1890.05.17

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 47

Τῆς 17 Μαΐου 1890.

(Πέμπτη)

Ὥρα 6 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κάτοικοι Κορίνθου διὰ τηλεγραφήματός των παρακαλοῦσιν, ὅπως ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ μετοχετεύσεως τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας ἀναγραφῇ ἡ ὑποχρέωσις τῆς ἑταιρίας νὰ παροχετεύσῃ τὸ ἀνάλογον ὕδωρ εἰς τὴν πόλιν τῆς Κορίνθου πρὸς πόσιν καὶ πρὸς ἄρδευσιν.

§2ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός.). Περὶ τούτου δὲν ὑπάρχει ἀμφισβήτησις. Τὸ ὑδραγωγεῖον θὰ διέλθῃ διὰ Κορίνθου, θὰ ὑδρεύωνται δὲ ἐξ αὐτοῦ πᾶσαι αἱ πόλεις καὶ τὰ χωρία, δι’ ὧν θὰ διέρχηται· τοῦτο εἶναι καὶ δικαίωμα καὶ ὑποχρέωσις τῆς ἑταιρίας· ἐπαρκὲς δ’ ὑπάρχει ὕδωρ.

§3ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Μετὰ τὴν ἐξήγησιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καὶ κατὰ τὴν ἔκθεσιν, τὴν συνοδεύουσαν τὴν σύμβασιν, καὶ ἐκ τῆς συμβάσεως προκύπτει ἀσφαλῶς ὅτι τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἐπικαλοῦνται οἱ κάτοικοι, ἐμπεριέχονται ἐν τῇ συμβάσει καὶ ἐπιβάλλονται εἰς τὴν ἑταιρίαν. Ὑπάρχει ὑποχρέωσις νὰ δώσῃ ὕδωρ εἰς Λεόντι, Ἅγιον Γεώργιον, Ἀθήκια, Παλαιὰν καὶ Νέαν Κόρινθον. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἄρδευσιν τοῦ λεκανοπεδίου τῆς Βόχας, ὑπάρχουν τὰ νερὰ, τὰ μὴ πόσιμα, τῆς λίμνης, τὰ ὁποῖα κατὰ τὸ 19ον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου ὀφείλει ἡ Ἑταιρία νὰ διοχετεύσῃ εἰς τὸ λεκανοπέδιον πρὸς ἄρδευσιν, ἑπομένως δὲν πρέπει ν’ ἀνησυχῶσιν οἱ συμπολῖταί μου. Τὸ δυσάρεστον εἶναι, ὅτι δὲν ὑπάρχει ζῆλος πρὸς ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου ἀπὸ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ τῶν ἐκ Κορίνθου συναδέλφων.

§4ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Λυποῦμαι ὅτι δὲν δύναμαι νὰ συμφωνήσω οὔτε πρὸς τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου Πρωθυπουργοῦ, οὔτε πρὸς τὴν γνώμην τοῦ ἐκ Κορινθίας συναδέλφου. Θεωρῶ εὐλογωτάτην τὴν ἀνησυχίαν τῶν συμπολιτῶν μου Κορινθίων, συνελθόντων εἰς συλλαλητήριον καὶ διαβιβασάντων πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν διὰ μακροῦ τηλεγραφήματος τοὺς δικαίους φόβους καὶ τὰς εὐλόγους αὐτῶν ἀνησυχίας. Κατὰ τὴν πρώτην εἰσαγωγὴν τοῦ νομοσχεδίου ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καίτοι διαῤῥήδην ἐβεβαιώθη καὶ ἐπισήμως ἐπιστώθη παρ’ αὐτοῦ, ὅτι τὰ ὕδατα, τὰ ἐκ τοῦ λεκανοπεδίου Στυμφαλίας διοχετευθησόμενα, θέλουσι χρησιμεύσει καὶ πρὸς ἄρδευσιν τῶν πεδιάδων τῶν κατὰ μῆκος τοῦ ὑδραγωγείου εὑρισκομένων, ἐγὼ ὅμως, δυσπιστῶν, ἀνεκοίνωσα πρὸς τὴν Βουλὴν τοὺς φόβους μου καὶ περὶ τῆς ἀρδεύσεως δι’ ἐπαρκῶν ὑδάτων τῶν Κορινθιακῶν πεδιάδων καὶ περὶ τῆς τύχης τῶν κατοίκων τῆς Στυμφαλίας· οἱ Στυμφαλιῶται μετὰ τὴν ἔκπτωσιν τῆς πρώτης ἑταιρίας ἀνέμενον νὰ ληφθῇ πρόνοια καὶ περὶ τούτων, ἤτοι νὰ συνδυασθῇ ἡ παροχὴ τῶν ὑδάτων Στυμφαλίας πρὸς τὴν ἀποξήρανσιν τῆς λίμνης. Καὶ περιωρίσθην τότε νὰ διαμαρτυρηθῶ ἁπλῶς ὑπὲρ τῶν δικαιωμάτων τῆς Στυμφαλίας, διότι εἰσέτι δὲν εἶχον ἀναγνώσει τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον, οὐδὲ ἐγίνωσκον τὰς διατάξες αὐτοῦ, οὐδὲ τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως. Ἀλλ’ ἡ ἀνάγνωσις αὐτοῦ καθὼς καὶ ἡ τῆς συμβάσεως μοὶ ἔδωκεν εὔλογον ἀφορμὴν νὰ ἀνησυχήσω, καὶ νὰ πιστεύσω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον καὶ ἡ σύμβασις ἕνα εἶχον κύριον σκοπὸν, τὴν διοχέτευσιν τῶν ὑδάτων τῶν Κιονίων εἰς Ἀθήνας· ἐν δευτέρᾳ μοίρᾳ δὲ ἀφίνουσι τὴν ἄρδευσιν τῶν πεδιάδων Κορίνθου. Διὰ τοῦτο διαμαρτυρόμενος σήμερον σπεύδω νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς φόβους τῶν συμπολιτῶν μου ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἄρδευσιν τῶν γαιῶν αὐτῶν καὶ τὴν χρῆσιν τοῦ ποσίμου ὕδατος εἰς τὰς βιωτικὰς χρείας τῶν κατὰ μῆκος τοῦ ὑδραγωγείου οἰκούντων, λόγῳ προτεραιότητος δικαιώματος. Ἐν πρώτοις δὲν ἠξεύρω, ἐὰν ὑπάρχῃ τόσον κατεπείγουσα ἡ ἀνάγκη, ὅπως ἐπισπεύσωμεν τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου πρὶν ἢ μελετηθῇ ἐπιμελῶς καὶ ἡ ἐπιστημονικὴ καὶ ἡ κοινωνικὴ σημασία αὐτοῦ, τόσον σοβαροῦ καὶ τόσον περιπλόκου, ἁπτομένου ἀληθῶς εὐρυτάτων κοινωνικῶν ἀναγκῶν, ὧν ἡ ἐν δικαιοσύνῃ θεραπεία εἶναι δύσκολος, πολλὰς παρουσιάζουσα ἀντινομίας ἐν τῇ συγκρίσει τῶν συμφερόντων, οὐδὲ δύναται νὰ εὑρεθῇ ἡ λύσις τῶν δυσχερειῶν κατὰ τὰς τελευταίας στιγμὰς τῆς λήξεως τῆς Βουλῆς, ἰδίως δὲ φαίνονται συγκρουόμενα τὰ συμφέροντα τῶν πόλεων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς πρὸς τὰ συμφέροντα τῶν ἐν Κορινθίᾳ κατοικούντων. Δὲν θέλω νὰ βεβαιώσω ὅ,τι εὐλόγως δύναται νὰ ὑπονοηθῇ ὡς ἐκ τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν τόσῳ ῥαγδαίως εἰσάγεται ὑπὸ τοῦ Πρωθυπουργοῦ, ὅτι καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἄλλην ἔχει σημασίαν καὶ ἄλλον μὴ σοβαρὸν σκοπὸν, καθαρῶς ἐκλογικόν. Μὰ τὴν ἀλήθειαν ἐὰν λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν τὴν ῥαγδαιότητα, μεθ’ ἧς ῥίπτονται εἰς τὴν Βουλὴν ἀπὸ τῆς προχθὲς τόσα σοβαρὰ νομοσχέδια, ἐν στιγμαῖς, καθ’ ἃς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μελετηθῶσιν οὐδ’ ὑπὸ τῶν μᾶλλον εἰδικῶν, ὅτι εἰσάγονται νομοσχέδια ἀτμοπλοϊκὰ, ὑδραυλικὰ, περὶ χρεῶν τῶν ἐπιμόρτων γεωργῶν, σιδηροδρομικὰ μετὰ τοῦ ἐξαναγκασμοῦ ἐντὸς δύο ἑβδομάδων, νὰ μελετηθῶσιν ὑφ’ ἑκάστου Βουλευτοῦ καὶ εὑρεθέντα νὰ ἀποκρουσθῶσιν ἐν συζητήσει τὰ τρωτὰ αὐτῶν μέρη, εὐλόγως ὑποπτεύει, ὅτι λόγοι μᾶλλον δημαγωγικοὶ ὤθησαν τὴν Κυβέρνησιν λίαν ἀτόπως νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδια χρήζοντα μακρᾶς συζητήσεως καὶ μελέτης. Ἀλλὰ περὶ τοῦ ἐκλογικοῦ σκοποῦ ὀλίγον μ’ ἐνδιαφέρει· εἶναι ἀνάξιος ἐξ ἐμοῦ προσοχῆς· ἂν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἦναι τόσον εὐπλάνητος, ὥστε νὰ μὴ ἐκτιμήσῃ τοιαῦτα παχυλὰ ἐκλογικὰ τεχνάσματα, εἶναι ἄξιος τῆς τύχης του· καὶ ἐγὼ καὶ οἱ ἐμοὶ συνάδελφοι, δηλώσαντες ἅπαξ τοῦτο, ἐπετελέσαμεν τὸ καθῆκον ἡμῶν. Δὲν ἀναλαμβάνω τὴν κηδεμονίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὃν τὰ παθήματα μᾶλλον ἢ οἱ λόγοι θὰ διδάξωσιν. Ὀφείλω ὅμως ἐπὶ τοῦ προκειμένου νὰ ὑποβάλω ἐμπεριστατωμένως τὰ παράπονα τῶν συμπολιτῶν μου καὶ ἐπικαλεσθῶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα μὴ καταστραφῶσι κεκτημένα δικαιώματα κοινοτήτων ὑπὲρ ὠφελείας ἑτέρων κοινοτήτων ἢ πόλεως, ἔστω καὶ ἂν ἦναι ἡ πρωτεύουσα. Οὐδὲ θὰ ἐπιτρέψω ποτὲ νὰ διοχετευθῶσι τὰ ὕδατα τῆς Στυμφαλίας πρὸς ἄρδευσιν τοῦ λεκανοπεδίου Ἀττικῆς, ὅπερ θὰ μεταβάλῃ, ὡς εἶπεν ὁ Πρωθυπουργὸς, εἰς κῆπον Βαβυλῶνος, καὶ νὰ ἀφεθῇ ἡ πόλις Κορίνθου καὶ αἱ Κορινθιακαὶ πεδιάδες ἐν λιμώδει αὐχμῷ, κατάξηροι, ὡς αἱ ἔρημοι τῆς Ἀφρικῆς. Τοῦτο δὲν θὰ γίνῃ, οὐδὲ θὰ τὸ ἐπιτρέψῃ ὁ λαὸς τῆς Κορινθίας, ὃν ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω. Μάθετέ το καλῶς· οὐδὲ βλέπω κατὰ τί ἤθελον ζημιωθῆ τὰ κοινωνικὰ συμφέροντα, ἐὰν ἀνεβάλλετο ἡ συζήτησις τόσον σοβαροῦ νομοσχεδίου διὰ τὸν Νοέμβριον, ὅπως μελετηθῇ ἀκριβέστερον καὶ ὑπ’ αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως, καὶ θεραπευθῶσιν ἐν δικαιοσύνῃ τὰ συμφέροντα πάντων. Διότι εἶμαι βέβαιος, ὅτι οὔτε ὁ εἰσαγαγὼν Πρωθυπουργὸς ἐμελέτησε τοῦτο καλῶς· ὑπάρχουσι σχέσεις, αἱ ὁποῖαι προδήλως διέφυγον τὴν προσοχὴν αὐτοῦ. Καὶ πῶς ὄχι; Ἀφοῦ πρόκειται ν’ ἀρδευθῶσιν τόσαι πεδιάδες ἐν Κορινθίᾳ καὶ νὰ μείνῃ ὕδωρ ἀρκετὸν ἵνα λουσθῇ ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς, δέον νὰ ἐξακριβωθῇ ἀσφαλῶς δι’ ἐπιστημονικῆς μελέτης καὶ τὸ ποσὸν τῶν ὑδάτων καὶ αἱ ἐκτάσεις τῶν γαιῶν καὶ φυτειῶν, αἵτινες μέλλουσι νὰ ἀρδευθῶσιν ὑπ’ αὐτοῦ ἐν Νεμέᾳ, ἐν Κλεωναῖς, ἐν Κορίνθῳ, ἐν Βόχᾳ, ἐν Μεγαρίδι καὶ ἐφεξῆς, νὰ μελετηθῇ δὲ ἀσφαλῶς ὁ τρόπος τῆς διοχετεύσεως, ὥστε ἡ κατανομὴ νὰ γίνῃ μετὰ δικαιοσύνης, ὅπως μὴ χάριν τῶν Ἀθηνῶν καταστραφῶσιν ὁλόκληροι κοινότητες. Εἶναι λοιπὸν ἀνάγκη νὰ μελετηθῇ πρῶτον ἡ ποσότης τοῦ πηγαίου ὕδατος, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἐξηκριβωμένη, τοῦ ῥέοντος ὕδατος τῶν Κεφαλαρίων ἀπὸ τοῦ ἄλλου ὕδατος, τοῦ στασίμου, τῆς λίμνης. Δεύτερον εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξακριβωθῶσιν αἱ ἐκτάσεις τῶν γαιῶν, τὰς ὁποίας δύνανται νὰ ἀρδεύσωσι τὰ ὕδατα διοχετευόμενα· διότι ἡ ἔκτασις εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἐκ τοῦ κατὰ στρέμμα εἰσοδήματος ἐξασφαλίζεται μέγα ποσὸν κέρδους, τὸ ὁποῖον εἶναι τοιοῦτον, ὥστε ἀπαλλάσσει τὸ Δημόσιον παντὸς ἀνταλλάγματος, καὶ ἴσως δὲν θὰ παραστῇ ἀνάγκη νὰ ὑποβάλητε τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν εἰς τόσῳ βαρεῖαν, ἀλλὰ μᾶλλον εἰς ἐλαχίστην φορολογίαν. Ἀλλ’ ἡ εὔσκοπος πάντων τούτων τῶν κοινωνικῶν συμφερόντων ἐπιτυχία ἐξασφαλίζεται διὰ τῆς ἐπιμελοῦς ἐπιστημονικῆς μελέτης τοῦ προκειμένου ζητήματος. Ἡμεῖς δὲ τί ποιοῦμεν; Βαίνομεν ταχέως καὶ μετὰ σπουδῆς ἀκατονομάστου καὶ μετὰ ῥαγδαιότητος ἀλογίστου. Διατί; Ὡς πρῶτον λόγον τοῦ νομοσχεδίου παρουσιάζει ἡ Κυβέρνησις τὴν ἐπείγουσαν ἀνάγκην τῆς πρωτευούσης, πασχούσης ὑπὸ λειψυδρίας. Προτάσσει λοιπὸν τὴν θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν· ἐν δευτέρῳ δὲ λόγῳ τίθησι τὴν ἄρδευσιν τῶν πεδίων τῆς Κορινθίας, ἐὰν περισσεύσῃ ὕδωρ. Αὐτὴ δὲ ἡ ἀμφιβολία ἀποδεικνύει, ὅτι δὲν ἐγένοντο αἱ δέουσαι μελέται. Μᾶς ἔφερεν ἡ Κυβέρνησις, εἰσάγουσα τὸ νομοσχέδιον, πίνακα τῶν γαιῶν, αἱ ὁποῖαι μέλλουσι νὰ γείνωσι ποτιστικαὶ εἰς τὰς πεδιάδας τῆς Κορινθίας, τῆς Ἀργολίδος καὶ τῶν Ἀθηνῶν; Μᾶς ἔφερε πίνακα τῶν ὑδάτων ἀκριβῆ, δηλοῦντα τὸ ποσὸν αὐτῶν, τὸ μέλλον νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς πόσιν καὶ πρὸς ἄρδευσιν; Ἐξ ἐναντίας ἡ σύμβασις ἀποδεικνύει, ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις ἀμφιβάλλει, ἐὰν ὑπάρχῃ τὸ ποσὸν τῶν ὑδάτων· διότι, ἐνῷ λέγει π. χ. ἐν τῷ νομοσχεδίῳ εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον τὰ ἑξῆς: «ἡ εἰς Ἀθήνας ἐκ τῶν πηγῶν τοῦ λεκανοπεδίου τῆς Στυμφαλίας διοχέτευσις πηγαίου ὕδατος δι’ ὑδραγωγείου, δυναμένου νὰ διοχετεύσῃ δισχιλίας λίτρας ἀνὰ δευτερόλεπτον, κηρύσσεται ὡς ἔργον δημοσίας ἀνάγκης», ἐν τῷ τετάρτῳ ἄρθρῳ τῆς συμβάσεως, προκειμένου νὰ ὁρισθῇ ἡ ποσότης τοῦ διοχετευτέου ὕδατος, ἀναγράφονται τὰ ἑξῆς: «Ἡ ἑταιρία ὑποχρεοῦται νὰ διοχετεύσῃ ἐκ τῶν πηγῶν τοῦ λεκανοπεδίου Στυμφαλίας χιλίας πεντακοσίας (1500) λίτρας ὕδατος κατὰ δευτερόλεπτον». Ἰδοὺ ἀμέσως διαφορὰ πεντακοσίων κατὰ δευτερόλεπτον λιτρῶν. Εἶναι τοῦτο ἐπιστημονικὴ ἀκρίβεια, προκειμένου περὶ ἔργου σοβαροῦ; Ἀλλὰ πλὴν τούτου, ἐὰν παρουσιάζηται ὡς ἔργον δημοσίας ἀνάγκης ἡ παροχέτευσις 2,000 λιτρῶν ὕδατος διὰ τὰς πόλεις Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς καὶ τὴν Ἀττικὴν ἐν γένει, τί θέλει ἀπομείνει διὰ τὴν Κορινθίαν, διὰ τὴν πεδιάδα Ἑξαμιλίων, διὰ τὴν Μεγαρίδα καὶ διὰ τὰ ἄλλα πεδία; Περὶ τῆς ὑποχρεώσεως ταύτης οὐδὲν ἀναφέρει τὸ νομοσχέδιον. Τὸ ἄρθρον 19ον τῆς συμβάσεως περιλαμβάνει τὰ ἑξῆς ἐπὶ λέξει (ἀναγινώσκει): «...Προσωρινῶς ὅμως ἡ ἑταιρία ἔχει τὴν ἄδειαν νὰ διανέμῃ καὶ πωλῇ ἐν τῇ πεδιάδι Βόχας ὑπὸ τοὺς ὅρους τοῦ κατωτέρω τιμολογίου τὰ ὕδατα, ὅσα δύνανται νὰ ῥιφθῶσιν εἰς τὸν Ἀσωπὸν ποταμὸν διὰ τῆς διώρυγος τῆς ἐκτελεσθείσης ὑπὸ τῆς ἐκπτώτου ἑταιρίας, τῆς συστάσης πρὸς ἀποξήρανσιν τῶν λιμνῶν Στυμφαλίας καὶ Φενεοῦ κτλ.» Ὡς βλέπετε, ἡ σύμβασις ἀναγράφει τὸν ὅρον ἔχει τὴν ἄδειαν ἡ ἑταιρία, ἤτοι δὲν ὑποχρεοῦται. Πόθεν λοιπὸν ἐξάγει ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὅτι εἶναι ἐξησφαλισμένη ἡ ἄρδευσις τοῦ πεδίου τῆς Βόχας καὶ τῶν ἄλλων μερῶν; Ἀνάγκη λοιπὸν καὶ περὶ τούτων νὰ ληφθῇ πρόνοια, καὶ νὰ ἀναγραφῇ ὁριστικὴ ὑποχρέωσις τῆς ἑταιρίας νὰ παροχετεύσῃ διὰ τοῦ Ἀσωποῦ ποταμοῦ τὰ ὕδατα εἰς Βόχαν. Ἀλλὰ πόθεν ἤντλησεν ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς τὸ δικαίωμα νὰ διοχετεύσῃ εἰς Ἀθήνας τὸ ὕδωρ τῶν Κιονίων, ἐφ’ οὗ ἔχουσι δικαίωμα χρήσεως προαιώνιον οἱ κάτοικοι, λόγῳ δημοσίας ἀνάγκης, χωρὶς νὰ ἐνθυμηθῇ, ὅτι δημοσία ἀνάγκη εἶναι καὶ ἡ χρῆσις τῶν ὑδάτων τούτων πρὸς θεραπείαν τῶν βιωτικῶν ἀναγκῶν τῶν κοινοτήτων τοῦ δήμου Στυμφαλίας; Ἢ μήπως ἡ δημοσία ἀνάγκη ἀνεγράφη ἐν τῷ Συντάγματι μόνον διὰ τὰς Ἀθήνας, δὲν ὑπάρχει δὲ δημοσία ἀνάγκη διὰ τὸ λοιπὸν Κράτος; Μήπως πρόκειται ν’ ἀφαιρέσωμέν τι ἀπὸ ἓν ἄτομον, καὶ νὰ τὸ ἀποζημιώσωμεν, θεραπεύοντες οὕτω δημοσίαν ἄλλην ἀνάγκην; Ἐνταῦθα πρόκειται ν’ ἀφαιρέσωμεν τὰ δικαιώματα ἐπὶ τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν οἱ κάτοικοι τῆς Στυμφαλίας πρὸ αἰώνων, ἵνα θεραπευθῶσιν αἱ ἀνάγκαι τῶν κατοίκων τῆς πρωτευούσης. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε πρῶτον νὰ μεριμνήσῃ περὶ ἐξασφαλίσεως τῶν δικαιωμάτων τῆς Στυμφαλίας καὶ Κορινθίας καὶ ἔπειτα μετὰ τὴν πλήρωσιν τούτων νὰ σκεφθῇ, ὅπως παροχετεύσῃ τὰ ὕδατα τὰ περισσεύοντα εἰς Ἀθήνας. Ἀλλ’ εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι εἰς ἑπτακοσίας ὀκάδας ἀνέρχεται ἡ ποσότης τῶν ὑδάτων· ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ στηριχθῇ ἐπὶ εἰκαστικῆς καὶ ἄνευ ἐπιστημονικῆς ἀκριβώσεως περὶ τῆς ποσότητος αὐτῶν, ἀφοῦ ὁ ἴδιος ἀφίνει νὰ νοηθῇ, ὅτι, ἐὰν δὲν εὑρεθῶσιν ὕδατα 1500 λιτρῶν, δὲν ἔχουσι νὰ λαμβάνουν πρὸς ἄρδευσιν ὕδωρ αἱ Κορινθιακαὶ πεδιάδες; Οἱ Στυμφαλιῶται δὲν ἔχουσιν ἄλλο εἰσόδημα, παρὰ τὸ προερχόμενον ἐκ τῆς καλλιεργείας καὶ σπορᾶς τῶν γαιῶν τῆς πεδιάδος αὐτῶν, τὰς ὁποίας σπείρουσι δημητριακοὺς καρποὺς καὶ αἵτινες ποτίζονται ἀπὸ τὰ ὕδατα τῶν Κιονίων· ἀλλ’ ὅταν ἀφαιρέσωμεν ταῦτα, τίς ἡ παραγωγή; πῶς θὰ ζήσωσιν οἱ πτωχοὶ κάτοικοι; Ἑπομένως εὐλόγως οἱ συμπολῖταί μου ἀνησυχοῦσι περὶ στερήσεως τιμαλφῶν δικαιωμάτων τόσων κοινοτήτων. Δὲν ἐλήφθη οὐδεμία πρόνοια, ὅπως ἡ ἑταιρία ὑποχρεωθῇ ν’ ἀποξηράνῃ τὴν λίμνην, ἀφοῦ πρόκειται τόσα νὰ ὠφεληθῇ ἐκ τῆς παροχετεύσεως τῶν ὑδάτων αὐτῆς. Κατὰ πρῶτον λοιπὸν λόγον πρέπει ν’ ἀσφαλισθῇ ἡ χρῆσις τοῦ ὕδατος διὰ τοὺς κατοίκους, κατὰ δεύτερον δὲ ν’ ἀσφαλισθῇ ἡ ταχίστη ἀποξήρανσις τῶν λιμνῶν, ἥτις ἀποξήρανσις καὶ ἄλλοτε εἶχε συνδεθῆ μὲ τὴν παροχὴν τῶν ὑδάτων πρὸς ἄρδευσιν καὶ ἐκμετάλλευσιν. Ἴσως φρονεῖ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι ἡ ἀποξήρανσις θὰ ἐπιτευχθῇ, διότι θὰ παραληφθῶσι καὶ παροχετευθῶσι τὰ ἀποτελοῦντα τὴν λίμνην ὕδατα· ἀλλὰ διατὶ νὰ μὴν ἀναγραφῇ ῥητῶς ἡ ὑποχρέωσις αὕτη; Καὶ μάλιστα ἀφοῦ πρόκειται νὰ παροχετευθῶσι μόνον τὰ πηγαῖα καὶ οὐχὶ τὰ ἀναβλύζοντα καὶ λιμνάζοντα ὕδατα; Ἀφοῦ, ὡς λέγεται, θὰ εἰσπράξῃ ἡ ἑταιρία τόσον πλοῦτον ἐκ τῆς κατὰ στρέμμα ἀρδεύσεως, διατὶ νὰ μὴ ὑποχρεωθῇ νὰ ἀναλάβῃ καὶ τὴν μικρὰν δαπάνην τῆς ἀποξηράνσεως τῆς Στυμφαλίδος λίμνης; Ἀνάγκη λοιπὸν πάντα ταῦτα ν’ ἀναγραφῶσι ῥητῶς. Τρίτον δικαίωμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν τοῦ Πρωθυπουργοῦ, εἶναι ἡ προτεραιότης τοῦ δικαιώματος τῆς ἀρδεύσεως. Ὡς γινώσκετε, κατὰ τὰς γενικὰς ἀρχὰς τοῦ Ῥωμαϊκοῦ δικαίου, ὅταν παροχετεύωνται ὕδατα ἀπὸ πηγῆς τινος, πρῶτοι δικαιοῦνται εἰς χρῆσιν, καὶ ποιοῦνται δικαιώματι προτεραιότητος χρῆσιν οἱ ἐγγύτερον κείμενοι εἰς τὰς πηγάς. Ἀλλὰ περὶ τούτου οὐδένα ποιεῖται λόγον ἡ σύμβασις. Διότι, ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι εὑρίσκουσα συμφέρον ἡ ἑταιρία μετοχετεύει ὕδωρ μόνον εἰς τὰς Ἀθήνας, διότι θὰ εἰσπράττῃ 10 δραχμὰς κατὰ στρέμμα ἐν τῇ πεδιάδι τῆς Ἀττικῆς, δὲν θὰ καταλίπῃ τὰς πεδιάδας τῆς Κορινθίας ἐν ξηρασίᾳ καὶ αὐχμῷ, ἂν ἀφεθῇ αὐτῇ (τῇ ἑταιρίᾳ) τὸ δικαίωμα τοῦτο; Εἶναι ἀνάγκη λοιπὸν νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὴν σύμβασιν, ὅτι ἡ παροχέτευσις τοῦ ὕδατος πρὸς ἄρδευσιν εἶναι ὑποχρεωτικὴ καὶ ἀνάλογος κατὰ τὴν προσέγγισιν τῆς ἀρδευσίμου γῆς πρὸς τὰς πρώτας πηγὰς τοῦ ὕδατος. Ἐὰν δὲ μετὰ τὴν ἄρδευσιν τούτων περισσεύωσιν ὕδατα ἀπὸ τὴν πεδιάδα τῆς Κορίνθου, τότε θὰ λάβωσιν οἱ κάτοικοι τῆς Μεγαρίδος καὶ κατόπιν οἱ τῆς Ἐλευσῖνος. Οὗτος δὲ ὁ κανονισμὸς τῆς προτεραιότητος πρέπει νὰ καθορισθῇ ῥητῶς καὶ ἐν τῇ συμβάσει, ἵνα ἐξασφαλισθῶσι πάντων τὰ δικαιώματα καὶ τὰ συμφέροντα, καὶ πρὸς ἀποφυγὴν σκηνῶν φονικῶν, οἵας πολλάκις παρ’ ἡμῖν προὐκάλεσαν τοιαῦται περὶ χρήσεως ὑδάτων ἀμφισβητήσεις. Ἀλλὰ διὰ πάσας τὰς ἀρδευτικὰς ταύτας ἀνάγκας θὰ ἐπαρκέσουν αἱ 250 ὀκάδες, τὰς ὁποίας προορίζει, ἵνα χρησιμεύσωσι πρὸς ἄρδευσιν μόνον; Κατὰ τὸ νομοσχέδιον, 900 λίτραι κατὰ δευτερόλεπτον ὁρίζονται διὰ τὰς Ἀθήνας καὶ τὸν Πειραιᾶ, ἤτοι 200 ὀκάδες· μέχρι τῶν 1500 λιτρῶν ἀπομένουν 600 λίτραι. Λοιπὸν τὸ ποσὸν τῶν 250 ὀκάδων θὰ ἀρκέσῃ διὰ τὴν ἄρδευσιν ὅλων αὐτῶν τῶν πεδιάδων; Διὰ νὰ πεισθῆτε περὶ τούτου ἐπιστημονικῶς, εἶναι ἀνάγκη νὰ γινώσκητε πρὸ παντὸς, πόσα εἶναι τὰ στρέμματα τῶν γαιῶν, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ δεχθῶσι τὸ ὕδωρ ἄνευ τῆς αὔλακος τῆς διοχετεύσεως· ἀλλὰ τοιοῦτον πίνακα δὲν ἐπαρουσιάσατε καὶ διατί; διὰ νὰ ψηφισθῇ εἰς τὰ τυφλὰ τὸ νομοσχέδιον τὴν τελευταίαν ἡμέραν, πρὶν ἢ διαλυθῶμεν. Καὶ τοῦτο, ἵνα πεισθῶσιν οἱ ἐκλογεῖς τῶν Ἀθηνῶν καὶ οἱ ἄλλοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις μεριμνᾷ ἐνδελεχῶς καὶ μετ’ ἐνθουσιασμοῦ περὶ τῶν συμφερόντων αὐτῶν. Καὶ ἐγὼ δὲ θέλω νὰ ὠφεληθῇ ἡ Κυβέρνησις καὶ νὰ καρπωθῶ καὶ αὐτὸ τὸ ἐκλογικὸν ὄφελος. Ἀλλὰ πότε; Ἂν εἰλικρινῶς ἐργασθῇ, ἀρκεῖ νὰ μὴ ὠφεληθῇ πρὸς βλάβην ἡμῶν, τῶν κατοίκων τῆς Κορινθίας. Τοῦτο βεβαίως δὲν θὰ ἐπιτρέψω.

§5ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅλα ταῦτα ὑπάρχουσι κατατεθειμένα ἐν τῷ γραφείῳ· ἐκεῖ εὕρηνται ὅλα τὰ σχέδια καὶ ὅλα τὰ ἀναγκαῖα στοιχεῖα.

§6ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἀλλὰ καὶ ἂν ὑπῆρχον, ὡς ἰσχυρίζεσθε, ἔχομεν καὶ καιρὸν νὰ τὰ μελετήσωμεν; Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔχει τὴν Γαλλικὴν ἀποστολὴν, ἔχει τοὺς τμηματάρχας του, τοὺς μηχανικούς του, παρέχοντας αὐτῷ προχείρως ὅλα τὰ φῶτα, πᾶσαν πληροφορίαν, ἀλλὰ ἡμεῖς οἱ δυστυχεῖς τί ἔχομεν; τὴν ἀτομικήν του ἕκαστος ἀντίληψιν καὶ πεῖραν. Δυνάμεθα λοιπὸν ἐντὸς 8 ἡμερῶν νὰ μελετήσωμεν πάντα ταῦτα τὰ ἔγγραφα καὶ νὰ σχηματίσωμεν ἰδέαν ἀκριβῆ καὶ γνώμην ὀρθήν;

§7ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Θὰ ἀρδεύωνται ὅλοι οἱ ἀγροὶ καὶ θὰ περισσεύωσι καὶ 200 ὀκάδες.

§8ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐὰν ἐπείθοντο εἰς λόγους οἱ Κορίνθιοι, βεβαίως δὲν θὰ συνήρχοντο εἰς συνέλευσιν. Βλέπετε ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι σπουδαῖον· πρόκειται περὶ καταστροφῆς δικαιωμάτων καὶ ἐρημώσεως τόσων κοινοτήτων. Λοιπὸν, Κύριοι, συνοψίζων παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ μᾶς δώσῃ πληροφορίας ἀκριβεῖς ἐπὶ τῶν τεσσάρων τούτων εἰδικῶν θεμάτων: 1) Πῶς ἐξασφαλίζει τὰ δικαιώματα ἐπὶ τῶν ὑδάτων, τὰ ὁποῖα ἔχουν κεκτημένα πρὸ αἰώνων οἱ κάτοικοι τῆς Στυμφαλίας· 2) πῶς ἐξασφαλίζει τὴν ἀποξήρανσιν τῆς λίμνης· 3) πῶς ἐξασφαλίζει τὴν παροχέτευσιν τῶν ὑδάτων διὰ τοῦ Ἀσωποῦ ποταμοῦ εἰς ἄρδευσιν τοῦ πεδίου τῆς Βόχας· 4) πῶς ἐξασφαλίζει τὴν προτεραιότητα τοῦ δικαιώματος ἡμῶν νὰ ἀρδεύωμεν τὰς γαίας οἱ κάτοικοι τῆς πεδιάδος τῆς Κορινθίας. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς λέγει, ὅτι ὑπέβαλε περὶ τούτου στοιχεῖα, ἀλλ’ ἐγὼ δὲν εἶδον οὐδέν· καὶ διὰ τοῦτο λαμβάνω ἐγὼ τὴν εὐθύνην νὰ ζητήσω τὴν ἀναβολὴν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, διὰ νὰ μελετηθῇ τὸ ζήτημα ἀκριβέστερον, διότι, ἂν παρέλθωσι πρὸς τὰ ἓξ ἢ ἑπτὰ ἔτη, ὅσα θ’ ἀπαιτήσῃ ἡ περάτωσις τοῦ ὅλου ἔργου, καὶ δύο ἢ τρεῖς μῆνες, δὲν εἶναι ἡ διαφορὰ σπουδαία· ἐν ᾗ δὲ περιπτώσει ἐπιμείνῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἰς τὸ νὰ ψηφισθῇ ἀμέσως ἀμελέτητον τὸ νομοσχέδιον, θὰ ὑποβάλω τροπολογίαν, ὅπως ἐξασφαλισθῶσιν αἱ τέσσαρες αὗται κατηγορίαι τῶν δικαιωμάτων, αἱ ἀφορῶσαι τοὺς κατοίκους τῆς Κορινθίας.

§9ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὁ κ. συνάδελφος ὡμίλησε περὶ δικαιωμάτων τῶν περὶ τὰ Κιόνια κοινοτήτων, αἱ ὁποῖαι ἔχουν τὴν χρῆσιν τῶν ὑδάτων, ἐνῷ δὲν ὑπάρχει κἀμμία κοινότης ἐκεῖ. Ὀκτὼ εἶναι αἱ κοινότητες τοῦ δήμου Στυμφαλίας, καὶ ἑκάστη ἀπέχει πλέον τῶν δύο ὡρῶν, καὶ δὲν μεταχειρίζονται καθόλου τὰ ὕδατα τῶν Κιονίων· μόνον 150 στρέμματα παρόχθια εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα μὲ ἐλάχιστον ποσὸν ὕδατος ἀρδεύονται, εἶναι δὲ καὶ εἷς νερόμυλος, ὁ ὁποῖος σπανίως ἀλέθει, τὰ δὲ ἄλλα νερὰ χύνονται εἰς τὴν λίμνην, καὶ ἄλλοτε μὲν ἀποῤῥοφῶνται ἀπὸ τὴν καταβόθραν, τώρα δὲ χύνονται εἰς τὴν λίμνην. Τὸν χειμῶνα ὅλα τὰ ὕδατα τῶν ποταμῶν Δούσιας, Κιονίων καὶ Καστανάδες σχηματίζουν μεγάλην λίμνην, κατακλύζουσαν περὶ τὰς 6,000 στρεμμάτων γῆς καρποφόρου. Ἐκ τῶν ὑδάτων τούτων, συνεπεία τῶν ἐργασιῶν τῆς ἐκπτώτου ἑταιρίας, τὰ ὕδατα τῆς Δούσιας ἐξέρχονται ἀπὸ τὸ Ἀδριάνειον ὑδραγωγεῖον καὶ χύνονται εἰς τὸν Ἀσωπὸν ποταμὸν ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Σεπτεμβρίου μέχρι σήμερον. Αὐτὰ τὰ ὕδατα ἦτο ἀνάγκη ἀπὸ τοῦδε ἡ Κυβέρνησις νὰ φροντίσῃ νὰ τὰ διοχετεύσῃ ἄνωθεν τοῦ λεκανοπεδίου τῆς Βόχας, διὰ νὰ τὰ χρησιμοποιήσῃ εἰς ἄρδευσιν τοῦ λεκανοπεδίου μέχρι τῆς παλαιᾶς Κορίνθου, τὰς δὲ εἰσπράξεις νὰ τὰς δώσῃ εἰς τὴν ἑταιρίαν τὴν ἔκπτωτον, συνεπείᾳ τῶν ἐργασιῶν τῆς ὁποίας διοχετεύονται εἰς τὸν Ἀσωπὸν ποταμόν. Τὰ ὕδατα δὲ, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ διοχετευθῶσι διὰ κτιστῶν ὑδραγωγείων καὶ διὰ σωλήνων, εἶναι ἐπαρκέστατα πρὸς ἄρδευσιν καὶ πρὸς πόσιν τῶν διαφόρων κοινοτήτων, παρ’ αἷς πρόκειται νὰ διέλθωσι καὶ αἵτινες οὐδὲν δικαίωμα εἶχον ἕως τώρα. Περὶ αὐτῶν τῶν ὑδάτων λοιπὸν δύναται νὰ γείνῃ λόγος· ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὴν ἀποξήρανσιν τῆς λίμνης, μόνον ἡ ἐκροὴ τοῦ ὕδατος συνεπάγεται αὐτήν· ἀλλὰ σκέψις γίνεται ἤδη, ἵνα ἡ λίμνη αὕτη περιορισθῇ εἰς μίαν δεξαμενὴν, ἡ ὁποία νὰ δέχηται τὰ βρόχια ὕδατα καὶ τὰ τῶν χειμάῤῥων, νὰ διατρηθῇ δὲ τὸ ὄρος Γερόντιον καὶ νὰ ῥιφθῶσιν εἰς τὰ ὕδατα τῆς λίμνης Φενεοῦ, καὶ τὰ ἡμίση τούτων νὰ διοχετευθῶσι πρὸς ἄρδευσιν τοῦ Ἀργολικοῦ πεδίου, τὰ δὲ ἄλλα ἡμίση πρὸς ἄρδευσιν τῶν πεδιάδων τῆς Κορίνθου. Παραπονοῦνται, ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν εἶναι ὥριμον, ὅτι ἔχει σκοπὸν ἐκλογικόν. Τὰ περὶ τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας χρονολογοῦνται ἀπὸ τοῦ 1880, ὅτε συνέστη ἡ ἔκπτωτος ἤδη ἑταιρία καὶ κατ’ ἄρθρον ῥητὸν τῆς συμβάσεως ἐκείνης δικαιοῦται ἐκείνη ἡ ἑταιρία νὰ χρησιμοποιῇ τὰ ὕδατα. Φίλοι τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου μου ἦσαν μέλη τῆς ἑταιρίας αὐτῆς, ὁ κ. Δηλιγιάννης, ὁ κ. Νοταρᾶς καὶ ἄλλοι· ὥστε μελέται ὑπάρχουσιν ἄπειροι ὄχι μόνον τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς, ἀλλὰ καὶ τῶν μηχανικῶν τῆς ἑταιρίας, μάλιστα τοῦ διασήμου ἐκείνου Ἰταλοῦ Δηλιαμέτη, ὁ ὁποῖος ἐμέτρησε τὰ ὕδατα αὐτὰ καὶ τὰ εὗρεν 1,90 κυβικὰ μέτρα. Λοιπὸν φρονῶ, ὅτι ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ἐὰν δὲν ἔχουν ἐκλογικοὺς σκοποὺς, βεβαίως εἶναι ἄκαιρα. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ζητοῦν οἱ κάτοικοι τῆς Κορινθίας διὰ τοῦ δημοψηφίσματος, τὸ ὁποῖον ἔγεινε χθὲς ἢ προχθὲς, εἶναι νὰ ἐπιτραπῇ εἰς αὐτοὺς ἡ χρῆσις ἱκανῆς ποσότητος ὕδατος πρὸς ἄρδευσιν τῶν κτημάτων τῆς Κορινθίας καὶ πρὸς πόσιν. Αὐτὰ περιέχονται εἰς τὴν σύμβασιν, ὡς ἐβεβαίωσεν ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ὑπὸ τὴν αἵρεσιν ταύτην, ἐὰν ἐξασφαλισθῶσι τὰ συμφέροντα τῶν συμπολιτῶν μου, ὁμολογῶ, ὅτι θὰ ψηφίσω τὸ νομοσχέδιον.

§10ΡΙΚΑΚΗΣ. Ποία εἶναι ἡ ἔκτασις, τὴν ὁποίαν θὰ διέλθῃ τὸ ὕδωρ;

§11ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Διέρχεται ἀπὸ διάφορα χωρία ἕως τὴν Κόρινθον, καὶ ὅλα θὰ ποτίζωνται, περισσεύει δὲ ἀρκετὸν ὕδωρ καὶ δι’ ὅλα τὰ ἄλλα μέρη, ὅθεν θὰ διέλθῃ, ἕως εἰς τὰς Ἀθήνας.

§12ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἑβδομήκοντα ὀκάδες, ὡς φαίνεται, κατὰ τὴν οἰκονομίαν τοῦ νομοσχεδίου, θὰ διατίθηνται ὑποχρεωτικῶς ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν Πειραιεῖ, ὡς σήμερον ἔχουσι. Τὰ κατ’ αὐτὸ, τὸ δὲ ὅλον διοχετευόμενον ὕδωρ θὰ ᾖναι 354 ὀκάδων, ἑπομένως ὑπολείπονται 280 ὀκάδες. Ἐκ τούτων ἐλπίζεται, ὅτι ἐν ἀρχῇ θὰ γίνηται χρῆσις 40 ὀκάδων, ἑπομένως θὰ περισσεύωσι 240 ὀκάδες. Ἡ δυσχέρεια ἄρα προέρχεται οὐχὶ ἐκ τοῦ ἐλλείποντος, ἀλλ’ ἐκ τοῦ περισσεύοντος. Ἐὰν τὸ περισσεῦον ἠδύνατο νὰ διατεθῇ ἀμέσως, θὰ παρουσιάζοντο ἑταιρίαι, πρόθυμοι ἵνα ἀναλάβωσι τὴν ἐπιχείρησιν οὐχὶ ἀντὶ ἐγγυήσεως ἐπὶ κεφαλαίου 35,000,000, ἀλλ’ ἀντὶ τοῦ ἡμίσεως τῆς ἐγγυήσεως ταύτης· ἐπειδὴ ὅμως ἐν ἀρχῇ εἶναι πρόδηλον, ὅτι τὸ πλεῖστον τοῦ ὕδατος θὰ μένῃ ἀδιάθετον, αἱ ἑταιρίαι θὰ στηρίζωνται μόνον ἐπὶ τῶν ὑποχρεωτικῶς διατιθεμένων ὑδάτων καὶ ἐπὶ προσθήκης ἐλαχίστης. Ἐνομίσαμεν ὅτι ἔπρεπεν ἡ χωρητικότης τοῦ ὑδραγωγείου νὰ ἦναι ἱκανὴ πρὸς διοχέτευσιν περισσεύοντος ὕδατος, φρονοῦντες ὅτι διοχετευόμενον τὸ περισσεῦον ὕδωρ θὰ ἐδημιούργει βαθμηδὸν τὴν ἀνάγκην τῆς χρήσεως αὐτοῦ, διότι ἡ γνῶσις, ὅτι ὑπάρχει περισσεῦον ὕδωρ ἐπὶ τόπου, θέλει συντελέσει εἰς τὴν μετατροπὴν τοῦ λεκανοπεδίου Ἀθηνῶν εἰς συνεχῆ κῆπον.

§13ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐγὼ ἤκουσα εὐχαρίστως τὰς ἐπαγγελίας τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καὶ ἂν εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ περιλάβῃ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τὰς πληροφορίας ταύτας ἐπακριβῶς, βεβαίως οὐδεμία θὰ ὑπῆρχεν ἀντίῤῥησις, ἀλλ’ εἶπε τὸ ἀκατανόητον δι’ ἐμὲ, ὅτι 40 ὀκάδες εἶναι ἀρκεταὶ δι’ ὅλας τὰς πεδιάδας.

§14ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅπως σήμερον ἔχουσι τὰ κατ’ αὐτάς.

§15ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐὰν τοῦτο ἦναι ἀληθὲς, διατὶ νὰ γίνηται ὅλη αὐτὴ ἡ δαπάνη; Τοῦτο τὸ πρόβλημα παρακαλῶ νὰ μοὶ λύσητε ἐπιστημονικῶς.

§16ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς λέγει, ὅτι τώρα θὰ ὑπάρχῃ περισσεῦον ὕδωρ· κατόπιν ὅμως, ὅταν μεταβληθῇ ἡ κατάστασις τῶν πεδιάδων αὐτῶν, τότε νομίζει ὅτι θὰ ἦναι ἀρκετόν;

§17ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶπον, ὅτι τώρα θὰ περισσεύῃ τὸ ὕδωρ, διότι, ὡς ἔχουσι τὰ τῶν πεδιάδων, δὲν ἀπαιτοῦσι πολὺ ὕδωρ· ἡ ἀνάγκη θὰ δημιουργηθῇ, εὐθὺς ὡς ὑπάρχει ἐπὶ τόπου τὸ ἐν ἀρχῇ περισσεῦον ὕδωρ, τότε δὲ, ὡς ἐξήγησα εἰσηγούμενος τὸ νομοσχέδιον, θέλομεν δυνηθῆ διὰ δαπάνης περαιτέρας 2,000,000 νὰ διοχετεύωμεν διὰ τοῦ ὑδραγωγείου 118 ἐπὶ πλέον ὀκάδες ὕδατος, διότι τὸ ὑδραγωγεῖον κατὰ μὲν τὰ κτιστὰ μέρη, τουτέστι τὰ πλεῖστα, κατασκευάζεται πρὸς διοχέτευσιν 480 ὀκάδων ὕδατος, κατὰ δὲ τὰ μέρη, ὅπου ὑπάρχουσι σωλῆνες, κατασκευάζεται πρὸς διοχέτευσιν 118 ὀκάδων ἐπὶ ἔλαττον. Τοῦτο τὸ ποσὸν, τὸ ἐπὶ ἔλαττον, θ’ ἀναπληρωθῇ διὰ δαπάνης 2 ἑκατομμυρίων εὐθὺς ὡς παρουσιασθῇ ἡ ἀνάγκη.

§18ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν μένει εἰς ἡμᾶς ἡ ἀμφιβολία, ὅτι τὸ ὑπολειπόμενον ὕδωρ πρὸς ἄρδευσιν δὲν εἶναι ἐπαρκὲς, ἐπὶ τοσοῦτον γεννῶνται εἰς ἡμᾶς ἀμφιβολίαι. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ φέρῃ τοὺς πίνακας.

§19ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶναι ὅλοι ἐκεῖ.

§20ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Οἱ λογαριασμοὶ τῶν γαιῶν;

§21ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶναι ἡ μελέτη λεπτομερής.

§22ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Διότι ἐγὼ νομίζω, ὅτι αἱ χῶραι, διὰ τῶν ὁποίων θὰ διέρχωνται τὰ ὕδατα ταῦτα, ἰδίως ἀπὸ τῶν Ἑξαμιλίων καὶ ἐντεῦθεν, ἔχουν τοιαύτην λειψυδρίαν, ὥστε ποταμὸς ὕδατος θὰ χρειασθῇ, ὅπως κατορθωθῇ νὰ ἀρδευθῶσι. Μὰ τὴν ἀλήθειαν ἐκπλήσσομαι ἐκ τοῦ μεγέθους τοῦ ἔργου. Ἀληθῶς θὰ μεταβληθῇ ἡ φύσις τῆς Ἑλλάδος καὶ θὰ γείνωσιν Αἴγυπτος αἱ πεδιάδες διὰ τοῦ ὕδατος· ἀλλὰ δὲν πείθομαι εἰς τὰς ἐπαγγελίας τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, διότι δὲν εἶχον καιρὸν νὰ μελετήσω καὶ νὰ πεισθῶ ὁ ἴδιος. Ἀλλ’ ἐπειδὴ κινδυνεύουν οἱ συμπολῖταί μου, κατὰ μείζονα λόγον ὤφειλον νὰ ζητήσω περισσοτέρας πληροφορίας καὶ νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ μὲ βεβαιώσῃ ἐπὶ τῶν τεσσάρων θεμάτων, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλον.

§23ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Λέγω ὅτι ἐκ τῶν ὑποβληθέντων εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς ἐγγράφων, ἅτινα ἔλαβον ἤδη τινὲς τῶν κυρίων Βουλευτῶν καὶ συμβουλεύονται μάλιστα τῇ στιγμῇ ταύτῃ, προκύπτει ὅτι δύναμαι νὰ δώσω τὰς βεβαιώσεις, ἃς ζητεῖ ὁ κ. Βουλευτής. Διότι προδήλως ὁ κ. Βουλευτὴς θέλει βεβαιώσεις προκυπτούσας οὐχὶ ἐκ τῶν ἰδίων μου μελετῶν, ἀλλ’ ἐκ τῶν μελετῶν τῶν ἁρμοδίων· αὗται δὲ εἶναι ὑποβεβλημέναι ἐνταῦθα.

§24ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐρωτῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὑπάρχει ἔκθεσις περὶ ὑδάτων;

§25ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ναί· εἶναι ἐν τῷ φακέλλῳ, οὐχὶ τὸ ὅλον αὐτῆς, διότι μέρος εἶναι ἔτι ἐν τῷ ἐθνικῷ τυπογραφείῳ, ὅπου λιθογραφεῖται.

§26ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Αὐτὰ πρόκειται νὰ τυπωθῶσιν.

§27ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οὐ μόνον πρόκειται νὰ τυπωθῶσιν, ἀλλὰ τὰ πλεῖστα εἶναι ἤδη τετυπωμένα, καὶ πιστεύω ὅτι αὔριον θὰ ἦναι κατὰ τὸ πλεῖστον ἕτοιμα. Ἰδοὺ π. χ. προσάγω ἐνταῦθα τὰ τετυπωμένα ἐκ τῶν σχεδιογραφημάτων καὶ τῶν σημειώσεων τῆς δαπάνης ἑκάστου εἴδους ἐργασίας. Δὲν εἶναι ὅλα, τὰ δὲ λοιπὰ εἶναι ἐν τῷ τυπογραφείῳ, καὶ ἐλπίζω αὔριον νὰ ὦσιν ἕτοιμα τὰ πλεῖστα καὶ κυριωδέστερα τῶν ὑπολειπομένων.

§28ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἴσως καταλληλοτέρα θέλει εἶσθαι ἡ ὥρα, ὅταν φθάσωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ τὸ νομοσχέδιον. Νομίζω ὅμως, ὅτι καλὸν εἶναι ν’ ἀποφασισθῇ, ὅτι, πρὶν λάβωμεν ὅλας τὰς ζητηθείσας πληροφορίας, δὲν θέλομεν δυνηθῆ νὰ συζητήσωμεν τὸ νομοσχέδιον. Ἐν τῷ φακέλλῳ τούτῳ περιέχονται ὅλα τὰ ἔγγραφα, ἅτινα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μελετηθῶσιν ἀμέσως σήμερον. Ἐὰν νομίζῃ ἡ Βουλή, ὅτι δύνανται τοιαῦτα νομοσχέδια νὰ ψηφίζωνται ἀμελετήτως, τότε ἡ Βουλὴ δύναται καὶ εἰς μίαν ἡμέραν νὰ διέλθῃ καὶ τὰς τρεῖς ἀναγνώσεις. Ἀλλ’ ἐὰν τὰ ζητήματα ταῦτα ἔχωσιν ἀνάγκην πολλῆς μελέτης, πρέπει νὰ παρασχεθῇ ὁ ἀναγκαῖος πρὸς τοῦτο χρόνος. Προκειμένου περὶ ὕδατος, πρωτίστως ζητητέον, ποία εἶναι ἡ ποιότης αὐτῶν τῶν ὑδάτων. Ἐκινδυνεύσαμεν δὲ προχθὲς νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, χωρὶς νὰ ἔχωμεν τὸ οὐσιωδέστατον αὐτὸ στοιχεῖον, ἀνάλυσιν ἐπιστημονικὴν τῶν τριῶν αὐτῶν ὑδάτων. Εἶναι δὲ γνωστὸν, ὅτι δὲν ἀρκεῖ μεγάλη ποσότης ὕδατος εἰς τὰς πόλεις, ἵνα εὖ ἔχωσιν, ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρχῃ καὶ ποιότης καλή. Διὰ τὴν Μασσαλίαν ὑπάρχουσι πολλαὶ καὶ μεγάλαι ἐπιστημονικαὶ διατριβαὶ, κατηγοροῦσαι τὴν εἰς τὴν πόλιν ταύτην διοχέτευσιν ὑδάτων πολλῶν μὲν, κακῶν δὲ, καὶ ἐκ τῆς κακῆς ταύτης ποιότητος ἡ πόλις αὕτη πάσχει. Ἐὰν πρόκειται νὰ εἰσαγάγωμεν ὕδατα εἰς τὴν Ἀττικὴν ἀμφιβόλου ποιότητος, βεβαίως νομίζω, ὅτι εἶναι καλλίτερον νὰ σκεφθῶμεν ἀκόμη ἐπί τινα χρόνον. Παρατηρῶ μάλιστα καὶ ἄλλο τι. Βεβαίως ὑποτίθεται, ὅτι οἱ πλείονες τῶν ἀνεπτυγμένων ἀνθρώπων γινώσκουσι τὴν γαλλικὴν γλῶσσαν, ἀλλ’ αὐτὸ, τὸ ἀπό τινος χρόνου καθιερωθὲν, νὰ ὑποβάλλωνται ἔγγραφα εἰς γαλλικὴν γλῶσσαν, δὲν τὸ εὑρίσκω πρέπον.

§29ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Μεταφράζονται.

§30ΑΣ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Συμπολίτης μού τις, ἐν Πειραιεῖ διαμένων, ἔμπορος ἀξιότιμος, μοὶ γράφει ἐπιστολὴν, διὰ τῆς ὁποίας παριστᾷ, ὅτι οἱ ἐπιτετραμμένοι τὴν ἀνταλλαγὴν τῶν χαρτίνων κερματίων παρεμβάλλουσι μεγάλας δυσκολίας κατὰ πολὺ ζημιούσας τοὺς ἐμπόρους. Ἀναγνόντες οἱ ἔμποροι εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι διετάχθησαν οἱ ταμίαι παρὰ τῶν Ὑπουργείων νὰ προβῶσιν εἰς τὴν ἀνταλλαγὴν, ἔσπευσαν εἰς τὸν ὑποταμίαν Πειραιῶς, ὁ δὲ ὑποταμίας Πειραιῶς εἶπεν εἰς αὐτοὺς, κύριε Πρωθυπουργὲ, ὅτι δὲν ἔλαβε τοιαύτην διαταγήν. Τώρα πιθανὸν νὰ μὴ ἔλαβε, καὶ ἡ ἀπάντησις νὰ ἦτο ἀκριβής. Ἔσπευσαν λοιπὸν ν’ ἀνέλθωσιν εἰς Ἀθήνας, καὶ μετέβησαν εἰς τοὺς ἁρμοδίους, καὶ ὁ εἷς τοὺς παρέπεμπεν εἰς τὸν ἕτερον, ἔλεγον μάλιστα καὶ λόγους καὶ κατὰ τῶν ἰδίων ἐμπόρων καὶ κατ’ ἐκείνων, οἵτινες εἰσήγαγον εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐψήφισαν τὸ μέτρον αὐτό. Θὰ σᾶς παρακαλέσω λοιπὸν, κύριε Ὑπουργὲ, νὰ ἐξετάσητε ἐὰν πράγματι παρενέβαλον προσκόμματα εἰς τοὺς ἐμπόρους αὐτοὺς, διότι δὲν πιστεύω νὰ ἦναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἀναγκάζωμεν τοὺς ἐμπόρους Πειραιῶς νὰ ἀποσπῶνται ἀπὸ τὰ ἔργα των καὶ νὰ ἔρχωνται εἰς Ἀθήνας διὰ τοιαύτας ἐργασίας.

§31ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Πρὸ ἡμερῶν ἐγένετο ἐπερώτησις εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν παρά τινος συναδέλφου περὶ παρανομίας τινὸς τελωνειακῆς, ὅτι εἰσπράττεται παρανόμως ὑπὸ τοῦ τελωνείου Πύλου δασμὸς μὴ ὀφειλόμενος. Δὲν γνωρίζω τί ἐνήργησε περὶ τούτου ὁ κ. Πρωθυπουργός.

§32ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Περὶ τούτου πολλάκις ἐγένετο λόγος ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ἐῤῥήθη, ὅτι κατὰ τὸν νόμον, ἐὰν ὁ εἰσάγων τὸ θεῖον ἐν τῇ διασαφήσει δηλώσῃ, ὅτι θέλει ὁ σάκκος νὰ δασμολογηθῇ κατὰ τὸ πραγματικὸν αὐτοῦ βάρος, ὑποβάλλεται τὸ εἰσαγόμενον εἰς δοκιμασίαν· ἐὰν ὅμως δὲν περιλάβῃ τοιαύτην δήλωσιν ἐν τῇ διασαφήσει, ὑπολογίζεται τὸ βάρος τοῦ σάκκου ὡς δύο ἑκατοστὰ τοῦ ὅλου βάρους, περιέχοντος καὶ περιεχομένου. Ἐὰν ἄρα συμπέσῃ νὰ ἦναι ὁ σάκκος ἐξ ὑφάσματος βαρυτέρου τῆς ἀναλογίας ταύτης, ὠφελεῖται ὁ εἰσάγων, ἐὰν δὲ ἦναι ἐξ ὑφάσματος ἐλαφροτέρου, ζημιοῦται· ἔχει ὅμως ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ τὸ δικαίωμα ἵν’ ἀπαιτήσῃ τὴν διὰ δοκιμασίας δασμολόγησιν. Περὶ τούτων ἐδόθησαν ὁδηγίαι πρὸς ἁπάσας τὰς τελωνειακὰς ἀρχάς.

§33ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ ἡμερῶν εἶπόν τινα μᾶλλον γενικὰ περὶ τῆς συγκοινωνίας καὶ εἰδικώτερον περὶ τῆς συγκοινωνίας τοῦ νομοῦ, εἰς τὸν ὁποῖον ἀνήκομεν καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ἐγώ. Σκοπεύω ἤδη νὰ καταστήσω μᾶλλον συγκεκριμένας τὰς παρατηρήσεις ἐκείνας, καὶ θὰ ὑποβάλω εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ὡρισμένας τινὰς ἐρωτήσεις καὶ ῥητὴν πρόκλησιν εἰς ἀπαντήσεις, διατυπῶν καὶ ἐγγράφως τὴν ἐπερώτησιν. Προαναγγέλλω δὲ, ὅτι, ἐὰν ἐν τῷ μεταξὺ λάβω καὶ ἄλλας πληροφορίας, θέλω κατὰ συζήτησιν προσεχῆ προσθέσει καὶ ἄλλας σχετικὰς ἐρωτήσεις. Προειδοποιῶ τοιουτοτρόπως τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὡς καὶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅπως τὰ σχετικὰ ἐν γένει πρὸς τὰ τῆς συγκοινωνίας τοῦ νομοῦ ἐκείνου τὰ ἔχωσιν ὑπ’ ὄψει, καθόσον μάλιστα πιθανὸν, ἐπειδὴ τὰ τοῦ ἀντικειμένου τούτου εἶναι λίαν πρόχειρα ἰδίως εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, νὰ προκληθῇ νέα συζήτησις καὶ αὔριον ἀκόμη ἢ ὁπωσδήποτε λίαν προσεχῶς. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θὰ ἦναι εἰς θέσιν καὶ ἀπὸ μνήμης ἀκόμη, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν πληροφοριῶν τῆς ὑπηρεσίας, νὰ μοὶ ἀπαντήσῃ σαφῶς καὶ λεπτομερῶς. Ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν ἐννοῶ ν’ ἀρκεσθῶ εἰς ξηρὰς ἀπαντήσεις περὶ τοῦ ὅτι λόγου χάριν ἐγένετο ἡ δεῖνα ὁδὸς ἢ τόσον τμῆμα αὐτῆς, ἢ εἰς ἐπαγγελίας συνήθεις τῷ κ. Πρωθυπουργῷ, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ συνοδεύσω τὴν ἐπερώτησίν μου μετ’ ἐξηγήσεών τινων. Ἐῤῥέθη ἐντεῦθεν ὑπὸ πολλῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων πολλάκις, ὅτι ὑπέρογκοι δαπάναι ἐγένοντο ἐν τῷ νομῷ Αἰτωλοακαρνανίας· ἀλλὰ παρέστησα καὶ προχθὲς, ὅτι ὁ νομὸς ἐκεῖνος, μὲ ὅλον τὸ ἐνδιαφέρον, ὅπερ ὑποτίθεται ὅτι θὰ εἶχεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, στερεῖται συγκοινωνίας. Ἀρνοῦμαι ἆρά γε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐν ἐπισήμοις ἐγγράφοις φαίνεται, ὅτι ὁ νομὸς Αἰτωλοακαρνανίας εἶναι μεταξὺ ἐκείνων, ἐν οἷς πολλὰ ἐδαπανήθησαν; Βεβαίως δὲν τὸ ἀρνοῦμαι. Ἀληθῶς ὁ νομὸς Αἰτωλοακαρνανίας παρίσταται ἐν τοῖς ἐπισήμοις ἐγγράφοις ὡς οὐκ ὀλίγα καταναλώσας, εἶναι ἢ μᾶλλον ἦτο μέχρις ἐσχάτων μεταξὺ τῶν πρωτίστων νομῶν ὡς πρὸς τὴν κατανάλωσιν ταύτην, ἀλλὰ πῶς συμβαίνει, ὥστε ὁ νομὸς, ὁ μεταξὺ τῶν πρό τινος χρόνου ἐφελκυσάντων τὴν περὶ τῶν μέσων τῆς συγκοινωνίας μέριμναν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, νὰ μὴ ἔχῃ συγκοινωνίαν; Τὸ πρᾶγμα εἶναι ἁπλούστατον. Ἐὰν ἤθελε μεταβῆ τις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἤθελε ῥίψει ἓν βλέμμα εἰς τὸν χάρτην τῆς ὁδοποιΐας, ἤθελεν ἴδει φαινόμενον ἑλκύον ἀμέσως τὴν προσοχήν. Ἤθελεν ἀντιληφθῆ διὰ τῶν ὀφθαλμῶν τὸ φαινόμενον, βλέπων τὰς γραμμὰς τὰς ἐρυθρὰς, αἱ ὁποῖαι σημειοῦσι τὰς ἁμαξιτὰς ὁδούς. Γραμμὰς ἐρυθρὰς λοιπὸν βλέπει πολλὰς ἐν τῷ νομῷ Αἰτωλοακαρνανίας, ἀλλὰ τὰς βλέπει ἀνὰ τεμάχια πολλὰ, πλεῖστα, συγκεκομμένας, ὡς ἐγχέλεις, οὕτως εἰπεῖν, τμηματικῶς διαπερασμένας δι’ ὀβελοῦ. Ἠρώτησα ὡς ἐκ περισσοῦ, τί σημαίνουσιν αὐταὶ αἱ τοιαῦται γραμμαὶ, καὶ μοὶ εἶπον, ὅτι σημαίνουσιν, ὅτι ἐγένοντο πολλὰ ἔργα, ἀλλὰ τὰ ἔργα ταῦτα εἶναι τεμάχια, μὴ συνδεδεμένα πρὸς ἄλληλα. Τοιουτοτρόπως ὑπάρχει δυνητικὴ, οὕτως εἰπεῖν, καὶ μέλλουσα συγκοινωνία εἰς τὸν νομὸν ἐκεῖνον! Ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν ἐδαπανήθησαν τῳόντι ἑκατομμύρια, καὶ ὑπάρχουσι τεμάχια ὁδῶν. Ὁ τόπος καὶ ὁ νομὸς ἐκεῖνος καὶ ὁ λαὸς ἐν γένει ἐπλήρωσαν δι’ αὐτὰ, ἐπλήρωσαν καὶ πληρόνουσιν ἀπὸ ἐτῶν ἑκατομμύρια καὶ ἐνῷ ἔπρεπεν, ἂν ἐσωφρονοῦμεν, διὰ πᾶν ὅ,τι ἐπιβαρύνει τὸν τόπον ἀμέσως νὰ προέρχηται καὶ σχετικὴ ἀνακούσιφις διὰ τῆς συντελέσεως τοῦ ἔργου, τῆς ὅσον ἔνεστι τάχιον γινομένης, ἡ συντέλεσις δὲν ὑπάρχει. Θεᾶται ἑπομένως ὁ πολίτης τὰ τεμάχια ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα ἐῤῥίφθη τὸ χρῆμά του καὶ τὸ προϊὸν τῶν ἱδρώτων του ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐνιαυτῶν. Ὑπάρχει πρὸ πολλῶν ἐτῶν ἀπὸ Μεσολογγίου εἰς Ναύπακτον ὁδὸς κεχαραγμένη καὶ πάντοτε ἐν τῷ γίγνεσθαι, διὰ τὴν ὁποίαν ἐδαπανήθη ἑκατομμύριον· ἀλλ’ ὑπάρχει ὁδὸς ἁμαξιτὴ ἀπὸ Μεσολογγίου εἰς Ναύπακτον; Ὄχι! Ἀπὸ Ἀντιῤῥίου εἰς Σκάλαν καὶ ἀλλαχοῦ· ἤκουσα μάλιστα ὅτι ἐγένοντο καὶ καταστροφαὶ κατασκευασθέντων τεμαχίων, τὰ ὁποῖα ἑπομένως ἐξ ἀρχῆς πρέπει νὰ γείνωσιν. Ὑπάρχει τεμάχιον ἐν τῷ μεταξὺ, διὰ τὸ ὁποῖον ἐχρειάζοντο 100 ἴσως χιλιάδες δραχμῶν ἐν συνόλῳ. Δὲν γίνεται! Δαπάναι ἐγένοντο κατὰ τοὺς πίνακας 747,757 δραχμῶν, δηλαδὴ σχεδὸν ἑκατομμυρίου πρὸ πολλῶν ἐτῶν καὶ ὁδὸς δὲν ὑπάρχει! Τί ὠφελήθη λοιπὸν ὁ νομὸς ἐπὶ τόσα ἔτη, ἀφοῦ ἐπλήρωσε καὶ αὐτὸς τὸ χρῆμά του; Ἀλλ’ ἕτερον, τὸ ὁποῖον συμβαίνει γενικώτερον καὶ τὸ ὁποῖον βλέπει τις περιερχόμενος τὰς ἐπαρχίας, εἶναι, ὅτι οἱ δρόμοι, καὶ ὅσοι γίνονται, ἐγκαταλείπονται ἀπόνως καὶ ἀναλγήτως καὶ καταστρέφονται, καὶ τὸ χρῆμα τοῦ λαοῦ διασκορπίζεται καὶ σπαταλᾶται ἀναλγήτως καὶ ἀσυστόλως. Παρουσιάζεται μία ἀνάγκη στιγμιαία, διὰ νὰ δημοκοπήσωμεν εἰς ἓν τμῆμα τοῦ Κράτους; ἀμέσως διατάσσομεν τὴν κατασκευὴν ὁδῶν· γίνεται πολλάκις ἔναρξις, τὰ χρήματα δαπανῶνται, καταστρέφεται ἡ ὁδὸς, καὶ πάλιν ἐν νέᾳ ἐκλογικῇ ἀνάγκῃ ἐπαναλαμβάνονται τὰ αὐτὰ ἢ καὶ παρόμοια. Εἶναι μία ἀπονιὰ, Κύριοι, ἀπερίγραπτος πλέον, εἶναι μία ὀλιγωρία ἀληθῶς ἀπάνθρωπος πρὸς τὸν λαόν! Ὑπάρχει λοιπὸν ἡ ὁδὸς αὕτη ἀπὸ Μεσολογγίου εἰς Ναύπακτον ἡ ἁμαξιτὴ ἐν τῷ γίγνεσθαι καὶ ἐν τούτοις δὲν γίνεται· πότε θὰ γείνῃ; Ἀπὸ Σκάλας Μαυρομμάτη μέχρις Ἀντιῤῥίου ἀπὸ τοῦ 1884 εἶναι ἐγκεκριμένη διὰ δραχ. 349,531. Κατὰ τοὺς πίνακας ἐπληρώθησαν μέχρι τέλους Δεκεμβρίου 1889 δρ. 149,531. Ὑπάρχει ὑπόλοιπον πληρωτέον πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ τμήματος δραχ. 201,000· δὲν ἐπερατώθη τὸ ἔργον, κατεστράφη πιθανῶς, ὥστε καὶ αἱ 140 χιλιάδες, αἱ ὁποῖαι ἐπληρώθησαν ἀπέναντι, ἐπληρώθησαν ματαίως. Ἄλλο ἔργον! — καὶ ἀντλῶ ταῦτα καὶ ἐκ τῶν πινάκων τῆς ὁδοποιΐας. — Εἰς τὰ 1888 ἐνεκρίθη ἐπ’ ὀνόματι, (βλέπω ἐδῶ τὸ ὄνομα εἰς τοὺς πίνακας) τοῦ κ. Νικολ. Καλαντζοπούλου (δὲν πρόκειται περὶ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, ἀλλὰ περὶ τοῦ ἐξαδέλφου του,) γέφυρα εἰς Σκυλόῤῥευμα διὰ δραχ. 8,007 Ἐπληρώθησαν μέχρι τέλους Δεκεμβρίου 1889 δρ. 6,030. Ἡ γέφυρα ἐγένετο τὸν Σεπτέμβριον, καὶ τὸν Ὀκτώβριον ἔπεσε. Λοιπὸν ἐπλήρωσεν ὁ τόπος τὰς 6 χιλιάδας καὶ γέφυρα δὲν ὑπάρχει.

§34ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶχε παραδοθῆ;

§35ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἐρωτῶ· δὲν ἠξεύρω· παρελήφθη ἡ γέφυρα αὕτη; Ἴσως ὄχι, τὰ χρήματα ὅμως ἐδαπανήθησαν, καὶ γέφυραν δὲν ἔχομεν, καὶ πάλιν θὰ περιμένωμεν. Φαντασθῆτε ὑπὸ ποίαν ἐπίβλεψιν γίνονται τὰ δημόσια ἔργα! Τώρα ἐγὼ δὲν ἐνδιαφέρομαι νὰ πάθῃ ὁ κατασκευάσας τὴν γέφυραν ταύτην, καὶ ἂν οὕτω κακῶς τὴν κατεσκεύασεν, ἀλλὰ ποία εἶναι ἡ ἐπίβλεψις ἐν τῇ κατασκευῇ! Τὰ χρήματα πληρόνονται, ὁ τόπος ἐξαντλεῖται, ἔργα δὲν ὑπάρχουσι. Καὶ ὑποπτεύω, ὅπερ ὅμως δὲν μ’ ἐνδιαφέρει, ὅτι δὲν θὰ πέσουν εἰς βάρος τοῦ κατασκευάσαντος τὴν γέφυραν αὐταὶ αἱ 6 χιλιάδες δραχμῶν.

§36ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κἀμμία θεομηνία.

§37ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ εὑρεθῇ κἄτι τι. Καλὰ πληρωμένα ἴσως θὰ εὑρεθοῦν. Ἂς ἔλθωμεν εἰς τὴν ἔποψιν τώρα καί τινων ἐπαγγελιῶν καὶ τοῦ ἀνεκτελέστου αὐτῶν. Εἰς τὰ 1889 πρὸ τῆς ἐπαναληπτικῆς ἐκλογῆς, τῆς διὰ τὸν Δήμαρχον Ἀποδοτίας γενομένης, εἶχεν ἐκτεθῇ εἰς δημοπρασίαν ἡ κατασκευὴ ὁδοῦ βατῆς ἐθνικῆς ἀπὸ Ναυπάκτου εἰς Λουμπουτινᾶν καὶ ἐνεκρίθη τὸ δεύτερον τμῆμα τῆς ὁδοῦ ταύτης ἐπ’ ὀνόματι πάλιν τοῦ αὐτοῦ προσώπου κ. Ν. Καλαντζοπούλου διὰ δρ. 8,620. Ἀλλ’ οὐδὲν ἐγένετο καὶ οὐδὲν φαίνεται πληρωθὲν κατὰ τοὺς πίνακας μέχρι τοὐλάχιστον τέλους Δεκεμβρίου τοῦ 1889....

§38Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, βλέπω ὅτι εἴμεθα ἐνταῦθα ἐν ὅλῳ 20 Βουλευταί· ἐκ τῶν λοιπῶν οἱ μὲν ἐξῆλθον εἰς περίπατον, ἄλλοι δὲ μετ’ ὀλίγον θὰ ἔλθωσι, διὰ νὰ γευματίσωσιν εἰς τὸ ἑστιατόριον τῆς Βουλῆς, καὶ θὰ ἔχουν κατόπιν τὴν ἀξίωσιν νὰ μείνωμεν μέχρι τοῦ μεσονυκτίου· διὰ τοῦτο εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην, καὶ διὰ νὰ τοῖς γείνῃ μάθημα νὰ κάθηνται ὅπως καὶ ἡμεῖς, νὰ κάμω ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας.

§39ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη.

§40ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀφοῦ ἐγένετο ἔνστασις, διακόψατε, κύριε συνάδελφε. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος τῶν κυρίων Βουλευτῶν.)

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 8 μ. μ.