλογῶν.» Ἐν δὲ σελ. 1379 τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Καὶ ἄν ποτε ἐπιθυμήσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀναβάλῃ τὰς ἐκλογὰς, ἀφοῦ ἅπαξ ἐκάμαμεν αὐτὴν τὴν ἀρχὴν, δύναται νὰ τὰς παραπέμψῃ διὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος, καὶ οὕτω διαιωνίζομεν τὴν ἐνέργειαν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, ἱκανοποιουμένων οὕτω καὶ ἐκείνων, ὅσοι ἀπαιτοῦσιν αὐτὸ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ὡς ῥοσφέτι.» Αὐτὰ εἶναι, Κύριοι, τὰ προηγούμενα, τὰ ὁποῖα ἀνεῦρον. Θέλετε ἴσως νὰ μάθητε, τίνες εἰσὶν οἱ ἀγορεύσαντες. Ἡ τελευταία περικοπὴ εἶναι ἐξ ἀγορεύσεως τοῦ μακαρίτου Δημητρακάκη, ἡ ἀμέσως προηγουμένη εἶναι τοῦ νῦν Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τὸ μέρος, ἔνθα ἠπείλει καὶ ἀπεχώρησε μετὰ τῆς τότε Ἀντιπολιτεύσεως, ἡ πρὸ αὐτῆς εἶναι ἐπίσης τοῦ κ. Δηλιγιάννη, καὶ ἡ πρώτη εἶναι τοῦ μακαρίτου Ζηνοπούλου. Ὅλοι τότε ἀνῆκον εἰς τὰς τάξεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὑπὸ τὴν ὁδηγίαν τοῦ κ. Θεοδώρου Π. Δηλιγιάννη, ἥτις τότε ἀνύψωσε τὴν σημαίαν τῆς ἀντιστάσεως καὶ ἀπεχώρησεν ἕνεκα τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου, διότι ἐθεώρησεν, ὅτι προσεβάλλοντο οὐσιωδέστατα δικαιώματα, προσεβάλλετο αὐτὴ ἡ ἐλευθερία.

§190ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἐπρόκειτο περὶ ἐπαναληπτικῆς ἐκλογῆς ἢ περὶ γενικῶν ἐκλογῶν;

§191ΡΑΛΛΗΣ. Μὴ βιάζεσθε. Ἰδοὺ περὶ τίνος ἐπρόκειτο. Ἐπρόκειτο περὶ νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου ἀνεβάλλοντο αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ ἀπὸ τῆς 29 Μαΐου, ὅτε ἐπρόκειτο νὰ γείνωσιν, εἰς τὰς 4 Ἰουλίου, δηλ. ἐπὶ δύο μόλις μῆνας. Κατὰ τί διαφέρει ἡ περίπτωσις ἡ προκειμένη ἀπὸ τὴν προηγουμένην περίπτωσιν; διαφέρει κατὰ τοῦτο, ὅτι ἐκεῖ ἐπρόκειτο περὶ ὅλων τῶν ἐκλογῶν, καὶ διὰ τοῦτο τὰ ἀποτελέσματα θὰ ἦσαν μεγαλείτερα, καὶ διὰ τοῦτο οἱ ὑποστηρίζοντες τὴν ἰδέαν, ὅτι δὲν δύνανται ν’ ἀναβληθοῦν αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαί, ἔφθασαν εἰς αὐτὰ τὰ συμπεράσματα, ὅτι ἔπρεπεν ἐκ παντὸς τρόπου νὰ ἐξουδετερώσωσι τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, ἔστω καὶ ἀποχωροῦντες, ἵνα μὴ συντελέσωσιν εἰς τὴν ἀπαρτίαν. Ἀναμφισβητήτως ἡ ἀναβολὴ, ἡ ὁποία ζητεῖται διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, δὲν ἔχει τὴν σπουδαιότητα, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἡ ἀναβολὴ ἐκείνη, μόνον ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δήμων, οἱ ὁποῖοι ὑπεβάλλοντο εἰς τὴν ἀναβολὴν ταύτην, ὑπὸ ἔποψιν ὅμως χρόνου ἔχει τὸ προκείμενον νομοσχέδιον μεγαλειτέραν σπουδαιότητα· διότι, ἐνῷ τότε ἐπρόκειτο νὰ ἀναβληθῶσιν αἱ ἐκλογαὶ ἀπὸ τῆς 29 Μαΐου μέχρι τῆς 4 Ἰουλίου, σήμερον πρόκειται ν’ ἀναβληθῇ ἡ προκειμένη ἐκλογὴ ἀπὸ σήμερον μέχρι τῆς 4 Ἰουλίου. Μίαν ἐλαφρυντικὴν περίστασιν δύναται νὰ ἐπικαλεσθῇ ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου του ὁ εἰσηγητὴς αὐτοῦ, ὅτι τὸ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον τροποποποιεῖται ἤδη, ὁρίζει, ὅτι δὲν εἶναι ἀναγκαία ἡ ἐπανάληψις ἐκλογῆς ἐν περιπτώσει θανάτου τοῦ Δημάρχου κατὰ τὸ τελευταῖον ἔτος. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἅμα, ὡς ἔλεγεν ὁ μακαρίτης Δημητρακάκης, θελήσωμεν νὰ ὑπερβῶμεν τὸ ὅριον, τὸ ὁποῖον ἐτέθη διὰ μιᾶς γενικῆς διατάξεως, ἀφορώσης ὅλους τοὺς δήμους, ποῦ θέλομεν σταματήσει; Ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου εὑρίσκει, ὅτι, ἐπειδὴ ἡ χηρεία τῆς θέσεως τοῦ Δημάρχου ἐπῆλθεν 25 ἡμέρας πρὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ τελευταίου ἔτους, διὰ τοῦτο εἰσάγει νομοσχέδιον· αὔριον, ἐὰν ἐπέλθῃ πρὸ 50 ἡμερῶν, θὰ εἰσαγάγῃ δεύτερον νομοσχέδιον, μεθαύριον θὰ εἰσαγάγῃ δι’ ἓν ἔτος, διὰ δύο ἔτη, διὰ τρία ἔτη ἄλλος Ὑπουργὸς, καὶ οὕτω θέλομεν φθάσει εἰς τὴν παντελῆ πλέον κατάργησιν τοῦ δικαιώματος τῶν ἐκλογέων τοῦ νὰ ὑποδεικνύουν διὰ τῆς ψήφου των, τίνες εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ διέπουν τὰ δημοτικά. Δὲν ὠθῶ τὰ πράγματα μέχρι τοῦ σημείου, εἰς τὸ ὁποῖον ἔφθασεν ἡ Ἀντιπολίτευσις τοῦ 1883. Θεωρῶ ὅμως, ὅτι εἶναι κάκιστον παράδειγμα, τὸ ὁποῖον δίδεται, θεωρῶ, ὅτι τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον καθιστᾷ ἓν κάκιστον προηγούμενον, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἔχῃ ἀληθῶς ὀδυνηρὰς συνεπείας. Χθὲς ἐθεώρουν, ὅτι ἦτο ἀναξιοπρεπὲς διὰ τὴν Βουλὴν νὰ ἀσχολῆται εἰς τὸ νὰ καταρτίσῃ νόμον ἀφορῶντα εἰς τὴν ἀναβολὴν μιᾶς καὶ μόνης δημοτικῆς ἐκλογῆς, σήμερον εὑρίσκω, ὅτι, καθ’ ὅσον πολλαπλασιάζονται οἱ δῆμοι, εἰς τοὺς ὁποίους ἀποβλέπει τὸ νομοσχέδιον, κατὰ τοσοῦτον καθίσταται τοῦτο μᾶλλον κινδυνῶδες διὰ τὰ δικαιώματα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἐὰν εἶχον παραιτηθῆ εἴκοσιν ἢ τριάκοντα Δήμαρχοι, διὰ νὰ ἐκτεθῶσιν εἰς τὰς βουλευτικὰς ἐκλογὰς, ἠθέλατε ὅλους αὐτοὺς τοὺς δήμους τοὺς ἀφήσει ἄνευ Δημάρχων, ἐπὶ τῷ λόγῳ, ὅτι μικρὸν χρονικὸν διάστημα ὑπολείπεται, ὅπως φθάσωμεν μέχρι τοῦ τελευταίου ἔτους, κατὰ τὸ ὁποῖον δὲν ἐπαναλαμβάνονται ἐκλογαί; Τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον προσπίπτει ἀναμφισβητήτως εἰς τὴν ἀντίληψιν παντὸς, ὅταν πρόκηται περὶ πολλῶν ἐκλογῶν, τὸ ἄτοπον μένει ἀκέραιον, ὅταν πρόκηται περὶ δύο ἐκλογῶν ἢ περὶ μιᾶς ἐκλογῆς. Κύριοι, αἱ τελευταῖαι δοκιμαὶ περὶ μὴ μεμελετημένων μεταῤῥυθμίσεων ἐν τῇ νομοθεσίᾳ ἡμῶν βεβαίως δὲν πρέπει νὰ ἐνθαῤῥύνωσιν ἡμᾶς εἰς τὸ νὰ προβαίνωμεν ἑκάστοτε εἰς τὴν μεταῤῥύθμισιν τῶν θεμελιωδῶν ἡμῶν νόμων, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἔκτακτος ἀνάγκη. Ἡ ἀναβολὴ τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν κατὰ τὸ 1878, ἐὰν δὲν ἐδικαιολογεῖτο ἐκ τοῦ ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς τὴν παραμονὴν πολέμου περὶ ζωῆς καὶ ὑπάρξεως, θὰ ἦτο ἓν ἀληθὲς πραξικόπημα, οὐδὲ ἡ ψῆφος τῆς Βουλῆς ἠδυνήθη νὰ καλύψῃ τὸν χαρακτῆρα αὐτῆς τοῦτον. Ἡ ἀναβολὴ τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1883, γενομένη διὰ δύο μόνον μῆνας καὶ ἀποβλέπουσα εἰς γενικώτερον σκοπὸν, κατεκρίθη τόσῳ δριμέως, ὅσῳ θὰ κατακριθῇ τὸ νομοθέτημα ἡμῶν τοῦτο. Ἐκεῖνοι δὲ, οἱ ὁποῖοι εἰσηγοῦνται τῆς πλειονοψηφίας, ἔχουσι παρὰ πάντα ἄλλον τὸ συμφέρον νὰ διατηρήσωσι τὴν ἀξιοπρέπειαν αὐτῶν καὶ τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Βουλῆς ἀλώβητον ἀπέναντι τῆς κοινῆς γνώμης. Ἂς μὴ συλλέξωσι τὸ ὑλικὸν, τὸ ὁποῖον συνέλεξεν ἡ παρελθοῦσα Κυβέρνησις καὶ τὸ ὁποῖον ἐχρησίμευσεν ὡς ὁλοκαύτωμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἀληθῶς ἐθυσιάσθη ἡ πλειονοψηφία ἡ παρελθοῦσα.

§192Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ὁμολογῶ χάριτας εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς διὰ τὴν συμβουλήν, τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνεν ἐμμέσως πρός με, ὡς εἰσηγούμενον τῆς πλειονοψηφίας κατὰ τὴν παροῦσαν Σύνοδον· ἀλλ’ ὀφείλω ἀντάλλαγμα ν’ ἀποδώσω εἰς αὐτὸν, καὶ τῷ ἀπευθύνω ὡς τοιοῦτον συμβουλήν. Ἂν θεωρῇ ἑαυτὸν ἀνήκοντα εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἤθελον συμβουλεύσει αὐτὸν νὰ εἴπῃ πρὸς τὴν ἐνεστῶσαν Κυβέρνησιν καὶ τὴν πλειονοψηφίαν, ὅσα εἶπε κατὰ τὸ 1883 εἰς τὴν τότε Κυβέρνησιν καὶ τὴν πλειονοψηφίαν ἐκεῖνος, ὅστις διηύθυνε τότε τὰς ἐργασίας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἀλλ’ ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλομεν, ἔχει ὁμοιότητά τινα πρὸς τὴν πρότασιν ἐκείνην; Τότε ἐπροτείνετο ἡ ἀναβολὴ ὅλων τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν τοῦ Κράτους, ἐκ τούτου δ’ ἐπήρχετο ἀποτέλεσμα νὰ παρατείνῃ τὴν ἀρχὴν τῶν Δημάρχων πέραν τῆς τετραετίας, καὶ νὰ καταστήσῃ αὐτοὺς ἐν θέσει, ἐξ ἧς ἠδύναντο ἐν τῇ ἐκλογικῇ πάλη νὰ ὁπλισθῶσι πληρέστερον, ἵνα ἐπικρατήσωσι τῶν ἀντιπάλων των. Ἦτο τῳόντι ἐπιβουλὴ τῶν ἐκλογικῶν ἐλευθεριῶν, ἦτο ὑπονόμευσις κατὰ τῶν φίλων πάντων ἐκείνων, οἵτινες ἐθεωροῦντο ὡς μὴ συμμεριζόμενοι τὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ἡμεῖς παραπλήσιόν τι ζητοῦμεν; Ἡμεῖς ἔχομεν τρεῖς δήμους, εἰς τοὺς ὁποίους δὲν ὑπάρχουσιν οἱ Δήμαρχοι, διότι κατέθηκαν τὴν δημοτικὴν ἀρχὴν πρὸ ἑνὸς μηνὸς, οἱ ἐκλογεῖς δὲ καλοῦνται νὰ ἐκλέξωσιν ἀντικαταστάτην, καθ’ ὃν χρόνον ὑπάρχει ἀντικαταστάτης. Βεβαίως ὁ Δημαρχικὸς πάρεδρος δὲν εἶναι Δήμαρχος, εἶναι ἀντικαταστάτης τοῦ Δημάρχου, ἀλλ’ ἀφοῦ ὁ νόμος ἐνεπιστεύθη αὐτὸν, ἵνα διοικήσῃ ἓν ἔτος, ποία ζημία θέλει προκύψει, ἐὰν διοικήσῃ ἓν ἔτος καὶ εἴκοσι πέντε ἡμέρας προσέτι; Καὶ διατὶ ἐζητήσαμεν τοῦτο; διὰ ν’ ἀπαλλάξωμεν τοὺς ἐκλογεῖς ἀπὸ ἐκλογικὸν σάλον. Αἱ ἐκλογαὶ τῆς 14ης Ὀκτωβρίου δὲν ἦσαν σάλος, ἦσαν κἄτι τι περισσότερον, καὶ μόλις ἤρχισε νὰ κατευνάζηται ὁ ἐρεθισμὸς, τὸν ὁποῖον ἡ ἀντιμετώπισις τῶν κομμάτων εἶχε φέρει, καλοῦμεν αὐτοὺς νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς ἕτερον σάλον.

§193ΡΑΛΛΗΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὸ ἀντάλλαγμα, ἀλλ’ εὑρίσκομαι εἰς δυσχερῆ θέσιν. Ἐγὼ μίαν ἠθέλησα νὰ δώσω συμβουλὴν, ἀντ’ αὐτῆς δὲ δύο ἤδη λαμβάνω, μίαν χθὲς καὶ μίαν σήμερον. Ἀλλ’ ἡ σημερινὴ συμβουλὴ εἶναι ἀντιφατικὴ πρὸς τὴν τῆς χθές· χθὲς μοὶ ἔλεγον νὰ μὴ μιμῶμαι τὸν κ. Τρικούπην, σήμερον μοὶ λέγουσι ν’ ἀπαντήσω ὅσα ἐκεῖνος ἔλεγεν. Εὑρίσκομαι ἀληθῶς εἰς μεγάλην δυσχέρειαν.

§194ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Σᾶς εἶπον νὰ εἴπητε ὅσα ἐγὼ εἶπον τότε.

§195ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὰ σᾶς ἀνέγνωσα· νομίζω δὲ, ὅτι τὰ ἀνέγνωσα μὲ ὑψωμένην φωνὴν, τοιουτοτρόπως, ὥστε νὰ φθάσωσιν εἰς τὰς ἀκοὰς πάντων.

§196ΛΕΒΙΔΗΣ. Περὶ ἄλλου θέματος.

§197ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν ἦναι ἄλλο θέμα, θὰ τὸ ἐξετάσω. Αὐτόθι ἀκριβῶς εἶναι ἡ δυσχέρεια, πρὸ τῆς ὁποίας εὑρέθην, καὶ ἐγὼ φρονῶ, ὅτι, εἰς ἣν θέσιν εὑρισκόμεθα καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐγὼ, ἡ καλλιτέρα συμβουλὴ, τὴν ὁποίαν δύναμαι ν’ ἀπευθύνω πρὸς αὐτὸν καὶ ἐκεῖνος πρός με, εἶναι, νὰ μὴ μιμώμεθα τὸν πρώην Πρωθυπουργόν. Ἄς ἴδωμεν ὅμως τὰς διαφορὰς, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουσι μεταξὺ τῆς περιπτώσεως τῆς νῦν καὶ τῆς περιπτώσεως τῆς τότε. Σᾶς εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι διὰ τοῦ νομοθετήματος ἐκείνου ἐπρόκειτο νὰ μείνωσιν εἰς χεῖρας τῶν τότε Δημάρχων ἐπὶ πεντήκοντα ἔτι ἡμέρας πᾶσαι αἱ ἐξουσίαι, αἱ ἀποῤῥέουσαι ἐκ τῆς καθολικῆς ψηφοφορίας, ὑπὲρ αὐτῶν· σήμερον δὲ περὶ τίνος πρόκειται; ὁ Πάρεδρος νὰ βαπτισθῇ διὰ τοῦ νομοθετήματος εἰς Δήμαρχον. Ἀλλ’ ἐρωτῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, μὴ τοὺς Δημάρχους τοῦ 1883 εἶχε διορίσει ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη; Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ παραμείνῃ ἐπὶ πεντήκοντα ἔτι ἡμέρας ἡ ἐξουσία ἡ δημαρχικὴ εἰς τὰς χεῖρας τῶν Δημάρχων ἐκείνων, ἤθελε παραμείνει καὶ εἰς τὰς χεῖρας τῶν φίλων τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς τὰς χεῖρας τῶν ἐχθρῶν αὐτῆς, οὐδὲ δύνασθε νὰ εἴπητε, ὅτι ἀπέβλεψε μᾶλλον εἰς τοὺς φίλους τῆς ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, παρὰ εἰς τοὺς ἀντιθέτους της· τὸ μέτρον ἦτο γενικόν. Λοιπὸν δὲν ὑπάρχει εἰς τὸ μέτρον ἐκεῖνο ὁ σκοπὸς ὁ ἰδιοτελὴς, τὸν ὁποῖον ἠθελήσατε νὰ ἀνεύρητε, οὐδὲ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ· διότι, ἐὰν ὠφέλει τοὺς φίλους τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης Δημάρχους, βεβαίως ὠφέλει καὶ τοὺς ἀντιθέτους αὐτῆς. Ἀλλὰ σήμερον περὶ τίνος πρόκειται; —καὶ εὐχαριστῶ τὸν κ, Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διότι μοὶ ἔδωκεν ἓν ἐπιχείρημα, — πρόκειται νὰ βαπτισθῇ εἷς Πάρεδρος, ὁ ὁποῖος δὲν ἐξελέχθη, ὅπως ἦναι Δήμαρχος, ἀλλ’ ἐξελέχθη, ὅπως ἀναπληροῖ τὸν κωλυόμενον Δήμαρχον, νὰ βαπτισθῇ εἰς Δήμαρχον μέχρι τῆς 4ης Ἰουλίου 1891, νὰ διαχειρισθῇ ὑπὲρ ἑαυτοῦ καὶ τῶν φίλων του ἐξουσίαν, ἡ ὁποία οὐδέποτε τῷ ἐδόθη ὑπὸ τῶν συμπολιτῶν του, τὴν ὁποίαν οὐδέποτε ἔλαβεν ἀπὸ τὴν καθολικὴν ψηφοφορίαν. Καὶ ἐὰν ταῦτα ἦναι ἀληθῆ, ἐὰν ἡ ὁμοιότης τῶν περιστάσεων τῆς ἀναβολῆς τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1883 καὶ τῆς σημερινῆς ἦναι πλήρης, ἡ ὁμοιότης αὕτη ἀποτελεῖ μίαν ἐπιβαρυντικὴν περίπτωσιν δι’ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος εἰσήγαγε τοιοῦτο νομοσχέδιον. Ἀλλὰ, λέγουσιν, ἀποφεύγει ὁ δῆμος Οἰτύλου τὸν σάλον τὸν ἐκλογικόν· ὁ σάλος ὅμως ὁ ἐκλογικὸς ἔφθασεν ἤδη εἰς τὸ ἄκρον τοῦ παροξυσμοῦ, διότι τὴν 30ὴν Δεκεμβρίου, δηλ. μετὰ 9 ἡμέρας, ὀφείλει νὰ λάβῃ χώραν ἡ ψηφοφορία. Πῶς κατορθοῦται διὰ τοῦ νόμου τούτου ὁ σάλος οὗτος νὰ ἐκλείψῃ; ἐκλείπει ἀληθῶς· ἀλλὰ πῶς; διὰ μιᾶς ψυχρολουσίας ἐπὶ τῆς κεφαλῆς τῶν ὑποψηφίων. Ἐὰν ἡ ὁμοιότης τῆς περιστάσεως ταύτης καὶ τῆς περιστάσεως τοῦ 1883 σᾶς φαίνεται ὑπερ ὑμῶν, ἀπαντήσατε.

§198ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ ἀγανάκτησις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου δὲν δικαιολογεῖται, διότι δὲν πρόκειται ἡ Βουλὴ σήμερον νὰ νομοθετήσῃ καὶ περιβάλῃ τὸν Πάρεδρον, ὅστις δὲν ἐξελέχθη διὰ νὰ ἦναι Δήμαρχος, μὲ τὴν ἀρχὴν τοῦ Δημάρχου ἐπὶ ἓν ἔτος. Ὑπάρχει ῥητὸς νόμος τοῦ Κράτους, ὁ περὶ δημαιρεσιῶν, ὁ ὁποῖος ἐπιτάσσει τάδε: (ἀναγινώσκει). «Ἐκλογὴ δὲν ἐνεργεῖται, ὅταν μεταξὺ τοῦ χρόνου τῆς χηρείας τῆς θέσεως, καὶ τῆς λήξεως τῆς δημοτικῆς περιόδου μεσολαβῇ ἐνιαύσιον χρονικὸν διάστημα, ὑπάρχει δὲ Δημαρχικὸς πάρεδρος πρὸς ἀναπλήρωσιν τοῦ ἐκλιπόντος Δημάρχου». Ἀπὸ σήμερον δὲ μέχρι τῶν γενικῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν μεσολαβοῦσιν ὀλίγοι μῆνες μόνον. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὤφειλε νὰ ἐνθυμηθῇ, ὅτι καὶ ἐν τῷ ἡμετέρῳ νομῷ ἔπρεπε νὰ ἐνεργηθῇ ἤδη ἐκλογή. Ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Λεβαδείας εἶχεν ἐκλεχθῆ Δήμαρχος ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Μπουφίδης, ὅστις ἀμέσως μετὰ τὴν ἐκλογήν του ὡς Δημάρχου, ἕνα μῆνα πρὸ τῆς 14 Ὀκτωβρίου, ἐπροτάθη καὶ ἀνεκηρύχθη ὑποψήφιος Βουλευτής. Ἐχήρευσεν ἡ θέσις τοῦ Δημάρχου Λεβαδείας· ἔπρεπε νὰ διαταχθῇ δημοτικὴ ἐκλογή. Διετάχθη; Ὄχι. Διατί; Διότι ὁ νόμος ῥητῶς σᾶς λέγει, ὅτι ἐκλογὴ δὲν ἐνεργεῖται ὅταν μεταξὺ τοῦ χρόνου τῆς τελέσεως καὶ τῆς λήξεως μεσολαβῇ ἐνιαύσιον χρονικὸν διάστημα.

§199ΡΑΛΛΗΣ. Τέλος πάντων, κατὰ τὴν κοινὴν παροιμίαν, «ὅπως κατηντήσαμεν, ἄνδρα μου, ἢ σὺ ν’ ἀποθάνῃς, ἢ ἐγὼ νὰ χηρεύσω». (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ ᾼΥϞΓʹ νόμου περὶ ἀποζημιώσεως καὶ ὁδοιπορικῶν ἐξόδων τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων καὶ τῶν κατὰ τὰς ἐκλογὰς δικαστικῶν καὶ διοικητικῶν ἀντιπροσώπων).

§200ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν νομίζετε, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἐπροχώρησεν ἀρκετὰ ἡ ὥρα, ὥστε νὰ λήξῃ ἡ νομοθετικὴ ἐργασία;

§201ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Σεῖς, κύριε Πρόεδρε, ὡς δικαστικὸς, γνωρίζετε πόσον εἶναι συντελεστικὴ εἰς τὴν μελέτην τῶν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς θεμάτων ἡ ἀκρίβεια· ὥστε καλὸν εἶναι νὰ διατάξητε, ὅπως ἡ ἡμερησία διάταξις μὴ ἀρκῆται μόνον εἰς τὸν κατὰ στοιχεῖα προσδιοριορισμὸν τῶν θεμάτων, ἀλλὰ νὰ περιλαμβάνῃ καὶ τὸν τίτλον τῶν νομοσχεδίων.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρατηρῶ, ὅτι τὰ νομοσχέδια εἶναι διανεμημένα εἰς τοὺς κυρίους Βουλευτὰς, καὶ ἐν τοῖς νομοσχεδίοις ἀναφέρεται καὶ τὸ στοιχεῖον καὶ ἡ χρονολογία καὶ τὰ πάντα.

§203Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω, ἐὰν πρόκηται νὰ συζητηθῶσιν ἀπόψε ἅπαντα τὰ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει νομοσχέδια· διότι ἐγὼ κρίνω, ὅτι καλὸν θὰ ἦτο τοὐλάχιστον νὰ συζητηθῶσι τὰ μᾶλλον ἐπείγοντα.

§204Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Διὰ νὰ σᾶς εὐκολύνω, στέργω νὰ ἀναβληθῶσι τὸ περὶ καταργήσεως τοῦ ἀπὸ 14 Δεκεμβρίου 1887 ΑΦΠϚʹ νόμου περὶ ἀναθεωρήσεως κυβερνητικῶν πράξεων...

§205ΡΑΛΛΗΣ. Τοῦτο δὲν δύναται νὰ ἀναβληθῇ, διότι δι’ αὐτοῦ ἐδώκατε ἐλπίδας εἰς τοὺς διαδίκους.

§206ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Καὶ ἐγὼ θεωρῶ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀναβληθῇ ἡ ψήφισις αὐτοῦ. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν εἰς βʹ συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τοῦ ἀπὸ 14 Δεκεμβρίου 1887 ΑΦΠϚʹ νόμου περὶ ἀναθεωρήσεως κυβερνητικῶν πράξεων σχετιζομένων μετὰ τῆς καταστάσεως ἢ τοῦ βαθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὸ ἄρθρον 1 αὐτοῦ).

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2. (Ἀναγινώσκεται).

§208ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Αὐτὸς δὲν εἶναι τρόπος συζητήσεως· ἡ ὥρα παρῆλθε.

§209Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ ἰδικός σας εἶναι τρόπος ἀναβολῆς. Ἡμεῖς ἔχομεν ἀνάγκην νὰ λάβωμεν τὰ δικαστικὰ νομοσχέδια· ὅστις θέλει, ἂς μείνῃ νὰ συζητήσῃ ἐπ’ αὐτῶν· ἐγὼ παρακαλῶ τὴν πλειονοψηφίαν νὰ συζητήσῃ.

§210ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Δὲν ἐννοῶ, Κύριοι, τί ἐπεῖγον ἔχει ἡ ψήφισις τῶν δικαστικῶν νομοσχεδίων.

§211ΑΣΗΜ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις σᾶς λέγει, ὅτι ἔχει ἀνάγκην τῶν δικαστικῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλεν. Ἐὰν θέλετε, ὁρίστε νὰ συζητήσωμεν.

§212ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ «ὁρίστε νὰ συζητήσωμεν» δὲν σημαίνει τίποτε· «ὁρίστε νὰ συζητήσωμεν» μᾶς ἔλεγε καὶ ἡ πρώην Κυβέρνησις εἰς τὰς πέντε τῆς πρωΐας.

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τί προτείνετε;

§214ΡΑΛΛΗΣ. Βλέπω ὅτι ἤρχισε νὰ κατακτᾷ καὶ ὑμᾶς ἡ ἀνυπομονησία. Ἐνώπιόν μας, Κύριοι, ἔχομεν τριάκοντα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα εἶναι ἅπαντα σπουδαιότατα· οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ τοῦτο. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπαιτῇ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ συζητηθῶσι σπουδαίως τὰ τριάκοντα νομοσχέδια ἐν μιᾷ καὶ μόνῃ συνεδριάσει· διότι περὶ αὐτοῦ πρόκειται. Δὲν δύναται νὰ κυβερνήσῃ ἄνευ τῶν δικαστικῶν νομοσχεδίων· καὶ τίς ἐμποδίζει τὴν Κυβέρνησιν νὰ παρακαλέσῃ τοὺς φίλους της νὰ παραμείνουν δύο καὶ τρεῖς ἔτι ἡμέρας ἐνταῦθα; Ἔχομεν παραδείγματα προηγουμένων Βουλῶν, τὰ ὁποῖα ἀποδεικνύουν τὸ ἀληθὲς τῶν λόγων μου. Διὰ τὴν πίστωσιν τοῦ Σπάρταλη ἔμειναν οἱ Βουλευταὶ ἐδῶ καθ’ ὅλας τὰς ἑορτάς.

§215ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Σατραπεία!

§216ΡΑΛΛΗΣ. Διόλου σατραπεία. Ἐπρόκειτο περὶ ὑποταγῆς εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν ὑπάρχει δὲ διόλου σατραπεία, ὅταν ἡ ὑποταγὴ αὕτη δὲν ὑπερβῇ ὡρισμένον μέτρον. Ἐγὼ δὲν λέγω τοῦτο, ἀλλὰ λέγω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ συζήτησις, διότι μήτε ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ ὁμιλήσῃ, ἔχει τὴν δύναμιν νὰ τὸ πράξῃ, μήτε ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ τὸν ἀκούσουν, δύνανται νὰ τὸν ἀκούσουν. Διότι ἀληθῶς πρέπει νὰ ἔχῃ τις πολὺ θάῤῥος καὶ τόλμην, διὰ νὰ θέλῃ νὰ συζητῇ πρὸς Βουλευτὰς, οἱ ὁποῖοι ἀπέκαμον μετὰ ἑπτάωρον συνεδρίασιν, πρὸς Βουλευτὰς πεινῶντας, πρὸς Βουλευτὰς ἔχοντας τὰ αὐτὰ δικαιώματα μὲ πάντα ἄνθρωπον. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους συζήτησις βεβαίως δὲν εἶναι σπουδαῖα. Μᾶς λέγει ὁ κ. Χρηστόπουλος: «συζητήσατε, ἐμπρός.» Ἀλλὰ μήπως καὶ ὁ Τρικούπης μᾶς ἀπηγόρευσε ποτὲ τὸν λόγον;

§217ΔΑΓΡΕΣ. Εἰς τί χρησιμεύει αὐτὴ ἡ συζήτησις;

§218ΡΑΛΛΗΣ. Χρησιμεύει ἵνα πείσω τὸν κ. Δαγρὲν, ὅτι δὲν εἶναι εἰς θέσιν αὐτὴν τὴν ὥραν νὰ δεχθῇ τὴν συζήτησιν, διότι τὸν βλέπω ἀνυπομονοῦντα. Λοιπὸν ζητῶ νὰ ὁρίσῃ ἡ Κυβέρνησις, τίνα ἐκ τῶν νομοσχεδίων θεωρεῖ ὡς μᾶλλον κατεπείγοντα.

§219ΔΑΓΡΕΣ. Ἀφ’ ὅτου εἰσῆλθον εἰς τὴν πολιτικὴν, ἐνόησα τὴν πολιτικὴν τῆς κακῆς πίστεως νὰ τὴν χωρίσω ἀπὸ τὴν πολιτικὴν τὴν εἰλικρινῆ, τῆς ὁποίας εἶμαι ὀπαδός.

§220ΑΣ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ἀπηύθυνεν εἰς ἐμὲ, ἔχω νὰ τοῦ ἀντιτάξω, ὅτι δὲν ἔχομεν πρὸ ἡμῶν τὰς αὐτὰς περιστάσεις· διότι τότε ἐπρόκειτο περὶ καταλύσεως τῶν νόμων, ἐνῷ σήμερον πρόκειται περὶ ἀνορθώσεως τῶν νόμων, καὶ διὰ τοῦτο παρακαλοῦμεν τοὺς συναδέλφους, εὐτυχῶς ὀλιγίστους, ἀντιλέγονται καλῇ τῇ πίστει, νὰ μείνωσι· τοῖς λέγομεν: μείνατε ἐδῶ μέχρι πρωΐας, διὰ νὰ ἀνορθώσωμεν τοὺς νόμους, ὄχι νὰ τοὺς καταλύσωμεν.

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν προβαίνομεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Ὁ βουλευτὴς Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας κ. Α. Γεωργαντᾶς ὑπέβαλε τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 91). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὁ κ. Πρωθυπουργὸς προέτεινε τὴν ἀπάλειψιν ὁλοκλήρου τῆς τελευταίας περικοπῆς τοῦ ἄρθρου, ἀπὸ τῶν λέξεων «εἶχεν ἀνατραπῆ....» καὶ τὴν προσθήκην ἀντ’ αὐτῆς τῶν λέξεων: «παρεγράφη, μὴ ἐνασκηθὲν ἐντὸς τῆς ὑπὸ τοῦ νόμου ᾼΦΠϚʹ ὁριζομένης προθεσμίας».

§222ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ τροπολογία αὕτη, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ἀπὸ χθὲς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν διενεμήθη κἄν. Ἀπὸ χθὲς σᾶς παρεκάλεσα νὰ τυπωθῇ, διότι πρόκειται περὶ δικαστικοῦ νομοσχεδίου, καὶ ὅμως δὲν τὴν εἴδομεν τυπωθεῖσαν. Ἐπαναλαμβάνω νὰ τὴν ἔχωμεν τυπωμένην διὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Προέδρου περιελήφθη ἐν τῷ ἄρθρῳ, καὶ χθὲς ἐψηφίσθη ὡς μέρος τοῦ ἄρθρου. Ἐπειδὴ ὅμως δὲν εἶχε διατυπωθῆ καλῶς, διὰ τοῦτο διατυποῦται ἤδη σαφέστερον.

§224ΡΑΛΛΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· σφάλλετε. Χθὲς ἠθέλατε νὰ κάμητε αὐτὸ, νὰ περιλάβητε τὴν τροπολογίαν ἐν τῷ ἄρθρῳ, καὶ ἐζήτησα νὰ μὴ γείνῃ αὐτὸ, ἀλλὰ ν’ ἀφεθῇ εἰς τὴν δευτέραν καὶ τρίτην ἀνάγνωσιν· παρεκάλεσα δὲ νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ ἡ τροπολογία, διότι πρόκειται περὶ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ συμφέροντα διαδίκων. Δὲν συνεχωνεύθη λοιπὸν χθὲς ἡ τροπολογία, ἡ καὶ σήμερον προσκομιζομένη ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ συγχωνευθῇ, νὰ τυπωθῇ δὲ καὶ διανεμηθῇ τὸ κείμενον τοῦ νομοσχεδίου ὡς ἀνεγνώσθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Μεθ’ ὃ γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς δευτέραν συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὰ νομοσχέδια: Περὶ προσθήκης καὶ διαγραφῶν ἐν προσηρτημένοις εἰς τὸν ᾼΦΛΓʹ νόμον περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ νόμου πίναξι. Περὶ καταργήσεως τῶν πλειόνων τοῦ ἑνὸς ἐπιμισθίων τῶν στρατιωτικῶν καθηγητῶν).

§225ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ ᾼΦΠΔʹ νόμου περὶ ἀπονομῆς ἀνωτέρου βαθμοῦ εἰς ἀποστρατευομένους ἀξιωματικοὺς τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης κλπ. καὶ προσθήκης ἐδαφίου εἰς τὸ ἄρθρον 3 τοῦ ͵ΨΑʹ νόμου περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ συντάξεως τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης νόμων. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1 αὐτοῦ).

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2. (Ἀναγινώσκεται).

§227ΚΟΡΠΑΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑποβάλλω τροπολογίαν, ἐπιφυλαττόμενος νὰ τὴν ἀναπτύξω αὔριον.

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα ἀριθ. 92).

§229ΡΑΛΛΗΣ. Προσεπάθησα νὰ πεισθῶ, ὅτι ὑπάρχει λόγος, δι’ ὃν ἠδύνατό τις νὰ καταστήσῃ τοὺς ἀποκτήσαντας τὸν βαθμὸν τοῦ συνταγματάρχου ἀποκλήρους τῆς προστατευτικῆς διατάξεως, ἡ ὁποία ὑφίσταται διὰ πάντας τοὺς λοιποὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ κατὰ ξηρὰν καὶ θάλασσαν στρατοῦ, ἀλλὰ δὲν ἠδυνήθην νὰ εὕρω οὐδένα δικαιολογητικὸν λόγον τῆς ἐξαιρετικῆς ταύτης διατάξεως ὡς πρὸς τοὺς συνταγματάρχας. Ἡ ἔκθεσις τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν περιλαμβάνει ὡς τοιοῦτον τὸ ὅτι ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἤθελον κληθῆ αἱ ἐφεδρεῖαι, οἱ συνταγματάρχαι ἤθελον ἐπανέλθει εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ στρατοῦ μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ὑποστρατήγου, καὶ ὅτι ἐντεῦθεν ἠδύνατο νὰ ὑπάρξῃ ἐπιζημία τις συνέπεια, διότι τὴν ἀνωτέραν διοίκησιν τοῦ στρατοῦ θὰ τὴν εἶχον αὐτοδικαίως ἀπόστρατοι ἀξιωματικοί, ἀποκτήσαντες τὸν βαθμὸν τοῦ ὑποστρατήγου λόγῳ τῆς ἀποστρατεύσεώς των. Νομίζω, ὅτι ἡ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ βαθμοῦ τοῦ συνταγματάρχου καὶ τοῦ βαθμοῦ τοῦ ὑποστρατήγου δὲν εἶναι μεγάλη· ἂν μάλιστα λάβῃ τις ὑπ’ ὄψει τὴν μονάδα τοῦ ἡμετέρου στρατεύματος, βεβαίως θέλει εὕρει, ὅτι ἡ διοίκησις, ἡ ὁποία χορηγεῖται εἰς τὸν συνταγματάρχην, ἔχει σπουδαιοτέραν σημασίαν τῆς διοικήσεως, ἡ ὁποία θὰ δοθῇ εἰς τὸν ὑποστράτηγον. Ἀλλὰ καὶ ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν τὸ ἐπιχείρημα ἤθελε θεωρηθῆ ὡς σπουδαῖον, ἦτο λίαν εὔκολον νὰ εὑρεθῇ τρόπος, δι’ οὗ οἱ ἀρχαιότεροι μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν ἡμῶν, οἱ ἔχοντες ὑπὲρ ἑαυτῶν τὸν μεγαλείτερον χρόνον ὑπηρεσίας, δὲν ἤθελον κηρυχθῆ ἀπόκληροι μιᾶς εὐεργετικῆς διατάξεως, ἡ ὁποία χορηγεῖται εἰς πάντας τοὺς ἄλλους ἀξιωματικοὺς τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης, καὶ ἡ διάταξις αὕτη ἠδύνατο προχείρως νὰ διατυπωθῇ· δὲν εἶχον, παρὰ νὰ ἀφαιρέσουν ἀπὸ αὐτοὺς τὸ δικαίωμα τῆς διοικήσεως ἐν περιπτώσει προσκλήσεως τῶν ἐφεδρειῶν. Σημειώσατε δέ, Κύριοι, ὅτι οὕτω πως διατυπουμένη ἡ διάταξις, προσβάλλει μὲν κεκτημένα ἤδη δικαιώματα, ἀλλ’ ἀποθαῤῥύνει καὶ πάντας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ εἶχον τὰ προσόντα καὶ τὴν θέλησιν νὰ παραμείνουν ἐν τῷ στρατῷ. Ἂν οὐδὲν προσδοκῶσιν ἐκ τῆς παρατάσεως τῆς ὑπηρεσίας των, ἀφοῦ ἡ προαγωγή των εἶναι τόσον σπανία καὶ δύσκολος εἰς τοὺς ἀνωτέρους βαθμούς, διατὶ θὰ παραμείνουν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ; Ὅσοι ἤθελον συμπληρώσει τὰ ἔτη τῆς συντάξεως, θὰ ἐζήτουν καὶ θὰ ζητῶσι τὴν ἀποστράτευσίν των. Τὸ μέτρον λοιπόν, τὸ ὁποῖον προβάλλεται διὰ τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, εἶναι καὶ ἄδικον καὶ ἐπιζήμιον εἰς τὸν στρατόν. Νομίζω δὲ, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, πρὶν ἢ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς σχετικῆς ταύτης διατάξεως, πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν του τὰς ὑπηρεσίας μακρῶν ἐτῶν, τὰς ὁποίας προσήνεγκον εἰκοσάδες ἀξιωματικῶν, εὑρισκομένων ἀκριβῶς εἰς τὴν κατηγορίαν, τὴν ὁποίαν προβλέπει τὸ ἄρθρον 2. Ἴσως—δὲν γνωρίζω ἀκριβῶς πόσοι εἶναι οἱ συνταγματάρχαι....

§230ΣΕΧΟΣ. Ἑξήκοντα τρεῖς.

§231ΡΑΛΛΗΣ. Ἑξήκοντα τρεῖς συνταγματάρχαι σήμερον ἀποκληροῦνται ἀπὸ τοῦ δικαιώματος τοῦ νὰ ἀπολαύσουν τοῦ ἀμέσως ἀνωτέρου βαθμοῦ μετὰ ἑξαετῆ ἢ δεκαετῆ ὑπηρεσίαν, δικαιώματος, τὸ ὁποῖον τοῖς ὑπεσχέθη ἡ Πολιτεία, πρὸς τὸ ὁποῖον ἀπέβλεπον καὶ τὸ ὁποῖον σήμερον αὐθαιρέτως τοῖς ἀποστερεῖ. Νομίζω, ὅτι ἡ διάταξις εἶναι τόσον ἐξαιρετικὴ, ὥστε ἀληθῶς ἦτο ἀνάγκη νὰ ἔχωμεν ὅσῳ τὸ δυνατὸν περισσότερον καιρὸν ἐνώπιον ἡμῶν, διὰ νὰ τὴν συζητήσωμεν εὐρέως καὶ δυνηθῶμεν ν’ ἀποδείξωμεν ὅλας ἐκείνας τὰς δυσαρέστους συνεπείας, τὰς ὁποίας θὰ εἶχεν ἡ ἐπιψήφισις αὐτῆς.

§232ΚΟΡΠΑΣ. Κατὰ τοῦτο ἔχει δίκαιον ὁ προαγορεύσας, ὅτι τῷ ὄντι οἱ παραμένοντες ἐν τῷ στρατῷ συνταγματάρχαι, οὐδὲν δύνανται νὰ ἐλπίσωσιν ἐν τῷ μέλλοντι· διότι, μὴ ἐφαρμοζομένου τοῦ νόμου περὶ ὁρίου ἡλικίας εἰς τοὺς στρατηγοὺς, δὲν δύναται νὰ κενωθῇ θέσις, εἰμὴ διὰ τοῦ θανάτου, ἑπομένως οἱ ἐν ἐνεργείᾳ συνταγματάρχαι οὐδεμίαν προσδοκῶσι προαγωγήν. Μίαν μόνον προσδοκίαν εἶχον κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1864, ἤτοι νὰ προβιβασθῶσιν ἀποστρατευόμενοι. Ἀλλὰ σήμερον δὲν δύνανται πλέον νὰ λάβωσι τὸν βαθμὸν τοῦ ὑποστρατήγου. Ἑπομένως, ἐὰν ἐπιμείνῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὴν στέρησιν αὐτοῦ τοῦ δικαιώματος, τοὐλάχιστον ἂς μεριμνήσῃ πρὸς λύσιν τοῦ ζητήματος, κατὰ πόσον δύνανται οἱ συνταγματάρχαι νὰ ἀπολαύσωσι τῆς συντάξεως, ἤτοι τοῦ ὑλικοῦ τοὐλάχιστον κέρδους, τὸ ὁποῖον ἐκτήσαντο διὰ τῆς ὑπηρεσίας αὑτῶν· διότι σήμερον δὲν στεροῦνται μόνον τοῦ βαθμοῦ των, ἀλλὰ καὶ τῆς ἀντιστοίχου συντάξεως, καθόσον ἀποστρατευόμενοι λαμβάνουσι τὴν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ συνταγματάρχου ἀπονεμομένην σύνταξιν. Λοιπὸν καὶ τοῦ βαθμοῦ τοῦ ὑποστρατήγου στεροῦνται καὶ τῆς συντάξεως τῆς ἀπονεμομένης εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ὑποστρατήγου. Ἑπομένως θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπιμένῃ εἰς τὸ πρῶτον, νὰ μεριμνήσῃ τοὐλάχιστον περὶ τοῦ δευτέρου.

§233ΣΧΙΝΑΣ. Τοιαύτην τινὰ τροπολογίαν ὑπέβαλον καὶ ἐγώ.

§234ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ τροπολογίαι αὗται θὰ τυπωθῶσι, διὰ νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2 ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως, εἶτα δὲ καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§235Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Θὰ παρακαλέσω, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἀντίῤῥησις, νὰ προταχθῶσιν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς αὔριον τὰ δικαστικὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἔρχονται κατόπιν, διότι ταύτην τὴν στιγμὴν δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ συζήτησις.

§236ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλή;

§237ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς βʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἑπόμενα νομοσχέδια: Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ὑπὸ τὰ στοιχεῖα ᾼΦΝΔ’ νόμου. Περὶ ὁρισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν κλητήρων ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης. Περὶ καταργήσεως τοῦ ὑπὸ τὰ στοιχεῖα ΑΥΞΓʹ νόμου. Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ᾼΦΝΕ’ τῆς 30 Ἰουνίου 1887).

§238ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ΑΦΝΓʹ τῆς 30 Ἰουνίου 1887. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§239ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον μόνον. (Ἀναγινώσκεται).

§240Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ μοὶ δώσῃ μίαν ἐξήγησιν. Τὸ ἄρθρον 13 εἶναι ὁ νόμος τοῦ 1887, ὁ εἰσαχθεὶς ὑπὸ τοῦ κ. Βουλπιώτου. Ποίαν ἔννοιαν ἀποδίδετε εἰς τὴν φράσιν «ὁ ἀντιπρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου δύναται νὰ μετατεθῇ εἰς θέσιν Προέδρου Ἐφετῶν, ὁ δὲ Πρόεδρος τῶν Ἐφετῶν εἰς ἀντιπρόεδρον τοῦ Ἀρείου Πάγου»;

§241ΖΑΙΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Εἰς τὴν ἐρώτησίν σας λέγω, ὅτι τὸ κείμενον τοῦ νόμου παρέλαβον ἐκ τοῦ νόμου τοῦ 1887. Ποίαν ἔννοιαν ἔχει ὁ νόμος, δύνασθε καὶ μόνος σας νὰ εὕρητε. Ὑποβάλλω μόνον ὡς παρατήρησιν, ὅτι, ὅπως καταλάβῃ τὴν θέσιν τοῦ Προέδρου τῶν Ἐφετῶν ὁ ἀντιπρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἀπαιτεῖται ἡ συναίνεσίς του.

§242ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ μεταθέσεως, ἀλλὰ περὶ καταλήψεως θέσεως.

§243ΖΑΙΜΗΣ. Ἐξήγησα καὶ χθὲς εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ὁ κυριώτατος λόγος, δι’ ὃν ὑπέβαλον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, εἶναι ἡ ἐπιθυμία νὰ ἀναλάβῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης τὸ δικαίωμα τοῦ παύειν τοὺς Εἰσαγγελεῖς καὶ τὸ δικαίωμα τοῦ ἀπολύειν τοὺς δικαστικοὺς γραμματεῖς· ἀλλ’ ἡ χθεσινὴ συζήτησις μὲ ἔπεισεν, ὅτι πρέπει νὰ ἐπαναφέρω ἀκέραιον τὸ κείμενον τοῦ νόμου τοῦ 1877, καὶ φέρω τροπολογίαν, ἥτις παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει κατὰ τὴν γʹ συζήτησιν. Ἐπειδὴ δὲ ὁ κ. Ράλλης παρετήρησεν, ὅτι ἀπηλείψαμεν τὴν διάταξιν τοῦ νόμου τοῦ 1887, τὴν περιοριστικὴν τῶν καταχρήσεων, τῶν ἐνεργουμένων ὑπὸ τῶν γραμματέων τῶν Πρωτοδικῶν σχετικῶς μὲ τὴν μισθοδοσίαν τῶν ὑπογραμματέων, προσέθεσα εἰς τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 20 διάταξιν ἀπαγορεύουσαν εἰς τοὺς γραμματεῖς πολυμελῶν δικαστηρίων νὰ μεταβάλλωσι τὰς ἐν τῷ ἐτησίῳ προϋπολογισμῷ ἀναγεγραμμένας μηνιαίας μισθοδοσίας τῶν ὑπογραμματέων καὶ γραφέων.

§244Ρ. ΡΩΜΑΣ. Καὶ ἐγὼ ὀφείλω νὰ κάμω εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν λόγον, ὅτι καλῶς καὶ δικαίως ὑπέβαλε τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, καὶ πρὸ πάντων διότι δίδει εἰς ἑαυτὸν τὸ δικαίωμα τοῦ παύειν τοὺς Εἰσαγγελεῖς· καὶ αὐτὸ εἶναι ἡ εὐχὴ ὅλης, δύναμαι εἰπεῖν, τῆς κοινωνίας. Ἀλλ’ ἐν τῷ ἄρθρῳ 20 περιορίζει τὸ δικαίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ εἰς τὸ παύειν τοὺς πταισματοδίκας, τοὺς εἰδικοὺς ὑποθηκοφύλακας καί τινας τῶν ἄλλων ὑπαλλήλων. Γνωρίζετε, Κύριοι, ὅτι μόλις ἡ Κυβέρνησις ἡ πεσοῦσα ἦλθεν εἰς τὰ πράγματα, ἀμέσως ἀντικατέστησε δι’ ὀργάνων της ὅλους τοὺς ὑπαλλήλους, τοὺς φίλους τῆς προκατόχου αὐτῆς Κυβερνήσεως· ἀλλὰ διὰ τοῦ νόμου τούτου τὰ ὄργανα ταῦτα θὰ διαιωνισθῶσι, διότι δὲν θὰ δώσωσι μὲν, ἐν ὅσῳ ὑφίσταται ἡ νῦν Κυβέρνησις, ἀφορμὰς παύσεως, ἀλλ’ ἐρχομένης νέας Κυβερνήσεως, θὰ φατριάσωσιν. Ἑπομένως παρακαλῶ νὰ ἀπαλειφθῇ τὸ ἄρθρον 20, ἵνα ἔχῃ ὁ Ὑπουργὸς τὸ αὐτὸ δικαίωμα διὰ τοὺς πταισματοδίκας καὶ ὑποθηκοφύλακας. Ἐπέταξαν εἰς τὸν δρόμον τοὺς φίλους, καὶ θὰ μείνουν οἱ ἐχθροί.

§245ΖΑΙΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὅτε ὑπέβαλον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, δὲν ἐσκόπουν τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, ἀπεναντίας ἐπεθύμουν ν’ ἀποκαταστήσω πληρέστερον τὸ κείμενον τοῦ νόμου τοῦ 1877. Ἡ διάταξις δὲ, περὶ ἧς ὡμίλησεν ὁ ἔντιμος προλαλήσας, περὶ πταισματοδικῶν καὶ ὑποθηκοφυλάκων εἶναι διάταξις τοῦ νόμου τοῦ 1877, καὶ δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ τὴν ἀπάλειψιν αὐτῆς. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως, εἶτα δὲ καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ).

§246ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ ἐπὶ τοῦ ψηφισθέντος νομοσχεδίου ὑποβληθεῖσαι τροπολογίαι θέλουσι ληφθῆ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τρίτην συζήτησιν. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς βʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὰ ἑξῆς νομοσχέδια: Περὶ προσδιορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐμμίσθων δικαστικῶν κλητήρων παρὰ τοῖς Πρωτοδικείοις τοῦ Κράτους. Περὶ καταργήσεως τοῦ ᾼΨΛΔ’ νόμου περὶ παραρτημάτων τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων. Περὶ καταργήσεως τοῦ ΠΙʹ νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 15 τοῦ ἀστικοῦ νόμου» καὶ περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου τούτου). Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 11 καὶ 30′ μ. μ.