1890.03.02

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 6

τῆς 2 Μαρτίου 1890.

(Παρασκευὴ)

Ὥρᾳ 5½ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀλέξανδρος Κοντὸς παρακαλεῖ, ὅπως ἡ Κυβέρνησις τὸν προστατεύσῃ κατὰ τῆς αὐθαιρεσίας τῶν τουρκικῶν ἀρχῶν· ὑποβάλλει δὲ καὶ ὑπόμνημα, ἐν ᾧ ἐξιστορεῖ τὰ βάσανα, τὰ ὁποῖα ὑπέφερε παρὰ τῶν τουρκικῶν ἀρχῶν.

§2ΚΟΡΠΑΣ. Τὰ ἐν τῇ ἀναφορᾷ ταύτῃ ἐκτιθέμενα ἐμποιοῦσι τῷ ὄντι φρίκην, ἐὰν ἔχωσιν ὅπως ἐκτίθενται, διότι ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἐδηλητηρίασαν αἱ ὀθωμανικαὶ ἀρχαί, κατὰ τὸ λέγειν τοῦ ἀναφερομένου, τὴν σύζυγόν του καὶ ἐφόνευσαν τὰ τέκνα του, διότι δὲν ἠθέλησαν νὰ ὑποκύψωσιν εἰς τὸν Ἰσλαμισμὸν, κατέστρεψαν καὶ τὴν περιουσίαν του καὶ ἔφεραν τὸν ἄνθρωπον τοῦτον εἰς πλήρη ἀπόγνωσιν. Φρονῶ ἑπομένως, ὅτι τὰ περιστατικὰ ταῦτα δύνανται νὰ ἐφελκύσωσι τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ πρὸ πάντων τὴν μέριμναν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἰδίως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, τὸν ὁποῖον ἤθελον παρακαλέσει, καὶ χάριν τῆς ἀξιοπρεπείας τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ χάριν αὐτοῦ τοῦ δυστυχοῦς ἀνθρώπου, νὰ ἐνεργήσῃ δραστηριώτερον πλησίον τῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει ἀρχῶν διὰ τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Ἑλληνικῆς Πρεσβείας, διότι φρονῶ, ὅτι, ἂν ἔχωσι τὰ πράγματα ὅπως ἐκτίθενται, εἶναι ἀληθῶς δρᾶμα φρικῶδες.

§3ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Περὶ τῆς ὑποθέσεως, περὶ ἧς γίνεται λόγος, ἀπὸ πολλοῦ καιροῦ ἀσχολεῖται ἡ ἐν Κωνσταντινουπόλει Ἑλληνικὴ Πρεσβεία, λαβοῦσα καὶ χρηματικὴν παροχὴν τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως διὰ μεταβάσεως ἐπὶ τόπου εἰδικοῦ ὑπαλλήλου γένηται ἀνάκρισις πρὸς πιστοποίησιν τῶν γεγονότων, τὰ ὁποῖα ὑποθέτω ὅτι ἀναφέρονται ἐν τῇ ἀναφορᾷ, διότι ἐγὼ δὲν εἶδον τὴν ἀναφοράν. Ἡ ὑπόθεσις ἀληθῶς εἶναι σπουδαιοτάτη, καὶ ταύτην τὴν στιγμὴν ἀποτελεῖ ἀντικείμενον παραστάσεων νεωτέρων τῆς Πρεσβείας πρὸς τὴν Ὀθωμανικὴν Κυβέρνησιν· τελευταῖον ἐζητήθη ὑπὸ τῆς Πρεσβείας νὰ ὁρισθῇ ἐξ ἑκάστου μέρους ἀντιπρόσωπος εἰδικός, ὅπως ἀπὸ κοινοῦ δι’ εἰδικῆς ἀνακρίσεως ἐξετασθῇ ἡ ὑπόθεσις καὶ ἀποδοθῇ τὸ δυνάμενον σήμερον νὰ ἀποδοθῇ εἰς τὸν Ἀλέξανδρον Κοντὸν, διότι βεβαίως ἡ ἀπώλεια τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα ἀπέθανον, δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀντικαταστηθῇ.

§4ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Παρακαλοῦμεν νὰ ἀναγνωσθῇ τὸ ὑπόμνημα, διότι, ὡς βλέπετε, πρόκειται περὶ ὑποθέσεως λίαν σπουδαίας.

§5ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἂς τυπωθῇ καλλίτερον.

§6ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Εἶναι καλὸν νὰ μάθωμεν, ἐὰν ἔχωνται ἀληθείας τὰ ἐκτιθέμενα καὶ κατὰ πόσον ἡ ὑπόθεσις αὕτη διεξήχθη ἐπιτυχῶς πρὸς ὑπεράσπισιν τοῦ ἀναφερομένου.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ νὰ τυπωθῇ;

§8ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 10).

§10ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ πολλῶν ἡμερῶν ἀνέγνων ἔν τισιν ἐφημερίσιν, ὅτι ἔλαβε χώραν ἐπεισόδιόν τι μεταξὺ δικαστικοῦ τινος κλητῆρος, θέλοντος νὰ ἐκτελέσῃ ἀπόφασίν τινα κατά τινος ὀφειλέτου, καὶ δημοσίων τινῶν ὑπαλλήλων, οἵτινες πρωτηγωνίστησαν, καὶ οἵτινες εἶναι ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας καὶ ὁ ἀντεισαγγελεὺς Ἰωάννης Τρικούπης. Ὅτε ἀνέγνων τὰ ἐν ταῖς ἐφημερίσιν, οὐδεμίαν ἔδωκα προσοχὴν, διότι τὰ πράγματα ἐξετίθεντο οὕτω πως, ὥστε ἐδυσκαλεύετό τις ἀληθῶς νὰ πιστεύσῃ, ὅτι ἐν μέσαις Ἀθήναις, ἐν τῇ πρωτευούσῃ τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου, συμβαίνουσι τοιαῦτα ἔκτροπα, ἔκθεσμα, παράνομα καὶ αὐτόχρημα ἐγκληματικά. Ἐν τούτοις ὁ κλητὴρ ἐκεῖνος, περὶ τοῦ ὁποίου ἐλέχθη, ὅτι δὲν ἠδυνήθη νὰ ἐκτελέσῃ τὴν ἀπόφασιν, εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ συντάξῃ ἔκθεσιν, ἥτις, ὡς δημόσιον ἔγγραφον, ἀποτελεῖ πλήρη ἀπόδειξιν, ἐκτὸς ἐὰν ἦναι πλαστὴ, τοῦθ’ ὅπερ οὐδεὶς δύναται σπουδαίως νὰ ὑποστηρίξῃ. Ἡ ἐν λόγῳ ἔκθεσις τοῦ κλητῆρος παρεδόθη εἰς τὸν ἐπισπεύδοντα δανειστὴν, οὗτος δὲ μεταξὺ τῶν ἄλλων μέτρων, τὰ ὁποῖα ἔλαβε διὰ νὰ ἱκανοποιηθῇ, ἐνόμισε καλὸν νὰ κάμῃ γνωστὰ τὰ περιστατικὰ καὶ εἰς τὴν Βουλὴν, διότι θέλει καὶ ἐν αὐτῇ νὰ γνωσθῇ ὑπὸ τίνα κατάστασιν πραγμάτων ζῶμεν. Ἐνεχείρισε λοιπὸν εἰς ἡμᾶς τὴν ἔκθεσιν τοῦ κλητῆρος, ἐν τῇ ὁποίᾳ ἐκτίθεται τὸ ἱστορικὸν τῆς ὑποθέσεως ὧδέ πως. Ἑταιρία τις ἐμπορικὴ, ἑδρεύουσα ἐν Κωνσταντινουπόλει, εἶχε καταδικασθῆ, δυνάμει ὁριστικῆς καὶ τελεσιδίκου ἀποφάσεως, νὰ πληρώσῃ ποσόν τι εἰς τινα δανειστήν. Ὁ δανειστὴς οὗτος ἔδωκε τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν μετὰ τῶν σχετικῶν ἐπιδοτηρίων πρὸς τὸν δικαστικὸν κλητῆρα Παναγιώτην Καπερνίκαν, διὰ νὰ τὴν ἐκτελέσῃ ἐναντίον ἑνὸς τῶν μελῶν τῆς ἑταιρίας, διαμένοντος προσωρινῶς ἐνταῦθα καὶ κατοικοῦντος ἐν τῷ Ξενοδοχείῳ τῆς Μεγάλης Βρεττανίας. Ὁ κλητὴρ ἔλαβε τὰ δικόγραφα καὶ ἰδὼν ὅτι ἦσαν πλήρη, μετέβη εἰς τὸ Ξενοδοχεῖον μετὰ τῶν μαρτύρων, πρὶν δὲ εἰσέλθῃ, ἔθηκεν ἐπὶ τοῦ βραχίονός του τὸ σημεῖον τῆς ὑπηρεσίας, διὰ νὰ καταστῇ γνωστὸν, ὅτι ἐξετέλει ἀπόφασιν δικαστικήν. Ἀλλὰ μόλις εἰσῆλθεν εἰς τὸν διάδρομον ὁ Διευθυντὴς τοῦ Ξενοδοχείου ἐπετέθη κατ’ αὐτοῦ, λέγων ὅτι τὸ ξενοδοχεῖον εἶναι ἀπαραβίαστον, ὅτι οὐδεὶς δύναται νὰ εἰσέλθῃ εἰς αὐτὸ πρὸς ἐκτέλεσιν ἀποφάσεων, διότι ἐκεῖ κατοικοῦν Πρέσβεις καὶ Βασιλεῖς, καλέσας δὲ τοὺς ὑπηρέτας, ἐξεδίωξε μὲν τοὺς μάρτυρας, ἀφῆκε δὲ τὸν κλητῆρα μόνον, ὁ ὁποῖος ἔστη ἐν τῷ διαδρόμῳ, ἀναμένων τὴν ἔξοδον τοῦ ὀφειλέτου, ἐνῷ οἱ μάρτυρες ἦσαν ὑπὸ τὰς στοάς. Ἐν τῷ μεταξὺ καταφθάνει ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας, καὶ ἐρωτᾷ τὸν κλητῆρα, τί ἐζήτει ἐκεῖ· εἰς τὴν ἀπάντησιν δὲ αὐτοῦ, ὅτι ἦλθε νὰ ἐκτελέσῃ ἀπόφασιν, τῷ ἐπετέθη δι’ ὕβρεων καὶ ἀπειλῶν, καὶ τὸν κατέστησε προσεκτικὸν ἐπὶ τῆς διαγωγῆς του, προσθεὶς ὅτι, ἐὰν δὲν φύγῃ ἀμέσως, θὰ τῷ δώσῃ τὴν ἄλλην ἡμέραν τὸ μπουγιουρντί,—εἶναι ἡ φράσις, τὴν ὁποίαν σημειώνει ὁ κλητὴρ,— ἐννοῶν μὲ τοῦτο, ὅτι θὰ προκαλέσῃ τὴν παῦσίν του. Ταῦτα εἰπὼν, ἀνεχώρησε μὲ τὴν ἀπειλὴν, ὅτι θὰ ἐπανέλθῃ μετὰ τοῦ Εἰσαγγελέως, πράγματι δὲ μετὰ δύο ὥρας, ἀφ’ ἧς συνέβη ἡ σκηνὴ αὕτη, ἐπανῆλθεν ὁ Διευθυντὴς μετὰ τοῦ ἀντεισαγγελέως Ἰωάννου Τρικούπη. Ὁ Ἀντεισαγγελεὺς εὗρε τὸν κλητῆρα ἀναμένοντα καὶ τὸν ἠρώτησε τί ἔκαμνεν ἐκεῖ, τῷ ἀπεκρίθη δὲ ὁ κλητὴρ, ὅτι ἦν ἐντεταλμένος νὰ ἐκτελέσῃ ἀπόφασιν, καὶ ὅτι τῷ παρενεβλήθησαν προσκόμματα, τοῦθ’ ὅπερ τὸν ἀναγκάζει νὰ ζητήσῃ συνδρομὴν ἀπὸ τὸν κ. Ἀντεισαγγελέα. Οὗτος ὅμως, ἀντὶ πάσης ἄλλης ἀποκρίσεως, ἐζήτησε νὰ ἴδῃ τὸν ἐκτελεστὸν τίτλον, τῷ ἐνεχείρισε δ’ ὁ κλητὴρ ἀνυπόπτως τὴν ἀπόφασιν μετὰ τῶν λοιπῶν ἐγγράφων. Ἅμα ὡς ἔλαβε τὰ ἔγγραφα ὁ κ. Ἀντεισαγγελεὺς, ἀπῆλθε μετ’ αὐτῶν, ἀπειλῶν τὸν κλητῆρα, ὅτι τὴν ἐπιοῦσαν θὰ προεκάλει τὴν τιμωρίαν του. Οὕτως ὁ κλητὴρ δὲν ἠδυνήθη νὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκόν του. Πάντα ταῦτα ἐκτίθενται ἐν τῇ ἐκθέσει ταύτῃ (δεικνύει τὴν ἔκθεσιν). Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, καίτοι, ὡς εἶπον, ἡ ἔκθεσις ἀποτελεῖ πλήρη ἀπόδειξιν κατὰ τεκμήριον τοῦ νόμου, οὐχ ἧττον διστάζω ν’ ἀποδώσω πλήρη πίστιν εἰς τὰ ἐκτιθέμενα, ἑπομένως δὲ ἀναμένω, ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης προσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν αὔριον, εἰ δυνατὸν, ἀκριβεῖς πληροφορίας περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, ἀφοῦ δὲ προσαχθῶσιν αἱ πληροφορίαι, ἐπιφυλάσσομαι, ἂν ἡ ἀνάγκη τὸ καλέσῃ, νὰ λάβω ἐκ δευτέρου τὸν λόγον.

§11ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ἀναγνωσθῇ κύριε Πρόεδρε, ἡ ἔκθεσις. (Ἀναγινώσκεται).

§12ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν γνωρίζει τίποτε;

§13ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐκ τῶν ἐν τῇ ἐκθέσει ταύτῃ μνημονευομένων ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ἔχω ἀτελῆ γνῶσιν τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἐν προκεχωρηκυίᾳ ὥρᾳ τῆς νυκτὸς ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας ἦλθεν ἐνταῦθα καὶ μοὶ ἀνήγγειλεν, ὅτι ἐν τῷ ξενοδοχείῳ τῆς Μ. Βρεττανίας κατ’ ἐκείνην τὴν ὥραν τῆς νυκτὸς κλητήρ τις δικαστικὸς, συνοδευόμενος παρ’ ἄλλων φίλων του, ἐζήτει νὰ εἰσέλθῃ βίᾳ εἰς τὸ δωμάτιον, εἰς ὃ διέμενεν ἐν τῷ ξενοδοχείῳ ἐκείνῳ Ἕλλην τις, ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐλθὼν, καὶ ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας μὲ ἠρώτησεν, ἐὰν τοῦτο ᾂναι ἐπιτετραμμένον εἰς τὸν κλητῆρα ἐν τοιαύτῃ ὥρᾳ τῆς νυκτός· τὸν Διευθυντὴν τῆς Ἀστυνομίας παρέπεμψα πρὸς τὸν Εἰσαγγελέα, μεθ’ οὗ φαίνεται μετέβη εἰς τὸ ξενοδοχεῖον. Τὴν πρωΐαν τῆς ἐπιούσης ἦλθε πρός με ὁ κλητὴρ καὶ μοὶ εἶπεν, ὅτι εἶχε ματαιωθῆ ἡ ἐκτέλεσις κατὰ τὴν ἑσπέραν τῆς προτεραίας, ὅτι ὁ Ἀντεισαγγελεὺς εἶχε κρατήσει τὰ ἔγγραφα, διὰ νὰ ἐξετάσῃ τὸ νόμιμον τῶν τίτλων, καὶ ὅτι εἶχεν ἀφορμὰς νὰ ὑποθέτῃ, ὅτι ὁ Ἀντεισαγγελεὺς ἤθελεν ἀρνηθῆ νὰ δώσῃ εἰς αὐτὸν τὰ ἔγγραφα. Εἶπον αὐτῷ νὰ μεταβῇ εἰς τὴν Εἰσαγγελίαν καὶ παραλάβῃ τὰ ἔγγραφα, διότι δὲν ἠδύνατο νὰ γείνῃ παρακράτησις αὐτῶν. Ὅτε δὲ μετέβην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον πολὺ πρωΐ, ὁ Εἰσαγγελεὺς μ’ ἐπληροφόρησεν, ὅτι τὰ ἔγγραφα ἐδόθησαν εἰς τὸν Γραμματέα τῆς Εἰσαγγελίας, διὰ νὰ δοθῶσιν εἰς τὸν κλητῆρα, καὶ ὅτι εἶχον δοθῆ. Ἡ ὥρα, καθ’ ἣν ἀνηγγέλθη εἰς ἐμὲ τὸ γεγονὸς, ἦτο, ὡς εἶπον, προκεχωρηκυῖα ὥρα τῆς νυκτὸς, κατὰ δὲ τὴν νομοθεσίαν ἡμῶν, γνωρίζετε ὅτι ἡ ἐκτέλεσις τῆς προσωπικῆς κρατήσεως ἐν ὥρᾳ νυκτὸς καὶ ἐν ἰδιωτικῷ οἴκῳ δὲν γίνεται. Γεννᾶται ζήτημα, ἐὰν τὸ ξενοδοχεῖον ᾂναι ἰδιωτικὸς οἶκος, ἀλλὰ τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι λελυμένον, διότι ἰσχύει ἡ ἑρμηνεία, ὅτι τὰ ἐστιατόρια τῶν ξενοδοχείων εἶναι δημόσιος τόπος, τὰ δωμάτια ὅμως αὐτῶν ἀπολαμβάνουσιν ἰδιωτικῆς ἀσυλίας. Ὑποθέτω ὅτι εἰς αὐτὴν τὴν ἑρμηνείαν ἐστηρίχθη καὶ ὁ Ἀντεισαγγελεὺς, καὶ παρέστησεν εἰς τὸν κλητῆρα, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἐν προκεχωρηκυίᾳ ὥρᾳ τῆς νυκτὸς νὰ ἐπιμείνῃ νὰ εἰσέλθῃ εἰς δωμάτιον ξενοδοχείου. Ἐν τούτοις θέλω διατάξει ἐξέτασιν τῶν ἐκτιθεμένων, καίτοι δὲν ἤκουσα τοῦ κ. Βουλευτοῦ νὰ βεβαιώσῃ, ὅτι ἐγένετο καταγγελία κατά τινος τῶν ἐν τῇ ἐκθέσει ταύτῃ ἀναφερομένων ἀρχῶν, ὡς παραβασῶν τὸ καθῆκον αὐτῶν, οὔτε ἐὰν ἐματαιώθη ἡ ἐκτέλεσις· διότι οὐδὲν ἀνεκοινώθη πλέον παράπονον εἰς ἐμὲ, οὔτε γνωρίζω, ἐὰν ἀνεχώρησεν ὁ Πετροκόκκινος ἢ ἂν μένῃ ἐδῶ.

§14ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ ὅσων εἶπεν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐδέχθη καθ’ ὁλοκληρίαν σχεδὸν, ὅτι ὁ Ἀντεισαγγελεὺς καὶ ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας ἐπὶ τοῦ προκειμένου διέπραξαν ὅ,τι τοῖς ἀποδίδεται. Ἐν πρώτοις ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἰσχυρίζεται, ὅτι ἡ ἐκτέλεσις ἐπεχειρήθη ἐν ὥρᾳ προκεχωρηκυίᾳ.

§15ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Ἰσχυρίζομαι ὅ,τι ἀντελήφθην, ὅτι ἐν ὥρᾳ προκεχωρηκυίᾳ τῆς νυκτὸς ἦλθεν ἐνταῦθα ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας, ὁ ὁποῖος μοὶ ἀνήγγειλεν, ὅτι κατ’ ἐκείνην τὴν ὥραν κλητήρ τις ἐν τῷ Ξενοδοχείῳ τῆς Μεγάλης Βρεττανίας ἐπιμένει, θέλων νὰ ἐκβιάσῃ τὴν εἴσοδον ἐν τῷ δωματίῳ, ἐν ᾧ κατῴκει ὁ κ. Πετροκόκκινος.

§16ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἔκθεσις τοῦ κλητῆρος βεβαιοῖ, ὅτι οὗτος εἰσῆλθεν εἰς τὸ Ξενοδοχεῖον τὴν 4ην ὥραν μ. μ., ἡ 4η δ’ ὥρα μ. μ. εἰς οἱονδήποτε μῆνα τοῦ ἔτους δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ προκεχωρηκυῖα, ἀφίνω δὲ τὸ ζήτημα περὶ τοῦ ἂν τὸ Ξενοδοχεῖον θεωρῆται δημόσιος ἢ ἰδιωτικὸς οἶκος. Ἄλλο ζήτημα σπουδαιότερον προκύπτει. Τί θέλει ὁ Ἀντεισαγγελεὺς ἐπὶ τοῦ προκειμένου; Κατὰ τὴν ἡμετέραν Πολιτικὴν Δικονομίαν, αἱ ἀμφισβητήσεις, αἱ ἀναφυόμεναι κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν, λύονται ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν.... Ἀκούω τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης λέγοντος, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ διαταράξεως τῆς οἰκιακῆς εἰρήνης! Ἀληθῶς δὲν ἠξεύρω καὶ ἐγὼ, τί νὰ εἴπω. Εἰσέρχεται ὁ κλητὴρ τὴν 4ην ὥραν μ. μ. διὰ νὰ ἐκτελέσῃ ἀπόφασιν μὲ τὸ σημεῖον τῆς ὑπηρεσίας εἰς τὸ Ξενοδοχεῖον, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς λέγει, ὅτι πρόκειται περὶ διαταράξεως τῆς οἰκιακῆς εἰρήνης! Πᾶσα ἐφεξῆς συζήτησις ἀποβαίνει ἀδύνατος.

§17ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐγὼ εἶπον, ὅτι ἐν ὥρᾳ προκεχωρηκυίᾳ τῆς νυκτὸς ἦλθεν ἐδῶ ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας, ἐντεῦθεν δ’ οὗτος διηυθύνθη πρὸς τὸν Ἀντεισαγγελέα. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δύναμαι ἐγὼ νὰ βεβαιώσω, εἶναι ὅτι, ὅτε ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας ἦλθεν ἐνταῦθα καὶ ἀνεχώρησεν ἐντεῦθεν διὰ νὰ μεταβῇ εἰς τὸν Ἀντεισαγγελέα, ἦτο βεβαίως προκεχωρημένη ἡ ὥρα· εὑρίσκω δὲ, ὅτι πολὺ ὀρθῶς ἔπραξεν ὁ Διευθυντὴς, διότι, ἐὰν ἐν προκεχωρηκυίᾳ ὥρᾳ τῆς νυκτὸς ἐπεχειρεῖτο ἡ ἐκβίασις τῶν δωματίων, βεβαίως εἶχε τὴν θέσιν του ὁ Εἰσαγγελεύς.

§18ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀντὶ, Κύριοι, ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἦναι ἐφεκτικὸς, ὅπως ὤφειλε, καὶ νὰ εἴπῃ ὅτι θὰ ἐξετάσῃ τὰ τῆς ὑποθέσεως ταύτης....

§19ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Τὸ εἶπον.

§20ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. .... ἀντὶ, λέγω, τούτου, ἔρχεται ἐκ τῶν προτέρων νὰ δικαιολογήσῃ τὸν Διευθυντὴν τῆς Ἀστυνομίας καὶ τὸν Ἀντεισαγγελέα, οἵτινες ἐπὶ τοῦ προκειμένου βεβαίως παρεβίασαν τὸ καθῆκόν των. Εἶναι ἀδύνατον νὰ πεισθῇ τις περὶ τοῦ ἐναντίου.

§21ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Διατὶ, Κύριοι, συζητεῖτε οὕτω; Μεταξὺ τοῦ Εἰσαγγελέως, τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας καὶ τοῦ κλητῆρος ὑπάρχει, νομίζω, κἄποια διαφορά. Ἐὰν μάθωσιν οἱ ἄνθρωποι οὗτοι τὸ περιεχόμενον τῆς ἐκθέσεως, δυνατὸν νὰ τὴν προσβάλωσιν ὡς πλαστὴν, καὶ ἐὰν βεβαιωθῇ ἡ πλαστότης τῶν ἐν τῇ ἐκθέσει, νομίζω, ὅτι τὰ πράγματα μεταβάλλονται. Πρὶν ἢ λοιπὸν ζητηθῶσι πληροφορίαι, νομίζω ὅτι εἶναι ἄδικον νὰ συζητῶμεν περὶ ἀντικειμένου, διὰ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἤμεθα ἐπιφυλακτικοὶ, μέχρις οὗ μάθωμεν, τί συμβαίνει.

§22ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τούτοις ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐπιχειρεῖ ἐκ τῶν προτέρων νὰ δικαιολογήσῃ τ’ ἀδικαιολόγητα.

§23ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Παντάπασι! (διάλογοι).

§24ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλω νὰ εἴπω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς, τοιαῦτα λέγων, δὲν εἶναι διατεθειμένος νὰ ἐξετάσῃ τὴν ὑπόθεσιν μὲ τὴν δέουσαν ἀμεροληψίαν.

§25ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἡ ἔκθεσις ἀναφέρει, ὅτι περὶ ὥραν 6½ μ. μ. ἐνεφανίσθη ὁ Εἰσαγγελεύς.

§26ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κλητὴρ λέγει, ὅτι περὶ τὴν 4ην ὥραν μετέβη ἵνα ἐκτελέσῃ, ἀφοῦ δὲ συνέβησαν ὅσα ἀνέφερα, τὴν 6 καὶ ½ μετέβη ὁ Εἰσαγγελεὺς, ὁ ὁποῖος ἠδύνατο μὲν, ἔστω καὶ ἐσφαλμένως, νὰ ὑποδείξῃ τῷ κλητῆρι, ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ ἐκτελέσῃ κατ’ ἐκείνην τὴν ὥραν, ἀλλ’ ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ ἐδικαιοῦτο νὰ τὸν ὑβρίσῃ καὶ ν’ ἀφαιρέσῃ ἀπ’ αὐτοῦ τὰ ἔγγραφα.

§27ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀφοῦ σᾶς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι θὰ ἐξετάσῃ, δὲν ἀναβάλλετε, ἵνα συζητήσητε ἀφοῦ φέρῃ τὰς πληροφορίας ὁ κ. Ὑπουργός; (διάλογοι).

§28ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκριβῶς τοῦτο λέγω, ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἔπρεπε νὰ περιορισθῇ εἰς τὴν διαβεβαίωσιν, ὅτι θέλει ἐξετάσει τὴν ὑπόθεσιν, χωρὶς νὰ χωρήσῃ ἀπὸ τοῦδε εἰς οἱασδήποτε κρίσεις ἐπὶ τῆς οὐσίας.

§29ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Κατά τινα συνεδρίασιν τῆς τακτικῆς Συνόδου εἶχον ἀπευθύνει ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ἀφορῶσαν τὴν λειτουργίαν τοῦ ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, εἶχον δὲ ὑποβάλει τὴν ἐπερώτησιν ταύτην καὶ ἐγγράφως. Ὁ κ. Ὑπουργὸς μετὰ πολλὰς ἡμέρας ἔκτοτε μὲ ἐπληροφόρησεν, ὅτι δὲν εἶναι ἁρμόδιος ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως, ἐπειδὴ δὲ δὲν εὑρίσκετο ὁ ἁρμόδιος, μολονότι κατὰ τὸν νόμον τὸ ταμεῖον τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως διοικεῖται ὑπὸ ἐπιτροπῆς ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, παρεκάλεσα τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς, ἵνα ὅστις εἶναι ὁ ἁρμόδιος μεταξὺ αὐτῶν ἀπαντήσῃ ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεώς μου. Ἡ ἐπερώτησίς μου ἐκείνη, Κύριοι, ἔχει μεγίστην σχέσιν καὶ δύναται νὰ διαφωτίσῃ κατὰ πολὺ τὴν Βουλὴν ὡς πρὸς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν. Διότι ἐκ τῆς κυβερνητικῆς ταύτης πράξεως δύναται ἡ Βουλὴ νὰ κρίνῃ κατὰ πόσον πρέπει νὰ ἐμπιστεύηται τὴν διαχείρισιν τῶν δημοτικῶν χρημάτων εἰς χεῖρας τῆς Κυβερνήσεως. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ἐπαναφέρω τὴν ἐπερώτησιν σήμερον, διότι ἐπληροφορήθην ἐκ Κεφαλληνίας, ὅτι προσῆλθον οἱ Δήμαρχοι νὰ λάβουν τὸ μερίδιόν των εἰς τὸ ταμεῖον Κεφαλληνίας, ἀλλ’ ἐκρατήθη τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον εἶχε διατάξει τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ οἱ δῆμοι ἔμειναν ἄνευ πόρων. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν καὶ αὖθις τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν, ἀφοῦ ὁ κ. ἐπὶ τῆς Παιδείας Ὑπουργὸς ἰσχυρίζεται, ὅτι δὲν ἀνήκει εἰς τὴν δικαιοδοσίαν του, ν’ ἀπαντήσῃ εἰς τὴν ἐπερώτησίν μου ἐκείνην. Ἀπαιτῶ δὲ τὴν τοιαύτην ἀπάντησιν, διότι εἶναι προφανὴς καταπάτησις τοῦ δικαίου καὶ τῶν νόμων, εἶναι ληστεία, κατὰ τὴν γνώμην μου, ὅ,τι πράττει τὸ Ὑπουργεῖον. Παρακαλῶ δὲ τὸν ἁρμόδιον πάντοτε Ὑπουργὸν ν’ ἀπαντήσῃ, ἐὰν τοιαύτην διαταγὴν ἔδωκε δι’ ὅλον τὸ Κράτος· διότι, ἐὰν δὲν ἦναι γενικὸν τὸ μέτρον, τότε ἡ πρᾶξις λαμβάνει χαρακτηρισμὸν βαρύτατον· ὑποπτεύομαι δὲ, ὅτι οὕτως ἔπραξε, διότι παρὰ διαφόρων συναδέλφων ἐπληροφορήθην, ὅτι δὲν ἔχουν ὅμοια παράπονα ἐκ μέρους τῶν οἰκείων Δημάρχων. Ἡ ἐπερώτησίς μου ἐγένετο κατὰ τὴν 5ην Δεκεμβρίου· ἑπομένως, ἐὰν ἀνατρέξῃ εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ, θὰ εὕρῃ τὴν ἐπερώτησίν μου, καὶ ἐπὶ ταύτης ὀφείλει νὰ δώσῃ ἀπάντησιν. Συνάμα δὲ τότε εἶχον ἐπερωτήσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ μὲ πληροφορήσῃ, ἐὰν γνωρίζῃ ὑπάρχον τὸ σχολεῖον, διὰ τὸ ὁποῖον διώρισε διδάσκαλον βοηθὸν, καὶ ἂν ἐπληροφορήθη ὅτι δὲν λειτουργεῖ τοιοῦτον σχολεῖον, διατὶ διώρισεν αὐτὸν, καὶ ἂν ἐννοῇ νὰ πληρώσῃ τὸν διδάσκαλον ἐκ τοῦ κληροδοτήματος, ὅπερ ὑπάρχει κατατεθειμένον ἐν τῇ Τραπέζῃ. Ἐπ’ αὐτοῦ ὀφείλει ν’ ἀπαντήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς, διότι πρόκειται περὶ πράξεων, αἵτινες σὺν τοῖς ἄλλοις ἀφορῶσι καὶ τὸ ἠθικὸν μέρος ὡς πρὸς τὴν διαχείρισιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Κατὰ τὴν 2αν ὡσαύτως Δεκεμβρίου, ἐπὶ συζητήσεως ἀφορώσης τὸν φόρον ἐπὶ τοῦ ἐξαγομένου σταφιδοκάρπου ἐκ τῶν Ἰονίων νήσων, εἶχον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δώσῃ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐγγράφως εἶχον ζητήσει. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ αὖθις νὰ καταθέσῃ τὰς πληροφορίας, διότι ἐννοῶ νὰ ἐπανέλθω ἐπὶ τοῦ ζητήματος.

§30ΑΡ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ φέρῃ πληροφορίαν εἰς τὴν Βουλὴν, ἐὰν γνωρίζῃ, ἐὰν ὁ νόμος περὶ δημοτικῆς εἰσφορᾶς ἐφηρμόσθη εἰς ἅπαντας τοὺς δήμους τοῦ Κράτους· καθ’ ὅσον γνωρίζω ἐπακριβῶς, ὅτι δὲν ἐτηρήθη ἰσότης, ἀλλ’ ὁ νόμος ἐφαρμόζεται ὅπου θέλουν οἱ διάφοροι ταμίαι. Καὶ πολὺ ὀρθῶς ὁ προλαλήσας ἔντιμος συνάδελφος εἶπεν, ὅτι οἱ νόμοι, ψηφιζόμενοι καὶ ἐφαρμοζόμενοι, ὀφείλουσι νὰ ἐκτελῶνται ἐν ἰσότητι, ἄλλως ἐπέρχεται παράλυσις τῆς διοικήσεως, καὶ ἐκλείπει ὁ σεβασμὸς πρὸς τοὺς νόμους, καὶ διὰ τοῦτο ἐπέρχονται πολλὰ ἄτοπα. Τὸν δὲ κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν παρακαλῶ νὰ ζητήσῃ πληροφορίας παρὰ τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν καὶ προσαγάγῃ σημείωσιν τοῦ πληθυσμοῦ ἑκάστου τῶν δήμων τῆς ἐπαρχίας Μαντινείας καὶ τῶν ποσῶν, τὰ ὁποῖα προκατέβαλεν ὡς εἰσφορὰν ἕκαστος. Ἐντεῦθεν δὲ θέλομεν ἴδει, ἐὰν ἐφηρμόσθη ὁ νόμος ἐκεῖνος γενικῶς, ἢ ἴσως ἐν ἀγνοίᾳ τῶν ἁρμοδιωτέρων ἐφηρμόσθη κομματικῶς. Ἠναγκάσθην νὰ προβῶ εἰς τοιαύτην παράστασιν, διότι συμβαίνει τὸ ἑξῆς, τὸ ὁποῖον φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ προείπω, ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐννοήσῃ, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἁπλῆς πολυλογίας, ἣν δὲν ἐπεθύμησα ποτέ. Ὁ δῆμος Καλτεζῶν, ἐξ οὗ κατάγομαι, καὶ ἐν ᾧ εἶναι Δήμαρχος ὁ ἀδελφός μου, ἔχει πληθυσμὸν 2½ περίπου χιλιάδων ψυχῶν, ἔχει δὲ ἔσοδα 3,200 δραχμῶν· ἐν τούτῳ ὡρίσθη ἡ δημοτικὴ εἰσφορά, συμφώνως μὲ τὸν πληθυσμὸν, 2,412 δραχμαὶ, μένουσι λοιπὸν διὰ τὴν διοίκησιν τοῦ δήμου 700 δραχ. ἢ 800 περίπου· ἀλλὰ καὶ ταύτας ὁ ταμίας Μαντινείας ἠρνήθη νὰ καταβάλῃ εἰς τὸν Δήμαρχον, λέγων, ὅτι δὲν εἰσεπράχθησαν, καὶ τοιουτρόπως ὁ δῆμος ἐκεῖνος διοικεῖται δαπάνῃ αὐτοῦ τοῦ Δημάρχου. Ὡμίλησα μετ’ ἀγανακτήσεως, διότι εἶναι ἀδικώτατον νὰ συμβαίνωσι τοιαῦτα πράγματα, ἐξ ὧν ἐγείρονται, ἐπαναλαμβάνω, σπουδαῖαι καὶ εὔλογοι ὑπόνοιαι, ὅτι οἱ νόμοι δὲν ψηφίζονται διὰ πάντας.

§31ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὰ κατὰ τὸν δῆμον Καλτεζῶν προδήλως δὲν δύναται νὰ ἔχωσιν ὅπως παρεστήθησαν ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ, βεβαιοῦντος, ὅτι δὲν μένουσιν ἐκ τῶν εἰσοδημάτων τοῦ δήμου μετὰ τὸν συμψηφισμὸν τῶν καταβαλλομένων ὑπὲρ τοῦ ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, εἰμὴ μόνον 700 δραχμαί, ἀφοῦ ὁ νόμος ἐπεφύλαξε πάντως ὑπὲρ τῆς διοικήσεως τῶν δήμων 2,000 δραχμὰς, μὴ ὑποκειμένας εἰς συμψηφισμὸν χάριν τοιούτων καταβολῶν. Ὁ νόμος εἶναι τοσοῦτον εὐκρινὴς, ὥστε περὶ τῆς ἐννοίας αὐτοῦ ταύτης δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία· καὶ ἂν ἄρα ἐγένετο τοιοῦτος συμψηφισμὸς, θὰ ὑπῆρξεν ἐσφαλμένος καταλογισμός· προσφεύγων δὲ ὁ Δήμαρχος εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἀρχὴν, θέλει ἐπιτύχει τοῦ συμψηφισμοῦ τὴν ἀκύρωσιν.

§32ΑΡ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Προσέφυγεν, ἐγένετο ἔφεσις, ὁ Νομάρχης ὑπέβαλε τὰ ἔγγραφα, τὸ δὲ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἐξέδωκε προχθὲς ἀπόφασιν, δι’ ἧς ἐγκρίνει τὴν δευτέραν ἀπόφασιν τοῦ Νομάρχου.

§33ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνεκρίθη ἀπόφασις μὴ ἀφίνουσα ἀθίκτους ὑπὲρ τῆς διοικήσεως τοῦ δήμου δραχμὰς δισχιλίας. Ἀλλὰ περὶ τούτων ὅταν ὑποβληθῶσι τὰ ἔγγραφα, μεθ’ ὧν θέλω ὑποβάλει καὶ τὰ ζητούμενα παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κεφαλληνίας, διότι νομίζω, ὅτι καὶ ταῦτα μᾶλλον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἀνάγονται. Περὶ τοῦ δήμου Λειβαθοῦς, εἶχεν ὑποβάλει αἴτησιν καταθέσεως ἐγγράφων ὁ κ. Βουλευτὴς κατὰ τὴν τελευταίαν Σύνοδον, καὶ εἶχον νομίζω συγκεντρωθῆ τὰ ἔγγραφα τότε, οὐχὶ ὅμως ἐν καιρῷ, πρὸς ὑποβολήν. Εἶχε προσέτι ἀπευθύνει αἴτησιν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κεφαλληνίας περὶ ὑποβολῆς ἐγγράφων σχετιζομένων πρὸς τὸν τρόπον τῆς ἐν ταῖς Ἰονίοις νήσοις φορολογίας τῆς σταφίδος κατὰ τὴν ἐξαγωγήν. Ἡ περὶ τούτου μελέτη μᾶς ἔπεισεν, ὅτι εἶναι ἀναγκαῖος εἰδικὸς τοῦ θέματος νομοθετικὸς κανονισμὸς, διότι, ὡς παρέστησα καὶ κατὰ προηγουμένην συνεδρίασιν, εἶναι ἀντιφατικαὶ αἱ ἀποφάσεις καὶ συγκεχυμένη ἡ τῶν κειμένων ἑρμηνεία, δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν ἄνευ νέου νομοθετήματος νὰ ὑπάρξῃ ἀκριβὴς περὶ τῶν διεπόντων τὰ τῆς ὑποθέσεως καθορισμός. Ἐλπίζω ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν νὰ ὑποβάλω μετὰ τῶν πληροφοριῶν, ἃς ἐζήτησεν ὁ κ. Βουλευτὴς, καὶ τὸ νομοσχέδιον, τὸ κανονίζον τὴν ὑπόθεσιν. Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως 1890 ἐκ δραχμῶν 24,441,218. Ταῦτα χορηγοῦνται, κατὰ τὸν προσαρτώμενον πίνακα, ὑπὸ εἰδικὸν κεφάλαιον, φέρον τίτλον «Ἐσωτερικὴ σιδηροδρομικὴ συγκοινωνία», διανεμόμενα εἰς τὰ ἑπόμενα ἄρθρα: αʹ) Χιλιομετρικὴ ἀποζημίωσις ἢ ἔξοδα κατασκευῆς, δραχμαὶ 20,540,518. βʹ) Ἀποζημιώσεις κτημάτων, δραχμαὶ 1,700,000. γʹ) Τόκος δανείων σιδηροδρόμου Μύλων καὶ Καλαμῶν καὶ Πειραιῶς καὶ Λαρίσσης, δραχμαὶ 1,940,000, καὶ δʹ) Γενικὰ ἔξοδα, ἐπιστασίαι κλπ. 170,700. Ὑποβάλλω καὶ νομοσχέδιον ἄλλο, ἀφορῶν εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Ναξίας σμύριδος. Ἡ διορία τῆς διαθέσεως τῆς Ναξίας σμύριδος γενομένης πρὸ δωδεκαετίας, ἔληξεν ἤδη, ἑπομένως εἶναι ἀνάγκη ταχέως νὰ ψηφισθῇ νόμος περὶ διαθέσεως τοῦ προϊόντος τούτου, διότι ἄλλως θὰ στερηθῇ τὸ Δημόσιον τοῦ ἐσόδου τοῦ ἔτους· κατηρτίσθη ἄρα νομοσχέδιον ἐπὶ ἄλλων βάσεων ἢ αἱ μέχρι τοῦδε, κανονίζον τὰ τῆς διαθέσεως. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διακρίνεται ἡ σμύρις εἰς δύο κατηγορίας, ἀπεβλέψαμεν δὲ ἰδίως εἰς τὴν διάθεσιν μεγάλου ποσοῦ σμύριδος ἐπὶ μέσῃ τῶν δύο κατηγοριῶν τιμῇ, ἐλάσσονι μὲν τῆς μέχρι τοῦδε, ἀλλ’ ἀποφερούσῃ ἐν τῷ συνόλῳ πρόσοδον ἀνωτέραν. Ἡ διάθεσις Ναξίας σμύριδος κατωτέρας ποιότητος ἐπὶ ἐλαχίστῃ τιμῇ εἶναι μέτρον ὑπαγορευόμενον ἐκ τοῦ συναγωνισμοῦ αὐτῆς πρὸς τὴν σμύριδα τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, διότι ἀπεδείχθη, ὅτι κατὰ τὸ ἐπικρατοῦν σύστημα, καθ’ ὅ, ὠφελούμενον τὸ Δημόσιον ἐκ πλεονεκτημάτων τῆς Ναξίας σμύριδος, ἐπώλει ταύτην ἐπὶ τιμῇ πολὺ ἀνωτέρᾳ τῆς τιμῆς τῆς σμύριδος τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, συνέπεια τῆς τοιαύτης ὑπερτιμήσεως ἦτο, ὅτι ἐπὶ τοῦ ὅλου ποσοῦ τῆς καταναλισκομένης ἐν τῷ κόσμῳ σμύριδος ἐλαχίστη ἦτο ἡ ἀναλογία τῆς Ναξίας. Ἐθεωρήσαμεν, ὅτι ἔπρεπε μὲν νὰ διατηρηθῇ ἡ ὑπερτίμησις τῆς Ναξίας σμύριδος ἀρίστης ποιότητος, ἀλλ’ ὅτι ἔπρεπε συγχρόνως νὰ πωλῆται Ναξία σμύρις κατωτέρας ποιότητος ἐπὶ εὐτελεῖ τιμῇ, καταλειπούσῃ μὲν κέρδος μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν ἐξόδων, ἀλλ’ ἐπιτρεπούσῃ τὴν ἄμυναν τῆς Ναξίας σμύριδος κατὰ τοῦ ἀποκλεισμοῦ ἀπὸ τῶν ἀγορῶν τῆς Εὐρώπης καὶ κατὰ σπουδαίου ἀνταγωνιστοῦ, τῆς σμύριδος τῆς Μικρᾶς Ἀσίας. Τοιοῦτοι οἱ σκοποὶ τοῦ νομοσχεδίου, ὅπερ ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλήν.

§34ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι εὔκολος ἡ διάκρισις;

§35ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀνωτάτης μὲν ποιότητος χαρακτηρίζεται ἡ σμύρις ἡ σκληροτάτη καὶ μὴ περιέχουσα ὕλας ξένας πρὸς τὰ συστατικὰ αὐτῆς, ἐνῷ κατωτέρας ποιότητος χαρακτηρίζεται ἡ περιέχουσα προσμίγματα ξένα πρὸς τὰ συστατικὰ τῆς σμύριδος μέχρι ποσοῦ 30%.

§36ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐλησμονήσατε τὴν σύμβασιν περὶ τοῦ δανείου τῶν 6,000,000.

§37ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ Διάταγμα περιλαμβάνει πᾶσαν πληροφορίαν, καὶ ὑπέθετον, ὅτι ἡ δημοσίευσις αὐτοῦ εἶναι τὸ αὐτὸ καὶ ἡ ἀνακοίνωσις τῆς συμβάσεως, ἧς διαλαμβάνει τὸ περιεχόμενον· ἀλλ’ ἀφοῦ εἰδικῶς ζητεῖται αὕτη, θέλει ὑποβληθῆ.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ὑποβληθέντα νομοσχέδια θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 11–12).

§39Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μετὰ τῶν ἄλλων ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θέλει καταθέσει συνεπείᾳ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Μαντινείας, παρακαλῶ νὰ μὴ λησμονήσῃ νὰ καταθέσῃ καὶ πίνακα τῶν προϋπολογισθέντων ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ ἐσόδων, καὶ βεβαίωσιν τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν περὶ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἐξ αὐτῶν κατ’ ἔτος εἰσπράττεται. Ἐπίσης παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀφορῶντα τὴν ὑπόθεσιν τοῦ συμφωνηθέντος, κατὰ τὰ ὑπὸ ἐφημερίδων φίλων τῷ Ὑπουργείῳ δημοσιευθέντα, κανονισμοῦ τοῦ ζητήματος τῆς Ἑλληνικῆς ἐν Αἰγύπτῳ ἰθαγενείας. Ἀληθῶς αἱ εἰρημέναι ἐφημερίδες ἐδημοσίευσαν, ὅτι ἐπετεύχθη τελευταῖον συνεννόησις μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Αἰγυπτιακῆς πρὸς κανονισμὸν τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη παραδόξως ἠγέρθη ἐν Αἰγύπτῳ, περὶ Ἑλληνικῆς ἰθαγενείας.

§40ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Τὰ ἔγγραφα ταῦτα εἶναι ἀπὸ ἡμερῶν πολλῶν κατατεθειμένα ἐπὶ ἐπερωτήσει τοῦ ἐντίμου ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ· εἶναι γαλλιστὶ καὶ ἑλληνιστί.

§41ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μάλιστα, ἀλλὰ πρέπει νὰ συμπληρωθοῦν τὰ ἔγγραφα, διότι εἶναι ἀνάγκη νὰ μάθωμεν ποῖαι ὑπῆρξαν προηγουμένως αἱ ἀμφισβητήσεις τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως καὶ ποῦ εὑρίσκετο τὸ ζήτημα, ὅτε ἐπῆλθεν ἡ λύσις.

§42ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Παρ’ ἐμοῦ ἐζητήσατε νὰ ὑποβάλω τὰ ἔγγραφα, τὰ βεβαιοῦντα τὴν ὕπαρξιν συμβάσεως μεταξὺ τῶν δύο χωρῶν. Ταῦτα κατέθηκα, συμπληρώσας μάλιστα τὸ κύριον ἔγγραφον δι’ ἑτέρων ἐγγράφων, ἅτινα κατὰ τὰς αὐτὰς ἡμέρας ἀντηλλάγησαν. Ἡ διαπραγμάτευσις, ἡ ὁποία ἀπέληξεν εἰς τὰ κατατεθέντα ἔγγραφα, ὑπῆρξε μακρὰ, καὶ περιλαμβάνει ἔγγραφα, ἐν οἷς πολλὰ περιέχονται τὰ μὴ δημοσιεύσιμα. Θέλω προσπαθήσει ἐκ τοῦ φακέλλου ν’ ἀποσπάσω τινά, ἐλάχιστα βεβαίως, τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν ἴσως μετὰ νεωτέραν μελέτην νὰ κατατεθῶσιν, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ ἀναλάβω ἀπὸ τοῦδε οὐδεμίαν ὑποχρέωσιν περὶ τούτου.

§43ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι περίεργος ἡ συμπεριφορὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἐνῷ εἰς πάντα τὰ Κράτη δημοσιεύονται πληροφορίαι, ἔχουσαι ἐμπιστευτικώτατον χαρακτῆρα, ἐνίοτε δὲ πληροφορίαι ἀφορῶσαι σχέσεις προσωπικὰς μεταξὺ τῶν Ὑπουργῶν,—καὶ ἔχομεν παράδειγμα τὴν τελευταίαν δημοσίευσιν τοῦ Ἰταλικοῦ Κοινοβουλίου,— ἐνταῦθα καὶ μετὰ τὴν περαίωσιν καὶ λύσιν τῶν ζητημάτων ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐννοεῖ νὰ κρύπτῃ πᾶσαν πληροφορίαν ὑπὸ τὸ πρόσχημα τοῦ μυστικισμοῦ, ὅστις καλύπτει πάσας τὰς ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως καὶ κρύπτῃ αὐτὰς ἀπὸ τῆς Βουλῆς. Ἐν παντὶ κοινοβουλευτικῷ πολιτεύματι ἡ Βουλὴ ἔχει δικαίωμα νὰ λάβῃ γνῶσιν ὅλων τῶν φάσεων τῶν ζητημάτων, ἅτινα ἐλύθησαν καὶ ἔπαυσαν παρουσιάζοντα ἐκκρεμότητά τινα. Βεβαίως δὲν θ’ ἀπαιτήσωμεν νὰ παρουσιάσῃ ἐμπιστευτικὰς καὶ μυστικὰς ἀνακοινώσεις, μήτε νὰ παρεμποδίσωμεν διαπραγματεύσεις ἐκκρεμεῖς, ἀλλ’ ὅταν πρόκηται περὶ σπουδαίων συμφερόντων καὶ σχετιζομένων μὲ ζητήματα λελυμένα, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν δικαιοῦται ν’ ἀπαντᾷ, ὅτι δὲν γνωρίζει ἐὰν θὰ μᾶς δώσῃ ἢ οὒ τὰς πληροφορίας, ἃς ζητοῦμεν περὶ αὐτῶν.

§44ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Θὰ ἔλθω εἰς ἐπικουρίαν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης. Γνωρίζω καὶ ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, ἐκ τοῦ σταδίου, τὸ ὁποῖον ἠκολούθησα, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν δύναται νὰ δημοσιεύῃ ὅλα τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀναγόμενα εἰς ὡρισμένην τινὰ ὑπόθεσιν. Ἀλλὰ ἐπὶ τοῦ προκειμένου εὑρισκόμεθα εἰς τὸ σκότος, διότι δὲν γνωρίζομεν τὰ γεγονότα. Πιθανὸν, ἐὰν τὰ ἐγνωρίζομεν, νὰ ἐθεωροῦμεν τὴν θέσιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν λύσιν, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ, πολὺ συμφερωτέραν εἰς αὐτήν. Ἡ Κυβέρνησις κατέθεσεν ἔγγραφα, καὶ πρόκειται νὰ τὰ μεταφράσῃ.

§45ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν εἶπον τοιοῦτό τι. Εἶπον τὸ ἐναντίον: ὅτι κατέθηκα τὰ ἔγγραφα Ἑλληνιστὶ καὶ ἐν μεταφράσει, καὶ ὅτι ἐδήλωσα, ἐὰν ἡ Βουλὴ τὸ θεωρήσῃ ἀναγκαῖον, ὅτι δύνανται καὶ νὰ τυπωθῶσι...

§46ΤΥΠΑΛΔΟΣ. Βεβαίως πρέπει νὰ τυπωθῶσι, καὶ ἦτο περιττὸν μάλιστα ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ζητήσῃ τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς. Ἔπρεπε νὰ τὰ τυπώσῃ ἀπὸ ἑβδομάδων, ἅμα τῇ λήξει τῆς ὑποθέσεως, καὶ νὰ τὰ διανείμῃ, διότι μόνον μερικὰ ἄρθρα ἐφημερίδων ἐγνωρίζομεν, καὶ οὐδεμίαν πληροφορίαν ἔδωκεν ὁ κ. Ὑπουργός. Ἑπομένως σᾶς παρακαλῶ, κύριε Ὑπουργὲ, ἄνευ ἀναβολῆς νὰ δημοσιεύσητε εἰδικὸν βιβλίον, τὸ Λευκόν σας Βιβλίον, ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, ὅπως δυνηθῶμεν νὰ τὸ μελετήσωμεν σπουδαίως.

§47ΜΠΑΣΙΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ μᾶς λύσῃ μίαν ἀπορίαν: Πῶς οἱ μικροὶ ὑπάλληλοι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν κατέχουν εἰς χεῖράς των αὐτὰ τὰ ἔγγραφα καὶ ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ τὰ γνωρίζῃ;

§48Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν γνωρίζω ποῖος τυγχάνει ὁ κανονισμὸς, διὰ τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἔδωκε τὴν συναίνεσίν της, διότι τὰ ἔγγραφα λαμβάνω ταύτην τὴν στιγμήν. Ἂν ὅμως ὁ κανονισμὸς οὗτος ἐπετεύχθη διὰ παραχωρήσεων τῆς Κυβερνήσεως, αἵτινες καταλήγουσιν εἴτε εἰς παραίτησιν δικαιωμάτων, εἴτε εἰς περιορισμὸν δικαιωμάτων, οὐχὶ μόνον δὲν εἶναι προσῆκον νὰ διατηρῶνται μυστικὰ ἀπὸ τῆς Βουλῆς τὰ ἔγγραφα, περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται, ἀλλὰ καὶ ὁ κανονισμὸς οὗτος δὲν ἰσχύει ἄνευ τῆς συναινέσεως τῆς Βουλῆς. Διὰ τοῦτο ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης· προσθέτω δὲ ἰδίᾳ, ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην νὰ μάθωμεν, κατὰ ποῖον χρόνον ἀκριβῶς προὐτάθη τὸ ζήτημα τῆς Ἑλληνικῆς ἰθαγενείας ἐν Αἰγύπτῳ, τοῦ ὁποίου τὸν κανονισμὸν ἐπέτυχεν ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς πράξεως ταύτης, ποῖαι ἦσαν ἰδίως αἱ ἀντιῤῥήσεις, τὰς ὁποίας ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις ἐπρόβαλε κατ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἠξίουν τὴν Ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν, ποῖαι εἶναι αἱ προτάσεις, τὰς ὁποίας ἀπηύθυνον, ποία ἦτο ἡ πρόοδος τῶν διαπραγματεύσεων, δι’ ὧν ἐπῆλθε τὸ πόρισμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἔφθασεν ὁ κ. Ὑπουργός.

§49ΤΥΠΑΛΔΟΣ. Ἔπρεπε νὰ τυπωθῶσι τὰ ἔγγραφα.

§50ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Εἶναι περίεργος ἡ πορεία, ἥτις τηρεῖται ἐνταῦθα· ἐπικρίνεται ὁ Ὑπουργὸς, διότι δὲν ἐτυπώθησαν τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα κατέθεσε. Παρ’ ἐμοῦ ἐζητήθη νὰ προσαγάγω τὰς πράξεις τὰς ἐπισήμους, αἵτινες συνετάχθησαν μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Αἰγύπτου· καὶ ταύτας προσήγαγον. Ἐπιθυμεῖ ἡ Βουλὴ νὰ τυπωθῶσιν; ἂς τυπωθῶσι. Σήμερον ἔρχεται ἄλλο ζήτημα, νὰ κατατεθῶσι νέα ἔγγραφα· εἰς τοῦτο ὑπάρχει διαφορὰ γνώμης. Οἱ μὲν ζητοῦντες τὴν κατάθεσιν λέγουσιν, ὅτι πρέπει ἀπολύτως νὰ κατατεθῶσιν, ἐγὼ δὲ λέγω, ὅτι δὲν δύνανται ἀπολύτως νὰ κατατεθῶσι, διότι γνωρίζω τὴν πληθὺν τῶν πολυπλοκωτάτων ζητημάτων, τὰ ὁποῖα συνεζητήθησαν ἐν τοῖς ἐγγράφοις τούτοις, καὶ αἰσθάνομαι πόσον δύσκολον εἶναι νὰ κατατεθῶσιν ἀποσπάσματα ἀτελῆ καὶ ἄχροα· λέγω ὅμως: ἂν ἦναι δυνατὸν νὰ εὕρω ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ κατατεθῶσιν ἄνευ ζημίας τῶν μυστικῶν τοῦ Κράτους, θὰ τὰ καταθέσω.

§51Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν δυνάμεθα νὰ ἐξαρτήσωμεν τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων ἀπὸ τὴν ἐκτίμησιν τοῦ Ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι θέλει καταθέσει ἐκεῖνα μόνον τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἤθελεν ἐγκρίνει, ὅτι ἤθελον εἶσθαι χρήσιμα εἰς τὴν Βουλήν. Ἐννοῶ ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπιθυμεῖ νὰ μᾶς ἀγάγῃ εἰς ζήτημα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἂν πρέπῃ ὁ Ὑπουργὸς νὰ καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα, ναὶ ἢ ὄχι, διότι τυγχάνει βέβαιος, ὅτι ἡ πλειοψηφία θέλει ἀπαλλάξει αὐτὸν ἀπὸ τῆς ἀνάγκης τῆς καταθέσεως. Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ἥκιστα ἐκπλήρωσις τοῦ καθήκοντος, ἂν δ’ ὑμεῖς δὲν ἔχητε συνείδησιν τῆς ἐκπληρώσεως τοῦ καθήκοντος, τὸ ὁποῖον σᾶς ἐπιβάλλεται μετὰ διαπραγμάτευσιν ἑνὸς ζητήματος, ἡμεῖς ὀφείλομεν νὰ σᾶς τὸ ὑπομνήσωμεν, καὶ ἂν ἡ πλειοψηφία σᾶς ἀπαλλάξῃ ἀπὸ τὴν ὑποχρέωσιν τῆς καταθέσεως, ἡμεῖς χρεωστοῦμεν νὰ σᾶς ὑπομνήσωμεν τὸ καθῆκον ὑμῶν. Σᾶς παρατηροῦμεν λοιπὸν, ὅτι δὲν ἦτο ἀνάγκη ν’ ἀπευθύνωμεν πρὸς ὑμᾶς ἐρώτησιν, διὰ νὰ καταθέσητε τὰ ἔγγραφα αὐτὰ, ἀλλὰ, καὶ πρὶν ἢ σᾶς ἀπευθύνωμεν τὴν ἐπερώτησιν, καθῆκον εἴχετε, ἀφοῦ ἐφθάσατε εἰς τέρμα, καθῆκον εἴχετε νὰ δημοσιεύσητε πάντα τὰ ἔγγραφα ταῦτα, καὶ νὰ τὰ καταθέσητε εἰς τὴν Βουλήν. Οὕτω πράττουσιν οἱ Ὑπουργοὶ τῶν Ἐξωτερικῶν πανταχοῦ, οὐδὲ προσήκει νὰ ὑποχρεῶνται οἱ Ὑπουργοὶ ἑκάστοτε διὰ τῶν πλειοψηφιῶν νὰ καταθέτωσι ζητούμενα ἔγγραφα, ἢ νὰ ἀπαλλάσσωνται τῆς ὑποχρεώσεως ταύτης. Ὑμεῖς ἀρνεῖσθε νὰ καταθέσητε τὰ ἔγγραφα, διότι ἡμεῖς ζητοῦμεν περισσότερα ἀπὸ ὅσα πρέπει νὰ ζητήσωμεν, ἢ διότι ἔχετε πλειοψηφίαν, περὶ ἧς εἶσθε βέβαιοι, ὅτι θέλει σᾶς ἀπαλλάξει τῆς ὑποχρεώσεως νὰ καταθέσητε τὰ ζητούμενα; Ἡ πλειοψηφία σᾶς ἀπήλλαξε τῆς ὑποχρεώσεως νὰ καταθέσητε τὴν ἔκθεσιν τοῦ Νομάρχου Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος περὶ τοῦ Γυμνασιάρχου Πατρῶν, δύναται νὰ σᾶς ἀπαλλάξῃ καὶ τῆς ὑποχρεώσεως νὰ καταθέσητε τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ζητεῖ ὁ Βουλευτὴς Ἄρτης, ἀλλὰ νομίζετε ὅτι διὰ τοῦτο εἶσθε ἐν δέοντι; Πολλοῦ γε καὶ δεῖ! Ἡμεῖς θέλομεν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἰσχυρισθῶμεν πάντοτε, ὅτι παρελείψατε τὸ καθῆκόν σας, καὶ ὅταν ἔλθῃ ἡ ἡμέρα, θέλομεν βεβαίως πράξει ὅσα θέλει ὑπαγορεύσει εἰς ἡμᾶς ἡ γνῶσις τοῦ περιεχομένου τῶν ἐγγράφων, τῶν ὁποίων ἀρνεῖσθε τὴν κατάθεσιν.

§52ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅταν ἔλθῃ ἡ εὐτυχὴς ἐκείνη ἡμέρα, εἰς ἣν προβλέπει ὁ κ. Βουλευτὴς τοσοῦτον φιλαρέσκως, θέλει πράξει ὅτι θὰ τῷ ὑπαγορεύσῃ ἡ γνῶσις, ἣν θὰ λάβῃ, τῶν ἐγγράφων. Ἀλλ’ ἂν ἡ γνῶσις, ἣν θὰ λάβῃ, τῶν ἐγγράφων τῷ ὑπαγορεύσῃ ὅσα καὶ σήμερον λέγει, δὲν δύναμαι ἄλλο νὰ εἴπω, εἰμὴ ὅτι ἡ συνείδησις ἡμῶν περὶ τοῦ καθήκοντος διαφέρει ὅλως τῆς συνειδήσεως, ἣν περὶ αὐτοῦ ἔχει ὁ κ. Βουλευτής.

§53ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Βεβαίως διαφέρει.

§54ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Καὶ ὅτι ἡ ἐνέργεια αὐτοῦ ὡς Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν θὰ ἦναι ὅλως διάφορος τῆς ἐνεργείας, ἣν ἡμεῖς θεωροῦμεν ὡς τὴν πρέπουσαν καὶ τὴν συμφέρουσαν εἰς τὴν Πολιτείαν. Ἡμεῖς θεωροῦμεν ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἔχει καθῆκον νὰ ὑποβάλλῃ ἔγγραφά τινα, καὶ ἔχει καθῆκον νὰ μὴ ὑποβάλλῃ ἄλλα ἔγγραφα, καὶ ὅτι ἡ ἀξίωσις, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ὀφείλει νὰ ὑποβάλλῃ πάντα, ἀποῤῥέει ἐξ ἀγνοίας τῶν ὑποχρεώσεων αὐτοῦ.

§55ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν εἶπον τοῦτο.

§56ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἠκροάσθην προσεκτικῶς. Εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅτι ὀφείλει ὁ Ὑπουργὸς νὰ ὑποβάλῃ πάντα τὰ ἔγγραφα μετὰ τὴν συμπλήρωσιν τῆς ὑποθέσεως, τοῦτο δὲ ἀποδεικνύει πλήρη ἄγνοιαν τῶν καθηκόντων τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Καθῆκον ἔχει ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἀρνηθῇ τὴν ὑποβολὴν πολλῶν ἐγγράφων. Ἰδίᾳ ἔχει καθῆκον νὰ ἀρνηθῇ τὴν ὑποβολὴν παντὸς ἐγγράφου, ἀφηγουμένου ὁμιλίαν μετὰ ξένου, ἂν δὲν ἔχῃ τὴν πρὸς δημοσίευσιν συναίνεσιν τοῦ ξένου ἐκείνου· περὶ τούτου δὲ ἔχω δήλωσιν τοῦ Ἄγγλου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι αἱ συνομιλίαι πρὸς ξένους εἶναι κτῆμα ἀμφοτέρων, τοῦ τε λέγοντος καὶ τοῦ ἀκούοντος, καὶ ὅτι εἰς οὐδέτερον ἐπιτρέπεται ἡ δημοσίευσις τῆς συνομιλίας ἄνευ τῆς συναινέσεως τοῦ ἄλλου. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν τὰ ἔγγραφα ταῦτα περιέχουσιν ἀφήγησιν συνομιλιῶν, δὲν ἐπιτρέπεται ἡ δημοσίευσις αὐτῶν ἄνευ τῆς συγκαταθέσεως τοῦ ἄλλου.

§57ΤΥΠΑΛΔΟΣ. Δὲν εἶναι ἀκριβές.

§58ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶναι τοσοῦτον ἀκριβὲς, ὥστε δύναμαι νὰ ἐπιδείξω τὴν δήλωσιν.

§59ΤΥΠΑΛΔΟΣ. Εἶσθαι ἠπατημένος.

§60ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις κατ’ ἀρχὴν ἀνακοινοῖ πρὸς ἔγκρισιν τὰς ἐν ταῖς Κυαναῖς Βίβλοις καταχωρισθησομένας συνδιαλέξεις εἰς τοὺς μετασχόντας αὐτῶν. Ἐν τῇ ἐφαρμογῇ πολλάκις παραλείπει τὴν ἐκτέλεσιν ὑποχρεώσεως, ἣν κατ’ ἀρχὴν ἀναγνωρίζει, διότι εἶναι ἀρκούντως μεγάλη δύναμις, ὥστε νὰ δύναται ν’ ἀδιαφορῇ περὶ τῶν παραπόνων, ἀλλ’ εὐθὺς ὡς ἐγερθῇ ζήτημα, πάντοτε ὁμολογεῖ, ὅτι ὤφειλε νὰ αἰτήσηται τὴν ἔγκρισιν, καίτοι παρέλειψε τὴν φροντίδα. Ἡμεῖς ὅμως, καὶ τυγχάνοντες τῆς συγκαταθέσεως τῶν ἐχόντων τὸ δικαίωμα ἵνα ἀρνηθῶσιν αὐτὴν, πρέπει ν’ ἀπέχωμεν τοιούτων δημοσιεύσεων, ἂν μὴ ὑπαγορεύωσιν ἐξαίρεσιν τοῦ κανόνος εἰδικαὶ περιστάσεις, διότι μέγα συμφέρον ἔχει ἡ Ἑλλὰς, ὅπως ἡ Κυβέρνησις αὐτῆς, ἐμπιστευτικῶς διαπραγματευομένη, παρέχῃ τὰ πιστὰ εἰς τοὺς μεθ’ ὧν διαπραγματεύεται, ὅτι ἐκμυστηρευόμενοι ἀνεπιφυλάκτως, οὐδένα διατρέχουσι κίνδυνον δημοσιεύσεως τῶν λόγων αὐτῶν. Αἱ Κυβερνήσεις, αἱ δημοσιεύουσαι τὰ τῶν συνομιλιῶν τῶν μελῶν καὶ τῶν πρακτόρων αὐτῶν, δὲν δύνανται ν’ ἀπεκδέχωνται, ὅτι οἱ προκαλούμενοι εἰς συνομιλίας ἐμπιστευτικὰς θὰ παρορῶσι τὴν πιθανὴν τῆς συνομιλίας δημοσίευσιν, ἄνευ δ’ ἐμπιστευτικῶν συννενοήσεων μετὰ ξένων Κυβερνήσεων δὲν διεξάγονται ἐθνικαὶ ὑποθέσεις. Ταῦτα ἡμεῖς πρεσβεύομεν, φρονοῦντες ὅτι, ὅσον μικρότερον τὸ Κράτος, τοσούτῳ ἐπιμελέστερον ὀφείλει νὰ ἐλέγχῃ τὰ δημοσιευόμενα, διότι μέγα Κράτος κατορθώνει νὰ τύχῃ ἐμπιστευτικῆς ὁμιλίας, ἔστω καὶ παρὰ τοῦ ἀπαρεσκομένου εἰς συνομιλίαν, ἥτις ἐνδέχεται νὰ δημοσιευθῇ. Ἀλλ’ ἡ Ἑλλὰς ἔχει ἀνάγκην νὰ παρέχῃ ἀδιάσειστον πεποίθησιν εἰς τοὺς διαπραγματευομένους μετ’ αὐτῆς κατὰ παντὸς κινδύνου δημοσιεύσεως τῶν ἐμπιστευτικῶν αὐτῶν ἀνακοινώσεων. Ἐν τῇ διπλωματίᾳ μόνα τὰ ἐμπιστευτικὰ εἶναι καὶ σπουδαῖα, ἀφοῦ δὲ τὰ ἐμπιστευτικὰ δὲν πρέπει νὰ δημοσιεύωνται, μόνον ἄρα τῶν μὴ σπουδαίων ἐπιτρέπεται ἡ ἀνακοίνωσις.

§61Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ Πρωθυπουργὸς ἐποιήσατο ψευδῆ ὑπόθεσιν, διὰ νὰ δικαιολογηθῇ νὰ ἐκδράμῃ εἰς πολιτικὸν μάθημα, τὸ ὁποῖον ἀφηγήθη πρὸ μικροῦ εἰς τὴν Βουλὴν, ἐδημιούργησε ψευδῆ ὑπόθεσιν, ὅτι ἐγὼ εἶπον, ὅτι ὑποχρεοῦται νὰ καταθέσῃ πάντα τὰ ἔγγραφα, ἐνῷ ἐγὼ ῥητῶς εἶπον, ὅτι ἐζήτησα εἰδικώτερον τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀποτελοῦντα τὴν ἱστορίαν τῆς ὑποθέσεως ταύτης, ἀφοῦ αὕτη ἔφθασεν εἰς πέρας. Ἐντεῦθεν δὲ ἐνόμισεν, ὅτι δύναται νὰ μᾶς εἴπῃ, ποῖοι κανόνες διέπουσι τὰ διάφορα Κράτη, τὰ συνεννοούμενα πρὸς ἄλληλα δι’ ἀνταλλαγῆς ἰδεῶν, ὡς πρὸς τὴν δημοσίευσιν τῶν ἀνταλλαγεισῶν ἰδεῶν. Καὶ τίς εἶπεν, ὅταν πρόκηται περὶ ἀνταλλαγῆς ἰδεῶν μεταξὺ δύο Ὑπουργῶν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι τὰ ἔγγραφα, ἐν οἷς ἐκτίθενται αἱ ἀνταλλαγεῖσαι ἰδέαι, ὅτι αὐτὰ εἶναι κτῆμα τοῦ ἑνὸς μόνον καὶ ὄχι καὶ τοῦ ἄλλου τῶν ἀνταλλαξάντων τὰς ἰδέας ταύτας Ὑπουργῶν; Οὐδεμία ἀνάγκη ὑπῆρχε νὰ μᾶς εἴπῃ ὁ Πρωθυπουργὸς ὅ,τι εἶναι γνωστὸν καὶ εἰς τοὺς μαθητὰς τοῦ Ἑλληνικοῦ σχολείου. Μήπως καὶ ὅταν ὁ ἰδιώτης στέλλῃ ἐπιστολὴν πρὸς ἕτερον ἰδιώτην, ὁ λαβὼν αὐτὴν εἶναι κύριος νὰ δημοσιεύσῃ τὴν ἐπιστολὴν ταύτην χωρὶς νὰ ζητήσῃ τὴν συγκατάθεσιν τοῦ ἐπιστείλαντος; Πόσῳ μᾶλλον εἷς Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν δύναται νὰ πράξῃ τοῦτο; Ὅταν λοιπὸν πρόκηται περὶ ἐμπιστευτικῶν ἐγγράφων, οὐδεὶς ἔχει ἐναντίαν γνώμην· ἀλλὰ πρόκειται σήμερον περὶ ἐμπιστευτικῶν ἀνακοινώσεων; Ἡ ὑπόθεσις, περί ἧς πρόκειται, παριστᾷ συμβιβασμόν τινα περὶ μελλόντων ὁρίων τοῦ Ἑλληνισμοῦ; Πρόκειται νὰ μᾶς ἀποκαλύψῃ ὁ Πρωθυπουργὸς τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ἔχει ἡ Ἀγγλία ἢ ἄλλο τι Κράτος περὶ τῆς τύχης, ἥτις προορίζεται διὰ τὴν Ἰλλυρικὴν Χερσόνησον; Περὶ τίνος ζητήματος πρόκειται σήμερον, ὅτε σᾶς ὁμιλεῖ περὶ ἐμπιστευτικῆς ἀνακοινώσεως; Πρόκειται περὶ τῶν ἐν Ἀλεξανδρείᾳ Ἑλλήνων, οἵτινες μέχρι πρὸ ὀλίγου χρόνου ἐθεωροῦντο πάντες Ἕλληνες, καὶ οὐδεὶς διενοήθη νὰ ἀμφισβητήσῃ τὴν Ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν αὐτῶν, τῶν ὁποίων ὅμως ἡ ἰθαγένεια κατὰ τοὺς τελευταίους χρόνους ἠμφισβητήθη, καὶ ἀφοῦ ἠμφισβητήθη, ἐγένοντο διαπραγματεύσεις, αἵτινες κατέληξαν εἰς τί; Καθ’ ἃ ἔγραψαν αἱ ἐφημερίδες τοῦ Ὑπουργείου, κατέληξαν εἰς τὸ ὅτι θέλει θεωρηθῆ ἀναντίῤῥητος ἡ ἰθαγένεια ἐκείνων, οἵτινες ἤθελον ἀποδείξει, ὅτι ἀπέκτησαν τὴν Ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν πρὸ τοῦ 1869, δηλαδὴ κατὰ τὸ ἔτος, καθ’ ὃ ἐξεδόθη ἐν Τουρκίᾳ ὁ νόμος περὶ τοῦ ἀναπαλλοτριώτου τῆς Ὀθωμανικῆς ὑπηκοότητος. Εἶναι ταῦτα ἔγγραφα ἐμπιστευτικά; Πρόκειται περὶ μυστηρίων, τῶν ὁποίων ἡ ἀποκάλυψις δύναται νὰ ἐκθέσῃ εἰς κίνδυνον τὰ συμφέροντα τῆς ἐπικρατείας; Καὶ ὅταν ἡμεῖς ζητῶμεν νὰ μᾶς παρουσιάσῃ τὴν πρώτην ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν ὁ Γενικὸς Πρόξενος τῆς Ἑλλάδος ὑπέβαλεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ δι’ ἧς πρώτην φορὰν ἀνέφερεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ποίας ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις ὑπέβαλεν ἀντιῤῥήσεις κατὰ τῶν ἀξιούντων, ὅτι εἶναι ὑπήκοοι Ἕλληνες ἐν Αἰγύπτῳ, ἤθελεν ἀποκαλύψει μυστήρια, ἂν ἤθελε μᾶς ὑποβάλει τὴν ἔκθεσιν ταύτην, ὡς ἂν ἔδιδεν εἰς τὴν δημοσιότητα τὴν συνομιλίαν τοῦ κ. Καλνόκυ ἢ ἄλλου τινός; Καὶ ζητεῖ νὰ καλυφθῇ ὑπὸ τοῦ ἀποῤῥήτου, ἀρνούμενος εἰς ἡμᾶς τοιαῦτα ἔγγραφα! Καὶ ὅταν ζητῶμεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μᾶς καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα παριστῶσι ποίας ἀντιῤῥήσεις ἔφερεν ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις κατὰ τῶν ἀξιούντων τὴν Ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν ἐν Αἰγύπτῳ, ὅταν ζητῶμεν τὰ ἔγγραφα, ἐν τοῖς ὁποίοις καταφαίνεται ποίας παραχωρήσεις ἐποιήσατο τὸ πρῶτον, καὶ πῶς ἀπὸ τῶν παραχωρήσεων αὐτῶν προέβη εἰς ταύτας, τὰς ὁποίας οἱ Ὑπουργοὶ ἐπέτυχον νῦν, ζητοῦμεν ν’ ἀποκαλύψωμεν μυστήρια; Κινδυνεύει ἡ πολιτικὴ Κράτους τινός; Ὁ Πρωθυπουργὸς ἐποιήσατο μνείαν τῆς συνειδήσεως, τὴν ὁποίαν ἔχει περὶ καθήκοντος, καὶ ἐβεβαίωσε τὴν Βουλὴν περί τινος, τὸ ὁποῖον ἐγὼ ἐπικυρῶ πληρέστατα, βεβαιῶν, ὅτι ἡ συνείδησις, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ Πρωθυπουργός, τοῦ καθήκοντος διαφέρει τῆς συνειδήσεως, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἔχω περὶ αὐτοῦ. Τοῦτο τὸ ἀποδεικνύει πᾶσα ἡ πολιτεία αὐτοῦ. Ἂν δὲν διέφερεν, ἠθέλομεν εἶσθαι σύμφωνοι, οὐδὲ ἠθέλομεν πολεμεῖ αὐτόν. Ἀλλ’ ἐγὼ ποίαν ἔχω συνείδησιν τοῦ καθήκοντος, ἀπέδειξα ἤδη καὶ ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ἂς ζητήσωσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ἵνα εὕρωσι Λευκὰς Βίβλους, ἐν ταῖς ὁποίαις θέλουσιν ἀναγνώσει τὰς διαπραγματεύσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμα μετὰ τῶν Μεγάλων Δυνάμεων περὶ τῆς ὁροθετικῆς γραμμῆς, ἐν ταῖς ὁποίαις Βίβλοις θέλουσιν εὑρεῖ τὰς διαπραγματεύσεις, τὰς ὁποίας κατέστησα γνωστὰς εἰς τὸ Κοινοβούλιον, διὰ τὴν μετατροπὴν τοῦ δανείου τῆς ἀνεξαρτησίας. Κατὰ τὴν συνομολόγησιν τίνος δανείου ἐθήκατε ἡμᾶς ἐν γνώσει τῶν διαπραγματεύσεων ὑμῶν; ποίας διαπραγματεύσεις ὑμῶν μᾶς ἀπεκαλύψατε σεῖς; Σεῖς, οἵτινες, λαβόντες τὴν ἄδειαν νὰ συνομολογῆτε ὅσα δάνεια θέλετε, συνομολογεῖτε ταῦτα ὑπὸ διαπραγματεύσεις ἐντελῶς ἀγνώστους εἰς ἡμᾶς, καὶ μετὰ τὴν συνομολόγησιν ἀναγκαζόμεθα νὰ σᾶς ἀποδεικνύωμεν, ὅτι παρέβητε τὴν ἐντολήν, τὴν ὁποίαν ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἐλάβετε;

§62ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Δὲν ἠδυνήθην νὰ ἐννοήσω, διατὶ ἔκαμεν ὁ Πρωθυπουργὸς τὴν ἐκδρομὴν αὐτοῦ περὶ τοῦ πρέποντος ἐν ταῖς διπλωματικαῖς συνομιλίαις, διότι περὶ τούτου οὐδόλως πρόκειται. Οὐδέποτε ὁ Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ἢ ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἶπον, ὅτι ὤφειλε νὰ δημοσιεύσῃ τὰ ἀρχεῖα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Ὥστε ἀντεπεξῆλθον ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν κατὰ ὑποθετικῶν ἐπιθέσεων. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς εἴπομεν καὶ εἰς ὃ ἐπιμένομεν, καὶ διὰ τοῦτο ἐπανερχόμεθα, εἶναι σπουδαιότατον διὰ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς καὶ διὰ τὴν μόρφωσιν τῆς κοινῆς γνώμης καὶ τὴν διεύθυνσιν ἐν γένει τῶν πραγμάτων, εἶναι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει σύστημα μυστικισμοῦ ὅλως ἀδικαιολόγητον ἐφ’ ὅλων τῶν ἐργασιῶν αὑτῆς, τῶν ἀφορωσῶν τὰ ἐξωτερικά. Μήπως δὲν ἀφῆκεν ἡμᾶς εἰς πλῆρες σκότος καθόσον ἀφορᾷ τὰς διαπραγματεύσεις αὑτῆς ἐπὶ τῆς Κρητικῆς ὑποθέσεως; Μᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ ὑπόθεσις αὕτη ἀκόμη δὲν ἔληξεν, ἐνῷ πρὸ καιροῦ ἔληξεν, ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοὐλάχιστον, ὑφ’ ἣν ἡμεῖς ἐξητάσαμεν τὸ ζήτημα. Ἤδη ἀπὸ μηνῶν ἡ ὑπόθεσις τῆς ἰθαγενείας ἐν Αἰγύπτῳ εἶναι εἰς τὰ στόματα ὅλων, ἀναγινώσκομεν ἐκθέσεις, ἐπιστολὰς, ἀνταποκρίσεις εἰς ἐφημερίδας, καὶ ὅμως δὲν γνωρίζομεν τίποτε ἀξιωματικόν. Τὸ Ὑπουργεῖον, ἐπὶ τῇ αἰτήσει Βουλευτοῦ, καταθέτει τὴν σύμβασιν. Ἀδιστάκτως λέγω, ὅτι εἶναι σφαλερὰ ἡ ἐνέργεια αὕτη. Ὤφειλεν ἀμέσως νὰ καταθέσῃ αὐτὴν, νὰ τὴν δημοσιεύσῃ καὶ τὴν διανείμῃ εἰς τοὺς Βουλευτὰς, πρὶν ἢ περιμείνῃ ἐπερώτησιν ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ κάμῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁ ἴδιος εἶπεν, ἔπρεπε νὰ ἐξετάσῃ ποῖα εἶναι τὰ ἔγγραφα, τὰ σχετιζόμενα πρὸς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, τὰ δυνάμενα νὰ δημοσιευθῶσι χωρὶς νὰ περιπέσῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰ ὑποθετικὰ ἄτοπα, περὶ τῶν ὁποίων διὰ μακρῶν ὡμίλησεν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ νὰ δημοσιεύσῃ αὐτά. Καὶ ὅπως μετὰ τῆς συνήθους ἀκριβείας καὶ σαφηνείας του ἐξέθεσε πρὸ ὀλίγου ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἡ φύσις τοῦ ζητήματος τούτου εἶναι τοιαύτη, ὥστε βεβαίως ὀλίγιστα θέλουσιν εἶσθαι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ δημοσιευθῶσιν, ἀλλ’ ὅσα δὲν δύναται νὰ δημοσιευθῶσι δὲν ἀπαιτοῦμεν νὰ δημοσιευθῶσι. Πιθανῶς ὅμως πλεῖστα δύνανται νὰ δημοσιευθῶσι, διότι εἶναι ζητήματα ἀρχῆς, ἀφορῶντα εἰς ἀντικείμενα ἀναγόμενα εἰς τὸ διεθνὲς δίκαιον ἐν γένει, εἰς τὸ δίκαιον τὸ προκύπτον ἐκ τῶν συνθηκῶν ἡμῶν μετὰ τῆς Πύλης, καὶ οὕτω καθεξῆς. Πάντα ταῦτα, τὰ κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον θεωρητικὰ καὶ πρακτικὰ ζητήματα, οὐδόλως ἀφορῶσιν εἰς τὸν διπλωματικὸν μυστικισμὸν, ὥστε οὐδεμίαν ἀφορμὴν εἶχεν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὑπεραμυνόμενος ὑπὲρ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ μᾶς εἴπῃ τί συμβαίνει εἰς τὴν Εὐρώπην. Τίς εἶπεν, ὅτι ἡμεῖς θέλομεν νὰ δημοσιευθῶσι τὰ ἀπόκρυφα τῶν διπλωματικῶν ὁμιλιῶν; Ὑποθέτομεν ὅμως, ὅτι ὑπάρχει σειρὰ ἐγγράφων, ἐπιστημονικῶς διαπραγματευομένων περὶ τῆς ὑποθέσεως, τὰ ὁποῖα οὐδὲν ἔχουσι κοινὸν πρὸς διπλωματικὰ μυστικὰ, πρὸς ὁμιλίας καὶ συνδιαλέξεις, αἱ ὁποῖαι δὲν δύνανται νὰ δημοσιευθῶσι. Καὶ βεβαίως ὅσα μᾶς εἶπεν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καίτοι ἦσαν ὅλως ἐκτὸς τοῦ προκειμένου φαίνονται ἀναμφήριστα, οὐδὲ ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ἀπαιτεῖται περίσκεψις ὡς πρὸς τὴν δημοσίευσιν τοιούτων ὁμιλιῶν ἀλλ’ οὐδόλως ἐπρόκειτο περὶ τούτου ἐξῆλθεν ἐντελῶς τοῦ προκειμένου ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἐπιτιμήσῃ ἡμᾶς δι’ ἀπαίτησιν, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς οὐδόλως ἐξεδηλώσαμεν, καὶ εἶπε μάλιστα καὶ πράγματα ὅλως γενικὰ, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι καὶ ἐντελῶς ἀκριβῆ. Διότι, ὅπως ὁ ἴδιος ὡμολόγησεν, οὐ μόνον ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις λαμβάνει τὴν ἐλευθερίαν νὰ δημοσιεύῃ συνομιλίας μεταξὺ ἀρχηγῶν Κρατῶν καὶ ξένων ἀντιπροσώπων καὶ μεταξὺ Ὑπουργῶν καὶ διπλωματῶν, ἀλλὰ καὶ ἄλλαι Δυνάμεις τοῦτο πράττουσι. Ταῦτα λέγω διὰ νὰ εἴπω, ὅτι εἰσῆλθεν εἰς τὴν ἀνάπτυξιν ἀντικειμένου ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον καὶ ἐκτὸς τοῦ προκειμένου εἶναι καὶ περὶ τοῦ ὁποίου δὲν ἔλεγε καὶ καθ’ ὁλοκληρίαν ἀκριβῆ. Ἀλλ’ ἂς ἔλθωμεν εἰς τὸ προκείμενον, τὸ ὁποῖον πολὺ ἀπέχει τῶν διπλωματικῶν μυστηρίων. Πρόκειται ἁπλῶς περὶ διαπραγματεύσεως, ἡ ὁποία βεβαίως ἐγένετο διὰ τῶν φανερωτέρων, οὕτως εἰπεῖν, τρόπων. Καὶ περὶ αὐτῶν τῶν διαπραγματεύσεων ζητοῦμεν νὰ μᾶς φωτίσῃ ὁ Ὑπουργὸς διὰ τῆς δημοσιεύσεως τῶν σχετικῶν ἐγγράφων, καὶ ἂν ἐν τοῖς σχετικοῖς ἐγγράφοις ὑπάρχωσι περικοπαὶ, τὰς ὁποίας φρονεῖ, ὅτι δὲν εἶναι συμφέρον νὰ δημοσιεύσῃ, ἂς μὴ τὰς δημοσιεύσῃ. Ἀλλὰ τίποτε ἐκ τούτων δὲν ἔκαμεν ὁ Ὑπουργὸς περιμένει νὰ τῷ ζητήσωμεν ἔγγραφα, καὶ τίνα ἔγγραφα; Ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα θέλουσι δημοσιευθῆ εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ταῦτα ἀκόμη βραδύνει νὰ καταθέσῃ. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ θέσῃ εἰς ἐνέργειαν τὴν ἀπόφασιν αὐτοῦ, ὅπως ἐξετάσῃ τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα δύναται νὰ δημοσιεύσῃ, καὶ βεβαίως πολλὰ θὰ ἦναι ταῦτα, διότι ἡ φύσις τοῦ ἀντικειμένου τούτου εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἐλάχιστα θὰ ἦναι τὰ μυστικά.

§63ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὀλίγας λέξεις νομίζω δέον νὰ προσθέσω εἰς τὰ λεχθέντα παρὰ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ τοῦ κ. Τυπάλδου. Ζητήσας τὴν συμπλήρωσιν τῶν κατατεθέντων ἐγγράφων, βεβαίως δὲν ἐζήτησα, ὅπως καταθέσῃ ἔγγραφα ἐμπιστευτικά. Ἠπόρησα δ’ ἀκούσας τοῦ Πρωθυπουργοῦ ν’ ἀναπτύξῃ θεωρίαν, κατὰ τὴν ὁποίαν μόνη ἡ Ἑλλὰς μεταξὺ πάντων τῶν Κρατῶν ὀφείλει νὰ ἔχῃ ἐμπιστευτικὰς διαπραγματεύσεις μετ’ αὐτῶν, καὶ ὅτι τῆς Ἑλλάδος αἱ διαπραγματεύσεις, αἱ ἔχουσαι σπουδαιότητά τινα, εἰσὶν ὅλαι ἐμπιστευτικαί. Ἂν τοῦτο ἔχηται ἀληθείας, ἕπεται ὅτι ἡμεῖς εὑρισκόμεθα εἰς σχέσεις τρυφερᾶς οἰκειότητος καὶ ἐμπιστοσύνης μετὰ τῶν διαφόρων Κρατῶν, μεθ’ ὧν διαπραγματευόμεθα, καὶ ὅτι ὅλαι αἱ διαπραγματεύσεις ἡμῶν εἰσιν οἰκεῖαι καὶ ἐμπιστευτικαί. Θὰ ηὐχόμην διὰ τὴν πατρίδα μου τοιαύτην ἐξαιρετικὴν θέσιν ἀπέναντι τῶν ἄλλων Κρατῶν. Δυστυχῶς ὅμως πᾶν ἄλλο βλέπομεν εἰς τὰς μετ’ αὐτῶν σχέσεις μας. Οὐ μόνον δὲν ἔχουσιν αὗται τὸν χαρακτῆρα τοιαύτης οἰκειότητος, ἀλλὰ δυστυχῶς παρουσιάζουσι κατώτερόν τι τῶν συνήθων ἐπισήμων σχέσεων μεταξὺ τῶν διαφόρων Κρατῶν. Πρὸς τὴν Αἴγυπτον ποιοῦμεν ἀδιακόπως παραχωρήσεις. Δὲν βλέπω δὲ ποῖον ἀντάλλαγμα τῶν παραχωρήσεων ἡμῶν τούτων δίδει εἰς ἡμᾶς αὕτη. Ἡ ἄρνησις τῆς καταθέσεως τῶν ἐγγράφων, οὐχὶ τῶν ἐμπιστευτικῶν, ἀλλὰ τῶν περιεχόντων τὴν ἱστορίαν ζητημάτων, λυθέντων διὰ συμβάσεων μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Αἰγύπτου, εἶναι παραβίασις τῶν δικαιωμάτων τοῦ Κοινοβουλίου. Ἐὰν ὑπάρχωσι τοιαῦται ἐμπιστευτικαὶ καὶ ἰδιαίτεραι ἀνταλλαγαὶ ἰδεῶν, δύναται νὰ τὰς κρύψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Αὗται οὐδεμίαν, ὑποθέτω, ἔχουσι σχέσιν μὲ τὴν ἐπίσημον συζήτησιν τῶν ἐκκρεμῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἔλυσαν αἱ τελευταῖαι συμβάσεις. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἐλπίζομεν ὅτι δὲν θὰ θελήσῃ νὰ κρυφθῇ ὄπισθεν τῆς πλειοψηφίας, ἀλλὰ θὰ ἐννοήσῃ τὸ καθῆκον, ὅπερ ἔχει, νὰ φωτίσῃ τὴν Βουλὴν περὶ τῶν μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Αἰγύπτου γενομένων διαπραγματεύσεων. Πρέπει νὰ πεισθῶμεν διὰ τῶν ἐπισήμων ἐγγράφων, ὅτι ὑπερησπίσθη ἐν αὐταῖς τὰ συμφέροντα τῆς Ἑλλάδος.

§64ΡΑΛΛΗΣ. Ἀληθῶς, μετὰ τὰς ὅλως ἐκτρόπους θεωρίας, τὰς ὁποίας ἀνέπτυξεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅπως μὴ καταθέσῃ ἔκθεσιν, ἀποσταλεῖσαν παρὰ τοῦ Ἕλληνος πράκτορος καὶ μὴ ἀναγνωσθεῖσαν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, εἶναι καλὸν νὰ ἐπισκοπήσωμεν εἰς τίνα ἐξαίσια ἀποτελέσματα ἤγαγεν αὐτὴ ἡ διπλωματικὴ ἐμβρίθεια καὶ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Εἴχομεν ἄλλοτε τὸ ζήτημα τῶν αἰχμαλώτων, καὶ γνωρίζετε τὸ ἀποτέλεσμα· εἴχομεν τὸ ζήτημα τῆς ἀνταλλαγῆς τῶν παρασήμων μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας, καὶ γνωρίζετε εἰς ποῖα ἀποτελέσματα κατέληξεν. Εἴχομεν τὸ ζήτημα τῆς Αἰγύπτου, καὶ γνωρίζετε, ὅτι πάντες οἱ πρὸ τοῦ 1869 ἀποκτήσαντες τὴν Ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν ἀπεκλείσθησαν, πάντες ἤδη ὑφίστανται τὴν πίεσιν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ὑφίστανται οἱ Ὀθωμανοί. Γνωρίζετε, τί συνέβη ἐν Κρήτῃ; γνωρίζετε τί θέλει συμβῆ περὶ τοῦ ζητήματος τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσης ἐν Ἰωαννίνοις. Τίνα εἶναι τὰ ἀποτελέσματα; Περιαγωγὴ τῶν αἰχμαλώτων, περιφρόνησις τοῦ Ἑλληνικοῦ παρασήμου, καταστροφὴ τῆς Κρήτης, καταστροφὴ τῆς ὑποκοότητος ἐν Αἰγύπτῳ, ἀποκλεισμὸς τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσης ἐν Ἰωαννίνοις. Τὸ ζήτημα τῶν ταχυδρομείων παρεγράφη, μήτε τὸ σκεπτόμεθα. Εἶχον ἄλλοτε καταργηθῆ τὰ ἐν Τουρκίᾳ Ἑλληνικὰ ταχυδρομεῖα, καὶ ἠγέρθη τότε μέγας θόρυβος, συνέπραττον δὲ μετὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ· μικρὸν κατὰ μικρὸν τὸ ἓν μετὰ τὸ ἄλλο ὅλα τὰ ταχυδρομεῖα καταργοῦνται, χωρὶς νὰ ἐγερθῇ ἡ παραμικρὰ διαμαρτυρία. Εἰς τί χρησιμεύουν λοιπὸν αὐταὶ αἱ στεναὶ σχέσεις, τὰς ὁποίας ἔχει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς πρὸς τοὺς διπλωμάτας τοὺς ξένους; Ἐὰν ἀποδεικνύηται ἀκριβὴς ἡ θεωρία τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, δὲν ἔχω ἢ νὰ ὑπομνήσω ἕτερον ζήτημα, ἐκ τοῦ ὁποίου αὐτὸς ὁ ἴδιος θέλει ἀποδειχθῆ διαψεύδων τὴν θεωρίαν του. Τὸ ζήτημα εἶναι πρόχειρον εἰς τὴν μνήμην ἑκάστου, εἶναι τὸ ζήτημα τοῦ Σπάρταλη. Εἶχεν ἀποσταλῆ πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ἐμπιστευτικὴ δῆθεν ἐπιστολὴ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἀγγλίας καὶ ἐφρόντισεν ἐπιμελῶς, ὅπως συμπεριληφθῇ ἐν τῷ φακέλλῳ, τῷ κατατεθέντι εἰς τὴν Βουλὴν, διότι ἐπρόκειτο νὰ δικαιολογήσῃ ὅλας τὰς παραχωρήσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμε. Τί ἔπραξεν ὅμως; Ἡ ἐπιστολὴ ἐκείνη τὸν ἠπείλει, ὅτι ὅλας τὰς συνδιαλέξεις, τὰς ὁποίας ἔκαμεν ἐπὶ τοῦ βρωμεροῦ ζητήματος τοῦ Σπάρταλη πρὸς τὸν Πρεσβευτὴν τῆς Ἀγγλίας, ἤθελε τὰς καταθέσει εἰς τὸ Κοινοβούλιον τὸ Ἀγγλικόν. Καὶ τί ἐγένοντο τότε ὅλαι αἱ θεωρίαι, τὰς ὁποίας ἀνέπτυξαν, καὶ τίνες εἶναι αὐταὶ αἱ θεωρίαι; Αὐταὶ αἱ θεωρίαι ἄγουσιν ἀπ’ εὐθείας εἰς τὴν αὐτοκρατορίαν αὐτῶν τῶν κυρίων, οἱ ὁποῖοι κάθηνται τυχαίως ἐκεῖ (δεικνύει τὰ ἑδώλια τῶν Ὑπουργῶν). Διότι ἢ πρέπει νὰ γίνωνται διαπραγματεύσεις ἐμπιστευτικαὶ, διότι εἶναι σπουδαῖαι, ἢ ἄλλως δὲν εἶναι σπουδαῖαι, καὶ τότε πρέπει νὰ μᾶς ἀνακοινῶνται τὰ ἔγγραφα. Ἀλλ’ ὅταν δὲν ἦναι σπουδαῖαι, δὲν ἔχομεν ἀνάγκην τῶν ἐγγράφων· τότε καλλίτερον εἶναι νὰ κλείσωμεν τὰς θύρας καὶ νὰ ἀπέλθωμεν. Ἐὰν δὲν ἔχωμεν τὸ δικαίωμα νὰ ἐξελέγχωμεν τὴν Κυβέρνησιν καὶ μετὰ τὴν καταστροφὴν, ἔστω, τῶν ὑποθέσεων, ἂς ἐξέλθωμεν καὶ ἂς ἀφήσωμεν αὐτὰς τὰς ὑψηλὰς διανοίας, αἱ ὁποῖαι ἤγαγον τὰ διπλωματικὰ ζητήματα εἰς τοιαύτην περιωπὴν, ἡ ὁποία κατώρθωσε τοιαῦτα ἄθλα νὰ ἐπιτύχῃ. Ἡμεῖς ἂς εἴπωμεν, ὅτι δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ἴδωμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν εἶδεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Καὶ ἂν κατεστράφη τὸ ζήτημα ἐν Αἰγύπτῳ, τοῦτο προῆλθε, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν ἀνέγνωσε τὰς ἐκθέσεις τοῦ πράκτορος, ἀλλ’ ἀφῆκε ταύτας κεκλεισμένας ἐν τῷ ἀρχείῳ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν.

§65ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Πρό τινων ἡμερῶν μοὶ ἐδόθησαν πληροφορίαι, τὰς ὁποίας θεωρῶ καθῆκον ν’ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν. Πρό τινος χρόνου συμπολίτης ἡμῶν, ἐν τῷ ἐξωτερικῷ κατοικῶν, ἐδωρήσατο σπουδαῖον ποσὸν πρὸς ἀνέγερσιν Λωβοκομείου. Τὰ περὶ τούτου ἀποφασισθέντα ἀγνοῶ. Ἐπειδὴ ὅμως ἡ ὑπόθεσις εὑρίσκεται ἐν τῷ σταδίῳ τῆς ἐνεργείας, ἀπὸ τῆς ὁποίας ἂν δὲν παρακωλυθῇ, ἴσως θέλουσι γίνει πράγματα οὐχὶ καλῶς ἔχοντα καὶ δυνάμενα νὰ παραβλάψωσι τὴν δημοσίαν ὑγείαν ἐν τῷ νομῷ Ἀττικῆς, ἐφιστῶ ἐπ’ αὐτῆς τὴν προσοχὴν τοῦ Κοινοβουλίου καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Ἀληθῶς πληροφοροῦμαι, ὅτι εἰς θέσιν Γεροσακκοῦλι τοῦ δήμου Μαραθῶνος, εἰς μέρος, εἰς τὸ ὁποῖον συμπυκνοῦται πολὺς πληθυσμὸς, καὶ ἀπὸ τοῦ ὁποίου συχνὰ διαβαίνουσιν οἱ χωρικοὶ καὶ ἄλλοι πολῖται διὰ τὰς ὑποθέσεις των, εἰς τὸ μέρος τοῦτο ἐτέθησαν ἤδη τὰ θεμέλια τοῦ καταστήματος τούτου. Πολλάκις οἱ κάτοικοι τοῦ μέρους ἐκείνου διεμαρτυρήθησαν καὶ πολλαὶ κατεβλήθησαν προσπάθειαι, ὅπως αἱ διαμαρτυρίαι αὐτῶν ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψει. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἔχω νὰ παρατηρήσω τὰ ἑξῆς: Θέλω νὰ πιστεύσω, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς, προκειμένου περὶ τῆς ἐκλογῆς τῆς θέσεως, ἔλαβε πληροφορίας ἐπιστημονικὰς παρὰ τῶν ἁρμοδίων, καὶ ἂν ἔλαβε τοιαύτας, θὰ γνωρίζῃ, ὅτι ἡ νόσος, διὰ τὴν ὁποίαν ἀνεγείρεται τὸ κατάστημα, εἶναι νόσος κολλητικὴ καὶ νόσος ἀνίατος. Ταῦτα ἀποδέχεται ἐπὶ τοῦ προκειμένου σήμερον ἡ ἐπιστήμη. Ἡ λέπρα δὲν γνωρίζομεν πῶς διαδίδεται, ἀλλὰ διαδίδεται ὅπως καὶ αἱ ἄλλαι μιασματικαὶ νόσοι, διαδίδεται δὲ καὶ ἔκ τινος ἀποστάσεως. Σκοπὸς τοῦ καταστήματος τούτου εἶναι ν’ ἀπομονώσῃ τοὺς πάσχοντας, οὐχὶ νὰ τοὺς θεραπεύσῃ, ἀλλὰ πρὸ πάντων νὰ προφυλάξῃ τοὺς ὑγιεῖς ἐξ αὐτῆς. Ἐντεῦθεν φρονῶ, ὅτι οὐχὶ καλῶς συνεβούλευσαν τὴν Κυβέρνησιν οἱ συμβουλεύσαντες αὐτὴν ν’ ἀνεγείρῃ τὸ κατάστημα εἰς μέρος κεντρικὸν ἐν τῷ νομῷ, μέρος, τὸ ὁποῖον, καὶ ὡς ἐκ τῆς ἱστορικῆς αὐτοῦ θέσεως, εἶναι τὸ ἀντικείμενον τῆς ἐπισκέψεως πολλῶν ξένων καὶ ἡμεδαπῶν. Διὰ ταῦτα ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ προσαγάγῃ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα καὶ, εἰ δυνατὸν, νὰ διατάξῃ τὴν ἀναστολὴν τῶν ἐργασιῶν τοῦ ἀνεγειρομένου καταστήματος, ὅπως δυνηθῶμεν νὰ λάβωμεν γνῶσιν τῶν γενομένων καὶ ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα σπουδαιότερον.

§66ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ κατάστημα, περὶ οὗ πρόκειται, εἶναι ἐστεγασμένον, νομίζω, καὶ πλησιάζει εἰς τὸ τέρμα. Ἱδρύθη δὲ ἐν θέσει ὅλως ἀποκέντρῳ, μακρὰν δὲ καὶ τῶν ἱστορικῶν τόπων, τοὺς ὁποίους φοβεῖται μὴ μολύνῃ ὁ κ. Βουλευτὴς, διότι εὑρίσκεται μὲν πρὸς τὸ μέρος τοῦ Μαραθῶνος, ἀλλ’ οὐχὶ πλησίον τοῦ πεδίου, ἐν ᾧ συνεκροτήθη ἡ περίφημος μάχη, ἡ δοξάσασα τὰ Ἑλληνικὰ ὅπλα. Πρὶν ἢ ἡ Κυβέρνησις προβῇ εἰς ἀπόφασιν περὶ ἀνοικοδομήσεως, ἐπὶ ἔτη ἐμελέτησε τὴν ἐκλογὴν τῆς θέσεως, ἐλήφθησαν δὲ κατὰ τὴν μελέτην ταύτην πάντων τῶν ἁρμοδίων προσώπων αἱ γνῶμαι, αἵτινες ἀπέληξαν εἰς τὴν ἐκλογὴν ταύτης τῆς θέσεως, ὡς τῆς μόνης καταλλήλου ἐν τῇ Ἀττικῇ. Θέλω συλλέξει τὰ σχετικὰ ἔγγραφα καὶ προσαγάγει εἰς τὴν Βουλήν.

§67ΡΙΚΑΚΗΣ. Ταύτην τὴν στιγμὴν ἔλαβον ἐξ Αἰγίου τηλεγράφημα, κατὰ τὸ ὁποῖον τηλεγραφεῖ ὁ Εὐστάθιος Βασιλείου, ὅτι καλέσας αὐτὸν ὁ Ὑπομοίραρχος, ὅπως τὸν ἀνακρίνῃ, τὸν ἔδειρε. Τὸ τηλεγράφημα θὰ ἐστάλη καὶ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν· ἀλλ’ οὐχ ἧττον, ἂν δὲν ἔλαβε τοιοῦτον, τὸ ἀνακοινῶ εἰς αὐτὸν, ὅπως λάβῃ γνῶσιν, παρακαλῶ δὲ νὰ ἐξετάσῃ καὶ μᾶς πληροφορήσῃ. Θὰ παρακαλέσω ἐπίσης τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ δώσῃ παραγγελίαν εἰς τὸν Μηχανικὸν, ὁ ὁποῖος ἐπιβλέπει τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Διακοφτοῦ– Καλαβρύτων, νὰ μὴ καθυστερῇ τὰ σχέδια εἰς τὸν ἐργολάβον καὶ νὰ συντρέχῃ εἰς τὴν πρόοδον τῆς ἐργασίας.

§68Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἔχω πληροφορίας, ὅτι πλοῖον πολεμικὸν Ἰταλικὸν κατεδίωκε βρατσέραν τινὰ ὑπὸ σημαίαν Ἑλληνικὴν πέριξ τῶν παραλίων Κυθήρων, τῆς δὲ βρατσέρας, εἰσελθούσης ἐντὸς τοῦ λιμένος Κυθήρων, εἰσῆλθε καὶ τὸ πολεμικὸν πλοῖον. Μετέβησαν πολλοὶ διὰ λέμβων εἰς τὸ πλοῖον, διὰ νὰ ἐρωτήσωσι τὶ συμβαίνει, ἀλλ’ ἀπεπέμφθησαν. Τὴν δ’ ἐπιοῦσαν ἐθεάθησαν 2 Ἰταλικὰ πλοῖα, περιπλέοντα εἰς τὰς ἀκτὰς τῆς νήσου Κυθήρων. Ἐπεθύμουν ἵνα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἐὰν τοῦτο ἦναι ἀληθὲς καὶ ἂν εὑρισκώμεθα εἰς ἀποκλεισμὸν ἢ ὄχι.

§69ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ εἴδησις εἶναι ἰδιωτικὴ καὶ περιῆλθε καὶ εἰς ἐμέ· ἐφρόντισα δὲ νὰ ἐξετάσω, ὅπως λάβω πληροφορίας. Ἀλλὰ μοὶ φαίνεται ἀπίθανος· ἔλαβον τὴν ἀναγγελίαν κατὰ τὴν ὥραν τῆς ἐνάρξεως τῆς συνεδριάσεως, ἀμέσως δ’ ἐτηλεγράφησα, καὶ πιστεύω ὅτι θέλω ἔχει αὔριον ἀπάντησιν.

§70ΡΑΛΛΗΣ. Νὰ κατατεθῇ τὸ τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ἐλάβετε.

§71ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶναι ἰδιωτικόν, ἀλλὰ θέλω τὸ καταθέσει, ὅταν ὁ ἀναγγείλας μοι τοῦτο δὲν ἔχῃ ἀντίῤῥησιν.

§72ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαῖον, καὶ ἐνδιαφέρει τὸν τόπον, διότι θέλομεν νὰ μάθωμεν, ἐὰν εὑρισκώμεθα ἐν ἀποκλεισμῷ, καὶ τίνες εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔφθασαν μέχρι τόσης θρασύτητος, ὥστε νὰ παραβιάζωσι τὰ κυριαρχικὰ δικαιώματα τοῦ Κράτους. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς συντηρήσεως τῶν Κρητῶν ἤκουσα παράπονα, καὶ τὸ ζήτημα τῆς καταδιώξεως τοῦ πλοίου ἔχει σχέσιν πρὸς τὰ Κρητικά. Πολλοὶ ἐκ Κρήτης, 17 τὸν ἀριθμὸν, κατώρθωσαν νὰ φθάσουν διὰ πλοιαρίου μέχρι Θήρας, εὑρίσκονται δ’ ἐνταῦθα ἀπὸ τῆς παρελθούσης Κυριακῆς, ἀλλὰ δὲν ἔχουσι τὰ μέσα τῆς συντηρήσεως, ἀντετάχθη δὲ εἰς αὐτοὺς, ὅτι δὲν ἔχει ἡ Κυβέρνησις πληροφορίας παρὰ τοῦ Προξένου, ἐὰν ὄντως αὐτοὶ ἦσαν ἐκ τῶν καταδιωκομένων. Ὁπωσδήποτε ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ σπεύσῃ εἰς βοήθειαν αὐτῶν, διότι τὸ νὰ κινδυνεύσωσι νὰ ἔλθωσιν ἐνταῦθα, σημαίνει ὅτι δὲν ἦλθον χάριν τοῦ εὐτελοῦς σιτηρεσίου.

§73ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Περὶ τῶν Κρητῶν τούτων ἐλήφθη ἡ προσήκουσα πρόνοια· εὐθὺς ὡς ἐγνώσθη, ὅτι οἱ ζητοῦντες τὴν ἐπικουρίαν εἶναι πρόσφυγες, ἐδόθη διαταγὴ πρὸς περίθαλψιν, διότι οἱ ἄνθρωποι οὗτοι δὲν ἦλθον ἐνταῦθα βεβαίως διὰ νὰ λαμβάνωσι τὸ σιτηρέσιον.

§74ΡΑΛΛΗΣ. Πότε ἐδώσατε τὴν διαταγήν;

§75ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Χθές.

§76ΡΑΛΛΗΣ. Μέχρι τῆς 10ης ὥρας τῆς σήμερον δὲν εἶχε δοθῇ τίποτε· τοῦτο γνωρίζει καὶ ὁ κ. Ρικάκης.

§77ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ εἶχε λάβει παραγγελίαν νὰ ὑποβάλῃ τὰ ὀνόματα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον· δὲν γνωρίζω, ἂν ἐδόθη διαταγή.

§78ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐδόθη, καὶ σεῖς γνωρίζετε πῶς δίδονται αἱ βοήθειαι.

§79ΡΙΚΑΚΗΣ. Ὁμολογῶ ὅτι μετὰ προθυμίας πάντοτε ἐδόθη ἡ χορηγία.

§80ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ κ. Βαλσαμάκης παρεπονέθη κατὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, διότι, ἐν ᾧ δὲν ὑπάρχει σχολεῖον εἰς μέρος τι, διωρίσθη διδάσκαλος. Ἀλλ’ ἐγὼ ζητῶ πληροφορίας, ἐν ᾧ εἰς τὸ χωρίον Κουτήφαρη ὑπάρχει σχολεῖον, διατὶ δὲν διορίζεται διδάσκαλος;

§81ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ὁ κ. Βαλσαμάκης ὡμίλησε περὶ βοηθοῦ Ἑλληνικοῦ σχολείου, σεῖς ὁμιλεῖτε περὶ δημοδιδασκάλου. Σᾶς εἶπον καὶ ἄλλοτε, ὅτι μοὶ λείπουσι 500 ἢ 600 δημοδιδάσκαλοι.

§82Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν ἀνεκλήθη ἡ διαταγὴ, δι’ ἧς καλοῦνται εἰς τὰ ὅπλα οἱ ἔφεδροι τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1884.

§83ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀνεκλήθη.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ δημοτικῶν προσόδων, δανείων καὶ βαρῶν.

§85ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Οὐδένα λανθάνει ἡ σημασία τοῦ νομοσχεδίου περὶ δημοτικῶν προσόδων, δανείων καὶ βαρῶν. Ἀπορίαν δὲ γεννᾷ ἡ σπουδὴ καὶ ἡ βία, μεθ’ ἧς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ζητεῖ τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο περιέχει ἀναντιῤῥήτως ἓν καλὸν, καὶ τοῦτο εἶναι ἡ κατάργησις τῶν διαπυλίων τελῶν. Περιέχει ὅμως συγχρόνως πολλὰ κακὰ, ἅτινα οὐ μόνον ἀντισταθμίζουσιν, ἀλλὰ καὶ ὑπερτεροῦσι τὸ δι’ αὐτοῦ ἐπιδιωκόμενον καλόν. Τὰ διαπύλια τέλη εἶναι ἀναντιῤῥήτως φόρος ἐπαχθὴς καὶ δυσάρεστος. Τοῦτο δὲν αἰσθανόμεθα μόνον ἡμεῖς, τὸ αἰσθάνονται πάντα τὰ ἔθνη, ἐν οἷς κατεδικάσθη ὡς κακός. Δὲν ὑπάρχει ἑπομένως ζήτημα περὶ τοῦ ὀρθοῦ, ἢ μὴ τῆς καταργήσεως αὐτοῦ. Ζήτημα ὑφίσταται μόνον περὶ τοῦ μέσου τῆς ἀντικαταστάσεως αὐτοῦ καὶ τῶν παρ’ αὐτοῦ παρεχομένων εἰς τοὺς δήμους πόρων. Δὲν εἶναι δὲ μόνον τὰ διαπύλια τέλη φόρος ἐπαχθὴς, ἀλλὰ καὶ ἄλλοι ἀνάλογοι φόροι πρὸς αὐτόν. Πάντες οἱ φόροι, τῶν ὁποίων ἡ βεβαίωσις καὶ εἴσπραξις ἀπαιτεῖ τὴν ἄμεσον καὶ συνεχῆ ἐπέμβασιν τῶν ὀργάνων τῆς ἐξουσίας εἰς τὴν ἐμπορικὴν καὶ κοινωνικὴν κίνησιν καὶ εἰς τὰς ἰδιωτικὰς συναλλαγὰς, εἰσὶν ἐπαχθεῖς καὶ καταδεδικασμένοι ὑπὸ τῆς πείρας καὶ τῆς ἐπιστήμης. Πρόσφατον παράδειγμα τοιαύτης καταδίκης καὶ ἀντικαταστάσεως ἔχομεν ἐν Γαλλίᾳ τὸν φόρον ἐπὶ τῶν οἴνων καὶ τῶν οἰνοπνευμάτων. Οὗτος ἐφαρμόζεται ἐν Γαλλίᾳ διὰ διαρκοῦς ἐποπτείας καὶ ἐπιτηρήσεως τῶν ἐμπορευομένων τὰ εἴδη ταῦτα ὑπὸ τῶν ὀργάνων τῆς ἐξουσίας. Ὁ τρόπος οὗτος τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως αὐτοῦ, ὁ καλούμενος exercice, ἦτο ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν κατεδεδικασμένος. Μόλις ὅμως ἐφέτος εὑρέθη τὸ μέσον τῆς καταργήσεως αὐτοῦ δι’ εὐρυτέρας φορολογικῆς μεταῤῥυθμίσεως, ἥτις σκοπεῖ ὡσαύτως καὶ τὴν κατάργησιν τῶν ἐκτάκτων προϋπολογισμῶν, τοὺς ὁποίους ἡ παροῦσα Κυβέρνησις σήμερον, ὅτε πανταχοῦ καταργοῦνται, ζητεῖ νὰ εἰσαγάγῃ ἐν Ἑλλάδι. Ἀναφέρω τὸ παράδειγμα τοῦτο, ὅπως δείξω ὑμῖν, ὅτι δὲν εἶναι μόνον τὰ διαπύλια τέλη, ἀλλὰ καὶ ἄλλοι φόροι, οὓς τὰ ἔθνη καταργοῦσι τότε μόνον, ὅταν δύνανται νὰ τοὺς ἀντικαταστήσωσι δι’ ἑτέρων, ἧττον ἐπαχθῶν καὶ βλαβερῶν. Τὴν κατάργησιν τῶν διαπυλίων τελῶν ἐπραγματοποίησε μετὰ πολυετῆ μελέτην τὸ Βέλγιον. Ἐπραγματοποίησε δ’ αὐτὴν διὰ γενικωτέρας μεταῤῥυθμίσεως τοῦ φορολογικοῦ αὐτοῦ συστήματος, ἐπιτρεψάσης εἰς τὸ Κράτος νὰ ἐκχωρήσῃ εἰς τοὺς δήμους τὴν πρόσοδον ἑτέρων φόρων, ὀλιγώτερον ἐπαχθῶν. Ἐν Ἰταλίᾳ ἐπικρατεστέρα φαίνεται ἡ γνώμη τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν ὀλίγον κατ’ ὀλίγον καὶ διὰ τρόπου μὴ συνεπιφέροντος τὴν ἀντικατάστασίν των δι’ ἄλλων φόρων ἐπαχθεστέρων ἢ ἐπιβλαβεστέρων. Ἐν Γαλλίᾳ ἐπὶ πολλὰ ἔτη μελετᾶται τὸ ζήτημα ἄνευ ὁριστικοῦ ἀποτελέσματος. Ἐνῷ δὲ τὸ ζήτημα τοῦ καταλληλοτέρου τρόπου τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν μελετᾶται πανταχοῦ, παρ’ ἡμῖν ἄνευ τῆς δεούσης μελέτης προτείνεται ἡ κατάργησις αὐτῶν καὶ ἡ ἀντικατάστασίς των διὰ φορολογίας καὶ διὰ μέτρων, τῶν ὁποίων τὸ ἐπαχθὲς καὶ τὰ ἄλλα ἀποτελέσματα κακῶς ἢ οὐδόλως ἐσταθμίσθησαν. Ὅπως καὶ εἰς τὰ ἄλλα αὐτῆς οἰκονομικὰ μέτρα, οὕτω καὶ εἰς τὸ περὶ διαπυλίων τελῶν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἐπηρεάζεται μόνον ἐκ τῆς ἀμέσου καὶ στιγμιαίας ἐντυπώσεως, ἣν προξενοῦσιν αὐτὰ, καὶ ἀδιαφορεῖ περὶ τῶν περαιτέρω συνεπειῶν καὶ ἀποτελεσμάτων αὐτῶν. Ἡ κατάργησις τῶν διαπυλίων τελῶν ἔχει τι τὸ ἑλκυστικὸν καὶ εὐχάριστον. Διὰ τοῦτο εἴδομεν πολλαχόθεν ἐλθόντα τηλεγραφήματα καὶ ἀναφορὰς ὑπὲρ τῆς καταργήσεως αὐτῶν. Ἡ τοιαύτη ἐντύπωσις, ἥτις ἀποβαίνει μᾶλλον εὐχάριστος εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐν παραμοναῖς ἐκλογῶν, εἶναι τὸ κύριον ἐλατήριον, ὅπερ ὤθησεν αὐτὴν νὰ ὑποβάλῃ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Μειωπεῖ δὲ καὶ ὅλως παρορᾷ τὰ ὀλέθρια ἀποτελέσματα, ἅτινα θέλει φέρει ἡ φορολογία, καὶ τὰ ἄλλα μέτρα, τὰ προτεινόμενα εἰς ἀντικατάστασιν τῶν διαπυλίων τελῶν. Ὅπως εἰς τὴν δανειστικὴν αὐτῆς πολιτικὴν αἱ εὐχάριστοι ἐντυπώσεις, αἱ γεννώμεναι ἐκ τῆς δαπάνης τῶν χρημάτων, ἅτινα προσπορίζεται διὰ δανείων, θαμβοῦσιν αὐτὴν καὶ τὴν ἐμποδίζουσι νὰ ἴδῃ τὰς ὀλεθρίας συνεπείας, ἃς ἕξουσι τὰ βάρη, τὰ διὰ τῶν δανείων ἐπιβαλλόμενα ἐπὶ τοῦ ἔθνους, οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος τὴν ὁδηγοῦσιν αἱ ἐφήμεροι καὶ κομματικῶς ὠφέλιμοι δι’ αὐτὴν ἐντυπώσεις, καὶ οὐχὶ τὰ πραγματικὰ ἀποτελέσματα, ἅτινα θέλουσι φέρει καὶ διὰ τοὺς δήμους καὶ διὰ τὸ ἔθνος τὰ παρ’ αὐτῆς προτεινόμενα μέτρα. Τὸ ζήτημα τῶν διαπυλίων τελῶν ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν τοιοῦτον, ὁποῖον πράγματι παρίσταται. Ζήτημα δὲ περὶ τῆς καταργήσεως αὐτῶν δὲν ὑφίσταται, διότι οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ τὸ ἐπωφελὲς καὶ εὐχάριστον αὐτῆς. Οὐδεμία Κυβέρνησις, οὐδεὶς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν οἱουδήποτε ἔθνους ὑπάρχει, μὴ ἐπιθυμῶν τὴν κατάργησιν τῶν διαπυλίων τελῶν, οὐδεὶς δ’ ἐξ ἡμῶν πολεμεῖ ταύτην. Ζήτημα ὑπάρχει μόνον περὶ τοῦ τρόπου τῆς εὑρέσεως τῶν πόρων, ἅτινα τὰ τέλη ταῦτα παρέχουσιν εἰς τοὺς δήμους, καὶ περὶ τῆς ἀντικαταστάσεως αὐτῶν διὰ φορολογίας καὶ μέτρων ἧττον ἐπαχθῶν καὶ ἐπιβλαβῶν καὶ διὰ τοὺς δήμους καὶ διὰ τὸ ἔθνος. Τὸ ζήτημα τοῦτο ἐξετάζοντες, εὑρίσκομεν, ὅτι ἡ φορολογία καὶ τὰ λοιπὰ μέτρα, τὰ προτεινόμενα πρὸς ἀντικατάστασιν τῶν διαπυλίων τελῶν, εἰσὶν ἀσυγκρίτως βαρύτερα αὐτῶν καὶ ἐπαχθέστερα. Ὡς φορολογίαν μέλλουσαν νὰ δώσῃ εἰς τοὺς δήμους τοὺς πόρους, οὓς ἔχουσιν οὗτοι σήμερον ἐκ τῶν διαπυλίων τελῶν, ἡ Κυβέρνησις προτείνει αὔξησιν ἀπερίσκεπτον καὶ ὑπέρογκον τῶν τελωνειακῶν τελῶν τῆς εἰσαγωγῆς. Τὰ τέλη τῆς εἰσαγωγῆς ηὔξησεν ἡ αὐτὴ Κυβέρνησις κατὰ τεσσαράκοντα περίπου καὶ ἐπέκεινα τοῖς ἑκατὸν κατὰ τὸ 1887. Ὁποῖον δὲ ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα τῆς τοιαύτης αὐξήσεως αὐτῶν; Ἡ ἐλάττωσις τῆς καταναλώσεως, οὐχὶ μόνον τῆς ἀγόνου, ἀλλὰ καὶ τῆς παραγωγικῆς, καὶ ἡ καταπόνησις τῆς παραγωγῆς. Ἀπόδειξιν δὲ τούτου τρανὴν καὶ ἀναμφισβήτητον ἔχομεν αὐτὴν τὴν πορείαν τῶν τελωνειακῶν τούτων τελῶν. Ἡ ἀπόδοσις αὐτῶν κατὰ τὸ 1887, ὅτε ἐγένετο ἡ μνησθεῖσα αὔξησις, ὑπελογίσθη εἰς 27,600,000 περίπου δραχμῶν. Ἀπέδωκαν δὲ, κατὰ μὲν τὸ 1887 δρ. 26,670,000, κατὰ δὲ τὸ 1888 δρ. 25,470,000, καὶ κατὰ τὸ 1889 δρ. 24,000,000. Ἡ αὔξησις ἑπομένως αὐτῶν, ἡ γενομένη κατὰ τὸ 1887, οὐ μόνον παρημπόδισε τὴν φυσικὴν ἐπαύξησιν τῆς προσόδου (plus value), ἥτις παρατηρεῖται πανταχοῦ καὶ ἥτις ὑπῆρχε καὶ παρ’ ἡμῖν πρὸ τοῦ 1887, ἀλλ’ ἐπέφερε καὶ ἐλάττωσιν τοῦ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τότε ὑφισταμένης προσόδου ὑπολογισθέντος ποσοῦ κατὰ 3,600,000 δρ. περίπου, δηλαδὴ κατὰ 13 τοῖς ἑκατόν. Ἐπὶ τοῦ φόρου δὲ τούτου, ὁ ὁποῖος περιέστειλε τὴν κατανάλωσιν καὶ κατεπόνησε τὴν παραγωγὴν, ζητεῖ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ προσθέσῃ νέαν αὔξησιν κατὰ 30% ἐπὶ τῶν πλείστων εἰδῶν, κατὰ 50% ἐπὶ τῶν σιτηρῶν καὶ κατὰ 20% ἐπὶ τῆς ζακχάρεως. Ἐὰν ἡ κατὰ τὸ 1887 γενομένη αὔξησις τῶν τελῶν ἔφερε τὰς μειώσεις, ἃς ἀνέφερον, δυνάμεθα εὐκόλως νὰ ἐννοήσωμεν, ποῖα ἔσονται τὰ ἀποτελέσματα, ἅτινα θέλει φέρει ἡ νέα αὐτῶν αὔξησις. Κατὰ τὰ τρία τελευταῖα ἔτη ἡ μείωσις αὐτῶν ὑπερβαίνει κατὰ μέσον ὅρον τὸ ἓν ἑκατομμύριον κατ’ ἔτος. Κατὰ τὸ παρὸν ἔτος αὕτη ἔσεται κατὰ πᾶσαν πιθανότητα μεγαλειτέρα· κατὰ δὲ τὸ προσεχὲς, ἕνεκα τῆς νέας αὐξήσεως αὐτῶν, ἔσεται βεβαίως ἀσυγκρίτως ἀνωτέρα. Ἡ τοιαύτη προοδευτικὴ ἐλάττωσις τῶν τελωνειακῶν ἐσόδων θέλει συνεπιφέρει ὁμοίαν ἐλάττωσιν καὶ εἰς τὰ ἔσοδα τῶν δήμων, ἅτινα διὰ τοῦ νομοσχεδίου παρουσιάζονται ὡς σπουδαίως ἐπαυξανόμενα. Κατὰ τοὺς ὑποβληθέντας εἰς τὴν Βουλὴν ἐπισήμους πίνακας, τὰ ἔσοδα τῶν δήμων κατὰ τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν τελωνειακῶν τελῶν εἰσαγωγῆς τοῦ 1888, ἀνέρχονται εἰς 7,860,000, ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τῶν τοῦ 1890 ἀνέρχονται εἰς 7,540,000 ἐλαττούμενα κατὰ 320,000 δραχμῶν. Παραδεχόμενοι δὲ ὡς πλέον ἢ πιθανὴν τὴν ἐξακολουθητικὴν ἐλάττωσιν τῶν τελωνειακῶν τελῶν, δυνάμεθα νὰ ὑποπτεύσωμεν, ὅτι καὶ τὰ δημοτικὰ ἔσοδα, ἅτινα διὰ τοῦ προτεινομένου τρόπου τῆς εἰσπράξεώς των θέλουσι συντελέσει εἰς τὴν καταπόνησιν τῆς χώρας, δύνανται μετά τινα ἔτη νὰ περιορισθῶσιν εἰς ποσὸν, μὴ ὑπερβαῖνον τὸ σήμερον εἰσπραττόμενον ἐκ τῶν διαπυλίων τελῶν. Ἡ προτεινομένη δὲ αὔξησις τῶν τελωνειακῶν τελῶν εἰσαγωγῆς, ἥτις θὰ ἔχῃ ὡς συνέπειαν ἄμεσον τὴν ἐκ τῆς πείρας ἀποδεικνυομένην ἐλάττωσιν τῆς ἀποδόσεως αὐτῶν, θὰ φέρῃ συνάμα καὶ ἕτερον ἀποτέλεσμα ἔμμεσον, οὐχὶ ὀλιγώτερον σπουδαῖον διὰ τὰ γενικὰ συμφέροντα τῆς χώρας. Τοῦτο δὲ ἔσεται ἡ παρακώλυσις τοῦ ἐξαγωγικοῦ ἡμῶν ἐμπορίου. Αἱ ἐξακολουθητικαὶ αὐξήσεις τῶν τελῶν τῆς εἰσαγωγῆς ἐπὶ εἰδῶν, εἰσαγομένων ἐν Ἑλλάδι ἐκ Κρατῶν, καταναλισκόντων τὰ ἐξ αὐτῆς ἐξαγόμενα προϊόντα, δὲν θὰ γεννήσωσι βεβαίως εἰς τὰ Κράτη ταῦτα τὴν διάθεσιν ὅπως εὐκολύνωσι τὴν ἐν αὐτοῖς εἰσαγωγὴν καὶ κατανάλωσιν τῶν ἑλληνικῶν προϊόντων. Ποίαν π. χ. ἐλπίδα δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν, ὅτι ἡ Ἀγγλία καὶ Γαλλία θὰ θελήσωσι νὰ παρέξωσιν ἡμῖν τὰς εὐκολίας, ἃς ἐπιθυμοῦμεν νὰ τύχωμεν παρ’ αὐτῶν διὰ τὴν ἐν αὐτοῖς εἰσαγωγὴν καὶ κατανάλωσιν τῶν τόσῳ δι’ ἡμᾶς πολυτίμων προϊόντων, τῆς σταφίδος καὶ τῶν οἴνων, ὅταν ἐπὶ τῶν εἰδῶν, ἅτινα εἰσάγονται παρ’ ἡμῖν ἐκ τῶν ἐθνῶν τούτων, ἐπιβάλλωμεν ἀλλεπαλλήλους αὐξήσεις εἰσαγωγικῶν τελῶν κατὰ 30 καὶ 40 τοῖς ἑκατόν; Ὁποίαν δὲ σημασίαν ἔχει καὶ διὰ τὸ ἔθνος καὶ διὰ τὸ Δημόσιον ἡ ἀνάπτυξις τοῦ ἐξαγωγικοῦ ἡμῶν ἐμπορίου, τὸ γνωρίζομεν πάντες. Βάρος δυσβάστακτον ἐπικάθηται καὶ ἐπὶ τοῦ ἔθνους καὶ ἐπὶ τοῦ Δημοσίου τὰ πρὸς τὸ ἐξωτερικὸν δημόσια χρέη. Τὸ βάρος δὲ τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἐξογκοῦται καθ’ ἡμέραν διὰ τῆς συνομολογήσεως νέων δανείων, μόνον διὰ τῆς ἀναπτύξεως τοῦ ἐξαγωγικοῦ ἡμῶν ἐμπορίου δυνάμεθα νὰ ἐλπίσωμεν, ὅτι θὰ δυνηθῶμεν νὰ βαστάσωμεν. Εἰς τὴν ἀνάπτυξιν δὲ τοῦ τοιούτου ἡμῶν ἐμπορίου ἔρχεται τὸ παρὸν νομοσχέδιον νὰ παρεμβάλῃ ἀμέσως σπουδαίαν παρακώλυσιν. Θεμελιῶδες ὡσαύτως ἐλάττωμα τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἶναι καὶ ἡ συγκέντρωσις ὅλων σχεδὸν τῶν ἐσόδων τῶν δήμων εἰς χεῖρας τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Ἀναμφισβήτητος ἀλήθεια εἶναι, ὅτι βάσις τῶν ἐλευθεριῶν παντὸς ἔθνους εἰσὶν οἱ δημοτικοὶ αὐτοῦ θεσμοί. Καὶ εἰς τὰ ἀπόλυτα Κράτη τὰ τελευταῖα λείψανα τῶν ἐθνικῶν ἐλευθεριῶν εὑρίσκουσι καταφύγιον εἰς τοὺς θεσμοὺς τούτους. Εἰς τὰ ἐλεύθερα δὲ ἔθνη οὗτοι ἀποτελοῦσι τὴν κρηπῖδα, ἐφ’ ἧς στηριζόμενον λειτουργεῖ τὸ πολίτευμα αὐτῶν. Τοὺς θεσμοὺς τούτους ἡμεῖς, ἀντὶ νὰ περιποιηθῶμεν, ἀντὶ ν’ ἀναπτύξωμεν βελτιοῦντες αὐτοὺς καὶ διορθοῦντες τὰς ἐλλείψεις των, κολοβόνομεν καθ’ ἡμέραν καὶ καταστρέφομεν. Ἀμείλικτον πόλεμον ἐκήρυξεν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις κατὰ τῶν δημοτικῶν ἐλευθεριῶν. Ἐκολόβωσεν αὐτὰς διὰ διαφόρων νομοθετημάτων, ὡς π. χ. τοῦ τῶν ὑποταμείων καὶ τοῦ ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Σήμερον δὲ ζητεῖ διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου νὰ ἐπιφέρῃ κατ’ αὐτῶν καίριον τραῦμα καὶ καταστήσῃ αὐτὰς εἰκονικάς. Τοιαῦται δὲ θ’ ἀποβῶσιν αὗται, ὅταν οἱ δημοτικοὶ ἄρχοντες ἴδωσιν, ὅτι ἡ διατήρησις τῶν δήμων καὶ ἡ θεραπεία τῶν ἀναγκῶν αὐτῶν ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς θελήσεως τοῦ ὑπὸ τὰς διαταγὰς τῆς κεντρικῆς ἐξουσίας διατελοῦντος ταμείου, τοῦ συγκεντροῦντος καὶ διανέμοντος τὰς προσόδους αὐτῶν. Οἱαδήποτε καὶ ἂν ᾖ ἡ διανομὴ τῶν προσόδων τούτων, ὅσον καὶ ἂν ὑποθέσωμεν αὐτὴν εἰλικρινῆ καὶ ἀνεπηρέαστον, τὸ γεγονὸς μόνον τῆς ἀπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἐξαρτήσεως αὐτῆς ἔσεται ἀρκετὸν, ἵνα ἐκμηδενίσῃ τὸ αἴσθημα τῆς ἀνεξαρτησίας καὶ τῆς αὐθυπαρξίας τῶν δήμων. Ἀλλ’ ἔσεται εἰλικρινὴς ἡ διανομὴ καὶ ἀπόδοσις τῶν προσόδων τούτων; Δὲν ἔχομεν δυστυχῶς διδόμενα, ἵνα παραδεχθῶμεν τοῦτο. Ἔχομεν δὲ πολλὰ παραδείγματα, πείθοντα ἡμᾶς περὶ τοῦ ἐναντίου, ὡς τὸ ταμεῖον τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, τοῦ ὁποίου ἀκόμη δὲν εἴδομεν πῶς διανέμονται αἱ πρόσοδοι, καὶ τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας, τοῦ ὁποίου αἱ πρόσοδοι διανέμονται οὐχὶ κατὰ λόγον τῆς εἰσφορᾶς καὶ τῶν ἀναγκῶν ἑκάστης ἐπαρχίας καὶ ἑκάστου δήμου, ἀλλ’ ἀναλόγως τῶν συμπαθειῶν καὶ τῶν κομματικῶν συμφερόντων τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν φίλων αὐτῆς. Ἕτερον μέτρον ἄξιον ἐπικρίσεως, ὡς ὅλως ἀκαίρως καὶ ἀσχέτως πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτοῦ εἰσαχθὲν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, εἶναι καὶ ἡ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως κατασκευὴ τῶν δημοτικῶν σχολείων. Οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν ἐναντιοῦται εἰς τὴν κατασκευὴν τῶν δημοτικῶν σχολείων διὰ δαπάνης τῶν δήμων. Ἡ κατασκευὴ ὅμως αὐτῶν δὲν ἔχει σχέσιν τινὰ μὲ τὸ ζήτημα τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν. Ἐσχετίσθη ὅμως μετ’ αὐτῆς, οὐχὶ χάριν τῆς ἀσφαλεστέρας καὶ καλλιτέρας οἰκοδομῆς τῶν σχολείων, ἀλλὰ χάριν ἄλλων σκοπῶν. Ἡ Κυβέρνησις μήτε γνωρίζει, μήτε ἀνεκοίνωσεν εἰς τὴν Βουλὴν πόσα καὶ τίνα εἰσὶ τὰ δημοτικὰ σχολεῖα, ἅτινα θὰ κατασκευασθῶσι, καὶ τίς ἡ δι’ αὐτὰ ἀναγκαία δαπάνη. Αὐθαιρέτως ὑπελόγισεν ἓν ποσὸν 10,000,000, ὅπως ἠδύνατο νὰ ὑπολογίσῃ 20,000,000 ἢ 5,000,000, διότι οὐδεμίαν ἐποίησε μελέτην κατὰ θετικὸν ὑπολογισμόν. Εἰσήγαγεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ τὴν κατασκευὴν τῶν δημοτικῶν σχολείων, ὅπως συγκεντρώσῃ εἰς χεῖράς της καὶ τὴν ἐργασίαν ταύτην καὶ μὴ ἀφήσῃ ἐλευθέρους τοὺς δήμους νὰ ἀνεγείρωσιν ἕκαστος αὐτῶν, ἀναλόγως τῶν πόρων καὶ τῆς ἀνάγκης αὐτοῦ, τὰ χρήσιμα δι’ αὐτὸν σχολεῖα. Ἐννοεῖ νὰ κατασκευάσῃ καὶ ταῦτα ἀναλόγως τῶν πρὸς αὐτὴν αἰσθημάτων καὶ τῆς ὑποταγῆς ἑκάστου δήμου. Καὶ ἕτερον προσέτι σκοπὸν ἐπεδίωξε διὰ τοῦ μέτρου τούτου, τὴν ἐπέκτασιν καὶ διὰ τῶν δημοτικῶν σχολείων τοῦ ἐδάφους τῆς ἐφαρμογῆς τῶν οἰκονομικῶν αὐτῆς συνδυασμῶν. Καὶ τὸ προτεινόμενον δάνειον 10 ἑκατομμυρίων πρὸς κατασκευὴν τῶν σχολείων τούτων θὰ χρησιμεύσῃ ὡς ἓν ἐκ τῶν μέσων καὶ ὡς πρόφασις τῆς συνομολογήσεως τῶν προσωρινῶν ἢ παγίων δανείων, ἅτινα, ὡς γνωρίζομεν, χρησιμεύουσι διὰ τὴν πληρωμὴν διαφόρων δαπανῶν κατὰ τρόπον συντελοῦντα εἰς τὴν κάλυψιν τῶν ἐλλειμμάτων καὶ εἰς τὴν ἐπίδειξιν τῶν εἰκονικῶν ἰσοζυγίων τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἐκτὸς τῶν θεμελιωδῶν τούτων ἐλαττωμάτων, τὸ παρὸν νομοσχέδιον παρουσιάζει καὶ πλεῖστα ἄλλα ἐν ταῖς λεπτομερείαις αὐτοῦ· π. χ. ὁ τρόπος τῆς διανομῆς τῶν εἰσπραχθησομένων διὰ λογαριασμὸν τῶν δήμων, ὁ καθιερούμενος διὰ τοῦ ἄρθρου 6, ἀντὶ τῆς καταναλώσεως, ἥτις εἶναι ἡ βάσις τοῦ φόρου, ἐξ οὗ θέλουσιν εἰσπραχθῆ ταῦτα, καὶ ἥτις ἔδει νὰ χρησιμεύσῃ καὶ ὡς βάσις τῆς διανομῆς αὐτῶν, στηρίζεται ἐπὶ αὐθαιρέτων ἀναλογιῶν μεταξὺ τοῦ πληθυσμοῦ τῶν δήμων καὶ τῆς ἀποδόσεως τῶν φόρων ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν καὶ ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὴν σχηματιζομένην διὰ τοῦ ἄρθρου 8 ἐκ τοῦ Προέδρου καὶ τοῦ Ἀντιπροέδρου τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου καὶ ἐκ τοῦ Δικαστικοῦ Συμβούλου, ἀνατίθεται ἡ ἐκδίκασις τοῦ πίνακος, τοῦ ἐμφαίνοντος τὰ κατὰ τὸ 1889 ἔσοδα τῶν δήμων, χωρὶς νὰ ὁρίζηται ἐπὶ τίνι βάσει θέλει ἐνεργήσει τὴν ἐκδίκασιν ταύτην. Ἡ § γʹ τοῦ ἄρθρου 10, σκοτεινὴ καὶ δυσκατάληπτος, ὑποθέτει ὑπόλοιπα, τὰ ὁποῖα μένουσι μετὰ τὴν ἀπόδοσιν 10% ἐπὶ πλέον εἰς τοὺς δήμους, εἰς οὓς ἀναλογοῦσι ποσὰ ἀνώτερα τῶν κατὰ τὸ 1889 εἰσπραχθέντων παρ’ αὐτῶν ἐκ τῶν διαπυλίων τελῶν. Τίνα ἔσονται τὰ ὑπόλοιπα ταῦτα; Οὐδεὶς πίναξ ὑπεβλήθη, δεικνύων αὐτά.

§86ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑπάρχουσιν οἱ πίνακες.

§87ΡΑΛΛΗΣ. Ἔχετε πίνακας δημοσιευθέντας, ἐκ τῶν ὁποίων ἀποδεικνύεται τὸ ἄνισον τῆς διανομῆς. Δὲν ἔχετε ὅμως πίνακα, ὅστις ν’ ἀποδεικνύῃ τὰ ἀποτελέσματα τῆς νέας διανομῆς.

§88ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐν ἰδιαιτέρᾳ στήλῃ εἰσὶν ἀναγεγραμμένοι οἱ ἀριθμοὶ τῶν ὠφελουμένων δήμων, καὶ ἐν ἰδιαιτέρᾳ στήλῃ οἱ τῶν ζημιουμένων. Τὸ ἄθροισμα τῆς στήλης τῶν ζημιουμένων δήμων εἶναι τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον θὰ πληρωθῇ ἐκ τοῦ ἀθροίσματος τῶν ὠφελουμένων μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν καταβολῶν τινων, ἐν τῷ νομοσχεδίῳ καθωρισμένων.

§89ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον λέγει, ὅτι οἱ δῆμοι, οἱ ὁποῖοι δὲν λαμβάνουσι σήμερον, θὰ λάβωσι τὸ ὅλον κατόπιν. Ταῦτα μεταβάλλουσι ῥιζικῶς τὰ πράγματα.

§90ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι πολύ.

§91ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ γίνῃ μία ἐργασία τῆς ὑπηρεσίας, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἐξακριβώσῃ πάντα ταῦτα.

§92ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Βεβαίως πρέπει νὰ γίνῃ τοιαύτη ἐργασία. Πρέπει δὲ προσέτι νὰ γίνῃ παρὰ τῆς ὑπηρεσίας καὶ ἐργασία, δεικνύουσα περίπου τί θὰ πληρώσῃ ἕκαστος νομὸς ἐκ τῆς προτεινομένης αὐξήσεως τῶν τελωνειακῶν τελῶν, ὅπως μᾶς χρησιμεύσῃ διὰ νὰ συγκρίνωμεν αὐτὸ πρὸς τὸ ποσὸν, ὅπερ θὰ λάβῃ διὰ τῆς γενομένης διανομῆς. Ὁμιλῶν ὅμως ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, δὲν νομίζω πρέπον νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν λεπτομερειῶν, ἃς ἀναφέρω μόνον πρὸς ἀπόδειξιν τῆς κακῆς καὶ ἀμελετήτου συντάξεως αὐτοῦ. Τοιοῦτον ἐλάττωμα εὑρίσκομεν καὶ ἐν τῷ ἄρθρῳ 10, κατὰ τὸ ὁποῖον ἀπὸ τοῦ 1892 προκαταβάλλεται εἰς τὸ τέλος ἑκάστης τριμηνίας τὸ πέμπτον τοῦ εἰς ἕκαστον δῆμον ἀναλογοῦντος ποσοῦ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ διὰ προϋπάρχοντα δάνεια ἐγγυημένου ποσοῦ. Ὡς γνωρίζομεν, τὸ πεμπτημόριον τῶν ἐσόδων ἑκάστου δήμου χρησιμεύει ὡς τοιαύτη ἐγγύησις. Τὸ νομοσχέδιον ὑποθέτω ὅτι ἐννοεῖ τὸ πεμπτημόριον τοῦτο, ἀλλὰ δὲν ἐξηγεῖ τοῦτο καθαρῶς. Διὰ τοῦ ἄρθρου 11 ὁρίζεται ἡ διανομὴ τοῦ εἰσπραχθησομένου ποσοῦ ἐκ τῶν δύο δεκατημορίων, ἅτινα προστεθήσονται εἰς τὸν φόρον ἐπὶ τῶν οἰνοπνευμάτων καὶ τοῦ ζύθου. Κατὰ τὴν πρώτην παράγραφον τοῦ ἄρθρου τούτου ἡ διανομὴ αὕτη γενήσεται κατὰ λόγον τοῦ πληθυσμοῦ ἑκάστου δήμου· ἡ δευτέρα ὅμως παράγραφος παραπέμπει καὶ διὰ τὴν διανομὴν ταύτην εἰς τὴν διαδικασίαν, ἣν καθιεροῦσι τὰ ἄρθρα 8 καὶ 9, καὶ ἥτις στηρίζεται οὐχὶ ἐπὶ τοῦ πληθυσμοῦ, ἀλλ’ ἐπὶ βάσεων ὅλως διαφόρων. Τὸ ἄρθρον 12 ὁρίζει, ὅτι διὰ Β. Διατάγματος θὰ ἐγκρίνηται καὶ ὁ τρόπος τοῦ καθορισμοῦ τῆς ἀναλογούσης ἑκάστῳ δήμῳ μερίδος ἐκ τῶν εἰσπραττομένων δημοτικῶν δασμῶν, ἐνῷ ὁ τρόπος οὗτος καθορίζεται διὰ τῶν ἄρθρων 6, 8 καὶ 9 τοῦ νομοσχεδίου. Τὰς λεπτομερείας ταύτας ἀναφέρω, οὐχὶ ὅπως προκαλέσω σήμερον συζήτησιν ἐπ’ αὐτῶν, ἀλλ’ ὅπως δείξω, ὅτι ἐκτὸς τῶν θεμελιωδῶν ἐλαττωμάτων τοῦ νομοσχεδίου, ἅτινά εἰσιν ἡ ὑπερβολικὴ καὶ ἀπερίσκεπτος αὔξησις τῶν τελῶν τῆς εἰσαγωγῆς καὶ ἡ εἰς χεῖρας τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας συγκέντρωσις τῶν προσόδων τῶν δήμων καὶ τῆς κατασκευῆς τῶν δημοτικῶν σχολείων, ὑπάρχουσι καὶ εἰς τὰ καθέκαστα αὐτοῦ τοιαῦτα ἐλαττώματα, ὥστε ἀποβαίνει ἀπολύτως ἀναγκαία ἡ ἐν ἐπιτροπῇ μελέτη καὶ ῥιζικὴ αὐτοῦ μεταῤῥύθμισις. Τὸ θέμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται νὰ νομοθετήσωμεν, εἶναι ἐκ τῶν δυσκολωτέρων. Δὲν ἐμελετήθη δὲ τοῦτο ἀρκούντως μήτε ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις τετράκις μέχρι σήμερον μετέβαλε τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον, χωρὶς νὰ ἐπιτύχῃ τὴν διόρθωσιν τῶν σημαντικῶν ἐλαττωμάτων, ἅτινα ὑπάρχουσι καὶ εἰς τὰς βάσεις καὶ εἰς τὰς λεπτομερείας αὐτοῦ, μήτε ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, εἰς ἣν εἶχε παραπεμφθῆ καὶ ἥτις δὲν προσεκλήθη τακτικῶς, ὅπως ἐπεξεργασθῇ αὐτό. Οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος, ἵνα προβῶμεν μετὰ σπουδῆς καὶ βίας εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου, οὗτινος ἡ ἐφαρμογὴ πρόκειται ν’ ἀρχίσῃ μετὰ ἓν ἔτος. Ἡ σπουδαιότης δὲ τοῦ θέματος ἐπιβάλλει τὴν πληρεστέραν αὐτοῦ μελέτην παρ’ εἰδικῆς ἐπιτροπῆς. Ἔχομεν δὲ παράδειγμα ἀποτελεσμάτων τοιαύτης μελέτης τὸ νομοσχέδιον ἐμπορικῶν σημάτων, ὅπερ εἶχεν ὡσαύτως ὑποβληθῆ εἰς τὴν Βουλὴν πλῆρες ἐλλείψεων καὶ ὅπερ εἰδικὴ ἐπιτροπή, ἐπισταμένως μελετήσασα, μετεῤῥύθμισε, καταστήσασα αὐτὸ εὐπαρουσίαστον καὶ ἄξιον νὰ ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Τοιοῦτον βεβαίως ἀποτέλεσμα θέλει φέρει καὶ ἡ ἐπισταμένη μελέτη τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον, ὡς εἶπον ἤδη, πρέπει νὰ μελετηθῇ οὐχὶ ὡς ζήτημα καταργήσεως ἢ μὴ τῶν διαπυλίων τελῶν, διότι περὶ τούτου οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφισβήτησις, ἀλλ’ ὡς ζήτημα ἀντικαταστάσεως διὰ τρόπου ἧττον ἐπαχθοῦς καὶ ἐπιβλαβοῦς τῶν πόρων, ὧν ἔχουσιν ἀνάγκην οἱ δῆμοι, καὶ οὓς σήμερον πορίζονται διὰ τῶν διαπυλίων τελῶν. Ἐὰν πράγματι ἡ Κυβέρνησις, ἐμπνεομένη ὑπὸ γενικωτέρων συμφερόντων τοῦ τόπου, πιστεύῃ, ὅτι εἶναι ὥριμον τὸ ζήτημα τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν, ὀφείλει νὰ παραδεχθῇ τὴν παρ’ εἰδικῶν ἀνδρῶν μελέτην τοῦ τρόπου τῆς καταλληλοτέρας αὐτῶν ἀντικαταστάσεως. Μὴ παραδεχομένη δὲ τοῦτο, δεικνύει ὅτι διὰ τοῦ εὐχαρίστου μέτρου τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν καλύπτει τὴν ἐπιβολὴν ἐπαχθεστέρων φόρων καὶ τὴν περιστολὴν τῶν δημοτικῶν ἐλευθεριῶν, καὶ ὅτι ἐπιδιώκει ταῦτα, οὐχὶ χάριν τοῦ συμφέροντος τῶν δήμων καὶ τοῦ ἔθνους, ἀλλὰ πρὸς κομματικὴν ἐπίῤῥωσιν αὑτῆς τε καὶ τῶν φίλων αὐτῆς.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον;

§94ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Πολλοὶ ἔχουσι τὸν λόγον, ἀλλ’ αὔριον· ἡ ὥρα παρῆλθεν.

§95ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ προτείνω τὴν ἐκ νέου παραπομπὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν, διότι θεωρῶ ἔγκλημα, κύριε Πρόεδρε, τὴν ψήφισιν νομοσχεδίου τοιούτου ἄνευ μελέτης καὶ ἐξετάσεως.

§96ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Βεβαίως τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου ἡμῶν συναδέλφου ἀσπαζόμεθα πάντες ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει, διότι, προκειμένου περὶ γενικῆς τινος ἀρχῆς, ὡς σᾶς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς, καὶ ὅπως πάντες ὁμολογοῦμεν, δὲν εἶναι ζήτημα, ὅτι ἡ κατάργησις τῶν διαπυλίων τελῶν εἶναι δημοτικὴ ἐν Ἑλλάδι. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι, πῶς θὰ γίνῃ ἡ κατάργησις αὕτη. Ταῦτα ἄριστα ἀνέπτυξεν ὁ κ. Καραπάνος, καὶ ἀπέδειξεν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, ὅπως ἔχει, δὲν εἶναι καλῶς συντεταγμένον. Διὰ τοῦτο ὑποστηρίζω τὴν πρότασίν του, ὅπως σταλῇ εἰς εἰδικὴν Ἐπιτροπήν.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Καραπάνου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν.

§98ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος θὰ γίνῃ συζήτησις, κύριε Πρόεδρε.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί θέλετε λοιπόν;

§100ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ζητοῦμεν τὴν λύσιν τῆς συνεδριάσεως, ἕνεκα τοῦ προκεχωρημένου τῆς ὥρας.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προηγουμένως ὑπεβλήθη ἄλλη πρότασις. Τί προτείνετε τέλος πάντων;

§102ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Τὴν ἀναβολὴν διὰ τὴν αὔριον.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν.

§104ΤΙΝΕΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ βουλευτοῦ Ἀρκαδίας κ. Χρ. Χρηστοπούλου, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις περὶ ἀναβολῆς ἀπεῤῥίφθη διὰ ψήφων 69 κατὰ 8, ψηφοφορησάντων ἐν ὅλῳ 77.

§107Ι. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα, κύριε Πρόεδρε, ἢ νὰ ἐπιμείνωμεν, ὅπως ἀναβληθῇ διὰ τὴν αὔριον ἡ συζήτησις, καὶ μεθ’ ὅλην τὴν ἀπαρτίαν, ἐν ᾗ εὑρέθη ἡ Βουλή, διότι τὸ νομοσχέδιον εἶναι σπουδαιότατον, τὰ μέλη δὲ τῆς Ἐπιτροπῆς δὲν ἠγόρευσαν, ὅπως μᾶς φωτίσωσιν ἐν πάσαις ταῖς λεπτομερείαις, ἄνευ τῶν ὁποίων δὲν δύναταί τις νὰ λάβῃ τὸν λόγον. Ὑποθέτω ὅτι πολλοὶ ἐξ ἀμφοτέρων τῶν πτερύγων θέλουσι μετάσχει τῆς συζητήσεως, ἀλλὰ βεβαίως ἔχουσιν ἀνάγκην νὰ φωτισθῶσι πρῶτον ἐκ τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς. Καὶ δὲν δύναμαι μὲν νὰ γνωρίζω, ἐὰν ἐκ τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς, τῶν ἀνηκόντων εἰς τὴν Συμπολίτευσιν, θέλουσι λάβει τινὰ τὸν λόγον, ἀλλὰ βεβαίως τὰ μέλη τὰ ἀνήκοντα εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν θέλουσιν ἀγορεύσει, καὶ ἰδίως ὁ κ. Σωτηρόπουλος, ὅστις ὅμως, ὡς γινώσκετε, οὐδέποτε κατὰ τὴν ὥραν ταύτην παρίσταται ἐν τῇ συνεδριάσει. Ὅθεν παρακαλῶ, ὅπως συναινέσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιον διὰ τὴν αὔριον, δὲν ἐννοῶ δὲ πῶς δύναται νὰ ἐπιμένῃ, προκειμένου περὶ τοιαύτης μέχρι τῆς αὔριον ἀναβολῆς.

§108ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Δὲν δυνάμεθα νὰ ἐρχώμεθα ἐδῶ καθ’ ἡμέραν, νὰ λέγωμεν τὸ παρὼν καὶ νὰ φεύγωμεν ἄπρακτοι.

§109Ι. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Διατὶ νὰ θέλωμεν ἡμεῖς νὰ φαινώμεθα ἀνώτεροι καὶ τῶν μᾶλλον πεπολιτισμένων Κρατῶν; Τὸ ζήτημα τῶν διαπυλίων τελῶν εἶναι ζήτημα, ὅπερ ἐσκέφθησαν πολὺ πρὸ ἡμῶν τὰ μεγαλείτερα Κράτη τῆς Εὐρώπης, ἀλλὰ νομίζετε, ὅτι οὕτω πως τὸ συνεζήτησαν; Τὸ Βέλγιον, τὸ πρῶτον δηλαδὴ Κράτος, ὅπερ κατήργησε τὰ διαπύλια, γνωρίζετε ἐπὶ πόσα ἔτη εἰργάζετο, ἵνα ἐξεύρῃ τὸν καταλληλότερον τρόπον πρὸς ἀντικατάστασιν αὐτῶν; Γνωρίζετε τί ἔπραξεν, ὑπουργοῦντος τοῦ Frères – Orban, τοῦ διασήμου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τοῦ Βελγίου, ἵνα κατορθώσῃ νὰ φθάσῃ εἰς ἀποτέλεσμα; Συνέστησεν Ἐπιτροπήν, ἥτις ἀπῆλθεν εἰς Ἀγγλίαν, ἵνα σπουδάσῃ τὸ σύστημα τῶν τοπικῶν φόρων τῆς Μεγάλης Βρεττανίας. Ἐπὶ ἓν καὶ πλέον ἔτος εἰργάσθη ἐκεῖ ἐπὶ τοῦ ζητήματος, σχεδὸν σύγγραμμα ὁλόκληρον συνέταξεν ἐν εἴδει ἐκθέσεως, καὶ τὸ σύγγραμμα τοῦτο ὑπέβαλεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὴν Βουλήν, μετὰ πολλὰς δὲ μελέτας ἀπεφασίσθη ἡ κατάργησις τῶν διαπυλίων, ἅτινα βεβαίως δὲν ἀντικατεστάθησαν διὰ τοῦ τρόπου, δι’ οὗ ἡμεῖς πρόκειται ἤδη ν’ ἀντικαταστήσωμεν αὐτὰ, διὰ μιᾶς δηλαδὴ μονοκονδυλλᾶς, ἀλλὰ δι’ ἐντελῶς ἄλλου τρόπου. Καὶ ἐν τούτοις ἐκεῖ δὲν ἔσπευσεν ἡ Κυβέρνησις μετὰ τοσούτου φανατισμοῦ νὰ ἐπιψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον. Ἤδη παρακαλοῦμεν νὰ ἀναβάλῃ δι’ αὔριον, ν’ ἀκούσωμεν τὴν γνώμην τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς, νὰ φωτισθῶμεν, νὰ συζητήσωμεν ἐν ἐπιγνώσει· ἄλλως ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ ἐξακολουθήσωμεν συζητοῦντες, ὑποθέτω δὲ, ὅτι μόνη δὲν εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ ἡ Συμπολίτευσις, ὅπως ἐξακολουθήσῃ ἡ συνεδρίασις.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κάμνετε ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας;

§111Ι. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Δὲν κάμνω ἔνστασιν, παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ συναινέσῃ εἰς τὴν ἀναβολήν. Φρονεῖτε σεῖς, κύριε Πρόεδρε, ὅτι εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ ἡ Βουλὴ αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἀφοῦ πρὸ ὀλίγου, ὅτε ἐγένετο ψηφοφορία, ἦσαν 69 ἐκ τῶν μελῶν τῆς πλειονοψηφίας καὶ 8 ἐκ τῶν τῆς μειοψηφίας, τὰ ὁποῖα σχεδὸν ὅλα ἀνεχώρησαν; Ἐρωτῶ ὑμᾶς, ὁ ὁποῖος ἔχετε καὶ τὴν εὐθύνην.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεμίαν ἔχω εὐθύνην· πρὸ μικροῦ ἐγένετο ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, καὶ ἡ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ. Ἤδη τί προτείνετε;

§113ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἀφοῦ ἐτέθη ἐν ἀμφιβολίᾳ ἡ ὕπαρξις ἀπαρτίας, καθῆκον ἀπαραίτητον ἔχετε, νὰ ἐξακριβώσητε τοῦτο.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λησμονεῖτε, ὅτι ἠρώτησα ὡρισμένως τὸν κ. Βουλευτήν.

§115Ι. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Δὲν ἔχετε ἀνάγκην νὰ μὲ ἐρωτήσητε.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ· ἐὰν σεῖς ἀμφιβάλητε περὶ τούτου, τότε κάμετε ἔνστασιν, διὰ νὰ ἐξακριβωθῇ.

§117Ι. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ἀφοῦ μᾶς ἐξαναγκάζῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ συζητῶμεν ἐν τοιαύτῃ ὥρᾳ προκεχωρημένῃ, ὑποβάλλω τὴν ἔνστασιν. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος τῶν κ. κ. Βουλευτῶν).

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 8 καὶ 30′ μ. μ.