1890.04.26

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 29

τῆς 26 Ἀπριλίου 1890.

(Πέμπτη)

Ὥρα 4½ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀνδρέας Νικολάου, ἀγωνιστὴς, παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως τῷ χορηγηθῇ μηνιαῖον βοήθημα. Ἔχει τις τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως;

§2ΛΕΒΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, σήμερον τὴν πρωΐαν ἦλθεν εἰς τὴν οἰκίαν μου οἰνοπώλης τις, δημότης Ἀθηνῶν, Γρηγόριος Ἀναγνωστόπουλος ὀνομαζόμενος, ὅστις μοὶ ἀνήγγειλε τὰ ἑξῆς, ἅτινα διὰ μυνήσεως κατηγγέλθησαν εἰς τὴν Εἰσαγγελίαν τῶν ἐν Ἀθήναις Πλημμελειοδικῶν. Χθὲς μετὰ μεσημβρίαν ἀστυνόμος τις τοῦ τμήματος Νεαπόλεως εἰσῆλθεν εἰς τὸ κατάστημα αὐτοῦ καὶ ἐξ ἀφορμῆς παραμικρᾶς, ἤτοι ἕνεκεν ἔριδός τινος, ἥτις εἶχε συμβῆ μεταξὺ διαφόρων ἐν τῷ καταστήματι, ἐπετέθη καὶ δεινῶς ἔδειρε τὸν ῥηθέντα συμπολίτην μου. Τοσαῦτα ῥαπίσματα ἔδωκεν εἰς τὸ πρόσωπον αὐτοῦ, ὥστε ἐξήγειρε τὴν ἀγανάκτησιν πάντων ἐκεῖ. Εὐτυχῶς ἡ σωφροσύνη τοῦ νέου τούτου προέλαβε μεγαλειτέρας διαστάσεις τῆς σκηνῆς. Ἀλλὰ δὲν ἤρκεσε τοῦτο· συνέλαβεν αὐτὸν, ὡδήγησεν εἰς τὸ ἀστυνομικὸν τμῆμα, καὶ ἐκεῖ ἐπὶ πολλὰς ὥρας παρανόμως κατεκράτησεν αὐτόν. Ταῦτα πάντα κατηγγείλαμεν σήμερον ἐνώπιον τῆς Εἰσαγγελίας, ἐλπίζω δὲ, ὅτι θέλει ἔλθει ἡμέρα, καθ’ ἣν ἡ καταγγελία αὕτη μετ’ ἄλλων θέλει ἴδει τὸ φῶς τῆς δικαιοσύνης. Ἐν τούτοις νομίζω, ὅτι καθῆκον ἔχω νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως καλέσῃ παρ’ ἑαυτῷ τὸν ῥηθέντα ἀστυνόμον καὶ ποιήσηται αὐτῷ τὰς δεούσας παραστάσεις, προβῇ δὲ καὶ εἰς τὴν τιμωρίαν αὐτοῦ, δι’ ὃν ὁμολογουμένως λυποῦμαι, διότι εἶναι ἐκ τῶν νέων, τῶν ὁπωσδήποτε μεμορφωμένων. Ὑποθέτω, ὅτι, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα ἐναντίον τοῦ ἀστυνόμου, θέλει σώσει αὐτὸν ἐν τῷ μέλλοντι ἐξ ὁμοίων παρεκτροπῶν. Σημειωτέον, ὅτι ὁ ἀδίκως δαρείς καταστηματάρχης εἶναι, ὡς εἶπον, πολίτης Ἕλλην, πληρόνων 600 δραχμὰς κατ’ ἔτος εἰς τὸ Δημόσιον, τοῦθ’ ὅπερ νομίζω, ὅτι εἶναι σπουδαιότατος λόγος, ἵνα μὴ δέρηται τοιουτοτρόπως τοὐλάχιστον.

§3Ι. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Καὶ πρὸς ἐμὲ ἀπετάθη αὐτὸς ὁ πολίτης· τόσον δὲ ἠδύνατο νὰ κινήσῃ τὴν ἀγανάκτησιν παντὸς ἡ κατάστασίς του, ὥστε καὶ Βουλευτὴς τῆς Συμπολιτεύσεως, παρὼν καθ’ ἣν στιγμὴν διηγεῖτο ὁ παθὼν τὸ πάθημά του, ἠπόρησε, πῶς ἠνέχθη οὗτος τὴν τοιαύτην διαγωγὴν τῆς Ἀστυνομίας. Συνιστῶ λοιπὸν νὰ ληφθῶσι τὰ κατάλληλα μέτρα καὶ γίνῃ ἡ δέουσα ἀνάκρισις πρὸς ἱκανοποίησιν τοῦ πολίτου.

§4ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶναι ἄπορον, πῶς ἠνέχθη αὐτός· ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτὸς, εἶναι καὶ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι ἐδάρησαν ὑπὸ τῶν ὀργάνων τῆς Ἀστυνομίας, καὶ περὶ τούτων βεβαίως οἱ συνάδελφοι δὲν ἔχουν πληροφορίας. Ἀλλ’ ἐγὼ ἀνῆλθον τὸ βῆμα ὄχι μόνον ἵνα ὁμιλήσω περὶ αὐτοῦ, ἀλλ’ ἵνα ἀμυνθῶ καὶ ὑπὲρ ἄλλου ἀκόμη, ἐπίσης δαρέντος· καὶ θὰ σᾶς εἴπω καὶ τὸν λόγον. Φαίνεται ὅτι ἐλήφθη μέτρον ἐκ μέρους τῆς Διοικητικῆς Ἀστυνομίας Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς νὰ μὴ ἐπιτρέπηται εἰς τοὺς πολίτας νὰ ἐκφράζωνται κατὰ τῆς Κυβερνήσεως· εὐθὺς δὲ, ὡς ἤθελέ τις ἐκφέρει κατὰ τῆς Κυβερνήσεως γνώμην, νὰ δέρηται καὶ νὰ φυλακίζηται κατὰ τρόπον, καθ’ ὃν οὔτε ἐν Κρήτῃ δὲν ξυλίζουσιν οἱ Τοῦρκοι. Ὁ ἀστυνόμος Μπάρδης, διότι παρεπονέθη ὁ κ. Πετούσης ἰατρὸς, ὅτι ὁ Μουρίκης ὁ καπνοπώλης ὕβρισε τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ὡς ὀλετῆρα τοῦ τόπου καὶ πτωχύναντα αὐτὸν, ἔδωκεν εἰς τὸν κ. Πετούσην συνοδείαν κλητήρων, μεθ’ ὧν μεταβὰς οὗτος εἰς τὸ κατάστημα τοῦ κ. Μουρίκη, ἐῤῥάπισεν αὐτὸν, νομίσας τοῦτο ὡς ἱκανοποίησιν τοῦ Πρωθυπουργοῦ. Ὁ κ. Μουρίκης ἀπώθησε τὸν ἰατρὸν, ἀλλ’ ἡ συνοδεία ξιφουλκήσασα ἐπετέθη κατὰ τοῦ Μουρίκη, ὁ ὁποῖος, ὑποχωρῶν εἰς τὸ ἐνδότερον τοῦ καταστήματός του, πρὸς τὸ χρηματοκιβώτιον, προέτεινε λαβὼν τὸ πιστόλιόν του καὶ τοὺς ἠνάγκασε νὰ ὑποχωρήσουν. Τοῦτο ἐθεωρήθη ἔγκλημα, καὶ τὴν νύκτα μετέβησαν εἰς τὸ κατάστημά του, καθ’ ἣν ὥραν τὸ ἔκλειεν, ἀστυνομικοὶ κλητῆρες, καὶ συλλαβόντες μετήγαγον αὐτὸν εἰς τὸ ἀστυνομικὸν κατάστημα, μὲ τὴν πρόθεσιν νὰ τὸν κρατήσουν ὅλην τὴν νύκτα. Παρατυχὼν ὅμως ἐκεῖ φίλος μου, ὁ κ. Μιχαλέας, ἐστενοχώρησε τὸν ἀστυνόμον, τὸν ἠπείλησε, καὶ οὕτω ἔσωσε τὸν ἄνθρωπον ἀπὸ τῶν βασάνων, τὰ ὁποῖα βεβαίως θὰ ὑφίστατο ἐν τοῖς ὑπογείοις τῆς Ἀστυνομίας ὁ κ. Μουρίκης, κατὰ τὴν καθιερωθεῖσαν πλέον ἀστυνομικὴν πρόοδον τῆς ἐποχῆς. Τοιαύτην τακτικὴν ἀκολουθοῦσι σήμερον τὰ ὄργανα τῆς Ἀστυνομίας καθ’ ὅλην τὴν πόλιν, καὶ εἶναι ἄπορον, καθ’ ἃ εἶπεν ὁ κ. Γεωργαντᾶς, πῶς ὁ Ἀναγνωστόπουλος, ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος χειρίζεται τὰ ὅπλα, καὶ τὸ ἀπέδειξεν ἄλλοτε, δὲν ἀντέστη κατὰ τοῦ ὑπαστυνόμου Δασκαλάκη ἐνόπλως, διὰ νὰ ἀποδείξῃ εἰς τὴν Ἀστυνομίαν, ὅτι δὲν τῇ ἐπιτρέπεται ἀτιμωρητεὶ νὰ ἀδικῇ. Εἶναι ἀνάγκη, Κύριοι, νὰ ἐρχώμεθα ἀπὸ τοῦ βήματος νὰ ὑψόνωμεν τὴν φωνὴν ἡμῶν, ὅπως ὑπερασπίζωμεν τοὺς πολίτας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι πληρόνουν βαρεῖς φόρους εἰς τὸ Δημόσιον, ἐργαζόμενοι ἐντίμως καὶ ἡσύχως, διὰ νὰ μισθοδοτῶνται οἱ κλέπται καὶ οἱ καπνοφάνται; Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀμυνώμεθα ὑπὲρ αὐτῶν ἐκείνων, ἀπὸ τὸ χρῆμα τῶν ὁποίων αὐτὰ τὰ τέρατα τὰ ἀστυνομικὰ ἀποζῶσι; Διότι δὲν δύναμαι νὰ ὀνομάσω τὸν ἀστυνόμον ἐκεῖνον ἄλλως, εἰμὴ τέρας, ὅταν τοιουτοτρόπως συμπεριφέρηται πρὸς πολίτην ἔντιμον, πρὸς κοινωνικὸν παράγοντα, ὁ ὁποῖος ἔχει τὴν ὑπερηφάνειαν νὰ ἐκφράζῃ μετὰ παῤῥησίας τὸ φρόνημά του κατὰ τοῦ καθεστῶτος. Ἀλλὰ πλησιάζουν αἱ ἐκλογαὶ, καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐνσπείρουν τὸν τρόμον, καὶ νομίζουν, ὅτι εἶναι εὔκολον διὰ τοῦ τρόμου νὰ φέρουν τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκουν. Δὲν ἐννοοῦν, ὅτι διοικοῦν Ἕλληνας, καὶ δὲν ἐνθυμοῦνται τὴν ἱστορίαν τοῦ τόπου αὐτοῦ, τὴν ὁποίαν δὲν συνέγραψε ξένος, καὶ τὴν ὁποίαν ὤφειλε νὰ γνωρίζῃ ὁ Χαρίλαος Τρικούπης, διότι τὴν συνέγραψεν ὁ πατὴρ αὐτοῦ. Θέλετε νὰ ἐξαναγκάσητε τοὺς πολίτας νὰ ἀμυνθῶσι κατὰ τῶν ὀργάνων σας, τὰ ὁποῖα τοὺς τυραννοῦσι καὶ τὰ ὁποῖα πράττουσι κατ’ αὐτῶν τοιαῦτα, τὰ ὁποῖα δὲν διαπράττουν σήμερον οὔτε οἱ Τοῦρκοι ἐν Κρήτῃ; Ἐννοεῖτε μόνον νὰ μᾶς λέγητε ἐντεῦθεν, ὁσάκις παραπονούμεθα κατὰ τοιούτων κακουργημάτων τῆς ἀρχῆς, ὅτι ἐμποδίζομεν ὑμᾶς νὰ ἐργασθῆτε, διὰ νὰ ἐπιβάλλητε φόρους κατ’ ἐκείνων, τοὺς ὁποίους τυραννεῖτε! Ἔχετε τὴν πλειονοψηφίαν καὶ τὴν ἀρχὴν, ἀλλὰ συλλογισθῆτε, ὅτι δὲν δύνασθε νὰ ἦσθε ἰσόβιοι. Ἐὰν μετὰ τοιαύτην πάλην ἐμπαθῆ, τὴν ὁποίαν διεξάγομεν πρὸς ὑμᾶς, σᾶς διαδεχθῶμεν, καὶ ἔχω τὸ ἀτύχημα ν’ ἀποτελῶ μέρος τῆς διαδόχου Κυβερνήσεως, διότι ἀτύχημα θὰ ἦναι, συλλογισθῆτε, τί θὰ πράξω ἐναντίον αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι πιέζουν οὕτω τοὺς πολίτας! Καὶ δὲν θὰ δύναμαι νὰ πράξω ἄλλως, διότι, ὅσῳ περισσότερον πιέζονται καὶ καταδιώκονται οἱ πολῖται, τόσῳ μείζονα προσκτῶνται πλησίον μας δικαιώματα. Τὰ δικαιώματα αὐτὰ ὀφείλομεν νὰ ἐξοφλήσωμεν κατὰ τὴν διαχείρισιν τῆς ἀρχῆς, τὴν ὁποίαν θὰ ἀναδεχθῶμεν, μιμούμενοι τὸν τρόπον τῆς διοικήσεως ὑμῶν. Ἐὰν ἦσθε Ἕλληνες καὶ ὄχι Φιλέλληνες, σκεφθῆτε, ὅτι δὲν δύνασθε νὰ διατηρήσητε ἐπὶ μακρὸν τὴν ἀρχὴν, τοιουτοτρόπως διοικοῦντες, οὐδὲ ν’ ἀποκτήσητε τὴν ἀγάπην τοῦ τόπου. Σκεφθῆτε περὶ ἀγαθῆς διοικήσεως, περὶ εὐημερίας τοῦ τόπου, καὶ δι’ αὐτῶν ζητήσατε νὰ ἐπικρατήσητε καὶ νὰ ἐπιβληθῆτε. Ταῦτα ἐπηρεάζουσι τὰς συνειδήσεις καὶ τὴν κρίσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ διὰ τούτων καὶ μόνον θὰ διατηρήσητε καὶ μετὰ θάνατον τὴν ὑπόληψιν αὐτοῦ. Ἡ βία καὶ ὁ τρόμος δὲν ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα ἢ τὴν ἀντίδρασιν, ἥτις συνεπάγεται τὴν καταστροφὴν τοῦ τόπου καὶ ὑμῶν, τῶν προκαλούντων αὐτήν.

§5Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀφοῦ τρεῖς συνάδελφοι κατήγγειλαν εἰς τὴν Βουλὴν βιαιοπραγίας, πραχθείσας ἐν αὐτῇ τῇ πρωτευούσῃ ὑπὸ ὀργάνων ἐπιτετραμμένων τὴν τήρησιν τῆς τάξεως, νομίζω ὅτι προσήκει, ἵνα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀσχοληθῇ νὰ ἐξετάσῃ τὰς καταγγελίας ταύτας, νὰ ἐρευνήσῃ καὶ ἐξακριβώσῃ τὰ γενόμενα, καὶ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας θέλει συναγάγει.

§6ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἰς ἐμὲ μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης οὐδὲν κατηγγέλθη. Εὐθὺς ὡς καταγγελθῇ τι, ἔχω καθῆκον νὰ ἐξετάσω· ἐὰν δὲ ἀποδειχθῶσιν αἱ πράξεις, νὰ τιμωρήσω.

§7ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐλησμόνησα νὰ εἴπω, ὅτι κατήγγειλεν ὁ κύριος ἀστυνόμος τὸν πολίτην αὐτὸν, τὸν Μουρίκην, καὶ ἐξεδόθη ἔνταλμα καὶ καταδιώκεται ὁ ἄνθρωπος!

§8ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπὶ τίνι ἐγκλήματι;

§9ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐπὶ ἀντιστάσει, ὑποθέτω, ὅπως κατηγορήθην καὶ ἐγὼ πρὸ πέντε ἐτῶν, ὅτι ἐξύβρισα τὸ καθεστώς.

§10ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, βλέπω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν φαίνεται πιστεύων, ὅτι εἶναι ἐξαίρεσις ἡ περίπτωσις, περὶ τῆς ὁποίας ἐγένετο ἤδη λόγος, ἀλλὰ νομίζω ὅτι οἱ προϊστάμενοι τοῦ Ὑπουργείου αὐτοῦ δὲν δύνανται παρὰ νὰ γνωρίζουν, ὅτι ἡ περίπτωσις, ἡ ὁποία ἤδη καταγγέλλεται, εἶναι ἐκ τῶν συνηθεστάτων. Καταγγέλλεται διότι εἶναι παροῦσα ἡ Βουλή, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι πάντοτε παροῦσα, καὶ συνεχῶς ἐν τῇ πρωτευούσῃ παριστάμεθα εἰς τραγῳδίας τοιαύτας, ἐπίσης καὶ εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας. Ἑπομένως πρόκειται περὶ καταστάσεως πραγμάτων, ἥτις ἀπαιτεῖ ῥιζικωτέραν μεταβολὴν, ἀπαιτεῖ ἀπόφασιν ἐκ μέρους τῆς ἐξουσίας νὰ τιμωρήσῃ τὰς τοιαύτας καταχρήσεις τῶν ὑπ’ αὐτὴν ἀρχῶν. Ὁμολογουμένως, καίτοι καυχώμεθα, ὅτι ἔχομεν πολίτευμα συνταγματικὸν, ὅτι ἔχομεν νομοθεσίαν εὐρωπαϊκὴν, ἐν τούτοις ὀφείλομεν μετὰ ταπεινώσεως νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι ταῦτά εἰσι κατ’ οὐσίαν ἀκριβῆ. Δὲν ἔχομεν τὰς ἐγγυήσεις ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἔχομεν ἀναγεγραμμένας εἰς τὸ πολίτευμα ἡμῶν. Πράγματι ὁ λαὸς, δηλαδὴ ἡ ἐργατικὴ τάξις, ἐκείνη, ἡ ὁποία ἔχει ὀλιγώτερα μέσα, ἵνα ἐπιβάλληται εἰς τὴν διοίκησιν, στερεῖται τῶν ἐγγυήσεων ἐκείνων, τὰς ὁποίας ἔχουν οἱ πεπολιτισμένοι λαοὶ τῆς Εὐρώπης. Ἡμεῖς ἀναγράφομεν—ἂς μὴ συγχωρηθῇ ἡ ἔκφρασις—ψεύδη εἰς τὸ πολίτευμα καὶ τοὺς νόμους ἡμῶν. Διότι πράγματι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι ὁ μᾶλλον δερόμενος λαὸς τῆς Εὐρώπης. Βεβαίως δὲν εἶναι εὐχάριστον εἰς ἐμὲ, τὸν ἀντιπρόσωπον τοῦ ἔθνους τούτου, νὰ κάμω αὐτὴν τὴν ὁμολογίαν, ἀλλὰ τὸ πρᾶγμα εἶναι ἀναντίῤῥητον, καὶ δὲν ἔχομεν, εἰμὴ νὰ βλέπωμεν, τί γράφεται εἰς αὐτὰς τὰς ἐφημερίδας, τὰς φίλα φρονούσας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως πεισθῶμεν, ὅτι εἰς πᾶν ἄλλο Κράτος εὑρισκόμεθα ἢ εἰς Κράτος Εὐρωπαϊκὸν, τὸ ὁποῖον ἔχει ἓν τῶν πλέον φιλελευθέρων συνταγμάτων. Ὥστε δὲν πρόκειται περὶ μιᾶς περιπτώσεως, περὶ ἧς ὑπόσχεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μεριμνήσῃ, καὶ δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι θὰ μεριμνήσῃ, ἀλλὰ πρόκειται περὶ τῆς γνωστῆς ἐκείνης καταθλιπτικῆς στάσεως τῶν διοικητικῶν ἀρχῶν καὶ ἰδίως τῶν ἀστυνομικῶν καὶ τῆς χωροφυλακῆς, αἱ ὁποῖαι καθιστῶσι τὸν λαὸν τοῦτον πράγματι λαὸν δουλοπαροίκων καὶ οὐχὶ ἐλευθέρων ἀνδρῶν.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον;

§12ΜΠΑΣΙΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἐπίσημον ἀντίγραφον τῆς διαθήκης τῆς ἀειμνήστου Μοτζενίγου, διότι ἐκ τοῦ ἐγγράφου αὐτοῦ θὰ πληροφορηθῇ ἡ Βουλή, ἐὰν ἦναι ἀληθῆ τὰ λεγόμενα, ὅτι τὸ κληροδότημα αὐτὸ ἀφορᾷ τὴν ὅλην πρώην Ἰόνιον πολιτείαν καὶ οὐχὶ μόνον τὴν Κέρκυραν.

§13ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ποῦ τὸ ἠκούσατε αὐτό;

§14ΜΠΑΣΙΑΣ. Τὸ ἤκουσα σήμερον.

§15ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Θὰ ἠκούσατε κακῶς.

§16ΜΠΑΣΙΑΣ. Ἀδιάφορον· θὰ πληροφορηθῶμεν. Ἐπειδὴ δὲ πρόκειται περὶ τοῦ κληροδοτήματος τούτου, σχετικῶς πρὸς τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη χθὲς νομοσχέδιον περὶ τοῦ ἀκατασχέτου τοῦ κληροδοτήματος καὶ ἀνεγράφη μεταξὺ τῶν πρώτων ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ὑποβάλλω τροπολογίαν σχετικὴν, δι’ ἣν ζητῶ τὸ ἀκατάσχετον τῶν εἰσοδημάτων καὶ τῶν περιουσιῶν τῶν φιλανθρωπικῶν καταστημάτων καὶ τῶν ἱερῶν Μονῶν πάσης τῆς Ἑπτανήσου.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 78).

§18ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Ἐκ τῶν ὀλίγων λέξεων, τὰς ὁποίας εἶπεν ὁ κ. Μπασιᾶς, βουλευτὴς Κεφαλληνίας, ἀποδεικνύεται ὅτι ὁμιλεῖ πάντοτε ἐν ἀγνοίᾳ τῶν ὑποθέσεων, περὶ τῶν ὁποίων ἀσχολεῖται νὰ φωτίσῃ τὴν Βουλὴν, ὁμιλεῖ δηλαδὴ περὶ ἀέρων καὶ ὑδάτων. Τοῦτο δὲ πράττει ἰδίως ὁσάκις πρόκηται περὶ Κερκύρας. Ἔφερε πέρυσιν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τοῦ ἐπὶ τοῦ οἴνου ἐξαγωγικοῦ τέλους· ἀμέσως ἠγέρθη κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἀσυναρτήτως λέγων, ὅτι πρόκειται περὶ ἀπαλλαγῆς μόνων τῶν Κερκυραίων ἀπὸ τοῦ φόρου τούτου, ἀγνοῶν, ὅτι ἅπασαι αἱ νῆσοι τῆς Ἑλλάδος ἐξάγουσιν οἴνους, καὶ ἡ Πελοπόννησος ἑτοιμάζεται νὰ ἐξαγάγῃ σταφιδίτην οἶνον εἰς ποσότητας μεγαλειτέρας. Πρὸ δύο ἢ τριῶν ἐτῶν προέτεινε τὴν φορολογικὴν ἀφομοίωσιν, ἰσχυριζόμενος, ὅτι οἱ Ἑπτανήσιοι πληρόνομεν ὀλιγωτέρους φόρους, καὶ ὀλίγου δεῖν νὰ πιστευθῇ, ἐὰν μὴ ὁ Πρωθυπουργὸς ἀντετάσσετο, ἀποδείξας ὅτι ἡ Ἑπτάνησος πληρόνει φόρους πλειοτέρους. Σήμερον πάλιν ἰσχυρίζεται, αʹ) ὅτι τὸ κληροδότημα Μοτζενίγου ἀνήκει εἰς ὅλην τὴν Ἑπτάνησον, καὶ ἀπαιτεῖ νὰ κατατεθῇ ἡ διαθήκη, διὰ ν’ ἀποδείξῃ τοῦτο, ἐν ᾧ ἰδοὺ ἡ διαθήκη τοῦ 1840, ἥτις λέγει, ὅτι τὸ κληροδότημα ἀνήκει ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν νῆσον Κέρκυραν, ἐκπροσωπουμένην ὑπὸ τῆς πόλεώς της, καὶ βʹ) ὅτι δὲν πρέπει νὰ κατασταθῶσιν ἀκατάσχετοι οἱ τόκοι, ἐὰν δὲν κατασταθῶσιν ἀκατάσχετα συγχρόνως καὶ τὰ εἰσοδήματα τῶν κληροδοτημάτων τῶν Ἐκκλησιῶν καὶ τῶν Μοναστηρίων ὅλων τῶν Ἰονίων νήσων, χωρὶς νὰ ἀναγνώσῃ τοὺς λόγους, εἰς οὓς τὸ προκείμενον νομοσχέδιον βασίζεται, καὶ οἵτινες ἐκτίθενται ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει. Φαίνεται, ὅτι ἡ ἀντιπάθειά του πρὸς τὴν Κέρκυραν διεγείρει τὸ νευρικόν του σύστημα, καὶ μηδενίζει τὴν λειτουργίαν τῆς σκέψεως....

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν θὰ ἦτο καλλίτερον, κύριε Κωνσταντᾶ, νὰ ὁμιλήσητε ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις;

§20ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Ἔλαβον τὸν λόγον, ἵνα διὰ τῶν ὀλίγων τούτων παρατηρήσεών μου προλάβω, ὅπως μὴ ἀποπλανηθῇ ἡ Βουλή.

§21ΜΠΑΣΙΑΣ. Δὲν ἀποπλανᾶται. Ἐγὼ ἐζήτησα τὴν κατάθεσιν τῆς διαθήκης.

§22ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαθήκη ἔντυπος. Λάβετε καὶ ἀναγνώσατε, καὶ θέλετε πεισθῆ, ὅτι πολὺ κακῶς ἐπράξατε νὰ ἀναμιχθῆτε εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην.

§23ΚΟΡΠΑΣ. Ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει εἶναι ἐγγεγραμμένον ὑπὸ αὔξοντα ἀριθμὸν 6 ναυτικὸν νομοσχέδιον, ἀφορῶν εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν μαχίμων ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ, ὑπὸ δὲ τοὺς ἀριθμοὺς 43 καὶ 45 ἐπίσης εἶναι ἐγγεγραμμένα δύο ἄλλα νομοσχέδια ναυτικὰ, ἀφορῶντα εἰς τὸν ὁρισμὸν τοῦ ἀριθμοῦ καὶ τὸν κανονισμὸν τῶν προσόντων τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ὑγειονομικοῦ καὶ φαρμακευτικοῦ κλάδου τοῦ ναυτικοῦ. Τὰ τρία ταῦτα νομοσχέδια ἐπιδιώκουσιν ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν σκοπὸν, καὶ νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ ταχθῶσι καὶ τὰ τρία ἐν τῇ αὐτῇ τοὐλάχιστον σειρᾷ, τόσῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον τὰ δύο τελευταῖα νομοσχέδια ἀφορῶσι καὶ εἰς τὴν δικαίαν καὶ φυσικωτέραν ὀνομασίαν τῶν βαθμοφόρων τοῦ ὑγειονομικοῦ καὶ τοῦ φαρμακευτικοῦ κλάδου, οἵτινες σήμερον φέρουσιν ὀνομασίας βαθμῶν ἐντελῶς τραγελαφικὰς, πλὴν τούτου δὲ, ἀφορῶσι καὶ εἰς τὸν κανονισμὸν τῶν προσόντων τῶν ἀξιωματικῶν αὐτῶν. Φρονῶ ὅτι οὔτε ἡ Κυβέρνησις οὔτε ἡ Βουλὴ θὰ ἔχῃ ἀντίῤῥησίν τινα νὰ ταχθῶσι καὶ τὰ τρία ταῦτα νομοσχέδια εἰς τὴν αὐτὴν σειρὰν, ἀφοῦ ἔχουσιν ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν σκοπόν.

§24ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὡς εἶπον ἤδη, πάντα τὰ νομοσχέδια τὰ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει θὰ προβληθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν ἐκ περιτροπῆς κατὰ τὴν σειρὰν αὐτῶν πρὸς συζήτησιν καὶ ἐπιψήφισιν. Ἐξαιρετικῶς προετάχθησαν ἐν τῇ παρούσῃ συνεδριάσει δύο ἢ τρία τῶν στρατιωτικῶν καὶ ναυτικῶν νομοσχεδίων, ἀναμφήριστον δὲ εἶναι, ὅτι τὰ δύο νομοσχέδια, περὶ ὧν ἐποιήσατο λόγον ὁ κ. Βουλευτὴς, εἶναι ἀλληλένδετα πρὸς τὰ νομοσχέδια τὰ προτιμηθέντα. Ὅταν ἐπιληφθῶμεν τῆς συζητήσεως τῶν νομοσχεδίων τούτων, ἂν τοῦτο ἐπιτευχθῇ κατὰ τὴν συνεδρίασιν ταύτην, δύναται νὰ ἐξευρεθῇ τρόπος, ὅπως καὶ τὰ δύο ἐκεῖνα νομοσχέδια συζητηθῶσι συγχρόνως, ἢ τοὐλάχιστον ἀλληλοδιαδόχως. Συντελεστικὸν ἴσως θὰ ἦτο νὰ ταχθῇ πρῶτον τὸ στρατιωτικὸν νομοσχέδιον, ὥστε ἐρχόμενον εἰς συζήτησιν κατόπιν τὸ ναυτικὸν, τὸ ἤδη προτεταγμένον, νὰ παρακολουθῆται ὑπὸ τῶν εἰρημένων δύο, συγγενευόντων πρὸς αὐτό.

§25ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐνοχλήσω καὶ πάλιν τὴν Βουλὴν, καὶ δὲν δύναμαι νὰ κάμω ἄλλως, διότι ταύτην τὴν στιγμὴν ἐπληροφορήθην, ὅτι ἐκακοποιήθη ὑπὸ τῶν ὀργάνων τῆς ἐξουσίας εἷς νέος, ὀνόματι Ταμπαζόπουλος, ὑπηρέτης παντοπώλου, ὁ ὁποῖος καὶ ἐπέδειξε τὰς πληγάς του πρὸς τὸν συντάκτην τῆς «Ἐφημερίδος», ζητήσας νὰ δημοσιεύσῃ τὴν τοιαύτην ἀγρίαν κατάστασιν τῶν ὀργάνων τῆς ἐξουσίας. Ἐζήτησα νὰ τὸν φέρωσιν ἐδῶ, νὰ τὸν ῥίψω ἐντὸς τῆς Βουλῆς, ἵνα καταπλαγῆτε τέλος πάντων καὶ σταματήσητε. Αὐτὸν τὸν συνέλαβεν ὁ ἀστυνόμος Ἀλεξανδρόπουλος, τὸν ὡδήγησεν εἰς τὸ ἀστυνομικὸν κατάστημα καὶ ἐκεῖ τὸν ἔδειρεν ἀνηλεῶς, καὶ εἰς συμπλήρωσιν ἀπέλυσε καὶ τὸν σκύλον του, ὁ ὁποῖος τὸν ἐδάγκασεν. Ἐζήτησα νὰ τὸν φέρουν, καὶ ἐὰν ἔλθῃ, θὰ τὸν εἰσαγάγω εἰς τὴν Βουλὴν, μὴ λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν τοὺς τύπους, ἵνα ἀποδείξω τέλος πάντων ψηλαφητῶς τὰ ἐγκλήματα, τὰ ὁποῖα διαπράττονται.

§26ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶχε δημοσιευθῆ πρὸ πολλοῦ, ὅτι τὰ ἐν Πόρῳ καταστήματα, ἅτινα ἄλλοτε ἐχρησίμευον διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ναυστάθμου, μετεσκευάσθησαν εἰς ἀνάκτορα, προωρισμένα εἰς κατοικίαν τοῦ βασιλόπαιδος Γεωργίου. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω, εἰς πόσον ποσὸν ἀνῆλθεν ἡ δαπάνη διὰ τὴν μετασκευὴν, διὰ τὴν προμήθειαν ἐπίπλων καὶ διὰ τὸν ἐν γένει διάκοσμον, καὶ ἐκ ποίας πιστώσεως ἐλήφθη ἡ δαπάνη. Παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ ἀνακοινώσῃ τὰ περὶ τούτου εἰς τὴν Βουλήν.

§27ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Δὲν εἶναι διόλου ἀκριβὲς, ὅτι τὸ κατάστημα τοῦ Πόρου μετεσκευάσθη εἰς ἀνάκτορον· τὸ κατάστημα ἐκεῖνο ἐπεσκευάσθη πρὸ πολλοῦ, ἐντὸς δ’ αὐτοῦ ὁ βασιλόπαις κατὰ τὴν ἐν Πόρῳ διαμονήν του κατοικεῖ. Τὸ κατάστημα αὐτὸ εἶναι προωρισμένον διὰ κατοικίαν τῶν ἀξιωματικῶν, τὰ περισσότερα δὲ ἔργα, τὰ γενόμενα ἐν Πόρῳ, ἀπέβλεπον εἰς τὴν ἐπισκευὴν τῶν ἄλλων καταστημάτων, τὰ ὁποῖα μετὰ τὴν μεταφορὰν τοῦ Ναυστάθμου εἰς Σαλαμῖνα εἶχον σχεδὸν καταῤῥεύσει. Ὥστε ἡ πληροφορία, ὅτι τὸ κατάστημα αὐτὸ μετεβλήθη εἰς ἀνάκτορον, δὲν εἶναι ἀκριβής. Ἐπιφυλάσσομαι δὲ νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα τῶν γενομένων δαπανῶν.

§28ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐννοεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἐὰν καλῶς ἀντελήφθην, ὅτι ἡ δαπάνη ἡ γενομένη διὰ τὴν ἐπισκευὴν, ὡς τὴν ὀνομάζει, ἐλήφθη ἐκ τῆς γενικῆς πιστώσεως, τῆς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ;

§29ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὄχι· εἶχε δοθῆ πίστωσις ἔκτακτος, ὅπως κατασκευασθῶσι τὰ καταστήματα τοῦ Πόρου, δι’ αὐτῆς δ’ ἐγένοντο αἱ δαπάναι.

§30Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δι’ εἰδικοῦ νόμου ἢ διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ;

§31ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Διὰ πιστώσεως χορηγηθείσης διὰ Διατάγματος, ὑποβληθέντος εἰς τὴν κύρωσιν τῆς Βουλῆς καὶ διὰ νόμου ἐπικυρωθέντος· ζητοῦνται δὲ σήμερον 50,000 δραχμῶν πρὸς συμπλήρωσιν τῶν ἔργων τῶν ἀρξαμένων.

§32ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ προσαγάγητε σημείωσιν τῶν γενομένων δαπανῶν.

§33Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει δὲν ἐγένετο μνεία, ὅτι εἶχε χορηγηθῆ πίστωσις, διὰ τῆς ὁποίας ἐγένοντο αἱ ἐπισκευαὶ, καὶ ἐπὶ τῇ συμπληρώσει τῶν ἐπισκευῶν ζητεῖται ἡ πίστωσις.

§34ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν διευκρίνησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν εἰς τί χρησιμεύει τὸ μέγα κατάστημα τοῦ Πόρου. Μᾶς εἶπεν, ὅτι χρησιμεύει ὡς κατοικία ἀξιωματικῶν. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἠδυνήθην ν’ ἀντιληφθῶ, ἐπισκεφθεὶς τὸ κατάστημα τοῦτο, εἶναι ὅλως ἀπρόσφορον πρὸς κατοικίαν ἀξιωματικῶν, διότι σύγκειται ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἐκ μεγίστων αἰθουσῶν. Δυνατὸν νὰ κατοικῶσιν ἀξιωματικοὶ ἐκεῖ, ἀλλὰ βεβαίως ἄλλος θὰ ὑπῆρξεν ὁ προορισμὸς τοῦ καταστήματος τούτου. Ἐπειδὴ δὲ δὲν ἔχομεν καταστήματα δημόσια, ἐπειδὴ εἰς τὸ κατάστημα τοῦτο ἐδαπανήθη, νομίζω, ὑπὲρ τὸ ἑκατομμύριον, ὑποθέτω ὅτι ὀρθὸν θὰ ἦτο νὰ ὁρισθῇ ὁ σκοπὸς τοῦ καταστήματος τούτου, νὰ ὁρισθῇ ἡ χρῆσις, ἡ ὁποία δὲν δύναται νὰ ἦναι, ὅπως τοῦτο χρησιμεύῃ ὡς κατοικία ἀξιωματικῶν. Οὐδαμοῦ οἱ ἀξιωματικοὶ κατοικοῦν εἰς κατάστημα δημόσιον, οὔτε οἱ τῆς ξηρᾶς, οὔτε οἱ τῆς θαλάσσης, ὅταν ἦναι εἰς τὴν ξηράν. Τὸ κατάστημα τοῦτο βεβαίως θὰ ἔχῃ ἄλλον προορισμόν.

§35ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Καθὼς γινώσκει ὁ κ. Βουλευτὴς, ἐν Πόρῳ ὑπῆρχεν ἄλλοτε ὁ Ναύσταθμος, καὶ τὸ κατάστημα ἐκεῖνο ἐχρησίμευεν εἰς τὸν διευθύνοντα τὸν Ναύσταθμον. Ἔγεινεν ἡ μεταφορὰ τοῦ Ναυστάθμου εἰς τὴν Σαλαμῖνα, τὸ κατάστημα ἐκεῖνο ἔμενε κενὸν καὶ κατέῤῥεεν, ὅτε ἀπεφασίσθη διὰ νόμου, ἵνα συστηθῇ ἐν Πόρῳ τὸ Προγυμναστήριον. Τότε ἐσκέφθημεν νὰ μεταχειρισθῶμεν τὸ κατάστημα. Ἐσκέφθημεν ὅτι δὲν ἦτο λογικὸν νὰ οἰκοδομήσωμεν νέον κατάστημα, ἵνα οἱ ἀξιωματικοὶ κατοικῶσιν εἰς οὐχὶ τοσοῦτον εὐρέα δωμάτια. Βεβαίως, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ κατασκευάσωμεν νέον οἰκοδόμημα πρὸς χρῆσιν τῶν ἀξιωματικῶν, ὑποθέτω ὅτι ἠθέλομεν κατασκευάσει δωμάτια μικρότερα, ἀλλὰ βεβαίως τὸ μέγεθος τῶν δωματίων τοῦ σημερινοῦ καταστήματος δὲν εἶναι λόγος ἀποκλείων τὴν χρῆσιν αὐτῶν ὑπὸ τῶν ἀξιωματικῶν. Ἀνεξαρτήτως τοῦ κεντρικοῦ καταστήματος καὶ τῆς κατοικίας τῶν ἀξιωματικῶν, ἐδέησε νὰ λάβωμεν πρόνοιαν πρὸς παρασκευὴν οἰκημάτων, ὅπου νὰ ἐνδιαιτῶνται οἱ τῆς ἀπογραφῆς κληρωτοὶ, ἀνερχόμενοι σήμερον εἰς 600 καὶ πλείονας, εἶναι δὲ καλὸν νὰ ὑπάρχῃ χῶρος ἀρκετὸς, ἵνα καὶ πλειότεροι δυνηθῶσι νὰ στρατωνισθῶσι, καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον εἶναι ἀναγκαῖον νὰ ἐγερθῶσιν οἰκοδομήματα. Ὡς πρὸς τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κεφαλληνίας, ὅτι δὲν γινώσκει, ἂν ἀλλαχοῦ ἀξιωματικοὶ τοῦ Ναυτικοῦ κατοικοῦσιν εἰς δημόσια κτίρια, παραπέμπω αὐτὸν εἰς τὸν ἐν Σαλαμῖνι Ναύσταθμον, ἔνθα θὰ ἴδῃ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ Ναυτικοῦ κατοικοῦντας εἰς δημόσια κτίρια.

§36Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ ἐπερώτησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κεφαλληνίας εἶχε σκοπὸν τὸν ἔλεγχον διοικητικῆς πράξεως, ἀλλ’ ἡ ἐπερώτησις τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Καλαβρύτων εἶχεν ἄλλον σκοπὸν, τὸν ἔλεγχον τῆς λογιστικῆς πράξεως. Εἰς τὴν ἐπερώτησιν ἐκείνην ἀπεκρίθητε, ὅτι ὑπῆρχε πίστωσις, ἥτις εἶχε χορηγηθῆ διὰ νόμου, καὶ πρὸς συμπλήρωσιν τῆς ὁποίας ἐζητήσατε τὴν χθὲς διὰ νομοσχεδίου ζητηθεῖσαν τῶν 436 χιλιάδων δραχμῶν πίστωσιν. Ἐπειδὴ ὅμως ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει τοῦ συζητηθέντος νομοσχεδίου δὲν γίνεται μνεία τῆς πιστώσεως, πρὸς συμπλήρωσιν τῆς ὁποίας προετείνατε τὴν χθὲς ζητηθεῖσαν, διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ ἀνακοινώσητε εἰς τὴν Βουλὴν τὸν νόμον, δυνάμει τοῦ ὁποίου ἐψηφίσθη ἡ πίστωσις, περὶ ἧς ὁ λόγος.

§37ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὅταν θὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅλα τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, θέλω ἀναφέρει ὅλα τὰ καθέκαστα τῆς ὑποθέσεως.

§38ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅτε ἤμην εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν, εἶδον τί γίνεται ἐκεῖ ὡς πρὸς τὰ ναυτικὰ καὶ στρατιωτικά· ἐκεῖ ἔμαθα καὶ ἀντελήφθην, ὅτι, ἐπειδὴ τὰ θωρηκτὰ καὶ ἐν γένει ὁ στόλος ὁ τουρκικὸς εἶναι ἀνίκανος πρὸς πλοῦν, ἐθεώρησεν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἠδύνατο νὰ παρουσιάζῃ ἑκάστην Παρασκευὴν ἓν σῶμα ἀνδρῶν, ναυτικὰ ἐνδεδυμένων, καὶ νὰ τὸ ὀνομάζῃ «τὸ πλήρωμα τοῦ στόλου». Ἐκεῖ ἐννοῶ, ὅτι ὑπάρχει ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον νὰ στρατωνίζωνται τὰ πληρώματα ἐκτὸς τῶν πλοίων, διότι τὰ πλοῖα εἶναι ἀνίκανα πρὸς πλοῦν καὶ πρὸς πᾶσαν ὑπηρεσίαν ναυτικήν· ἄλλως ἡ Τουρκία, ὡς ἐκ τῶν περιστάσεών της τῶν πολιτικῶν τῶν ἐξωτερικῶν, δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ ἔχῃ καὶ ἀξιόμαχον ναυτικόν. Παραξενεύομαι λοιπὸν τώρα, ἀκούων τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, λέγοντα πρὸς τὴν Βουλὴν, ὅτι κατασκευάζει ναυτῶνας καὶ ἐπισκευάζει τὰ ἄλλοτε καταστήματα τοῦ Ναυστάθμου εἰς κατοικίαν ἀξιωματικῶν. Μήπως πρόκειται νὰ ἔχωμεν χερσαίους ναύτας; Ταξειδεύσας καὶ συνομιλήσας μὲ ναυτικοὺς, γνωρίζω ὅτι ὁ καλὸς ναύτης καὶ ὁ καλὸς ἀξιωματικὸς—καὶ εἰς τοῦτο δύναται νὰ δώσῃ αὐθεντικὴν γνώμην ὁ κ. Γουδῆς—γίνεται ἐν τῇ θαλάσσῃ, καὶ ἂν ἐθριάμβευσέ ποτε τὸ Ἑλληνικὸν ναυτικὸν, ἐθριάμβευσε διότι ἐπὶ μακρὸν χρόνον ἐπάλαισε πρὸς τῆς θαλάσσης τὰ στοιχεῖα, καταστὰν θαλασσοκράτωρ. Σκοπεύει λοιπὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ μεταβάλῃ τὸ ναυτικόν μας ἀπὸ θαλασσίου εἰς χερσαῖον, καὶ διὰ τοῦτο ὑποβάλλει εἰς τὰς ὑπερόγκους ταύτας δαπάνας τὸ Κράτος, μετασκευάζων τοὺς ναυτῶνας καὶ διασκευάζων τὸ μέγα κατάστημα τοῦ Ναυστάθμου;

§39ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἡ ἀπάντησις εἶναι πρόχειρος. Ἡ Βουλὴ ἐψήφισε νόμον, δι’ οὗ κανονίζονται τὰ τῶν πληρωμάτων τοῦ στόλου. Διὰ τοῦ νόμου τούτου ὁρίζεται, ὅτι οἱ ναῦται, ἅμα τῇ κατατάξει αὐτῶν, τρεῖς μῆνας θέλουσι διανύει εἰς τὸ Προγυμναστήριον, ὅπως λάβωσι προπαίδευσιν, μετὰ δὲ τοὺς τρεῖς μῆνας οἱ κρινόμενοι κατάλληλοι διὰ τὰς διαφόρους εἰδικότητας διανέμονται εἰς τὰς διαφόρους σχολὰς, ὅπου μένουσιν ἑτέρους τρεῖς μῆνας, καὶ μετὰ ταῦτα κατατάσσονται εἰς τὰ πλοῖα τοῦ στόλου. Παρῆλθε πλέον ὁ χρόνος, καθ’ ὃν ἐνομίζετο, ὅτι ἀρκεῖ νὰ ἦναί τις ναύτης, ὅπως ἄνευ εἰδικῆς παιδεύσεως γίνῃ πυροβολητής, οἰακιστής κτλ. Σήμερον ἡ σημασία τῶν εἰδικοτήτων εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἐπιβάλλει τὴν ἀνάγκην προπαιδείας· τὴν ἐκπαίδευσιν ταύτην λαμβάνουσι μένοντες ἓξ μῆνας ἐν τῷ Προγυμναστηρίῳ τοῦ Πόρου· ἀπατᾶσθε δὲ πολύ, νομίζοντες ὅτι μεταβάλλομεν ἡμεῖς τοὺς ναύτας εἰς χερσαίους, διότι σᾶς βεβαιῶ, ὅτι οὐδέποτε πρὸ τῶν τελευταίων ἐτῶν οἱ ναῦται ἐταξείδευσαν τόσον, ὅσον σήμερον. Ἄλλοτε ὑπῆρχε μονοετὴς θητεία, οἱ πλεῖστοι δὲ τῶν ναυτῶν τούτων οὔτε κἂν ἓν ταξείδιον ἔκαμνον, σήμερον δὲ ἅπαντες οἱ ναῦται διανύουσι διετῆ θητείαν, ἐκτὸς δὲ τῶν τριῶν ἢ ἓξ μηνῶν, τοὺς ὁποίους διανύουσιν ἐν Πόρῳ, τοὺς ὑπολοίπους μῆνας ταξειδεύουσιν.

§40ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ κατάστασις, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται οἰκονομικῶς τὸ Κράτος, ἠδύνατο νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν ἄλλην τινὰ σκέψιν, ἠδύνατο νὰ ἔχῃ ἐλλιμενισμένα τὰ πλοῖα ἐν Πόρῳ, ἐπὶ τῶν ὁποίων νὰ στρατωνίζωνται τὰ πληρώματα καὶ οὕτω τὰ πλοῖα νὰ διατηρῶνται, τὰ δὲ πληρώματα τὴν μὲν ἡμέραν κατὰ τὴν ὥραν τῶν ἀσκήσεων νὰ ἐξέρχωνται εἰς τὴν ξηρὰν καὶ νὰ διδάσκωνται, τὰς δὲ λοιπὰς ὥρας νὰ εὑρίσκωνται ἐν τοῖς πλοίοις, νὰ διατηρῶσι ταῦτα καὶ νὰ καταγίνωνται εἰς τὰς λοιπὰς ἀσκήσεις, ἱστῶν κλπ.

§41ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἀκριβῶς τοῦτο συμβαίνει· γίνωνται δὲ ναυτῶνες, διότι ἐν περιπτώσει ἐπιστρατεύσεως πρέπει νὰ ἔχητε τόπον, ἔνθα νὰ κατοικήσωσιν οἱ νεοσύλλεκτοι μέχρι τῆς ἐν τοῖς πλοίοις ἀνακατατάξεως αὐτῶν, πρέπει νὰ ἔχητε ποῦ νὰ τοὺς στρατωνίσητε.

§42ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ ἐπίστρατος πρέπει νὰ ὑπάγῃ εἰς τὸ πλοῖον, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκει, δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ ὑπάγῃ εἰς τοὺς ναυτῶνας τοῦ Πόρου· ἄλλως δὲν ἐννοῶ, τί ἐννοοῦσιν ἐπιστράτευσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Δὲν εἶναι λοιπὸν ἀκριβὲς ὅτι ἐγένοντο τόσαι δαπάναι χάριν αὐτοῦ τοῦ σκοποῦ. Ἐστὲ εἰλικρινεῖς· εἰπέτε κάλλιον, ὅτι θέλει νὰ κατοικήσῃ ὁ Γεώργιος ἐκεῖ. Ἀλλὰ ὁ Γεώργιος ἐσπούδασε καὶ ἔγεινε ναυτικός, νομίζω δὲ, ὅτι θὰ ἦναι ἄχαρι δι’ αὐτὸν νὰ μένῃ εἰς τὴν ξηράν. Ὁ βασιλόπαις δὲν ἔχει ἀνάγκην ἐπιδείξεως κοσμικῆς, ἔχει ἀνάγκην ἐπιδείξεως γνώσεων, ἔχει ἀνάγκην νὰ πείσῃ τὸ ναυτικόν, τὸ ὁποῖον θὰ διοικήσῃ μίαν ἡμέραν, ὅτι εἶναι ἀληθὴς ναύτης καὶ ὅτι εἶναι ἄξιος νὰ τὸ διοικῇ, καὶ δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ ὑποβάλῃ τὸ Κράτος εἰς τοιαύτην δαπάνην· εἶμαι δὲ βέβαιος, ὅτι, ἐὰν ἠρωτᾶτο, καὶ δὲν ἐπρόκειτο νὰ προσβάλῃ τὰς πράξεις ὑμῶν, ἤθελεν εἶπει, ὅτι «κακῶς ἔπραξε τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ὑποβάλῃ τὸ Κράτος εἰς τοιαύτας δαπάνας, περιποιούμενον ἐμὲ καὶ τὸν πατέρα μου».

§43ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν εἶναι διόλου ἀκριβὲς, ὅτι τὸ κατάστημα ἐν Πόρῳ ἐγένετο πρὸς τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον λέγετε· ἡ ἐπισκευὴ τῶν καταστημάτων τοῦ Πόρου διετάχθη καὶ ἐγένετο ὅτε ὁ βασιλόπαις Γεώργιος δὲν ἦτο ἐν Ἑλλάδι. Ὅταν ἀργότερον ἦλθε, διέμεινεν ἐπὶ τρεῖς μῆνας ἐν Πόρῳ, σήμερον δὲ ἀνετέθη αὐτῷ ἡ διοίκησις μιᾶς τορπιλλοφόρου· ὁ βασιλόπαις κατὰ τὴν ἐν Πόρῳ διαμονήν του κατοικεῖ ἐν τῷ καταστήματι, ἐν ᾧ καὶ οἱ ἄλλοι ἀξιωματικοί, οἱ ἐν Πόρῳ εὑρισκόμενοι, κατοικοῦσιν ἢ θὰ κατοικήσωσιν ὅταν αἱ ἐπισκευαὶ συντελεσθῶσιν. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἐθελοντῶν, προσήγαγον εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα, ἐκ τοῦ ὁποίου ἐξάγεται, ὅτι ἰσχύοντος τοῦ νόμου, τοῦ καταργηθέντος διὰ τοῦ σήμερον ἐν ἰσχύϊ, ὑπηρέτουν 380 ἐθελονταί, σήμερον δὲ ἀπέδειξα, ὅτι ὑπηρετοῦσι 290. Πῶς λοιπὸν διατείνεσθε, ὅτι διὰ τοῦ συστήματος τοῦ σήμερον ἰσχύοντος κατηργήθη ὁ θεσμὸς τῶν ἐθελοντῶν;

§44ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, διατὶ πολυδαπάνως ἐστόλισε τοὺς θαλάμους ἐκείνους, πρὶν ἢ ὁ Βασιλόπαις ἔλθῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα; Ἂν ἐπρόκειτο νὰ χρησιμεύσῃ εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς μόνον, διατὶ ὅλον τὸ κατάστημα πλουσίως διεκοσμήθη, βασιλικῶς ἀληθῶς; Ἐπεσκέφθην πρὸ μηνῶν, ὅτε ἤμην εἰς Βερσαλλίας, τὴν κλίνην τοῦ Μεγάλου Ναπολέοντος, τὴν ὁποίαν διατηροῦσιν ἀκόμη ἐκεῖ. Τὴν εἶδον λιτοτάτην, τὸν δὲ θάλαμόν του ἁπλούστατα διεσκευασμένον, οὐχὶ αὐτοκρατορικῶς, ὅπως ἥρμοζεν εἰς τὸν Αὐτοκράτορα, τὸν δυνάμενον νὰ ἐξοδεύσῃ πολλά· διατὶ σεῖς τοσοῦτον πλουσίως διεκοσμήσατε ὁλόκληρον τὸ κατάστημα, καὶ ὄχι μόνον ἕνα θάλαμον, εἰς τὸν ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἐνδιαιτᾶται ὁ Βασιλόπαις; Λοιπὸν δὲν εἶναι ὁ σκοπός, τὸν ὁποῖον ἀνεφέρατε, κύριε Ὑπουργὲ, εἶμαι δὲ βέβαιος, ὅτι οὐδεὶς ἐκ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ μας θὰ ἀπῄτει τοιαύτην δαπάνην, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ καταλύσῃ ἐκεῖ. Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὴν συζήτησιν, διότι δὲν εἶναι λυσιτελὴς καὶ δὲν παίζω ἐγὼ τὸ πρόσωπον οὔτε τοῦ καταγινομένου περὶ τὰ τοιαῦτα, οὔτε δημοκόπου τινὸς ἢ εὐπαιδεύτου. Ἂν δὲ τὸ ναυτικὸν ἡμῶν κατὰ τὸ παρελθὸν ἦτο καλλίτερον παρ’ ὅτι σήμερον, δὲν εἶναι ὅτι τὸ κακὸν προῆλθεν ἐξ ἡμῶν, ἀλλ’ ἐκ τῆς καταστροφῆς τῆς ναυτιλίας, διότι, τὸ ἐπαναλαμβάνω, οἱ ναῦται, οἱ καλούμενοι νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐν τῷ πολεμικῷ ναυτικῷ, προήρχοντο ἐκ τῶν πλοίων τῶν ἐμπορευομένων ἀνὰ τὴν Ἀνατολὴν καὶ τὴν Δύσιν· ἀλλὰ καὶ οἱ νόμοι σας συνετέλεσαν εἰς τοῦτο, διότι ἀπομακρύνουσιν αὐτοὺς, ὡς ὡμολογήσατε, ἀπὸ τῆς ἀληθοῦς αὐτῶν θέσεως. Σεῖς ἔχετε ἤδη ναύτας, οἱ ὁποῖοι δὲν ὑπηρέτησαν ἐν τῇ θαλάσσῃ, ὅπως ὑπηρέτησαν οἱ πρὸ αὐτῶν, καὶ διὰ τοῦτο εἴδατε, τί ὑπέστησαν προχθὲς κατὰ τὴν ῥυμούλκησιν ἑνὸς πλοίου, διότι δὲν διετάξατε νὰ εἰσέλθωσιν ἐν τῷ πλοίῳ ναῦται δεδοκιμασμένοι, ἀλλ’ ἐδώσατε ἁπλῶς διαταγὴν νὰ συγκεντρώσωσι ναύτας, τοὺς ὁποίους ἐπεβίβασαν εἰς τὸ πλοῖον, τὸ πρὸς ῥυμούλκησιν ἀποσταλέν. Μετὰ τὴν ἀποτυχίαν ἐκείνην, ἐρωτῶ, δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ λέγωμεν, ὅτι δὲν ἔχομεν ναυτικὸν, οἷον εἴχομεν, καὶ ὅτι οἱ νόμοι σας εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀπεμάκρυναν κατὰ τὸ πλεῖστον ἐκ τῆς ναυτολογίας τοὺς ἐν τοῖς πλοίοις διανύοντας τὸν βίον; Ἐκ τούτων δὲν μᾶς δίδεται ἡ ἀληθὴς εἰκὼν τοῦ ναυτικοῦ μας; Προέβητε εἰς μεταῤῥυθμίσεις, διὰ νὰ δείξητε ὅτι εὕρατέ τι ἐλλιπὲς καὶ ἐζητήσατε νὰ τὸ διορθώσητε, καὶ κατεστρέψατε καὶ τὸ ὑπάρχον. Ἄλλοτε ἐδοκίμασαν νὰ μεταβάλλουν τὰ προστάγματα καὶ τὰς ὀνομασίας τῶν κεραιῶν, καὶ μικροῦ δεῖν ἐβυθίζοντο, ἂν δὲν ἐπέτρεπεν ὁ κυβερνήτης νὰ μεταχειρισθῶσι τὴν ἀλβανικήν. Λοιπὸν μὴ θέτετε χεῖρα ἐκεῖ, ὅπου δὲν εἶσθε ἱκανοὶ, μὴ ἐξοδεύετε τὸ Δημόσιον χρῆμα εἰς στολισμούς, ἀλλὰ εἰς ἀληθεῖς βελτιώσεις. Ἀφήσατε τοὺς ναύτας εἰς τὰ πλοῖα, διότι ἐκεῖ καὶ μόνον δύνανται νὰ γίνωσι πραγματικοὶ ναῦται.

§45ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος περὶ τῶν δαπανῶν, αἵτινες ἐγένοντο ἐν τοῖς καταστήμασι τοῦ Πόρου, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ἐνόμισε πρόσφορον καὶ κατάλληλον τὴν στιγμὴν νὰ ἐπαναφέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ζήτημα τῆς καλῆς ἢ κακῆς ποιότητος τῶν ναυτῶν ἐν τῷ ἡμετέρῳ πολεμικῷ ναυτικῷ. Νομίζω ὅτι ἡ στιγμὴ δὲν ἦτο πρόσφορος, προκειμένου περὶ εἰδικοῦ καὶ παρεμπίπτοντος ζητήματος, νὰ θελήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν νὰ ἐπιληφθῇ τοσοῦτον σπουδαίου ζητήματος, εἰς ὃ ὑποθέτω, ὅτι δὲν ἤθελεν εἶσθαι ἀρκοῦσα ἡ γενομένη συζήτησις. Ἀπορῶ ἐν τούτοις, πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν τοσοῦτον ταχέως ἐλησμόνησεν ἔκθεσίν τινα, ἣν ἐν ἀρχῇ τῆς παρούσης ἐκτάκτου Συνόδου κατέθηκεν εἰς τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῇ αἰτήσει τοῦ βουλευτοῦ κ. Παπαγιαννακοπούλου. Ἡ ἔκθεσις αὕτη, ἀναγνωσθεῖσα ἐνταῦθα, ἦτο τοῦ πλοιάρχου ἐκείνου τῶν «Ψαρῶν,» ὅστις ἐῤῥυμούλκησε πλοῖον ἰταλικὸν, ἐναντίον πάσης ὑποχρεώσεως καὶ παντὸς νομίμου· ἐκ ταύτης δ’ ἐπληροφορήθη ἡ Βουλή, ὅτι τὸ πολεμικὸν ἐκεῖνο πλοῖον ἐκινδύνευσε τὸν ὕπατον τῶν κινδύνων, διότι ἐν μικρᾷ τινι τρικυμίᾳ ἅπαν τὸ πλήρωμα κατελήφθη ὑπὸ ναυτίας καὶ κατέπεσεν εἰς τὸ κῆτος τοῦ πλοίου, ἐπελήφθησαν δὲ τῆς διασώσεως τοῦ ῥυμουλκοῦ οἱ ὑπαξιωματικοὶ, οἵτινες καὶ ἔσωσαν αὐτό. Τοσοῦτον ὀλίγος χρόνος παρῆλθεν ἀπὸ τῆς καταθέσεως τῆς ἐκθέσεως ταύτης ἐντιμοτάτου ἀξιωματικοῦ τοῦ ναυτικοῦ, ἀνωτέρου πάσης ὑπονοίας, περὶ τοῦ ὅτι δῆθεν δὲν εἶπεν ἀληθῆ, ὥστε δὲν ἐπετρέπετο εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν νὰ λησμονήσῃ τοσοῦτον ταχέως τὰ παρ’ αὐτοῦ ἐκτεθέντα ἐν τῇ Βουλῇ. Ἐκτὸς τούτου ἐπεθύμουν, ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, ἐπειδὴ δίδοται ἀφορμὴ ἐξ αὐτοῦ τούτου καὶ πρόκλησις πρὸς θαυμασμὸν τῶν νομοθετημάτων αὐτοῦ, νὰ καταθέσῃ ἑτέραν τινὰ ἔκθεσιν ἀξιωματικοῦ, τοῦ πλοιάρχου τῆς «Ἑλλάδος», ὅστις, ὅταν ἐξετέλεσε τὸν πλοῦν τῶν πτυχιούχων ναυτῶν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔαρ, ἐπληροφόρησε δι’ ἐκθέσεως τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅτι πάντες σχεδὸν οἱ λαμπροὶ οὗτοι ναῦται, δι’ οὓς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐναβρύνεται, κατελήφθησαν ὑπὸ ναυτίας, καὶ τὸ πλοῖον διέτρεξε πολλοὺς καὶ ποικίλους κινδύνους· ὅταν δὲ κατατεθῇ ἡ ἔκθεσις αὕτη, ὡς καὶ ἡ ἑτέρα, ἣν ὁ κ. ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος Βουλευτὴς εἶχε ζητήσει, θέλομεν ἐξαγάγει πόρισμα περὶ τῆς παρούσης καταστάσεως τοῦ Ναυτικοῦ, συνεπείᾳ τῶν νέων ἀναμορφώσεων, δι’ ἃς δὲν πιστεύω, ὅτι θέλει καυχηθῆ οὔτε ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, οὔτε οἱ συνάδελφοι αὐτοῦ. Καὶ συμβαίνουσι ταῦτα παρ’ ἡμῖν, οἵτινες ἔχομεν τὸ εὐτύχημα νὰ ἤμεθα τὸ ναυτικώτερον ἔθνος τῆς Μεσογείου! Καὶ συμβαίνουσιν οὕτως ἀμέσως μετὰ τὴν ψήφισιν τῶν νομοθετημάτων! Δύνασθε νὰ φαντασθῆτε, διὰ τοιούτων νομοθετημάτων τί ἤθελε συμβῆ εἰς ἕτερον, οὐχὶ τοσοῦτον ναυτικὸν, ἔθνος, ὡς τὸ ἡμέτερον, ἢ ὁποῖά τινα θέλουσι συμβῆ, ἂν παρὰ προσδοκίαν ὑποστῶμεν τὴν τύχην νὰ ἰσχύσωσι τὰ νομοθετήματα ταῦτα ἐπὶ μακρὸν χρόνον, ὅτε θέλουσι καταστήσει αὐτὸ, τὸ ναυτικώτερον ἔθνος τῆς Μεσογείου, τὸ μᾶλλον χερσαῖον. Λυπηρὸν εἶναι τῳόντι, ὅτι οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ κατέχονται ὑπὸ τοιούτου αὐτοθαυμασμοῦ, ὥστε νομίζουσιν, ὅτι ἐπιτίθεταί τις κατὰ τῶν προσώπων αὐτῶν, ὁσάκις συζητῇ περὶ τῶν ἔργων αὐτῶν. Ἔναυλά εἰσιν εἰς τὰ ὦτα τῆς Βουλῆς ὅσα ἐλέχθησαν περὶ τοῦ ζητήματος τῶν «Ψαρῶν». Ἀξιωματικὸς ἄριστος δὲν ὤκνησε διὰ τῆς ὑπογραφῆς αὐτοῦ νὰ βεβαιώσῃ, ὅτι οἱ ναῦται ἡμῶν ἔπαθον παθήματα, ἅτινα δὲν πάσχουσιν οἱ ναῦται τοῦ μᾶλλον χερσαίου Κράτους. Καὶ ἕτερος ἀξιωματικὸς τοῦ Ναυτικοῦ ἐβεβαίωσεν, ὅτι τὰ αὐτὰ ἔπαθε καὶ ἡ ἐκπαιδευτικὴ μοῖρα κατὰ τὸ παρελθὸν ἔαρ. Διὰ τοῦτο θέλει πράξει ὀρθότερον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, ὃν ὁμολογουμένως διακρίνει ὀξύνοια, ἂν δὲν ἀγανακτῇ δι’ ὅσα ἐνταῦθα λέγονται, καταθέσῃ δὲ, εἴτε αὔριον εἴτε μεθαύριον, τὴν ἔκθεσιν, ἣν ἐζήτησα.

§46ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Τὸ σύστημα τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ εἶναι γνωστόν· ζητεῖ προσαγωγὴν ἐγγράφων, καὶ πρὶν ἢ κατατεθῶσι ταῦτα, συζητεῖ ἐπ’ αὐτῶν, ἀναπτύσσει τὰς γνώμας, τὰς ὁποίας ἔχει, καὶ φθάνει εἰς πορίσματα, καὶ συμπεραίνει ὅτι ἐπιφυλάσσεται, ὅταν κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα, νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὸ ζήτημα. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ζητεῖ τὴν προσαγωγὴν ἐκθέσεων, καὶ λησμονεῖ ὅτι αἱ ζητούμεναι ἐκθέσεις κατετέθησαν, ὡς κατετέθησαν ἅπασαι ἐν γένει αἱ ὑποβληθεῖσαι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον σχετικαὶ ἐκθέσεις, λησμονεῖ ὅτι ὁ κ. Παπαγιαννακόπουλος, ὅστις εἶχε ζητήσει τὴν κατάθεσιν τῆς ἐκθέσεως τοῦ κυβερνήτου τῶν «Ψαρῶν», συνεζήτησεν ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως ταύτης καὶ τί ἐκ τῆς συζητήσεως ἀπεδείχθη; ἀπεδείχθη τὸ ἐναντίον τοῦ ὅ,τι ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Ἀττικῆς διατείνεται, ἀπεδείχθη ὅτι ἐκ κακοῦ μέτρου, ληφθέντος παρὰ τοῦ Διευθυντηρίου τοῦ Ναυστάθμου, κατηρτίσθη τὸ πλήρωμα τῶν «Ψαρῶν» ὑπὸ ναυτῶν, οἱ ὁποῖοι εἶχον καταταχθῆ πρὸ δύο μηνῶν ὡς νεοσύλλεκτοι. Ὅλων τῶν Κρατῶν, τῶν μᾶλλον ναυτικῶν, τῆς Ἀγγλίας, τῆς Ἰταλίας, τῆς Γαλλίας, οἱ νεοσύλλεκτοι πάσχουν κατὰ τὸ πρῶτον ταξείδιον ἐκεῖνο, ὅπερ ἔπαθον οἱ ναῦται Ἕλληνες. Ἐρωτήσατε περὶ τούτου, καὶ θέλετε μάθει, ὅτι γελῶσιν οἱ ξένοι, ὅταν ἀκούωσι λεγόμενον, ὅτι δὲν ὑπάρχει ναυτικόν, διότι ἔπαθον οἱ ναῦται κατὰ τὸ πρῶτον ταξείδιον ναυτίαν. Τὸ πλήρωμα δὲ τῶν «Ψαρῶν» εἶχε συγκροτηθῆ δυστυχῶς ἐκ νεοσυλλέκτων· δὲν εἶναι δὲ ἀκριβές, ὅτι ἐγκατελείφθη τὸ ἰταλικὸν πλοῖον, διότι τὸ πλήρωμα τῶν «Ψαρῶν» ἦτο κακῶς κατηρτισμένον, ἀλλὰ διότι ἀνωτέρα βία ἠνάγκασε τὸν κυβερνήτην τῶν «Ψαρῶν» νὰ σκεφθῇ περὶ τῆς σωτηρίας τοῦ ὑπὸ τὴν κυβέρνησίν του πλοίου. Ἑπομένως τὰ πορίσματα ὑμῶν, κύριε Βουλευτὰ, δὲν εἶναι ἀκριβῆ· καὶ ὅταν κατατεθῶσιν αἱ ἐκθέσεις, εἶμαι βέβαιος, ὅτι θέλετε συμφωνήσει μετ’ ἐμοῦ. Θέλω δὲ καταθέσει αὖθις πάσας τὰς ἐκθέσεις.

§47ΛΕΒΙΔΗΣ. Δὲν ἠξεύρω τί συμβαίνει, προκειμένου περὶ τῶν ναυτῶν ἄλλων ἐθνῶν, ἀλλὰ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν νὰ ἀναδιφήσῃ τὰ ἀρχεῖα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ἀφ’ ὅτου τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος συνέστη, ἵνα ἴδωμεν πόσαι ἐκθέσεις ἀξιωματικῶν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ ὑπάρχουσι, βεβαιοῦσαι, ὅτι ὑπῆρξε μία κἂν μοναδικὴ περίστασις ἐπὶ ἑξήκοντα ἐνιαυτούς, καθ’ ἣν Ἕλληνες ναῦται, ἀνέκαθεν διακρινόμενοι διὰ τὸν ναυτικὸν αὑτῶν χαρακτῆρα, κατελήφθησαν ὑπὸ ναυτίας, ὑφ’ ἧς καταλαμβάνονται συνήθως οἱ ναῦται τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν. Βεβαίως τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος δὲν ἀνεφάνη εἰς τὸν εὐρωπαϊκὸν κόσμον ἐπὶ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, ὑφίσταται πρὸ ἑξήκοντα ἐνιαυτῶν, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν δὲν θέλει εὕρει ἐν τοῖς ἀρχείοις τοῦ Ὑπουργείου ἔκθεσιν διευθυντοῦ πλοίου, βεβαιοῦσαν ναυτίαν τοῦ πληρώματος. Ἔπρεπε νὰ εὑρεθῇ λοιπὸν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, μὲ τὴν μονομανίαν τῶν νεωτερισμῶν, ἵνα ὑπάρξωσι τρεῖς ἐκθέσεις, βεβαιοῦσαι τὸ πάθημα τοῦτο τῶν ναυτῶν. Ἀλλ’ ἡμεῖς συνειθίσαμεν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἀκούοντες τοὺς κκ. Ὑπουργοὺς καταφεύγοντας εἰς τὰ συμβαίνοντα δῆθεν παρὰ τοῖς ἄλλοις ἔθνεσιν. Ἀμφιβάλλω, Κύριοι, καὶ ἰσχυρίζομαι, ὅτι δὲν εἶναι ἀληθές, ὅτι Ἄγγλοι ναῦται, ἢ Αὐστριακοὶ, ἢ Γάλλοι, καταλαμβάνονται ὑπὸ ναυτίας κατὰ τοὺς πρώτους μῆνας τῆς κατατάξεως αὐτῶν. Τὸ αὐτὸ ἰσχυρίζομαι καὶ περὶ τῶν ναυτῶν τῶν ἄλλων ἐθνῶν. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἰσχυρίσθη, ὅτι κατέθηκε τὴν ἔκθεσιν τοῦ πλοιάρχου, ἣν ἐζήτησα. Πλανᾶται· κατέθηκε μόνον τὴν ἔκθεσιν τοῦ πλοιάρχου τοῦ πλοίου ἐκείνου, ὅπερ ἐῤῥυμούλκησε τὸ ἰταλικόν.

§48ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Κατέθηκα πέντε ἐκθέσεις.

§49ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐγὼ ζητῶ νὰ κατατεθῇ ἡ ἔκθεσις τοῦ πλοιάρχου τῆς «Ἑλλάδος», ἡ ἀφορῶσα εἰς τοὺς ναύτας τοὺς ἐκπαιδευομένους. Ἀλλὰ μήπως ταῦτα δὲν ἔλεγεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτε ὁ κ. Παπαγιαννακόπουλος ἐζήτησε τὴν κατάθεσιν τῆς ἐκθέσεως τοῦ πλοιάρχου τῶν «Ψαρῶν»; Καὶ τότε ἐβεβαίου, ὅτι τὰ καταγγελλόμενα παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος ἦσαν ἀνυπόστατα, καὶ σήμερον ἀξιοῖ, ὅτι οὐδὲν συνέβη, καὶ ὅτι ὑπέκυψαν δῆθεν οἱ ναῦται εἰς ἀνωτέραν βίαν. Τίς ἀρνεῖται, ὅτι δύναται νὰ συμβῇ ἐν τρικυμίᾳ ἡ ἐγκατάλειψις ῥυμουλκουμένου πλοίου; Ἀλλὰ νὰ καταλαμβάνωνται οἱ ναῦται ὑπὸ ναυτίας ἐν τρικυμίᾳ! Ἢ μήπως πρέπει νὰ χρησιμεύωσι μόνον ὅταν ὑπάρχῃ πλήρης νηνεμία; Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ καταθέσῃ τὰς ἐκθέσεις τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ περὶ τῆς καταστάσεως τῶν πλοίων, τὰ ὁποῖα διοικοῦσιν.

§50ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἐγὼ ἐπεθύμουν νὰ μετεχειρίζετο τὸν χρόνον αὐτοῦ ὁ κ. Βουλευτὴς, ἵνα μελετήσῃ τοὺς νόμους, οἵτινες διεῖπον τὸ Ναυτικὸν πρὸ ἡμῶν, καὶ τοὺς νόμους, οἵτινες διέπουσιν αὐτὸ σήμερον· διότι ὁμιλεῖ ἐν ἀγνοίᾳ τῶν πραγμάτων καὶ τῶν νόμων περὶ τοῦ Ναυτικοῦ. Ποῦ ὑφίσταται, παρακαλῶ, ἡ διαφορά; Οἱ ναῦται, τοὺς ὁποίους ἔχομεν σήμερον, ἔρχονται ἐκ τῆς αὐτῆς πηγῆς, ἐξ ἧς καὶ πρότερον. Τί ἐπικρίνετε τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν; Ἡ παροῦσα Κυβέρνησις διὰ τοῦ νέου νόμου περὶ ναυτικῆς στρατολογίας προσέθηκε νέας πηγὰς, ἐκ τῶν ὁποίων δύνανται νὰ ληφθῶσιν οὗτοι. Ὡς δ’ ἀπέδειξα κατὰ τὴν συζήτησιν, τὴν ὁποίαν προεκάλεσεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, δὲν εὑρέθημεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ προστρέξωμεν εἰς τὰς νέας ταύτας πηγάς· μέχρι τοῦδε οἱ ναῦται ἐλήφθησαν ἐκ τῶν ἐργατῶν θαλάσσης τῆς ἀπογραφῆς, ἐξ αὐτῶν ἐκείνων, ἐξ ὧν ἀπετελεῖτο τὸ Ναυτικὸν πρὸ τοῦ τελευταίου νόμου. Οἱ ναῦται οὗτοι, ἐκ τῆς αὐτῆς πηγῆς προερχόμενοι, δὲν ἐθεωροῦντο ἄλλοτε ἀνίκανοι· διατί θεωροῦνται σήμερον ὡς τοιοῦτοι; μήπως διότι ὑπηρετοῦσιν ἐπὶ δύο ἔτη ἀντὶ ἑνός; Ἐὰν οἱ ναῦται οὗτοι ἦναι κακοὶ σήμερον, ὅτε ἡ θητεία εἶναι διετὴς καὶ γυμνάζονται καλλίτερον, χειρότεροι θὰ ἦσαν κατὰ τὰ προηγούμενα ἔτη, ὅτε ἡ θητεία ἦτο μονοετής. Σήμερον λαμβάνονται ναῦται ἐκ τῶν ναυτικῶν δήμων· ἐκ τῶν δήμων τούτων, ἐπαναλαμβάνω, ἐλαμβάνοντο καὶ ἄλλοτε. Ἐργάτης θαλάσσης δυνάμει τοῦ προγενεστέρου νόμου ἐθεωρεῖτο ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος εἶχε ταξειδεύσει ἐπὶ ἓν ἔτος. Ἀπέδειξα δὲ, ἀπαντῶν εἰς τὸν Βουλευτὴν ἐξ Ἀχαΐας, ὅτι οἱ ἐργάται θαλάσσης τῆς σήμερον πλέον τοῦ ἔτους μετῆλθον τὸ ἔργον τοῦτο. Τούτου τεθέντος, οὐδεμία ἄλλη ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ τῶν ναυτῶν τῶν πρώην καὶ τῶν σήμερον ἢ ἡ ἑξῆς, ὅτι πρὸ τριῶν ἐτῶν καταβάλλεται μέριμνα πλειοτέρα πρὸς μόρφωσιν καὶ ἐκπαίδευσιν αὐτῶν. Πότε ἐν Ἑλλάδι, δείξατέ μοι, ὑπῆρξε μοῖρα ἐκπαιδευτική; πότε ἐγένετο τοιαύτη ἐκπαίδευσις, οἵα σήμερον γίνεται; Καὶ ἀφοῦ ἀποδείξητε τοῦτο, τότε ἔχετε δικαίωμα νὰ παραπονεθῆτε. Δὲν γνωρίζω, ποῦ βασίζονται αἱ ἐπικρίσεις σας. Ἂν τὰ παρ’ ὑμῶν λεγόμενα ἦσαν ἀληθῆ, οὐδὲν ἕτερον θ’ ἀπεδείκνυον ἢ ὅτι ἡ ποιότης τῶν πληρωμάτων πρὸ τοῦ ἰσχύοντος σήμερον νόμου ἦτο χειροτέρα, διότι ὀλίγη μέριμνα ἐλαμβάνετο περὶ ἐκπαιδεύσεως καὶ ἐν θαλάσσῃ γυμνασίων, ἐν ᾧ σήμερον πλεῖσται καταβάλλονται προσπάθειαι πρὸς ἐντελεστέραν ἐκγύμνασιν τῶν πληρωμάτων.

§51ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Πρόκειται περὶ ζητήματος ζωτικωτάτου διὰ τὸν τόπον. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον βλέπω ἐξαγόμενον ἐξ ὅσων εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, εἶναι, ὅτι ἀνετράπησαν αἱ ναυτικαὶ παραδόσεις τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ ἡμῶν, τὸ ὁποῖον ἀρχὴν εἶχε τὸ ναυτικὸν τῆς Ὕδρας, τῶν Σπετσῶν καὶ ἄλλων τινῶν ναυτικῶν κοινοτήτων, αἵτινες δὲν περιελήφθησαν εἰς τὸ Βασίλειον τῆς Ἑλλάδος, καὶ μεταξὺ τῶν ὁποίων εἶναι ἡ ἐνδοξοτάτη κοινότης τῶν Ψαρῶν. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν βεβαίως τὴν ἐντολὴν νὰ σκιαγραφήσωμεν τοὺς ἐξόχους ἐκείνους ναύτας, καὶ ὅταν λέγω ἐξόχους, ἐννοῶ τοὺς ναυτικοὺς ἀπὸ τοῦ Ναυάρχου μέχρι τοῦ τελευταίου ναυτόπαιδος. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον παρατηροῦμεν, εἶναι, ὅτι ἡ διοίκησις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν συγχέει δύο τινὰ, τὸ ναυτικὸν τὸ ἐκ παραδόσεως, καὶ τὸ ναυτικὸν τὸ ἐκ τῆς ἐκπαιδεύσεως, καὶ ἐκ τῆς συγχύσεως ταύτης προέκυψαν νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα τείνουσι ν’ ἀνατρέψωσι τὴν ἱστορικὴν βάσιν τοῦ ἑλληνικοῦ ναυτικοῦ. Ἐπὶ Κυβερνήτου τὸ ναυτικὸν τὸ πολεμικὸν ἠκουλούθησε τὰς παραδόσεις τοῦ ναυτικοῦ τοῦ ἀγῶνος, διότι δὲν εἶχεν ἀρχίσει ἀκόμη ὁ ὀργανισμὸς ἐπὶ τὸ εὐρωπαϊκώτερον. Ἀλλὰ καὶ καθ’ ὅλην τὴν βασιλείαν τοῦ ἀειμνήστου Ὄθωνος ἐπεκράτησαν ἐν τῷ ναυτικῷ αἱ παραδόσεις τοῦ ἀγῶνος, κατηρτίζετο τοῦτο ὑπὸ ναυτῶν ἀνηκόντων εἰς τὰς ναυτικὰς κοινότητας τοῦ τόπου, καὶ βεβαίως οὐδέποτε πλοῖον πολεμικὸν ἐπὶ τῆς βασιλείας τοῦ Ὄθωνος παρέστησε τὸ οἰκτρὸν θέαμα, τὸ ὁποῖον ἐξετέθη ὑπὸ τοῦ πλοιάρχου τῶν «Ψαρῶν». Ἀνέγνωμεν εἰς ἐφημερίδας γνώμας τοῦ ναυάρχου Lejeune, τὰς ὁποίας ἐὰν πράγματι ἐξέφρασεν ὁ διακεκριμένος οὗτος ναυτικός, δύναταί τις νὰ ἐξηγήσῃ τὰ λυπηρὰ φαινόμενα, τὰ ὁποῖα ἐξετέθησαν ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ, καὶ δὲν δύναται ἢ νὰ λυπηθῇ, ὅτι τοιαῦται σφαλεραὶ ἰδέαι διὰ τὸν τόπον ἐπικρατοῦσι παρὰ τῇ Κυβερνήσει. Ὁ ναύαρχος Λεζὲν λέγεται ὅτι εἶπεν, ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος δὲν εἶναι ναυτικὸν, διότι δὲν ὑπάρχει ἔθνος ναυτικὸν, ὅταν οἱ ναῦται δημιουργῶνται κατὰ βούλησιν διὰ τῆς ἀσκήσεως. Ταῦτα εἶναι ἐντελῶς σφαλερὰ, καὶ εἰς ὅλα μὲν τὰ ἄλλα μέρη τοῦ κόσμου, ἀλλ’ ἔτι μᾶλλον παρ’ ἡμῖν, οἵτινες ἔχομεν μεγαλείτερον ναυτικὸν πληθυσμὸν ἀπὸ πᾶν ἄλλο μέρος τοῦ κόσμου, ἕνεκα τῆς μεγάλης ἐκτάσεως τῶν ἀκτῶν ἡμῶν, καὶ ἕνεκα τῶν μακρῶν ναυτικῶν παραδόσεων ἡμῶν. Πάντες γνωρίζουσι σήμερον οἱ ἐπιστήμονες, ὅτι ἕξεις βιωτικαὶ, ἐπὶ πολὺν χρόνον ἐπαναλαμβανόμεναι, σχηματίζουσι κληρονομικάς τινας τάσεις, κοινὰς, οὕτως εἰπεῖν, εἰς πάντας, καὶ τοῦτο τὸ βλέπομεν παντοῦ, ὅπου ὑπάρχει ναυτικὸς πληθυσμὸς, καὶ ἐν Ἑλλάδι. Ἐνταῦθα ἀπὸ μακροῦ χρόνου ὑπάρχουσι πληθυσμοὶ ἐκ γενετῆς, οὕτως εἰπεῖν, ναυτικοί. Ὅπου δὲν ὑπάρχουσι τοιαῦται κοινότητες, ἐκεῖ αἱ Κυβερνήσεις καταφεύγουσιν εἰς τὴν ναυτολογίαν ναυτῶν ἐξ ὅλων τῶν μερῶν, τῶν ἀποτελούντων τὴν ἐπικράτειαν, καὶ παρασκευάζουσιν αὐτοὺς διὰ μακρᾶς θητείας. Καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου θὰ σᾶς διηγηθῶ λίαν περίεργον περίπτωσιν, ἣν μοὶ ἀφηγήθη ὁ Ῥῶσσος ναύαρχος, ὁ μακαρίτης φίλος μου Μπουτακώφ, ὅτι πλεῖστοι, ἵνα μὴ εἴπωμεν πάντες οἱ Ῥῶσσοι ναῦται τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ παραλαμβάνονται ἔκ τινων μεσογείων ἐπαρχιῶν, διότι ἐκτὸς ὀλίγων ἀκτῶν ἐπὶ τῆς Μαύρης Θαλάσσης, ἐπὶ τῆς Ἀζοφικῆς καὶ τῆς Βαλτικῆς, τὸ Ῥωσσικὸν Κράτος δὲν ἔχει μεγάλας ἀκτὰς — παρετηρήθη δὲ, ὅτι οἱ ἀνήκοντες εἰς οἰκογενείας, ὧν οἱ προπάτορες ὑπῆρξαν ναυτικοὶ, διαδέχονται αὐτοὺς εἰς τὸ ναυτικὸν στάδιον μετά τινων ναυτικῶν κληρονομικῶν ἰδιοτήτων, καίτοι χερσαῖοι, καίτοι μακρὰν τῆς θαλάσσης γεννηθέντες καὶ οἰκοῦντες, κατατάσσονται δὲ κατὰ προτίμησιν εἰς τὸ ναυτικόν. Ἐὰν λοιπὸν τοῦτο ᾖναι ἀληθὲς διὰ τοὺς χερσαίους ἀπογόνους τῶν ἐπὶ τῶν πολεμικῶν πλοίων ὑπηρετησάντων Ῥώσσων ναυτῶν, δύναταί τις νὰ φαντασθῇ πόσον ἄδικον εἶναι, ὅταν τόπος, ὡς ἡ Ἑλλὰς, ἥτις ἔχει τόσον καὶ τόσον ἐκτεταμένον πληθυσμὸν ναυτικὸν, δὲν κατορθοῖ νὰ ἐκλέγῃ ἀποκλειστικῶς τοὺς ναύτας αὐτῆς ἐκ τοῦ πληθυσμοῦ τούτου. Σφαλερὰ λοιπὸν ἰδέα ἐπεκράτησεν ἐν τῇ διοικήσει τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ἴσως ὑποστηριχθεῖσα παρὰ ξένου ναυάρχου, ὅπως φαίνεται, ὅπως ἐδημοσιεύθη, διότι ἐδημοσιεύθησαν ὁμιλίαι αὐτοῦ ἐν τῇ «Ἀκροπόλει», πρὸς σπουδαίαν ζημίαν καὶ πρὸς ἀνατροπὴν τῶν ναυτικῶν παραδόσεων τοῦ ἔθνους ἡμῶν. Τὸ κατ’ ἐμὲ, ὅστις ἀνετράφην, δύναμαι νὰ εἴπω, ἐν οἰκίᾳ ναυτικῇ, διότι συνανετράφην μετὰ τῶν τέκνων τοῦ ναυάρχου Κριεζῆ, δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ὅτι ἄσβεστος γέλως ἤθελε καταλάβει τοὺς ναυτικοὺς τοὺς πρὸ μιᾶς γενεᾶς, ἐὰν ἤθελε διηγηθῇ τις πρὸς αὐτοὺς τὴν οἰκτρὰν σκηνὴν, τὴν ὁποίαν ἐξέθεσεν ὁ πλοίαρχος τῶν «Ψαρῶν», διότι ὄχι ναύτας δύο μηνῶν, ἀλλὰ ναύτας, τοὺς ὁποίους ἤθελον κατατάξει τὴν ἰδέαν ἡμέραν ἐν τοῖς πλοίοις των κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ἤθελον τοὺς ἔχει βεβαίως ὄχι κατηρτισμένους ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς ναυτικῆς ὑπηρεσίας τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ, ἀλλὰ ἤθελον τοὺς ἔχει πραγματικοὺς ναύτας, μηδόλως ναυτιῶντας, ἀλλ’ ἱκανοὺς νὰ ἐκτελέσωσι τὰς προχειροτέρας τοὐλάχιστον ναυτικὰς ὑπηρεσίας. Οὐδέποτε ἠκούσθη ἐπὶ πληρώματος ἑλληνικοῦ ἡ ναυτίασις, σημειώσατε δὲ, ὅτι δὲν θέλετε εὕρει ἀριθμόν τινα τοιοῦτον ναυτῶν ναυτιώντων ἐντὸς ὅλων τῶν ἐμπορικῶν ἡμῶν πλοίων. Ἀγνοῶ, ἐὰν τὸ φαινόμενον τοῦτο τῆς ναυτίας παρουσιάζηται, ὅπως μᾶς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, εἰς τὸ πολεμικὸν ναυτικὸν ἄλλων ἐθνῶν, τὰ ὁποῖα ἔχουσι μέγα πολεμικὸν ναυτικὸν, εἰς τὸ ὁποῖον κατατάσσονται καὶ ναῦται, οἵτινες δὲν ἀνήκουσιν εἰς ναυτικὰς κοινότητας, ἀλλὰ λέγω, ὅτι ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν τοιοῦτο ναυτικὸν χερσαῖον, ἔχοντες ναυτικὸν πληθυσμὸν ἀνερχόμενον εἰς μυριάδας ναυτῶν. Ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν τὸν στόλον ἡμῶν κατηρτισμένον ἀποκλειστικῶς ὑπὸ ναυτῶν πραγματικῶν. Οὗτοι βεβαίως ἔχουσιν ἀνάγκην ἐκπαιδεύσεως κατὰ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον εἰσήγαγεν ἤδη τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν· περὶ τούτου δὲν ἔχω καμμίαν ἁρμοδιότητα, ἀλλὰ δὲν βλέπω διατὶ θὰ προτιμήσωμεν χερσαῖον, ὅπως ἐκπαιδεύσωμεν αὐτὸν εἰς τὰ τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ, ἀπὸ τοῦ πράγματι ναυτικοῦ, ὅστις εὐχερέστερον θὰ μάθῃ τὰ διδασκόμενα πρὸς τὸν ναύτην τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ καὶ ὅστις πρὸς τῇ ἱκανότητι, τὴν ὁποίαν προσδίδει αὐτῷ ἡ διδασκαλία, θὰ ἔχῃ καὶ τὰς ἰδιότητας τοῦ ἀληθοῦς ναύτου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἀνέγνωσε βεβαίως τὸ λαμπρὸν σύγγραμμα τοῦ ναυάρχου Zurien de la Gravière, τὸ ὁποῖον καὶ εἰς τὴν γλῶσσαν ἡμῶν μετεφράσθη. Ἂς φιλοσοφήσῃ ἐπὶ τοῦ συγγράμματος τούτου, καὶ θέλει πληροφορηθῆ, ὅτι οἱ ναῦται ἐκεῖνοι, οἵτινες δὲν εἶχον τὴν ἐκπαίδευσιν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ τῆς ἐποχῆς τοῦ ναυάρχου Zurien, ἐθεωροῦντο παρὰ τοῦ σοφοῦ ἐκείνου ναυτικοῦ ὡς ἄριστοι ναῦται, ὡς ναῦται, ἀπὸ τῶν ὁποίων πολλὰ εἶχον νὰ διδαχθῶσιν αὐτοὶ, καὶ οὐ μόνον οἱ ναῦται, ἀλλὰ καὶ οἱ ἀνώτεροι ἀκόμη ἐν τῷ πολεμικῷ ναυτικῷ τῆς Γαλλίας. Τοιαύτην κρίσιν φέρει περὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ ναυτικοῦ τοῦ ἀγῶνος ὁ ναύαρχος Zurien de la Gravière, καὶ βεβαίως οἱ ἐπίγονοι τῶν ναυτῶν ἐκείνων, τοὺς ὁποίους θαυμάζει ὁ σοφὸς Γάλλος ναύαρχος, δὲν ἐξηλείφθησαν ἀπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους. Αὐτοὶ σώζονται, ὑπάρχουσιν, αὐτοὶ ἔχουσιν ὅλας ἐκείνας τὰς λαμπρὰς ἰδιότητας, τὰς ὁποίας τόσον εὐγλώττως ἐξέθεσεν ὁ σοφὸς ἐκεῖνος Γάλλος ναύαρχος. Μεταξὺ αὐτῶν πρέπει νὰ ζητήσητε τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα θέλετε καταρτίσει εἰς τὴν πολεμικὴν ναυτικὴν ἐπιστήμην· οὐδέποτε δ’ ἔπρεπε νὰ δεχθῆτε, ὅπως παραβλέψωμεν τὰς λαμπρὰς ταύτας παραδόσεις, καὶ νὰ πιστεύσητε, ὅτι εἶναι ἀνάγκη ἡμεῖς νὰ μορφόνωμεν ναύτας ἐκ τῶν χερσαίων, ὅπως τοῦτο γίνεται εἰς ἄλλα ἔθνη, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουσι τὸν λαμπρὸν ναυτικὸν πληθυσμὸν τὸν ἡμέτερον. Αὐτὴ λοιπὸν ἡ ἀρχὴ πρέπει νὰ κρατήσῃ. Δὲν ὁμιλῶ περὶ λεπτομερειῶν, δὲν εἶμαι ἁρμόδιος, βλέπω τὰ ἀποτελέσματα, καὶ βλέπω τὴν ὁμολογίαν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ναύαρχος Legeune, καὶ φοβοῦμαι ὅτι ἐπικρατεῖ τοιαύτη ἀρχή, ἀρχή, ἥτις διασπᾷ, οὕτως εἰπεῖν, τὴν λαμπρὰν παράδοσιν τοῦ ἡμετέρου πολεμικοῦ ναυτικοῦ.

§52ΚΑΝΑΡΗΣ. Ἐπειδὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἐπεκαλέσθη τὴν μαρτυρίαν μου, ὅτι κατετέθη ἡ ἔκθεσις τοῦ κυβερνήτου τῆς «Ἑλλάδος», ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν κατέθηκε μίαν ἔκθεσιν τοῦ εἰρημένου κυβερνήτου, ἀλλὰ δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἡ ἔκθεσις, ἡ ὁποία κατετέθη, ἦναι ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ζητεῖ ὁ κ. Λεβίδης καὶ ἥτις ἀφορᾷ τὸν ἐκπαιδευτικὸν πλοῦν τῶν πτυχιούχων ναυτῶν.

§53ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐχαρίστως παρετήρησα, ὅτι ἐκ τῶν ἐν τῇ χθεσινῇ καὶ τῇ σημερινῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἐν τοῖς πρώτοις ἀναγεγραμμένων νομοσχεδίων εἶναι τὸ νομοσχέδιον, ὅπερ πρόκειται νὰ δώσῃ ἰσχὺν εἰς τοὺς πίνακας τοῦ περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ νόμου ΑΦΛΓʹ τοῦ 1887. Εὔχομαι νὰ ἴδω ταχέως ψηφιζόμενον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καὶ θερμότερον εὔχομαι νὰ ἴδω αὐτὸ ἀποβαῖνον πρὸς ὠφέλειαν τοῦ στρατοῦ. Ἐπειδὴ καὶ χθὲς δὲν ἐφθάσαμεν εἰς τὴν σειρὰν τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ σήμερον πιθανὸν νὰ μὴ φθάσωμεν, κρίνω καλὸν νὰ ζητήσω ἀπὸ τοῦδε ἐν εἴδει ἐπερωτήσεως πληροφορίας τινὰς, τῶν ὁποίων ἔχω ἀνάγκην διὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου· ἤτοι: 1) Κατάστασιν ἐμφαίνουσαν τὰς θέσεις, αἵτινες δημιουργοῦνται διὰ τῆς ἰσχύος τῶν εἰς τὸν ὀργανισμὸν τοῦ 1887 προσηρτημένων πινάκων καὶ τῶν εἰς τούτους ἐπιφερομένων διὰ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου τροποποιήσεων. Ἡ κατάστασις αὕτη δέον νὰ ἐμφαίνῃ τὴν ἐν συγκρίσει πρὸς τοὺς τέως ἰσχύοντα πίνακας (τοῦ νόμου μὲν ΑΤΚΓʹ τοῦ 1885 ὡς πρὸς πάντα τὰ λοιπὰ σώματα, τοῦ νόμου δὲ ΑΛΖʹ τοῦ 1882 ὡς πρὸς τὴν χωροφυλακὴν,) αὔξησιν ἢ ἐλάττωσιν τῶν ἀξιωματικῶν ἑκάστου βαθμοῦ καὶ παντὸς ὅπλου. 2) Ἀκριβῆ σημείωσιν τῆς δαπάνης, ἣν θὰ προκαλέσωσιν ἐπὶ πλέον οἱ κατὰ τοὺς εἰς ἐνέργειαν τιθεμένους πίνακας τοῦ νόμου ΑΦΛΓʹ γενησόμενοι προβιβασμοί».

§54ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Τὸ τελευταῖον εὕρηται ἐν τῇ εἰσαγωγικῇ ἐκθέσει τοῦ νομοσχεδίου· περὶ δὲ τοῦ πρώτου ἔχω τὴν σημείωσιν ταύτην, καὶ, ἂν μὴ προβῶμεν σήμερον εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, θὰ φροντίσω ὅπως τυπωθῇ ἐγκαίρως πρὸς διανομὴν πρὸ τῆς αὐρινῆς συζητήσεως. Πρὸς τὸ παρὸν τηρῶ τὴν σημείωσιν, ἵνα, ἂν γένηται συζήτησις, δώσω ἐξ αὐτῆς πᾶσαν τυχὸν ζητηθησομένην εἰδικὴν πληροφορίαν.

§55ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς πρὸς τὸ πρῶτον θὰ λάβω γνῶσιν τῶν πινάκων τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ὡς πρὸς δὲ τὸ δεύτερον, δηλ. ὡς πρὸς τὴν δαπάνην, δὲν βλέπω ἐνταῦθα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ζητῶ, ἀπ’ ἐναντίας μάλιστα μία περικοπὴ τῆς εἰσηγητικῆς αὐτῆς ἐκθέσεως μοὶ ἐγείρει τὴν ἐπιθυμίαν νὰ ζητήσω τὴν πληροφορίαν αὐτήν, διότι ἀναγινώσκω: «.... Ἡ ἐφαρμογὴ τῶν πινάκων τούτων δὲν ἐπάγεται σπουδαίαν ἐπιβάρυνσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, τῆς μισθοδοσίας τῶν προβιβασθησομένων ἀξιωματικῶν ἀνασταθμισθησομένης ἐν μέρει ἐκ τῆς καταργήσεως τῶν μισθῶν ἰσαρίθμων ὑπολοχαγῶν, μὴ κατεχόντων μὲν ἤδη ὀργανικὰς θέσεις, ἀλλὰ μισθοδοτουμένων». Ὁμολογῶ ὅτι τὸ πρᾶγμα ἔχει δυσκολίαν, ὅπως δήποτε ὅμως, ἀφοῦ θέλει προσαχθῆ ἡ πληροφορία περὶ τῆς δαπάνης, συζητοῦμεν.

§56ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐπειδὴ παρετηρήθη, ὅτι ὁ νέος ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ εἰς τὰς νέας θέσεις, αἱ ὁποῖαι ἀναγράφονται ἐν αὐτῷ, προστατεύει ἰδιαιτέρως σώματά τινα, καὶ αὐτὸ ἐγείρει παράπονα σωμάτων τινῶν, τοῦ πεζικοῦ καὶ τοῦ ὑγειονομικοῦ κλάδου, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ καταθέσῃ ταχέως τοὺς πίνακας τούτους, διὰ νὰ λάβωμεν γνῶσιν αὐτῶν.

§57ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἤδη δὲν πρόκειται περὶ μεταῤῥυθμίσεως τῶν πινάκων, πρόκειται μόνον περὶ καταργήσεως διατάξεως, ἀπαγορευούσης τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νενομοθετημένων τούτων πινάκων. Ἀλλὰ περὶ τῶν ἀδικημάτων, περὶ ὧν ἐγένετο λόγος, παρατηρῶ, ὅτι εἶναι τῷ ὄντι ἀνάγκη νὰ δημοσιευθῶσιν οἱ πίνακες, ἵνα ἀποδειχθῇ, ὅτι τὰ ἀδικήματα ταῦτα δὲν ὑφίστανται.

§58ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μάλιστα, ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ πνεύματος ἐμφοροῦμαι, καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον νὰ καταθέσῃ τοὺς πίνακας, διότι ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου εἴμεθα πάντες.

§59Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Οἱ κατατεθησόμενοι πίνακες βεβαίως θὰ περιλαμβάνωσι κατάστασιν, ἐμφαίνουσαν κατὰ βαθμοὺς, πόσοι ἀπαιτοῦνται βαθμοφόροι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πινάκων τοῦ νόμου τοῦ 1887, ἄνευ τῶν διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου προτεινομένων προσθηκῶν, προσέτι δὲ, πόσοι διακεκριμένως κατὰ βαθμοὺς ὑπῆρχον βαθμοφόροι τὴν 31 Δεκεμβρίου ἑκάστου τῶν τελευταίων τριῶν ἐτῶν 1887, 1888 καὶ 1889.

§60ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Παρακαλῶ, ὅπως μοὶ σημειωθῶσι τὰ αἰτούμενα.

§61ΛΕΒΙΔΗΣ. Προχθὲς ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Κεφαλληνίας ἐπηρώτησε τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁποῖα μέτρα ἔλαβεν ἢ θέλει λάβει, ἐκ συνεννοήσεως, μετὰ τοῦ δήμου Ἀθηναίων, περὶ τῆς καταστάσεως τῆς πόλεως Ἀθηνῶν κατὰ τὸ ἐπικείμενον θέρος, ὡς πρὸς τὴν παντελῆ ἔλλειψιν ὕδατος καὶ τὴν παντελῆ ἔλλειψιν καθαριότητος. Ἐν ᾧ δὲ ἐνομίζομεν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἢ κατ’ ἐκείνην τὴν συνεδρίασιν, ἢ κατὰ τὴν ἀμέσως ἑπομένην, ἢ τοὐλάχιστον σήμερον, ἤθελε δώσει τὰς δεούσας πληροφορίας, βλέπομεν ἔκτοτε αὐτὸν σιωπῶντα, καίτοι οὗτος εἶναι καὶ κάτοικος Ἀθηνῶν. Πολλοὶ συμπολῖται, ἀπὸ τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐπηρώτησε περὶ τῆς ἐλεεινῆς ταύτης καταστάσεως τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν λόγῳ καθαριότητος καὶ λόγῳ ἐλλείψεως ὕδατος, ἐπισκεφθέντες με εἰς τὴν οἰκίαν μου, θερμῶς μὲ παρεκάλεσαν νὰ φέρω καὶ ἐγὼ τὸν λόγον εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἤθελον δὲ πράξει αὐτὸ ἄλλως τε καὶ ἄνευ τῆς παρακελεύσεως αὐτῆς, διότι νομίζω, ὅτι εἶναι καθῆκον ἀντιπροσώπου τῆς πόλεως Ἀθηνῶν, αὐθόρμητος νὰ ἐγείρηται καὶ νὰ ἀγορεύῃ περὶ τοσοῦτον σπουδαίων ζητημάτων· φρονῶ μάλιστα, ὅτι δικαιούμεθα ἐν τῇ Βουλῇ νὰ φέρωμεν τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἀφ’ ὅτου ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, συγχύζουσα τὴν νομοθεσίαν, ἐπέβαλε χεῖρα ἐπὶ τῆς δημοτικῆς διοικήσεως καὶ καθόλου μὲν, ἰδίᾳ δὲ ἐπὶ τῆς δημοτικῆς διοικήσεως τοῦ δήμου Ἀθηναίων. Γνωρίζετε πάντες, ὅτι, ἀφ’ ὅτου ἀνέλαβον τὴν διοίκησιν τοῦ Κράτους οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ, διὰ διαφόρων νόμων καὶ διὰ διαφόρων παρερμηνειῶν τῶν νόμων καὶ κακῆς ἐφαρμογῆς αὐτῶν συνεκέντρωσαν μέγα μέρος τῆς διοικήσεως τοῦ δήμου Ἀθηναίων εἰς χεῖρας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι ἡ Βουλὴ δικαιοῦται νὰ ζητήσῃ λόγον παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, τί τάχα αὕτη πράττει, προκειμένου περὶ τῆς καθαριότητος τῆς πόλεως Ἀθηνῶν καὶ περὶ τῆς παντελοῦς ἐλλείψεως ὕδατος ἐν τῇ πόλει ταύτῃ. Ἐνθυμοῦμαι μάλιστα, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐζήτησε παρὰ τῆς Βουλῆς πρό τινος χρόνου νὰ ἐγκρίνῃ τὴν δαπάνην 20,000 δραχμῶν, αἵτινες ἐδαπανήθησαν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ἄνευ νόμου διὰ τὴν μεταφορὰν ὕδατος εἰς Ἀθήνας ἐκ τοῦ ἀρχαίου ὑδραγωγείου Τσακμάκου. Ἐν δὲ τῷ πρακτικῷ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, οὗτινος δυνάμει ἐδαπανήθησαν αἱ εἰκοσακισχίλιαι αὗται δραχμαὶ, ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἐγράφετο, ὅτι τὰ ὕδατα ταῦτα, τὰ μέλλοντα νὰ διοχετευθῶσιν εἰς τὰς Ἀθήνας διὰ τῆς ἐκκαθαρίσεως τοῦ ὑδραγωγείου Τσακμάκου, ἤθελον χρησιμεύσει πρὸς ἄρδευσιν τῆς δενδροφυτείας τῆς πόλεως Ἀθηνῶν καὶ πρὸς καθαρισμὸν τῶν ὑπονόμων τῆς πόλεως. Ἐπιθυμῶ παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μάθω, ἢ σήμερον ἢ κατά τινα τῶν προσεχῶν συνεδριάσεων, πόσας ὀκάδας ὕδατος ἀπεκτήσαμεν διὰ τῆς δαπάνης τῶν εἰκοσακισχιλίων τούτων δραχμῶν; Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω, ἐὰν τὰ εὑρεθέντα τυχὸν ὕδατα διὰ τῆς δαπάνης ταύτης χρησιμεύωσιν ὅλα πρὸς ἄρδευσιν τῆς δενδροφυτείας τῆς πρωτευούσης καὶ πρὸς καθαρισμὸν τῶν ὑπονόμων, διότι ἐγὼ ἀμφιβάλλω, ἂν τὰ ὕδατα ταῦτα πρῶτον ἀνευρέθησαν καὶ διωχετεύθησαν εἰς τὴν πόλιν, καὶ δεύτερον ἂν ἀνευρεθέντα χρησιμεύωσι διὰ τὰς ῥηθείσας ἀνάγκας. Ἀλλὰ, Κύριοι, εἶναι γελοῖον νὰ ἰσχυριζώμεθα, ὅτι, ἐὰν εὑρέθη ἢ ἂν πρόκηται νὰ εὑρεθῇ ἡμίσεια ἢ καὶ μία ἢ καὶ δύο ὀκάδες ὕδατος ἐκ τοῦ ὑδραγωγείου Τσακμάκου, ὅτι, λέγω, διὰ τοῦ ἐλαχίστου τούτου ποσοῦ εἶναι δυνατὸν νὰ καθαρισθῶσιν αἱ ὑπόνομοι τῆς πόλεως Ἀθηνῶν καὶ νὰ ποτισθῇ ἡ δενδροφυτεία τῆς πόλεως ταύτης. Πάντες, ἐκτὸς τούτου, παραπονοῦνται, ὅτι σήμερον ἀκόμη, ἐνῷ δὲν εἰσήλθομεν εἰς τὸ θέρος, στερούμεθα τοῦ ἀπολύτως ἀναγκαίου ὕδατος. Ἐν μέσῳ χειμῶνι οὐδεμία οἰκία ἐλάμβανεν ὕδωρ περισσότερον τῶν δύο ὡρῶν καθ’ ἑκάστην· φαντάσθητε ὁπόσας σταγόνας θέλομεν ἀπολαμβάνει κατὰ τὰς ὥρας τοῦ θέρους οἱ κάτοικοι τῶν Ἀθηνῶν, ὅταν μάλιστα φθάσωμεν εἰς τὸ μέσον τοῦ θέρους. Λέγω δὲ ταῦτα ἐν τῇ Βουλῇ, διότι, ὡς προεῖπον, ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἔθεσε χεῖρα ἀνοσίαν—ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ λέξις—ἐπὶ τῆς δημοτικῆς διοικήσεως τοῦ δήμου Ἀθηναίων· ἐκ τούτου τοῦ λόγου ἑπομένως αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις πρωτίστως εὐθύνεται διὰ τὴν κατάστασιν τῆς πόλεως καὶ τῶν δημοτικῶν ἐν γένει πραγμάτων. Ἠκούσαμεν πρό τινος χρόνου εἰς τὰς ἐφημερίδας μέγιστον πάταγον καὶ πολλοὺς στεφάνους ζητουμένους διὰ τὴν ἐργασίαν πρὸς ἀνεύρεσιν ὑδάτων κατὰ τὸ Πεντελικὸν, ἀνέγνωμεν δὲ τὰς ἐκθέσεις τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς Ἀθηναίων, ἐξ ὧν ἐβεβαιώθη, ὅτι ἑκατὸν ὅλαι χιλιάδες δραχμῶν ἐδαπανήθησαν διὰ τὴν εὕρεσιν ὕδατος ἐν τῷ Πεντελικῷ καὶ τὴν διοχέτευσιν αὐτοῦ εἰς τὰς Ἀθήνας, ἐνῷ οὐδὲ σταγὼν ὕδατος διωχετεύθη εἰς τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν ἐκ τοῦ Πεντελικοῦ. Ἐπεκυρώθη παρὰ τοῦ Νομάρχου ἡ δαπάνη αὕτη; Ἐγένετο ἁρμοδίως ἡ ἐξέλεγξις τῶν δαπανηθέντων τούτων χρημάτων; Ἢ μήπως ταῦτα ἐχρησίμευσαν, ὅπως διασκεδάσωσιν ἐπί τινας ἡμέρας οἱ ἐκλογεῖς τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ, οἱ ἐν τῇ Ἀττικῇ ἢ ἐν τῇ Μεγαρίδι; Τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι οὐδέποτε ὁ δῆμος Ἀθηναίων ἐδαπάνησε τόσα χρήματα ἀσκόπως, ὅσα ἐδαπάνησε κατὰ τὴν περίστασιν ταύτην, πρωτοστατοῦντος τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ, χωρὶς οὐδὲ σταγὼν ὕδατος νὰ εἰσρεύσῃ εἰς τὰ ὑδραγωγεῖα τῆς πόλεως Ἀθηνῶν. Ὀφείλω μάλιστα νὰ ὁμολογήσω μετὰ παῤῥησίας, ὅτι ὁ πρώην Δήμαρχος Ἀθηναίων, οὗτινος δὲν εἶμαι φίλος, ὁ κ. Σοῦτσος, ἐπιτυχέστερον εἰργάσθη, ἂν οὐχὶ εἰς ἄλλα ἀντικείμενα, βεβαίως ὅμως εἰς τὴν εὕρεσιν ὑδάτων καὶ τὴν διοχέτευσιν αὐτῶν εἰς τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν. Καὶ ἂν ὑπάρχῃ ὕδωρ ἀκόμη, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸν πρώην δήμαρχον κ. Σοῦτσον καὶ τὸν πρὸ αὐτοῦ δήμαρχον κ. Παναγῆν Κυριακόν. Ἀλλ’ ὅ,τι συμβαίνει ἐπὶ τῶν ἄλλων ζητημάτων κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας, καθ’ ἃς ζῶμεν, τοῦτο γίνεται καὶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν ὑδάτων τῆς πόλεως Ἀθηνῶν. Εἴπομεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν: διατὶ ἐγκαταλείψατε καὶ ἐπροδώσατε τὴν Κρήτην; Καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀπήντα: «διότι θέλω νὰ λύσω τὸ ζήτημα τοῦ ὅλου Ἑλληνισμοῦ». Ζητοῦμεν ἀπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ φέρῃ ὀλίγα ὕδατα, ὅπως μὴ ἀποθάνωμεν ἐκ δίψης κατὰ τὸ ἐπικείμενον θέρος, καὶ ὁ τύπος, ὁ ἀντιπροσωπεύων τὰς ἰδέας τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ, ἀπαντᾷ, ὅτι ὁλόκληρος ἡ Στυμφαλία λίμνη θέλει ἐντὸς ὀλίγων ἑβδομάδων εἰσρεύσει εἰς τὰς Ἀθήνας, ἀρκεῖ νὰ εὑρεθῶσιν 60 ἢ 70 ἑκατομμύρια δραχμῶν. Ἀλλ’ ἡμεῖς, πρὶν ἢ ἀρχίσωμεν νὰ λουώμεθα εἰς τὰ ὕδατα ταῦτα, ἅτινα θέλουσι πλημμυρίσει τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν ἐκ τῆς Στυμφαλίας λίμνης, ἀφοῦ εὑρεθῶσιν 60 ἢ 70 ἑκατομμύρια δραχμῶν, ἀφίνομεν τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς νὰ αὐτοθαυμάζωνται καὶ αὐτοευχαριστῶνται διὰ τὴν εἰσαγωγὴν αὐτῶν τῶν ποταμῶν τῶν ὑδάτων εἰς τὸ λεκανοπέδιον τῆς Ἀττικῆς, καὶ ζητοῦμεν νὰ μάθωμεν, ὁποῖα ἄρά γε μέτρα ἔλαβε περὶ τῆς εὑρέσεως ὀλίγων τινῶν ὀκάδων ὕδατος, ὅπως μὴ ἀποθάνωμεν καὶ ἡμεῖς καὶ οἱ συμπολῖται ἡμῶν κατὰ τὸ ἐπικείμενον θέρος ἐκ δίψης; Τὸ μόνον λοιπὸν θέμα, Κύριοι, εἶναι τὸ ἑξῆς, (καὶ ἐπιμένω εἰς τοῦτο, διότι νομίζω, ὅτι ἡ εὕρεσις ὑδάτων διὰ τὰς Ἀθήνας δὲν εἶναι μόνον ζήτημα τῶν ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτῶν, ἀλλὰ πάντων τῶν κατοικούντων ἐν τῇ πόλει ταύτῃ,) ἤτοι, ὅτι, πρὶν ἢ ἀποπερατώσωμεν τὰς μεγάλας αὐτὰς μελέτας περὶ τῆς εὑρέσεως τῶν 60 ἢ 100 ὀκάδων ὕδατος τῆς Στυμφαλίας λίμνης καὶ τῶν 60 ἢ 70 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, δι’ ὧν θέλουσι διοχετευθῆ τὰ ὕδατα ἐκεῖνα εἰς τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν, πρὸ τούτων, λέγω, εἶναι ἢ δὲν εἶναι δυνατὸν ἐκ τῶν ἐνόντων νὰ διοχετεύσωμεν τὸ ἀναγκαῖον ὕδωρ διὰ τὰς παρούσας ἡμῶν ἀνάγκας; Καὶ νομίζω, ὅτι, ἐὰν μᾶλλον ἐπισταμένη ἐργασία καὶ μελέτη ἐγίνετο τῶν ὑδάτων, τῶν εὑρισκομένων εἰς τὰ πέριξ τοῦ λεκανοπεδίου τῶν Ἀθηνῶν, δὲν ἠθέλομεν ἀναγκασθῆ νὰ φέρωμεν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ τὴν προκειμένην συζήτησιν. Ἀλλὰ τί συμβαίνει; Ὅ,τι πάντοτε’ διατυμπανισμὸς διὰ τοῦ τύπου τῶν μεγάλων ἔργων τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς Ἀθηναίων, καὶ κατόπιν μένομεν μὲν μὲ τὸν διατυμπανισμὸν τοῦτον, στερούμεθα δὲ πάντων τῶν ὑποσχεθέντων. Ἐγράφετο, ὅτι μελέται γίνονται ἐπὶ τοῦ Πεντελικοῦ, ἐπὶ τοῦ Πάρνηθος πρὸς διοχέτευσιν ἱκανῶν ὀκάδων ὕδατος εἰς τὰ ὑδραγωγεῖα τῆς πόλεως Ἀθηνῶν, καὶ κατόπιν ἐπὶ μὲν τοῦ Πάρνηθος οὐδεμία ἐπιτυχὴς ἐργασία ἐγένετο, ἐκ δὲ τοῦ Πεντελικοῦ, ἔνθα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μετὰ τοῦ κ. Δημάρχου καὶ δὲν ἠξεύρω μετὰ τίνος ἄλλου εἰργάσθησαν, καὶ δι’ ὅπερ ἐδαπανήθησαν 100,000 δραχμῶν, οὐδὲ σταγὼν ὕδατος διωχετεύθη εἰς τὰ δημοτικὰ ὑδραγωγεῖα. Δὲν ἤθελεν ἆρά γε εἶσθαι εὐχῆς ἔργον, ἐὰν ἐγίνετο πραγματική τις καὶ ἐμπεριστατωμένη ἐργασία εἰς τὰ ὑπάρχοντα ὑδραγωγεῖα τῆς πόλεως Ἀθηνῶν; Ἐγὼ γινώσκω, Κύριοι, ἐξ ὀλίγων, ἅτινα εἶχον ἰδεῖ, ὅτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἦμαι μέλος τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Ἀθηναίων, ὅτι πλεῖστα ὑδραγωγεῖα, φέροντα ὕδωρ εἰς τὰς Ἀθήνας, ἔπαυσαν χρησιμεύοντα, καὶ τοῦτο, ἕνεκα τῆς ἰλύος, ἥτις ἐσχηματίσθη ἐντὸς τῶν ὀχετῶν αὐτῶν. Ἐγὼ γνωρίζω, ὅτι, ἐὰν τὰ ὑπάρχοντα ὑδραγωγεῖα τῶν Ἀθηνῶν ἐκαθαρίζοντο τακτικώτερον καὶ μετὰ πλείονος ἐπιμελείας καὶ τέχνης, ἤθελε διοχετεύεσθαι τοσοῦτον ὕδωρ, ὥστε ἅπαντες οἱ κάτοικοι τῶν Ἀθηνῶν βεβαίως ἤθελον μένει ὁπωσδήποτε εὐχαριστημένοι. Ἐγὼ γινώσκω, ὅτι πλεῖστοι ὅσοι χωρικοὶ γνωρίζουσιν ἐγκάρσια ὑδραγωγεῖα, ἅτινα εἶναι δυνατὸν νὰ φέρωσιν ὕδωρ εἰς τὰ γενικὰ ὑδραγωγεῖα τῆς πόλεως Ἀθηνῶν. Ἀλλ’ ἡμεῖς περιωρίσθημεν πέρυσιν, εἰσηγουμένης τῆς Κυβερνήσεως, εἰς νόμον τινὰ δημευτικὸν, ὅστις σκοπὸν εἶχε τὴν δῆθεν ἀποζημίωσιν τῆς ἰδιοκτησίας πρὸς εὕρεσιν ὑδάτων καὶ εἰσαγωγὴν αὐτῶν εἰς τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν. Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁποῖα ἆρά γε ἀγαθὰ ἐκ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νόμου ἐκείνου ἀπεκομίσατο; Νομίζω, ὅτι ἐμείναμεν μὲ τὸν νόμον. Καὶ συνέβη μὲ τὸν νόμον τοῦτον περὶ ὑδάτων ἐν τῷ λεκανοπεδίῳ τῶν Ἀθηνῶν ὅ,τι καὶ μὲ τοὺς νόμους περὶ ἐφεδρείας. Ψηφίζομεν ἑκάστοτε νόμον περὶ ἐφεδρείας, καὶ οὐδέποτε εἴδομεν συγκαλουμένην τὴν ἐφεδρείαν. Εἶναι, Κύριοι, ἀναμφισβήτητον, ὅτι, ὁποιανδήποτε ἐλάττωσιν ἕνεκα τῆς πυρπολήσεως καὶ τῆς καταστροφῆς τῶν δασῶν καὶ ἂν ὑπέστη τὸ ὕδωρ τῆς Ἀττικῆς, τοῦτο ἦτο ἱκανὸν, ἵνα ἱδρεύωνται ἄλλοτε 400,000 κατοίκων τῆς πόλεως ταύτης. Ὁσηνδήποτε δ’ ἐλάττωσιν καὶ ἂν ὑπέστη τὸ ὕδωρ τοῦτο, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἠλαττώθη ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ μὴ ἦναι ἱκανὸν, ἵνα ἱδρεύωνται 100,000 κατοίκων, ὅσοι εἰσὶ σήμερον οἱ κάτοικοι τῶν Ἀθηνῶν. Δὲν ἀμφιβάλλομεν λοιπὸν, ὅτι, ἐὰν γένηται πλήρης καὶ ἐντελὴς καθαρισμὸς τοῦ λεγομένου Ἀδριανείου ὑδραγωγείου, ὅτι, ἐὰν γένηται πλήρης καὶ ἐντελὴς καθαρισμὸς τῶν ἐγκαρσίων λεγομένων ὑδραγωγείων, ὅτι, ἐὰν οἱ ἁρμόδιοι ἐργασθῶσιν εἰς τὸ νὰ ρίψωσι τὸ ὕδωρ ἄλλων, ἀγνώστων μὲν εἰς πολλοὺς, γνωστῶν ὅμως εἰς ὀλίγους, ὑδραγωγείων ἀρχαίων εἰς τὸ κεντρικὸν ὑδραγωγεῖον, θέλομεν ἔχει τοσοῦτον ὕδωρ, ὥστε ἴσως ἐπὶ πολλὰς δεκάδας ἐνιαυτῶν θέλομεν ἀναβάλει τὸ μέγα καὶ πομπῶδες σχέδιον τῆς διοχετεύσεως τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας λίμνης εἰς τὸ λεκανοπέδιον Ἀττικῆς. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, Κύριοι, ἡ καθαριότης τῆς πόλεως, ἣν ἀφήρεσεν ἐκ τῆς δημοτικῆς διοικήσεως τοῦ δήμου Ἀθηναίων ἡ παροῦσα Κυβέρνησις.....

§62ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶναι ἀκριβὲς τοῦτο· ὅ,τι ἐγίνετο πάντοτε, τοῦτο γίνεται καὶ σήμερον.

§63ΛΕΒΙΔΗΣ. Οὕτω πως τοὐλάχιστον ἰσχυρίζεται ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων. Ἀλλὰ καὶ ἂν τοῦτο δὲν ἦναι ἐντελῶς ἀκριβὲς, ὡς λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς, εἴπετε ὑμεῖς, ὅστις ἔχετε τὴν ἀνωτέραν ἐποπτείαν τῆς δημοτικῆς διοικήσεως καὶ τοῦ δήμου Ἀθηναίων, ὁποῖα μέτρα λαμβάνετε περὶ τῆς ἐνεργείας τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς ὡς πρὸς τὴν καθαριότητα τῆς πόλεως; Οὐδέν! Ὁ κονιορτὸς χειρότερον ἢ ἄλλοτέ ποτε ἀπετύφλωσεν ἡμᾶς σήμερον, καὶ δὲν ἀμφιβάλλω ποσῶς, ὅτι ἐντὸς ὀλιγίστου χρόνου θέλει εἰσβάλει πάλιν δι’ ὅλων τῶν πυλῶν τῆς πόλεως ὁ κοιλιακὸς τύφος, ἐὰν μάλιστα καταγίνωμεν εἰς τὸ θαυμάσιον ἔργον τοῦ νὰ ῥίψωμεν εἰς τὸ ὑδραγωγεῖον τῆς πόλεως τὸ ὕδωρ τοῦ Κεφαλαρίου. Ὅταν λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις, ὑποχωρούσης τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς, εἴτε ἵνα συγκεντρώσῃ εἰς τὰς χεῖρας αὑτῆς ὅλας τὰς ἐξουσίας τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς, εἴτε ὡς ἐκ τῶν νόμων τῶν ὑπαρχόντων, ἔχῃ τὴν ἐποπτείαν καὶ ἐφορείαν πάσης δημοτικῆς διοικήσεως, ἑπομένως καὶ τῆς τοῦ δήμου Ἀθηναίων, νομίζω ὅτι δικαιούμεθα, καὶ ὡς Βουλευταὶ ὁλοκλήρου τοῦ Κράτους, ἀλλὰ πρὸ παντὸς ὡς ἀντιπροσωπεύοντες τὰς Ἀθήνας, νὰ ἐρωτήσωμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν, ποῖα μέτρα ἔλαβεν, ἢ ποῖα μέτρα πρόκειται νὰ λάβῃ πρὸς σωτηρίαν τῶν πολιτῶν τῆς πόλεως; Ἐπιθυμῶ δὲ, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἦναι παρεσκευασμένος ν’ ἀπαντήσῃ εἰς τὴν ἐρώτησίν μου ταύτην, ὅπως ἔλθῃ εἰς προσεχῆ συνεδρίασιν καὶ δώσῃ τὰς δεούσας πληροφορίας.

§64ΜΠΑΣΙΑΣ. Σήμερον ὑπάρχει κροῦσμα κοιλιακοῦ τύφου ἐν τῷ νοσοκομείῳ τοῦ «Εὐαγγελισμοῦ» εἰς μίαν διδάσκαλον ἀγγλογερμανίδα (ἱλαρότης). Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ περὶ τούτου.

§65ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Σεῖς μᾶς πληροφορεῖτε περὶ τούτου.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 436,000 ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν τῆς χρήσεως 1890.

§67ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εὑρίσκομαι, κύριοι Βουλευταί, εἰς τὴν ἀνάγκην ν’ ἀποκρούσω καὶ ἐγὼ δι’ ὀλίγων τὴν διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ζητουμένην ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν πίστωσιν ἐκ δραχμῶν 436,000, διότι θεωρῶ, τὴν πίστωσιν ταύτην ὡς ζητουμένην ἐναντίον τοῦ νόμου καὶ ὡς ἐπιβλαβῆ εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Πρὸ μηνὸς μόλις ἐψηφίσθη ὁ γενικὸς προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους, καὶ σήμερον ἔρχεται ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ζητεῖ πίστωσιν ἡμίσεως περίπου ἑκατομμυρίου δραχμῶν δι’ ὑπηρεσίας, διὰ τὰς ὁποίας δὲν δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ οὔτε ἰσχυρίσθη, ὅτι ἦσαν ἄγνωστοι πρὸς αὐτὸν, ὅτε συνετάσσετο ὁ γενικὸς προϋπολογισμός. Ὅτι, Κύριοι, οἱ προϋπολογισμοί, ἀφ’ ὅτου κυβερνᾶται τὸ ἔθνος ὑπὸ τῶν σήμερον κυβερνώντων αὐτὸ, συντάσσονται κατὰ τὸ πλεῖστον εἰκονικῶς, τοῦτο νομίζω, ὅτι οὔτε ὑμεῖς ἐν τῇ συνειδήσει ὑμῶν δύνασθε ν’ ἀρνηθῆτε, ἡ εἰκονικότης ὅμως ἐπ’ ἐσχάτων ὑπερέβη πᾶν ὅριον, καὶ διὰ τοῦτο οὐδεὶς πλέον, ἐὰν δὲν ἦναι κακῆς πίστεως, δύναται νὰ λέγῃ, ὅτι ἰσχύει ὁ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμος. Δὲν εἶναι ἀνάγκη ἴσως νὰ ὑπομνήσω ὑμῖν, ὅτι οἱ προϋπολογισμοὶ πρέπει νὰ συντάσσωνται ὅσον οἷόν τε ἀκριβέστερον, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἦναι εἰς θέσιν ἡ Βουλὴ νὰ κρίνῃ, τί δαπανᾷ τὸ ἔθνος καὶ τί εἰσπράττει. Ἀλλ’ ἀντὶ τούτου παρετηρήσατε, ὅτι τόσον ἀνακριβῶς συντάσσεται ὁ γενικὸς προϋπολογισμὸς, ὥστε μετ’ ὀλίγους μῆνας ἀπὸ τῆς ψηφίσεως αὐτοῦ ζητοῦνται ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις ὁλοκλήρων ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Τόσον λοιπὸν ἀπέχει τῆς ἀκριβοῦς ἐκτιμήσεως τοῦ γενικοῦ προϋπολογισμοῦ ἡ ὑπηρεσία τῶν Ὑπουργείων ὥστε ὡρισμένα κεφάλαια ν’ ἀποδεικνύωνται ἀνεπαρκῆ καθ’ ἑκατοστύας ὅλας χιλιάδας δραχμῶν, τινὰ δὲ καὶ κατὰ ἑκατομμύριον; Πῶς θὰ δυνηθῶμεν λοιπὸν νὰ κρίνωμεν, ἐὰν ἔχωμεν ἰσοζύγιον ἢ ἔλλειμμα; Παρατηρήσατε εἰς τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1887, ὅτι, ἐνῷ παρέστησεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ὑπάρχει περίσσευμα, ἐν τούτοις ἀνέγραψεν ἐν αὐτῷ κατόπιν διὰ πιστώσεων 28,000,000 δραχμῶν. Ποῦ εἶναι λοιπὸν τὸ ἰσοζύγιον; Ὁ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμος διατάσσει ἐπιτακτικῶς, ὅτι πρέπει νὰ ἀναγράφωνται αἱ δαπάναι τοῦ Κράτους καὶ τὰ ἔσοδα αὐτοῦ μεθ’ ὅσον οἷόν τε μεγαλειτέρας ἀκριβείας, διὰ νὰ δυνάμεθα νὰ λέγωμεν, ὅτι ἐπιτηροῦμεν τὴν διαχείρισιν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους. Διότι, ἂν ἀφίναμεν τὴν ἐλευθερίαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μᾶς φέρῃ τὸν προϋπολογισμὸν μὲ 90 ἢ 100 ἑκατομμύρια ἐξόδων, ἐντὸς δὲ ὀλίγων μηνῶν νὰ ἐξογκώνῃ αὐτὸν διὰ πιστώσεων εἰς βαθμὸν λίαν δυσανάλογον καὶ ἀδικαιολόγητον, τότε εἴπετε, ὅτι δὲν θέλετε νὰ ἀσκῆτε τὸ δικαίωμά σας, καὶ μὴ θέλετε νὰ παρίστασθε ψευδομάρτυρες καταστάσεως ὀδυνηρᾶς, αὐτόχρημα ἀναιρετικῆς τοῦ πολιτεύματος. Καὶ ἐνῷ ταῦτα λέγω ὑπὸ γενικὴν ἔποψιν, τί νομίζετε ὅτι συμβαίνει συγκεκριμένως ἐπὶ τῆς προκειμένης περιπτώσεως; Ὅπως γνωρίζετε, ὁ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμος ἀναγράφει πέντε εἰδῶν πιστώσεις. Καὶ πρῶται εἶναι αἱ τοῦ γενικοῦ προϋπολογισμοῦ, αἱ τακτικαὶ, κατόπιν ἔρχονται αἱ ἀναπληρωματικαὶ, μετ’ αὐτὰς αἱ ἔκτακτοι, αἱ συμπληρωματικαὶ, καὶ τελευταῖον ἐπακολουθεῖ ἓν ἄλλο εἶδος πιστώσεων εἰδικῶν διὰ τὰ δημόσια ἔργα, διὰ τὰς ὁποίας ἀπαιτεῖται πάντοτε εἰδικὸς νόμος. Πρέπει λοιπὸν νὰ ἐξετάσωμεν, εἰς ποίαν ἀπὸ τὰς πέντε αὐτὰς κατηγορίας ἀνήκει ἡ ζητουμένη παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν πίστωσις. Βεβαίως δὲν εἶναι οὔτε τακτικὴ, οὔτε ἀναπληρωματικὴ, οὔτε συμπληρωματικὴ, οὔτε ἔκτακτος. Εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν τὴν χαρακτηρίζει ὡς ἔκτακτον, ἀλλὰ ὁ περὶ δημοσίου λογιστικὸς νόμος εἶναι τοσοῦτον σαφὴς ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ὥστε δὲν ἐπιδέχεται διφορουμένην ἑρμηνείαν, πᾶς δὲ, ὅστις ἤθελεν ἐπιμείνει, ὅτι ἡ προκειμένη πίστωσις φέρει τὸν χαρακτῆρα τῆς ἐκτάκτου, ἐκεῖνος δὲν θέλει νὰ ᾖναι καλῆς πίστεως. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὸ σχετικὸν ἄρθρον 18, διὰ νὰ πεισθῆτε ὅτι ἔχω δίκαιον. Τὸ ἄρθρον αὐτὸ λέγει (ἀναγινώσκει): «Διὰ τὰς ἐκτάκτους καὶ κατεπειγούσας ὑπηρεσίας, τὰς μὴ προβλεθείσας ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, χορηγοῦνται ἔκτακτοι πιστώσεις.» Σᾶς ἐρωτῶ, πρόκειται ἐνταῦθα περὶ ὑπηρεσιῶν ἐκτάκτων καὶ κατεπειγουσῶν, αἵτινες δὲν ἠδύναντο νὰ προβλεφθῶσιν ὅτε συνετάσσετο ὁ γενικὸς προϋπολογισμός; Ποῖος εἶναι ὁ σκοπὸς, δι’ ὃν προορίζεται ἓν ἕκαστον τῶν κονδυλίων, τῶν ἐν τῷ σχετικῷ πίνακι τῆς ζητουμένης πιστώσεως ἀναγραφομένων; Ἰδού· ἄλλο μὲν ἀφορᾷ ἀνέγερσιν ἀποθηκῶν, ἄλλο ἀνέγερσιν πλυντηρίου, ἄλλο κατασκευὴν μώλου ἐν τῷ ναυστάθμῳ κλπ. Τίνος εἴδους λοιπὸν πίστωσις εἶναι αὕτη; Πρόδηλον ὅτι εἶναι πίστωσις διὰ δημόσια ἔργα, διότι ὅλα τὰ κονδύλια, ὅσα δι’ αὐτῆς ζητεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, εἰς κατασκευὴν τοιούτων ἀναφέρονται, ἑπομένως δὲ ἀνήκει ἡ ἐν λόγῳ πίστωσις εἰς τὸ ἄρθρον 24 τοῦ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμου, τὸ ὁποῖον ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Κατασκευὴ οἱουδήποτε δημοσίου ἔργου, ὑπερβαίνουσα τὸ ποσὸν τῶν 3,000 δραχμῶν, ἐκτελεῖται μόνον δυνάμει εἰδικοῦ νόμου ἢ πιστώσεως χορηγηθείσης ἐπὶ εἰδικοῦ κεφαλαίου τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργείου». Τίς δύναται ἤδη νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι ἡ ζητουμένη πίστωσις δὲν ὑπάγεται εἰς τὴν πέμπτην ταύτην κατηγορίαν; Δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ τις, ὁ ἔχων ἐναντίαν γνώμην· ἔπρεπεν ὅμως νὰ μὴ λησμονήσῃ ὁ αἰτῶν αὐτὴν, ὅτι ὑπάρχει ἐπιτακτικὴ διάταξις τοῦ νόμου, καθ’ ἣν ἡ αἴτησις περὶ πιστώσεως δι’ ἔξοδα κατασκευῆς δημοσίων ἔργων πρέπει νὰ συνδέηται μὲ τακτικὸν ὑπολογισμὸν τῆς σχετικῆς δαπάνης. Μᾶς ζητεῖτε δι’ ἀνέγερσιν ἀποθηκῶν 100,000 δραχμῶν, δι’ ἀνέγερσιν ναυτῶνος 80,000, διὰ κατασκευὴν μώλου 50,000, διὰ κατασκευὴν δεξαμενῶν 90,000, δι’ ἀνέγερσιν πλυντηρίου 20,000 κλπ. Ἀλλὰ ποῦ εἶναι οἱ ὑπολογισμοί σας, κύριε Ὑπουργέ; Ποῦ εἶναι οἱ προϋπολογισμοί σας, διὰ νὰ ἴδωμεν καὶ ἡμεῖς, ἂν πράγματι ἀπαιτοῦνται αὐτὰ τὰ ποσά; Πῶς ζητεῖτε μετὰ τοσαύτης εὐκολίας, ἵνα μὴ εἴπω τι περισσότερον, νὰ σᾶς δώσωμεν τοιαύτην πίστωσιν, ἵνα κατασκευάσητε ἔργα, ἄνευ προϋπολογισμοῦ τῆς δαπάνης; Ἴσως θὰ μοὶ εἴπητε, ὅτι αἱ διατάξεις, ὧν ἔκαμον μνείαν, περιέπεσαν εἰς ἀχρηστίαν. Ἀληθῶς εἰς ἀχρηστίαν περιέπεσαν ὑπὸ τὴν διοίκησιν ὑμῶν, φόβος δὲ μάλιστα εἶναι, μὴ ἀκούσω, ὅτι ἀσχολοῦμαι ματαίως εἰς παλαιὰς καὶ τετριμμένας θεωρίας, ἀξίας τῶν ὀπισθοδρομικῶν, καὶ ὅτι οἱ προοδευτικοὶ δὲν τὰ λογαριάζουν αὐτά! Ἀλλὰ καὶ ἄλλο τι παρετήρησα ἐπὶ τοῦ προκειμένου, τὸ ἑξῆς. Κατὰ τὸν περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμον, «πᾶσα αἴτησις πιστώσεως δι’ ἔξοδον, τὸ ὁποῖον δὲν προεβλέφθη ἐν τῷ οἰκονομικῷ νόμῳ, πρέπει νὰ καταδεικνύῃ καὶ τὸν χρηματικὸν πόρον, ἐκ τοῦ ὁποίου θέλει πληρωθῆ.» Ἡ διάταξις τοῦ νόμου βλέπετε ὅτι εἶναι πλέον ἢ σαφής. Μᾶς ζητεῖτε, κύριε Ὑπουργὲ, ἕνα μῆνα μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ γενικοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ σᾶς δώσωμεν κατὰ προσθήκην ἥμισυ ἑκατομμυρίων δραχμῶν· ἀλλὰ διατὶ δὲν μᾶς λέγεται καὶ τοὺς πόρους, ἐκ τῶν ὁποίων θὰ πορισθῆτε αὐτὰ τὰ χρήματα; Εἶναι ἐνδεχόμενον ν’ ἀπαντήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἐξ ἀναλογίας κανόνος τινὸς συντακτικοῦ, ὅτι τὰ εὐκόλως ἐννοούμενα παραλείπονται. Βεβαίως πᾶς τις ἐννοεῖ, ὅτι τὰ ζητούμενα χρήματα ληφθήσονται διὰ δανείου, ἀλλὰ τότε διατὶ δὲν συνοδεύετε τὴν αἴτησίν σας μὲ ἄλλην αἴτησιν ἀδείας πρὸς συνομολόγησιν δανείου; Εἶναι ἆρά γε ἐδῶ τυχαία τις παράλειψις, ἢ μήπως ὑποκρύπτει ἕτερόν τινα σκοπόν; ἐγὼ δὲν διστάζω νὰ πιστεύσω, ὅτι, ἐὰν ψηφίσῃ ἡ Βουλὴ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, θὰ λάβῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν 500,000 δραχμῶν ἀπὸ κἀνὲν ἄλλο δάνειον, πρὸς ἄλλους σκοποὺς προωρισμένον, κατόπιν δὲ θὰ ἔλθῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ζητήσῃ τὴν ἔγκρισιν τῆς ἀταξίας ταύτης. Ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ περιφρονῆτε τὰς διατάξεις τῶν νόμων, δὲν πρέπει νὰ πηδᾶτε τοιαῦτα πηδήματα, δὲν πρέπει νὰ λησμονῆτε τὸ τῆς δημώδους παροιμίας, ὅτι ἐκεῖνος ’ποῦ πηδᾷ πολλοὺς πάλους, ἐπὶ τέλους θὰ εὕρῃ ἐκεῖνο ’ποῦ ζητεῖ. Καὶ ταῦτα μὲν ὑπὸ τυπικὴν ἔποψιν. Τί δὲ νὰ εἴπωμεν ὑπὸ οὐσιαστικήν; Νομίζετε σεῖς σήμερον, ὅτι τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους εἶναι ἐπὶ τοσοῦτον ἀνθηρὰ, ὥστε δὲν ἀξίζει τὸν κόπον νὰ γίνηται τόσος πάταγος διὰ τὰς ζητουμένας πιστώσεις; Εἶναι τὰ ἔργα, ὧν ζητεῖται ἡ κατασκευή, τοσοῦτον ἀναγκαῖα, ὥστε δικαιολογοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν, ζητοῦντα μετὰ σπουδῆς ἐν ἐκτάκτῳ Συνόδῳ τὸ πρὸς ἐκτέλεσιν αὐτῶν χρηματικὸν ποσόν; Ὑμεῖς εἶσθε αἰσιόδοξοι πολύ. Νομίζετε ὅτι τὰ οἰκονομικὰ τοῦ ἔθνους ἦναι τοσοῦτον ἀνθηρὰ, ὥστε δὲν ἐπιτρέπεται νὰ λεπτολογῇ τις περὶ τῶν ζητουμένων ἑκατομμυρίων δυνάμει εἰδικῶν πιστώσεων; Ὅτι δὲ οὕτω σκέπτεσθε, ἀποδεικνύεται ἐξ ἑτέρου νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ὑπεβλήθη ὑπὸ τοῦ κ. Τρικούπη καὶ διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἄλλη πίστωσις 5½ ἑκατομμυρίων δραχμῶν δι’ ἀνέγερσιν κτιρίων. Εἰς διάστημα ἑνὸς μηνὸς, ἐὰν ψηφίσητε ἁπάσας τὰς πιστώσεις ταύτας, τὰς ἀναγραφομένας ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, θέλετε προσθέσει εἰς τὸν γενικὸν προϋπολογισμὸν ἔξοδα τεσσαράκοντα ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους φρονῶ, ὅτι ἡ προκειμένη πίστωσις εἶναι ἀποκρουστέα ὑπό τε νομικὴν καὶ οὐσιαστικὴν ἔποψιν. Προσθέτω δὲ μάλιστα, ὅτι δὲν θεωρῶ ὅτι ἔχω καθῆκον νὰ διαμαρτυρηθῶ μόνον καὶ καταψηφίσω, ἀλλὰ καὶ νὰ κάμω χρῆσιν ὅλων τῶν δικαιωμάτων, ὅσα μοὶ παρέχονται ὑπὸ τοῦ Κανονισμοῦ, ὅπως ματαιώσω τὴν ψήφισιν τοιαύτης πιστώσεως. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου).

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν....

§69ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅπως διετυπώθη ἡ τελευταία αἴτησίς μου, ἄγει εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ὀφείλει ν’ ἀποσύρῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸ περὶ τῆς πιστώσεως νομοσχέδιον, ὅπως ἀφ’ ἑνὸς μὲν δώσῃ τὸν προσήκοντα χαρακτηρισμὸν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ παρασκευάσῃ τοὺς ἀπαιτουμένους διὰ τὰ ἔργα ὑπολογισμούς. Ἑπομένως προτείνω, ὅπως ἀναβληθῇ ἡ ψήφισις αὐτοῦ· παρακαλῶ δὲ νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ περὶ τούτου δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν τοῦ νομοσχεδίου λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία διὰ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Παπαγιαννακοπούλου, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις τῆς ἀναβολῆς ἀπεῤῥίφθη διὰ ψήφων 68 κατὰ 9, ψηφοφορησάντων ἐν ὅλῳ 77. Ἑπομένως ψηφοφορεῖται τὸ σύνολον. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκοντα καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς γʹ συζήτησιν, τὰ νομοσχέδια: αʹ) Περὶ κυρώσεως συμβάσεως μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἰταλίας περὶ αὐξήσεως τοῦ βάρους καὶ τῶν διαστάσεων τῶν δειγμάτων ἐμπορευμάτων. βʹ) Περὶ χορηγήσεως ἐκτάκτων πιστώσεων ἐκ δραχμῶν 7,660 ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1888).

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀπαγορεύσεως κατασχέσεως τοῦ καταβαλλομένου ἐτησίως ὑπὸ τοῦ Δημοσίου πρὸς τὴν δημοτικὴν ἀρχὴν Κερκυραίων, ὡς φύλακα τοῦ Μοτζενιγείου κληροδοτήματος, ποσοῦ 55,000 δραχμῶν κατὰ τὸν ᾼΦΔʹ νόμον τοῦ 1887. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1).

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 ἔχει τροπολογίαν ὁ κ. Μπασιᾶς.

§74ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν. (Γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ ἄρθρον 2, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ νόμου ᾼΦΛΓʹ τῆς 28 Μαΐου 1887 καὶ τροποποιήσεως πινάκων προσηρτημένων εἰς τὸν αὐτὸν νόμον.

§76ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν διὰ τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεώς του παριστᾷ τὴν ἀνάγκην τῆς ἐν ὀργανικαῖς θέσεσι τοποθετήσεως τῶν ἀνθυπολοχαγῶν. Διὰ τοῦτο θέλω νὰ δώσῃ πληροφορίας, ἐὰν καὶ εἰς τὸ πεζικὸν θὰ καταληφθῶσιν ἀναλόγως τοιαῦται θέσεις. Ἐὰν τοῦτο δὲν συμβαίνῃ, τότε νομίζω ὅτι εἶναι εὔλογον καὶ δίκαιον, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου νὰ τροποποιήσῃ τὸν σχετικὸν πίνακα, ὅπως μὴ ἀδικήσῃ τὸ σῶμα τοῦ πεζικοῦ.

§77ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὁ πίναξ ἐξήρτηται ἐκ τοῦ ὀργανισμοῦ· δὲν δύναται ἁπλῶς νὰ τροποποιηθῇ ὁ πίναξ, ἵνα περιλάβῃ θέσεις· αἱ θέσεις ἀνήκουσιν ὀργανικῶς εἰς τὸ σύστημα, ἑπομένως πρέπει νὰ μεταβληθῇ ὁ ὅλος ὀργανισμὸς, ἵνα αὐξήσωσιν αἱ κατ’ αὐτὸν θέσεις, καὶ τοῦτο θὰ γίνῃ ἐν τῷ νέῳ ὀργανισμῷ, ὃν θέλομεν ὑποβάλει, ὅταν παρουσιασθῇ πρόσφορος εὐκαιρία. Εἶναι ὁ ὀργανισμὸς οὗτος κατὰ πάντα ἕτοιμος, καὶ μάλιστα εἰς τοῦτο ἀφορῶν, δὲν ἐδέχθην πρότασιν, γενομένην παρά τινος Βουλευτοῦ, ὅπως κωδικοποιήσωμεν τοὺς τρεῖς νόμους, τοὺς νῦν κειμένους, περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, διότι νομίζω, ὅτι δὲν ἀρκεῖ ἁπλῆ κωδικοποίησις, ὅτι κατόπιν τῆς ἐφαρμογῆς τῶν νόμων τούτων ἀναγκαία καθίσταται ἡ ψήφισις ὀργανισμοῦ πληρεστέρου. Ἐν αὐτῷ βεβαίως θέλει ληφθῆ πρόνοια περὶ τῶν θέσεων· ἀλλὰ καὶ οἱ πίνακες, ὧν προτείνεται ἡ ἐφαρμογή, λαμβάνουσι τοιαύτην πρόνοιαν. Ἐῤῥήθη ὅτι οἱ πίνακες οὗτοι δὲν δίδουσιν εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ πεζικοῦ ἀνάλογον τῆς τῶν ἄλλων σωμάτων προαγωγὴν, ἀλλ’ ἀναντιῤῥήτως δίδουσιν εἰς αὐτὸ προαγωγὴν, μεγαλειτέραν μάλιστα· ἡ πλάνη ὅμως προῆλθεν ἐκ τούτου, ὅτι ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψει μόνον τὰ τῶν συνταγμάτων τοῦ πεζικοῦ, παρ’ οἷς ὑπάρχει αὔξησις ἀριθμοῦ λοχαγῶν σπουδαία, ἀλλ’ ὑπολοχαγῶν ἐλάττωσις· ἡ ἐλάττωσις ὅμως αὕτη ἀναπληροῦται δι’ αὐξήσεως ἄλλων θέσεων ὑπολοχαγῶν, ἀνηκουσῶν ἀποκληστικῶς εἰς τὸ πεζικόν· εἶναι δὲ αἱ θέσεις αὗται αἱ τῶν στρατολογικῶν γραφείων, παρ’ οἷς προστίθενται 16 θέσεις ὑπολοχαγῶν καὶ 3 θέσεις ταγματαρχῶν· ἐννοεῖται δὲ, ὅτι προσθήκη θέσεων ἀνωτέρων ἐπάγεται προαγωγὴν ἰσαρίθμων κατεχόντων κατωτέρας θέσεις. Ἐν τῷ συνόλῳ ἄρα οὐ μόνον δὲν εἶναι ἀκριβὲς τὸ ῥηθὲν καὶ τὸ γραφὲν, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ ἐλάττωσις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπολοχαγῶν κατὰ 8, ἀλλὰ τοὐναντίον θὰ ὑπάρχῃ αὔξησις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπολοχαγῶν τοῦ πεζικοῦ, βεβαία αὕτη, κατὰ 12, προσέτι ὅμως θὰ ὑπάρχῃ αὔξησις καὶ τῶν γενικῶν θέσεων, ὧν τινας θὰ καταλάβωσιν ἀξιωματικοὶ τοῦ πεζικοῦ, ἀνώτεροι τοῦ βαθμοῦ τοῦ ὑπολοχαγοῦ, ὅπερ θὰ δημιουργήσῃ κενὰ ἐν ταῖς θέσεσι τῶν ὑπολοχαγῶν, καταληφθησόμενα ὑπὸ ἀνθυπολοχαγῶν. Ὡς εἶπον, θέλω δημοσιεύσει τὴν κατάστασιν ὅσον ἔνεστι τάχιον, ἐλπίζω δὲ νὰ διενεμηθῇ αὔριον πρὸ τῆς συνεδριάσεως. Ἐὰν ψηφισθῇ ἤδη τὸ νομοσχέδιον, θέλω ἀποστείλει αὐτὴν εὐθὺς ἔπειτα εἰς τὸ τυπογραφεῖον, διότι ἀναγκάζομαι νὰ τὴν κρατῶ ἐνταῦθα, μὴ τυχὸν ἐν τῇ συζητήσει χρειασθῇ.

§78ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐκ τοῦ φαρμακευτικοῦ κλάδου, ὡς εἶδον, δύο μόνον λοχαγοὶ δύνανται νὰ προβιβασθῶσι ταγματάρχαι. Ὅλοι γνωρίζετε, ὅτι ὁ φαρμακευτικὸς κλάδος προσφέρει σπουδαίαν ὑπηρεσίαν, λυπηρὸν δὲ εἶναι, ὅτι οἱ ἐπιστήμονες ἀξιωματικοὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προαχθῶσι, διότι δύο μόνον λοχαγοὶ προβιβάζονται εἰς ταγματάρχας, αἱ θέσεις δὲ τῶν λοχαγῶν αὐτῶν δὲν συμπληροῦνται.

§79Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Τὸ ἀδίκημα τῶν ἀξιωματικῶν, διὰ τὸ ὁποῖον πολλάκις ἐγένετο λόγος ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, δὲν ἔγκειται μόνον εἰς τὸ ὅτι δὲν προβιβάζονται οἱ ἀξιωματικοὶ ἅμα τῇ χηρεύσει θέσεώς τινος, ἐν σχέσι πρὸς τὸν περὶ ὁρίου ἡλικίας νόμον, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ ὅτι δὲν τηρεῖται ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου ὡς πρὸς τὸν διορισμὸν τῶν ἀξιωματικῶν τῶν διαφόρων ὅπλων ἐν ταῖς γενικαῖς θέσεσι τοῦ στρατοῦ, ἡ νόμιμος ἀναλογία, καὶ ἕνεκα τούτου δικαίως παραπονοῦνται. Τοῦτο βεβαιοῦται καὶ ἐκ τῆς ὑποβληθείσης ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καταστάσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, τῆς ἐμφαινούσης κατὰ βαθμὸν τὰς ὑπὸ τῶν ἀξιωματικῶν τῶν διαφόρων ὅπλων κατεχομένας ὀργανικὰς θέσεις, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐκ τῶν 153 γενικῶν θέσεων τὸ μὲν πεζικὸν κατέχει 94, τὸ ἱππικὸν 3, τὸ πυροβολικὸν 19, τὸ μηχανικὸν 21, ἡ χωροφυλακή, ἥτις οὐδεμίαν ὤφειλε νὰ ἔχῃ γενικὴν θέσιν, λόγῳ τῆς εἰδικότητος τῶν καθηκόντων αὐτῆς, 9, καὶ οἱ γενικοὶ ἐπιτελεῖς 5, ἐνῷ ἡ ἀναλογία τῶν τριῶν ὅπλων καὶ τοῦ μηχανικοῦ ἀπῄτει, ἵνα τὸ μὲν πεζικὸν κατέχῃ 99 θέσεις, τὸ πυροβολικὸν 22, τὸ ἱππικὸν 22 καὶ τὸ μηχανικὸν 7. Ἐκ τῆς συγκρίσεως ταύτης ἐμφαίνεται ἡ μὴ τήρησις τῆς ἀναλογίας ὡς πρὸς τὸν διορισμὸν τῶν ἀξιωματικῶν τῶν διαφόρων ὅπλων εἰς τὰς γενικὰς θέσεις, καὶ ἕνεκα τούτου λαμβάνουσι χώραν δίκαια παράπονα τῶν ἀξιωματικῶν κατὰ τοῦ Ὑπουργείου, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἔχων δικαίωμα ἀπεριόριστον, διορίζει ὅντινα θέλει ἐν ταῖς γενικαῖς θέσεσιν, ἔστω καὶ τὸν νεώτερον κατὰ τὴν γενικὴν ἀρχαιότητα, μάλιστα δὲ ὁσάκις πρόκηται διὰ προβιβασμοῦ νὰ ἀναπληρώσῃ ἐν ταῖς γενικαῖς θέσεσι κενήν τινὰ θέσιν. Ὅθεν ἡ Βουλὴ, πρὸς ἄρσιν τῶν δικαίων παραπόνων τοῦ σώματος τῶν ἀξιωματικῶν, δέον νὰ λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν ταῦτα πάντα, καὶ καταργοῦσα τὸ ἄρθρον 17 τοῦ περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ νόμου ᾼΦΛΓʹ τοῦ ἔτους 1887, νὰ προσθέσῃ ἀντ’ αὐτοῦ, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τὴν κατανομὴν τῶν γενικῶν τοῦ στρατοῦ θέσεων ὀφείλει νὰ τηρῇ τὴν ἀκριβῆ ἀναλογίαν μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν τῶν διαφόρων σωμάτων, καὶ οὕτω παύει πᾶν ἐκ μέρους τῶν ἀξιωματικῶν παράπονον. Ἔχω ἐνώπιόν μου πρόχειρον κατάστασιν, ἣν τὸ Ὑπουργεῖον ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐν ᾗ παρατηρεῖ τις, ὅτι τὸ πεζικὸν, ὅπερ εἶναι ἡ βάσις τοῦ στρατεύματος, κατέχει μόνον 27 θέσεις, καὶ τὸ ἱππικὸν μόνον 2, ἀπέναντι τῶν 15 τοιούτων γενικῶν θέσεων. Εἶναι ἀναλογία αὕτη, ἢ εἶναι ἀδίκημα; Ὅθεν παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ τὸ λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν καὶ λέγω τοῦτο, διότι τὸ ἱππικὸν ὅπερ σύγκειται ἐκ τριῶν συνταγμάτων, ὡς καὶ τὸ πυροβολικὸν, κατέχει 3 γενικὰς θέσεις, καὶ βλέπετε ἐντεῦθεν τὸ δυσανάλογον καὶ τὰ δίκαια τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ἱππικοῦ παράπονα. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ καταργήσῃ τὸ ἄρθρον 17 καὶ ν’ ἀντικαταστήσῃ αὐτὸ ὡς ἑξῆς: «Αἱ γενικαὶ τοῦ στρατοῦ θέσεις θὰ κατέχωνται κατ’ ἀκριβῆ ἀναλογίαν παρὰ τῶν ἀξιωματικῶν ὅλων τῶν ὅπλων, πλὴν τῆς χωροφυλακῆς». Διὰ τῆς διατάξεως δὲ ταύτης θέλει κανονισθῆ καὶ ἡ γενικὴ ἀρχαιότης τῶν ἀξιωματικῶν, ἐνῷ σήμερον παρατηρεῖται τὸ ἐναντίον, ἤτοι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν διορίζει εἰς τὴν κενὴν γενικὴν θέσιν ταγματάρχου τινὸς τὸν νεώτερον κατὰ τὴν γενικὴν ἀρχαιότητα λοχαγὸν, ὅστις κατὰ τοὺς προβιβασμοὺς προβιβάζεται εἰς ταγματάρχην, ἀπέναντι πολλῶν ἀρχαιοτέρων ὁμοιοβάθμων του ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ. Συμφωνῶ πληρέστατα ὡς πρὸς τὴν κατάργησιν τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ νόμου ᾼΦΛΓʹ, ἀλλὰ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀντικατασταθῇ διὰ τῆς διατάξεως, τὴν ὁποίαν προανέφερον, ὄχι μόνον πρὸς ἄρσιν τῶν δικαίων παραπόνων τῶν ἀξιωματικῶν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν πλήρη ἐφαρμογὴν τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ πρὸς ἀπόκτησιν στρατοῦ ἐνεργείας. Οἱ στρατιωτικοὶ νόμοι, Κύριοι, πρέπει ὄχι μόνον νὰ ἦναι σαφεῖς καὶ εὐκρινῶς καθωρισμένοι ἐν τῷ νόμῳ, ἀλλὰ καὶ τοιοῦτοι νὰ ὦσιν, ὥστε νὰ μὴ παρέχωσι δικαίωμα εἰς πάντα Ὑπουργὸν νὰ παραβιάζῃ ἀτιμωρητεὶ αὐτοὺς, ἢ καὶ πολλάκις ν’ ἀποφεύγῃ τὴν πλήρη ἐφαρμογήν των, ὡς τοῦτο συμβαίνει καὶ εἰς τὴν νομοθεσίαν περὶ ἐφεδρείας τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ. Ἡ νομοθεσία τῆς ἐφεδρείας ἐντὸς πέντε ἐτῶν τετράκις μετεβλήθη. Ἡ Βουλὴ ἐψήφισε κατὰ πρῶτον τὸ 1884 τὸν νόμον περὶ ἐφεδρείας τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ, ἐτροποποίησεν αὐτὸν κατὰ τὸ ἔτος 1887, μετέβαλε δὲ αὐτὸν κατὰ τὸ 1889, καὶ χωρὶς νὰ ἐφαρμοσθῇ οὐδεὶς τούτων, ἡ Κυβέρνησις ὑποβάλλει καὶ πάλιν νομοσχέδιον πρὸς ψήφισιν, δι’ οὗ τροποποιοῦνται τὰ ἄρθρα 5 καὶ 6 τοῦ κατὰ τὸ 1889 ψηφισθέντος τελευταίου νόμου περὶ ἐφεδρείας. Ἐκ τοῦ ἀνωτέρω νομοσχεδίου ἀποδεικνύεται, ὅτι οὐδεὶς ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου ὑποβαλλόμενος εἰς τὴν Βουλὴν νόμος εἶναι ὀρθὸς, διότι οὐδεὶς τούτων εὑρίσκεται ἐν ἁρμονίᾳ καὶ ἀλληλουχίᾳ μὲ τοὺς σχετικοὺς πρὸς αὐτὸν νόμους, ὡς τοῦτο φαίνεται ἐκ τοῦ ὑπὸ ψήφισιν ὑποβληθέντος νομοσχεδίου, περὶ οὗ θέλω λαλήσει ἐκτενέστερον κατὰ τὴν συζήτησιν αὐτοῦ. Καὶ τὸ ἀξιοπεριεργότερον εἶναι, ὅτι ἐν τῇ ἐκθέσει, τῇ συνοδευούσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἀναφέρεται, ὅτι ἡ πεῖρα ἠνάγκασε τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ζητήσῃ τὴν τροποποίησιν τῶν ἀνωτέρω νόμων, ἐνῷ οὐδεὶς νόμος ἐκ τῶν τεσσάρων προμνημονευθέντων ἐφηρμόσθη μέχρι σήμερον. Ἐπανερχόμενος εἰς τὸ ἀδίκημα, ὅπερ, ὡς εἶπον, γίνεται εἰς τὸ σῶμα τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ἱππικοῦ, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ σπεύσῃ εἰς τὴν θεραπείαν τούτου, πρὸς ἱκανοποίησιν τοῦ ἐν λόγῳ σώματος, ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὁποίου ἐν δέοντι χρόνῳ εἶναι πολύτιμος, καὶ πᾶσα ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἀδιαφορία θὰ ἔχῃ βεβαίως οὐχὶ καλὰς συνεπείας.

§80ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ἱππικὸν οὐ μόνον δὲν παραγκωνίζεται ἐν τοῖς νέοις πίναξιν, ἀλλὰ τοὐναντίον φαίνεται σπουδαίως εὐνοούμενον, διότι ἐν τῷ συντάγματι τοῦ ἱππικοῦ ἔχομεν προσθήκην ἑνὸς συνταγματάρχου ἐπιθεωρητοῦ, ἑνὸς ἰλάρχου ὑπασπιστοῦ, τριῶν ἰλάρχων ἐπιτελῶν συνταγμάτων καὶ 12 ὑπιλάρχων, ἀνὰ ἕνα εἰς ἑκάστην ἴλην, ἀφαιροῦνται δὲ μόνον 3 ὑπίλαρχοι, ὑπασπισταὶ συνταγμάτων. Ἔχομεν προσέτι καὶ ἐν τῇ ἐκπαιδεύσει, τουτέστιν ἐν γενικῇ θέσει, ἕνα ἀνώτερον ἀξιωματικὸν τοῦ ἱππικοῦ καὶ 2 ὑπιλάρχους, διότι πρόκειται περὶ τῆς Σχολῆς τῆς Ἱππευτικῆς· ὥστε ἐν συνόλῳ ἔχομεν 17 θέσεις νέας, δημιουργουμένας ὑπὲρ μόνου τοῦ ἱππικοῦ. Περὶ δὲ τῆς διανομῆς τῶν γενικῶν θέσεων καὶ ἄλλοτε ἐγένετο λόγος ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ δὲν ἀπεδείχθη, ὅτι ἤδη ἐκ τῶν γενικῶν θέσεων οἱ τοῦ πεζικοῦ κατέχουσιν ἀναλογίαν κατωτέραν ἢ ἄλλοτε. Τὴν αὐτὴν περίπου ἀναλογίαν, ἣν κατεῖχον πάντοτε, κατέχουσι καὶ ἤδη· ἐὰν δέ τις ὑπάρχῃ διαφορὰ, εἶναι αὕτη ὑπὲρ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ πεζικοῦ, διότι μία ἢ δύο μόνον εἶναι αἱ θέσεις, αἵτινες κατείχοντο ἄλλοτε ὑπὸ ἀξιωματικῶν τοῦ πεζικοῦ, νῦν δ’ ἐκ συμπτώσεως κατέχονται ὑπὸ ἀξιωματικῶν ἄλλων σωμάτων, ἐνῷ πολλῷ πλείονες εἶναι αἱ ἄλλοτε κατεχόμεναι ὑπὸ ἀξιωματικῶν ἄλλων σωμάτων, νῦν δὲ κατεχόμεναι ὑπὸ ἀξιωματικῶν τοῦ πεζικοῦ.

§81Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι, κύριε Ὑπουργὲ, νὰ παρατηρήσω, ὅτι εἰς τὸν πίνακα Δʹ, ἐν ᾧ ἀναγράφεται ἡ σύνθεσις τοῦ ἱππικοῦ, δὲν ὑπάρχει συνταγματάρχης.

§82ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Προσετέθη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ.

§83Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ἔχει καλῶς. Ἀλλὰ τὸ μόνον παράπονον τῶν ἀξιωματικῶν εἶναι, ὅτι δὲν φυλάσσεται ἡ ἀναλογία ἐν ταῖς γενικαῖς θέσεσι, καὶ συνεπῶς δὲν ἀποδίδεται αὐτοῖς ἡ ὀφειλομένη δικαιοσύνη. Κύριε Ὑπουργὲ, τὸ ἔθνος τότε μόνον, φρονῶ, δύναται νὰ ἔχῃ στράτευμα, ὅταν ἀπονέμηται πλήρης καὶ τελεία δικαιοσύνη ἐν ταῖς τάξεσιν αὐτοῦ, ὅπερ μέχρι τοῦδε δὲν ἐτήρησε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἰδίᾳ εἰς τὸ ἱππικόν. Παραδείγματος χάριν, ὀφείλετε νὰ ἔχητε ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Ὑπουργείου τμῆμα ἱππικοῦ, ὡς ἔχετε διὰ τὰ λοιπὰ ὅπλα, καὶ ὅμως δὲν ἔχετε. Τὰ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ ὑπάρχοντα τμήματα τῶν διαφόρων ὅπλων δὲν ἐνεργοῦσι μόνον τὴν ὑπηρεσίαν τῶν σχετικῶν αὐτῶν ὅπλων, ἀλλὰ χρησιμεύουσι καὶ ὡς συμβουλευτικὰ τμήματα παρὰ τῷ κ. Ὑπουργῷ διὰ πᾶν τὸ ἀφορῶν τὸ σχετικὸν αὐτῶν σῶμα. Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ ἡ ὑπηρεσία τοῦ ἱππικοῦ ἔχει μόνον ἁπλοῦν γραφεῖον, τὴν δὲ ὑπηρεσίαν τῆς ὑψηλῆς αὐτοῦ ἐντολῆς ἔχετε ἀναθέσει βεβαίως, ὡς μὴ ὤφειλεν, εἰς τὸ τμῆμα τοῦ προσωπικοῦ, ἐνῷ τὴν τῶν ἐφίππων σωμάτων ὑπηρεσίαν ἔπρεπεν εἰδικὸν τμῆμα τοῦ ἱππικοῦ νὰ ἐνεργῇ, καθόσον οὐδεὶς ἄλλος ἢ τὸ τμῆμα τοῦ ἱππικοῦ δύναται νὰ ἐνεργήσῃ προσηκόντως καὶ ἐπιτυχῶς τὰ ἀφορῶντα τὸ σῶμα τοῦτο. Ὁ κ. Ὑπουργὸς γινώσκει σὺν τοῖς ἄλλοις κάλλιον ἐμοῦ, ὅτι εἰς τὰ συντάγματα τοῦ ἱππικοῦ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ καὶ εἷς ἴλαρχος προγυμναστὴς ἐν ἑκάστῳ τούτων, ἡ δὲ δύναμις τῶν ἀξιωματικῶν ἔπρεπε νὰ συμφωνῇ μὲ τὸν κεκανονισμένον ἐν χρήσει κανονισμὸν τῶν ἀσκήσεων αὐτοῦ, κατὰ τὸν ὁποῖον ἕκαστον σύνταγμα ὀφείλει νὰ ἔχῃ ἕνα συνταγματάρχην διοικητὴν αὐτοῦ, ἕνα ἀντισυνταγματάρχην ὑποδιοικητήν, ἕνα ταγματάρχην πρόεδρον τοῦ οἰκονομικοῦ, 2 ἐπιλάρχους, 4 ἰλάρχους, 8 ὑπιλάρχους καὶ 8 ἀνθυπιλάρχους οὐλαμαγούς, ἴλαρχον ὑπασπιστήν, καὶ ὑπίλαρχον βοηθὸν αὐτοῦ· καὶ ὅμως ὁ πίναξ τῆς συνθέσεως τοῦ ἱππικοῦ δὲν συνετάχθη ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ κανονισμοῦ τῶν ἀσκήσεων καὶ τῆς τακτικῆς τοῦ εἰρημένου ὅπλου, καὶ ἕνεκα τούτου ἓν τῶν σπουδαιοτέρων ὅπλων τοῦ στρατεύματος καθυστερεῖ, ὡς μὴ ὤφειλε, καὶ θὰ καθυστερῇ, ἐνόσῳ τὸ Ὑπουργεῖον φέρεται πρὸς τὸ σῶμα τοῦτο ὡς μητρυιά. Κύριε Ὑπουργέ, τὰς παρατηρήσεις μου ταύτας ὑπέβαλον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, οὐχὶ μόνον διὰ τὸ ἱππικόν, ἀλλὰ καὶ δι’ ὅλα τὰ ὅπλα, ἵνα προληφθῶσι τὰ καθ’ ἑκάστην ἐκ μέρους τῆς ὁμάδος τῶν ἀξιωματικῶν ἐγειρόμενα παράπονα. Τὸ παρ’ ἐμοῦ προταθέν, Κύριοι, σύστημα ὡς πρὸς τὰς γενικὰς θέσεις οὐδεμίαν παρουσιάζει δυσχέρειαν, ὡς διατείνεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἀρκεῖ μόνον αἱ γενικαὶ θέσεις νὰ κατέχωνται κατ’ ἀκριβῆ ἀριθμητικὴν ἀναλογίαν ἐκ τῶν ἀξιωματικῶν τῶν διαφόρων ὅπλων, καὶ τότε θὰ παύσωσι τὰ δίκαια ἐκ μέρους τῶν ἀξιωματικῶν παράπονα. Τί ἐννοεῖ ὁ κ. Ὑπουργός, προβάλλων τὴν λέξιν δυσχέρειαν; ἐννοεῖ ὅτι ἀξιωματικός τις τοῦ ἱππικοῦ δὲν δύναται νὰ καθέξῃ θέσιν Φρουράρχου; Ἂν τοῦτο ἐννοῇ, πλανᾶται! καθόσον καὶ φρούραρχος Ἀθηνῶν ὑπῆρξεν ἀνώτερος ἀξιωματικὸς τοῦ ἱππικοῦ καὶ φρούραρχος Πειραιῶς ὡσαύτως, ὅστις καὶ ἐφονεύθη κατὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων του, καὶ φρούραρχος Ναυπλίου ὑπῆρξεν ὁ ἱερολοχίτης συνταγματάρχης καὶ διοικητὴς τοῦ ἱππικοῦ Ι. Καλογερόπουλος, καὶ τέλος ὑμεῖς, κύριε Ὑπουργέ, ἐμὲ αὐτὸν διωρίσατε βασιλικὸν ἐπίτροπον τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ, καὶ σᾶς προκαλῶ νὰ ὁμολογήσητε, ἂν δὲν ἐξετέλεσα τὸ καθῆκόν μου εὐδοκίμως καὶ ἐν τῇ θέσει ταύτῃ. Ἐφ’ ὅσον, κύριε Ὑπουργέ, δὲν διορίζετε τὸν ἀνάλογον ἀριθμὸν τῶν ἀξιωματικῶν ἐκ τῶν διαφόρων ὅπλων εἰς τὰς γενικὰς θέσεις, οἱ ἀξιωματικοὶ δικαίως θὰ παραπονῶνται καθ’ ὑμῶν, καὶ ἴσως τὰ δίκαια παράπονα αὐτῶν θέλουσι φθάσει ἡμέραν τινὰ εἰς σημεῖον λίαν δυσάρεστον. Διὰ τοῦτο καὶ ἡ Βουλὴ καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους ὀφείλουν κατὰ καθῆκον ν’ ἀντικαταστήσωσι τὸ ἄρθρον 17 διὰ τῆς διατάξεως τῆς ἀναλόγου κατανομῆς τῶν γενικῶν θέσεων εἰς τὰ διάφορα ὅπλα, τὰ ἀπαρτίζοντα τὸ ἡμέτερον στράτευμα. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς φρονῇ, ὅτι δὲν εἶναι ἱκανοὶ πάντες οἱ ἀξιωματικοὶ νὰ καθέξωσι τὰς γενικὰς θέσεις, ἡμεῖς ἀπαντῶμεν, ὅτι καὶ ἑαυτὸν ἀδικεῖ καὶ πάντας τοὺς ἀξιωματικούς.

§84ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι. Καὶ ὑμᾶς εἶχον διορίσει εἰς θέσιν ἐκ τῶν γενικῶν.

§85Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Τότε διατὶ σήμερον τὰς θέσεις, ἃς κατεῖχον οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ ἱππικοῦ, τὰς ἐδώκατε εἰς ἀξιωματικοὺς ἄλλων ὅπλων; Ἐγὼ φρονῶ καὶ πιστεύω, ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει ἀντικαταστήσει, ὡς προεῖπον, τὸ ἄρθρον 17 διὰ τῆς ῥηθείσης διατάξεως τῆς κατανομῆς τῶν γενικῶν θέσεων ἐξ ἀναλογίας εἰς ὅλα τὰ ὅπλα, καὶ πιστεύω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς, πρὸς ἄρσιν τῶν παραπόνων τῶν ἀξιωματικῶν, θὰ συμπληρώσῃ τὰς γενικὰς θέσεις, δίδων εἰς ἕκαστον ὅπλον τὴν ἀναλογίαν αὐτοῦ, ἵνα μὴ τὰ δίκαια παράπονα τῶν ἀξιωματικῶν ὀξυνθῶσιν ἐπὶ πλέον.

§86ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ δυσαναλογία, τὴν ὁποίαν παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ἐξάγεται καὶ ἐκ τοῦ πίνακος, τοῦ διανεμηθέντος εἰς ἡμᾶς. Ἡ δυσαναλογία εἶναι ὑπερβολικὴ εἰς τοὺς ἀνωτέρους ἀξιωματικούς. Διότι εἰς τὰς γενικὰς θέσεις, βλέπομεν ὅτι ὑπάρχουσι 3 συνταγματάρχαι τοῦ πεζικοῦ, 3 τοῦ πυροβολικοῦ καὶ 2 τοῦ μηχανικοῦ. Ἡ δυσαναλογία εἶναι μεγάλη. Ὁμοία εἶναι ἐπὶ τῶν ἀντισυνταγματαρχῶν καθὼς καὶ ἐπὶ τῶν ταγματαρχῶν. Ἐπεθύμουν νὰ μᾶς εἴπῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, διατί διατηρεῖ τὴν δυσαναλογίαν ταύτην, τὴν ἀδικοῦσαν τὸ πεζικόν;

§87ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἵνα ἐπιληφθῶμεν τοῦ ζητήματος, πρέπει νὰ προσκομίσωμεν τοὺς πίνακας, τοὺς δεικνύοντας ὅτι ὑπάρχουσι θέσεις, αἵτινες, καίτοι ὀνομάζονται γενικαί, ἀνήκουσιν ὅμως εἰς σώματα. Οὕτως αἱ προστιθέμεναι γενικαὶ θέσεις ἐν τῇ ἐκπαιδεύσει, ὡς ἀναγόμεναι εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν τοῦ ἱππικοῦ, δὲν δύνανται ἢ νὰ καταληφθῶσι παρ’ ἀξιωματικῶν τοῦ ἱππικοῦ· αἱ δὲ γενικαὶ θέσεις παρὰ τοῖς στρατολογικοῖς γραφείοις καταλαμβάνονται ὅλαι ὑπὸ ἀξιωματικῶν τοῦ πεζικοῦ· ἀλλὰ περὶ τούτων δὲν ὡμίλησα· εἶπον μόνον, ὅτι δὲν μετεβάλομεν τὰς ἀναλογίας κατὰ τοῦ πεζικοῦ, ἐφ’ ὅσον δὲ μετεβλήθησαν κατά τι αἱ ἀναλογίαι, ἡ μεταβολὴ ὑπῆρξεν ὑπὲρ τοῦ πεζικοῦ· ἐμνήσθην δὲ δύο περιστάσεων, τῶν μόνων, καθ’ ἃς θέσεις, κατεχόμεναι πρότερον ὑπὸ ἀξιωματικῶν τοῦ πεζικοῦ, σήμερον κατέχονται ὑπὸ ἀξιωματικῶν ἄλλων ὅπλων. Πολὺ γενικώτερον εἶναι τὸ ζήτημα, ὅπερ ἐκίνησεν ὁ κ. Βουλευτὴς, ἐὰν ἦναι δυνατὸν νὰ καθορισθῇ ἐκ τῶν προτέρων τὸ ὅπλον, εἰς ὃ θὰ ἀνήκῃ ἑκάστη γενικὴ θέσις, ἢ ἐὰν ἦναι δυνατὸν νὰ ἐξευρεθῇ σύστημα τοποθετήσεως κατ’ ἀρχαιότητα εἰς τὰς γενικὰς θέσεις. Πολλοὶ ὑπάρχουσιν οἱ ὑπὲρ καὶ οἱ κατὰ τῆς καταφατικῆς τῶν ζητημάτων τούτων λύσεως λόγοι. Δὲν εἶναι δὲ, νομίζω, τοῦ παρόντος ἡ διεξερεύνησις αὐτῶν. Τοῦτο μόνον παρατηρῶ, ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβὲς, ὅτι τὸ πεζικὸν παρεγνωρίσθη, καὶ ὅτι ἐν τῇ διανομῇ τῶν γενικῶν θέσεων ἡ μετοχὴ τοῦ πεζικοῦ εἶναι ἐλάσσων ἢ ἄλλοτε· τὸ πεζικὸν σήμερον τοὐλάχιστον κατέχει πλείονας ἢ ἄλλοτε γενικὰς θέσεις.

§88Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, περιέχει δύο διατάξεις· διὰ τῆς πρώτης καταργεῖται τὸ ἄρθρον 17 τοῦ περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ νόμου τοῦ 1887, διὰ τῆς δευτέρας νομοθετεῖται προσθήκη εἰς τοὺς πίνακας, οἵτινες εἶχον προσαρτηθῆ εἰς τὸν νόμον τοῦ 1887. Τὸ ἄρθρον 17 τοῦ νόμου ἐκείνου, ἀπηγόρευεν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ προβῇ εἰς προβιβασμοὺς πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν προσηρτημένων εἰς τὸν νόμον ἐκεῖνον πινάκων. Τῆς ἀπαγορεύσεως δ’ ἐκείνης τὴν κατάργησιν ζητεῖ σήμερον διὰ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου ὁ Πρωθυπουργός, ὅπως λάβῃ τὸ δικαίωμα νὰ προκαλῇ προβιβασμοὺς πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν πινάκων, τῶν ὡς εἴρηται προσηρτημένων εἰς τὸν νόμον τοῦ 1887. Εἰς τὴν πρότασιν ταύτην δὲν ἀντιτείνομεν, ἔχομεν ὅμως καθῆκον νὰ παρατηρήσωμεν, ὅτι οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν προέβαλε, διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 17, τὴν ἀπαγορεύουσαν τοὺς προβιβασμούς, δὲν ἦσαν οἱ πραγματικοί. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, ἀναφέρει ὅτι ἀπηγορεύθησαν τότε οἱ προβιβασμοὶ πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν πινάκων τοῦ νόμου, διότι εἰς τοὺς ἀνωτέρους βαθμούς, ἤτοι τῶν λεγομένων γενικῶν ἀξιωματικῶν, ὑπῆρχον πολλοὶ ὑπεράριθμοι.

§89ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἰς ὅλους, οὐχὶ μόνον εἰς τοὺς γενικούς.

§90ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἰδοὺ τί λέγει ἡ ἔκθεσις (ἀναγινώσκει): «Ἡ διάταξις αὕτη ἐτέθη, διότι, ἐνῷ ὑπῆρχον τότε ὑπεράριθμοι στρατηγοὶ καὶ συνταγματάρχαι, τηρούμενοι ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ὑποχρεωτικῶς, ὁ ὁλικὸς ἀριθμὸς τῶν ἀξιωματικῶν τῶν διαφόρων ὅπλων τοῦ στρατοῦ ἦν ἀνεπαρκὴς πρὸς κατάληψιν τῶν θέσεων». Οἱ ὑπεράριθμοι λοιπὸν ἦσαν εἰς τοὺς γενικοὺς ἀξιωματικούς. Ἀλλ’ ὁ λόγος οὗτος δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἀπαγόρευσιν, διότι, ἐὰν ἦσαν ὑπεράριθμοι συνταγματάρχαι καὶ ὑποστράτηγοι, ἴσχυον αἱ διατάξεις τοῦ περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ νόμου τοῦ 1885, καὶ ἠδύνατο δυνάμει αὐτῶν νὰ τοποθετήσῃ τοὺς ὑπεραρίθμους τούτους εἰς γενικὰς θέσεις, ἀλλ’ ὑπεράριθμοι δὲν ὑπῆρχον εἰς τοὺς κατωτέρους βαθμούς. Ἕνεκα δὲ τῆς λόγῳ τοῦ ὑπεραρίθμου τῶν συνταγματαρχῶν καὶ ὑποστρατήγων νομοθετηθείσης ἀπαγορεύσεως τῶν προβιβασμῶν ἐν γένει, ἐκλείσθη ἡ θύρα εἰς τοὺς κατωτέρους ἀξιωματικούς, καὶ ἐπῆλθον τὰ πολλὰ κενὰ, πολλαὶ θέσεις ἀφέθησαν κεναὶ, ἐπὶ ζημίᾳ τῆς ἐσωτερικῆς διοικήσεως τοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ ἀδικίᾳ ἐκείνων, οἵτινες εἶχον δικαίωμα νὰ κληθῶσιν, ἵνα καταλάβωσιν αὐτάς. Τοῦτο εἶναι παρατήρησις ἐπὶ τοῦ λόγου, τὸν ὁποῖον ἀνέφερεν ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις, ἥτις ὅμως οὐδὲν ἔχει πρακτικὸν ἀποτέλεσμα, διότι πρόκειται περὶ τῶν λόγων, οἱ ὁποῖοι προεκάλεσαν τὴν ἀπαγόρευσιν τοῦ νόμου. Τὴν ἀπαγόρευσιν ταύτην πρόκειται νὰ ἄρωμεν διὰ τοῦ 1ου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου, ἡμεῖς δὲ δὲν ἀντιτείνομεν νὰ ἀρθῇ. Ἡ δευτέρα διάταξις τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, διὰ τῆς ὁποίας προτείνεται προσθήκη ἐπὶ τοῦ πίνακος ὑπὸ στοιχεῖον Δʹ καὶ ὑπὸ στοιχεῖον Ζʹ, καὶ μεταβολὴ ἐπὶ τοῦ πίνακος ὑπὸ τὸ στοιχεῖον ΙΒʹ, εἶναι ἀξία παρατηρήσεών τινων. Καὶ ἐπὶ μὲν τῶν μεταβολῶν τοῦ πίνακος ΙΒʹ, τῶν ἀναγομένων εἰς τὴν χωροφυλακὴν, δὲν ἀντιλέγω, ἀντιλέγω ὅμως ἐπὶ τῶν μεταβολῶν, αἵτινες προτείνονται εἰς τοὺς πίνακας ὑπὸ στοιχεῖον Δʹ καὶ Ζʹ. Εἰς τὸν πίνακα ὑπὸ στοιχεῖον Δʹ προτείνεται νὰ προστεθῇ εἷς συνταγματάρχης ἐπιθεωρητὴς τοῦ ἱππικοῦ, καὶ εἰς τὸν ὑπὸ τὸ στοιχεῖον Ζʹ πίνακα νὰ προστεθῇ εἷς ὑποστράτηγος ἐπιθεωρητὴς τοῦ πεζικοῦ καὶ τῆς χωροφυλακῆς. Ἐὰν αὐταὶ αἱ προσθῆκαι προβάλλονται, ἵνα ἀποκατασταθῇ ἀναλογία κατὰ τὴν κατανομὴν τῶν γενικῶν θέσεων εἰς τοὺς βαθμοφόρους τῶν διαφόρων ὅπλων, τὸ φάρμακον εἶναι ἀκατάλληλον· διότι, ἐὰν ὑπάρχῃ δυσαναλογία τοιαύτη, δύναται νὰ καταπαύσῃ αὐτὴν ἡ διοίκησις, εὔλογον καὶ δικαίαν ποιουμένη τὴν κατανομὴν, οὐχὶ δὲ ἡ νομοθεσία· ἐὰν δὲ ἡ διὰ νόμου προσθήκη ἑνὸς ὑποστρατήγου ἢ ἑνὸς συνταγματάρχου ζητῆται μετὰ σκοποῦ χορηγικοῦ πρὸς πρόσωπα, ἐπιμόνως πρέπει ν’ ἀποκρούσωμεν αὐτὴν, διότι οὐδὲν βλάπτει τὴν διοίκησιν τοῦ στρατοῦ τόσον, ὅσον ἡ πρόληψις, ὅτι γίνονται ὑπὸ τῶν διοικούντων προσωπικαὶ διακρίσεις. Καὶ ἀληθῶς, ἐὰν ὑπῆρχε δυσαναλογία μεταξὺ τῶν γενικῶν θέσεων κατὰ τὴν κατανομὴν αὐτῶν εἰς τοὺς βαθμοὺς τῶν διαφόρων ὅπλων, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀρθῇ τὸ ἄτοπον, ἀποκαθισταμένης ἀναλογίας διὰ τῆς μεταβολῆς τῶν ὑπαρχουσῶν τοποθετήσεων; Διὰ τοῦτο, ἐνῷ δὲν ἀντιτείνομεν, ἀλλὰ συμβουλεύομεν, ἵνα ψηφισθῇ τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, ἐνῷ δὲν ἀποκρούομεν τὰς μεταβολὰς, τὰς ἀναφερομένας εἰς τὸν ὑπὸ στοιχεῖον ΙΒʹ πίνακα, ἀποκρούομεν ὅμως τὰς προτεινομένας προσθήκας εἰς τοὺς πίνακας ὑπὸ στοιχεῖον Δʹ καὶ ὑπὸ στοιχεῖον Ζʹ, τὰς ὁποίας καταγγέλλομεν καὶ ὡς περιττὰς, διότι ὑπάρχουσι γενικοὶ ἀξιωματικοὶ καὶ ὑποστράτηγοι, οἵτινες δύνανται νὰ χρησιμεύσωσιν, ἐὰν κληθῶσι νὰ ἐκτελέσωσι τὰς ὑπηρεσίας, τὰς προβλεπομένας ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου. Ἀφοῦ δὲν ἔχομεν ἔλλειψιν βαθμοφόρων, διατὶ νὰ προσθέσωμεν καὶ ἄλλους; Προστιθέντες ἄλλους, εὐλόγως κρινόμεθα ὡς ζητοῦντες νὰ χαρισθῶμεν πρὸς πρόσωπα· τοῦτο δὲ κλονίζει τὴν πεποίθησιν τοῦ στρατοῦ ἐπὶ τὴν δικαιοσύνην τῶν διοικούντων αὐτὸν, καὶ βλάπτει καιρίως τὴν ἐσωτερικὴν διοίκησιν αὐτοῦ.

§91ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ λόγος, δι’ ὃν προστίθενται αἱ θέσεις αἱ ἐν τοῖς πίναξι Δʹ καὶ Ζʹ, δὲν εἶναι ὁ ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ πρὸ ὀλίγου ρηθείς· ὁ λόγος ἀναφέρεται ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει τοῦ νομοσχεδίου. Τὰ εἰδικὰ σώματα ἔχουσιν εἰδικὸν ἐπιθεωρητὴν, καὶ ἡ ἐπιθεώρησις αὐτῶν, ὡς ἑνιαία, εἶναι κατὰ τοῦτο δικαιοτέρα, ἀλλ’ ἡ ἐπιθεώρησις τοῦ πεζικοῦ, τοῦ ἱππικοῦ, τῆς χωροφυλακῆς ἐκτελεῖται κατὰ νόμον ὑπὸ τῶν Ἀρχηγείων, διότι κατὰ νόμον οἱ ἀρχηγοὶ εἶναι ἐπιθεωρηταί· τοιαῦται δ’ ἐπιθεωρήσεις ἐξετελέσθησαν μέχρι τοῦδε, καὶ παρεστήθη, ὅτι ἐξετελέσθησαν ἐπὶ διαφόροις μέτροις· ἦτο δὲ τοῦτο ἀναπόφευκτον καὶ διὰ τὴν ἰδιοφυΐαν τῶν ἐπιθεωρητῶν, ὧν ἕκαστος εἶχεν ἴδιον σύστημα ἰδεῶν περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐκτιμήσεως τῶν προσόντων τῶν ἀξιωματικῶν, καὶ διὰ τὸ ἀνόμοιον τοῦ ὅρου συγκρίσεως, γενομένης παρ’ ἑκάστου τῶν ἀρχηγῶν τῆς παραβολῆς τῶν παρ’ αὐτοῦ ἐξεταζομένων πρὸς ἀλλήλους καὶ ἀσχέτως πρὸς τὰ προσόντα τῶν ἐξεταζομένων ἐν τοῖς ἄλλοις Ἀρχηγείοις. Ὑπῆρχε δὲ καὶ διαφορὰ γνώμης τῶν ἀρχηγῶν περὶ προβιβασμῶν ἐν γένει· οὕτως ἐν ἐπιθεωρήσεσι γενομέναις συγχρόνως ἐν τοῖς τρισὶν Ἀρχηγείοις, οἱ μὲν δύο τῶν ἐπιθεωρητῶν, φρονοῦντες, ὅτι κατωτέρων ἀξιωματικῶν μόνος ὁ κατ’ ἀρχαιότητα προβιβασμὸς ἐνδείκνυται ὡς συνᾴδων πρὸς τὰ τοῦ ἡμετέρου στρατοῦ, οὐδένα τούτων προέτεινον εἰς προβιβασμὸν κατ’ ἐκλογὴν, ὁ δ’ ἄλλος, φρονῶν τἀναντία, συνέστησεν ὡς προβιβαστέους κατ’ ἐκλογὴν ἀξιωματικοὺς κατωτέρους. Ἐπὶ τοιούτῳ ἀποτελέσματι τῆς τριπλῆς ἐπιθεωρήσεως, ὁ Ὑπουργὸς ἐτίθετο πρὸ τοῦ διλήμματος προβιβασμοῦ κατ’ ἐκλογὴν κατωτέρων ἀξιωματικῶν ἑνὸς Ἀρχηγείου, ἀποκλειομένων τοῦ πλεονεκτήματος τούτου τῶν παρὰ τοῖς ἄλλοις Ἀρχηγείοις συναδέλφων αὐτῶν, ἢ ὁλοσχεροῦς ἀποχῆς ἀπὸ προβιβασμῶν κατ’ ἐκλογὴν κατωτέρων ἀξιωματικῶν. Καὶ ὅμως καὶ οἱ τρεῖς ἀρχηγοὶ εὐσυνειδότως εἶχον ἐκτελέσει τὸ καθῆκον αὐτῶν καὶ κατὰ πεποίθησιν εἶχον καταρτίσει τὰς ἐκθέσεις αὐτῶν. Εἰς πρόληψιν τοῦ ἀτόπου ὑπαγορεύεται ἡ σύστασις ἐπιθεωρήσεως ἑνιαίας τοῦ τε πεζικοῦ καὶ τοῦ ἱππικοῦ καὶ τῆς χωροφυλακῆς. Ὀρθότερον θὰ ἦτο νὰ συνιστᾶτο θέσις ἰδία ἐπιθεωρητοῦ δι’ ἕκαστον τῶν τριῶν σωμάτων, ἀλλὰ χάριν οἰκονομίας περιελάβομεν τὴν ἐπιθεώρησιν τῆς χωροφυλακῆς μετὰ τῆς τοῦ πεζικοῦ, ἀναγράψαντες ἐν τῷ πίνακι Δʹ ἐπιθεώρησιν ἱππικοῦ καὶ ἐν τῷ πίνακι Ζʹ ἐπιθεώρησιν πεζικοῦ καὶ χωροφυλακῆς. Ὁ κ. Βουλευτὴς παρετήρησεν, ὅτι, ὑπαρχόντων ἐν ταῖς τάξεσι βαθμοφόρων, δυναμένων νὰ διατεθῶσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ἐπιθεωρήσεων, ἡ σύστασις τῶν θέσεων περιττεύει. Κατὰ τοὺς νῦν ἐφαρμοζομένους πίνακας, ὑπάρχουσι θέσεις ὑποστρατήγων 4, τουτέστι τριῶν ἀρχηγῶν καὶ ἡ τοῦ Προέδρου τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ. Οἱ ἐν ταῖς τάξεσιν ἄρα τέσσαρες ὑποστράτηγοι πάντες κατέχουσι θέσιν· εἷς τῶν ὑποστρατήγων ἦτο διαθέσιμος ἕως πρὸ ὀλίγου, ὅτε κατέλαβε κενωθεῖσαν τὴν θέσιν τοῦ Προέδρου τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ· ὑπάρχει ἄρα ἀνάγκη συστάσεως νέας θέσεως ὑποστρατήγου διὰ τὴν ἐπιθεώρησιν τοῦ πεζικοῦ καὶ τῆς χωροφυλακῆς· ἀλλὰ καὶ ἄν τις τυχὸν ὑπῆρχεν ἐν ταῖς τάξεσιν, ὡς ὑπέθεσεν ὁ κ. Βουλευτής, ὑποστράτηγος ὑπεράριθμος, δὲν θὰ ὑπηγόρευεν ἡ περίπτωσις αὕτη τὴν μὴ σύστασιν τῆς θέσεως, ἧς καταλαμβανομένης ὑπὸ τοῦ ὑπεραρίθμου, αἴρεται ἡ ἀνωμαλία. Τοῦ δὲ ἱππικοῦ ἐπιθεωρητὴς ἔσται συνταγματάρχης, ὑπεράριθμος δὲ συνταγματάρχης τοῦ ἱππικοῦ δὲν ὑπάρχει ἐν ταῖς τάξεσι· τοσούτῳ δὲ μᾶλλον εὐάρεστος ἡ σύστασις τῆς εἰδικῆς ταύτης ἐπιθεωρήσεως, ὅσῳ συντελεῖ εἰς τὴν ἐν ἀναλογίᾳ πρὸς τἆλλα σώματα προαγωγὴν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ἱππικοῦ.

§92Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὰ ὀκτὼ δέκατα τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ δὲν ἀποτελοῦσιν ἀντίῤῥησιν τῆς παρατηρήσεως, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἀπηύθυνα. Ἐγὼ δὲν ἠμφισβήτησα τὴν χρησιμότητα τοῦ μέτρου τοῦ νὰ διορισθῶσιν ἐπιθεωρηταὶ εἰς τὸ ἱππικὸν καὶ τὸ πεζικὸν καὶ εἰς τὴν χωροφυλακήν, ἑπομένως δὲν ἔδωκα εὔλογον ἀφορμὴν εἰς τὸν Πρωθυπουργόν, διὰ νὰ εἴπῃ ὅσα εἶπεν, ὅπως ἀποδείξῃ, ὅτι εἶναι ἀνάγκη τῆς διοικήσεως τοῦ στρατοῦ, ὅτι τὸ συμφέρον τοῦ στρατοῦ ἀπαιτεῖ νὰ διορίσῃ ἐπιθεωρητὰς τοῦ πεζικοῦ καὶ τῆς χωροφυλακῆς καὶ νὰ διορίσῃ ἐπιθεωρητὴν τοῦ ἱππικοῦ. Ἐγὼ ἠμφισβήτησα ἄλλο τι, ἠμφισβήτησα τὴν ἀνάγκην τοῦ νὰ δημιουργήσωμεν προσθήκην βαθμοφόρων, διότι οἱ ὑπάρχοντες βαθμοφόροι ἐπαρκοῦσι καὶ πρὸς θεραπείαν τῆς ἀνάγκης ταύτης· εἰς ταῦτα δὲ μόνα τὰ δύο δέκατα τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ Πρωθυπουργοῦ ἐσκόπουν ν’ ἀπαντήσωσιν. Ἀλλ’ ἡ ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν δι’ αὐτῶν ἔδωκε, δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὰ ὑπ’ ἐμοῦ λεχθέντα. Ὄντως ἐγὼ ἐπεθύμουν νὰ καταστήσω γνωστὸν εἰς τὸν Πρωθυπουργόν, ὅτι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἀκολουθεῖ ἐν τῇ διοικήσει τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, δὲν εἶναι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐνδεικνύει τὸ συμφέρον τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ Κράτους, ἐσκόπουν νὰ ἐνδείξω εἰς τὸν Πρωθυπουργόν, ὅτι ὁ ὑπάρχων ἀριθμὸς τῶν ὑποστρατήγων καὶ ἀντιστρατήγων ἐπαρκεῖ εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ἀναγκῶν τοῦ στρατοῦ. Ἂν φαίνεται σήμερον, ὅτι δὲν ἐπαρκεῖ, τοῦτο συνέβη διότι ὁ Πρωθυπουργὸς προὐκάλεσε προχθὲς τὸν διορισμὸν ἑνὸς ὑποστρατήγου, ὁ ὁποῖος διετέλει ἐν διαθεσιμότητι, εἰς τὴν θέσιν τοῦ Προέδρου τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ. Βεβαίως ἐτοποθέτησεν εἰς τὴν θέσιν ταύτην τὸν εἰρημένον ὑποστράτηγον διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν προσθήκην τοῦ ὑποστρατήγου, τὴν ὁποίαν προβάλλει διὰ τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἡ θέσις τοῦ Προέδρου τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ δὲν κατείχετο μέχρι τοῦδε ὑπὸ ὑποστρατήγου, ἀλλ’ ὑπὸ συνταγματάρχου, ἐὰν δ’ ἐξηκολούθει τοιοῦτος νὰ κατέχῃ αὐτήν, ἂν δὲν ἔσπευδε διὰ τῆς τοποθετήσεως ταύτης ν’ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τοῦ μέσου τὸν ἐν διαθεσιμότητι ὑποστράτηγον, δὲν ἤθελε δυνηθῆ νὰ παραστήσῃ, ὅτι ἔχει ἀνάγκην ἑνὸς ὑποστρατήγου, ὅπως διορίσῃ αὐτὸν ἐπιθεωρητὴν τοῦ ἱππικοῦ καὶ τῆς χωροφυλακῆς. Δὲν γνωρίζω, ἂν ἦναι τέσσαρες οἱ ὑποστράτηγοι ἢ περισσότεροι, νομίζω ὅμως, ὅτι, ἂν δικαιοσύνη ἐπικρατήσῃ εἰς τὰς σκέψεις περὶ διοικήσεως τοῦ στρατοῦ, δύναται νὰ πληρωθῇ ἡ ἀνάγκη τοῦ νομοσχεδίου τούτου διὰ τῶν ὑπαρχόντων βαθμοφόρων, μόνη δὲ ἀδικία καὶ λόγοι χαριστικοὶ δύνανται νὰ κρατύνωσί τινα εἰς τὴν γνώμην, ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ ἡ πρότασις αὕτη.

§93ΚΟΡΠΑΣ. Ἐγώ, κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον, ὡς εἶπε προηγουμένως ὁ ἔντιμος ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀφορᾷ εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ ἄρθρου 17 καὶ παρέχει τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ συμπληρώσῃ τὰς θέσεις, τὰς προβλεπομένας ὑπὸ τῶν πινάκων, τῶν προσηρτημένων εἰς τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ τοῦ 1887· δὲν δύναμαι δὲ, λέγω, νὰ ἔχω ἀντίῤῥησιν, διότι ἐπιθυμῶ νὰ ἦμαι συνεπὴς πρὸς ἐμαυτόν. Πολλάκις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὑπέδειξα εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἀνάγκην τῆς συμπληρώσεως τῶν χηρευουσῶν θέσεων, τῶν προβλεπομένων ὑπὸ τῶν πινάκων, τῶν προσηρτημένων, ὡς προεῖπον, εἰς τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ τοῦ 1887, ἀλλὰ τότε ὁ Πρωθυπουργὸς δὲν εἶχε τὴν αὐτὴν μὲ ἐμὲ γνώμην, εἶχε δὲ προβάλει τότε, ὡς ἐνθυμοῦμαι, ὡς λόγον μὴ ἀποδοχῆς τῆς ἐμῆς προτάσεως, οὐχὶ τὸν λόγον, περὶ οὗ ἐποιήσατο μνείαν ὁ ἔντιμος ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τὸν περιεχόμενον ἐν τῇ δικαιολογητικῇ ἐκθέσει τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ μοὶ εἶπε καθαρῶς, ὅτι ἡ συμπλήρωσις τῶν θέσεων τούτων εἶναι λίαν πολυτελὴς καὶ πολυδάπανος, καὶ ἀντίκειται εἰς τὰς ἰδέας αὐτοῦ περὶ ἰσοζυγίου· καὶ εἰς ἐπαναληπτικὴν δὲ πρότασίν μου ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου τὴν αὐτὴν προέβαλε καὶ τότε ἀντίῤῥησιν· χαίρω δὲ, διότι σήμερον ὁ Πρωθυπουργὸς ἀνεγνώρισε τὴν ἀνάγκην τῆς συμπληρώσεως τῶν θέσεων, καὶ ἐπιδοκιμάζω πληρέστατα τὴν πρότασίν του, καὶ θὰ ψηφίσω ὑπὲρ τῆς καταργήσεως τοῦ ἄρθρου 17. Ἀλλ’ ὡς εἶπεν ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο διαιρεῖται εἰς δύο μέρη· τὸ πρῶτον περιλαμβάνει τὴν κατάργησιν τοῦ ἄρθρου 17, τὸ δεύτερον περιλαμβάνει τὴν προσθήκην θέσεων μὴ προβλεπομένων ὑπὸ τῶν πινάκων τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ 1887. Ἐὰν ἐπρόκειτο ἁπλῶς νὰ καταργήσωμεν τὸ ἄρθρον 17, καὶ νὰ παράσχωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα νὰ συμπληρώσῃ πάσας τὰς θέσεις, τὰς ἀναγραφομένας ἐν τοῖς πίναξι τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, βεβαίως δὲν ἦτο ἀνάγκη οὐδεμιᾶς κἂν συζητήσεως, οὐδὲ ἤθελον ἀνέλθει εἰς τὸ βῆμα· ἀλλ’ ἐπειδὴ διὰ τοῦ δευτέρου μέρους προβλέπεται ἡ προσθήκη θέσεων, νομίζω ὅτι ὀφείλομεν νὰ ὦμεν δίκαιοι. Ἂν μεταβάλωμεν τοὺς πίνακας τοὺς προσηρτημένους εἰς τὸν ὀργανισμὸν τοῦ 1887, πρέπει νὰ μεταβάλωμεν αὐτοὺς κατὰ τρόπον δικαιότερον, ἱκανοποιοῦντα καὶ σώματα, περὶ ὧν οὐδεὶς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ γίνεται λόγος. Ἄλλοτε, ὡς ἐνθυμεῖσθε, ἐποιησάμην μακρὸν λόγον περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν ἐπιθεωρήσεων, τῶν γενομένων ὑπὸ τῶν ἀρχηγῶν τοῦ στρατοῦ, τῶν ἐχόντων καὶ τὸ δικαίωμα τοῦ ἐπιθεωρεῖν τὸν στρατὸν, καὶ ἐνθυμεῖσθε, ὑποθέτω, ὅτι τότε ἀκριβῶς αὐτὸν τὸν λόγον προέβαλον, τὸν ὁποῖον πρὸ μικροῦ εἶπεν ὁ Πρωθυπουργὸς, ὅτι οἱ τρεῖς ἀρχηγοὶ δὲν δύνανται ἐν ἴσῳ καὶ τῷ αὐτῷ μέτρῳ νὰ ἐκτιμήσωσι τὰ προσόντα καὶ τὴν ἱκανότητα τῶν ὑπ’ αὐτοὺς ἀξιωματικῶν, καὶ διὰ τοῦτο ἔλαβον χώραν ἄτοπα πολλὰ, τὰ ὁποῖα βεβαίως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προληφθῶσιν, ἀφοῦ δὲν ὑπῆρχε γενικὸς ἐπιθεωρητὴς, ὅστις νὰ ἐπιθεωρήσῃ καὶ ἐκτιμήσῃ ἑνὶ ἑνὶ καὶ τῷ αὐτῷ μέτρῳ πάντας τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ στρατοῦ ἡμῶν, καὶ ἑπομένως μετ’ εὐχαριστήσεως βλέπω ἐπανερχομένην ἐν ἰσχύϊ τὴν διάταξιν, καθ’ ἣν ἀνατίθεται ἡ ἐπιθεώρησις τῶν σωμάτων τοῦ στρατοῦ εἰς ἐπιθεωρητάς. Ἐγὼ δὲν ἔχω τὴν αὐτὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ Πρωθυπουργός· ἐγὼ ἐπεθύμουν νὰ εἶχον ἐπιθεωρητὴν ἀντιστράτηγον, ἔχοντα βαθμὸν μεγαλείτερον τῶν ἀρχηγῶν τοῦ στρατοῦ, ἑπομένως δυνάμενον νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τοὺς ἀρχηγοὺς τοῦ στρατοῦ καὶ τοὺς συνταγματάρχας καὶ τοὺς κατωτέρους ἀξιωματικούς, δυνάμενον νὰ ἐκφέρῃ γνώμην ἄνευ τοῦ ἐλαχίστου φόβου, ὅτι θὰ παρεξηγηθῇ εἴτε ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως εἴτε ὑπὸ τῶν ἀξιωματικῶν. Ἐπεθύμουν νὰ ἀνατεθῇ ἡ ἐπιθεώρησις τοῦ στρατοῦ εἰς ἕνα ἀντιστράτηγον, καὶ ἔχομεν ἤδη ἀντιστράτηγον ἐν διαθεσιμότητι, ὅστις δύναται νὰ ἐπανέλθῃ εἰς ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν, διότι δὲν εὑρίσκεται ἐν ἀποστρατεύσει, ἀλλ’ ἐν διαθεσιμότητι. Ἄν ἀπαρέσκῃ ὁ ἀντιστράτηγος οὗτος εἰς τὸν Πρωθυπουργὸν ἢ ὄχι, δὲν γνωρίζω, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ὁ ἀντιστράτηγος οὗτος, ὅστις εὑρίσκεται ἐν διαθεσιμότητι, οὐ μόνον διὰ τῆς πείρας αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ διὰ τῶν γνώσεών του δύναται νὰ ἐκτελέσῃ τὰ καθήκοντα τοῦ ἐπιθεωρητοῦ κάλλιον παντὸς ἄλλου ἐπιθεωρητοῦ. Συνιστᾶται ἐπιθεώρησις τοῦ ἱππικοῦ, θὰ διορισθῇ ἐπιθεωρητὴς εἷς συνταγματάρχης τοῦ ἱππικοῦ· δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ παρατηρήσω, ὅτι ὁ ἐπιθεωρητὴς οὗτος δὲν δύναται νὰ ἐκφέρῃ γνώμην περὶ τῶν συνταγματαρχῶν τοῦ ἱππικοῦ, διότι εἶναι ὁμοιόβαθμος πρὸς αὐτοὺς, ἐνῷ ὁ ἀντιστράτηγος ἵσταται πολὺ ὑπεράνω. Δὲν πρόκειται δὲ νὰ αὐξήσωμεν τὴν δαπάνην, οὔτε τοὺς βαθμοφόρους, διότι τὸν ἔχομεν. Τοῦτο λοιπὸν ἤθελον προτείνει, τὴν ἀνάκλησιν τοῦ ἀντιστρατήγου, διὰ νὰ ἔχωμεν μείζονας ἐγγυήσεις τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς ἐπιθεωρήσεως τοῦ στρατοῦ, χωρὶς νὰ λείψωσι καὶ οἱ εἰδικοὶ ἐπιθεωρηταί, περὶ ὧν προβλέπει τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλ’ ἂν τοῦτο δὲν ἦναι δυνατὸν νὰ γίνῃ, ἂς ἀνατεθῇ εἰς τὸν ἀρχαιότερον ὑποστράτηγον, ἀλλὰ νὰ ἦναι εἷς καὶ ὁ αὐτὸς, διὰ νὰ δύναται νὰ ἐκτιμήσῃ ἐν ἑνὶ καὶ τῷ αὐτῷ μέτρῳ. Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον μέρος, δὲν ἔχω κἀμμίαν ἀντίῤῥησιν, ἀλλ’ ἤθελον παρατηρήσει, ὅτι, καταργουμένων τῶν θέσεων τῶν ἀνθυπομοιράρχων διαχειριστῶν, καὶ ἀντικαθισταμένων δι’ ἀνθυπολοχαγῶν τῆς οἰκονομίας, εἶναι δίκαιον καὶ ὀρθὸν αἱ θέσεις αὗται νὰ πληρωθῶσιν ὑπὸ ὑπολοχαγῶν τῆς οἰκονομίας, διότι τὰ συντάγματα τοῦ ἱππικοῦ καὶ τοῦ πεζικοῦ ἔχουσι λοχαγοὺς ταμίας, ὑπολοχαγοὺς διαχειριστὰς τοῦ ὑλικοῦ, καὶ ἀνθυπολοχαγοὺς βοηθοὺς τῶν διαχειριστῶν τοῦ ὑλικοῦ. Ἔχουσι λοιπὸν τρία πρόσωπα εἰς τὴν διαχείρισιν ἑνὸς σώματος. Ἡ Μοιραρχία τῆς Χωροφυλακῆς εἶναι σῶμα ἐπίσης πολυμελὲς, ὡς καὶ τὰ συντάγματα τοῦ στρατοῦ, ἔχει ὅμως πλὴν τούτου τὴν δυσχέρειαν, ὅτι εἶναι κατατετμημένη ἡ δύναμις αὕτη εἰς διαφόρους πόλεις καὶ σταθμούς· ἑπομένως ἀπαιτεῖται ἱκανότης καὶ εἰδικότης μεγίστη· ὁ ἀνθυπολοχαγὸς τῆς οἰκονομίας εἶναι βοηθὸς καὶ ὄχι διαχειριστής· ἄρα, ὅταν ἡ χωροφυλακὴ ἔχῃ ἕνα μόνον βαθμολόγον, δὲν ἐννοῶ διατὶ νὰ μὴ ἦναι οὗτος ὑπολοχαγὸς, ὅστις καὶ πεῖραν ἔχει μεγαλειτέραν, ἡ δὲ δαπάνη εἶναι ἐλαχίστη, εἴκοσι δραχμῶν διαφορὰ εἶναι, ἀλλ’ ἐν τούτοις ἔχομεν βαθμολόγον, ὅστις δύναται ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀπαιτήσεις τῆς θέσεως ταύτης. Ἐπίσης ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μελετήσῃ πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν τὴν ἄλλοτε γενομένην παρ’ ἐμοῦ πρότασιν περὶ διορισμοῦ ὡς διοικητῶν τῶν Μοιραρχιῶν ταγματαρχῶν, διότι ἐπαναλέγω, ὅτι τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον σήμερον ὑφίσταται ἐν τῇ χωροφυλακῇ, εἶναι μέγα. Ἄν μάλιστα ἀνατρέξῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τὰ ἀρχεῖα αὐτοῦ, θέλει εὕρει καὶ ὑποθέσεις, αἱ ὁποῖαι ἥκιστα συντελοῦσιν εἰς τὴν τήρησιν τῆς τάξεως καὶ τῆς πειθαρχίας ἐν τῷ στρατῷ, θέλει εὕρει, ὅτι τὸ Στρατοδικεῖον ἀπεφάνθη ἐπὶ μηνύσει μοιράρχου λοχαγοῦ κατὰ ἀντιμοιράρχου ἐπίσης λοχαγοῦ, ὅτι δὲν ὑφίσταται λόγος ἀνυποταξίας, διότι ἔχουσι τὸν αὐτὸν βαθμόν· καὶ τῷ ὄντι, Κύριοι, οἱ βαθμοὶ τῶν μοιράρχων λοχαγῶν καὶ ἀντιμοιράρχων λοχαγῶν εἶναι ἴσοι. Δὲν πρόκειται δὲ περὶ τῆς ἀμέσου πληρώσεως τῶν θέσεων τούτων, ἀλλὰ πρόκειται, ἀφοῦ ψηφίζομεν τροποποίησιν τῶν πινάκων, νὰ ψηφίσωμεν αὐτὴν ὡς πρέπει· ἀφοῦ μάλιστα εἰς τοῦτο δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, καὶ ψηφίζεται σχεδὸν ἀσυζητητεὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, δὲν ἐννοῶ διὰ τίνα λόγον νὰ μὴ ψηφίσωμεν συμπεπληρωμένον τὸν πίνακα κατὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας καὶ κατὰ τὰς ἀπαιτήσεις αὐτῆς. Ἐπίσης νομίζω ἀναγκαῖον νὰ παρακαλέσω τὸν ἴδιον Ὑπουργὸν, νὰ μελετήσῃ καὶ τὸ ζήτημα τοῦ ὑγειονομικοῦ κλάδου. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἀπασχολῶ τὴν Βουλὴν ἐπὶ πολύ· ἄλλως, ἤθελον ἀναγνώσει πρὸς ὑμᾶς πίνακα τῶν ὑγειονομικῶν ἀξιωματικῶν ἐν ἄλλοις Κράτεσι, καὶ ἐκ συγκρίσεως τῶν πινάκων ἐκείνων πρὸς τοὺς πίνακας τοὺς ἰσχύοντας παρ’ ἡμῖν ἠθέλατε ἰδεῖ διαφορὰν καταπληκτικήν. Νομίζω λοιπὸν ἀναγκαῖον νὰ μελετήσῃ καὶ τὸ ζήτημα πρὸ πάντων τοῦ φαρμακευτικοῦ κλάδου, διότι ἐν αὐτῷ ὑπάρχουσιν ἀξιωματικοὶ φέροντες τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ, οἱ δὲ σὺν αὐτοῖς καταταχθέντες ἐν ἄλλοις σώμασιν εἶναι ταγματάρχαι. Εἶναι δικαιοσύνη αὐτή; Σημειωτέον δὲ, ὅτι εἶναι ἐπιστήμονες καὶ παρέχουσιν ὑπηρεσίας σπουδαίας εἰς τὸ Κράτος· οἱ φαρμακοποιοὶ ἐργάζονται ἀπὸ πρωΐας μέχρις ἑσπέρας καὶ ἐκτελοῦσιν ὑπηρεσίαν, ἥτις παρέχει καὶ κέρδη ἀκόμη εἰς τὸ Δημόσιον, διότι, ἂν τὰ ἐν τοῖς στρατιωτικοῖς φαρμακείοις παρασκευαζόμενα φάρμακα τὰ ἐλάμβανον οἱ στρατιωτικοὶ ἀπὸ τὰ φαρμακεῖα τὰ ἰδιωτικὰ, θὰ ἐπλήρονε τὸ Δημόσιον δεκαπλάσια ἀφ’ ὅσα πληρόνει διὰ μισθοὺς αὐτῶν. Λοιπὸν δέον ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ προσθέσῃ εἰς τοὺς πίνακας, περὶ ὧν προβλέπει τὸ δεύτερον μέρος τοῦ νομοσχεδίου, τὰς δυνατὰς νὰ γίνωσιν ἐκ τῶν παρατηρήσεων τούτων. Δὲν ἀμφιβάλλω δὲ, ὅτι καὶ οἱ ἁρμόδιοι ὑπάλληλοι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας ἀφορμὰς, θὰ ὑποδείξωσιν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τὴν ἀνάγκην, περὶ τῆς ὁποίας ταύτην τὴν στιγμὴν ποιοῦμαι λόγον.

§94ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιλαμβάνομαι τῆς εὐκαιρίας ταύτης, κύριοι συνάδελφοι, ἵνα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου δώσω ἐξήγησίν τινα τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους, ὁμιλῶν περὶ τῶν στρατιωτικῶν πραγμάτων πρὸ δύο μηνῶν ἐντεῦθεν, ἐξέφερον, καὶ τῶν ὁποίων τινὲς παρεξηγήθησαν. Ὡμίλησα καθ’ ὁλοκληρίαν ἐν πνεύματι δικαιοσύνης καὶ πληρεστάτης ἀμεροληψίας περὶ τοῦ στρατοῦ καὶ ὑπὲρ τοῦ στρατοῦ γενικῶς. Τινὲς τῶν λόγων μου ὅμως ἐκείνων, ἀγνοῶ διατὶ, παρεξηγηθέντες, ἐθεωρήθησαν ὡς λεχθέντες ὑπὲρ τούτου ἢ ἐκείνου τοῦ σώματος τοῦ στρατοῦ, ἐνῷ ἐγὼ οὐδεμίαν εἶχον πρόθεσιν τοιαύτην. Θέλω ἤδη δι’ ὀλίγων βραχυτάτων παρατηρήσεων, τὰς ὁποίας θὰ ἐπιφέρω σήμερον εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, καὶ τὴν τότε γενομένην ἐκ τῶν λόγων μου ἐντύπωσιν, εἰ δυνατὸν, νὰ διαλύσω, καὶ ἐλαχίστας τινὰς παρατηρήσεις νὰ ἐπιφέρω ἐπὶ τῶν πινάκων, τὰς ὁποίας συνιστῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὡς πόρισμα μελέτης καὶ ἀκριβεστάτης καὶ δικαιοτάτης ἐκτιμήσεως τῶν πραγμάτων. Ἐν πρώτοις συνέστησα εἰς αὐτὸν προχθὲς, ἀλλ’ ἤδη πλέον εἶναι ἀργὰ, τὴν κωδικοποίησιν ἁπάντων τῶν ὑπαρχόντων ὀργανισμῶν· ἔχομεν δὲ, ὡς γνωρίζετε, 4 μέχρι τοῦδε, τὸν τοῦ 1882, τὸν τοῦ 1885, τὸν τοῦ 1887 καὶ τὸν ὑπὸ συζήτησιν. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἀπεδέχθη τὴν σύστασίν μου ταύτην. Ὑπῆρχε μάλιστα ἰδέα, ἀρκετὰ εὐρέως διαδεδομένη εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἡτοίμαζεν ἄλλον ὀργανισμόν· καὶ θὰ ηὐχόμην νὰ ἐπραγματοποίει τοῦτο, διότι θὰ διωρθοῦντο ἀδικίαι τινὲς, αἱ ὁποῖαι ἴσως γίνονται κατὰ τοὺς πίνακας τούτους τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ 1887 εἰς τὴν διανομὴν τῶν γενικῶν θέσεων. Δὲν εἶχον πρόθεσιν οὔτε τότε νὰ εἴπω, ὅτι ἀδικεῖται τὸ πεζικὸν, διότι τάχα τοῦτο δὲν κατέχει τόσας θέσεις, ὅσας θὰ ἀπένεμεν αὐτῷ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀνδρῶν, ἐκ τῶν ὁποίων ἀποτελεῖται· διότι τότε θέλομεν περιπέσει εἰς ἄλλο ἄδικον· δηλαδὴ, κατὰ τὴν ἀναλογίαν τῶν δώδεκα συνταγματαρχῶν, τοὺς ὁποίους ἔχει, ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ἐν γενικαῖς θέσεσιν 8 συνταγματάρχας, ὅπερ εἶναι πάρα πολύ! Τὸ πυροβολικόν....τὸ ἱππικόν....οἱ γενικοὶ ἐπιτελεῖς....καὶ τέλος τὸ μηχανικὸν μόνον ἕνα ἐν γενικῇ θέσει, ὅπερ ἀδικώτατον! Αἱ γενικαὶ θέσεις, κατ’ ἐμὲ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διατεθῶσι κατὰ σύστημα, τὸ ὁποῖον νὰ ὁρίζῃ αὐτὰς ἐκ τῶν προτέρων. Ὁ στρατὸς εἶναι εὐαισθητότατος, διοικεῖται δὲ κυρίως διὰ τῆς ἐκτιμήσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ἑκάστοτε ἐκτιμῶντος τὰς περιστάσεις, καὶ ὄχι διὰ κανόνων ἀπαραβάτων καὶ ἀθραύστων. Ὅ,τι δὲ ἀδυνατοῦσι νὰ ὁρίσωσιν οἱ νόμοι προλαμβάνει ἡ εὐθυδικία τοῦ διοικοῦντος τὸν στρατὸν Ὑπουργοῦ. Ὡς πρὸς τὴν εἰσαγομένην διάταξιν τοῦ διορισμοῦ ἐπιθεωρητοῦ τοῦ ἱππικοῦ, ἀρκετὰ ἐλέχθησαν ὑπὸ τῶν προαγορευσάντων. Καὶ ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἐπιθεωρητὴς τοῦ ἱππικοῦ περιττεύει καθ’ ὁλοκληρίαν. Ἔχομεν ἵππους 1779 καὶ ἱππεῖς 724 μόνον. Πρόκειται λοιπὸν νὰ ἱδρυθῇ θέσις ἐπιθεωρητοῦ τοῦ ἱππικοῦ, διὰ νὰ ἐπιθεωρῶνται 724 ἔφιπποι ἱππεῖς· θὰ ἠδύνατο ἡ ἐπιθεώρησις αὕτη νὰ οἰκονομηθῇ διαφορετικὰ, ἔστω καὶ ἀπὸ εἰδικὸν τοῦ ὅπλου τούτου, καὶ νὰ ἐξοικονομηθῇ καὶ ἡ δαπάνη. Ὡς πρὸς τὴν ἐπιθεώρησιν τοῦ πεζικοῦ, θὰ ἠδύνατο ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἀναθέσῃ αὐτὴν εἰς ἕνα τῶν ἀρχηγῶν ὑποστρατήγων, διότι οὐδεὶς ἀντιτείνει, ὅτι ἡ ἐπιθεώρησις πρέπει νὰ γίνεται παρ’ ἑνὸς μόνου, ἵνα ᾖ ἑνιαία. Ἡ ἐπιθεώρησις ὁλοκλήρου τοῦ στρατοῦ κατ’ ἔτος θέλει διαρκεῖ δύο ἕως τρεῖς μῆνας, οἱ δὲ διευθύνοντες τὰ Ἀρχηγεῖα τοῦ στρατοῦ τρεῖς ὑποστράτηγοι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον μένουσιν ἄνευ ἐκτάκτου καὶ σπουδαίας ἐργασίας, θὰ ἠδύνατο δέ τις ἐξ αὐτῶν ν’ ἀφιερωθῇ ἐπὶ δύο ἢ τρεῖς μῆνας εἰς τὴν ἐπιθεώρησιν, καὶ τοιουτοτρόπως ἠθέλομεν ἐξοικονομήσει τὴν δαπάνην, τὴν ὁποίαν ἐπάγεται ἡ προσθήκη αὕτη. Ὡς πρὸς τὴν χωροφυλακὴν παρατηρῶ τὰ ἑξῆς: Ἡ δύναμις τοῦ πεζικοῦ ἀποτελεῖται ἐξ 26,000 ἀνδρῶν καὶ ἔχει 12 συντάγματα, ἡ δύναμις τοῦ ἱππικοῦ ἐξ 724 ἱππέων καὶ ἔχει 4 συνταγματάρχας, ἱδρύεται δὲ καὶ θέσις 5ου! Τὸ πυροβολικὸν ἔχει 8 καὶ τὸ μηχανικὸν 4. Ἡ δὲ χωροφυλακὴ, ἥτις ἔχει ἄνδρας 3,743, ἤτοι πλείονας καὶ τοῦ ἱππικοῦ καὶ τοῦ πυροβολικοῦ καὶ τοῦ μηχανικοῦ, δὲν ἔχει οὔτε ἕνα συνταγματάρχην. Θὰ ἦτο καλὸν νὰ ὡρίζετο εἷς συνταγματάρχης τῆς χωροφυλακῆς, ὁ ὁποῖος νὰ διευθύνῃ αὐτὴν, ἢ νὰ χρησιμεύῃ ὡς ἀρχηγὸς, ὡς ἄλλοτε, διότι φρονῶ, ὅτι ἡ διοίκησις τῆς χωροφυλακῆς παρὰ εἰδικοῦ ὑπερτάτου βαθμοφόρου τοῦ σώματος τούτου συντελεῖ τὰ μέγιστα εἰς τὴν μόρφωσιν τοῦ σώματος, βλέπω δὲ μὲ εὐχαρίστησίν μου κατανεύοντα τὸν εἰδικώτατον περὶ τὰ στρατιωτικὰ κύριον Κόρπαν.

§95ΚΟΡΠΑΣ. Τὸ ἐπρότεινα ἄλλοτε.

§96ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλω προσθέσει καὶ ἐγὼ τὰ αὐτὰ πρὸς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Κόρπας περὶ τῶν διαχειριστῶν τῶν Μοιραρχιῶν, οἵτινες πρέπει, ὡς διαχειριζόμενοι χρήματα καὶ ὑλικὸν, νὰ μὴ ἦναι ἐκ τοῦ κατωτάτου βαθμοῦ, τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ, ἀλλὰ τοὐλάχιστον ἐκ τοῦ βαθμοῦ τοῦ ὑπολοχαγοῦ. Ἡ Μοιραρχία μάλιστα Ἀττικῆς, ἐξισουμένη πρὸς σύνταγμα, ἔπρεπε νὰ ἔχῃ καὶ ἀνώτερον ἀκόμη τοῦ βαθμοῦ τοῦ ὑπολοχαγοῦ, τοῦτο δ’ ἤθελε συντελέσει καὶ ὑπὲρ τῆς καλλιτέρας διοικήσεως ἐν ταῖς Μοιραρχίαις, ἀλλ’ ἀκόμη καὶ πρὸς ὑποβοήθησιν καὶ ἱκανοποίησιν τοῦ σώματος τοῦ οἰκονομικοῦ, τὸ ὁποῖον ἐλπίζω, ὅτι ὁ Πρωθυπουργὸς ἰδιαιτέρως ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ προστατεύσῃ, διότι τὸ σῶμα τοῦτο ἱδρύθη ὑπ’ αὐτοῦ κατὰ τὸ 1882. Διὰ τῆς προσθήκης δὲ ὑπολοχαγοῦ ἐν ταῖς Μοιραρχίαις, τοῦτο μὲν, ἐξασφαλίζεται ἡ διαχείρισις ἐπὶ τὸ ἀρτιώτερον καὶ ἀσφαλέστερον, τοῦτο δὲ, δίδεται καὶ ἱκανοποίησις εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ οἰκονομικοῦ, οἵτινες πλεονάζουσι καὶ θὰ κατασταθῶσι μετά τινα καιρὸν δυσοικονόμητοι. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§97Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀπὸ 6 Μαρτίου ἐ. ἔ. ἔκθεσιν τοῦ διοικοῦντος τὸ Αʹ Ἀρχηγεῖον στρατοῦ ἐν Λαρίσσῃ, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν προεκάλεσε Διατάγματα, δι’ ὧν ἐτέθησαν εἰς ἀργίαν 9 ἀξιωματικοὶ διὰ προσωρινῆς ἀπολύσεως ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῶν.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὁρισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν πλοιάρχων, τῶν ἀντιπλοιάρχων, τῶν λογιστῶν, τῶν ὑποναυπηγῶν καὶ τῶν μηχανικῶν αʹ τάξεως.

§99Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἀντιλέγομεν νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ δὲν δύναμαι ν’ ἀποκρύψω ἀπορίαν τινὰ, ἥτις μοὶ ἐγεννήθη ἐκ τῆς παραβολῆς δύο νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης εἰσήγαγεν ὁ Ὑπουργός. Διὰ τοῦ ἑνὸς τῶν νομοσχεδίων, τὸ ὁποῖον εἰσήχθη τῇ 10 Δεκεμβρίου 1888, ἔκρινεν ἀναγκαίαν τὴν προσθήκην δύο πλοιάρχων καὶ τριῶν ἀντιπλοιάρχων· διὰ τοῦ δευτέρου νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἐπρότεινε τῇ 14 Νοεμβρίου 1889, δηλ. μετὰ ἕνδεκα μῆνας, δὲν κρίνει ἐπαρκῆ τὴν προσθήκην τόσων πλοιάρχων καὶ ἀντιπλοιάρχων, ἀλλὰ ζητεῖ ἀντὶ δύο πλοιάρχων τέσσαρας, καὶ ἀντὶ τριῶν ἀντιπλοιάρχων πέντε τοιούτους. Διὰ τούτων δὲν ἀντιλέγω νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ ἐκδηλῶ τὴν ἀπορίαν, πῶς κατὰ Δεκέμβριον τοῦ 1888, ὅτε εἶχεν ὑπ’ ὄψιν του ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν καὶ τὰς ἀνάγκας τῶν παρηγγελμένων καὶ κατασκευαζομένων τριῶν θωρηκτῶν, καὶ τὴν ἐν γένει κατάστασιν τοῦ Ναυτικοῦ, ἔκρινεν ὅτι ἀρκεῖ ἡ προσθήκη δύο πλοιάρχων καὶ τριῶν ἀντιπλοιάρχων, μετὰ δέκα δὲ μῆνας, ἐνῷ οὐδεμία νέα ἀνάγκη παρέστη, κρίνει ἀνεπαρκῆ τὴν προσθήκην τούτων, ζητεῖ δὲ νὰ προστεθῶσι τέσσαρες πλοίαρχοι καὶ πέντε ἀντιπλοίαρχοι. Ἂν εἶχε συμβῆ νὰ ἐψηφίζετο τότε τὸ πρῶτον νομοσχέδιον, θὰ εἴχομεν ἕτερον μετ’ ὀλίγους μῆνας, τροποποιοῦν ἐκεῖνο;

§100ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἡ αἰτία, δι’ ἣν προσετέθησαν οἱ ἀριθμοὶ, περὶ ὧν ἐγένετο λόγος, εἶναι ὅτι πληρεστέρα μελέτη ἐπὶ τοῦ ζητήματος ἔπεισεν, ὅτι ἦτο ἀναγκαία αὐτὴ ἡ προσθήκη. Ὅτε συνετάσσετο τὸ πρῶτον νομοσχέδιον, δὲν εἶχον εἰσέτι γίνει οἱ ὀργανισμοὶ τῶν θωρηκτῶν. Μετὰ τὸν καταρτισμὸν αὐτῶν ἐφθάσαμεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἐπεβάλλετο ἡ προσθήκη ἀριθμῶν τινων.

§101Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ δικαιολογία, τὴν ὁποίαν ἐπρόβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἦτο εὔκολος, ἀλλ’ ἡ δικαιολογία αὐτοῦ αὕτη ἀποδεικνύει, πόσον δίκαιον ἔχει ἡ Ἀντιπολίτευσις, ὅταν συζητῇ νομοσχέδιον προβαλλόμενον, νὰ ἐξελέγχῃ μὴ τυχὸν ἡ ἐπ’ αὐτοῦ μελέτη τῶν Ὑπουργῶν δὲν ἦτο ἐπαρκὴς, ζητηθῇ δὲ μετ’ ὀλίγον διὰ νέου νόμου τροποποίησις τοῦ συζητουμένου. (Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς αʹ συζήτησιν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὰ νομοσχέδια: Περὶ βαθμολογίας καὶ προσόντων τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ἰατρικοῦ κλάδου τοῦ Β. Ναυτικοῦ.) Περὶ βαθμολογίας καὶ προσόντων τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ φαρμακευτικοῦ κλάδου τοῦ Β. Ναυτικοῦ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 9 καὶ 40′ μ. μ.