1890.05.16

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 46

Τῆς 16ης Μαΐου 1890.

(Τετάρτη)

Ὥρα 6 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ ἐν ταῖς φυλακαῖς Παραλίας τῆς Κυπαρισσίας κατάδικοι τηλεγραφοῦσι παραπονούμενοι κατὰ τοῦ αὐτόθι λοχίου Ζαφειρίου, ὅτι δέρει αὐτοὺς ἀναιτίως, καὶ ζητοῦσι θεραπείαν τοῦ ἀτόπου. Παραπέμπεται τὸ τηλεγράφημά των εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης. Ὁ κ. Κόρπας ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§2ΚΟΡΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὸ 1882 ἐψηφίσαμεν νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπετρέπετο ἡ κατάταξις εἰς τὸν στρατὸν μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ ἢ ἀνθυπασπιστοῦ τῶν ἐκπαιδευομένων νέων ἔν τινι τῶν στρατιωτικῶν σχολῶν τῶν ξένων Κρατῶν. Μετὰ πενταετῆ ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου τούτου οὗτος ἀπεδείχθη ἀνεπαρκὴς, ἑπομένως ἡ παροῦσα Κυβέρνησις κατὰ τὸ 1887 προεκάλεσε τὴν ψήφισιν ἑτέρου νόμου, παρέχοντος μείζονας ἐγγυήσεις. Μεταξὺ τῶν νέων διατάξεων τοῦ νόμου τοῦ 1887 ὑπάρχει καὶ διάταξίς τις, καθ’ ἣν ὑπαξιωματικοὶ τοῦ στρατοῦ, ἔχοντες συμπεπληρωμένην διετῆ θητείαν καὶ ἐπιθυμοῦντες νὰ ἐκπαιδευθῶσιν εἰς τὰ ἐν Εὐρώπῃ στρατιωτικὰ σχολεῖα, ἠδύναντο νὰ μεταβῶσιν ἰδίαις δαπάναις πρὸς ἐκπαίδευσιν αὐτῶν. Δυνάμει τοῦ νόμου τοῦ 1887 μετέβησαν εἰς μίαν τῶν ἐν Βελγίῳ Σχολῶν τοῦ ἱππικοῦ δύο νέοι ὑπαξιωματικοὶ, οἵτινες, εὐδοκιμήσαντες ἐν τῇ Σχολῇ, ἔλαβον ἀπολυτήριον καὶ ἐκτήσαντο πάντα τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα παρέχουν τὸ δικαίωμα τῆς κατατάξεως καὶ ἐν τῷ στρατῷ τοῦ Βελγίου. Ἐπανελθόντες ὅμως ἐνταῦθα, εὗρον δυσχερείας περὶ τὴν κατάταξιν αὐτῶν, διότι νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εὗρεν, ὅτι ἡ Σχολὴ ἐκείνη δὲν ἐθεωρεῖτο μεταξὺ τῶν Σχολῶν, αἱ ὁποῖαι παρέχουσι τὸ δικαίωμα πρὸς κατάταξιν. Ἐν τούτοις οἱ νέοι αὐτοὶ ἐδαπάνησαν, ἐμορφώθησαν ἱκανῶς καὶ εἶναι ἕτοιμοι νὰ ὑποστῶσι πάσας τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ νόμου τοῦ 1887. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις δὲν δέχεται αὐτούς. Φρονῶ ὅτι τοῦτο εἶναι ἄδικον, διότι οἱ νέοι αὐτοὶ καὶ πολυετῆ ἐν τῷ στρατῷ ὑπηρεσίαν ἔχουν, καὶ ἐκτήσαντο πάσας τὰς γνώσεις, αἵτινες δύνανται νὰ καταστήσωσιν αὐτοὺς ἱκανοὺς ἐν τῷ ἡμετέρῳ στρατῷ. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μεριμνήσῃ, εἴτε τροποποιῶν τὸν ὑφιστάμενον νόμον, εἴτε ὑποβάλλων νέον νόμον μετὰ διατάξεων τοιούτων, αἱ ὁποῖαι νὰ παρέχουν εἰς τοὺς νέους αὐτοὺς τὸ δικαίωμα νὰ καταταχθῶσι μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ, ὅπως κατετάχθησαν καὶ τόσοι ἄλλοι, ἐξ ὧν νομίζω, ὅτι ἡ ὑπηρεσία δὲν ἐβλάβη, ἀλλ’ ἀπεναντίας εἰσήχθησαν ἐν τῷ στρατῷ στοιχεῖα ἱκανά. Δὲν νομίζω δὲ, ὅτι τὸ μέτρον τοῦτο πρέπει νὰ γενικεύηται, οὔτε νομίζω ὅτι πρέπει νὰ κλείηται ἡ θύρα εἰς τοὺς παλαιοὺς ὑπαξιωματικούς, ἀλλ’ οὗτοι ἔχουσι καὶ τὰ δύο προσόντα, διότι καὶ ὡς ὑπαξιωματικοὶ ὑπηρέτησαν ἐπὶ 8 ἔτη, νομίζω, καὶ ἀπέκτησαν πάντα τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα κατέστησαν αὐτοὺς ἱκανοὺς καὶ διὰ τὸν ἡμέτερον στρατὸν καὶ διὰ τὸν στρατὸν τοῦ Κράτους, ἐν ᾧ ἐξεπεδεύθησαν.

§3Ι. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἑκατέρωθεν τῆς εἰσόδου τοῦ λιμένος Πειραιῶς εἶχον κατασκευασθῆ πρὸ πολλοῦ δύο βραχίονες, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἀνηγέρθησαν πυργίσκοι μετὰ φανῶν κεχρωματισμένων. Ὁ ἀριστερᾷ τῷ εἰσερχομένῳ βραχίων κατεσκευάσθη ἐπιμηκέστερος, ἵνα προφυλάξῃ τὸν λιμένα ἀπὸ τῆς προσβολῆς τῶν κυμάτων, ἰδίως ὁσάκις πνέῃ ὁ δυτικὸς ἄνεμος, ὁ κοινῶς λεγόμενος Πονέντες. Ἤδη ὅμως πληροφορούμεθα, ὅτι διετάχθη ὁ ἐκβραχισμὸς τοῦ ἀριστεροῦ βραχίονος· ἐπεθύμουν δὲ νὰ μάθω παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, πόθεν προεκλήθη ὁ ἐκβραχισμὸς οὗτος· ἐζητήθη παρὰ τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς, ἢ αὐτεπαγγέλτως ὁ Ὑπουργὸς διέταξε τοῦτο; Δεύτερον, ἐσχηματίσθη ἐπιτροπή, ἵνα γνωμοδοτήσῃ περὶ τούτου· ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη ἀποτελεῖται ἀπὸ πλοιάρχους, διότι τὸ ζήτημα εἶναι καθαρῶς τῆς ἁρμοδιότητος τῶν ναυτικῶν, ἢ ἀπὸ πολιτικοὺς μηχανικούς; Ἄλλως δὲν ἐννοῶ διατὶ ἐγένετο δημαρχοῦντος καὶ προεδρεύοντος τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ συναδέλφου ἡμῶν κ. Μουτσοπούλου, ὃν παρακαλῶ νὰ διαφωτίσῃ τὴν Βουλήν, διατὶ ἐξετέλεσε τὸ ἔργον τοῦτο. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, παρακαλῶ ν’ ἀνασταλῇ ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἐκβραχισμοῦ μέχρις οὗ σχηματισθῇ ἐπιτροπὴ ἐξ ἐμπείρων πλοιάρχων, ἁρμοδίων νὰ γνωμοδοτήσωσιν. Ἡ μειονοψηφία τῆς διορισθείσης ἐπιτροπῆς διαῤῥήδην ἀποκρούει τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἀποφάσεως, καὶ αὐτὴ δ’ ἡ πλειονοψηφία ὁμολογεῖ, ὅτι τὰ μικρὰ πλοῖα καὶ αἱ λέμβοι θὰ πάθωσι πολὺ ἐκ τῆς προσβολῆς τῶν κυμάτων, ἐὰν πραγματοποιηθῇ ὁ ἐκβραχισμός. Ὁ κ. Μουτσόπουλος ἐλπίζω, ὅτι θὰ μᾶς φωτίσῃ.

§4ΜΟΥΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ βεβαίως ἐξετέλεσα τὸ ἔργον αὐτὸ, διότι ἡ θάλασσα ἔφερε βλάβην εἰς τὰς λέμβους τὰς φορτηγίδας καὶ εἰς τὰ πλοῖα, κακῶς δὲ νῦν πράττουσι νὰ τὸ καταστρέψωσι.

§5ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ βραχίων, ὅστις ἤρχισε νὰ καταδαφίζηται, εἶναι βεβαίως ἀφαιρετέος ἐκεῖθεν, εἶναι δὲ ἀναντίῤῥητος ἡ καταδίκη αὐτοῦ, διότι, ἂν ἄλλοτε εἶχε καλῶς, σήμερον, μετὰ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ Πειραιῶς, εἶναι δεινὸν πρόσκομμα εἰς τὴν εἴσοδον ἐν γένει καὶ εἰδικώτερον τῶν μεγάλων πολεμικῶν σκαφῶν· ἀπόδειξιν τοῦ πράγματος ἔχομεν, ὅτι, ὁσάκις καταπλέωσιν ἐνταῦθα πλοῖα οὐχὶ συνήθους μεγέθους, ἀναγκάζονται νὰ ὁρμίζωνται ἐν Σαλαμῖνι, ἢ ἐν Φαλήρῳ, ὅπερ οὐχὶ πάντοτε εὔκολον, ἰδίως κατὰ τὸν χειμῶνα. Ὅτι λοιπὸν πρόκειται νὰ ἐκλίπῃ ὁ βραχίων, δὲν εἶναι ζήτημα, εἶναι ὁριστικῶς καταδεδικασμένος· ζήτημα μόνον εἶναι, καὶ τοῦτο ἐξήγειρεν ἀληθῶς πολλοὺς ἐν Πειραιεῖ, ἂν πρέπῃ νὰ κατεδαφισθῇ πρὶν ἢ τεθῇ ὁ ἕτερος βραχίων, ὁ μέλλων νὰ κατασκευασθῇ πέραν τοῦ σημερινοῦ βραχίονος, εἰς τρόπον ὥστε νὰ διευκολυνθῇ ἡ εἴσοδος καὶ νὰ μὴ ὑπόκηνται τὰ πλοῖα εἰς κινδύνους προσαράξεως. Διωρίσθη ἐπιτροπή, ἥτις κατὰ πλειονοψηφίαν ἀπεφάνθη, ὅτι δύναται νὰ γίνῃ ἡ ἀφαίρεσις τοῦ βραχίονος, λαμβανομένης μόνον προνοίας, ἐφ’ ὅσον ἀφαιροῦνται οἱ λίθοι ἐκ τοῦ βραχίονος ἀπὸ τοῦ μέρους τῆς ξηρᾶς, νὰ χρησιμοποιῶνται εἰς τὸν νέον βραχίονα, ἀρχομένης τῆς κατασκευῆς αὐτοῦ ἀπὸ τῆς ἐν τῇ θαλάσσῃ ἄκρας, ὥστε ὅταν συντελεσθῇ ἡ ἀφαίρεσις τοῦ ἐσωτέρου βραχίονος, νὰ ἦναι προκεχωρημένος ὁ ἐξώτερος ἀπὸ τῆς θαλάσσης πρὸς τὴν ξηράν. Κατὰ τὸν τρόπον τοῦτον ἐθεωρήθη, ὅτι ἐξασφαλίζεται ὁ λιμὴν τοῦ Πειραιῶς ἐντελῶς, ἐξασφαλίζεται δηλαδὴ κατ’ ἐκεῖνο τὸ τμῆμα αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον ἄνευ τοῦ βραχίονος εἶναι ἐκτεθειμένον εἰς τὴν προσβολὴν τῶν ἀνέμων. Τὸ τμῆμα δὲ ἐκεῖνο εἶναι τὸ ἐλάχιστον τοῦ λιμένος, διότι οὔτε ὁ λιμὴν προσβάλλεται, οὔτε ἡ μεσημβρινὴ πλευρὰ προσβάλλεται, ἀλλὰ μόνον τὸ ἀμέσως ἀπέναντι τῆς εἰσόδου, τὸ ἀπολῆγον εἰς τὴν μεγάλην ἀποβάθραν τοῦ Πειραιῶς, μέρος, εἰς ὃ προσορμίζονται κυρίως οἱ λεμβοῦχοι, οὐχὶ δὲ καὶ πλοῖα. Τὴν ἀπόφασιν τῆς τεχνικῆς ἐπιτροπῆς λαβὼν ὑπ’ ὄψει τὸ Ὑπουργεῖον καὶ συνεννοηθὲν πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς, ἀποδεχόμενον τὴν γνώμην ταύτην, διέταξε νὰ προχωρήσῃ ἡ ἀφαίρεσις τοῦ βραχίονος. Ἀλλ’ ἠγέρθησαν παράπονα, καὶ τὰ παράπονα ταῦτα, κρατυνόμενα ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν, ἤγαγον τὴν ὑπόθεσιν ὑπὸ δευτέραν σκέψιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ χθὲς ἐκ συνεννοήσεως μετὰ τοῦ Προέδρου τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς ἀνεκόπη ἡ ἐργασία καὶ διετάχθη ὁ σχηματισμὸς νέας ἐπιτροπῆς, περιλαμβανούσης οὐ μόνον μηχανικούς, ἀλλὰ καὶ ἀξιωματικοὺς τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ καὶ ἐμποροπλοίαρχον ἐκ τῶν διακεκριμένων. Οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι μετὰ τοῦ εἰρημένου πλοιάρχου, προσλαμβάνοντες οὐχὶ μόνον τοὺς ἤδη γνωμοδοτήσαντας μηχανικούς, ἀλλὰ καὶ νέους, θέλουσι γνωμοδοτήσει ἐπὶ τοῦ θέματος, μεθ’ ὃ θέλομεν ἴδει, ἂν πρέπῃ νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸ ἔργον, ἢ νὰ περιμείνωμεν πρῶτον τὴν κατασκευὴν τοῦ ἐξωτέρου βραχίονος.

§6Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπειδὴ κατὰ τὴν κατασκευὴν τῶν λιμένων πρέπει νὰ γίγνηται φροντὶς, ἵνα οὗτοι ἔχωσιν ὡρισμένα πλεονεκτήματα, τὸ πλεονέκτημα τοῦ ἀσφαλοῦς εἴσπλου τῶν πλοίων εἰς τὸν λιμένα, τὸ πλεονέκτημα τοῦ ἀσφαλοῦς ἔκπλου αὐτῶν ἐκ τοῦ λιμένος, τὸ πλεονέκτημα τῆς ἀσφαλείας αὐτῶν ὅταν ἐν τῷ λιμένι ἦναι προσωρμισμένα, τὸ πλεονέκτημα τῆς χωρητικότητος τοῦ λιμένος, διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον τὸ πρῶτον εἶχε λάβει τὸ Ὑπουργεῖον, ἦτο ἀτελὲς, διότι ἡ ἐπιτροπὴ, ἥτις εἶχε συστηθῆ ἵνα ἐξετάσῃ τὰ τοῦ λιμένος, δὲν περιεῖχεν ἐν ἑαυτῇ πάσας τὰς γνώσεις, αἵτινες ἀπῃτοῦντο διὰ νὰ κρίνῃ τις, ἂν ὑπάρχωσι τὰ τέσσαρα ταῦτα προσόντα, χαίρω δὲ διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀνήγγειλεν, ὅτι συνεπλήρωσε τὸ μέτρον αὐτοῦ. Ἡ παρουσία ἐν τῇ ἐπιτροπὴ μελῶν ναυτικῶν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ καὶ τοῦ ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ ἦτο ἀπολύτως ἀναγκαία, ἵνα δυνηθῇ τις νὰ βασισθῇ ἀσφαλῶς ἐπὶ τῆς γνώμης αὐτῆς.

§7ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τηλεγραφήματος ἐκ Λαμίας....

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὁποῖον καὶ ἐγὼ ἔλαβον ταύτην τὴν στιγμήν.

§9ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. ... ἀναγγέλλεται, ὅτι ὁ Κωνσταντῖνος Κουγλούφας, πυροβολητὴς τῆς αὐτόθι ἐφορίας τοῦ ὑλικοῦ πολέμου, ἀφυπηρετήσας πρό τινος καιροῦ, συνελήφθη ἐκ δευτέρου παρανόμως πρὸς διάνυσιν ἕξ μηνῶν ὑπολοίπου ὑπηρεσίας, τῇ διαταγῇ τῆς Διευθύνσεως ὑλικοῦ πολέμου, χωρὶς ποσῶς νὰ ἦναι ὑπόχρεως εἰς τοιαύτην ὑπηρεσίαν. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ περὶ τούτου.

§10ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ ἐξετασθῇ τὸ πρᾶγμα.

§11ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, πρὸ ἡμερῶν ἔλαβον τηλεγράφημά τι ἐξ Ἁγίας Ἄννης τῆς Εὐβοίας ἀπό τινος Β. Μανδριοπούλου, ἐκ τοῦ χωρίου Περίστα, παραπονουμένου ὅτι ἐλῃστεύθη παρά τινος καὶ ὅτι γίνονται προσπάθειαι νὰ μὴ παραδοθῇ εἰς τὴν δικαιοσύνην ὁ λῃστεύσας. Τὸ τηλεγράφημα τοῦτο ἀπευθύνεται συγχρόνως καὶ πρὸς αὐτὸν τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Ἕνεκα τούτου ἐνόμισα περιττὸν τότε νὰ κάμω λόγον, καὶ ἤδη παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἐὰν ἔλαβεν ἀληθῶς τὸ τηλεγράφημα, ἢ ἂν γνωρίζῃ ἐνέργειάν τινα γενομένην.

§12ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τὸ τηλεγράφημα περιῆλθεν εἰς χεῖράς μου, εὐθὺς δὲ ἐτηλεγράφησα εἰς Χαλκίδα, καὶ περιμένω ἀπάντησιν.

§13ΣΑΚΚΗΣ. Θὰ ἀπευθύνω ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως συνεπείᾳ ἐπιστολῆς, ἀπευθυνομένης πρός με παρά τινος τῶν συμπολιτῶν μου, τοῦ ἰατροῦ κ. Μαρκοπούλου, παραπονουμένου κατὰ τοῦ ἐκεῖ διδασκάλου Παπαδοπούλου, ὡς λαβόντος κατὰ τὰς ἐγγραφὰς τῶν μαθητῶν δραχ. 40 καὶ ἐξακολουθοῦντος εἰσέτι διαφοροτρόπως νὰ φορολογῇ τοὺς μαθητὰς, ἐπιβάλλοντος δ’ εἰς αὐτοὺς ἰδιαιτέρας παραδόσεις δῆθεν καὶ ἐν γένει καταπιέζοντος αὐτούς. Τὰ παράπονα ταῦτα ἀνηνέχθησαν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας πρὸ πολλοῦ καιροῦ ἐκ μέρους τῶν ἐνδιαφερομένων γονέων, συνεπείᾳ δὲ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης ὁ κ. Ὑπουργὸς διέταξε τὸν Εἰρηνοδίκην Οἰχαλίας νὰ ἐνεργήσῃ ἀνακρίσεις κατὰ τοῦ εἰρημένου ἑλληνοδιδασκάλου καὶ τὸ πόρισμα τῶν ἀνακρίσεων τούτων ὑπεβλήθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μεριμνήσῃ πρὸς περιστολὴν τῶν καταχρήσεων τούτων, ἵνα μὴ παραβλάπτωνται οἱ μαθηταί. Ἐπίσης καταθέτω ἀναφορὰν καταδίκου τινὸς, ὀνόματι Ἀντωνίου Λυγδῆ, κρατουμένου εἰς τὰ φυλακὰς Πύργου, ὅστις ἰσχυρίζεται, ὅτι κατεδικάσθη αὐστηρῶς εἰς 5 ἐτῶν εἱρκτὴν δι’ οὐχὶ σπουδαῖον ἔγκλημα, καὶ παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἵνα ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ὑπὲρ αὐτοῦ γενομένη σύστασις καὶ τῷ χαρισθῇ τὸ ὑπόλοιπον τῆς ποινῆς. Τὴν ἀναφορὰν ταύτην συνιστῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Ἐπίσης μοὶ ἐστάλη ἀντίγραφον ἀναφορᾶς δύο κατοίκων Φιλιατρῶν, οἵτινες ἰσχυρίζονται, ὅτι ἐστάλη τοιαύτη ἀναφορὰ καὶ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, προσφέρονται δὲ οὗτοι διὰ τῆς ἀναφορᾶς των ἐκείνης νὰ διορισθῶσι καπνοκόπται τοῦ καπνεργοστασίου Φιλιατρῶν ἀντὶ 75 δραχμῶν μηνιαίως ἕκαστος, ἐνῷ τὸ Δημόσιον πληρόνει ἤδη 110 δραχμάς. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν ἀναφορὰν ταύτην, τὴν ὁποίαν καὶ καταθέτω. Ἑτέραν ἐπερώτησιν ἔχω ν’ ἀπευθύνω πρὸς τὸν ἴδιον κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Παρακαλῶ αὐτὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἐὰν ἀληθεύῃ, ὅτι ὁ Οἰκονομικὸς Ἔφορος Τήνου ἐχαρακτήρισεν ὡς ἰδιοκτήτους ἁπάσας τὰς γαίας, καὶ ἰδίᾳ τὰς παραλίους, ἐφ’ ὧν ὑπάρχει γλωσσόλιθος (ὀφίτης λίθος), πρὸς βλάβην τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου. Θὰ παρακαλέσω δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν, νὰ καταθέσῃ καὶ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, ἐπιφυλασσόμενος μετὰ τὴν κατάθεσιν αὐτῶν νὰ λάβω πάλιν τὸν λόγον.

§14ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἀπαντῶν εἰς ἐπερώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Λακωνίας περὶ μεταθέσεως τοῦ εἰρηνοδίκου Οἰνοῦντος, λέγω ὅτι ὁ Εἰσαγγελεὺς τοῦ Ναυπλίου δὲν ὑπέβαλε γνώμην τοιαύτην, τὸ δὲ Ὑπουργεῖον, κατὰ ῥητὴν διάταξιν τοῦ νόμου, ἄνευ γνωμοδοτήσεως τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Πρωτοδικῶν, ὑποστηριζομένης ὑπὸ τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν, δὲν δύναται νὰ προβῇ. Πιθανὸν ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν νὰ ἔχῃ ἀκόμη ὑπ’ ὄψιν του τὴν ἀναφορὰν ταύτην. Ὅταν ὑποβληθῇ εἰς ἐμὲ ἡ γνώμη τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν, ὅτε πλέον γίνεται ἐνεργὸν τὸ δικαίωμά μου, θέλω φροντίσει. Σχετικῶς πρὸς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Μεσσηνίας περὶ τῆς πράξεως τοῦ ἀστυνόμου Πλαταμώδους ἔλαβον τηλεγράφημα τοῦ Εἰσαγγελέως Κυπαρισσίας, τὸ ὁποῖον καταθέτω. Οἱ βουλευταὶ ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος κ.κ. Παπαγιαννακόπουλος καὶ Γεροκωστόπουλος εἶχον κατ’ ἐπανάληψιν ὑπομνήσει ἐπερώτησίν των ὡς πρὸς τὴν καταδίωξιν κατὰ τῶν καταγγελθέντων διὰ τὴν βεβαίωσιν τῆς φορολογίας τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ὁ ἕτερος δὲ τῶν κ.κ. Βουλευτῶν εἶχεν ἐκφράσει καὶ εὐχὴν, ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀνατεθῇ εἰς τὸν περιοδεύοντα εἰς τὴν ἐπαρχίαν ἐκείνην ἀνακριτὴν Πατρῶν ἡ περάτωσις τῆς ἀνακρίσεώς του. Ὁ Εἰσαγγελεὺς Πατρῶν τηλεγραφεῖ τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἐπὶ ὑπ’ ἀριθ. 7892 τηλεγρ. διαταγῆς του. Ἐδόθησαν τρέχ. ἔτος μηνύσεις τινὲς διὰ παράβασιν νόμων ἀροτριώντων κτηνῶν, δι’ ἃς παρηγγέλθη ἀνάκρισις, ἐζητήθησαν δὲ πληροφορίαι παρὰ Εἰρηνοδίκου Κλειτορίας, εἰς οὗτινος δικαιοδοσίαν δῆμος Λευκασίων, ἂν ὑπάρχωσιν ἐκκρεμεῖς εἰσέτι παρ’ αὐτῷ ὅμοιαι μηνύσεις, ὅπως ὑποβληθῶσιν ἡμῖν ἀμέσως.» Ὁ ἐκ Μεσσηνίας βουλευτὴς κ. Κουμουνδοῦρος εἶχε συστήσει πρός με, νὰ συστήσω πρὸς τὴν ἁρμοδίαν ἀνακριτικὴν ἀρχὴν τὴν περάτωσιν ὑποθέσεώς τινος δικαστικῆς κατὰ προέδρου τινὸς Νομαρχιακοῦ Συμβουλίου, ἥτις, καθ’ ἃς ἔχει πληροφορίας, μένει ἐπὶ τρεῖς μῆνας ἐκκρεμής. Πρὸς μὲν τὸν Εἰσαγγελέα τῶν Πρωτοδικῶν συνέστησα νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν ταχεῖαν περάτωσιν τῆς ἀνακρίσεως καὶ τὴν ἔκδοσιν βουλεύματος, πρὸς δὲ τὸν Εἰσαγγελέα τῶν Ἐφετῶν ἔδωκα ἐντολὴν, ἐὰν ἡ βραδύτης αὕτη δίδῃ ἀφορμὴν πρὸς ἐπέμβασιν, νὰ προβῇ εἰς ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου. Ὁ βουλευτὴς κ. Γεροκωστόπουλος εἶχε ζητήσει τὴν δικογραφίαν κατά τινος ἐνωμοτάρχου Ἀναγνωστοπούλου. Παρήγγειλα τὸν Εἰσαγγελέα τῶν ἐν Λαμίᾳ Πλημμελειοδικῶν νὰ ὑποβάλῃ αὐτὴν, ἐὰν δὲν ὑφίσταται νόμιμον κώλυμα· ἀλλ’ ἐκ τῆς ἀπαντήσεως τοῦ Εἰσαγγελέως, ἣν καταθέτω, ἐξάγεται ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν τὴν δικογραφίαν, ἐκκρεμοῦς οὔσης ἀκόμη τῆς ἀνακοπῆς.

§15ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων τῶν ἀφορώντων τὴν καταδίκην τῶν ὑπαξιωματικῶν, αὐτὸ τὸ ἄξιον σημειώσεως ἔχει ἡ ὑπόθεσις αὕτη, ὅτι ἀνακοπὴ κατὰ τῆς ἐρήμην ἀποφάσεως ἐγένετο πρὸ δύο ἐτῶν, ἐνῷ ἔχομεν τελευταῖον νόμον περὶ ταχίστης ἐκδικάσεως τῶν ἀνακοπῶν ὑπὸ τὴν εὐθύνην τῶν ἁρμοδίων, γνωρίζω δὲ, ὅτι ἡ δικογραφία, εὐθὺς ὡς ἐγένετο ἀνακοπὴ, ἐζητήθη καὶ ἐστάλη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ παρέμενεν ἐκεῖ μέχρις ἐσχάτων.

§16ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβὲς, οὐδὲ δυνατόν. Θέλω ἐξετάσει καὶ θέλω σᾶς ἀνακοινώσει τὸ ἀποτέλεσμα.

§17ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναμένομεν νὰ ἐξετάσητε.

§18ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ παραχωρήσεως ἐθνικοῦ οἰκοπέδου ἐν Πειραιεῖ πρὸς ἀνέγερσιν τουρκικοῦ τεμένους. Ὑποβάλλω καὶ δύο νομοσχέδια περὶ πιστώσεων, σχετικῶν πρὸς τὴν οἰκοδομὴν τοῦ ἐν Ἀθήναις ἐθνικοῦ ἀρχαιολογικοῦ μουσείου, τὸ μὲν ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1889 ἐκ δραχμῶν 304,830, τὸ δὲ ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1890 ἐκ δραχμῶν 30,000.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 145–146).

§20ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Ἐξωτερικῶν). Καταθέτω τὰ χθὲς ζητηθέντα ἔγγραφα, τὰ περὶ τῆς ὑποθέσεως τῆς ὁδοῦ ἀπὸ Ἀναθέματος εἰς Λιδωρίκιον, μετ’ αὐτῶν δὲ καὶ τὰ σχέδια· παρακαλῶ δὲ ἐντὸς τῆς συνεδριάσεως, εἰ δυνατὸν, νὰ ἔχω πάλιν αὐτὰ, ὅπως δυνηθῇ ὁ κ. Ζαφειρίου, παραλαμβάνων τὸν φάκελλον, ν’ ἀναχωρήσῃ τὸ ταχύτερον ἐντεῦθεν. Καταθέτω ὡσαύτως τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀναγόμενα εἰς τὸ ἐπεισόδιον τοῦ ἐν Βέγχᾳ προξενικοῦ πρακτορείου, τὰ αἰτηθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀρκαδίας.

§21Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὰ περὶ τῶν προσφύγων Κρητῶν, κύριε Ὑπουργέ;

§22ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐδόθησαν διαταγαὶ κατεπειγόντως προχθὲς νὰ γίνῃ διανομὴ χρημάτων, ἂν ἀπαιτῆται, καὶ ἂν δὲν ὑπάρχωσι χρήματα, νὰ ζητηθῶσιν ἐντεῦθεν. Ἀπάντησις δὲν ἐλήφθη, τοῦθ’ ὅπερ δεικνύει, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἔλλειψις χρημάτων. Εὑρίσκεται δὲ ἐνταῦθα ὁ πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς κ. Μουλαδάκης, τὸν ὁποῖον ἐζήτησα νὰ ἴδω.

§23ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Καταθέτω τὸν ζητηθέντα πίνακα τῶν ἐκδοθέντων χρηματικῶν ἐνταλμάτων ἐπὶ τῶν δαπανῶν τῶν γενομένων πρὸς ἐπισκευὴν τῶν ἐν Πόρῳ δημοσίων καταστημάτων ἐκ τῆς χορηγηθείσης πιστώσεως διὰ τοῦ Β. διατάγματος τῆς 9 Ἰουλίου 1888, τοῦ κυρωθέντος διὰ τοῦ νόμου ΑΧΟΓʹ τῆς 8 Δεκεμβρίου 1888.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 147).

§25ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ καὶ καταθέσῃ τὰ ζητηθέντα ἔγγραφα περὶ τοῦ κατὰ Ἰούλιον τοῦ 1882 ἐνεργηθέντος διαγωνισμοῦ πολιτικῶν ἰατρῶν, ἐπιθυμούντων νὰ καταταχθῶσιν εἰς τὸ Β. ναυτικὸν, διότι μοὶ ἀναγκαιοῦσι διὰ τὴν τρίτην συζήτησιν τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου.

§26ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Διέταξα, ὅπως ἀποσταλῶσι.

§27ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μᾶς εἶχεν ἀναγγείλει τὴν κατάθεσιν ἐκθέσεως τοῦ μηχανικοῦ κ. Κελλενὲκ περὶ διοχετεύσεως τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας, ἀλλ’ εἰσέτι δὲν ἐλάβομεν τίποτε, καὶ ἐπιθυμοῦμεν νὰ ἔχωμεν αὐτὴν, διότι ἐπίκειται ἡ συζήτησις τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου.

§28ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀπὸ τῆς παρελθούσης ἑβδομάδος ἀπεφασίσθη ἡ τύπωσις καὶ διανομὴ τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν κατέθηκε, τῶν σχετικῶν πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ἰθαγενείας καὶ ἄλλα ζητήματα.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐξετυπώθησαν εἰσέτι.

§30ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἰς συμπολίτην μου στρατιώτην τοῦ πρώτου συντάγματος τοῦ πεζικοῦ καθυστεροῦνται 58 δραχμαί· ἐζήτησε νὰ τὰς λάβῃ, ἀλλὰ μέχρι σήμερον δὲν τῷ ἀπεδόθησαν. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μεριμνήσῃ περὶ τούτου.

§31ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν νὰ καταθέσῃ πίνακα τῶν γενομένων χειροτονιῶν ἱερέων, ἀφ’ ἧς ἡ Κυβέρνησις ἀνῆλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν κατὰ τὴν τελευταίαν περίοδον, καθὼς καὶ τῶν ἀποβιώσεων τῶν ἱερέων ἐν τῷ νομῷ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας. Παρήλθον 15 περίπου ἡμέραι, καὶ νομίζω, ὅτι ἐδύνατο ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ καταθέσῃ τὰ ζητηθέντα. Ἐὰν οἱ ἐν τῇ Ἱερᾷ Συνόδῳ δὲν εὐκαιρῶσι, καταγινόμενοι περὶ ἄλλα, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅπως ζητήσῃ παρὰ τῆς Ἱερᾶς Συνόδου νὰ στείλῃ πρὸς ἡμᾶς τὸ βιβλίον τῶν τοιούτων πράξεων, διότι, ὡς εἶναι γνωστὸν, κρατεῖται βιβλίον ἐν τῇ Ἱερᾷ Συνόδῳ, ἐν ᾧ σημειοῦνται αἱ γινόμεναι χειροτονίαι καὶ ἀποβιώσεις ἱερέων. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶ, ὅπως ἐν τῷ τύπῳ, τῷ ἀντιπροσωπεύοντι τὰς ἰδέας τῆς Κυβερνήσεως, δημοσιεύωνται σημειώματα ἀνεπίσημα, ἔχοντα σχέσιν καὶ ἀναφορὰν πρὸς ἐπερωτήσεις γενομένας ἐν τῇ Βουλῇ, νὰ μένωμεν δὲ ἡμεῖς ἐμπαιζόμενοι μὲ τοιαῦτα σημειώματα, ἅτινα ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπέκρουσε, καλῶς πράξας, ὡς μὴ ἔχοντα ἐπίσημον χαρακτῆρα, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα κυκλοφοροῦσιν. Ἐγὼ γινώσκω, ὅτι μεγάλα σκάνδαλα ἐγένοντο κατὰ τὰς χειροτονίας, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ τελειώσῃ αὐτὴ ἡ ἱστορία.

§32ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν). Καθὼς γινώσκει ὁ κ. Βουλευτὴς, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν δὲν δύναται νὰ δώσῃ τὰς πληροφορίας ἢ ἀφοῦ τὰς λάβῃ ἀπὸ τὴν Ἱερὰν Σύνοδον. Εὐθὺς ὡς ἐγένετο ἡ ἐπερώτησις, ἐζήτησα ἀμέσως ἀπὸ τὴν Ἱερὰν Σύνοδον, ὅπως μοὶ δοθῶσιν αἱ πληροφορίαι. Μετά τινας ἡμέρας ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ νέου μὲ ἠρώτησε περὶ τοῦ λόγου τῆς βραδύτητος, καὶ ἐστάλη καὶ δεύτερον ἔγγραφον εἰς τὴν Ἱερὰν Σύνοδον, εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὁποίου ἔλαβον τὴν πληροφορίαν, ὅτι ἐν τῇ Μητροπόλει Ἀθηνῶν δὲν ὑπάρχει βιβλίον τῶν χειροτονηθέντων καὶ ἀποβιωσάντων. Τότε εἶπον, ὅτι, ἐὰν δὲν ἦναι δυνατὸν νὰ δοθῇ ὁ κατάλογος τῶν ἀποβιωσάντων, νὰ δοθῇ τοὐλάχιστον ὁ τῶν χειροτονηθέντων. Ἐλπίζω, ὅτι ὁ κατάλογος οὗτος θὰ σταλῇ, καὶ ἀμέσως θὰ ὑποβάλω αὐτόν. Βλέπετε, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἐνήργησεν ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ἐὰν δὲ ἡ προσκομιδὴ τῶν πληροφοριῶν τούτων ἦναι ἀδύνατος, δὲν πιστεύω, ὅτι εἶναι ἄξιον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν τῶν ἐπικρίσεων τοῦ κ. Βουλευτοῦ διὰ τοῦτο.

§33ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὁ κυριώτερος λόγος, οὗτινος ἕνεκα χειροτονοῦνται οἱ ἱερεῖς, εἶναι ὅτι κενοῦνται θέσεις ἱερέων, κενοῦνται δὲ αἱ θέσεις ἐκ τῆς ἀποβιώσεως ἄλλων ἱερέων, ἑπομένως δὲν πιστεύω ποτὲ, ὅτι εἶναι ἀκριβῆ τὰ προβληθέντα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅτι διατελεῖ δῆθεν τὸ γραφεῖον τῆς Ἱερᾶς Συνόδου ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ τίνες ἱερεῖς ἀποβιοῦσι, προπάντων δὲ ἐν τῇ περιφερείᾳ τῆς Ἐπισκοπῆς Ἀττικῆς. Εἶναι δυνατὸν νὰ πιστεύσωμεν, ὅτι ἡ Ἐπισκοπὴ Ἀττικῆς ἀγνοεῖ τίνες ἱερεῖς ἀπεβίωσαν ἐν τῇ περιφερείᾳ, ἀφοῦ κυρίως οἱ χειροτονηθέντες ἐχειροτονήθησαν διότι ἐκενώθησαν θέσεις; Ἀλλ’ ἔστω, ὅτι ἡ Σύνοδος δὲν κρατεῖ τοιοῦτο βιβλίον. Ἀφοῦ δίδεται τοιαύτη πληροφορία, ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Σύνοδον νὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκον αὐτῆς. Ἀπόλυτος ἀνάγκη εἶναι βεβαίως νὰ ὑπάρχῃ βιβλίον πρῶτον ὅλων τῶν ἱερέων τοῦ Κράτους, καὶ δεύτερον ἐν στήλῃ ὡρισμένῃ νὰ κρατῆται σημείωσις τῶν ἀποβιούντων ἱερέων. Πῶς εἶναι δυνατὸν; Πρώτην φορὰν ἀκούω τοῦτο, καὶ νομίζω ὅτι ὅλοι ἐξεπλάγησαν, ὅταν ἤκουσαν, ὅτι ἡ Ἱερὰ Σύνοδος δὲν γνωρίζει τίνες ἱερεῖς ἀπεβίωσαν ἐν τῷ Κράτει, πρὸ πάντων δὲ ὅταν ἤκουσαν, ὅτι ἡ Ἐπισκοπὴ Ἀττικῆς δὲν γνωρίζει τίνες ἱερεῖς ἐν διαστήματι δύο ἢ τριῶν ἐτῶν ἀπεβίωσαν ἐν τῇ περιφερείᾳ αὐτῆς. Θέλω συστήσει λοιπὸν τῷ κ. Ὑπουργῷ νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Ἱερὰν Σύνοδον νὰ ἔχῃ τοιοῦτο βιβλίον καὶ ν’ ἀρχίσῃ ἀπὸ τοῦδε τὴν ἐργασίαν αὐτήν. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι, ἀφοῦ πρὸ 15 ἡμερῶν ἐγένετο ἡ ἐπερώτησις, ἐδύνατο νὰ γνωσθῇ τὸ πρᾶγμα διὰ τῶν ἁρμοδίων Δημάρχων, οἵτινες εἶναι καὶ ληξίαρχοι. Δὲν εἶναι δύσκολον πρᾶγμα νὰ μάθωμεν ἐν ὡρισμένῃ περιφερείᾳ ἐκ τῶν ληξιάρχων, πόσοι ἱερεῖς ἀπεβίωσαν ἐντὸς μικροῦ διαστήματος. Ἐνῷ κινδυνεύομεν νὰ ἀκούωμεν καθ’ ἑκάστην καὶ μίαν ἀναμόρφωσιν, ἣν ἑκάστοτε προβάλλουσιν, ἰδοὺ ἓν ζήτημα, εἰς ὃ ἡ ἀναμόρφωσις οὐδαμῶς κατέγεινε. Πῶς εἶναι δυνατὸν ν’ ἀκουσθῇ εἰς τὸν κόσμον, ὅτι μία Ἐπισκοπὴ διατελεῖ ἐν πλήρη ἀγνοίᾳ πόσοι καὶ τίνες ἱερεῖς ἀπεβίωσαν ἐν τῇ περιφερείᾳ αὐτῆς, ἢ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ πιστεύσωμεν, ὅτι εἶναι τόσον δύσκολον πρᾶγμα νὰ μάθωμεν πόσοι ἱερεῖς ἐχειροτονήθησαν ἐντὸς τεσσάρων ἐτῶν, καὶ οὐχὶ καθ’ ὅλον τὸ Κράτος, ἀλλὰ ἐν τῇ ὡρισμένῃ περιφερείᾳ τῆς Ἐπισκοπῆς Ἀττικῆς; Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ πάλιν νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Ἱερὰν Σύνοδον τὴν παράκλησιν ἡμῶν, ὅπως ἐπὶ τέλους μάθωμεν ταῦτα τὰ ἀπόῤῥητα.

§34ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἡ σύστασις περὶ τηρήσεως τοιούτου βιβλίου εἶναι ἐντελῶς περιττὴ, διότι ἀφ’ ἧς ὁ Μητροπολίτης Γερμανὸς ἀνῆλθεν εἰς τὸν Μητροπολιτικὸν θρόνον, βεβαίως τοιοῦτο βιβλίον ὑπάρχει, καὶ ἂν θέλητε σημείωσιν ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ταύτης, δύνασθε νὰ τὴν λάβητε, ἀλλ’ ἐζητήσατε πληροφορίας ἀπὸ τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἀνέλαβε τὴν διοίκησιν τῶν κοινῶν· σᾶς ἀπήντησα, ὅτι τοιοῦτο βιβλίον δὲν ὑπῆρχε, καὶ ὅπως ληφθῶσι πληροφορίαι περὶ τῶν λαβόντων χώραν κατὰ τὴν ἐποχὴν, καθ’ ἣν δὲν ὑπῆρχε βιβλίον, καταβάλλονται προσπάθειαι ἐκ μέρους τῆς Συνόδου, ἐλπίζω δὲ, ὅτι θὰ ἦναι δυνατὸν ἐντὸς τῆς αὔριον ἢ μετὰ δύο ἡμέρας νὰ φέρω τὰς πληροφορίας ταύτας.

§35ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐὰν ἦναι δυνατὸν ἐντὸς δύο ἡμερῶν νὰ ἔχωμεν πληροφορίας γενικῶς, τότε βεβαίως δέχομαι τὴν ὑμετέραν γνώμην· ἐὰν ὅμως ἦναι ἀδύνατον τοῦτο, καὶ θὰ παρέλθωσι πολλαὶ ἡμέραι, τότε θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἔχω μίαν σημείωσιν, πόσοι ἱερεῖς ἐχειροτονήθησαν καὶ πόσοι ἀπεβίωσαν ἀφ’ ἧς ἀνῆλθεν εἰς τὸν Μητροπολιτικὸν θρόνον ὁ Γερμανός.

§36ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ ἡμερῶν εἶχον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ μὲ πληροφορήσῃ, ἐὰν εἶχεν ἀποδράσει ἰατρός τις ἐν Χαλκίδι, ὁ ὁποῖος συνελήφθη ὡς ἔνοχος ἀνθρωποκτονίας. Αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας προσήγαγεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, εἶναι, ὅτι τῷ ὄντι ἀπέδρα ὁ συλληφθεὶς, ἀλλὰ διετέλει ὑπὸ τὴν φύλαξιν ἑνὸς ἐνωμοτάρχου, Κονδάκη ὀνομαζομένου. Ὁ Εἰσαγγελεὺς, ὁ ὁποῖος ἐτηλεγράφησεν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, προσθέτει ὅτι ἐπελήφθη ἡ ποινικὴ δικαιοσύνη καταδιώξεως κατὰ τοῦ ἐνωμοτάρχου. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ζητήσῃ πληροφορίας περὶ τούτου, περὶ τοῦ ἂν δηλαδὴ ἐπερατώθησαν αἱ ἀνακρίσεις, καὶ εἰς ποῖον ἀποτέλεσμα κατέληξαν. Ὑπομιμνήσκω ἐπίσης καὶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι καλὸν εἶναι ν’ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλήν, ἂν ἔλαβε καταδιωκτικόν τι μέτρον κατὰ τοῦ ἐνωμοτάρχου αὐτοῦ, καὶ ποῖον ὑπῆρξε τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐνεργείας, ἂν τοιαύτη ἐγένετο.

§37ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ ἱκανοῦ χρόνου εἶχον ὑποβάλει πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν μίαν ἐπερώτησιν περὶ τῆς αὐθαιρέτου ὄντως καθυστερήσεως, ἡ ὁποία γίνεται ἐκ μέρους τοῦ ταμείου Τριχωνίας πρὸς τὸν δῆμον Ἀμβρακίας, ἀρνουμένου τοῦ ταμείου νὰ δώσῃ καὶ μέρος τοῦ ποσοῦ ἐκείνου, τοῦ ἀπαραιτήτως διδομένου εἰς τοὺς δήμους. Μετὰ χρόνον πολὺν ἠναγκάσθην νὰ ὑπενθυμίσω τὴν ἐπερώτησιν, καὶ κατόπιν πάλιν· τελευταῖον μοὶ παρουσιάσθη, ὡς ἀπάντησις ἐπαρκὴς δῆθεν, ἓν τηλεγράφημα τοῦ ταμία, κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ ταμίας λέγει, ὅτι δικαιοῦται ὁ δῆμος, περὶ οὗ πρόκειται, λαβεῖν δραχμὰς 52, προσθέτει δὲ καὶ ἓν ἄλλο, ἐπίσης ἀορίστως καὶ ἐκεῖνο, ὅτι ἀπηγορεύθη καὶ νὰ δώσῃ εἰσοδήματα συνεπείᾳ κατασχέσεως. Ἐγὼ εἶχον ζητήσει κατ’ ἐπανάληψιν νὰ διατάξῃ τὸν ταμίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς ν’ ἀποστείλῃ μίαν κατάστασιν τῆς ληψοδοσίας μεταξὺ ταμείου καὶ δήμου.

§38ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Καταθέτω τὴν ζητουμένην κατάστασιν.

§39ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν παρακαλῶ νὰ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ἐὰν δύναται καὶ ἐφ’ ὅσον δύναται, εἰς ποίαν θέσιν εὑρίσκεται τὸ ἐπεισόδιον τῆς Ἑλληνικῆς κοινότητος ἐν Σουλινᾷ πρὸς τὰς διοικητικὰς ἀρχὰς αὐτόθι ὡς πρὸς τὸν ἐκεῖ ἑλληνικὸν ναόν· δὲν θέλω νὰ εἴπω τι περισσότερον περὶ τούτου, ἵνα μὴ γίνω παραίτιος βλάβης.

§40ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εὑρίσκεται εἰς τὴν αὐτὴν στάσιν· δηλ. διάκεινται ἐν συγκρούσει οἱ Ἕλληνες τοῦ Σουλινᾶ πρὸς τὸν Ἐπίσκοπον τοῦ Κάτω Δουνάβεως, ὅστις ἀρνεῖται νὰ ἀναγνωρίσῃ εἰς αὐτοὺς τὸ δικαίωμα νὰ διορίσωσιν ἱερεῖς ἄλλους, παρὰ ἐκείνους, τοὺς ὁποίους αὐτὸς ὑποστηρίζει, Ἕλληνας καὶ τούτους.

§41ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ Ῥωμούνους ὑπηκόους.

§42ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι περίπλοκον. Ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ ἐλάβομεν πᾶσαν τὴν προσδοκωμένην συνδρομὴν παρὰ τῆς Ῥωμουνικῆς Κυβερνήσεως· ἀλλὰ τὸ θέμα εἶναι λίαν περίπλοκον καὶ ἡ ὑπόθεσις ἐκκρεμὴς, καὶ προτιμότερον νὰ ἀναμείνωμεν τὴν λύσιν, διότι ἡ Ῥωμουνικὴ Κυβέρνησις εὑρίσκεται ἀπέναντι τῆς Ἐκκλησιαστικῆς ἀρχῆς, ὀρθοδόξου ἐκκλησιαστικῆς ἀρχῆς, ἐχούσης ὁμολογουμένως ἐξουσίαν τινὰ ἐπὶ τοῦ ἑλληνικοῦ ναοῦ, ἐχούσης δικαιώματα, ἀλλ’ ὑπερβαινούσης τὸ μέτρον ἐν τῇ ἐξασκήσει τῶν δικαιωμάτων τούτων. Ἐκ τούτου προσγίνεται δυσχέρεια εἰς τὴν Ῥωμουνικὴν Κυβέρνησιν, ἥτις ὁμολογουμένως ἔδειξε προθυμίαν εἰς ἐξομάλισιν τοῦ ζητήματος τούτου.

§43ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει παράπονόν τι κατὰ τῆς ἀδρανείας τῶν ἐκεῖ Ἑλληνικῶν ἀρχῶν;

§44ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Παντάπασι.

§45Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ἐὰν ἔχῃ νεωτέρας τινὰς πληροφορίας περὶ ἐκείνων τῶν δυστυχῶν ἀνθρώπων, τῶν Φιλιππίδου καὶ Πασχίδου, οἵτινες κρατοῦνται εἰς τὰς φυλακὰς τοῦ Φεζὰν τῆς Ἀφρικῆς.

§46ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἔχομεν πληροφορίας, τὰς ὁποίας δὲν δύναμαι νὰ ἀνακοινώσω· ἀλλ’ ἔχω καὶ πληροφορίας, ἀφορώσας εἰς τὴν ὕπαρξιν αὐτῶν· γνωρίζομεν θετικῶς, ὅτι κατὰ τὸν Ἰανουάριον οἱ Φιλιππίδης καὶ Πασχίδης ἦσαν ἐν πληρεστάτῃ ὑγείᾳ, ἔχομεν δὲ καὶ μεταγενεστέρας περὶ αὐτῶν εἰδήσεις, ἀλλ’ οὐχὶ ἀπ’ εὐθείας, ὡς αἱ παλαιότεραι.

§47ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Γνωρίζετε εἰς ποῖον μέρος περίπου τῆς Φεζάνης εὑρίσκονται;

§48ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὄχι.

§49ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ ἀνακοινώσῃ, ἐὰν ἔχῃ, νεωτέρας πληροφορίας περὶ τοῦ Μποτζολῆ.

§50ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Οὐδὲν νεώτερον.

§51ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω καιρὸν νὰ λάβω ἐπιστολὴν, καὶ νομίζω ὅτι ἐξετελέσθη ἡ ποινή.

§52ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Σᾶς εἶπον τελευταῖον, ὅτι ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις ὑπεσχέθη νὰ ζητήσῃ πληροφορίας περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν ἐδικάσθη ὁ Ἕλλην, καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει ἐγένετο παραβίασις τῶν δικαιωμάτων τῆς ἀρχῆς τῆς Ἑλληνικῆς ἐν σχέσει πρὸς τὴν προστασίαν Ἕλληνος πολίτου, νὰ προκαλέσῃ τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἀποφάσεως· ἔκτοτε δὲν ἔχομεν νεώτερον, διότι γνωρίζετε, ὅτι ἡ ἀπόστασις ἀπὸ Κωνσταντινουπόλεως μέχρι Πετραίας Ἀραβίας εἶναι μεγίστη καὶ τὰ μέσα τῆς συγκοινωνίας πολὺ ἀτελῆ.

§53ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Διὰ δὲ τοὺς συλληφθέντας ἐν Ἄρτῃ ἔχετε νεωτέρας πληροφορίας;

§54ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχω, διότι ὁ Πρέσβυς τῆς Ἑλλάδος ἀνεχώρησεν ἐντεῦθεν τὴν παρελθοῦσαν ἑβδομάδα.

§55ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Δὲν ἠξεύρω, κύριε Πρόεδρε, ἐὰν τὸ ἀναγεγραμμένον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ὑπ’ ἀριθ. 56 νομοσχέδιον, τὸ εἰσαχθὲν παρὰ τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργοῦ, τὸ ἀφορῶν εἰς τὸν κανονισμὸν τῆς θέσεως τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Ἀστεροσκοπείου, ἔχει σχέσιν τινὰ πρὸς ὅσα σήμερον ἀνέγνωσα ἐν τῇ «Ἀκροπόλει» περί τινος ἀξιοτίμου συμπολίτου ἡμῶν Ἕλληνος, τιμῶντος τὸ Ἑλληνικὸν ὄνομα καὶ τὸ Ἑλληνικὸν Πανεπιστήμιον ἐν Παρισίοις, τοῦ Δημητρίου Αἰγινήτου. Ἀγνοῶ, λέγω, ἂν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο σχετίζηται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὸ πρόσωπον τοῦ Αἰγινήτου. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, φρονῶ, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἀμφισβήτησις ἐξ ἑκατέρας τῶν πτερύγων, λόγῳ τιμῆς πρὸς νέον διαπρεπῆ, νὰ ἀναγραφῇ ἐν τοῖς πρώτοις τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει· ἐπειδὴ δὲ πολλοὶ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ἀγνοοῦσι τὰ περὶ τοῦ κ. Αἰγινήτου, διὰ δύο λέξεων θέλω ἀνακοινώσει πρὸς αὐτοὺς τὰ ἑξῆς. Ὁ Δημήτριος Αἰγινήτης κατάγεται ἐξ Αἰγίνης, εἶναι νέος εὐφυέστατος, εἰκοσαέτης ἐγένετο διδάκτωρ τῶν μαθηματικῶν ἐν τῷ ἡμετέρῳ Πανεπιστημίῳ, τιμηθεὶς διὰ τοῦ βαθμοῦ ἄριστα. Ἀποσταλεὶς δὲ εἰς Παρισίους ὡς ὑπότροφος, προτάσει τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς ὁμοθύμως, ἐτίμησεν ὅσον ὀλίγιστοι νέοι τὸ Ἑλληνικὸν Πανεπιστήμιον ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, διακριθεὶς ἐν σπουδαίαις ἐπιστημονικαῖς ἐρεύναις· μετὰ τριετεῖς ἐν Γαλλίᾳ σπουδὰς τοιοῦτον ἔνδοξον προδιετύπωσε διὰ τῶν ἐργασιῶν του ἐπιστημονικὸν στάδιον καὶ τοιαύτας ἔδρεψε δάφνας ἐν τῇ ἐπιστήμῃ τοῦ οὐρανοῦ, ὥστε σήμερον δύναταί τις, χωρὶς νὰ ὑποπτεύσῃ διάψευσιν παρ’ οὐδενὸς, νὰ κατατάξῃ αὐτὸν ἐν τῷ μέσῳ τῶν μᾶλλον δοκίμων ἀστρονόμων τῆς Εὐρώπης. Τὸ νέον θεώρημα, τὸ ὁποῖον ὑπεστήριξε δι’ ἰσχυρῶν ἐπιστημονικῶν λόγων, τῆς μὴ σταθερότητος τῶν ἀποστάσεων τῶν πλανητῶν ἀπὸ τοῦ Ἡλίου, ἤνοιξεν αὐτῷ εὐρὺ στάδιον ἐπιστημονικόν. Ὡς ἐκ τῆς δοκιμότητος τῶν ἀστρονομικῶν αὐτοῦ ἐργασιῶν, μετὰ πολλῶν τιμῶν ἐγένετο δεκτὸς ἐν τῇ χορείᾳ τῶν Ἄγγλων ἀστρονόμων. Μεγίστη δὲ τιμὴ διὰ τόσον νέον ἐπιστήμονα, ὅτι τιμηθεὶς ἀντεπροσώπευσε τὴν Γαλλίαν εἰς τὸ συγκροτηθὲν κατὰ τὴν παγκόσμιον ἔκθεσιν ἀστρονομικὸν ἐν Παρισίοις συνέδριον. Βεβαιοῦται δὲ, ὅτι, προὐτάθη αὐτῷ μισθὸς ἐνιαύσιος 20,000 φράγκων παρὰ τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως, ὅπως δεχθῇ θέσιν ἐν τῷ Ἀστεροσκοπείῳ τῶν Παρισίων, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον ν’ ἀλλάξῃ τὴν ἰθαγένειάν του, διότι τοῦτο ἀπαιτεῖ ὁ Γαλλικὸς νόμος. Περὶ τοιούτου λοιπὸν ἐπιστήμονος προκειμένου, τιμῶντος τὸ Ἑλληνικὸν Πανεπιστήμιον καὶ προοιωνιζομένου λαμπρὸν καὶ ἔξοχον στάδιον, παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ στέρξωσιν, ὅπως ἀναγραφῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἐν τοῖς πρώτοις· ὄχι διότι ὁ ἐπιστήμων ἐκεῖνος ἔχει ἀνάγκην προστασίας τινὸς, ἀλλὰ μόνον λόγῳ τιμῆς ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς πρὸς αὐτὸν, μέλλοντα νὰ πληρώσῃ ἐπαξίως τὴν κενὴν θέσιν τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Ἀστεροσκοπείου Ἀθηνῶν. Ἐκτὸς τούτου, καταθέτω, κύριε Πρόεδρε, μίαν ἔγγραφον ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ἔχουσαν οὕτω (ἀναγινώσκει): «Παρακαλεῖται ὁ ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸς νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, διατὶ, παρὰ τὰ κεκανονισμένα ὑπὸ τοῦ νόμου, αἱ μισθοδοτικαὶ καταστάσεις καὶ τὰ ἐντάλματα τῆς πληρωμῆς τοῦ μισθοῦ τῶν ἐν τῷ δήμῳ Στυμφαλίας τῆς Κορινθίας δημοδιδασκάλων ἐπιθεωροῦνται ὑπὸ τοῦ Εἰρηνοδίκου Φενεοῦ, ἑδρεύοντος ὀκτὼ ὅλας ὥρας μακρὰν τοῦ δήμου Στυμφαλίας, ἀντὶ νὰ ἐπιτελῇ τὸ καθῆκον τοῦτο ὁ ἁρμόδιος Εἰρηνοδίκης Στυμφαλίας, ἑδρεύων ἐν τῷ ὁμωνύμῳ δήμῳ. Νὰ διατάξῃ δὲ τὴν ἄρσιν τοῦ ἀτόπου».

§56ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ ἐγὼ νομίζω, ὅτι μετὰ τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἔπρεπεν εὐθὺς ν’ ἀναγνώσωμεν τὸ νομοσχέδιον, εἰς ἔνδειξιν ἐκτιμήσεως προσώπου τιμῶντος τὴν ἑλληνικὴν ἐπιστήμην.

§57ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶμαι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ ὑπενθυμίζω εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅτι κάμνει μίαν ἐξαίρεσιν τῆς ἀρχῆς του.

§58ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βεβαίως, τιμῆς ἕνεκεν.

§59ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, τιμῆς ἕνεκεν, συνήνεσε νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Δὲν νομίζει ὅτι σωτηρίας ἕνεκεν πρέπει νὰ προτιμηθῇ καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ τοῦ ποταμοῦ Νέδοντος τῶν Καλαμῶν;

§60ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑπάρχει τοῦτο, ὑπάρχουσι δὲ καὶ ἄλλα, ἅτινα ἐλπίζω, ὅτι θέλομεν δυνηθῆ νὰ προτάξωμεν κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας, ὅπως ψηφισθῶσι μεταξὺ τῶν πρώτων, ἀναντιῤῥήτως δὲ ἐκ τῶν νομοσχεδίων ἐκείνων εἶναι καὶ τὸ περὶ Νέδοντος.

§61ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως» τῆς 14 Φεβρουαρίου ἐ. ἔ. ἐδημοσιεύθη διακήρυξις περὶ μειοδοτικῆς δημοπρασίας διὰ τὴν κατασκευὴν φάρου ἐν τῷ ἀκρωτηρίῳ Ξηρομερᾶς τῆς Θήρας. Συνεπείᾳ τῆς διακηρύξεως ταύτης ἐγένετο ἡ δημοπρασία καὶ τὸ ἔργον κατεκυρώθη ἐπ’ ὀνόματι ἐργολάβου τινός. Κατόπιν τὰ πρακτικὰ τῆς δημοπρασίας ταύτης ἠκυρώθησαν, καὶ ἐν τῷ ὑπ’ ἀριθ. 161 φύλλῳ τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως» τῆς 8ης Μαΐου ἐ. ἔ. προεκηρύχθη ἐπαναληπτικὴ δημοπρασία διὰ τὴν 17ην ἱσταμένου μηνός. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω παρὰ τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργοῦ, διὰ ποῖον λόγον ἠκυρώθη ἡ δημοπρασία ἐκείνη, ἡ μειοδοτική. Ἐγένετο ἄλλη προσφορὰ ἐπὶ ἔλαττον; Ἐὰν ἐγένετο νέα προσφορὰ ἐπὶ ἔλαττον, ὁ μειοδότης συνεμορφώθη πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου; κατέβαλε δηλαδὴ ἐγγύησιν, καὶ ὁπόσην ἐγγύησιν; Ἔχει δὲ καὶ τὰ ἔγγραφα, ἅτινα τὸ ἐκτελεστικὸν διάταγμα περὶ δημοσίων ἔργων τοῦ ἔτους 1884 ἐν ἄρθρῳ 3 ἀπαιτεῖ;

§62ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὑποθέτω ὅτι ὅλα ἐγένοντο ἐν τάξει· καθόσον ἐνθυμοῦμαι, ἐγένετο ἡ δημοπρασία αὕτη, μετ’ αὐτὴν ὅμως ἐδόθη νέα προσφορὰ καὶ διετάχθη νέα δημοπρασία. Τώρα, δι’ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ζητεῖτε, θέλω ἐξετάσει καὶ θέλω καταθέσει τὰ ἔγγραφα, ἀλλ’ εἶμαι βέβαιος, ὅτι τὰ πάντα ἐγένοντο ἐν τάξει.

§63ΛΕΒΙΔΗΣ. Λέγω ταῦτα, διότι ἐπληροφορήθην, πρῶτον μὲν ὅτι ὁ ζητήσας καὶ προτείνας τὴν νέαν προσφορὰν δὲν εἶναι ἐκ τῶν ἀνεγνωρισμένων ἐργολάβων, οὐδὲ ἔχει τὰ ἀπαιτούμενα πιστοποιητικὰ τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ ἐκτελεστικοῦ διατάγματος τοῦ ἔτους 1884 περὶ δημοσίων ἔργων, δεύτερον δὲ μοὶ ἀνεκοινώθη, ὅτι δὲν κατέθηκε τὴν ἐγγύησιν, τὴν χρηματικὴν ἐγγύησιν. Ἐπειδὴ δὲ βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν τὰς πληροφορίας ταύτας ἐντὸς τῆς σήμερον, καθιστῶ ταῦτα εἰς ὑμᾶς γνωστά, διότι ἡ δημοπρασία γίνεται αὔριον, ἑπομένως καλὸν εἶναι νὰ πληροφορηθῆτε ἐντὸς τῆς συνεδριάσεως, ἐὰν κατέθηκε τὴν ἐγγύησιν καὶ τὰ πιστοποιητικά, ἅτινα, ὡς εἶπον, ἀπαιτεῖ τὸ διάταγμα, ἐὰν τουτέστιν ἔχῃ τὰ προσόντα νὰ παρίσταται αὐτὸς ὡς ἐργολάβος, διότι διὰ τῆς προσφορᾶς αὐτοῦ ἀπωλέσαμεν τὸν ἐργολάβον ἐκεῖνον τὸν ἀξιόχρεων, ἐπ’ ὀνόματι οὗτινος εἶχε κατακυρωθῇ τὸ ἔργον. Ἑπομένως ποίαν ἐγγύησιν ἔχετε, ὅτι θέλετε εὕρει ἀξιόχρεων ἐργολάβον, ἐνῷ μέχρι τοῦδε εἴχετε τὸν τοιοῦτον;

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἄλλος ἐζήτησε τὸν λόγον Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρῶτον λοιπὸν ἀντικείμενον εἶναι ἡ πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ Διευθυντοῦ τοῦ Ἀστεροσκοπείου. Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς;

§65ΡΑΛΛΗΣ. Περὶ τίνος πρόκειται; πρόκειται περὶ σπουδαίου καὶ ἐπείγοντος νομοσχεδίου, ἐκ τῆς μὴ ψηφίσεως τοῦ ὁποίου ἀμέσως θέλει μεταβληθῆ ἡ πορεία τῶν ἀστέρων; Πιστεύω ὅτι πρόκειται περὶ καθαρῶς προσωπικοῦ νομοσχεδίου, καὶ εἰς αὐτὰ τὰ προσωπικὰ νομοσχέδια πρέπει νὰ καταδειχθῇ, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς λησμονεῖ, προκειμένου περὶ προτάξεως αὐτῶν, ὅλας ἐκείνας τὰς θεωρίας, τὰς ὁποίας προχθὲς μᾶς ἀνέπτυξεν, ὅτι πρόκειται νὰ φύγουν αἱ ὁμάδες, αἱ ὁποῖαι προσεφέροντο εἰς τὴν κατασκευὴν τῶν σιδηροδρόμων, ὅτι ἐθεωρεῖτο γενικὴ καταστροφὴ τῆς Ἑλλάδος ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν συνεζητεῖτο ἡ τροπολογία τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος Βουλευτοῦ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ ὑγειονομικοῦ κλάδου τοῦ ναυτικοῦ. Πρόκειται περὶ καθαρῶς προσωπικοῦ νομοσχεδίου. Δὲν γνωρίζω τίς εἶναι ὁ Αἰγινήτης, ὑποθέτω ὅμως, ὅτι θὰ ᾖναι ἄλλος Ἀντωνόπουλος τῶν στρατιωτ. ἀσκήσεων τῶν μαθητῶν τῶν Γυμνασίων (κίνησις). Εἶναι περιττὸν ν’ ἀγανακτῆτε, Κύριοι. Δύναται νὰ ᾖναι ἐξαίρετος ὁ Αἰγινήτης, ἀλλὰ δὲν βλέπω κἀνένα λόγον, δι’ ὃν πρέπει νὰ προτάξωμεν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο παντὸς ἄλλου· ὑπάρχουσιν ἄλλα ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐπείγοντα· τοιοῦτον εἶναι τὸ περὶ τροπαποιήσεως τῶν νόμων περὶ Διοικητικῆς Ἀστυνομίας, καὶ ἐν τούτοις εὑρίσκεται τοῦτο 53ον ἐκ τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ ἐκ τῶν τροποποιήσεων, αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωσιν ἐπ’ αὐτοῦ, δύναται νὰ ἐλπίσῃ ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν καὶ ἀσφάλειαν καὶ καθαριότητα καὶ ὁπωσδήποτε διοίκησίν τινα, ἀλλ’ ἡμεῖς μᾶλλον σκεπτόμεθα περὶ τοῦ προσωπικοῦ μισθοῦ, ὁ ὁποῖος καθιεροῦται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καὶ ὁ ὁποῖος εἶναι ὑπέρτερος παντὸς ἄλλου μισθοῦ, ἀπονεμομένου ὑπὸ τοῦ Κράτους.

§66ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός.). Θαυμάζει ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅτι σκεπτόμεθα περὶ μισθοῦ 600 δραχμῶν πρὸς τὸν παραιτήσαντα μισθὸν τριπλάσιον, προσφερόμενον εἰς αὐτὸν ἐν Γαλλίᾳ. Ἔχομεν ἐνταῦθα φάκελον ἐγγράφων, ἀποσταλέντων πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν παρὰ τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Γαλλικοῦ Ἀστεροσκοπείου, παρὰ τοῦ κοσμήτορος τῆς Σχολῆς τῶν ἐπιστημῶν τῆς Γαλλίας, παρ’ ἀστρονόμου, οἷος ὁ Φλαμμαριὼν, παρὰ τοῦ Προέδρου τῆς Ἀγγλικῆς ἐπιστημονικῆς ἑταιρίας καὶ παρ’ ἄλλων, ἁπάντων συνιστώντων τὸν ἐπιστήμονα τοῦτον, οὐχὶ ὡς διακριθέντα ἁπλῶς, ἀλλ’ ὡς περιποιοῦντα τιμὴν εἰς τὸ ἔθνος, εἰς ὃ ἀνήκει. Ἡμεῖς τὸν ἐπιστήμονα τοῦτον δὲν γνωρίζομεν, διότι εἶναι νεώτατος. Ἐντεῦθεν, ἀριστεύσας ἐν διαγωνισμῷ, ἐστάλη εἰς Γαλλίαν, ὅπου ἐσπούδασε δαπάναις τοῦ Πανεπιστημίου· ἐκεῖ τοσοῦτον διεκρίθη, ὥστε ἐζητήθη παρὰ τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως, ἵνα μεταβάλλων ἐθνικότητα καταλάβῃ θέσιν ἀστρονόμου ἐν Παρισίοις· ἐπὶ τούτοις ἐδήλωσεν οὗτος πρὸς ἡμᾶς, ὅτι δὲν ἀποφασίζει νὰ παραιτήσῃ τὴν ἐθνικότητά του, ἐλάβομεν δὲ ταὐτοχρόνως ἐπιστολὰς παρὰ διαφόρων, παραστησάντων ὅτι θὰ ἦτο ὅλως ἄτοπον ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ παρίδῃ τὴν περίστασιν, ἐπιτρέπουσα ὅπως ἡ ἐκ τῆς ἐργασίας τοῦ ἀνδρὸς φήμη μὴ ἐπιφυλαχθῇ ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος. Ταῦτα παρεκίνησαν ἡμᾶς, ὅπως ὑποβάλωμεν τὸ νομοσχέδιον· δύναται ὁ βουλόμενος νὰ τὸ χαρακτηρίσῃ ὡς προσωπικὸν, καὶ εἶναι προσωπικὸν, ἀλλ’ ἐν τῇ ἐννοίᾳ, ἣν ἐξήγησα· ἐὰν μετὰ τ’ ἀνακοινωθέντα ἤθελε κρίνει ἡ Βουλὴ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ περὶ αὐτοῦ ἐξαιρετική τις ἀπόφασις, νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ κακῶς ἤθελε σκεφθῆ, τοιαῦτα ἀποφαινομένη.

§67ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Ἐγὼ προσθέτω εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, ὅτι καὶ χωρὶς νὰ μεταβάλῃ τὴν ἐθνικότητα αὑτοῦ προσκαλεῖται καὶ εἰς Ἀμερικὴν καὶ εἰς Ρωσσίαν, ὅπου δύναται λαμπρᾶς θέσεως καὶ μισθοδοσίας δεκαπλασίας ἐκείνης, τὴν ὁποίαν προσφέρει ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ν’ ἀπολαύσῃ καὶ βαθμοῦ μεγάλου. Ταῦτα γνωρίζω ἐγὼ, καὶ νομίζω, ὅτι τὸ αἴσθημα, τὸ ὁποῖον ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία ἐκδηλοῖ διὰ τῆς προτάξεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἁρμόζει εἰς τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν· νομίζω μάλιστα, ὅτι δυστυχῶς σπάνια θὰ ἦναι τὰ παραδείγματα προσώπου, ἀληθῶς ἐξόχως διακριθέντος ἐν τῇ καθόλου ἐπιστήμῃ ἐν Εὐρώπῃ ἐκ τῶν ἡμετέρων. Ἑπομένως πιστεύω, ὅτι οὐδεμία δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο οὐδένα χαρακτῆρα προσωπικὸν δύναται νὰ ἔχῃ, ἀλλ’ ἔχει τὸν χαρακτῆρα τῆς συναισθήσεως ἑνὸς καθήκοντος, τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ ἔθνος, ὅπως τηρήσῃ μίαν ἀνατέλλουσαν ἐθνικὴν δόξαν.

§68ΡΑΛΛΗΣ. Πρέπει, κύριε Πρόεδρε, τῳόντι νὰ ἔχῃ τις πολὺ εὐτελῆ ἰδέαν περὶ τῆς ἐθνικῆς δόξης, ἐὰν νομίζῃ, ὅτι ἐξαρτᾶται αὕτη ἐκ τοῦ διορισμοῦ οἱουδήποτε προσώπου. Καὶ ποῖον εἶναι τὸ πρόσωπον αὐτό; Πρόσωπον, τὸ ὁποῖον ἔχει σπουδάσει δαπάναις τοῦ Πανεπιστημίου, καὶ τὸ ὁποῖον δυνάμει συμβολαίου ἔχει ἀναλάβει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὑπηρετήσῃ ἐντὸς τοῦ Κράτους. Τὸ πρόσωπον δὲ αὐτὸ, εἴτε ἠρίστευσεν, εἴτε δὲν ἠρίστευσεν, εἴτε ἐξέχει, εἴτε δὲν ἐξέχει εἰς τὴν ἐπιστήμην, ἔρχεται σήμερον καὶ ἀπειλεῖ, ὅτι θὰ παραβῇ τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἀνέλαβε δυνάμει τοῦ συμβολαίου τοῦ συνταχθέντος πρὸς τὸ Πανεπιστήμιον....

§69ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδεμίαν ἀνέλαβε.

§70ΡΑΛΛΗΣ. Ἀνέλαβε· προσάξατε τὸ συμβόλαιον.

§71ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ εἶδον.

§72ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ὑπάρχει συμβόλαιον, συντασσόμενον μετὰ τοῦ Πανεπιστημίου, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ περιλαμβάνῃ τὸν ὅρον τοῦτον. Τὸ πρόσωπον λοιπὸν αὐτὸ, τὸ ὁποῖον τιμᾷ τὴν δόξαν τὴν Ἑλληνικὴν, ἀπειλεῖ ὅτι θὰ παραβῇ τὰς ὑποχρεώσεις του ταύτας, ἐὰν δὲν ἤθελε τῷ χορηγηθῆ ἀμέσως διὰ νομοσχεδίου προσωπικοῦ ἔκτακτος μισθὸς, ἀνώτερος πάντων τῶν μισθῶν, οἱ ὁποῖοι χορηγοῦνται καὶ ἐχορηγήθησαν μέχρι τοῦδε εἰς τοὺς διδασκάλους ἡμῶν, τοὺς μορφώσαντας καὶ ἀναπτύξαντας τὸ ἔθνος ἐπὶ 30 καὶ 40 ἤδη ἔτη. Τοιοῦτο λοιπὸν τὸ νομοσχέδιον. Τίνες εἶναι αἱ ἰδιότητες ἐκείνου, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου πρόκειται νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, δὲν γνωρίζω, οὔτε πῶς ἐστάλησαν τὰ πιστοποιητικὰ τὰ οὐρανοκατέβατα· ἐγὼ γνωρίζω ὅλην τὴν ἱστορίαν τῶν προσωπικῶν νομοσχεδίων. Ἀφήσατε ἥσυχον τὴν δόξαν τὴν Ἑλληνικὴν, μὴ ἐξαρτᾶτε αὐτὴ ἀπὸ τὸν διορισμὸν ἑνὸς προσώπου. Δὲν ἔχει ἀνάγκην ἡ δόξα ἐκείνη διορισμοῦ προσώπων.

§73ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς κ. Ράλλης καὶ ἡμεῖς, οἱ μετασχόντες τῆς συζητήσεως ταύτης, δὲν ἠμφισβητήσαμεν παντάπασι τὴν ἀξίαν τὴν ἔξοχον, ἔστω καὶ ὑπέροχον, τοῦ κ. Αἰγινήτου. Δὲν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ γνωρίζω τὸν κ. Αἰγινήτην, οὔτε ἔχω ἀκούσει περὶ τῆς ἐπιστημονικῆς αὐτοῦ ὑπεροχῆς, ἀλλὰ τὰ λεχθέντα ἐν τῇ Βουλῇ εἶναι ἱκανὰ νὰ δώσωσιν ἰδέαν περὶ τῆς ὑπεροχῆς του ἐν τῷ ἐπιστημονικῷ κόσμῳ. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου, ἀπ’ ἐναντίας ὑποβιβάζουσι τὸν ἔξοχον τοῦτον ἐπιστήμονα οἱ θέλοντες νὰ παραστήσωσιν, ὅτι οὗτος θέλει μεταβάλει ἐθνικότητα, ἂν δὲν τύχῃ διορισμοῦ διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου. Ἂν ὁ Αἰγινήτης κατέχῃ τὴν ὑπέροχον ταύτην θέσιν ἐν τῇ ἐπιστήμῃ, βεβαίως θὰ ἦναι ἀνάλογα καὶ τὰ πατριωτικὰ αὐτοῦ αἰσθήματα, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ τόσον ταπεινὰς ἰδέας, ὥστε νὰ μεταβάλῃ ἐθνικότητα, ἂν δὲν ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ προτάξεως τοῦ νομοσχεδίου· ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὡς ἐνθυμεῖσθε, χθὲς, ὅταν ἐγὼ ἐπρότεινα νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ὁρίου ἡλικίας πρὸς κατάταξιν ἐν τῇ Σχολῇ τῶν εὐελπίδων, ἀντετάχθη ἐῤῥωμένως καὶ πεισμόνως, στηριχθεὶς ἐπὶ τοῦ ἐπιχειρήματος, ὅτι ἡ ἡμερησία διάταξις εἶναι κεκανονισμένη κατὰ τὸν βαθμὸν τῆς σπουδαιότητος τῶν νομοσχεδίων, δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ γίνῃ μεταβολὴ τῆς ἡμερησίας διατάξεως χάριν οἱουδήποτε νομοσχεδίου. Ἐννοεῖται ὅτι ἡ μεταβολὴ τῆς γνώμης τοῦ Πρωθυπουργοῦ ἐν τῷ περὶ ἡμερησίας διατάξεως ζητήματι ἐγέννησε τὸ ζήτημα. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ προσώπου τοῦ κ. Αἰγινήτου, οὔτε περὶ τῶν ἐπιστημονικῶν αὐτοῦ ἀρετῶν, ἀλλὰ περὶ τῆς μεταλλαγῆς τῆς γλώσσης καὶ τῶν ἰδεῶν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἐν διαστήματι 24 ὡρῶν ὡς πρὸς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ ἐν συγκρίσει πρὸς νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἔχουν πολὺ μεγαλειτέραν σπουδαιότητα ἀπὸ τὸ περὶ οὗ πρόκειται. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν εἶναι συνεπὴς πρὸς ἑαυτὸν, ἑπομένως πρέπει νὰ ἐπιτρέψῃ νὰ συζητηθῶσι καὶ ἄλλα νομοσχέδια ἐπίσης ὠφέλιμα.

§74ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀπόδειξις ὅτι ὁ κύριος Αἰγινήτης εἰς οὐδένα ὑπέβαλεν ὅρον τὴν ἐνταῦθα ἔλευσίν του, καὶ ὅτι οὐδαμῶς ἀπέτεινε πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν ἀπειλὰς ἐπὶ μεταβολῇ ἐθνικότητος, καὶ ὅτι οὐδέποτε ἐσκέφθη ἵνα μεταβάλῃ ἐθνικότητα, εἶναι ὅτι παρῃτήθη ἤδη, πρὶν ἢ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ψηφισθῇ, τῆς ἐν Γαλλίᾳ ὑπηρεσίας αὐτοῦ, καὶ ὅτι ἴσως καὶ ἀνεχώρησε, κατερχόμενος εἰς Ἑλλάδα· κινδυνεύει δὲ νὰ μὴ δύναται νὰ διορισθῇ Διευθυντὴς τοῦ Ἀστεροσκοπείου μηδὲ ἄνευ μισθοῦ, διότι ἡ θέσις ὑφίσταται σήμερον συνδεδεμένη μετ’ ἄλλης, δὲν ἔχει σήμερον ἀναγνώρισιν ἐκ τοῦ νόμου ὡς αὐθύπαρκτος. Ἑπομένως περὶ τοῦ κ. Αἰγινήτου οὐδεμία χωρεῖ σκέψις ἐξ ὧν ἠκούσατε. Ὁ κ. Αἰγινήτης οὐδὲν ἐζήτησεν, ἀλλ’ ἐξήγησε τὰς περιστάσεις, ὑφ’ ἃς διετέλει, καὶ τοὺς ὅρους, ὑφ’ οὓς δύναται νὰ λειτουργήσῃ ὠφελίμως τὸ Ἀστεροσκοπεῖον. Καὶ περὶ μὲν τῶν ἄλλων θέλει ληφθῆ ἄλλως φροντὶς, διότι ἐννοεῖται, ὅτι διὰ τῶν παρόντων ὀργάνων τοῦ Ἀστεροσκοπείου ὀλίγα δύναται νὰ πράξῃ ὁ Διευθυντὴς, ἀλλ’ εἶναι ἐλπὶς, ὅτι θέλουσιν ἀποκτηθῆ τὰ κατάλληλα, ἄνευ παρεμβάσεως τοῦ Δημοσίου, τὰ τῆς θέσεώς του ὅμως εἶναι ἀνάγκη νὰ κανονισθῶσι νομοθετικῶς, ἄλλως ὁ κ. Αἰγινήτης, ἀφιχθησόμενος ἐνταῦθα, θέλει μείνει ἐκτὸς ὑπηρεσίας, μὴ δυνάμενος νὰ προσφέρῃ εἰς τὴν ἐπιστήμην καὶ εἰς τὴν πολιτείαν τὴν χρησιμότητά του. Περὶ δὲ τοῦ συμβολαίου, περὶ οὗ ἐγένετο λόγος, παρατηρῶ ὅτι εἴχομεν ἀφορμὴν, ὅτε παρεσκευάζομεν τὸ νομοσχέδιον, νὰ ἐξετάσωμεν τὰ τοῦ θέματος, καὶ γινώσκομεν, ὅτι οὐδεμίαν ἐκ συμβολαίου ἔχει ἀναλάβει πρὸς τὴν πολιτείαν ὑποχρέωσιν ὁ κ. Αἰγινήτης.

§75ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἐπείσθην ἐκ τῶν λεχθέντων εἴτε παρὰ τοῦ Πρωθυπουργοῦ εἴτε παρὰ τῶν συναδέλφων περὶ τῆς ἐκτάκτου ἀξίας ἐκείνου, περὶ οὗ πρόκειται, καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ καταθέσῃ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, τὰ πιστοποιητικὰ, τὰς ἐπιστολὰς τὰς συστατικὰς, καὶ πρὸς τούτοις τὸ συμβόλαιον, δι’ οὗ ἐστάλη ὁ ἐν λόγῳ κύριος ὡς ὑπότροφος τοῦ Πανεπιστημίου. Ἂν ἐν τῷ συμβολαίῳ ἐκείνῳ δὲν ὑπῆρχεν οὐδεμία ὑποχρέωσις ἐκ μέρους αὐτοῦ εἰς προσφορὰν ὑπηρεσίας εἰς τὸ Κράτος, βεβαίως δὲν θὰ συνετάσσετο συμβόλαιον, θὰ ἐλάμβανε τὸν μισθόν του μόνον, ἀλλὰ διὰ τοῦτο συνήφθη συμβόλαιον, διότι ὑπάρχει τοιοῦτος ὅρος. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§76ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω νὰ προταχθῶσι δύο νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα δὲν ἀπαιτοῦν οὐδεμίαν συζήτησιν καὶ ἀντίῤῥησιν, τὸ περὶ ὁρίου ἡλικίας πρὸς κατάταξιν ἐν τῇ Σχολῇ τῶν Εὐελπίδων καὶ τὸ περὶ καθυστερούντων εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Εἶναι τυπικώτατα, ἁπλούστατα, δικαιότατα καὶ κατεπείγοντα. Ἂν ἡ Βουλή, τῇ εἰσηγήσει τοῦ Πρωθυπουργοῦ, νομίζῃ ὅτι πρέπει νὰ ἐπιταχθῶσι ταῦτα ἀμέσως μετὰ τὰ σιδηροδρομικὰ, δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν.

§77ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡμεῖς δὲν παραδεχόμεθα μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§78ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Γεροκωστοπούλου περὶ μεταβολῆς τῆς ἡμερησίας διατάξεως λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ βουλευτοῦ Μεσσηνίας κ. Α. Χρηστοπούλου, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις ἀπεῤῥίφθη διὰ ψήφων 70 κατὰ 19, ψηφοφορησάντων ἐν ὅλῳ 89. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐγκρίσεως συμβάσεως περὶ κατασκευῆς καὶ ἐκμεταλλεύσεως τῶν σιδηροδρομικῶν γραμμῶν ἀπὸ Πύργου εἰς Πύλον διὰ Κυπαρισσίας μετὰ διακλαδώσεως μέχρι Μελιγαλᾶ, καὶ ἀπὸ Λεονταρίου εἰς Ξηροκάμπην διὰ Σπάρτης.

§81ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Πολὺ δικαίως, ἀλλὰ ματαίως, ἐπεριμένομεν ἀπὸ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ἵνα μετὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ὑποβάλῃ καὶ ἕτερον, ἀναγκαιότατον, περὶ κατασκευῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς ἀπὸ Πύλου εἰς Μεσσήνην. Καὶ πέρυσιν, ὅτε συνεζητεῖτο ὁ νόμος ὁ σχετικὸς, ἔλαβον τὸν λόγον καὶ ὑπέδειξα τὴν σπουδαιότητα τῆς γραμμῆς ταύτης, πολὺ μεγαλειτέρας ἀπὸ τὰς γραμμὰς τὰς ὑπὸ συζήτησιν. Ἀλλὰ δυστυχῶς οὐδεμία περὶ τούτου ἐλήφθη εἰσέτι φροντίς.

§82ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἶναι ὑπὸ μελέτην.

§83ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ἐκφράζω τὴν λύπην μου, διότι ὁ Πρωθυπουργὸς δὲν ἐμερίμνησε περὶ τούτου. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.) Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς γʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως συμβάσεως περὶ κατασκευῆς καὶ ἐκμεταλλεύσεως τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς ἀπὸ Πύργου εἰς Ὀλύμπια καὶ περὶ τῆς ὑπὸ αἵρεσιν παραχωρήσεως τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς ἀπὸ Ὀλυμπίων εἰς Ἡραίαν).

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κατασκευῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς ἀπὸ Καλαβρύτων εἰς Τρίπολιν. (Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§85ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἀναγνωσθέντος νομοσχεδίου καλὸν εἶναι νὰ διορθωθῶσι τὰ ὀνόματα· εἰς τὸ 1ον ἄρθρον, ἀντὶ Χάνι Καρτέζι νὰ τεθῇ Χάνι Κερτέζης, ὅπερ εἶναι τὸ ὀρθόν.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει διορθωθῆ. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς γʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως συμβάσεως περὶ κατασκευῆς καὶ ἐκμεταλλεύσεως σιδηροδρομικῆς γραμμῆς ἀπὸ Ὀλυμπίων εἰς Καρύταιναν, καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως συμβάσεως περὶ κατασκευῆς καὶ ἐκμεταλλεύσεως τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς ἀπὸ Ξηροκάμπης εἰς Γύθειον. Ὡσαύτως γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως συμβάσεως περὶ κατασκευῆς καὶ ἐκμεταλλεύσεως σιδηροδρόμου ἰαματικῶν ὑδάτων Κυλλήνης.)

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως συμβάσεως περὶ παραχωρήσεως τῶν ἰαματικῶν ὑδάτων Κυλλήνης. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1.

§89ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου νομίζω καλὸν νὰ ἀναγγείλω τροπολογίαν, περὶ ἧς ἐγένετο λόγος καὶ κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας εἶχεν ὑποβάλει τινὰς τροπολογίας· ἐξ ἀφετηρίας τούτων προτείνω ἵνα προστεθῶσιν εἰς τὸ ἄρθρον 1 τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Εἰς τὴν ἑταιρίαν ἐπιτρέπεται ἡ εἴσπραξις αʹ) δραχμῶν 5 ἐφ’ ἅπαξ κατ’ ἔτος ἀπὸ ἕκαστον ποιούμενον χρῆσιν τῶν ἰαματικῶν λουτρῶν ἢ ὑδάτων, καὶ βʹ) μέχρι λεπτῶν 75 δι’ ἕκαστον λουτρὸν ἐν ταῖς κοιναῖς δεξαμεναῖς καὶ μέχρι δραχ. 1,50 δι’ ἕκαστον τοιοῦτον ἐν μεμονωμένῳ λουτῆρι. «Ἐξαιροῦνται τῆς ὑποχρεώσεως ταύτης 1) οἱ διὰ τακτικῆς ἰατρικῆς ἀδείας παραπεμπόμενοι εἰς Κυλλήνην ὑπαξιωματικοὶ καὶ στρατιῶται καὶ 2) οἱ ἔχοντες πιστοποιητικὸν ἀκτημοσύνης. «Ὁ συνοικισμὸς, περὶ οὗ τὸ ἄρθρον 6 τῆς διὰ τοῦ παρόντος νόμου κυρουμένης συμβάσεως, δύναται νὰ ἐγκατασταθῇ καὶ εἰς τὴν θαλασσίαν ἀκτὴν πέραν ἀκτῖνος 300 μέτρων, ἀπὸ τὰς πρὸς τὴν θάλασσαν πηγὰς ἰαματικῶν ὑδάτων». Περὶ τούτων ὑπῆρξε καὶ συνεννόησις μετὰ τῆς ἑταιρίας.

§90ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ τιμὴ δραχ. 1,50 θὰ περιλαμβάνῃ καὶ τὰ πρὸς λοῦσιν ἀναγκαῖα ἀπόμακτρα, δηλ. σινδόνας. πετσέτας κτλ.; Διότι ἡ τιμὴ δραχ. 1,50 εἶναι ἐν Εὐρώπῃ διὰ τὰ πλήρη λουτρά.

§91ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τοῦτο ἐτέθη ὡς ἀνώτατος ὅρος. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1 μετὰ τῶν ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ προταθεισῶν προσθηκῶν. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3.

§93ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ δέον νὰ μεταβληθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν μέτρων τῆς ἀκτῖνος ἀπὸ 600 εἰς 300. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3 μετὰ τῆς μεταβολῆς ταύτης τοῦ ἀριθμοῦ· εἶτα δὲ γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ χορηγήσεως ἐκτάκτου πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως 1890 ἐκ δραχμῶν 450,000 πρὸς κατασκευὴν καταστημάτων λουτρῶν ἐν Μεθάνοις καὶ Ὑπάτῃ καὶ περὶ δανείου πρὸς τὸν αὐτὸν σκοπόν).

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐγγυήσεως τοῦ Κράτους εἰς ἐνυπόθηκα δάνεια γεωργοκτηματιῶν.

§95ΣΑΚΚΗΣ. Προχθὲς ὑπέβαλον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον περιλαμβάνει γενικώτερον χαρακτῆρα καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀνακούφισιν τῆς γεωργικῆς τάξεως. Ἐνόμιζον ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἤθελε σχετίσει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο μὲ τὸ ὑπὸ συζήτησιν, ἢ ἤθελε δεχθῆ αὐτὸ ὡς τροπολογίαν, ἀλλὰ παρετήρησα, ὅτι τὸ ἔταξε τελευταῖον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ἐκεῖ, ἔνθα κατατάσσει τὰς προτάσεις τῶν Βουλευτῶν. Τὸ νομοσχέδιον εἶναι σπουδαιότατον, ἀφορᾷ τάξιν, ἡ ὁποία χρήζει ὑποστηρίξεως, κυρίως τοὺς σταφιδοκτήμονας. Ὑπολογίζονται τὰ κτήματα τῶν σταφιδαμπέλων εἰς ἀξίαν ἑνὸς δισεκατομμυρίου, καὶ νομίζω ὅτι θὰ ἦναι μεγάλη ἱκανοποίησις διὰ τοὺς ἔχοντας τοιαύτας ἀνάγκας τοιαύτη ὑποστήριξις. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ προτάξῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο.

§96ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὸ ὑπὸ συζήτησιν.

§97ΣΑΚΚΗΣ. Ἐγὼ τοιαύτην πρότασιν ὑποβάλλω· ζητῶ νὰ προταχθῇ.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται πρότασις περὶ μεταβολῆς τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν.

§99ΣΑΚΚΗΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§100ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Πρότασις ἀφορῶσα εἰς αὔξησιν τῶν δαπανῶν τοῦ Κράτους δὲν δύναται νὰ προταθῇ.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ ἀφορᾷ τὴν οὐσίαν. Ἤδη πρόκειται περὶ μεταβολῆς τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Σάκκη, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις ἀπεῤῥίφθη διὰ ψήφων 74 κατὰ 12 ἐπὶ ψηφοφορησάντων ἐν ὅλῳ 86. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§103ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου προτείνονται μικραί τινες τροπολογίαι. Ἐν ἄρθρῳ 4 ὁρίζεται: «Ὅ τε τόκος καὶ τὸ χρεωλύσιον πληρόνονται τῇ 1 Ὀκτωβρίου ἑκάστου ἔτους». Ἐνομίσαμεν, ὅτι εἶναι καλὸν ν’ ἀφεθῇ ὁ προσδιορισμὸς τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ἅπαξ τοῦ ἔτους θέλει γίγνεσθαι ἡ πληρωμή, εἰς συμφωνίαν μεταξὺ τῆς Τραπέζης καὶ τοῦ δανειζομένου· διετυπώθη δὲ τοῦτο ὡς ἑξῆς: «Ὅ τε τόκος καὶ τὸ χρεωλύσιον πληρόνονται ἅπαξ τοῦ ἔτους εἰς ἡμέραν ὁριζομένην ἐκ συνεννοήσεως τῆς Τραπέζης μετὰ τῶν δανειζομένων· διότι εἶναι ἐπιβαρυντικὴ πρὸς τὸν δανειζόμενον ἡ πλέον ἢ ἅπαξ τοῦ ἔτους πληρωμὴ τοῦ τόκου· τίθεται δὲ ἡ διάταξις ὑπὲρ τοῦ δανειζομένου. Τὸ ἄρθρον 6 ὁρίζει: «Ἐπὶ τούτῳ ὁ Διευθυντὴς τοῦ ἁρμοδίου ὑποκαταστήματος τῆς Τραπέζης ἀποστέλλει....» Πρέπει νὰ τεθῇ: «παντὸς καταστήματος τῆς Τραπέζης»· διότι δὲν εἶναι μόνον τὰ ὑποκαταστήματα, τὰ ἐκτελοῦντα τὴν ἐργασίαν ταύτην. Τὸ ἄρθρον 7 ὁρίζει: «Ἄν ἐκ τοῦ πλειστηριασμοῦ προκύψῃ ζημία ὑπερβαίνουσα τὸ ἥμισυ τῶν τῇ Τραπέζῃ ὀφειλομένων». Πρέπει νὰ τεθῇ: «ἐπὶ τοῦ ὑπερβαίνοντος τὸ ἥμισυ». Εἶναι καθαροτέρα ἡ ἔννοια. Καὶ ἐν τῷ ἄρθρῳ 8 ὁρίζεται: «Ἡ τοιαύτη κατανομὴ ἐπιτρέπεται καὶ μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ παρόντος νόμου, ἀλλ’ ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ προσαπαιτεῖται ἡ εἰς τὸ συμβόλαιον τῆς διανομῆς σύμπραξις». Νὰ τεθῇ: «προσαπαιτεῖται εἰς τὸ ἐπὶ ἁπλοῦ χάρτου συντασσόμενον συμβόλαιον τῆς διανομῆς», ἵνα ἀπαλλαγῶσιν οἱ συμβαλλόμενοι τῆς πληρωμῆς χαρτοσήμου.

§104ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ μίαν πληροφορίαν. Τὰ χωρία, ἅτινα συνωμολόγησαν ἤδη δάνεια μετὰ τῆς Τραπέζης Ἠπειροθεσσαλίας, πληρόνουσι τόκον βαρύτερον τοῦ ὁριζομένου παρὰ τοῦ νομοσχεδίου, δηλ. 8%, δὲν ἀπολαμβάνουσι δὲ καὶ τῶν ἄλλων ὅρων τοῦ νομοσχεδίου. Τὰ χωρία ταῦτα θὰ συμπεριληφθῶσιν ἐν ταῖς διατάξεσι τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καὶ ἡ Τράπεζα θὰ ὑποχρεωθῇ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως καὶ τὰ δάνεια αὐτὰ συμμορφώσῃ μὲ τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου τούτου;

§105ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀναντιῤῥήτως ἔχουσι καὶ ἐκεῖνοι τὰ αὐτὰ δικαιώματα, καὶ καθαρῶς ἐκφράζεται τὸ νομοσχέδιον, ὅτι ἀφορᾷ εἰς τὴν συνομολόγησιν δανείων πρὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου καὶ μετὰ τὴν ψήφισιν αὐτοῦ. Οὐδεμία διάκρισις ἐν τούτῳ γίνεται, εὐθὺς ὡς πρόκειται περὶ χωρίου χειραφετουμένου διὰ δανείου καὶ συμφωνήσαντος μετὰ τῆς Τραπέζης περὶ τοῦ δανείου, ἀρκεῖ νὰ ἦναι πρώτη ἡ ὑποθήκη, διότι πρέπει νὰ ὑποκατασταθῇ ἡ Τράπεζα εἰς τὸν πρῶτον δανείσαντα.

§106ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τότε θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ τεθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὅτι τὸ συμβόλαιον, τὸ ὁποῖον θὰ γείνῃ πρὸς μετατροπὴν τοῦ προηγουμένου δανείου, θὰ γείνῃ καὶ τοῦτο ἐπὶ ἁπλοῦ χάρτου, ὅπως τὰ χωρία ταῦτα, ἐὰν θελήσωσι νὰ συμμορφώσωσι τὰ δάνειά των, ἀπαλλαχθῶσιν ἀπὸ ἀρκετὰ σπουδαίας δαπάνας. (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–7 μετὰ τῶν ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ προταθεισῶν τροποποιήσεων).

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 8ον (ἀναγινώσκεται).

§108ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ζήτημα τοῦτο τῆς διανομῆς πρέπει νὰ ἐπισύρῃ σπουδαιότερον τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον ἡ διανομὴ ἀπαιτεῖται νὰ γείνῃ συμφώνως μὲ τὰς διατάξεις τῆς ἰσχυούσης νομοθεσίας. Ἐὰν θελήσωμεν νὰ ἐφαρμόσωμεν τοῦτο, ἡ διανομὴ αὕτη εἰς τὰ πλεῖστα χωρία θ’ ἀποβῇ ὅλως ἀδύνατος, διότι θὰ ὑπάρχουν ἀνήλικοι, ἀνίκανοι ἢ καὶ δυστροποῦντες εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῆς διανομῆς, οἵτινες δύνανται νὰ καταστήσουν ἀδύνατον αὐτήν. Ἐπειδὴ δὲ καὶ τὸ ζήτημα τῆς κατανομῆς τοῦ χρέους εἶναι σπουδαῖον, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ παραδεχθῇ ἡ Κυβέρνησις, ὅπως ἡ διανομὴ γίνηται οὐ μόνον ἐπὶ ἁπλοῦ χάρτου, καὶ οὐχὶ ἐπὶ χαρτοσήμου, ἀλλὰ καὶ διὰ ἀντιπροσώπων τοῦ χωρίου, ἢ δι’ ἐπιτροπῆς αὐτοῦ, διότι μέχρι σήμερον ὅλα τὰ χωρία, ἅτινα ἐποίησαν τὴν διανομὴν, τὴν ἐποίησαν οὐχὶ διὰ συμβολαίου, ἀλλὰ δι’ ἐπιτροπῶν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 8 ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ).

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 9ον (ἀναγινώσκεται).

§110ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐννοεῖ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι δυνάμει τοῦ ἄρθρου 9 θὰ ἐκδίδῃ εἰς ἑκάστην περίπτωσιν, καθ’ ἣν θὰ συνομολογηθῇ δάνειον, βασιλικὸν διάταγμα, ἢ θὰ ὁρισθῶσι δι’ ἑνὸς διατάγματος τὰ κτήματα, διὰ τὰ ὁποῖα θὰ δοθῇ ἡ ἐγγύησις τοῦ Κράτους;

§111ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἴτε οὕτως, εἴτε ἄλλως, ὅ,τι ἐννοοῦμεν εἶναι νὰ μὴ ὁρίζηται τοῦτο ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ, ἐννοοῦμεν, ὅτι ἡ περὶ τούτου διάταξις πρέπει νὰ περιβάλληται τύπον αὐθεντικώτερον. Τώρα, ἐὰν θὰ γενῇ τοῦτο ἐπὶ ἑνὸς χωρίου, ἢ ἐὰν θὰ γενῇ πίναξ κατόπιν μελέτης γενικωτέρας, τοῦτο νομίζω, ὅτι δὲν ἐνδιαφέρει.

§112ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὥστε δὲν ὑπάρχει οὐδεμία βεβαιότης εἰς κἀνὲν χωρίον.

§113ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μήπως ὑπάρχει διὰ τῆς ὑπογραφῆς τοῦ Ὑπουργοῦ; (Γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ ἄρθρον 9 ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως, εἶτα δὲ καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ Ἑλληνικῆς Ἀτμοπλοΐας. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1).

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§116ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι σύμφωνον πρὸς τὴν διανομὴν, τὴν ὁποίαν ποιοῦνται αἱ ἀτμοπλοϊκαὶ ἑταιρίαι ἐν Εὐρώπῃ;

§117ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ναί. Τὸ ἄρθρον τοῦτο συνετάξαμεν συμβουλευθέντες τὰ κατὰ τὰς ξένας ἀτμοπλοΐας καὶ ἰδίως τὰ κατὰ τὴν ἑταιρίαν Λόϋδ.

§118ΜΠΑΣΙΑΣ. Τὸ κεφάλαιον 20,000,000, ἀφοῦ σύμβασις δὲν παρουσιάζεται, ἀλλὰ μόνον νομοσχέδιον, μὲ κάμνει νὰ ὑποθέσω, ὅτι δὲν θὰ πραγματοποιηθῇ. Δυνάμεθα ν’ ἀφήσωμεν μικρότερον ποσὸν κεφαλαίου, νὰ ἔχωμεν δὲ τὸ δικαίωμα νὰ τὸ αὐξήσωμεν, καθ’ ὅσον τὸ εὑρίσκομεν, διότι ἐν πεποιθήσει φρονῶ, ὅτι δὲν θὰ εὑρεθῶσι κεφάλαια, ἀφοῦ ἤδη πολὺς κόσμος ἐν Ἑλλάδι καὶ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ κατεστράφη ἐκ τῶν ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιριῶν.

§119ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι ἐπετεύχθη ἤδη πᾶν τὸ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διὰ συμφωνίας, ἀλλὰ περὶ τούτου δὲν πρόκειται. Κατὰ τὴν συμφωνίαν πρόκειται καταβολὴ ἀμέσως κεφαλαίου 10,000,000 ἐκ μετοχῶν καὶ 15 ἑκατομμυρίων ἐξ ὁμολογιῶν, πρόκειται δὲ καὶ περὶ ὑποχρεώσεως καταβολῆς ἑτέρων 10,000,000 ἐκ μετοχῶν εὐθὺς ὡς ἡ καθαρὰ πρόσοδος ἀνέλθῃ εἰς 7% ἐπὶ τῶν πρώτων καταβολῶν.

§120ΜΠΑΣΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δυσκόλως θὰ κατατεθοῦν τὰ πρῶτα 10,000,000, διότι ὁ κόσμος ἐζημιώθη ἀρκετὰ ἐκ τῶν ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιριῶν.

§121ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἔχω πεποίθησιν, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἀνάγκη ἀναζητήσεως τῶν κεφαλαίων, διότι φρονῶ, ὅτι τὰ κεφάλαια εὑρέθησαν καὶ ὅτι εὐθὺς ὡς ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον θὰ συνομολογηθῇ ἀμέσως σύμβασις καὶ περὶ τῶν 25 ἑκατομμυρίων καὶ περὶ τῆς ὑποχρεώσεως τῶν συμβαλλομένων, ὅπως καταβάλωσιν ἕτερα 10,000,000. Οἱ ἀναλαβόντες τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην εἶναι ἐντελῶς φερέγγυοι, εἶναι δ’ οὗτοι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ἡ Τράπεζα Ἠπειροθεσσαλίας καὶ ὁ κ. Συγγρός. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2 ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3ον (ἀναγινώσκεται).

§123ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ προθεσμία τῶν 50 ἐτῶν νομίζω ὅτι πρώτην φορὰν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου καθιεροῦται. Εἰς οὐδεμίαν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν ἐδόθη τοιαύτη μακρὰ προθεσμία, καὶ ὁ λόγος εἶναι καθαρός. Διὰ τῆς συντομωτέρας προθεσμίας τὸ Κράτος ἔχει ἐπήρειαν ἐπὶ τῆς ἑταιρίας πρὸς ἀκριβεστέραν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων αὐτῆς, τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ κανονισθῶσιν ἐκ τῶν προτέρων οὔτε διὰ νόμων, οὔτε διὰ κανονισμῶν, οὔτε διὰ διαταγμάτων. Ὑπάρχουσι λεπτομέρειαι, ἐπὶ τῶν ὁποίων τὸ Κράτος πρέπει νὰ ἐξασκῇ ἐπήρειαν ἄμεσον, τὸ μόνον δὲ μέσον, τὸ θετικὸν, εἶναι τὸ δικαίωμα τῆς ἀνανεώσεως ἢ μὴ τοῦ χορηγήματος. Ὅταν τὸ Κράτος δεσμευθῇ ἐπὶ 50 ἔτη, ἐνδεχόμενον ἡ ἑταιρία, ἐφ’ ὅσον ζῶσιν οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι σήμερον συμβάλλονται, νὰ ἐκτελῇ τὰς ὑποχρεώσεις αὐτῆς καὶ νὰ παρέχῃ πάσας τὰς πρὸς τὸ Κράτος καὶ τὸ ἔθνος ἀναγκαίας ὑπηρεσίας, εἴτε προβλέπονται αὗται διὰ συμβάσεων, εἴτε μή. Ἀλλ’ οὗτοί εἰσι θνητοὶ, ἐντὸς δὲ 50 ἐτῶν, χωρὶς νὰ θέλω νὰ λυπήσω κἀνένα, νομίζω ὅτι οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν θὰ ὑπάρχῃ ἐν τῷ κόσμῳ τούτῳ. Οἱ μετά τινα δ’ ἔτη διαδεχθησόμενοι τοὺς πρώτους διαχειριστὰς τῆς ἑταιρίας ἐνδεχόμενον νὰ μὴ ἦναι τόσον καλοὶ καὶ τόσον πατριῶται, ὥστε νὰ θέλουν νὰ παρέξωσι τὰς τοιαύτας ὑπηρεσίας τῶν πρὸς τὸ Κράτος. Ἐπειδὴ δὲ πανταχοῦ εἰς ὅλας τὰς ἑταιρίας τὸ χορήγημα δίδεται διὰ 20 μέχρις 25 ἐτῶν, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ περιορίσωμεν ὡσαύτως τὸ χρονικὸν διάστημα αὐτῶν ἀπὸ 50 εἰς 20 ἢ τὸ πολὺ 25 ἔτη, ὅπως τὸ Κράτος δύναται νὰ ἐξαναγκάζῃ τὴν ἑταιρίαν εἰς τὴν ἀκριβῆ ἐκπλήρωσιν τῶν προβλεπομένων καὶ μὴ προβλεπομένων ὑποχρεώσεων αὐτῆς.

§124ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Οἱ ὅροι, ὑφ’ οὓς συνιστᾶται ἡ ἑταιρία αὕτη, εἶναι τοσοῦτον ὠφέλιμοι τῇ πολιτείᾳ, ὥστε νομίζω, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ αἰτῶμεν ἄλλους ὅρους ἐκ συμφωνιῶν ξένων Κρατῶν χορηγούντων μεγάλα χορηγήματα, ἐνῷ ἡμεῖς ἐπὶ κεφαλαίου 25,000,000 χορηγοῦμεν ὅ,τι τέως παρεχωροῦμεν ἐπὶ κεφαλαίου 1½ ἢ 2 ἑκατομμυρίων. Ἐπὶ ἀναλογίᾳ κεφαλαίου ἠλαττωμένῃ θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ζητήσωμεν παρὰ τῶν συμβαλλομένων, ἵνα δεχθῶσι περιορισμὸν τῆς παραχωρήσεως εἰς 25 ἔτη. Ἀλλ’ ἐπὶ χορηγήματι τοσοῦτον γλίσχρῳ δὲν δυνάμεθα νὰ προσελκύσωμεν τοὺς ἀναδεχθησομένους τὴν ἐπιχείρησιν, ἐὰν μὴ δώσωμεν αὐτοῖς τοὐλάχιστον τὴν ὠφέλειαν τῆς μακρᾶς διαρκείας τοῦ χορηγήματος. Ἡ ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία τῆς Σύρου, ἥτις εἶχε συστηθῆ ἐπὶ κεφαλαίῳ 1½ ἑκατομμυρίου, εἶχε διάρκειαν τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Δημοσίου 25 ἐτῶν, εἶχεν ὅμως περιωρισμένην τὴν διάρκειαν τοῦ προνομίου, ὅπερ καὶ ἐξέλιπεν. Ἐὰν ὡρίσθη εἰκοσιπενταετὴς ἡ διάρκεια τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Δημοσίου πρὸς ἑταιρίαν συνεστημένην ἐπὶ κεφαλαίῳ 1½ ἑκατομμυρίου, νομίζομεν ὅτι δύναται νὰ ὁρισθῇ πεντηκονταετὴς ἡ διάρκεια τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Δημοσίου πρὸς ἑταιρίαν συστηθησομένην ἐπὶ κεφαλαίῳ 35,000,000. Εἶναι βέβαιον, ὅτι, ἐὰν θελήσωμεν νὰ περιορίσωμεν τὴν διάρκειαν τοῦ χορηγήματος, θὰ δεήσῃ νὰ αὐξήσωμεν τὸ ποσὸν τοῦ χορηγήματος, νομίζω δὲ ὠφελιμώτερον νὰ ἔχωμεν ἤδη χορήγημα κατώτερον καὶ νὰ παράσχωμεν τὸ πλεονέκτημα τῆς διαρκείας μεγαλείτερον, τοσούτῳ μᾶλλον, ὅσῳ τὰ κακὰ, ἅτινα φοβεῖται ὁ κ. Βουλευτὴς, δὲν δύνανται νὰ ἐπέλθωσι, διότι, ἐὰν ἡ ἑταιρία δὲν ἐκπληροῖ τὰς ὑποχρεώσεις αὐτῆς, κηρύττεται ἔκπτωτος.

§125ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ χορήγημα, τὸ ὁποῖον δίδεται εἰς τὴν ἑταιρίαν, ἐν συγκρίσει πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις αὐτῆς, εἶναι ἀνάλογον πρὸς τὰ χορηγήματα, τὰ ὁποῖα λαμβάνουσιν ἄλλαι ἑταιρίαι. Αἱ ἑταιρίαι, αἱ ὁποῖαι ποιοῦσιν ὑπερατλαντίους πλόας, αἵτινες ποιοῦσι πολλὰ ταξείδια ἄνευ ὠφελείας, βεβαίως λαμβάνουσι χορηγήματα σχετικῶς μεγαλείτερα. Ἐνταῦθα ὅμως πρόκειται ἁπλούστατα περὶ ταξειδίων ἐντὸς τῆς Μεσογείου, συνήθως ἐπωφελῶν, ὡς ἀπέδειξεν ἡ πεῖρα, καὶ ταξειδίων τῆς Ἀδριατικῆς καὶ τοῦ Εὐξείνου. Δὲν δύναται δὲ νὰ συγκριθῇ τὸ χορήγημα, τὸ ἤδη διδόμενον, μὲ τὸ χορήγημα τὸ δοθὲν εἰς τὴν Ἀτμοπλοΐαν τῆς Σύρου. Ὅτε ἐσχηματίσθη ἡ ἑταιρία τῆς Σύρου, ὑπῆρχε τότε ἐν τῇ γεννέσει αὐτῆς ἡ ἀτμοπλοϊκὴ συγκοινωνία ἐν Ἑλλάδι. Μήτε ἡ ἕξις τοῦ ταξειδεύειν ὑπῆρχε, μήτε αἱ σήμερον ὑπάρχουσαι εὐκολίαι. Ἡ ἑταιρία δὲ αὕτη ἐξ ὅλων σχεδὸν τῶν ταξειδίων της κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη εἶχεν ὠφελείας. Αἱ ζημίαι δ’ αὐτῆς προῆλθον ἐκ τῆς κακῆς διαχειρίσεως. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν διαφορῶν τούτων, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουσι μεταξὺ τῆς συστηθησομένης ἑταιρίας ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῶν εὐρωπαϊκῶν ἑταιριῶν καὶ τῆς τῆς Σύρου ἀφ’ ἑτέρου, ὑπάρχει προσέτι καὶ ἄλλο πλεονέκτημα διὰ τὴν συστηθησομένην ἑταιρίαν. Τοῦτο δὲ παρέχει εἰς αὐτὴν ἡ κατάστασις τῆς ἑταιρίας τῆς Σύρου, τῆς ὁποίας τὸ ἐνεργητικὸν οὐδεμία ἄλλη ἑταιρία δύναται νὰ λάβῃ καὶ τὸ ὁποῖον βεβαίως θὰ λάβῃ ἡ συστηθησομένη ἑταιρία εἰς λίαν ἐξηυτελισμένας τιμάς. Οὕτω δὲ αὕτη ἓν μέρος τῶν κεφαλαίων της θὰ εὕρῃ ἐν τῇ ἀγορᾷ τῶν ὑλικῶν τῆς παλαιᾶς ἑταιρίας, τὴν ὁποίαν θὰ πραγματοποιήσῃ ὑπὸ ὅρους συμφέροντας αὐτῇ. Οἱανδήποτε τιμὴν καὶ ἂν προσδιορίσῃ ἡ νέα ἑταιρία διὰ τὸ ὑλικὸν τῆς παλαιᾶς, αὕτη ἔσεται μοιραίως καταδικασμένη νὰ τὴν δεχθῇ. Ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου καταδικάζει τὴν ἑταιρίαν τῆς Σύρου νὰ κύψῃ εἰς τὰς ἀποφάσεις καὶ τὴν θέλησιν τῆς νέας ἑταιρίας, διότι μετὰ τὴν σύστασιν αὐτῆς ἡ ἑταιρία τῆς Σύρου δὲν δύναται πλέον νὰ λειτουργήσῃ, τὰ δὲ ὑλικὰ αὐτῆς ἀποβαίνουσιν ἄχρηστα διὰ πᾶσαν ἄλλην ἐπιχείρησιν. Εἰς τὴν αὐτὴν δὲ κατηγορίαν θὰ ὑπαχθῶσι καὶ αἱ ἄλλαι ὑφιστάμεναι ἑταιρίαι, διότι βεβαίως μετὰ τὸν σχηματισμὸν τῆς νέας ἑταιρίας δυσκόλως θὰ δυνηθῶσι νὰ συναγωνισθῶσι πρὸς αὐτήν. Ὁ ὑπὸ τοιούτους ὅρους σχηματισμὸς τῆς νέας ἑταιρίας εἶναι πλεονέκτημα τοιοῦτον, ὥστε δὲν πιστεύω αὕτη ἀπέναντι αὐτοῦ νὰ ἀρνηθῇ τὴν ἐλάττωσιν τῆς προθεσμίας τῶν πεντήκοντα ἐτῶν. Δὲν ζητῶ δὲ τοῦτο ὡς ἐλάττωσιν τῶν παρεχομένων αὐτῇ ὠφελειῶν, διότι καὶ τὴν ἐπὶ 25 ἔτη παροχὴν τοῦ χορηγήματος θεωρῶ ἀρκετὰ ἐπωφελῆ, ἀλλὰ διότι τὸ Κράτος δὲν πρέπει νὰ ὑποβάλληται εἰς τοσούτῳ μακροχρόνιον δέσμευσιν, ἥτις δύναται νὰ παρακωλύσῃ τὴν εἰς τὸ ἔθνος παροχὴν ἐν τῷ μέλλοντι ὑπηρεσιῶν καὶ εὐκολιῶν, τὰς ὁποίας δικαιοῦται τοῦτο νομίμως νὰ ζητήσῃ παρ’ ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας, ἥτις πρόκειται νὰ συγκεντρώσῃ ἐν ἑαυτῇ σπουδαῖον μονοπώλιον. Ἡ προθεσμία τῶν 50 ἐτῶν ἀφαιρεῖ ἀπὸ τοῦ Κράτους τὸ ἀντάλλαγμα, ὅπερ θὰ ἠδύνατο νὰ παρέξῃ εἰς τὴν ἑταιρίαν ἐπὶ τῇ παροχῇ τῶν τοιούτων ὑπηρεσιῶν καὶ εὐκολιῶν.

§126ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς ὁμιλεῖ περὶ πείσματος, ἀγνοῶν τοὺς ὅρους, ὑφ’ οὓς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο κατηρτίσθη. Ἡμεῖς γινώσκομεν, ὅτι, ἐὰν περιορισθῇ ἡ διορία εἰς 25 ἔτη, ἡ ὁμάς, εἰς ἣν ἀφορῶμεν, ὑποβαλόντες τὸ νομοσχέδιον, ἀποσύρεται. Ἐὰν ὁ κ. Βουλευτὴς γινώσκῃ ἑτέραν ὁμάδα, ἀναδεχομένην τὴν ἐπιχείρησιν ἐπὶ τῇ περιωρισμένῃ διορίᾳ, τὰ δὲ ἄλλα κατὰ τοὺς ὅρους τοῦ νομοσχεδίου, οὐδεμίαν ἔχομεν δυσκολίαν νὰ δεχθῶμεν τὴν προτεινομένην μείωσιν τῆς διαρκείας τοῦ χορηγήματος· ἐγὼ ὅμως γινώσκω, ὅτι, ἐὰν ἀποσυρθῇ ἡ ὁμὰς, πρὸς ἣν ἡ Κυβέρνησις διεπραγματεύθη, δὲν δυνάμεθα νὰ συμφωνήσωμεν πρὸς ἄλλην, εἰμὴ ἐπὶ αὐξήσει τοῦ χορηγήματος.

§127ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ δὲν γνωρίζω ὁμάδα τινά. Μήτε νομίζω ὅτι ἐπιτρέπεται εἰς Βουλευτὴν καὶ πολιτευόμενον νὰ ἀσχολῆται εἰς τὴν εὕρεσιν ὁμάδων καὶ τὴν ἐπιδίωξιν ἐπιχειρήσεων, αἵτινες κυροῦνται διὰ τῆς ψήφου αὐτοῦ. Περὶ τῆς παρουσιαζομένης ὁμάδος καὶ περὶ τῶν φυσικῶν καὶ ἠθικῶν προσώπων, τῶν ἀποτελούντων αὐτήν, ἔχω πολὺ καλὴν ἰδέαν, ἐπιμένω ὅμως εἰς τὴν πρότασίν μου, ἐπὶ τῇ πεποιθήσει, ὅτι τὰ φυσικὰ πρόσωπα τῆς ὁμάδος ταύτης δὲν θὰ ὑπάρχωσι μετὰ τινα ἔτη. Δὲν πρέπει δὲ νὰ δεσμεύσωμεν τὸ Κράτος ἐπὶ 50 ἔτη καὶ ν’ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὰς χεῖρας αὐτοῦ τὸ μόνον ὅπλον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ δυνηθῇ νὰ ἐπιτύχῃ τὰς εὐκολίας, ἃς δὲν δυνάμεθα νὰ προΐδωμεν ἀπὸ τοῦδε, ὧν ὅμως δύναται ἀργότερον νὰ ἔχῃ ἀνάγκην ἀπαραίτητον. Πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι αἱ τοιαῦται ἑταιρίαι δὲν εἶναι ἐμπορικαὶ μόνον ἑταιρίαι, ἀλλὰ καλοῦνται εἰς πολλὰς περιστάσεις νὰ προσφέρωσι παντοίας καὶ μεγάλας ἄλλας ὑπηρεσίας εἰς τὸ Κράτος.

§128ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὀφείλων νὰ ἐξηγήσω εἰς τὴν Βουλήν, ὑπὸ τίνας ὅρους εἶναι δυνατόν, κατὰ τὰς πληροφορίας τῆς Κυβερνήσεως, νὰ τελεσφορήσῃ ἡ ἐπιχείρησις. Λέγω ὅτι ἐπὶ τοῖς ἐκτιθεμένοις ὅροις ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τελεσφορήσῃ ἡ ἐπιχείρησις, εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ τελεσφορήσῃ ἡ ἐπιχείρησις ἐπὶ τοῖς ὅροις τοῖς ἀναγραφομένοις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Ἡ Βουλή, ἔχουσα ταῦτα ὑπ’ ὄψει, δύναται ν’ ἀποφανθῇ ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ.

§129ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ φέρητε καὶ τὴν σύμβασιν.

§130ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ὑποβάλλω τὴν σύμβασιν πρὸς κύρωσιν, ἀλλὰ προτείνω νομοσχέδιον, ἐπιτρέπον τὴν συνομολόγησιν συμβάσεως, καὶ λέγω, ὅτι ἐὰν ἐπενεχθῶσιν εἰς αὐτὸ αἱ προτεινόμεναι ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ τροποποιήσεις, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, δὲν θέλει παρουσιασθῆ ἑταιρία ἀναδεχομένη τὴν ἐπιχείρησιν.

§131ΜΠΑΣΙΑΣ. Ἐγὼ ἤθελον συμβουλεύσει νὰ διπλασιασθῇ τὸ ποσὸν τῆς ἐπιχορηγήσεως καὶ νὰ ἐλαττωθῇ ἡ διάρκεια τοῦ προνομίου· διότι ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι μετὰ ὀκτὼ ἢ δέκα ἔτη θέλουσιν εὑρεθῆ ἄλλαι ἑταιρίαι, αἵτινες θὰ ζητήσωσι τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἐσωτερικῆς συγκοινωνίας.

§132Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὑπάγεται εἰς τὴν κατηγορίαν δύο ἄλλων νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν ὥραν ταύτην συγχρόνως εἰσήγαγεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἰς τὴν Βουλήν, τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐγγυήσεως τοῦ Κράτους εἰς ἐνυπόθηκα δάνεια γεωργοκτηματιῶν, καὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ παραχωρήσεως τῆς διοχετεύσεως τῶν ὑδάτων τῶν πηγῶν τῆς Στυμφαλίας εἰς Ἀθήνας, καὶ τῆς διανομῆς αὐτῶν. Τὰ ἄλλα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἰσήγαγε, πλὴν τοῦ νομοσχεδίου περὶ κατασκευῆς σιδηροδρόμου μεταξὺ Τριπόλεως καὶ Καλαβρύτων, εἶναι νομοσχέδια περὶ κυρώσεως συμβάσεων συνωμολογημένων, ἐνῷ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον καὶ τὰ δύο ἄλλα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερα πρὸ μικροῦ, εἶναι νομοσχέδια, διὰ τῶν ὁποίων ζητεῖται ἡ ἄδεια τῆς Βουλῆς πρὸς συνομολόγησιν συμβάσεων. Τὰ νομοσχέδια, διὰ τῶν ὁποίων ζητεῖται ἡ ἄδεια τῆς Βουλῆς πρὸς συνομολόγησιν συμβάσεων, δὲν εἶναι τὰ προτιμότερα· προτιμότερον εἶναι διὰ τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν νὰ καλῆται διὰ νὰ δώσῃ γνώμην ἐπὶ γεγονότων τετελεσμένων, ἐπὶ συμβάσεων συνωμολογημένων, καὶ οὐχὶ νὰ δίδῃ ἄδειαν διὰ νὰ συνομολογῶνται συμβάσεις, προσδιορίζουσαι μετὰ τῆς διδομένης ἀδείας καὶ ἀνώτατον ἢ κατώτατον ὅρον. Λέγω ὅτι δὲν εἶναι προτιμότερον, διότι συνήθως ἡ ἐξουσία, τὴν ὁποίαν διὰ τῶν τοιούτων νομοσχεδίων δίδωσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ Βουλή, ἀποδείκνυται μὴ ἐπαρκῆς ἐν τῇ ἐφαρμογῇ, ἡ δὲ Κυβέρνησις, μολονότι ὑπάρχει νόμος, διδοὺς αὐτῇ τὴν ἄδειαν νὰ συνομολογήσῃ τὴν σύμβασιν, ἐπειδὴ ἡ δι’ αὐτοῦ δοθεῖσα ἐξουσία ἀποδείκνυται μὴ ἐπαρκὴς, ἀναγκάζεται νὰ ἐπανέρχηται ἐκ νέου εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ζητῇ νέαν σύμβασιν, ἢ τὴν τροποποίησιν τῶν ὅρων τῆς δοθείσης αὐτῇ προηγουμένως. Συνεζητήσαμεν σήμερον νομοσχέδια περὶ πέντε σιδηροδρομικῶν γραμμῶν, ἀλλὰ περὶ τῶν τεσσάρων εἶχε πλήρη ἄδειαν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ συνομολογήσῃ σύμβασιν, ἡ ἄδεια ὅμως, τὴν ὁποίαν εἶχε, δὲν ἦτο ἐπαρκὴς, καὶ διὰ τοῦτο ἠναγκάσθη νὰ προβάλῃ αὖθις εἰς τὴν Βουλὴν τὰ συζητηθέντα νομοσχέδια καὶ ζητήσῃ δι’ αὐτῶν νέαν ἄδειαν περὶ τῶν αὐτῶν σιδηροδρομικῶν γραμμῶν· οἱ πολλοὶ δὲ νομίζουσιν, ὅτι δι’ αὐτῶν ἐζήτησεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἄδειαν περὶ νέων σιδηροδρόμων. Τὸν κίνδυνον ὅμως τοῦτον ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι δὲν τρέχομεν εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καὶ διὰ τοῦτο εἶναι ἡ πρώτη ἴσως, εὔχομαι δὲ καὶ ἡ μόνη φορὰ, καθ’ ἣν διαφωνῶ πρὸς τὸν ἀξιότιμον φίλον μου βουλευτὴν ἐκ Κεφαλληνίας κ. Μπασιᾶν, ὁ ὁποῖος ἐξέφρασεν ἀμφιβολίας, ἐὰν θέλῃ γενῆ δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ σύμβασις μετὰ ἑταιρίας περὶ ἑλληνικῆς ἀτμοπλοΐας διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι τοῦτο ἔσεται τοσούτῳ δυνατὸν καὶ τοσούτῳ εὔκολον, ὥστε πᾶς, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ διαθέσῃ ὀλίγα κεφάλαια, θέλει φανῆ πρόθυμος νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν σύστασιν τῆς ἑταιρίας αὐτῆς. Τὸ νομοσχέδιον ἐπιγράφεται «περὶ Ἑλληνικῆς ἀτμοπλοΐας», δὲν γνωρίζω ὅμως, ἐὰν ᾖναι ἀκριβὴς παράστασις τοῦ σκοποῦ τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ νομοσχέδιον φαίνεται, ὅτι ζητεῖ τὴν σύστασιν μεγάλης ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας, καὶ ἂν ἦτο αὐτὸς μόνον ὁ σκοπὸς αὐτοῦ, ἤθελον ἐπιθυμεῖ νὰ μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, διότι δὲν ἐπιθυμῶ νὰ συστήσωμεν μίαν μεγάλην ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν. Ἐὰν ἡ σύστασις ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας σκοπῇ τὴν διευκόλυνσιν τῆς συγκοινωνίας, ἐπεθύμουν νὰ ὑπάρχωσι πλειότεραι ἑταιρίαι, διότι ἡ πλειονότης ἐπάγει τὸν συναγωνισμὸν, ὁ δὲ συναγωνισμὸς ἐπάγει οὐχὶ μόνον εὐθηνίαν εἰς τοὺς ναύλους, ἀλλὰ καὶ μεγάλας εὐκολίας εἰς τοὺς ταξειδεύοντας. Ἀλλ’ ἔχει σκοπὸν τὴν σύστασιν μιᾶς μεγάλης ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας τὸ νομοσχέδιον; Ἐγὼ ἀμφιβάλλω. Ἀμφιβάλλω, ἕνεκα τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν ὁρίζονται τὰ περὶ τῶν κεφαλαίων τῆς συνιστωμένης ἑταιρίας, ἀμφιβάλλω, ἀφοῦ οὐδεμίαν εἶδον ἐν τῷ νομοσχεδίῳ μνείαν περὶ κανονισμοῦ τοῦ εἴδους τῶν ἀτμοπλοίων, τὰ ὁποῖα θέλουσι χρησιμεύσει εἰς τὴν ἑταιρίαν ταύτην. Ἀμφιβάλλω, λέγω, διὰ τὰ κεφάλαια· ὁ μηχανισμὸς μάλιστα τοῦ νομοσχεδίου μοὶ φαίνεται ἐγείρων τὴν ὑπόνοιαν, ὅτι ἐνδέχεται νὰ μὴ πραγματοποιηθῇ σύστασις μιᾶς μεγάλης ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας. Ἡ ἑταιρία κατὰ τὸ νομοσχέδιον θέλει ἔχει κεφάλαιον ὀνομαστικὸν εἴκοσιν ἑκατομμυρίων, ἀλλὰ τὸ πραγματικὸν κεφάλαιον θέλει συνίσταται εἰς δέκα ἑκατομμύρια, ἡ δὲ δευτέρα δόσις τῶν δέκα ἑκατομμυρίων θέλει καταβληθῆ ὅταν ζητηθῶσιν οἱ μέτοχοι, θέλουσι δὲ ζητηθῆ οἱ μέτοχοι ὅταν τὸ ἐτήσιον μέρισμα ἀνέλθῃ εἰς ποσὸν ἀντιστοιχοῦν πρὸς 7% ἐπὶ τοῦ καταβεβλημένου μετοχικοῦ κεφαλαίου. Ὅθεν, ἐὰν δὲν προκύψῃ μέρισμα ἀντιστοιχοῦν εἰς 7%, τότε δὲν θέλει ἡ δευτέρα δόσις τοῦ κεφαλαίου ζητηθῆ, θέλει δ’ ἔχει ἡ ἑταιρία ὡς κεφάλαιον μόνον τὰ καταβληθέντα δέκα ἑκατομμύρια. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ἡ ἑταιρία θέλει ἔχει καὶ ἓν ἄλλο κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον θέλει πορισθῆ διὰ δανείου, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐκδώσῃ ὁμολογίας, διὰ νὰ πορισθῇ 15 ἑκατομμύρια. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν εὕρῃ δανειστὰς, ἡ ἑταιρία θέλει ἔχει ὡς κεφάλαιον μόνον τὰ 10 ἑκατομμύρια; Ποῖον δ’ ἔσεται τὸ κεφάλαιον τοῦτο ἐκ 10 ἑκατομμυρίων; Τὸ κεφάλαιον τοῦτο δύναται νὰ ἦναι τὰ ἀτμόπλοια καὶ τὰ ἐργοστάσια καὶ τὰ νεωλκεῖα τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας τῆς Σύρου, ἴσως τὰ ἀτμόπλοια καὶ ἄλλης ἢ ἄλλων ἑταιριῶν, αἱ ὁποῖαι χρησιμεύουσι νῦν εἰς τὴν θαλασσίαν συγκοινωνίαν. Ἐὰν δὲ ἐκ τῶν ἀτμοπλοίων καὶ ἐκ τοῦ ὑλικοῦ τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας τῆς Σύρου καὶ τῆς Πανελληνίου, ἢ δὲν ἠξεύρω τίνος ἄλλης ἑταιρίας, ἀποτελεσθῇ τὸ κεφάλαιον τῆς νέας ἑταιρίας, ἀντὶ μιᾶς μεγάλης ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας, θέλομεν ἔχει ἑταιρίαν ὑποκατάστατον τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας τῆς Σύρου, ἢ ἑταιρίαν, ἥτις συνεκέντρωσε τὰ ἀτμόπλοια τῶν ὑπαρχουσῶν ἑταιριῶν, οὕτω δ’ ἡ νέα μεγάλη ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία θέλει συστηθῆ καὶ αὕτη μὲ τὴν «Ὕδραν» καὶ μὲ τὸ «Πανελλήνιον» τῆς Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας, ἤτοι μὲ ἀτμόπλοια παλαιὰ, μὴ ἔχοντα τὴν προσήκουσαν ταχύτητα, μηδὲ ἐπαρκοῦντα εἰς τὰς ἀνάγκας μεγάλης θαλασσίας συγκοινωνίας, ἡ ὁποία εἶναι ὁ σκοπὸς τῆς συστάσεως τῆς μεγάλης ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας. Ἑπομένως ἡ ἀτμοπλοϊκὴ αὕτη ἑταιρία, ἐὰν οὕτω καταρτισθῇ, θέλει ἔχει τὸ ὄνομα μεγάλη, θέλει εἶσθαι ὅμως μικροτάτη, τὸ δὲ ὄνομα μεγάλη θέλει χρησιμεύσει διὰ νὰ παρασύρῃ ἡμᾶς νὰ ψηφίσωμεν, ὅπως συστηθῇ ὑπὸ τοιούτους ὅρους. Ἀπὸ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅταν εἰσήγαγε τὸ νομοσχέδιον, ἠκούσαμεν, ὅτι εἶχε τὴν συγκατάθεσιν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, τῆς Τραπέζης τῆς Ἠπειροθεσσαλίας καὶ τοῦ κ. Συγγροῦ, ὅπως ἀπαρτίσωσι τὴν νέαν ἑταιρίαν. Ἐνδεχόμενον, πλὴν αὐτῶν, νὰ ὑπάρχωσι καὶ ἄλλοι γνωστοὶ κεφαλαιοῦχοι, οἱ ὁποῖοι βεβαίως ἔχουσι τὴν δύναμιν ν’ ἀποτελέσωσι μέρος τῆς ἑταιρίας ταύτης, ἐνδεχόμενον νὰ ἀποτελέσῃ μέρος αὐτῆς καὶ ἑταιρία, τίς οἶδε; Ἀλλ’ ἐὰν ἡ Ἑλληνικὴ Ἀτμοπλοϊκὴ Ἑταιρία μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου κηρυχθῇ εἰς κατάστασιν πτωχεύσεως ὑπὸ τῶν δανειστῶν αὐτῆς, ἡ ἑταιρία ἀποθνήσκει, ἐπιζῶσι δὲ μόνον τὰ συμφέροντα τῶν μετόχων αὐτῆς. Τὰ συμφέροντα τῶν μετόχων αὐτῆς συνίστανται εἰς τὴν διάσωσιν τῶν ἀξιῶν, τὰς ὁποίας ἔχουσι τὰ ὑπάρχοντα ὑλικὰ, ἢ ὑπάρχουσα περιουσία τῆς Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας. Ἐπειδὴ δ’ ἡ περιουσία τῆς Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας συνίσταται εἰς ἀτμόπλοια, εἰς ἐργοστάσια, εἰς νεωλκεῖα, οὐδὲ τὰ ἀτμόπλοια δὲ, οὐδὲ τὰ ἐργοστάσια, οὐδὲ τὰ νεωλκεῖα εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωσι πάντα ἀγοραστὰς, ἕπεται ὅτι ἡ περιουσία αὕτη τῆς Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας θέλει μὲν ἐκποιηθῆ, διὰ ν’ ἀποζημιωθῶσιν οἱ δανεισταὶ, ἀλλ’ ἵνα ἐκποιηθῇ, οἱ μέτοχοι θέλουσιν εἶσθαι ἠναγκασμένοι νὰ κρούσωσι τὰς θύρας τῶν ἱδρυτῶν τῆς νέας ἑταιρίας. Ἡ νέα ἑταιρία θέλει ἔχει μὲν ἀνάγκην καὶ ἀτμοπλοίων καὶ νεωλκείου καὶ ἐργοστασίων, ἐπειδὴ ὅμως τὴν ἀνάγκην ταύτην δύναται νὰ πληρώσῃ καὶ ἄλλως, παραγγέλλουσα κατασκευὴν νέων ἀτμοπλοίων, θέλει ἐνδώσει ν’ ἀγοράσῃ τὰ ἀτμόπλοια τῆς διαλυομένης ἑταιρίας, ὅταν εὕρῃ αὐτὰ εὐθηνὰ, ἑπομένως πιθανώτατα οἱ ἱδρυταὶ τῆς νέας ἑταιρίας νὰ εἰσφέρωσιν ἀντὶ δέκα ἑκατομμυρίων εἰς νόμισμα τὰ ἀτμόπλοια καὶ τὰ ἐργοστάσια, καὶ τότε τὸ ὑλικὸν τοῦτο θέλει εἶσθαι τὸ κεφάλαιον τῆς νέας ἑταιρίας. Γνωρίζω π. χ. ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα εἶναι δανειστὴς τῆς ἑταιρίας, ἀλλὰ τὰ ὀφειλόμενα αὐτῇ πῶς ἄλλως θὰ εἰσπράξῃ, εἰμὴ ἐκποιοῦσα τὰ ἀτμόπλοια; Ποῖος δὲ θέλει ἀγοράσει τὰ ἀτμόπλοια ἢ ἡ νέα ἑταιρία, ἢ αὐτὸς ὁ ἴδιος δανειστὴς, ὅστις θέλει εἰσφέρει αὐτὰ ἀντὶ μετρητῶν εἰς τὴν νέαν ἑταιρίαν; Διὰ τοῦτο μοὶ φαίνεται, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἔπρεπε νὰ λάβῃ ἄλλην ἐπιγραφὴν, ἔπρεπεν ἴσως νὰ ἐπιγραφῇ «νομοσχέδιον περὶ φόνου τῆς Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας τῆς Σύρου». Καὶ πράγματι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἀρκεῖ, ἵνα ἡ Ἀτμοπλοϊκὴ Ἑταιρία τῆς Σύρου ἐκπνεύσῃ ἢ νὰ ἐκβιασθῇ προώρως εἰς τὸν θάνατον.

§133Ι. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Τοῦ δικαίου.

§134ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀμφιβάλλω τοῦ δικαίου. Ἐγὼ δὲν ἔχω εὐχάριστόν τινα ἀνάμνησιν τῆς περὶ ἧς ὁ λόγος Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας. Δὲν ἔχω εὐχάριστον ἀνάμνησιν ὡς πολίτης, διότι ἡ διαχείρισις αὐτῆς ὑπῆρξε πλημμελὴς, ἕνεκα δὲ τούτου δὲν ἐπετεύχθη ὁ σκοπὸς, δι’ ὃν ἐσυστήθη. Δὲν ἔχω εὐχάριστον ἀνάμνησιν καὶ ὡς πολιτικός. Καὶ ὑπέταξα τὸ πολιτικὸν συμφέρον μου εἰς τὸ γενικὸν, ὅταν αἱ περιστάσεις μὲ περιέβαλον δι’ ἐξουσίας, τῆς ὁποίας ἠδυνάμην νὰ ποιήσωμαι χρῆσιν, καὶ προσεπάθησα οὐχὶ νὰ τιμωρήσω, ἀλλὰ νὰ συντηρήσω τὴν Ἀτμοπλοϊκὴν Ἑταιρίαν, καίτοι τοιαύτην, διατεθειμένος νὰ φροντίσω ἐν καιρῷ, ἵνα βελτιώσω τὴν τύχην αὐτῆς. Ἔκρινα ὅτι δὲν ἔπρεπεν, ἀνερχόμενος εἰς τὴν ἀρχὴν, νὰ μεριμνήσω, πῶς νὰ καταστήσω τὴν Ἀτμοπλοϊκὴν Ἑταιρίαν ὑποχείριον εἰς τὰ πολιτικὰ συμφέροντά μου, ἀλλὰ πῶς νὰ καταστήσω αὐτὴν ἐπαρκῆ πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας εἶχε πρὸς τὸ Κράτος. Ἐὰν αἱ περιστάσεις δὲν μοὶ ἐπέτρεψαν, ἵνα ἀσχοληθῶ πρὸς βελτίωσιν τῆς διοικήσεως αὐτῆς, ἕνεκα τῶν πολιτικῶν ἀνωμαλιῶν, αἵτινες ἐπεφάνησαν κατὰ τὸν χρόνον, καθ’ ὃν διετέλεσα ἐν τῇ Κυβερνήσει, δὲν ἠρνήθην ὅμως οὐδεμίαν εὐκολίαν εἰς τὴν Ἀτμοπλοϊκὴν Ἑταιρίαν. Καὶ ἀφοῦ δὲν ἠρνήθην νὰ παράσχω αὐτῇ πᾶσαν εὐκολίαν, ἑπόμενον ἦτο νὰ μὴ ἀρνηθῶ νὰ ἐκπληρώσω τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους πρὸς αὐτήν. Καὶ τὸ Κράτος εἶχεν ὑποχρεώσεις πρὸς αὐτὴν, τὰς ὁποίας ὅμως εἶχεν ὀκνήσει νὰ ἐκπληρώσῃ πρὸς αὐτὴν, πρὶν ἢ ἡμεῖς ἀνέλθωμεν εἰς τὴν κυβέρνησιν. Ὀκτακοσίας χιλιάδας δραχμῶν ὤφειλε τὸ Κράτος εἰς τὴν Ἀτμοπλοϊκὴν Ἑταιρίαν, δυνάμει συμβολαίου, συνομολογηθέντος μετὰ ἐκκαθάρισιν λογαριασμοῦ, ἀλλ’ ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, ἥτις ἐτύγχανεν ὑπὸ τὸν νῦν Πρωθυπουργὸν, ἠρνεῖτο νὰ πληρώσῃ εἰς τὴν Ἀτμοπλοϊκὴν Ἑταιρίαν τὰς 800 χιλιάδας δραχμῶν, ἡ δὲ Ἀτμοπλοϊκὴ Ἑταιρία ἐστερεῖτο τοῦ χρήματος, καὶ ἠναγκάζετο νὰ δανείζηται, ὑποβαλλομένη εἰς πληρωμὴν τόκων. Παραπλήσια ἔπραξεν ὁ Πρωθυπουργὸς καὶ ὅταν ἐπανῆλθεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, φροντὶς δ’ αὐτοῦ ὑπῆρξε πάντοτε, πῶς νὰ ὑποβάλλῃ τὴν Ἀτμοπλοϊκὴν Ἑταιρίαν εἰς στερήσεις τοιαύτας, ὅπως περιέλθῃ εἰς τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν, εἰς ἣν περιῆλθε νῦν. Δὲν συνετέλεσε λοιπὸν μόνη ἡ πλημμέλεια τῆς διοικήσεως τῆς Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἀμηχανίαν, εἰς ἣν νῦν περιῆλθε, συνετέλεσεν οὐχ ἧττον καὶ ὁ τρόπος, κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις προσηνέχθη πρὸς αὐτὴν καθ’ ὅλην τὴν ὀκταετίαν, καθ’ ἣν κυβερνᾷ ὁ Πρωθυπουργός. Ἀλλὰ, εἰ καὶ προσηνέχθη οὕτως, ἐπῆλθεν ἡ ὥρα, καθ’ ἣν ἠναγκάζετο καὶ νὰ φονεύσῃ αὐτὴν, καὶ φονεύει αὐτὴν σήμερον διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, εἰ καὶ ἠδύνατο ἡ Ἑταιρία νὰ ζήσῃ ἔτι δύο ἔτη, πρὶν ἢ λήξῃ τὸ προνόμιον αὐτῆς. Τί ἄλλο πράττει ἢ τοῦτο διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἀφοῦ προτείνει δι’ αὐτοῦ, ἵνα τὴν χορηγίαν, τὴν ὁποίαν τὸ δημόσιον ταμεῖον ἔδιδεν εἰς αὐτὴν, ἀποφασισθῇ ἀπὸ τοῦδε ἵνα χορηγῇ εἰς ἄλλους, ὅπως οὗτοι ἱδρύσωσιν ἄλλην ἑταιρίαν; Ἡ ἑταιρία ἀποθνήσκει ἀπὸ τοῦδε, καὶ ἀποθνήσκει βιαίως, διότι οἱ δανεισταὶ αὐτῆς θέλουσιν ἐγερθῆ νὰ ζητήσωσι τὰ χρήματα αὐτῶν, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει πλέον ἐλπὶς βιώσεως αὐτῆς. Ἂν δὲν ἠδύνατο νὰ βιώσῃ, λαμβάνουσα τὴν χορηγίαν τοῦ Δημοσίου, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλπίσῃ τις, ὅτι ἤθελε βιώσει, στερουμένη τῆς χορηγίας ταύτης; Οἱ δανεισταὶ ἔχουσι δίκαιον νὰ ζητήσωσι τὰ χρήματά των, συνέπεια δὲ τούτου εἶναι ὁ θάνατος αὐτῆς, ὅστις ἐπέρχεται βιαίως. Ἔπρεπε νὰ ἐπέλθῃ ὁ θάνατος κατὰ τοιοῦτον τρόπον; Μοὶ φαίνεται ὄχι· διότι ὁ τοιοῦτος θάνατος καὶ ἡ κατὰ τοιοῦτον τρόπον σύστασις ἑταιρίας διαδόχου ζημιοῦσι τὰ μάλιστα τὰ συμφέροντα τῶν μετόχων, ἐν ᾧ οὐδὲν ἐθνικὸν ἐξυπηρετοῦσι συμφέρον. Καὶ οἱ μέτοχοι τῆς Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας εἰσὶ πολῖται Ἕλληνες, ὑπὲρ τῶν ὁποίων ὀφείλομεν νὰ μεριμνῶμεν καὶ νὰ ἐνδιαφερώμεθα, οὐδέποτε δ’ εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς ἡμᾶς νὰ πράττωμεν πράξεις μετὰ σκοποῦ νὰ ζημιώσωμεν τὰ συμφέροντα αὐτῶν. Καὶ δὲν εἶναι μόνον πολῖται Ἕλληνες οἱ μέτοχοι αὐτῆς, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἄνθρωποι, οἵτινες, εἴτε ὑπὸ ἐνθουσιασμοῦ, καθ’ ὃν χρόνον τὸ πρῶτον συνέστη ἡ Ἀτμοπλοϊκὴ Ἑταιρία, εἴτε ὑπὸ πόθου νὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν διατήρησιν αὐτῆς, εἰσήνεγκον τὰ χρήματά των καὶ ἐγένοντο μέτοχοι αὐτῆς, οὐδὲ πρέπει διὰ τοῦτο νὰ τιμωρήσωμεν τὸν ἐνθουσιασμὸν, ὑπὸ τοῦ ὁποίου ἐνεφορήθησαν κατὰ τὸ 1854, ὅτε εἰσήνεγκον τὸ χρῆμά των, διὰ νὰ συστήσωσι τὴν Ἑταιρίαν, ἢ πόθον, τὸν ὁποῖον ἐδήλωσαν, εἰσενεγκόντες τὰ χρήματά των κατόπιν ἢ πρὸ μικροῦ, ἵνα συντελέσωσιν εἰς τὴν συντήρησιν αὐτῆς. Νομίζω ὅτι ἀδίκως τὸ νομοσχέδιον τοῦτο παρασκευάζει τοιαύτην εἰς τὰ συμφέροντα αὐτῶν τύχην, καὶ ὅτι ἡ Βουλὴ τῆς Πατρίδος ὀφείλει νὰ μεριμνήσῃ, ὅπως μὴ προβῇ εἰς πρᾶξιν, διὰ τῆς ὁποίας θέλουσι ζημιωθῆ τὰ συμφέροντα τῶν συμπολιτῶν ἡμῶν τούτων. Ἐγένετο πρὸ μικροῦ λόγος περὶ τῆς Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας τῆς Σύρου, ὅτι, ὅτε συνέστη, ἐχορηγήθη εἰς αὐτὴν χορήγημα πλούσιον, καὶ ἐνῷ συνέστη μὲ κεφάλαιον πενιχρὸν, ἡ διάρκεια αὐτῆς προσδιωρίσθη πεντήκοντα ἐτῶν. Τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο ἐπρόβαλεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς διὰ νὰ ἀντικρούσῃ πρότασιν, ἥτις ἐγένετο ὑπό τινος τῶν μελῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως κατὰ τῆς μακρᾶς διαρκείας τῶν πεντήκοντα ἐτῶν, τὴν ὁποίαν τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον προσδιορίζει διὰ τὴν νέαν ἑταιρίαν, ἀλλ’ ὁ λόγος οὗτος τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ δὲν ἔχει δύναμιν, δὲν ἔχει ἀξίαν. Ὅτε τὸ πρῶτον συνέστη ἡ Ἀτμοπλοϊκὴ Ἑταιρία, συνέστη ἐν τῷ μέσῳ μεγάλων ἀμφιβολιῶν, οὐδὲ ἦτο δυνατὸν νὰ συστηθῇ, ἐὰν προηγουμένως ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠγόραζεν αὐτὴ δι’ ἰδίων της κεφαλαίων ἀτμόπλοια, καὶ δὲν κατήρτιζεν αὐτὴ ἀτμοπλοϊκὴν συγκοινωνίαν, ἐκτελουμένην δι’ ὑπαλλήλων αὐτῆς, ὅπως ἐνθαῤῥύνῃ τοὺς ἰδιώτας νὰ εἰσφέρωσι τὰ κεφάλαιά των καὶ ἀναλάβωσι τὴν ἐπιχείρησιν. Τότε ἡ συγκοινωνία ἦτο σπανιωτάτη, ἐταξειδεύομεν διὰ μικρῶν ἱστιοφόρων πλοίων, διὰ τῶν ὁποίων ἐκινδυνεύομεν τὴν ζωὴν ἡμῶν. Εἴχομεν ἀσκηθῆ εἰς στερήσεις κατὰ τὸν πλοῦν, καὶ προσεπαθοῦμεν ν’ ἀποφεύγωμεν τὰς δαπάνας κατ’ αὐτόν. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι καὶ εὐπορώτατοι ἄνθρωποι καὶ διακεκριμένην κατέχοντες θέσιν δὲν ἐσυνείθιζον νὰ λαμβάνωσι πρώτην θέσιν ἐν τῷ ἀτμοπλοίῳ, ἀλλ’ ἠρκοῦντο εἰς τὴν δευτέραν ἢ τὴν τρίτην, καὶ ἐκόμιζον τὰ τρόφιμα μεθ’ ἑαυτῶν. Εἰς τοιαύτην κατάστασιν ἦσαν αἱ κοινωνικαὶ ἀνάγκαι, καὶ τοιαύτας ἐκλήθη νὰ θεραπεύσῃ ἡ ἑταιρία ἐκείνη. Ἀλλὰ τώρα τὰ πράγματα ἔχουσιν ἄλλως, τώρα αἱ ἀνάγκαι εἶναι εὐρύτεραι καὶ πλειότεραι, καὶ ἐὰν τὸ δημόσιον ταμεῖον πρόκηται νὰ ὑποσχεθῇ ἐτησίαν εἰσφορὰν 650,000 δραχμῶν εἰς ἑταιρίαν, ἡ ὁποία δὲν θέλει καταβάλει πράγματι, εἰμὴ 10 ἑκατομμύρια, δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι οἱ καταβάλλοντες τὰ 10 ἑκατομμύρια δὲν δύνανται νὰ ἔχωσιν ἀξίωσιν νὰ λάβωσι τόκον περισσότερον ἀπὸ 7%. Τοσοῦτον τόκον ὁρίζει καὶ τὸ νομοσχέδιον ὡς ὅρον τῆς κλήσεως τῶν μετόχων, ὅπως καταβάλωσι τὴν δευτέραν δόσιν τοῦ κεφαλαίου. Ἀλλὰ 10 ἑκατομμύρια πρὸς 7% ἀποφέρουσι τόκον 700,000, καὶ τὸ Δημόσιον θέλει πληρόνει αὐτοῖς 650,000! Καὶ ἐὰν ἤθελεν ὑποτεθῇ, ὅτι ἤθελον κληθῆ νὰ καταβάλωσι καὶ τὰ ἄλλα 10 ἑκατομμύρια, τῶν 20 ἑκατομμυρίων ὁ τόκος εἶναι 1,400,000, καὶ τὸ Δημόσιον θέλει εἰσφέρει 850,000! Καὶ προβάλλετε εἰς ἡμᾶς, ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐδήλωσαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι προαιροῦνται νὰ συστήσωσι τὴν ἑταιρίαν αὐτὴν, δὲν θέλουσι στέρξει, διότι ἐλαττοῦται ἡ χρονικὴ διάρκεια τῆς ἑταιρίας ἀπὸ 50 ἐτῶν εἰς 25! Εἶναι αὐτὸ ὅμοιον μὲ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔλεγε χθὲς ὁ κ. Πρωθυπουργός. Σπεύσατε μᾶς ἔλεγε, νὰ ψηφίσητε τὰ νομοσχέδια περὶ σιδηροδρόμων, διότι ἐκεῖνοι, μεθ’ ὧν συνηλλάγην, ἐὰν δὲν ἐπιψηφισθῶσι ταῦτα, θέλουσιν ἀποσυρθῆ. Δὲν γνωρίζω μέχρι τίνος βαθμοῦ δύναται νὰ ἐκταθῇ ἡ φιλοτιμία τῶν κυρίων Βουλευτῶν, μέχρι ποίου βαθμοῦ δύναται νὰ ἀνυψωθῇ τὸ σθένος τῆς ψυχῆς αὐτῶν, ὅπως διεκδικήσωσι τὴν ἀνεξαρτησίαν των, καὶ ἀποκρούσωσι πιέσεις, τοσοῦτον ἀτέχνως ἀπευθυνομένας πρὸς αὐτούς· ἀλλ’ ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι τὸ Κράτος γίγνεται συμμέτοχον τῆς ἑταιρίας ταύτης, γνωρίζετε ἐπὶ τὰ 50 ἔτη εἰς ποῖον ποσὸν θέλουσιν ἀνέλθει τὰ κεφάλαια, τὰ ὁποῖα διὰ τῆς ἐτησίας χορηγίας θέλει εἰσφέρει εἰς τὴν ἑταιρίαν ταύτην τὸ δημόσιον ταμεῖον; Οἱ ἄλλοι μέτοχοι τῆς ἑταιρίας καταβάλλουσι κατὰ τὸ νομοσχέδιον τὸ πολὺ ἑκατομμύρια εἴκοσιν ὡς μετοχικὸν κεφάλαιον· λέγω τὸ πολὺ, διότι ἡ δευτέρα δόσις, ἤτοι τὰ 10 ἑκατομμύρια, θέλουσι καταβληθῆ, ἂν ἤθελε πραγματοποιηθῆ ὁ ὅρος, ἀπὸ τοῦ ὁποίου ἐξηρτήθη ἡ κλῆσις τῶν μετόχων, ὅπως καταβάλωσι τὴν τελευταίαν δόσιν. Εἴκοσιν ἑκατομμύρια εἶναι κεφάλαια τῶν μετόχων, ἀλλὰ 42,500,000 θέλει εἰσφέρει τὸ δημόσιον ταμεῖον εἰς τὴν ἑταιμίαν κατὰ τὰ 50 ἔτη. Νομίζετε ὅτι τρέχομεν τὸν κίνδυνον νὰ ἀποστέρξωσι νὰ συστήσωσι τὴν ἑταιρίαν, νὰ μᾶς ἐγκαταλίπωσιν οἱ κύριοι, οἱ ὁποῖοι ἐδήλωσαν ἕως τώρα εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅτι θέλουσιν ἀναλάβει τὴν σύστασιν τῆς ἑταιρίας; Καὶ στέργοντες νὰ συστήσωμεν μεγάλην ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν, κατὰ τὰς ἐπαγγελίας καὶ ὑποσχέσεις τοῦ νομοσχεδίου, ὑποβαλλόμεθα εἰς τὴν ζημίαν, ὅτι πλέον δὲν θέλομεν ἔχει συναγωνισμὸν ἐν τῇ θαλασσίᾳ συγκοινωνίᾳ, ὅτι θέλομεν ὑποβληθῆ εἰς τὰ δόγματα, εἰς τὰ συμφέροντα τῆς μιᾶς μεγάλης ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας. Ἀλλ’ ἔχομεν τοὐλάχιστον ἀντάλλαγμά τι; Ποῖον εἶναι τὸ ἀντάλλαγμα ἡμῶν; Εἶναι οἱ πλόες μεταξὺ Τεργέστης καὶ ἑλληνικῶν λιμένων καὶ τῆς Ἀλβανίας; Ἡ Πανελλήνιος Ἑταιρία ἐκτελεῖ καὶ νῦν ἄνευ χορηγίας τοὺς πλόας τούτους. Εἶναι οἱ πλόες μεταξὺ Μακεδονίας καὶ τῶν ἑλληνικῶν λιμένων; Καὶ χθὲς ἀκόμη ἡ Ἀτμοπλοϊκὴ Ἑταιρία, καίτοι ἐν τοιαύτῃ οἰκονομικῇ ἀμηχανίᾳ περιελθοῦσα, ἐξετέλει τοὺς πλόας τούτους, καὶ ἡ Πανελλήνιος Ἑταιρία, πλὴν ταύτης, ἐκτελεῖ αὐτούς. Ἄλλο ἔπρεπε νὰ ζητήσωμεν ἀντάλλαγμα, ἀντάλλαγμα συνδεόμενον μετὰ τῶν πόθων καὶ τῆς ἱστορίας τοῦ τόπου, μετὰ τῶν ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας οἱ πατέρες ἡμῶν μᾶς ἐκληροδότησαν· ἡ μεγάλη αὕτη ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία νὰ καταρτίσῃ τοὐλάχιστον στόλον, ὁ ὁποῖος μίαν ἡμέραν νὰ δύναται νὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὸ Κράτος. Ἀλλ’ εἴδετε ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὅρον τινὰ περὶ τοῦ εἴδους τῶν πλοίων, τὰ ὁποῖα θέλει ἔχει ἡ μεγάλη ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία; Οὐδαμοῦ. Ἐὰν ἔβλεπον, ὅτι ἡ μεγάλη αὕτη ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἀτμόπλοια ἡλικίας μεγαλειτέρας τῶν δύο χρόνων, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἀτμόπλοια, τὰ ὁποῖα νὰ ἔχωσι χωρητικότητα μεγαλειτέραν τῶν 1200 τόνων, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἀτμόπλοια, τὰ ὁποῖα νὰ ἔχωσι ταχύτητα ὀλιγωτέραν τῶν 15 ναυτικῶν μιλίων, ἤθελον εἰπεῖ, ὅτι τέλος πάντων ὑπάρχει εἷς σκοπὸς, καὶ ἀπέναντι τοῦ σκοποῦ, τοῦ ὁποίου τὴν ἱερότητα ὀλίγοι εἶναι οἱ μὴ ἀναγνωρίζοντες, τοῦ ὁποίου τὴν κληροδοσίαν εἰς τὸν τόπον ἐπέβαλεν ἡ ἱστορία, ἀπέναντι τοῦ σκοποῦ τούτου ἂς ἐθυσιάζομεν τὰ ὀφέλη, τὰ ὁποῖα ἠθέλομεν ἔχει, ταξειδεύοντες ὑποχρεωτικῶς διὰ τῶν ἀτμοπλοίων μιᾶς μεγάλης ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας, μὴ ἔχοντες δὲ τὴν εὐκολίαν νὰ ζητήσωμεν νὰ ἐπιβῶμεν ἀτμοπλοίων ἄλλης ἑταιρίας. Καὶ δὲν εἶναι μικρὰ τὰ ὀφέλη τὰ ἐκ τοῦ συναγωνισμοῦ· ἡ Ἀτμοπλοϊκὴ Ἑταιρία τῆς Ἑρμουπόλεως ἐπὶ δεκάδας ἐνιαυτῶν εἶχε τὸ μονοπώλιον τῆς θαλασσίας συγκοινωνίας, καὶ καθ’ ὅλον τὸν χρόνον, καθ’ ὃν εἶχε τὸ μονοπώλιον τοῦτο, τὰ ταξείδια, τὰ ὁποῖα ἐγίνοντο διὰ τῶν ἀτμοπλοίων αὐτῆς, ἦσαν ἐστερημένα πολλῶν εὐκολιῶν διὰ τοὺς ἐπιβάτας, καὶ οἱ ναῦλοι δὲν ἦσαν μεγάλοι. Ἀλλ’ ὅταν ἀξιότιμος συμπολίτης ἡμῶν, ὅστις τυγχάνει καὶ Βουλευτὴς ἐκ Σπετσῶν, συνέστησε μικρὰν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν, καὶ ἤρχισεν ὁ συναγωνισμὸς τῶν ἀτμοπλοίων τοῦ κ. Γουδῆ πρὸς τὰ ἀτμόπλοια τῆς Ἑλληνικῆς Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας, ὅταν κατόπιν συνέστη ἡ Πανελλήνιος Ἑταιρία καὶ ὁ συναγωνισμὸς ηὐρύνθη ἔτι μᾶλλον, καὶ αὐτὴ ἡ Ἀτμοπλοϊκὴ Ἑταιρία ἠναγκάσθη νὰ εἰσαγάγῃ βελτιώσεις εἰς τὴν θαλασσίαν συγκοινωνίαν, τὰς ὁποίας πάντες εἴδετε, διότι εἴδετε, ὅτι καὶ ἀτμόπλοια μεγαλείτερα κατεσκεύασε καὶ ἄνετον πλοῦν κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον παρέσχεν εἰς τοὺς ἐπιβάτας. Καὶ αἱ ἄλλαι δὲ ὡσαύτως ἑταιρίαι ἐβελτίωσαν τὴν θαλασσίαν συγκοινωνίαν. Ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι ἔχω τὸ θάῤῥος νὰ κηρυχθῶ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ἴσως δὲν στεροῦμαι τοῦ θάῤῥους νὰ κηρυχθῶ καὶ κατὰ τῶν ἄλλων νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα κατεπλημμύρησαν κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας τὴν Βουλὴν κατὰ τρόπον, τὸν ὁποῖον ἔχω δικαίωμα νὰ χαρακτηρίσω ὡς τρόπον ἄσεμνον. Ἴσως ἡ πλημμύρα αὕτη τῶν τοιούτων νομοσχεδίων ἐχρησίμευσε διὰ νὰ ἀναγγείλωσιν εἰς τὸ κοινὸν τῆς Ἑλλάδος οἱ θαυμασταὶ τοῦ Ὑπουργείου, τὰ ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ ὄργανα αὐτοῦ, ὅτι ὑετὸς μεγάλων ἔργων κατέκλυσε τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος. Ἀλλὰ τὸ μέγεθος τῶν μεγάλων ἔργων δὲν μὲ θαμβόνει, πρῶτον διότι τὰ πλεῖστα τούτων εἶναι ἔργα ἐν νομοσχεδίοις, δὲν εἶναι ἔργα ἐν τοῖς πράγμασιν. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δύναται νὰ λέγῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι δώδεκα ἑταιρίαι προέβαλον αὐτῷ προτάσεις, διὰ νὰ ἀναλάβωσι τὴν διοχέτευσιν τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίδος. Καὶ μολονότι ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ πιστεύω τὴν ἐπίσημον γλῶσσαν, ἑπομένως τὴν γλῶσσαν τῶν κυβερνώντων, ὁ Πρωθυπουργὸς ὅμως μοὶ ἔδωκε κατ’ ἐξαίρεσιν τὸ δικαίωμα νὰ μὴ πιστεύω εἰς ὅσα λέγει, νὰ δυσπιστῶ εἰς τοὺς λόγους αὐτοῦ, καίπερ κυβερνῶντος τὴν χώραν. Καὶ ὄχι μόνον δυσπιστῶ, ὅτι δὲν ὑπάρχουσι δώδεκα ἑταιρίαι, προβάλλουσαι προτάσεις, ὅπως ἀναλάβωσι τὴν διοχέτευσιν τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν θέλει δυνηθῆ νὰ εὕρῃ οὐδεμίαν ἑταιρίαν, ἵνα προβάλῃ αὐτῷ προτάσεις. Καὶ μολονότι ὑπάρχει τοιαύτη γνώμη ἐν πολλοῖς περὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὅτι θέλει μείνει ἄνευ ἐφαρμογῆς, μολονότι, καὶ ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ τύχῃ ἐφαρμογῆς, ἡ ἐφαρμογὴ αὐτοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ κατὰ τοὺς μῆνας Ἰούνιον, Ἰούλιον καὶ Αὔγουστον, καθ’ οὓς λέγεται, ὅτι θέλει παραταθῆ ἀκόμη ἡ ζωὴ τῆς Βουλῆς, ἑπομένως ἦτο δυνατὸν νὰ ἀναμείνωμεν τὴν νέαν Βουλὴν, ἵνα εἰσαχθῇ εἰς τὴν νέαν Βουλὴν τὸ νομοσχέδιον, ἐν τούτοις ὁ Πρωθυπουργὸς σπεύδων μᾶς εἰσήγαγε τὸ νομοσχέδιον περὶ διοχετεύσεως τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας, δηλαδὴ μᾶς ἀνήγγειλε τὰς μελέτας τοῦ κ. Κελλενέκ. Τοῦτο εἶναι τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ.

§135ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν.). Οὔτε αὐτὰς δὲν μᾶς ἀνεκοίνωσε.

§136ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν μᾶς ἀνεκοίνωσεν ἀληθῶς αὐτὰς, καίπερ ζητηθείς, ἀλλὰ μᾶς εἶπεν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι τὸ πόρισμα τῶν μελετῶν τοῦ κ. Κελλενέκ. Πρέπει νὰ μνημονεύσω τοῦ ἄλλου μεγάλου ἔργου, διὰ τοῦ ὁποίου πρόκειται ν’ ἀπελευθερώσῃ τὴν γεωργικὴν Θεσσαλίαν; Ὁ φίλος μου κ. Καραπάνος δύναται νὰ σπεύδῃ νὰ ψηφίζῃ τὸ νομοσχέδιον, δύναται νὰ πιστεύῃ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον θέλει ἐκτελεσθῆ, καὶ νὰ προτείνῃ ἐπ’ αὐτοῦ τροπολογίας. Ἀλλ’ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος εἰσήγαγε τὸ νομοσχέδιον, ὅταν μένῃ μόνος, θέλει γελᾷ διὰ τὴν εὐπιστίαν αὐτοῦ, διότι θὰ γνωρίζῃ, ὡς πολλοὶ ἐξ ἡμῶν γνωρίζουσιν, ὅτι δὲν θέλει γενῆ δυνατὸν τὸ Δημόσιον νὰ χορηγήσῃ ἐγγύησιν, οὐδὲ ὅτι διὰ τῆς ἐγγυήσεως αὐτοῦ θέλουσιν εὑρεθῆ τὰ δάνεια, ὅπως δι’ αὐτῶν ἀγορασθῶσι τὰ τσιφλίκια ἐν Ἄρτῃ τοῦ κ. Καραπάνου, ἢ τὰ τοῦ κ. Στεφάνοβικ ἐν Θεσσαλίᾳ, διὰ νὰ λάβωσιν αὐτὰ οἱ γεωργοί. Καὶ μεσοῦντος Μαΐου, ὅτε γνωστὸν εἶναι, ὅτι μετὰ τρεῖς μῆνας θέλει κληθῆ νέα Βουλή, ὁ Πρωθυπουργὸς συνεκινήθη διὰ τὰ παθήματα τῶν χωρικῶν τῆς Θεσσαλίας, τῶν ἐπιμόρτων γεωργῶν, αὐτῶν, τοὺς ὁποίους ἔδερε πρό τινος καὶ χθὲς ἀκόμη διὰ τῆς σπάθης του ὁ ἀνθυπομοίραρχος κ. Ζυμβρακάκης ἐν Αὐλίδι, αὐτῶν, τοὺς ὁποίους ἀπεδίωκον οἱ χωροφύλακες διὰ τῶν τυφεκίων καὶ τῶν ξιφῶν των ἀπὸ τὰ ἐν Θεσσαλίᾳ χωρία κατὰ τὰ 1883 καὶ 1884, ὅτε ἡμεῖς ἐφωνάζομεν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, αὐτῶν τῶν χωρικῶν, τῶν ὁποίων τὰ ἐπίδικα δικαιώματα ἀνέλαβε νὰ λύσῃ ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ, ἐνῷ ἡ νομοθεσία ὑπῆγεν αὐτὰ εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῶν δικαστηρίων τῶν τακτικῶν! Εἶπον ὅτι ὁ τρόπος, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐτέθησαν ὑπὸ τὴν βάσανον τῆς Βουλῆς τὰ νομοσχέδια ταῦτα, ἦτο ἄσεμνος. Ὑποθέσατε πρότασιν νόμου, σκοποῦντος τὴν διοχέτευσιν τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίδος εἰς τὰς Ἀθήνας, τὴν διοχέτευσιν αὐτῶν δι’ ἐπαρχιῶν, αἵτινες κεῖνται μεταξὺ τῆς Στυμφαλίδος καὶ τῶν Ἀθηνῶν, σκοποῦντος νὰ παράσχῃ εἰς τοὺς κατοίκους τῶν ἐπαρχιῶν τούτων ὕδωρ ἄφθονον, ὅπως ἀρδεύωσι τὰς γαίας των, σκοποῦντος νὰ παράσχῃ ὕδωρ πρὸς ἄρδευσιν τοῦ λεκανοπεδίου τῶν Ἀθηνῶν, σκοποῦντος νὰ παράσχῃ ὕδωρ πρὸς ἄρδευσιν τῶν κατοίκων τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς, νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θέλει ἐπιφέρει δαπάνην 50 καὶ 60 ἑκατομμυρίων. Τὸ νομοσχέδιον, Κύριοι, εἶναι κατεπεῖγον, μᾶς λέγει ὁ Πρωθυπουργός, καὶ ζητεῖ νὰ ψηφίσωμεν ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν αὐτό. Καὶ ἐψηφίσθη κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν, μόλις δ’ ἐπ’ αὐτοῦ ἠκούσθη ἡ φωνὴ τοῦ βουλευτοῦ ἐκ Κεφαλληνίας κ. Τυπάλδου, ὅστις ἐζήτησε τὰς μελέτας τοῦ κ. Κελλενὲκ, ἀλλ’ ἀμφιβάλλω ἂν ἔλαβεν αὐτάς. Σήμερον καλούμεθα νὰ τὸ ψηφίσωμεν εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§137ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Δὲν ἐψηφίσθη εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§138ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ψηφίζεται εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν αὔριον, τὴν Παρασκευὴν, θέλει ψηφισθῆ τὸ Σάββατον, ἐντὸς 5 ἡμερῶν, ἐντὸς 8 ἡμερῶν, θέλει ψηφισθῆ ἐντὸς ἑνὸς μηνός. Καὶ αὐτοὶ οἱ κύριοι, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦσι τὴν Βουλὴν, δὲν ἔχουσι δικαίωμα ν’ ἀπαιτήσωσι νὰ σχηματίσωσι τὴν πεποίθησιν, τὴν ὁποίαν ὑμεῖς ἐσχηματίσατε; Εἶπον τὸν τρόπον τῆς προτάσεως τῶν νομοσχεδίων τούτων ἄσεμνον, διότι ἐξευτελίζει τὴν Βουλὴν, διότι μᾶς παριστᾷ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι δὲν γνωρίζομεν, δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἰδίαν γνώμην, καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ ἔχωμεν μίαν γνώμην, τὴν γνώμην τοῦ εἰσαγαγόντος αὐτά. Ἀλλὰ ἐγὼ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ἤθελον τολμήσει νὰ ὑποχρεωθῶ νὰ ἔχω τὴν γνώμην ἑνὸς ἀπολύτου μονάρχου, οὐδέποτε δὲ νὰ ἔχω τὴν γνώμην ἑνὸς πολιτευτοῦ, διότι ὁ πολιτευόμενος ἔχει τὰς αὐτὰς ἀνάγκας, τὰς ὁποίας ἔχω καὶ ἐγώ. Καὶ ὄντως ὁ πολιτευόμενος δύναται νὰ ἔχῃ γνώμας, τὰς ὁποίας τὰ ἴδια αὑτοῦ πολιτικὰ συμφέροντα ὑπαγορεύουσιν εἰς αὐτὸν, ἐνῷ ὁ μονάρχης δὲν ἔχει πολιτικὰ συμφέροντα, διότι ἐξησφάλισε τὴν θέσιν αὑτοῦ διὰ τῆς μετὰ τοῦ Κράτους συμβάσεως, ἐξησφάλισε τὸ μέλλον τῶν τέκνων αὑτοῦ, ὑποτίθεται δὲ μετὰ λόγου, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἔχῃ πολιτικὰ συμφέροντα, νὰ ἔχῃ ἰδίας σκέψεις. Καὶ ἄν τις ἡγεμὼν ἐκ πλάνης ἤθελεν ἐκτραπῆ νὰ ἐπιζητῇ ἴδια συμφέροντα καὶ ἰδίας σκέψεις ἐν τῇ ἐνασκήσει τῆς βασιλικῆς αὑτοῦ ἐξουσίας, πράττει βεβαίως πρᾶξιν, διὰ τὴν ὁποίαν ἐνδεχόμενον εἶναι νὰ μεταμεληθῇ. Ἀλλὰ πολιτικὸς ἀνὴρ, ἀνταγωνιζόμενος ἐν κοινοβουλευτικῷ ἀνταγωνισμῷ, ἔχων ἐκλογεῖς καὶ φίλους πολιτικούς, νὰ ἀξιοῖ νὰ ἀποδεχώμεθα τὴν γνώμην αὐτοῦ ἄνευ μελέτης, εἶναι ταὐτὸ ὡς νὰ ἀξιοῖ νὰ ἀρνηθῶμεν τὸν ἀνθρωπισμόν μας. Καὶ δὲν ἀξιοῖ νὰ ψηφίσωμεν μόνον τὸ νομοσχέδιον περὶ διοχετεύσεως τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας, ἀξιοῖ νὰ ψηφίσωμεν καὶ τὸ ὑπὸ συζήτησιν, δυνάμει τοῦ ὁποίου θέλει συστήσει ἑταιρίαν ἀτμοπλοϊκὴν μὲ κεφάλαιον 35 δῆθεν ἑκατομμυρίων, διότι τὰ 15 ἑκατομμύρια θέλει δανεισθῆ καὶ δὲν θέλει ἔχει αὐτά, ἂν δὲν εὕρῃ δανειστάς, ἐκ δὲ τῶν ὑπολοίπων 20 ἑκατομμυρίων τὰ δέκα δὲν θέλουσι κληθῆ οἱ μέτοχοι αὐτῆς νὰ καταβάλωσιν, ἂν τὸ ἐτήσιον μέρισμα δὲν ἀνέλθῃ εἰς 7%, εἰς τὴν ὁποίαν ὅμως τὸ Δημόσιον θέλει εἰσφέρει βεβαίως 32,500,000. Ἀξιοῖ νὰ ψηφίσωμεν νομοσχέδιον, δι’ οὗ ν’ ἀπελευθερώσωμεν τοὺς ἐπιμόρτους γεωργοὺς καὶ νὰ διανείμωμεν αὐτοῖς κτήματα. Ἀξιοῖ νὰ ἐγκρίνωμεν τὴν κατασκευὴν σιδηροδρόμων, δι’ οὓς θέλουσι δαπανηθῆ 12,320,000. Ἀλλὰ μήπως ἔχωμεν κἂν τὴν ἐγγύησιν, ὅτι αἱ μελέται τοῦ Πρωθυπουργοῦ εἰσι μελέται ἀσφαλεῖς; Ἂν ἦσαν ἀσφαλεῖς αἱ μελέται αὐτοῦ, διατὶ ἐπρότεινεν αὖθις κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας τέσσαρα νομοσχέδια περὶ κατασκευῆς σιδηροδρόμων ἀπὸ Πύλου εἰς Πύργον διὰ Κυπαρισσίας μετὰ διακλαδώσεως εἰς Μελιγαλᾶ, καὶ ἀπὸ Πύργου δι’ Ὀλυμπίων, Καρυταίνης, Λεονταρίου καὶ Σπάρτης εἰς Γύθειον; Τοὺς σιδηροδρόμους τούτους δὲν ἐδώκαμεν αὐτῷ τὴν ἄδειαν νὰ κατασκευάσῃ διὰ τοῦ νόμου τῆς 7 Ἀπριλίου 1889; Διότι οἱ ὑπολογισμοὶ αὐτοῦ ἀπεδείχθησαν πεπλανημένοι, διότι ἐφρόνει, ὅτι ἠδύνατο νὰ κατασκευάσῃ αὐτοὺς διὰ χορηγίας 20 χιλιάδων δραχμῶν κατὰ χιλιόμετρον, ἐνῷ δὲν ἦτο τοῦτο δυνατὸν, καὶ ἠναγκάσθη τώρα νὰ διαιρέσῃ τοὺς σιδηροδρόμους τούτους εἰς τρεῖς ἢ τέσσαρας κατηγορίας, καὶ δι’ ἄλλον μὲν νὰ χορηγῇ 24 χιλιάδας δραχμῶν κατὰ χιλιόμετρον, δι’ ἄλλους 43,000 κατὰ χιλιόμετρον, δι’ ἄλλους 34,000 δραχμὰς κατὰ χιλιόμετρον, καὶ δι’ ἄλλους νὰ ἀναλαμβάνῃ πάντα τὰ ἔξοδα τῆς ὑποδομῆς αὐτῶν. Κατὰ τὰς μελέτας, ἃς εἶχεν ἀνακοινώσει κατὰ Ἀπρίλιον τοῦ 1889 εἰς τὴν Βουλήν, ὁ σιδηρόδρομος ἀπὸ Τριπόλεως εἰς Καλάβρυτα ἤθελε διέλθει διὰ Λαγκαδίων καὶ δι’ ἄλλης, δὲν ἐνθυμοῦμαι ὁποίας, γραμμῆς. Τὰ Λαγκάδια εἶναι ἡ πατρίς μου. Ἀλλὰ χθὲς ἔλεγε πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι αἱ μελέται ἐκεῖναι ἀπεδείχθησαν μὴ ὀρθαί, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διέλθῃ ὁ εἰρημένος σιδηρόδρομος διὰ Λαγκαδίων, πρέπει νὰ διέλθῃ παρὰ τὸ χάνιον τῆς Κερτέζης καὶ ἀπὸ τὰ χωρία Καστέλην, Μαζέϊκα, Φίλια κλπ. Λοιπὸν αἱ μελέται αὗται ἦσαν πεπλανημέναι, καὶ ὅμως ζητεῖ νὰ μὴ ἔχωμεν ἡμεῖς ἰδίαν γνώμην, νὰ μὴ μελετήσωμεν τὸ παράπαν, ἵνα πεισθῶμεν, ὅτι αἱ προτάσεις αὐτοῦ εἰσὶν ὀρθαί, ἀλλὰ καὶ νὰ ἀκολουθῶμεν τυφλῶς τὰς γνώμας αὐτοῦ! Ἂν ἤθελον κληθῆ νὰ ἐκφέρω κρίσιν περὶ τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα τίθενται ἐν χρήσει κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν ὑπὸ τῶν ἀτόμων, δὲν ἤθελον διστάσει νὰ κατακρίνω ἐκείνους, οἵτινες ἤθελον μετέλθει μέσα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐπειρῶντο ν’ ἀποπλανήσωσι τοὺς ἐκλογεῖς των, δὲν ἤθελον διστάσει νὰ μεμφθῶ ἐκείνων, οἵτινες ἤθελον μετέλθει μέσα, δι’ ὧν θὰ ἐπειρῶντο νὰ διαφθείρωσι τὸ ἐκλογικὸν φρόνημα. Καὶ ἂν τοιοῦτον θάῤῥος ἔχω, ὅταν πρόκηται νὰ κρίνω περὶ τῆς τακτικῆς τῶν ἰδιωτῶν, τῶν ἀτόμων, κατανοεῖτε εἰς ποῖον βαθμὸν ἐξεγείρεται ἡ ἀγανάκτησίς μου, ὅταν Κυβερνήσεις μετέρχωνται τοιαῦτα μέσα κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, προσπαθοῦσαι νὰ ἀποπλανήσωσι τὸ ἐκλογικὸν φρόνημα, διὰ νὰ λάβωσι τὰς ψήφους τῶν πολιτῶν. Καὶ δύναταί τις ν’ ἀμφισβητήσῃ τὸν ἰσχυρισμόν μου, ὅτι πάντα ταῦτα τὰ νομοσχέδιά εἰσι μέσα ἐκλογικά; Μήπως οἱ κυβερνῶντες ἀνῆλθον χθὲς ἐπὶ τὴν κυβέρνησιν; Μήπως κυβερνῶσι πρὸ ἑνὸς μηνὸς ἢ πρὸ ἑνὸς ἔτους; Τέσσαρα ἔτη ἐκυβέρνησαν κατὰ τὴν πρώτην περίοδον ἄνευ διακοπῆς, τέσσαρα δὲ ἄλλα ἔτη κυβερνῶσι κατὰ τὴν περίοδον ταύτην ἄνευ διακοπῆς. Καὶ ὅταν ὤφειλον νὰ καλέσωσι τοὺς ἐκλογεῖς τῆς Ἑλλάδος κατὰ τὸ 1887, ἐξέθηκαν εἰς τὴν κοινὴν ἐπίκρισιν τὴν βασιλικὴν ἐξουσίαν, χρησάμενοι τῷ ὄγκῳ καὶ τῇ δυνάμει αὐτῆς, ὅπως ὑποκλέψωσι τὴν ψῆφον τῶν πολιτῶν Ἑλλήνων. Χιλιάδες χαρίτων, χιλιάδες παρασήμων, οἱ κατάδικοι κατεπλημμύρισαν τὴν χώραν, καὶ ἡ ἐνηλικιότης τοῦ Διαδόχου ἐχρησίμευσεν ὡς ἐκλογικὸν νόμισμα, ὡς ῥακὴ ἢ ὡς κρασὶ προσφερόμενον εἰς τοὺς ἐκλογεῖς ἐν τοῖς καπηλείοις. Πρόκειται νῦν νὰ κληθῶσιν οἱ ἐκλογεῖς τῆς Ἑλλάδος, καὶ κατὰ τὴν παραμονὴν τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν θέλουσι κληθῆ, οἱ κυβερνῶντες ἐνθυμοῦνται τὴν Στυμφαλίαν καὶ τὰ ὕδατα, διὰ νὰ σβέσωσι τὴν δίψαν τῶν κατοίκων τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς, οἵτινες ἀληθῶς διψῶσι καὶ τῶν ὁποίων ἡ ὑγεία εἶναι ἐκτεθειμένη εἰς μυρίους κινδύνους, ὄχι μόνον διὰ τὴν ἔλλειψιν τοῦ ἀναγκαιοῦντος ὕδατος, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἐν ταῖς εἰρημέναις πόλεσι κακίστην ὑγειονομικὴν ἀστυνομίαν. Ἐνθυμοῦνται τοὺς ἐπιμόρτους γεωργοὺς τῆς Θεσσαλίας καὶ Ἄρτης, διὰ νὰ δεκάσωσι τὸ φρόνημα τῶν κατοίκων τῆς Θεσσαλίας καὶ τῆς ἑλληνικῆς Ἠπείρου. Ἐνθυμοῦνται τὴν μεγάλην ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν, ἐνθυμοῦνται τοὺς σιδηροδρόμους, τὰ λουτρὰ τῆς Κυλλήνης, καὶ φθάνουσι μέχρι τῆς δημοσίᾳ δαπάνῃ οἰκοδομῆς καταστημάτων ἐν τοῖς λουτροῖς Μεθάνων καὶ Ὑπάτης, ἀναλαμβάνοντες νὰ οἰκοδομήσωσιν αὐτοὶ οἰκοδομήματα. Ἐὰν αὐτὰ ἐτελοῦντο ἐν ἄλλῃ χώρᾳ, ἤθελον βεβαίως ἀπαντήσει προσκόμματα ἀνυπέρβλητα. Καὶ ἡμεῖς πάντες ὡρκίσθημεν εἰς τὸ Σύνταγμα, πάντες ἐδώκαμεν ὅρκον, ἵνα τηρῶμεν ἀμείωτον καὶ ἀνόθευτον τὸ πολίτευμα. Βάσις τῆς ἀνοθεύτου λειτουργίας τοῦ πολιτεύματος εἶναι ἡ ἐλευθερία τῶν ἐκλογῶν, εἶναι ἡ διερμήνευσις ἡ ἁγνὴ καὶ ἀνόθευτος τῆς θελήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἡ δὲ Κυβέρνησις ἀνενδοιάστως προβάλλει ἐν τῷ μέσῳ, πειρωμένη νὰ ἀλλοιώσῃ αὐτὴν τὴν εἰλικρινῆ θέλησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ διὰ δωρημάτων καὶ παροχῶν, ἐκ τῶν ὁποίων αἱ πλεῖσταί εἰσιν εἰκονικαὶ καὶ ψευδεῖς. Ἐμνήσθην ἡμέραν τινὰ τῆς βασιλικῆς ἐξουσίας. Ἀνήκω εἰς τὴν τάξιν τῶν πολιτῶν, οἵτινές εἰσιν ἀνεπιφυλάκτως φίλοι τοῦ θεσμοῦ τῆς Βασιλείας, οἵτινες προσδοκῶσι τὴν εὐτυχίαν τῆς πατρίδος των, τήν τε ἐσωτερικὴν εὐημερίαν καὶ τὴν ἐθνικὴν εὔκλειαν, ἐκ τῆς εἰλικρινοῦς συμπράξεως τῆς βασιλικῆς ἀρχῆς μετὰ τοῦ ἔθνους. Ἑπομένως δὲν θέλω παρεξηγηθῆ, ἂν ἐξηγήσω τὴν γνώμην, ἣν ἔχω ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων τούτων ἐν σχέσει πρὸς τὴν βασιλικὴν ἐξουσίαν. Ἄν ἡ Βουλὴ ἤθελε ψηφίσει τὰ νομοσχέδια ταῦτα κατὰ τὴν ὥραν ταύτην, κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν καὶ κατὰ τρόπον τοιοῦτον, καθ’ ὃν συζητοῦμεν καὶ ψηφίζομεν ταῦτα, προσήκει εἰς τὴν βασιλικὴν ἀρχὴν νὰ μὴ ἀξιώσῃ νὰ θέσῃ τὴν ὑπογραφήν της πρὸς κύρωσιν τοιούτων νομοθετημάτων. Προσήκει εἰς αὐτὴν νὰ εἴπῃ πρὸς τοὺς Ὑπουργούς: «ὡρκίσθην νὰ τηρῶ ἀνόθευτον τὸ πολίτευμα, δὲν συμπράττω εἰς τὴν νόθευσιν αὐτοῦ δι’ ἀποπείρας πρὸς ἀλλοίωσιν τῆς ἐκλογικῆς θελήσεως». Ἀλλ’ ὅ,τι δήποτε καὶ ἂν συμβῇ, καὶ ἂν ἡ Βουλὴ ψηφίσῃ τὴν ἑσπέραν ταύτην πάντα τὰ νομοσχέδια, ὅσα εἰσήγαγεν ὁ Πρωθυπουργὸς, καὶ ἂν ἡ βασιλικὴ ἀρχὴ οὐδεμίαν παρεμβάλῃ ἀντίῤῥησιν καὶ κυρώσῃ ταῦτα, δὲν θέλει ἕνεκα τούτου καταστῇ ἀσθενεστέρα ἡ γνώμη μου, οὐδὲ ἀτονωτέρα ἡ φωνή μου. Καθ’ ἣν δ’ ἡμέραν ἤθελον κληθῆ ὑπὸ τοῦ πολιτεύματος, ἵνα παραστῶ ἐνώπιον τῶν ἐκλογέων τῆς Ἑλλάδος, θέλω καταγγείλει τὴν τακτικὴν ταύτην, καὶ θέλω ἐπικαλεσθῆ ἀπὸ τὸν κριτὴν ἐκεῖνον, εἰς τὸν ὁποῖον τὸ Σύνταγμα ἀνέθηκεν ὑπερτάτην ἀληθῶς ἐξουσίαν, ἀπὸ τὸν τελευταῖον φρουρὸν τοῦ πολιτεύματος, θέλω ἐπικαλεσθῆ τὴν μεσολάβησίν του, ἵνα ἀποκαταστήσῃ τὴν τάξιν ἐν τῇ πολιτείᾳ. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς καὶ τῶν θεωρείων).

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3ον....

§140ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἀρκεῖ· εἶναι 10 ἡ ὥρα.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις τὸν λόγον;

§142ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ζητεῖται ἡ ἀναβολὴ, κύριε Πρόεδρε, καὶ παρακαλῶ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§143ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος τῶν κ. κ. Βουλευτῶν).

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 10 καὶ 20′ μ.μ.