1889.11.25

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 27

Τῆς 25 Νοεμβρίου 1889

(Σάββατον).

Ὥρᾳ 5 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κάτοικοι Κυπαρισσίας διὰ τηλεγραφήματός των ἀναιροῦσι τὰς εἰς τὴν ἀναφορὰν περὶ ἀνόδου τῶν δημοσίων γραφείων εἰς τὴν πόλιν τῆς Κυπαρισσίας ὑπογραφάς των, καθόσον ἐξηπατήθησαν.

§2ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ φέρῃ τὰ ἔγγραφα.

§3ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Καταθέτω τηλεγράφημα τοῦ μηχανικοῦ Τριφυλίας, κατὰ τὸ ὁποῖον ἀπὸ Αὐγούστου καὶ ἐντεῦθεν, πλὴν τοῦ ὑποκαταστήματος τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, συνετελέσθησαν εἰς τὴν παραλίαν ἐννέα οἰκίαι, ἑπτὰ τῶν ὁποίων οἱ τοῖχοι εἶχον ἀρχίσει κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, μία ἤρξατο ἤδη καὶ δύο εἶναι ἕτοιμοι πρὸς θεμελίωσιν. Εἰδοποιῶ δὲ, ὅτι προσεχῶς ἀναμένονται καὶ αἱ λοιπαὶ πληροφορίαι, καὶ αἱ περὶ τοῦ Δικαστηρίου, τὰς ὁποίας ἐζήτησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας. Εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ ἐξ Ἀττικῆς βουλευτοῦ κ. Ι. Γεωργαντᾶ ἀπαντῶν, ἀναγγέλλω συμπληρωματικῶς, ὅτι ἡ κατάργησις τῆς θέσεως τοῦ δημοτικοῦ εἰσπράκτορος Χαιρωνείας ἀπεφασίσθη κατὰ τὸ Διάταγμα τῆς 14 Νοεμβρίου, ὅπερ εἶναι κατακεχωρισμένον εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 279 φύλλον τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως τῆς 16 Νοεμβρίου, δηλαδὴ τὸ Διάταγμα ἐγένετο μίαν ἡμέραν πρὸ τῆς ἐπερωτήσεως, ἡ δὲ ἐπερώτησις μίαν ἡμέραν μετὰ τὸ Διάταγμα.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κάτοικοι τοῦ δήμου Λήσσης τῆς ἐπαρχίας Ναυπλίας παρακαλοῦσιν ὅπως κατασκευασθῶσιν ὑδραυλικὰ ἔργα τοῦ δήμου των δημοσίᾳ δαπάνῃ.

§5ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ ἡ ἀναφορά.

§6Α. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ κάτοικοι τοῦ δήμου Λήσσης ἔχουσι πρὸς χρῆσιν αὑτῶν τρία φρέατα, τὰ ὁποία εἶναι εἰς ἀθλίαν κατάστασιν, εἶναι δὲ ἀπαραίτητος ἀνάγκη νὰ ἐκτελεσθῶσιν ἐργασίαι τινὲς πρὸς βελτίωσιν τῆς καταστάσεως ταύτης τῶν ποσίμων ὑδάτων τοῦ εἰρημένου δήμου. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, ὅπως συστήσῃ τὴν ἀναφορὰν εἰς τὸ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργεῖον, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἔλθῃ ἀρωγὸς πρὸς ἐπισκευὴν τῶν φρεάτων καὶ διοχέτευσιν ὕδατος, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον εἰς τὸν δῆμον ἐκεῖνον ὑπάρχουσι πλεῖσται ἀρχαιότητες, καθ’ ἑκάστην δὲ πάμπολλοι ξένοι ἐπισκέπτονται τὰς ἀρχαιότητας ταύτας, οἱ ὁποῖοι δὲν εὑρίσκουν ὕδωρ κατάλληλον πρὸς πόσιν, διότι τὸ ὑπάρχον εἶναι βλαβερόν. Ὁ δῆμος ἐκεῖνος δυστυχῶς εἶναι ἐντελῶς ἄπορος, καὶ ἐντεῦθεν εὑρίσκεται εἰς πλήρη ἀδυναμίαν νὰ ἐπιχειρήσῃ καὶ τὸ ἐλάχιστον ἔργον πρὸς διοχέτευσιν ὕδατος, διὰ τοῦτο προσφεύγει εἰς τὴν Κυβέρνησιν, τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ παρακαλῶ νὰ ἔλθῃ ἀρωγός.

§7ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τὴν σύστασιν ταύτην ὑποστηρίζω καὶ ἐγώ. Ἡ βοήθεια τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἀπαραίτητος, διότι ὁ δῆμος Λήσσης εἶναι πάμπτωχος, πρέπει δὲ ἡ Κυβέρνησις σπουδαίως νὰ μεριμνήσῃ πρὸς ἐπίτευξιν τῆς διοχετεύσεως τῶν ὑδάτων, διότι, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, πάμπολλοι ξένοι καθ’ ἑκάστην ἐπισκέπτονται τὰς ἐκεῖ εὑρισκομένας ἀρχαιότητας, καὶ δὲν περιποιεῖ τιμὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸ Ἔθνος νὰ ἀναχωρῶσιν ἐκεῖθεν οἱ ξένοι ἀποκομίζοντες δυσαρέστους ἐντυπώσεις.

§8ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐκπλήσσομαι ἀπὸ τὰς συστάσεις τῶν κυρίων συναδέλφων μου, οἵτινες, ἀνήκοντες εἰς τὴν πτέρυγα ἐκείνην, τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις διαθέτει 90 ἑκατομμύρια, δὲν εὗρον οὐδεμίαν ὥραν ἰδιαιτέρως τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ τὸν παρακαλέσουν διὰ μίαν τόσον ἐπείγουσαν ἀνάγκην, ἀλλ’ ἠθέλησαν νὰ παρακαλέσουν ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε, ν’ ἀποστείλητε τὴν ἀναφορὰν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Γνωρίζομεν τὴν τύχην τῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἀποστελλομένων ἀναφορῶν. Ἐγὼ ἐξ ἐναντίας θὰ παρακαλέσω τοὺς συναδέλφους, τοὺς ὁποίους τιμῶ ἰδιαιτέρως διὰ τὴν μέριμναν, ἣν καταβάλλουσιν ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ τόπου, ὃν ἀντιπροσωπεύουσι, νὰ λάβωσι τὸν κόπον νὰ ἐπισκεφθῶσι τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ἐπίσης ἐμπνέεται ἀπὸ ἀγαθὰ αἰσθήματα ὑπὲρ τῆς προαγωγῆς τῶν καθόλου συμφερόντων τοῦ τόπου, καὶ πιστεύω ὅτι δὲν θὰ τοῖς ἀρνηθῇ μικρὰν συνδρομὴν, ὅπως ἀνοίξωσι τὸ μεγαλείτερον φρέαρ. Ὁ δῆμος Λήσσης ἐγεννήθη ἔκ τινος ἄνευ προσοχῆς γενομένης τομῆς τοῦ δήμου Ἐπιδαυρίων· ἐφ’ ὅσον ἀπετέλει μέρος τοῦ δήμου Ἐπιδαυρίων, τὰ ἔσοδα τοῦ ὅλου δήμου ἐπήρκουν διὰ τὰς ἀνάγκας αὐτοῦ τὰς τοπικὰς, ἤδη ὅμως μετὰ τὸν χωρισμὸν εἶναι ἀνεπαρκέστατα. Διέρχονται δὲ ἐκεῖθεν ὅλοι οἱ ξένοι, οἱ ἐπισκεπτόμενοι τὰς ἀρχαιότητας τοῦ Ἀσκληπιοῦ, χθὲς ἀκόμη ἐπῆγεν ἐκεῖ καὶ διημέρευσεν ἡ Αὐτοκράτειρα τῆς Γερμανίας, στεροῦνται δὲ ὕδατος. Ἀναχωροῦντες δὲ εἰς Εὐρώπην μεταφέρουσιν ἐκεῖ τὰς πλέον ἐλεεινὰς ἐντυπώσεις καὶ πληροφορίας περὶ τῆς χώρας ἡμῶν, πρὸς ἄλλοις καὶ ὅτι ἡ Ἑλλὰς πάσχει ἀπὸ ἀνυδρίαν. Οἱ πόροι τοῦ δήμου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσωσιν εἰς τὴν διόρθωσιν τῆς μεγάλης ταύτης ἐλλείψεως. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν νὰ δεχθῇ τὴν παράκλησιν τῶν συναδέλφων μου, παρακαλούντων αὐτὴν, καὶ νὰ παραχωρήσῃ μικρὰν δαπάνην, ὥστε νὰ κατασκευασθῇ τὸ ὑδραγωγεῖον.

§9ΜΙΛΗΣΗΣ. Παρακαλῶ νὰ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον συστημένη ἀπὸ τὴν Βουλήν.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει ἀποσταλῇ.

§11ΛΕΒΙΔΗΣ. Καταθέτω εἰς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰν διαφόρων κατοίκων τῶν Ἀθηνῶν, κτηματικῶν, ἀπευθυνομένην καὶ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, δι’ ἧς παραπονοῦνται, ὅτι ἀφίνεται ἐλευθέρα ἡ εἰσβολὴ διαφόρων ποιμνίων εἰς τὰ κτήματα αὐτῶν, ἤτοι εἰς τοὺς ἐλαιῶνας, καὶ ὡς ἐκ τούτου ταῦτα καταστρέφονται ἐντελῶς, κατὰ τὴν ἐποχὴν μάλιστα ταύτην τοῦ ἔτους. Εἰς τὴν εἰσβολὴν μάλιστα πρωτοστατοῦσι τὰ ποίμνια διαφόρων ἀστυνόμων καὶ ἀγροφυλάκων τῶν Ἀθηνῶν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ προνοήσῃ περὶ ἄρσεως τοῦ κακοῦ τούτου, διότι ἄλλως οἱ ἰδιοκτῆται τῶν ἐλαιοδένδρων δὲν θέλουσι συλλέξει καρπὸν ἐκ τῶν ἰδιοκτησιῶν αὐτῶν.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ πολιτοκρατούμενοι ἐν ταῖς φυλακαῖς Πύργου διὰ χρέη ἐξαιτοῦνται, ὅπως τροποποιηθῇ ὁ νόμος περὶ προσωπικῆς κρατήσεως.

§13ΤΖΑΝΕΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ τῆς Δικαιοσύνης, εἰς τὴν ὁποίαν νομίζω ὅτι παρεπέμφθη ἡ πρότασίς μου περὶ καταργήσεως τῆς προσωπικῆς κρατήσεως, οὔτε συνῆλθεν, οὔτε θὰ συνέλθῃ. Νομίζω ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ συζητηθῇ καὶ νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασίς μου, τὴν ὁποίαν περιώρισα μέχρι τοῦ ποσοῦ χιλίων δραχμῶν. Ὑπάρχουσιν εἰς τὰς φυλακὰς ἄνθρωποι διὰ δέκα δραχμάς. Ἂς κινηθῇ ἡ Βουλὴ εἰς οἶκτον· εἶναι φοβερόν! Ἂν ἐπισκεφθῆτε τὰς φυλακὰς τοῦ Κράτους, θὰ εὕρητε ἐν αὐταῖς κρατουμένους διὰ δέκα δραχμάς. Ἐπὶ τέλους ἂς ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ νὰ αὐξήσῃ τὸ ἡμερήσιον ἐπίδομα τῶν πεντήκοντα λεπτῶν, διότι, ὅτε ὁ σχετικὸς νόμος ἤρχισε νὰ ἰσχύῃ, τότε αἱ ἀνάγκαι δὲν ἦσαν οἷαι εἶναι σήμερον. Νομίζω ὅτι εἶναι στίγμα εἰς τὴν ἑλληνικὴν πολιτείαν νὰ ἰσχύῃ τοιοῦτος νόμος, βάρβαρος, ἐλεεινός. Ἂς κινηθῇ ἡ Βουλὴ εἰς οἶκτον· ἡ πρότασίς μου εἶναι λίαν περιωρισμένη· ἀναγράφει μέχρι χιλίων δραχμῶν τὴν ἐξαίρεσιν τῆς προσωποκρατήσεως· δηλαδὴ νὰ μὴ δύνανται ἐκεῖνοι οἱ κύριοι, οἱ μεγαλόσχημοι, οἱ ὁποῖοι τοκογλυφοῦντες κάμνουν παλάτια, νὰ ῥίπτουν εἰς τὰς φυλακὰς τοὺς δυστυχεῖς ὀφειλέτας τοιούτων ποσῶν.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ δήμαρχος Φαλάρων καὶ οἱ ἔμποροι τῆς Στυλίδος εὔχονται τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ διαπυλίων τελῶν.

§15ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Καθ’ ἣν ἔδωκα ὑπόσχεσιν, ὑποβάλλω τὸν ζητηθέντα φάκελλον περὶ τοῦ προσδιορισμοῦ τῆς ἀξίας τῶν ἑπτανησιακῶν προϊόντων πρὸς εἴσπραξιν τοῦ ἐξαγωγικοῦ τέλους.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀλέξανδρος Μάλλιαρης ζητεῖ νὰ τῷ δοθῇ βοήθεια διὰ τὰς ὑπηρεσίας, ἃς προσήνεγκεν εἰς τὸ Κράτος ὡς διοικητικὸς ὑπάλληλος, ὑπηρετήσας αὐτὸ ἐπὶ 52 ἔτη.

§17ΣΑΚΚΗΣ. Ἂν δικαιοῦται ἄνθρωπος περιθάλψεως ὑπὸ τοῦ Δημοσίου, δικαιοῦται αὐτός. Πεντήκοντα ἔτη ὑπερέτησε τὴν πατρίδα εὐσυνειδήτως, τώρα δὲ ἀκριβῶς δι’ αὐτὸν τὸν λόγον μένει εἰς τοὺς δρόμους.

§18ΤΖΑΝΕΣ. Ὁ ἄνθρωπος ζῇ ἐν Καλάμαις· ὑπηρέτησε τὴν πατρίδα 52 ἔτη, καὶ τὴν ὑπηρέτησεν ὅτε τὰ πράγματα ἐν τῇ πατρίδι ἡμῶν ἦσαν λίαν δυσχερῆ. Ὑπηρέτησε τὸ πλεῖστον ἐν Λακωνίᾳ, ὅπου συνεκρούοντο τὰ πράγματα τότε πολύ. Ἤδη ἔχει μικράν τινα σύνταξιν, ἐκ τῆς ὁποίας δὲν ἠμπορεῖ νὰ ζήσῃ. Ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑποβάλῃ Διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ χορηγηθῇ γενναῖον βοήθημα εἰς αὐτὸν τὸν ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος ἄλλως εὑρίσκεται εἰς τὸ χεῖλος τοῦ τάφου, θὰ πράξῃ ἔργον δικαιοσύνης.

§19ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἀρκεῖ μόνον, Κύριοι, νὰ ὑπηρέτησέ τις τὸ Κράτος ἐπὶ μακρὸν, διὰ νὰ λάβῃ βοήθειαν. Ὁ ἄνθρωπος, περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται, ἐκτὸς τῆς μακρᾶς του ὑπηρεσίας, προσέφερεν ὑπηρεσίας εἰς τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν, προκινδυνεύσας ὑπὲρ αὐτῆς πολλάκις καὶ μὲ κίνδυνον τῆς ζωῆς του. Νομίζω, ὅτι τοιοῦτοι ὑπάλληλοι πρέπει νὰ ἱκανοποιῶνται ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ συστηθῇ ἡ αἴτησίς του εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν.

§21ΑΣ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι κατ’ ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς ἐγένετο τοῦτο.

§22ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Εἶχον ζητήσει τὴν συνδρομὴν τῆς Κυβερνήσεως πρὸς προστασίαν ἀδικουμένου συμπολίτου μου, ὡς ἐκ τῆς γενομένης εἰς τὸ κτῆμά του ζημίας ἐκ τοῦ πληρώματος τοῦ ἀγγλικοῦ στόλου. Παρέστησα τότε εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ ζημία, τὴν ὁποίαν ὑπέστη καὶ τὴν ὁποίαν ὁλοὲν ὑφίσταται, εἶναι λίαν σπουδαία, καθότι καὶ ἡ ἰδιοκτησία του κατεστράφη καὶ καταστρέφεται καὶ ἡ ἐργασία του, ἤτοι τὸ ἐμπόριον, εἰς τὸ ὁποῖον καταγίνεται, —διότι εἶναι καὶ ζωέμπορος, — ἔπαθε πολὺ, μὴ δυναμένου πλέον αὐτοῦ νὰ βοσκήσῃ τοὺς βόας του εἰς τὰ λειβάδια τῆς ἰδιοκτησίας του καὶ εἰς τὰ μισθούμενα παρ’ αὐτοῦ· ἀλλὰ καὶ ζῶα ἀπώλεσεν. Ἡ Κυβέρνησις τότε εὗρε τὴν αἴτησίν μου λίαν ὀρθὴν καὶ δικαίαν, ἀλλ’ ἀπῄτησεν ἀναφοράν, ὅπως στηριζομένη ἐπ’ αὐτῆς ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα. Τὴν ἀναφορὰν ταύτην μοὶ ἀπέστειλεν ὁ ζημιωθεὶς μὲ πιστοποιητικὸν τοῦ Δημάρχου καὶ μὲ ἔκθεσιν τῆς μέχρι τοῦδε γενομένης ζημίας. Ἐκ τῶν ἐγγράφων τούτων προκύπτει, ὅτι 800 στρέμματα ἐκ τῆς ἰδιοκτησίας του κατεστράφησαν ὁλοσχερῶς, διότι εἰς ταῦτα τὸ πλήρωμα τοῦ στόλου κατεσκεύασεν ὁδοὺς καὶ ἄλλα ἔργα, κατάλληλα διὰ τὰ γυμνάσια, τὰ ὁποῖα ἐκτελεῖ εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον. Ἐπειδὴ κατὰ συμβουλήν μου ἀπετάθη πρὸς τὸν διοικητὴν τοῦ στόλου, ἀλλὰ δυστυχῶς ἔλαβε τὴν ἀπάντησιν, ὅτι ὅ,τι πράττουσι τὸ ἐκτελοῦσι συνεπείᾳ ἀδείας τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἑπομένως πρὸς ταύτην ὀφείλει νὰ στραφῇ, ἂν ἔχῃ παράπονον, παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ δηλώσῃ, ἐὰν οὕτως ἔχῃ ἡ ὑπόθεσις, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ δώσῃ τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας, ἵνα γνωρίζῃ ὁ παραπονούμενος, ἐὰν θὰ ἀποζημιωθῇ καὶ παρὰ τίνος.

§23Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, τίνος ἕνεκεν δὲν προάγει τοὺς ἐν τοῖς πλοίοις ἀπεσπασμένους τεχνίτας, οἵτινες ἀνήκουσιν εἰς τὴν δύναμιν τοῦ λόχου τῶν τεχνιτῶν τοῦ συνεργείου τοῦ Βασιλικοῦ ναυστάθμου, ἀφοῦ πρὸς τοῦτο ἐγνωμάτευσαν ὅ τε μοίραρχος καὶ ὁ κυβερνήτης τῆς «Ἀμφιτρίτης», καὶ διὰ τίνα λόγον εἰς τὸν νόμον περὶ προβιβασμῶν ἀρχικελευστῶν δὲν συμπεριελήφθησαν καὶ οἱ ἐργοστασιάρχαι τοῦ συνεργείου, ὡς καὶ οἱ ξυλουργοί. Ὡσαύτως νὰ ὑποβάλῃ πίνακα εἰς τὴν Βουλὴν, ἐμφαίνοντα τοὺς παρὰ τῆς προπαρασκευαστικῆς σχολῆς λαβόντας πτυχίον καὶ δὴ ἐπαναληπτικὰ ὑπαξιωματικούς, καὶ ἂν οὗτοι διήνυσαν τὸν πρὸς τοῦτο ἀπαιτούμενον χρόνον.

§24ΙΩΑΝΝΗΣ ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ἂν ἡ ἀστυνομία τῆς Βουλῆς ἐξησκεῖτο εὐόρκως ὑπὸ τοῦ Προεδρείου, βεβαίως δὲν θὰ ἤμην ἠναγκασμένος σήμερον ν’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ δυστυχῶς, καὶ τοῦτο τὸ λέγω μετὰ λύπης, πάντες γνωρίζομεν, ὅτι τὸ Προεδρεῖον εἴτε ἑκουσίως κλείει τοὺς ὀφθαλμούς, εἴτε καὶ ἐπιθυμεῖ νὰ μὴ τηρῆται ἡ δέουσα τάξις καὶ ἀστυνομικὴ ἐπιτήρησις ἐν τοῖς θεωρείοις· τοῦτο δὲ μὲ ἀναγκάζει νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ νὰ ἀπασχολήσω ἐπ’ ὀλίγον τὴν Βουλήν. Χθὲς, κύριε Πρόεδρε, ἐνθυμεῖσθε, ὅτι μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τὴν θερμῶς ἐπιδοκιμασθεῖσαν ὑπὸ τῶν μελῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἠκούσθησαν ποδοκροτήματά τινα ἐν τοῖς θεωρείοις. Ἀλλ’ ἐκεῖ ὑπῆρχον καὶ ἄνθρωποι, οἵτινες ἐξ ἀληθοῦς ἐνδιαφέροντος παρακολουθοῦσι τὰς συζητήσεις, καὶ οἵτινες, ἰδόντες τινὰς ποδοκροτοῦντας, ἠθέλησαν νὰ χειροκροτήσωσι καὶ ἐχειροκρότησαν. Μεταξὺ αὐτῶν ἦσαν δύο ἔντιμοι πολῖται, ὁ μὲν ἐμπορομεσίτης, Σταῦρος Καλλέργης καλούμενος, ὁ ἕτερος δὲ ἐμποροϋπάλληλος. Ἀμέσως, κύριε Πρόεδρε, μετὰ τὸ γεγονὸς τοῦτο, αὐτοὶ οὗτοι οἱ ποδοκροτοῦντες, οἵτινες, ὡς μὲ ἐβεβαίωσαν, ἦσαν ἀστυνομικοὶ κλητῆρες μετημφιεσμένοι, συνέλαβον τοὺς δύο τούτους πολίτας καὶ τοὺς ὡδήγησαν εἰς τὴν Διεύθυνσιν τῆς Ἀστυνομίας, ὅπου τοὺς ἐκράτησαν ἀπὸ χθὲς τὸ ἑσπέρας μέχρι τῆς 10 π. μ. τῆς σήμερον. Τὸ χείριστον δὲ, ὅτι τοὺς ἐτοποθέτησαν καὶ ἐκοιμήθησαν τὴν νύκτα μετὰ λωποδυτῶν, τοὺς ἠπείλησαν δὲ, ὅτι θέλουσι τοὺς σχίσει τὴν ὀφρῦν, ἐὰν ἐπαναλάβωσι τὸ ἔγκλημα, τὸ ὁποῖον διέπραξαν. Ἵνα μὴ ὑποτεθῇ δὲ, ὅτι οἱ πολῖται οὗτοι εἶναι ἐκ τῶν ἐγκαθέτων, τῶν συνήθως καταλαμβανόντων τὰ θεωρεῖα, προσάγω ἔγγραφα, ἐκ τῶν ὁποίων ἀποδεικνύεται ἡ ποιότης αὐτῶν, ἰδίως δὲ τοῦ Σταύρου Καλλέργη. Οὗτος ἦτο ὑπάλληλος εἰς τὸ Ζάππειον, πρό τινων δὲ μηνῶν παρῃτήθη τῆς θέσεώς του, ἡ δὲ Ἐπιτροπὴ τοῦ Ζαππείου δι’ ἐγγράφου αὐτῆς ἐξέφρασε πρὸς αὐτὸν τὴν εὐαρέσκειάν της. Ἰδοὺ τὸ ἔγγραφον. Ὁ ἄνθρωπος λοιπὸν αὐτὸς ἠναγκάσθη νὰ διέλθῃ τὴν νύκτα μετὰ τῶν λωποδυτῶν ἐν τῇ ἀστυνομίᾳ, ἀφοῦ ἐκρατήθη ἐν αὐτῇ ἐπὶ 18 ἢ 20 ὥρας. Καὶ εἶπον ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου μου, ὅτι δὲν θὰ ἐλάμβανον ἀφορμὴν νὰ ὁμιλήσω, ἐὰν ἐτηρεῖτο ἡ ἐν τῇ Βουλῇ ἀστυνομία ὑπὸ τοῦ Προεδρείου εὐόρκως, διότι, ἂν πᾶν παράπτωμα, ἔστω καὶ τὸ χειροκρότημα, ἐτιμωρεῖτο ὑπὸ τοῦ Προέδρου ἀμειλίκτως, ἂν συνελαμβάνοντο καὶ οἱ ποδοκροτήσαντες καὶ κατηγγέλλοντο καὶ ἐτιμωροῦντο, χωρὶς νὰ λαμβάνηται ὑπ’ ὄψει κατὰ τίνος ἢ ὑπὲρ τίνος ἐνήργησαν, τότε βεβαίως δὲν θὰ εἶχον λόγον νὰ παραπονεθῶ, ἔστω καὶ διὰ τὴν τόσον αὐστηρὰν τιμωρίαν τῶν δύο συλληφθέντων, διότι ὁ κ. Πρόεδρος καλῇ τῇ πίστει καὶ ἀμερολήπτως ἐνήργησεν· ἀλλ’ ὅταν γνωρίζωμεν πῶς καταρτίζονται τὰ ἀκροατήρια, ὅτι πρὶν ἢ ἡμεῖς εἰσέλθωμεν ἐν τῇ αἰθούσῃ εἶναι κατειλημμένα τὰ θεωρεῖα καὶ αἱ κλίμακες, νομίζω ὅτι ἡ πρᾶξις, ἥτις ἐτελέσθη χθὲς, εἶναι πρᾶξις ἀξία τῆς προσοχῆς τῆς Βουλῆς, διότι πολῖται ἄνευ σπουδαίου λόγου, ἄνευ ἀφορμῆς ἐκρατήθησαν εἰς τὴν ἀστυνομίαν μετὰ λωποδυτῶν καὶ ἠπειλήθησαν. Παρακαλῶ νὰ μὴ ἐπαναληφθῶσι τὰ ἄτοπα ταῦτα, νὰ ἐνεργήσητε ἀνάκρισιν ἐπὶ τῶν γενομένων, καὶ νὰ τιμωρήσητε αὐστηρῶς τοὺς οὕτω πως ἐνεργήσαντας, διότι ἡ θέσις ὑμῶν, κύριε Πρόεδρε, εἶναι τόσον ὑψηλὴ, ὥστε δὲν ἔχετε ἀνάγκην νὰ στρέφητε οὐδαμοῦ τὸ βλέμμα ὑμῶν, ἵνα δοθῇ ἄδεια πρὸς ἐνέργειαν, καὶ δύνασθε μόνος νὰ τηρήσητε τὴν τάξιν καὶ τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ σώματος ἀρκεῖ νὰ θελήσητε.

§25ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὑμεῖς βεβαίως δὲν ἔχετε γνῶσιν τοῦ πράγματος τούτου· δὲν γνωρίζετε τί συνέβη, ὅτι πολίτης δηλ. συνελήφθη καὶ ἐφυλακίσθη παρανόμως.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν γνωρίζω τίποτε· ἐγὼ χθὲς ἦλθον ἀργὰ εἰς τὴν Βουλήν, δὲν προήδρευσα· ἐρωτήσας ἤδη τὸν Γραμματέα, ἔμαθον ὅτι δὲν ἔχει γνῶσιν τὸ Προεδρεῖον.

§27ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νὰ ἐξετάσητε καὶ νὰ πληροφορήσητε τὴν Βουλήν.

§28ΛΕΒΙΔΗΣ. Χθὲς προήδρευσεν ὁ ἐκ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος Βουλευτὴς, ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Λιδωρίκης. Ἐρωτῶ λοιπὸν τὸν χθὲς προεδρεύσαντα, ἔχει γνῶσιν τοῦ πράγματος τούτου;

§29ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Οὐδεμίαν γνῶσιν ἔλαβον.

§30ΛΕΒΙΔΗΣ. Πιστεύω καὶ συνομολογῶ, ὅτι ὁ Πρόεδρος δὲν εἶχε γνῶσιν τοῦ πράγματος· ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ ἀστυνομία τῆς Βουλῆς θέλει εἶσθαι ἀνατεθειμένη εἰς τοὺς ἐνωμοτάρχας καὶ εἰς τοὺς χωροφύλακας, εἰς τοὺς εὐζώνους, οὐχὶ δὲ εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς. Ῥητῶς ὁ Κανονισμὸς λέγει ἐν ἄρθρῳ 87, ὅτι: «τὰ τῆς εὐταξίας τῆς Βουλῆς ἀνήκουσιν εἰς αὐτήν, καὶ ἐνεργοῦνται ἐν ὀνόματι τῆς Βουλῆς ὑπὸ τοῦ Προέδρου, ἔχοντος τὸ δικαίωμα νὰ δίδῃ εἴς τε τοὺς ὑπαλλήλους καὶ εἰς τὴν φρουρὰν αὐτῆς τὰς ἀναγκαίας διαταγάς.» Ὁ Πρόεδρος, συνομολογῶ, ὅτι δὲν ἔδωκεν εἰς τὸν φρούραρχον τοιαύτας διαταγάς, οὔτε εἰς τοὺς κλητῆρας, διότι κατ’ ἄλλο ἄρθρον τοῦ Κανονισμοῦ, τὸ 89ον, ἀκροατής, ὅστις ἤθελε δείξει σημεῖα ἐπιδοκιμασίας, ἀποβάλλεται τῆς θέσεώς του παρὰ τοῦ ἁρμοδίου κλητῆρος, τῇ διαταγῇ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ ἐν τίνι δικαιώματι ὁ κ. ἐνωμοτάρχης οὐ μόνον ἀποβάλλει τὸν πολίτην τῆς θέσεώς του, πολίτην ἐντιμότατον, ἀρίστης Κρητικῆς οἰκογενείας, ἀλλὰ καὶ συνοδεύει εἰς τὸ κρατήριον τῆς Ἀστυνομίας, ἐκεῖ, ὅπου τίθενται οἱ λωποδύται; Ἡμεῖς δὲν ἀνεχόμεθα τοιαύτας παραβάσεις τῶν νόμων. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος καθῆκον ἔχει νὰ ἐξετάσῃ τὰ πράγματα, νὰ βεβαιώσῃ τὴν ἀντιποίησιν τοιαύτης ἐξουσίας παρ’ ἑνὸς παληοενωμοτάρχου, τὴν ἀντιποίησιν τῆς θέσεως τοῦ Προέδρου. Τοῦτο εἶναι ἀντιποίησις ἀρχῆς, ἀφίνω δ’ ὅτι εἶναι καὶ παράνομος κατακράτησις ἐκ μέρους ἐκείνων, οἵτινες ἄνευ δικαιώματος ἐν τῇ Ἀστυνομίᾳ ἐκράτησαν τὸν πολίτην. Καὶ οὐδεμία ἀμφιβολία, ὅτι θέλει δώσει τὴν δέουσαν καταγγελίαν οὗτος ἐπὶ παρανόμῳ κατακρατήσει.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλω ἐξετάσει.

§32ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Σήμερον σᾶς ἔστειλα τὸν ἀξιωματικὸν νὰ σᾶς εἴπῃ, ὅτι ὁ ἐνωμοτάρχης αὐτὸς εἶναι ἔξω καὶ ὅτι πιέζει τοὺς πολίτας.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διέταξα τὸν ἀξιωματικὸν νὰ ἀπομακρύνῃ πάντα μὴ ἔχοντα ὑπηρεσίαν, καὶ μοὶ εἶπεν, ὅτι ἐξετέλεσε τὰς διαταγάς μου.

§34ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ ὑπῆγα μέχρι τῆς κλίμακος καὶ εὗρον, ὅτι ἐκεῖ συναθροίζουν ὅλους τοὺς ἐγκαθέτους.

§35Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ μοὶ παρέχεται ἡ εὐκαιρία νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ εἰς τὴν εὐταξίαν τῶν ἀκροατηρίων καὶ εἰς τὴν εὐπρέπειαν τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν προσωπικὴν ἀσφάλειαν ἡμῶν, σᾶς ἐρωτῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ μὴ εἴπητε ἐπισήμως, εἰς ποῖον ἔχετε ἀναθέσει τὰ τῆς ἀστυνομίας τῆς Βουλῆς; διότι νομίζω, ὅτι ὑπάρχει σύγχυσις ἐξουσιῶν· δὲν γνωρίζω τίς ὁ ὑπεύθυνος στρατιωτικός, εἰς τὸν ὁποῖον ἔχετε ἀναθέσει τὰ καθήκοντα ταῦτα, διότι πληροφοροῦμαι, καὶ τὸ βλέπω καθ’ ἑκάστην, ὅτι ὑπάρχει ἀνώτερός τις ἀξιωματικός, ὁ ὁποῖος ἐνασκεῖ τὰ τῆς ἀστυνομίας τῆς Βουλῆς. Ἔχετε πληροφορίαν περὶ τούτου; διωρίσατε αὐτόν ποτε; ἢ ὁ ἀξιωματικός, ὁ ἑκάστοτε ἐρχόμενος, εἶναι ὁ ἐκτελῶν τὰ τῆς ἀστυνομίας; περὶ τούτου παρακαλῶ νὰ μοὶ δώσητε πληροφορίας.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀστυνομία τῆς Βουλῆς ἀνήκει εἰς τὸν Πρόεδρον. Ἐνόμισε δὲ ὁ Πρόεδρος, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ἀνώτερον ἀξιωματικόν, καλοανατεθραμμένον, ἵνα διευθύνῃ τὴν τάξιν. Ἀλλὰ πλὴν τούτου εἶναι καὶ ὁ καθ’ ἑκάστην ἐρχόμενος ἀξιωματικὸς τῆς φρουρᾶς, ὁ ὁποῖος λαμβάνει διαταγὰς νὰ προσφέρηται καλῶς εἰς τοὺς πολίτας καὶ νὰ τηρῇ τὴν τάξιν. Ἡ τάξις οὐδέποτε ἐκλονίσθη ἐν τῇ Βουλῇ· ἐὰν συμβαίνωσιν ἄτοπα εἰς τὰ ἀκροατήρια, ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ μοὶ δώσῃ τὴν ἄδειαν, ὁσάκις συμβαίνωσιν ἀταξίαι, νὰ διατάσσω τὴν ἐκκένωσιν τῶν θεωρείων.

§37ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§38ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὄχι· διὰ νὰ μὴ γίνωνται ἄτοπα, δὲν εἶναι ἀνάγκη ἐκ τῶν προτέρων, πρὸ τοῦ ἔλθωμεν ἡμεῖς εἰς τὴν αἴθουσαν, οἱ ἐγκάθετοι νὰ ἔρχωνται εἰς τὰς κλίμακας· καὶ δὲν τοὺς φέρετε ὑμεῖς, ἀλλ’ οἱ περὶ τὸ Προεδρεῖον.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς βεβαιῶ, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι ἀπὸ τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ἐγένετο ἡ παρατήρησις, ὅτι πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς συνεδριάσεως κατελάμβανον τὰς θέσεις οἱ ἀκροαταὶ, διέταξα οἱ ἀκροαταὶ νὰ εἰσέρχωνται τοῦ λοιποῦ μόνον ὅταν ἀνοιχθῶσιν αἱ θύραι. Τὸ διαβεβαιῶ ἐπισήμως, ἐκ καθήκοντος πρὸς τὴν Βουλὴν, διότι σέβομαι τὴν Βουλὴν καὶ πάντοτε προσεπάθησα παντὶ σθένει νὰ τηρῶ τὴν τάξιν· παρατηρῶ μόνον, ὅτι καὶ ἐκ τῆς μιᾶς πτέρυγος καὶ ἐκ τῆς ἄλλης πολλοὶ εἰσέρχονται διὰ τῶν Βουλευτῶν.

§40ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Λυποῦμαι, κύριε Πρόεδρε, διότι ἐλησμονήσατε ὅ,τι ἰδιαιτέρως σᾶς εἶπον, καὶ νομίζω, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ διαβεβαιώσητε ἐπισήμως τὴν Βουλὴν, διότι πρὸ 5 λεπτῶν πρὶν ἀναβῆτε τὴν ἕδραν σας ὑπῆγα εἰς τὸ μέρος τῆς εἰσόδου, ἀνέβην τὴν κλίμακα καὶ εὗρον ἐκεῖ ἀνθρώπους ἑτοίμους νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὰ θεωρεῖα πρῶτοι.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὰς κλίμακας πᾶς τις εἶναι ἐλεύθερος, εἰς τὰ ἀκροατήρια ὅμως οὐδεὶς ὑπῆρχε.

§42ΚΟΡΠΑΣ. Ἀφοῦ ἡ τάξις εἶναι ἀνατεθειμένη εἰς ἀνώτερον ἀξιωματικὸν, ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ ὁποίου ὑπάγεται ὁ διοικητὴς τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως, τῆς ἐρχομένης καθ’ ἑκάστην εἰς τὸ Βουλευτήριον, τίνα ὑπηρεσίαν ἐκτελεῖ ἀξιωματικὸς ἀνήκων εἰς ἕτερον γραφεῖον καὶ τὸν ὁποῖον εἶδον ἰδίοις ὄμμασι νὰ ἐνεργῇ ὑπηρεσίαν ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης; Παρακαλῶ νὰ διατάξητε τὸν ἀνώτερον ἀξιωματικὸν, ὁ ὁποῖος ἔχει πᾶσαν τὴν εὐθύνην τῆς τάξεως ἐν τῇ Βουλῇ, νὰ μὴ ἀφίνῃ κἀνένα ἐντὸς τῆς αἰθούσης, ἀλλὰ νὰ ἀποστέλλῃ ὅλους εἰς τὰ ἀκροατήρια.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔδωκα καὶ περὶ τούτου διαταγάς.

§44ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐκφράζω τὴν λύπην μου, διότι ἀνώτερος ἀξιωματικὸς τοῦ στρατοῦ κατεδέχθη νὰ γίνῃ χωροφύλαξ τῆς Βουλῆς.

§45ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ γεγονὸς, τὸ ὁποῖον ἔλαβε χώραν, εἶναι λίαν σκανδαλῶδες καὶ πρέπει νὰ ἐφελκύσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς. Πολῖται ἢ χωροφύλακες, ὧν ἀγνοοῦνται τὰ ὀνόματα, συνέλαβον πολίτην ἐν τῷ ἀκροατηρίῳ, ἐπὶ τῷ λόγῳ, ὅτι ἐχειροκρότησεν ἢ ἐποδοκρότησε, καὶ τὸν ὡδήγησαν εἰς τὴν Ἀστυνομίαν, ἥτις εὑρέθη πρόθυμος νὰ τὸν παραλάβῃ καὶ νὰ τὸν κρατήσῃ ὅλην τὴν νύκτα καὶ μέρος τῆς ἐπιούσης. Ταῦτα δὲ πάντα γίνονται χωρὶς νὰ ἔχῃ γνῶσιν τὸ Προεδρεῖον. Πολλὰ ἔτη διατελῶ ἐντὸς τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ δὲν ἐνθυμοῦμαι ποτὲ ἐκ τῶν θεωρείων νὰ ὁδηγηθῇ πολίτης εἰς τὴν Ἀστυνομίαν· ὅτε ἤμην Πρόεδρος, διέταξα νὰ συλλάβωσί τινα, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ νὰ τὸν ἀπαγάγωσιν εἰς τὴν Ἀστυνομίαν. Παρήγγειλα νὰ κρατηθῇ ἐντὸς τοῦ Βουλευτηρίου καὶ ἀφοῦ ἐτελείωσεν ἡ συνεδρίασις, ἐξήτασα τὴν ὑπόθεσιν, καὶ ἐπειδὴ ἐπείσθην, ὅτι δὲν ὑπῆρξε κακὴ πρόθεσις, διέταξα νὰ ἀπολυθῇ· ἂν ἐπειθόμην, ὅτι ἦτο ἔνοχος, ἤθελον συντάξει πρακτικὸν καὶ στείλει αὐτὸν οὐχὶ εἰς τὴν Ἀστυνομίαν, ἀλλ’ εἰς τὸν Εἰσαγγελέα. Ἔχετε καθῆκον, κύριε Πρόεδρε, ἀφοῦ ἐγένετο ἐπέμβασις εἰς τὰ καθήκοντά σας ὅλως ἀθέμιτος καὶ σκανδαλώδης, νὰ ἐξετάσητε καὶ πληροφορηθῆτε ποῖοι εἶναι αὐτοὶ, οἱ ὁποῖοι ἀντεποιήθησαν τῆς ἐξουσίας ὑμῶν, καὶ νὰ τοὺς καταγγείλητε καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει ἀκόμη δὲν θέλῃ ὁ πολίτης νὰ τοὺς καταγγείλῃ.

§46Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ νὰ εὐαρεστηθῆτε, κύριε Πρόεδρε, νὰ μᾶς ἀναγγείλητε τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐνεργειῶν σας μεθαύριον.

§47Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Διεδόθη ἐν τῇ πόλει, ὅτι ἐν Χανίοις τῆς Κρήτης ἀνεκηρύχθη ὑπὸ δημοσίου κήρυκος τὸ φιρμάνιον, τὸ ὁποῖον ἡ Α. Μ. ὁ Σουλτάνος ἐξέδωκεν ἀρτίως, ἵνα κανονίσῃ τὰς τύχας τῆς Κρήτης. Αἱ εἰδήσεις, αἵτινες διεδόθησαν, εἰσὶ τοιαῦται, ὥστε εὐλόγως ἤγειραν οὐ μόνον τὴν περιέργειαν, ἀλλὰ καὶ τὸ ζωηρὸν ἐνδιαφέρον πάντων, νὰ μάθωμεν ἐν λεπτομερείᾳ τὰ περὶ τῆς τύχης τῆς ἀδελφῆς νήσου. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, εἴτε σήμερον, ἐὰν ἔχῃ προχείρους πληροφορίας, εἴτε κατὰ τὴν προσεχῆ συνεδρίασιν, ν’ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ποῖαί εἰσιν αἱ διατάξεις τοῦ ἐκδοθέντος φιρμανίου.

§48ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἔχω μέχρι τοῦδε πληροφορίας ἀτελεῖς· ἀλλὰ πιστεύω, ὅτι μέχρι τῆς Δευτέρας θὰ ἔχω πληρεστέρας, τὰς ὁποίας ἐπιφυλάττομαι ν’ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἐξακολούθησις τῆς αʹ συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ συνομολογήσεως καὶ τροπῆς δανείων.

§50ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Πρωθυπουργοῦ νομίζω καθῆκον νὰ προσθέσω τινὰ εἰς ἀπάντησιν τῶν ἰσχυρισμῶν του καὶ πρὸς συμπλήρωσιν τῆς προχθεσινῆς ἀγορεύσεώς μου ἐπὶ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, εἰσάγων τὸ νομοσχέδιον, παρέστησεν, ὅτι ζητεῖ ἀθώαν τινὰ προσθήκην εἰς τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νόμου ΑΨʹ. Δὲν ἐπιδιώκει, μᾶς εἶπε, διὰ τῆς προσθήκης τῆς λέξεως «προσκαίρων», εἰμὴ μόνον τὴν μετατροπὴν τοῦ δανείου, τοῦ ἀντικαταστήσαντος τὰ δάνεια τοῦ 1824 καὶ 1825. Μετὰ τὴν ἀνάπτυξιν ὅμως, ἣν ἐποιησάμην, περὶ τῆς ἐκτάσεως καὶ τῆς σημασίας, ἣν ἔχει ἡ προσθήκη αὕτη, πιστεύω ὅτι ἡ Βουλὴ ἐπείσθη, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἀθώας καὶ ἁπλῆς τροποποιήσεως τοῦ νόμου ΑΨʹ, ἀλλὰ περὶ διατάξεως καταργούσης θεμελιώδη δικαιώματα τοῦ Κοινοβουλίου, ἐνόμισε δὲ βεβαίως καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι ὀφείλει νὰ δικαιολογήσῃ πληρέστερον τὴν πρότασίν του, καὶ ἕνεκα τούτου ἀνέπτυξε προχθὲς ἐκτενέστερον τὰ καλὰ, τὰ ἐπελθόντα ἐκ τῶν παρ’ αὐτοῦ ἐκτελεσθεισῶν τροπῶν δανείων. Τὰ ἐκ τῶν τροπῶν τούτων ἀποτελέσματα δὲν θὰ ἐξετάσω σήμερον. Ταῦτα δὲν πρέπει νὰ ἐξετασθῶσι μεμονωμένως ἐπὶ μιᾶς μόνον πράξεως, ἀλλὰ γενικώτερον ἐπὶ τοῦ συνόλου τῶν συνεπειῶν, ἃς ἐπέφερον ἐν τοῖς οἰκονομικοῖς ἡμῶν. Θὰ ποιήσωμεν ἴσως τὴν τοιαύτην ἐξέτασιν ἐν καιρῷ τῷ δέοντι. Θὰ ἴδωμεν δὲ τότε, ὅτι, καίπερ ἐλαττωθέντος τοῦ τόκου, οὐ μόνον δὲν ἐπῆλθεν ἐλάττωσις εἰς τὸ διὰ τόκους πληρονόμενον ποσὸν παρὰ τοῦ Δημοσίου, ἀλλ’ ἀπ’ ἐναντίας ηὔξησε τοῦτο σπουδαίως, καὶ ὅτι μόνον ἐλάττωσις ἐπῆλθεν εἰς τὸ ποσὸν τῶν πληρονομένων χρεωλυσίων, ὧν ἡ πληρωμὴ εἶναι δαπάνη ἐπωφελὴς καὶ χρήσιμος, διότι δι’ αὐτῆς ὠφελεῖται τὸ Κράτος, ὅπως ὠφελεῖται καὶ πᾶς ἰδιώτης, πληρόνων τὰ χρέη του. Ὅπως ὑποστηρίξῃ τὴν ἀθωότητα τῆς προτεινομένης προσθήκης ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, παρέστησεν αὐτὴν ὡς μέτρον κανονικὸν καὶ ὅμοιον μὲ τὸν θεσμὸν τῶν ἐντόκων γραμματίων. Τὸ ἀπεριόριστον δικαίωμα τοῦ νὰ συνομολογῇ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν προσωρινὰ δάνεια ἄνευ γνώσεως τοῦ Κοινοβουλίου, κατ’ οὐδὲν διαφέρει κατὰ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν τοῦ δικαιώματος, ὅπερ ἔχει σήμερον ὁ αὐτὸς Ὑπουργὸς, νὰ πορίζηται χρήματα δι’ ἐκδόσεως ἐντόκων γραμματίων, ὧν τὸ ποσὸν περιορίζεται ὑπὸ τοῦ νόμου. Δὲν δύναμαι νὰ ἀδικήσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ νὰ ὑποθέσω, ὅτι πιστεύει τοῦτο. Βεβαίως μεταχειρίζεται τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ διότι ἔχει πεποίθησιν, ὅτι ἐκεῖνοι, τῶν ὁποίων ἐπικαλεῖται τὴν ψῆφον, ἢ δὲν θέλουσι νὰ ἐξετάσωσιν ἐπισταμένως τὸ ζήτημα, ἢ δὲν εἶναι ἁρμόδιοι νὰ τὸ ἐξετάσωσι. Δὲν δύναται νὰ πρεσβεύῃ ὁ ἴδιος, ὅτι ὁ θεσμὸς τῶν ἐντόκων γραμματίων, ὁ χρησιμεύων διὰ τὰς κανονικὰς ἀνάγκας τοῦ ταμείου, ὁ εὐκολύνων τὴν ταμιακὴν ὑπηρεσίαν, τὸ service de tresorerie, διὰ τῆς ἐκδόσεως γραμματίων, ἅτινα κανονικῶς πρέπει νὰ πληρώνωνται ἐκ τῶν ἐσόδων τοῦ ἔτους, ἐντὸς τοῦ ὁποίου ἐκδίδονται, δὲν δύναται ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ πρεσβεύῃ, ὅτι ὁ θεσμὸς οὗτος εἶναι ὅμοιος μὲ τὴν διάταξιν, τὴν ὁποίαν θέλει νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὸν νόμον ΑΨʹ καὶ δυνάμει τῆς ὁποίας θὰ δανείζηται διὰ προσωρινῶν δανείων ὁσαδήποτε ποσὰ θέλει, ἄνευ γνώσεως καὶ ἐγκρίσεως τῆς Βουλῆς. Τὸ μόνον, ὅπερ δύναται νὰ δώσῃ ὑπόνοιαν, ὅτι ἐν τῷ νῷ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ὑπάρχει τοιαύτη σύγχυσις, εἶναι τὸ γεγονὸς, ὅτι δὲν σέβεται καὶ τὰς περὶ ἐντόκων γραμματίων ἐπαγγελίας καὶ ὑποσχέσεις αὑτοῦ. Ἠμφισβήτησε ταῦτα προχθὲς ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ἀλλ’ ἔχω ἐνώπιόν μου οὐχὶ ἁπλῆν ὑπόσχεσιν, ἀλλὰ νομοσχέδιον, ὑποβληθὲν παρ’ αὐτοῦ εἰς τὴν ἔκτακτον Σύνοδον τῆς Βουλῆς, κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 16 Μαρτίου 1889, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπρότεινε τὴν ψήφισιν νόμου, ἐλαττοῦντος τὸν ἀνώτατον ὅρον τῶν ἐντόκων γραμματίων ἀπὸ 14,000,000 δραχ. εἰς 11,908,000, ἔχω δ’ ὡσαύτως ἐνώπιόν μου τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1890, ἐν ᾗ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, παρασιωπῶν τὴν ὑπόσχεσίν του, σημειοῖ ὅτι ἐξεποίησε γραμμάτια δραχ. 12,662,000. Τὴν ἐλάττωσιν δὲ ταύτην τῶν ἐντόκων γραμματίων ἐπρότεινε κατὰ Μάρτιον διὰ τὸν αὐτὸν λόγον, δι’ ὃν ἐπρότεινε καὶ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ δανείου τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας ἀπὸ 67,000,000 εἰς 57,000,000. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν ἐψηφίσθη. Ἀλλ’ ἐὰν ἦσαν ἀκριβῆ ὅσα μᾶς εἶπε προχθὲς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ἅτινά εἰσιν ὅμοια μὲ ὅσα μᾶς ἔλεγε πέρυσι, ζητῶν τὴν ἐλάττωσιν τῶν ἐντόκων γραμματίων καὶ τοῦ λογαριασμοῦ τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, δὲν εἶχεν ἀνάγκην τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως ἐκτελέσῃ τὰς διατάξεις αὐτοῦ. Τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν ὡς ἀπόῤῥοια τῆς ἐξοφλήσεως τοῦ δανείου τῶν 10,200,000 χρυσῶν φράγκων καὶ ἄλλων λογαριασμῶν προηγουμένων δανείων. Τὸ ἀντίκρυσμα δὲ τοῦ δανείου τῶν 10,200,000 φρ. ἀνήρχετο εἰς 13,500,000 δραχ. καὶ κατὰ τοσοῦτον ὤφειλε νὰ ἐλαττώσῃ τὸν παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ τρεχούμενον λογαριασμόν. Στηριζόμενος ὅμως εἰς τὴν ἀδικαιολόγητον θεωρίαν τοῦ μὴ καταλογισμοῦ εἰς τὰς δαπάνας τοῦ Δημοσίου τῆς πληρονομένης καὶ δαπανομένης διαφορᾶς τοῦ συναλλάγματος, κατέθηκεν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν 10,000,000 δραχμὰς καὶ τοῦ ποσοῦ τούτου μόνον ἐπρότεινε τὴν ἀκύρωσιν ἐν τῷ λογαριασμῷ αὐτῆς. Ἀναφέρω τοῦτο, ὅπως δείξω ἓν παράδειγμα τῆς πολλαπλῆς ἐφαρμογῆς τῆς μεθόδου ἐκείνης, ἣν ἐγὼ μὲν ἁπλῶς περιέγραψα κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν, ὁ δὲ κ. Πρωθυπουργὸς ἐχαρακτήρησεν ὡς ταχυδακτυλουργικὴν, καὶ καθ’ ἣν 3,508,000 δραχμῶν, ἀντιπροσωπευουσῶν πληρωθεῖσαν διαφορὰν συναλλάγματος, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν θεωρεῖ δαπάνην καὶ δὲν ἀναγράφει μεταξὺ τῶν ἐξόδων τοῦ Δημοσίου καὶ δὲν τὴν καταβάλλει εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν πρὸς ἐλάττωσιν τοῦ λογαριασμοῦ τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Ὅπως καὶ πέρυσιν, οὕτω καὶ σήμερον, ἀνεξαρτήτως τῶν θετικῶν ἀποτελεσμάτων, ἅτινα δύνανται νὰ φέρωσιν αἱ παρατηρήσεις ἡμῶν, ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν τὴν διαχείρισιν τῶν οἰκονομικῶν μέτρων τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῶν. Δὲν δυνάμεθα δὲ νὰ περιμείνωμεν, ὅπως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μᾶς δώσῃ τοὺς ὁριστικοὺς λογαριασμοὺς ἑκάστου τῶν μέτρων τούτων, διότι, ὅταν θὰ δοθῶσιν οὗτοι, θὰ παρέλθῃ τοσοῦτος χρόνος καὶ θὰ περιπλεχθῶσι, κατὰ τὰ δόγματα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, μετὰ τόσων ἄλλων λογαριασμῶν, ὥστε θὰ ἦναι ἀπολύτως ἀδύνατος ἡ ἔρευνα καὶ ἐξέλεγξις αὐτῶν. Τὰ μέτρα ταῦτα ὀφείλομεν νὰ τὰ ἐξετάσωμεν ἐφ’ ὅσον ἐκτελοῦνται, καθ’ ἣν ἐποχὴν δυνάμεθα νὰ κρίνωμεν τὰς μετ’ αὐτῶν σχετιζομένας λεπτομερείας. Τοιοῦτον καθῆκον ἠθέλησα νὰ ἐκπληρώσω προχθές, καὶ τοῦτο νομίζω ὅτι ὀφείλω νὰ συμπληρώσω σήμερον, στηριζόμενος ἐπὶ τῶν πληροφοριῶν, ἃς ὁ ἴδιος κ. Πρωθυπουργὸς μᾶς δίδει, καὶ αἵτινες εἰσὶ μὲν ἀτελεῖς, μᾶς δίδουσιν ὅμως τὸν μῖτον τῆς ἐρεύνης τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν διεχειρίσθη τὰ παρ’ αὐτοῦ συνομολογηθέντα δυνάμει τοῦ νόμου ΑΨ δύο δάνεια τῶν λιρῶν στερλινῶν 1,200,000 καὶ 5,000,000. Ἐκ τῶν δανείων τούτων, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν τιμῶν, εἰς τὰς ὁποίας συνωμολόγησεν αὐτά, εἰσέπραξε 4,455,000 λίρας στερλίνας. Ἐξ αὐτῶν ἐπλήρωσε 3,997,000 λίρ. στερλίνας συμφώνως μὲ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου ΑΨ. Μένουσιν ἑπομένως 457,000 λίραι στερλίναι, μὴ διατεθεῖσαι συμφώνως μὲ τὸν νόμον τοῦτον. Αὗται δὲ μένουσιν ὅλαι ἐν τῷ δημοσίῳ ταμείῳ αὐτούσιαι. Καὶ προχθὲς τοὺς ὑπολογισμούς μου ἐπίτηδες ἐποιησάμην εἰς δραχμάς, διὰ νὰ μὴ ὑποπέσῃ εἰς σύγχυσιν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ἐπαναλάβῃ ὅσα καὶ ἄλλοτε εἶπεν, ὅτι δηλαδὴ δὲν ἠδύνατο νὰ στείλῃ ἐντεῦθεν εἰς Λονδῖνον καὶ εἰς Παρισίους μεταλλικὸν πρὸς πληρωμὴν τῶν τοκομεριδίων καὶ φέρῃ ἐκεῖθεν τὸ μεταλλικόν, ὅπερ εἶχε διαθέσιμον ἐκ τῶν δανείων. Ἐστήριξα τοὺς ὑπολογισμούς μου ἐπὶ τῶν ἀντικρυσμάτων τῶν χρημάτων ἐκείνων, ἅτινα ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἰσέπραξεν ἐκ τῶν τελευταίων δανείων καὶ δὲν μετεχειρίσθη εἰς πληρωμὴν προϋπαρχόντων δανείων, συμφώνως μὲ τὸν νόμον ΑΨ. Οἱ ὑπολογισμοὶ δὲ, οὓς ὑπέβαλα εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν, ἔχουσιν ἐν περιλήψει ὡς ἑξῆς:

Περισσεύουσιν ἑπομένως λ. στ. 457,601, μὴ διατεθεῖσαι συμφώνως μὲ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου. Τὸ ἀντίκρυσμα τῶν λιρῶν τούτων, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἔχῃ διαθέσιμον, εἴτε μετεχειρίσθη εἰς ἄλλας αὑτῆς ἀνάγκας τὰς λίρας, εἴτε ἔχει αὐτὰς αὐτουσίας, ἀνέρχεται εἰς δρ. 14,185,000. Ἐκτὸς δὲ τούτου ὑπάρχει καὶ ἕτερον ἀντίκρυσμα, ὅπερ μένει διαθέσιμον, τοῦτο δὲ εἶναι τὸ τοῦ δανείου τῶν 400,000 λιρῶν, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπληρώθησαν τοκομερίδια τῆς χρήσεως τοῦ 1889, ἅτινα ἔδει νὰ πληρωθῶσιν ἐκ τῶν εἰσπράξεων τῶν σχετικῶν ὑπεγγύων προσόδων καὶ ὧν τὸ ποσὸν ἀνέρχεται εἰς δρ. 12,613,000, αἵτινες, συμφώνως μὲ τὰ ἀποφασισθέντα κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου περὶ τοῦ δανείου τῶν 400,000 λιρ. στ., πρέπει νὰ διατεθῶσι πρὸς πληρωμὴν χρεῶν τοῦ Δημοσίου. Τὰ δύο ταῦτα διαθέσιμα ἀντικρύσματα ἀνέρχονται εἰς δρ. 26,799,000. Τὸ ποσὸν δὲ τοῦτο ζητοῦμεν νὰ μάθωμεν πῶς διέθηκεν ἡ Κυβέρνησις. Ἐκ τῶν δοθεισῶν πληροφοριῶν γνωρίζομεν, ὅτι ἐπλήρωσεν 8,099,000 δραχ. εἰς τὰς Τραπέζας ἀπέναντι τοῦ τρεχουμένου λογαριασμοῦ τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Ἐφιστῶ δὲ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς εἰς τὴν πληρωμὴν ταύτην, ἥτις εἶναι ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ κύκλου ἐκείνου τῶν πληρωμῶν, τὸν ὁποῖον ἐκτελῶν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς διὰ τῶν δυνάμει τοῦ νόμου ᾼΨʹ συνομολογουμένων δανείων, θὰ δύναται, χωρὶς νὰ παραβιάζῃ τὸ ξηρὸν γράμμα τοῦ νόμου, νὰ δανείζηται ἄνευ οὐδενὸς περιορισμοῦ ὅσα ποσὰ θέλει. Καταβαλὼν τὸ ποσὸν τῶν δραχμῶν, 8,099,000 εἰς τὰς Τραπέζας, ἠλάττωσε προσκαίρως τὸ πρὸς αὐτὰς χρέος· δὲν ἀπεξεδύθη ὅμως καὶ τῆς ἐξουσίας τοῦ νὰ ἐπαναλάβῃ τὰ χρήματα ταῦτα· θὰ τὰ λαμβάνῃ δὲ ἐκ τῶν τρεχουμένων λογαριασμῶν τῶν Τραπεζῶν, ὁσάκις ἔχει ἀνάγκην χρημάτων. Τοῦτ’ αὐτὸ δύναται νὰ πράξῃ καὶ διὰ τῆς ἀλληλοδιαδόχου ἐξοφλήσεως καὶ ἀνανεώσεως τῶν ἐντόκων γραμματίων, περὶ ἧς ὡμίλησα κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν. Ἐκτὸς δὲ τῶν δραχμῶν 8,099,000, ἃς ἐμέτρησεν εἰς τὰς Τραπέζας, ἐπλήρωσεν ὡσαύτως ἢ θὰ πληρώσῃ ἐκ τοῦ προϊόντος τῶν δανείων εἰς τὸ Στρατιωτικὸν Ἀπομαχικὸν Ταμεῖον δραχ. 465,000, δανεισθείσας παρ’ αὐτοῦ διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ Στρατοδικείου καὶ τοῦ Καπνοκοπτηρίου. Ἀφαιροῦντες τὰ δύο ταῦτα πληρωθέντα ποσὰ ἐκ τῶν δραχμῶν 26,799,000, τῶν ἀποτελουσῶν τὸ περίσσευμα τῶν δύο δανείων, ἔχομεν ὑπόλοιπον ἀδιάθετον δραχ. 18,235,000. Τὸ ποσὸν τοῦτο, ἠρώτησα καὶ ἐρωτῶ καὶ πάλιν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ποῦ εὑρίσκεται καὶ κατὰ τίνα τρόπον θὰ χρησιμοποιηθῇ πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν διατάξεων τοῦ νόμου ᾼΨʹ; Εἰς ἀπάντησιν μᾶς ὑπέμνησεν, ὅτι παρὰ τοῖς κκ. Gibbs εὑρίσκεται κατατεθειμένον ποσὸν 214,000 λιρῶν στερλινῶν, αἵτινες ἀντιπροσωπεύουσι δραχμὰς 6,637,000. Ὑπολείπονται καὶ δραχ. 11,598,000. Ποῦ ὑπάρχουσιν αὗται; Ἡ ἔκθεσις τοῦ Προϋπολογισμοῦ μᾶς πληροφορεῖ, ὅτι τὰς λίρας στερλίνας ἐδαπάνησε πρὸς πληρωμὴν τοκομεριδίων, οὐδὲν ὅμως λέγει περὶ τοῦ ποῦ εὑρίσκονται τὰ εἰς δραχμὰς ἀντικρύσματα τῶν λιρῶν τούτων. Ἐὰν δὲ ἔχωμεν αὐτὰ διαθέσιμα, τότε οὐδεμία ὑφίσταται ἐπείγουσα ἀνάγκη πρὸς συνομολόγησιν νέου δανείου διὰ τὴν τροπὴν τοῦ δανείου, τοῦ καλουμένου τῆς ἀνεξαρτησίας. Τὰς 621,000 λίρας στερλίνας, ὧν ἔχομεν ἀνάγκην πρὸς πραγματοποίησιν τῆς τροπῆς ταύτης, κέκτηται περίπου τὸ Δημόσιον ἐκ τῶν μνησθέντων ἀντικρυσμάτων καὶ ἐκ τῶν παρὰ τοῖς κ. κ. Gibbs εὑρισκομένων λιρῶν. Ποῦ δὲ καλλίτερον δύναται ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ διαθέσῃ τὸ περίσσευμα τῶν δύο δανείων, τῶν συνομολογηθέντων δυνάμει τοῦ νόμου ᾼΨʹ, ἢ ἐξοφλῶν τὸ δάνειον τῆς ἀνεξαρτησίας, τοῦ ὁποίου τὴν τροπὴν καὶ ἐξόφλησιν θεωρεῖ καὶ ὁ ἴδιος ἐπωφελῆ; Ἔχει δὲ προσέτι προσωρινῶς διαθέσιμον καὶ ἕτερον ποσὸν, τὸ ἀνῆκον εἰς τὰς μὴ παρουσιασθείσας πρὸς ἐξόφλησιν ὁμολογίας τοῦ δανείου τῶν 60,000,000, καὶ τὸ ὁποῖον προσκαίρως δύναται νὰ χρησιμοποιηθῇ διὰ τὴν ταμιακὴν εὐκολίαν τῆς τροπῆς ταύτης. Ἀλλ’ ἡ τροπὴ αὕτη δὲν εἶναι ὁ σκοπὸς τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Αὕτη εἶναι ἁπλῆ δικαιολογία πρὸς εἰσαγωγὴν τῆς τροποποιήσεως τοῦ νόμου ᾼΨʹ, τὴν ὁποίαν παριστᾷ ὡς τοσοῦτον ἀθώαν καὶ ἥτις καταργεῖ θεμελιῶδες δικαίωμα τοῦ Κοινοβουλίου, διότι, καὶ ἂν νομίζῃ, ὅτι τὰς 18,235,000 δραχμὰς, αἵτινες περισσεύουσιν ἐκ τῶν δύο δανείων, ὀφείλει νὰ χρησιμοποιήσῃ πρὸς ἐξόφλησιν ἄλλων δανείων, πάλιν δὲν εἶχεν ἀνάγκην πρὸς τροπὴν τοῦ δανείου τῆς ἀνεξαρτησίας νὰ προτείνῃ τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Ὅπως γνωρίζομεν, ἡ διὰ τὴν τροπὴν ταύτην ἀναγκαία σύμβασις εἶναι τετελεσμένη· δύναται ἑπομένως νὰ ὑπογράφῃ αὐτὴν καὶ τὴν ὑποβάλῃ εἰς τὴν ψήφισιν τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ ὁ σκοπὸς τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ εἶναι ἡ ἀφαίρεσις ἀπὸ τῆς Βουλῆς πάσης ἐξουσίας καὶ πάσης ἐπεμβάσεως εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ τόπου. Θέλει νὰ φέρῃ τὴν Βουλὴν εἰς τὴν ἀνικανότητα νὰ ἐξασκήσῃ τὸ θεμελιωδέστερον τῶν καθηκόντων αὑτῆς, τὴν ἐξέλεγξιν τῆς διαχειρίσεως τῶν δημοσίων χρημάτων. Θέλει νὰ περιορίσῃ τὴν οἰκονομικὴν αὐτῆς ἐργασίαν εἰς μόνην τὴν ψήφισιν τῶν φόρων. Πᾶσαν δὲ τὴν οἰκονομικὴν διαχείρισιν ἐννοεῖ νὰ ἐκτελῇ αὐθαιρέτως καὶ ὅπως αὐτὸς βούλεται, ἄνευ γνώσεως καὶ ἄνευ ἐξελέγξεως τοῦ Κοινοβουλίου. Ἤθελε δ’ ἴσως πράξει τοῦτο καὶ ἄνευ νόμου, ἤθελεν ἴσως καὶ ἐπὶ τῶν δανείων ἐνεργήσει, ὅπως ἐνεργεῖ καὶ διὰ τὰς δαπάνας τοῦ Κράτους, αὐθαιρέτως καὶ κατὰ τὴν ἰδίαν αὑτοῦ βούλησιν. Ἀλλὰ διὰ τὴν συνομολόγησιν δανείου ἔχει ἀνάγκην νόμου, διότι οἱ δανεισταὶ δὲν δανείζουσιν, ἐὰν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἔχῃ διὰ νόμου τὴν ἐξουσίαν νὰ ἐπιβάλῃ ἐπὶ τῆς ῥάχεως τοῦ ἔθνους τὰ ἐκ τοῦ δανείου βάρη. Τὸ ζήτημα τοῦτο πρέπει σπουδαίως νὰ ἑλκύσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς. Πρέπει νὰ ἐννοήσῃ ἡ Βουλή, ὅτι ἡ ψήφισις τῆς προσθήκης, τὴν ὁποίαν προτείνει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἰς τὸν νόμον ΑΨʹ, ἀφαιρεῖ ἀπ’ αὐτῆς θεμελιῶδες δικαίωμα, καὶ ὅτι, συνδυαζομένη αὕτη μὲ τὸ ἐπὶ τῶν δαπανῶν τοῦ Δημοσίου σύστημα, ὅπερ διὰ τῶν ἐκτάκτων καὶ ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων ζητεῖ οὗτος νὰ καθιερώσῃ, καταβιβάζει αὐτὴν τῆς σπουδαιότητος καὶ τοῦ ὕψους τῶν Κοινοβουλίων συνταγματικοῦ Κράτους καὶ τὴν καθιστᾷ κατωτέραν καὶ αὐτῶν τῶν Συμβουλίων τῶν Κρατῶν, τῶν διοικουμένων ὑπὸ τῶν ἀπολυτοτέρων μοναρχιῶν.

§51ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ παρακολουθήσας τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης θὰ ὑπέθεσεν, ὅτι ὡμίλει ἐπὶ ἐπισήμων ἀριθμῶν στηριζόμενος, καίτοι ἐν τῷ θέματι τούτῳ δὲν ἠδύνατο νὰ ἔχῃ ἐπισήμους ἀριθμοὺς· ὡς παρέστησα ἐν προηγουμένῃ συνεδριάσει, θὰ ἐνόμιζε τοὐλάχιστον, ὅτι ὡμίλει στηριζόμενος ἐπὶ τῶν ἀνακοινωθεισῶν εἰς τὴν Βουλὴν προσωρινῶν καταστάσεων, τῶν ἐν τῇ εἰσαγωγικῇ ἐκθέσει τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τὰς ὁποίας προχθὲς ὁμιλῶν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει. Ἀλλὰ σήμερον ἐστηρίχθη ἐπὶ ἑτέρων ἀριθμῶν, φαντασιωδῶν, ἐνῷ εἶχεν ἐνώπιόν του τὰς ἐν τῇ εἰσαγωγικῇ ἐκθέσει τοῦ Προϋπολογισμοῦ πληροφορίας, αἵτινες δὲν εἶναι ἔτι ὁριστικαί, ἀλλ’ ὅπως δήποτε εἶναι αἱ μόναι, ἐφ’ ὧν τις σήμερον δύναται νὰ στηρίξῃ προσωρινὰς σκέψεις. Ἔλεγε πρὸ ὀλίγου, ὅτι ὑπάρχει ἐκ τοῦ δανείου περίσσευμα 19,000,000, ἐνῷ ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει τοῦ Προϋπολογισμοῦ θὰ ἔβλεπεν, ὅτι μόνον ποσὸν, οὗτινος δὲν ἀναγράφεται ἡ διάθεσις, εἶναι 214,000 λιρῶν, ἤτοι 5,500,000 φράγκων, τῶν δὲ ἄλλων ἡ διάθεσις εἶναι ἀναγεγραμμένη ἐν τέσσαρσι γραμμαῖς.

§52ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὰ ἀντικρύσματα.

§53ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐν σελίδι 31 τῆς εἰσαγωγικῆς ἐκθέσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἀναφέρονται τὰ ἀντικρύσματα. Ἀναγράφεται τὸ ποσὸν, τὸ εἰσπραχθὲν ἐκ τοῦ δανείου, λίραι 3,637,800, ἀναγράφονται ἀντικρὺ καὶ τὰ ἀντικρύσματα· ὥστε δὲν δύναται ν’ ἀπατηθῇ ὁ κ. Βουλευτής, ἀπαντῶν αὐτὰ ἐν τῇ οἰκείᾳ θέσει. Ἀντικρύσματα εἶναι τὰ ἑξῆς. Ἡ ἀπόσβεσις τοῦ δανείου τῶν 60,000,000 λίραι 2,207,800, ἡ ἀπόσβεσις τοῦ δανείου τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων καὶ Καλαμῶν λ. 950,480, ἡ ἀπόσβεσις τοῦ δανείου τοῦ σιδηροδρόμου Μεσσολογγίου καὶ Ἀγρινίου λίρ. 148,780, καὶ ἡ ἐξόφλησις 5,813 ὁμολογιῶν τοῦ δανείου τῶν 26,000,000 λ. 116,620.

§54ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγγυᾶσθε, ὅτι ἡ ἀξία τῶν 5,813 ὁμολογιῶν ἀντιπροσωπεύει 116,000 λίρας;

§55ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἂν ἰσχυρίζησθε, ὅτι οἱ ἀριθμοὶ, οἱ ἐνταῦθα ἀναγραφόμενοι, δὲν εἶναι ἀκριβεῖς, ὑποβάλλετε σημείωσιν τῶν ὑπολογισμῶν, τῶν δεικνυόντων, ὅτι αἱ 5,813 ὁμολογίαι δὲν ἀνταποκρίνονται πρὸς λ. 116,620· περὶ τοιούτων συζήτησις δι’ ἀγορεύσεων δὲν χωρεῖ. Τὸ ἄθροισμα τῶν ἀντικρυσμάτων τούτων εἶναι 3,423,680, λίραι, αἵτινες ἀφαιρούμεναι ἐκ τῶν εἰσπραχθεισῶν ἐκ τοῦ δανείου τῶν 5,000,000 λιρῶν, καταλείπουσι ποσὸν 214,120 λιρῶν. Προχθὲς ὁ κ. Βουλευτὴς, ὁμιλῶν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ πίνακος, διότι εἶχον προκαλέσει τὴν προσοχὴν αὐτοῦ εἰς τὰ ἐν τῇ εἰσαγωγικῇ ἐκθέσει τοῦ Προϋπολογισμοῦ, εἶχεν ἰδεῖ, ὅτι τῷ ὄντι ἦσαν 214,120 αἱ λίραι, ὧν δὲν ἀνεγράφετο ἡ διάθεσις, καὶ δὲν ἔλεγε τὰ τερατολογήματα, ἅτινα ἠκούσατε πρὸ ὀλίγου, ἀλλ’ ἀνωμολόγει, ὅτι τὸ ποσὸν, ὅπερ δὲν ἔχει ἔτι ἀντίκρυσμα, καίτοι, ὡς εἶπον, θὰ ἔχῃ αὐτὸ ἐν τῷ ὁριστικῷ καταλογισμῷ, εἶναι 5,000,000 δραχ. Τόσῳ δὲ εἶναι ἀληθὲς, ὅτι εἶχε ταῦτα ὑπ’ ὄψει, ὁμιλῶν προχθὲς, ὥστε ἠρώτα τί γίνονται αἱ 214,000 λιρῶν, τῷ ἀπήντων δ’ ἐγὼ, ὅτι εὑρίσκονται ἐν χερσὶ τῶν κυρίων Gibbs. Ἐκ τούτου μάλιστα ἔλαβεν ἀφορμὴν νὰ ἐπιληφθῇ ἄλλων τερατολογημάτων, ὑποθέσας ὅτι ἐγὼ τῷ εἶπον, ὅτι μόνον τὸ ποσὸν τοῦτο εὑρίσκεται ἐν χερσὶ τῶν κυρίων Gibbs. Ἐὰν συνεβουλεύετο τὰ κατωτέρω ἐν τῇ αὐτῇ σελίδι, θὰ ἔβλεπεν, ὅτι ὑπάρχει εἰς διάθεσιν τῆς Κυβερνήσεως ἐν Λονδίνῳ ποσὸν λιρῶν 324,000, πλὴν δὲ τούτων, ὡς ἀναγράφει τὸ αὐτὸ σημείωμα, λίραι 160,000, ἀποσταλεῖσαι ὑπὸ τῶν κ. Gibbs εἰς τὸ ἐδῶ δημόσιον ταμεῖον, πρὸς ἐξόφλησιν τῶν ὁμολογιῶν τῶν δανείων τῶν 60,000,000, τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων καὶ Καλαμῶν, τοῦ σιδηροδρόμου Μεσολογγίου καὶ Ἀγρινίου καὶ ἄλλων δανείων, αἵτινες δὲν εἶχον παρουσιασθῆ εἰς ἐξόφλησιν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ. Ἑπομένως ἔχομεν 484,000 λίρας ἐξ ὑποχρεώσεως μὲν διατεθειμένας, αὐτουσίως ὅμως μήπω διατεθείσας καὶ ὧν ὁ λογαριασμὸς δὲν δύναται νὰ ἦναι ὁριστικὸς μέχρι τῆς καταβολῆς. Ἀλλ’ αἱ 160,000 λίραι, αἱ σταλεῖσαι εἰς τὸ ἐδῶ ταμεῖον, δύνανται νὰ διατεθῶσι πρὸς τὸν ἄλλον σκοπὸν, ὃν ἔδειξεν ὁ κ. Βουλευτὴς, τουτέστι δυνάμεθα δι’ αὐτῶν νὰ κανονίσωμεν τὰ τοῦ δανείου τῆς ἀνεξαρτησίας; Βεβαίως ὄχι· διότι αἱ 160,000 λιρῶν περιλαμβάνονται ἐν τῷ ἀντικρύσματι, περὶ οὗ ἤδη ἐλάβομεν ὑποχρεώσεις κατὰ τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως καὶ τῆς διακηρύξεως, καὶ ὀφείλομεν νὰ διατηρῶμεν ἄθικτον τὸ ποσὸν τοῦτο, διότι κατὰ πᾶσαν στιγμὴν δυνατὸν νὰ παρουσιασθῶσιν οἱ ἐπιβραδύναντες καὶ νὰ ζητήσωσι παρ’ ἡμῶν τὸ ὅλον ἢ μέρος, ἐξαιρέσει τῶν τῆς δευτέρας δόσεως τοῦ δανείου τοῦ σιδηροδρόμου Μεσολογγίου καὶ Ἀγρινίου, ὧν ἡ ἐξόφλησις ἀναβάλλεται ἕως οὗ καταστῇ ἡ δόσις ἀπαιτητή. Ἐπίσης, καίτοι ἔχομεν ἐν χερσὶ τὰς 334,000 λιρῶν, διαθεσίμους δυνάμεθα νὰ θεωρήσωμεν μόνον τὰς 214,000, διότι αἱ ἄλλαι, καίτοι ἀναγνωρίζονται ὡς μήπω διατεθεῖσαι, λογίζονται ὅμως ὡς ὑποχρεωτικῶς διατεθησόμεναι, αἱ δὲ 214,000 λίραι, ἃς ὀφείλομεν νὰ διαθέσωμεν εἰς ἐξόφλησιν ἄλλων δανείων, δὲν εἶναι ἐπαρκεῖς εἰς ἐξόφλησιν τοῦ δανείου τῆς ἀνεξαρτησίας, ἧς χάριν προέβημεν εἰς ἄλλην πρᾶξιν. Μοὶ στέλλεται σημείωσις εἰς ἀπόδειξιν, ὅτι ἀκριβέστατα ἔχουσιν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τὰ τῶν 5,813 ὁμολογιῶν. Κατὰ τὴν σημείωσιν, ἥτις εἶναι ἐπίσημος, ὡς γεγραμμένη παρὰ τοῦ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ἁρμοδίου προσώπου (ἀναγινώσκει) ...................................................... Ἴσως τὸν ὑπολογισμὸν εἰς φράγκα ἐννοεῖ κάλλιον ὁ κ. Βουλευτὴς τοῦ τῶν λιρῶν. Οὕτως ἄρα ἐκτιθεμένου τοῦ ζητήματος, εἶναι πιθανώτερον, ὅτι θέλει ἀναγνωρισθῆ παρ’ αὐτοῦ τὸ ὀρθὸν τοῦ ὑπολογισμοῦ, ὅστις ὅμως τὰς 5,813 ὁμολογίας ἀποδεικνύει φερούσας 116,620 λίρας. Τὰ ἐν τῇ εἰσαγωγικῇ ἐκθέσει τοῦ Προϋπολογισμοῦ, περὶ ὧν ἐποιησάμην λόγον, ἀναγινωσκόμενα ἤδη, κατόπιν τῶν περὶ αὐτῶν ῥηθέντων, παρουσιάζουσιν ἐν προσωρινῇ καταστάσει περίσσευμα, τουτέστι ποσὸν ἄνευ ἀντικρύσματος, ὁριζομένου ἐν τῇ ἐκθέσει, λιρῶν 214,120, ὅπερ θὰ εὕρῃ τὸ ἀντίκρυσμά του, ὅταν εἰσπραχθῇ τὸ ποσὸν παρὰ τοῦ Δημοσίου, διότι σήμερον ἔτι μένει κατατεθειμένον ἐντόκως παρὰ τοῖς κκ. Gibbs. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς δὲν ἠρκέσθη εἰς ταῦτα, ἵνα μᾶς ἀποδείξῃ μὴ διαθέσαντας τὰ τοῦ δανείου κατὰ τὸν νόμον· προσέθηκεν ὅτι εἴχομεν δώσει ὑπόσχεσιν εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τῶν ἐντόκων γραμματίων καὶ περὶ τοῦ δανείου τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ὅτι ἐν νομοσχεδίοις, εἰσαχθεῖσι κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, περιελάβομεν διατάξεις, ἃς ἐδικαιολογοῦμεν ἐν ταῖς αἰτιολογικαῖς ἐκθέσεσι, λέγοντες, ὅτι ἐκ τῶν παρὰ ταῖς Τραπέζαις πιστώσεων εἰς λογαριασμὸν τοῦ δανείου τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας 10,000,000, ἢ 12,500,000 κατὰ τὸν ὑπολογισμὸν τοῦ κ. Βουλευτοῦ, δὲν θὰ διεθέτομεν, θὰ τὰ ἐθεωροῦμεν ὁριστικῶς ἀποσυρόμενα· ἐπίσης ὅτι καὶ ἐκ τῶν ἐντόκων γραμματίων δὲν θὰ διεθέτομεν ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῶν 14,000,000, ἀλλὰ μόνον ποσὸν 11,300,000, ὅτι διὰ τῶν διατάξεων ἐκείνων ἐζητοῦμεν παρὰ τῆς Βουλῆς νὰ περιορίσῃ καὶ τὸν λογαριασμὸν τοῦ δανείου τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας ἐντὸς τῶν εἰρημένων ὅρων, καταργοῦσα τραπεζικὰ γραμμάτια τοῦ δανείου τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας ἀξίας 10,000,000 καὶ μειοῦσα τὰ ἔντοκα γραμμάτια, ὧν ἐπετρέπετο τῷ Δημοσίῳ ἡ χρῆσις, μέχρις 11,300,000. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς καὶ κατὰ τὸν κ. Βουλευτὴν, ὅτι, ὡς ἐκ τῆς παρελκύσεως τῶν συζητήσεων παρὰ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, δὲν κατέστη ἐφικτὴ ἡ ψήφισις τῶν νομοσχεδίων ἐκείνων, ἀλλὰ τὴν συνδεδεμένην πρὸς ταῦτα ὑπόσχεσιν θεωρεῖ οὗτος παραμένουσαν. Ἄσκοπος θὰ ἦτο ἡ συζήτησις περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐπαγγελίας, μὴ πληρωθέντος τοῦ ὅρου, ὑφ’ ὃν παρείχετο αὕτη. Ἐὰν ἀνεγίνωσκεν ὁ κ. Βουλευτὴς τὴν εἰσαγωγικὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἔκθεσιν, θὰ ἔβλεπεν, ὅτι οὐχὶ 10,000,000, ἀλλ’ 22,000,000 ἔχομεν διαθέσιμα ἐκ τοῦ δανείου τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Ταῦτα εἶναι ἀναγεγραμμένα ἐνταῦθα, ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτής, μὴ θελήσας νὰ τὰ ἀναγνώσῃ, συζητεῖ ἐπὶ ὑπολογισμῶν καὶ ἀριθμῶν φαντασιωδῶν. Ἰδοὺ ὁ λογαριασμὸς πῶς ἔχει ἐνταῦθα: Δάνειον ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Ἐκ τοῦ μετὰ τῶν Τραπεζῶν συνομολογημένου δανείου, εἰς τραπεζικὰ 73,600,000, εἰς μεταλλικὸν 16,800,000, ἐν ὅλῳ 90,400,000· ὀφείλονται σήμερον εἰς τὰς Τραπέζας, εἰς τραπεζικὰ 51,869,931, εἰς μεταλλικὸν 16,800,000, ἐν ὅλῳ 68,669,931. Εἰς στρογγύλον ἄρα ἀριθμὸν διαφορὰ ἐπὶ ἔλαττον 22,000,000.

§56ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ....

§57ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βεβαίως. Ἡ δὲ πρότασις, τὴν ὁποίαν ὑπεβάλομεν εἰς τὴν Βουλὴν, ἀφεώρα εἰς περιορισμὸν ἐπὶ τοῦ ὅλου· ἡμεῖς τότε εἴχομεν ζητήσει, ὅπως τὸ ποσὸν τῶν 73,000,000 ἐν συνόλῳ περιορισθῇ κατὰ 10,000,000. Τῶν ἐντόκων γραμματίων τὸ ποσὸν τὸ διατιθέμενον, βλέπομεν ἐνταῦθα, εἶναι ἀνώτερον τοῦ εἰς ὃ ἔπρεπε νὰ περιορισθῶμεν, ἐὰν ἐψηφίζετο ὁ νόμος· δὲν εἶναι 11,300,000, ἀλλὰ 12,662,000. Ἀφοῦ δὲν ἐψηφίσθη ὁ νόμος, ἔπρεπε μὲν νὰ ἀφήσωμεν ἄθικτον τὸ σύνολον τοῦ ποσοῦ, οὗτινος εἴχομεν προτείνει τὴν ἐλάττωσιν τῆς παρεσχημένης εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἀδείας διαθέσεως, τουτέστιν ἐξ ἐντόκων γραμματίων 2,700,000 καὶ ἐκ τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας 10,000,000, ἐν συνόλῳ 12,700,000, ἀλλ’ ἀφίνοντες ἄθικτον τὸ ποσὸν τοῦτο, εἴχομεν τὸ δικαίωμα νὰ κανονίσωμεν τὰ τοῦ περιορισμοῦ τῶν διατιθεμένων κατ’ ἀναλογίας ἄλλας. Οὐ μόνον τὸ ποσὸν τοῦτο ἀφήσαμεν ἄθικτον, ἀλλὰ δὲν διεθέσαμεν καὶ ἐννέα ἢ δέκα ἐπὶ πλέον ἑκατομμύρια. Ἐπὶ τῶν κατὰ τὸ νομοσχέδιον ἀναλογιῶν τοῦ περιορισμοῦ τοῦ δανείου τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας καὶ τῶν ἐντόκων γραμματίων, ἐνῷ ηὐξήσαμεν τὴν τοῦ δανείου τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, περιορίσαντες αὐτὴν κατὰ τὸ διπλάσιον καὶ πλέον ἔτι τοῦ ὁρισθέντος ποσοῦ, ἠλαττώσαμεν τὴν τῶν ἐντόκων γραμματίων, ὧν διεθέσαμεν ποσὸν σχετικῶς ηὐξημένον· ἀφοῦ δὲν ἐψηφίσθη νόμος, κανονίζων τὰ τοῦ περιορισμοῦ τῶν διατιθεμένων ἐντόκων γραμματίων, διεθέσαμεν ἐξ αὐτῶν ἐπὶ πλέον τῶν κατὰ τὸ μὴ ψηφισθὲν νομοσχέδιον ἐπιτρεπομένων ἓν ἑκατομμύριον καὶ τετρακοσίας χιλιάδας δραχμῶν, περιωρίσαμεν ὅμως τὰ ἐκ τοῦ δανείου τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας ὑπὸ τοῦ Δημοσίου διατεθειμένα κατὰ 22 ἑκατομμύρια, ἀντὶ τῶν κατὰ τὸ νομοσχέδιον δέκα ἑκατομμυρίων. Διατὶ δὲ μετεβάλομεν τὰς ἀναλογίας; Καὶ τοῦτο θὰ εὕρισκεν ἐνταῦθα ὁ κ. Βουλευτὴς, ἂν ἀνεγίνωσκε τὴν ἔκθεσιν· ἀλλὰ μάτην ἐκοπιάσαμεν, ἀφηγηθέντες καὶ τὰ περὶ τούτου ἐν τῇ ἐκθέσει. Παρατίθεται ἐν ταύτῃ πίναξ τῶν κατόχων τῶν ἐντόκων γραμματίων, ἐξ οὗ καταφαίνεται, ὅτι ἡ ἀπότισις τῶν γραμματίων χάριν τοῦ περιορισμοῦ τοῦ διατεθειμένου ποσοῦ θὰ ἐγίνετο κυρίως πρὸς καταστήματα, ἅτινα δυσχερῶς θὰ ἠδύναντο νὰ καταστήσωσι παραγωγὸν τὸ ἀποδιδόμενον εἰς αὐτὰ χρῆμα. Ἡ ἀνακοπὴ ὅμως αὕτη ἴσως δὲν θὰ ἤρκει, ἵνα πείσῃ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως μὴ περιορίσῃ σπουδαίως τὸ ποσὸν τῶν διατεθειμένων ἐντόκων γραμματίων, διότι ἐπὶ ποσοῦ 1,300,000 δραχμῶν δὲν θὰ συνέφερε νὰ ζημιῶται τὸ Δημόσιον τὴν διαφορὰν 3% μεταξὺ τοῦ τόκου τῶν ἐντόκων γραμματίων καὶ τοῦ τόκου τοῦ δανείου τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ἂν μὴ ὑπῆρχεν ἕτερος λόγος, ὑπαγορεύων τὴν μεταῤῥύθμισιν τῶν ἀναλογιῶν τοῦ περιορισμοῦ τῶν δύο δανείων· οὗτος δὲ εἶναι, ὅτι τὰ ἔντοκα γραμμάτια εἶναι ἁπλοῦν δάνειον τοῦ Δημοσίου, κατ’ οὐδὲν ἐπηρεάζον τὸ ποσὸν τῶν ἐν κυκλοφορίᾳ τραπεζικῶν γραμματίων, ἐνῷ τὸ δάνειον τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ἀποδιδόμενον, οὐ μόνον ἀπαλλάττει τὸ Δημόσιον ἀπὸ τῆς πληρωμῆς τοῦ 1%, ἀλλὰ καὶ περιορίζει τὸ ποσὸν τῶν κυκλοφορούντων ἐν τῇ χώρᾳ γραμματίων Τὸν περιορισμὸν τῶν ἐπὶ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ ἐκδιδομένων τραπεζικῶν γραμματίων ἐπιδιώκομεν παντὶ σθένει, ὅπως ἐπαναφέρωμεν αὐτὰ τοῦ χρόνου προϊόντος μέχρι τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἡ κυκλοφορία ἀπαιτεῖ, καὶ παρασκευάσωμεν οὕτω τὰ τῆς ἄρσεως τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας· προκειμένου ἄρα περὶ καταργήσεως γραμματίων 1,300,000 δραχμῶν, ἐνομίσαμεν σκοπιμωτέραν τὴν ἐκ τῆς κυκλοφορίας ἀφαίρεσιν τραπεζικῶν γραμματίων ἀντὶ τῶν ἐντόκων. Αἱ σκέψεις δ’ αὗται εἶναι ἄλλως ἐντελῶς σύμφωνοι πρὸς τὰς ἐπαγγελίας ἡμῶν κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ νομοσχεδίου περὶ περιορισμοῦ τῶν ἐντόκων γραμματίων καὶ τῆς ἀδείας ἐκδόσεως τραπεζικῶν γραμματίων εἰς λογαριασμὸν τοῦ δανείου τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Περὶ δὲ τῆς διατάξεως τοῦ σήμερον συζητουμένου νομοσχεδίου ὁ κ. Βουλευτὴς ἀποφαίνεται, ὅτι θέλομεν μεταχειρισθῆ τὸ χρῆμα, ὅπερ δι’ αὐτοῦ ἐπιτρέπεται νὰ δανεισθῶμεν, ὅπως μετεχειρίσθημεν καὶ τὸ χρῆμα, ὅπερ μέχρι τοῦδε ἐδανείσθημεν δυνάμει τοῦ νόμου, οὗτινος διὰ τοῦ νομοσχεδίου προτείνομεν τὴν συμπλήρωσιν. Μετεχειρίσθημεν τὸ χρῆμα ἀκριβῶς κατὰ τοὺς ὅρους τοῦ νόμου τοῦ ὑφισταμένου, ἑπομένως, ἂν καὶ τὴν περαιτέρω ἄδειαν, ἣν παρέχει τὸ νομοσχέδιον, μεταχειρισθῶμεν κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον, ἔχει ἡ Βουλὴ πάσας τὰς ἐγγυήσεις, ἃς ἀπεδείχθη παρέχων ὁ νόμος. Αἱ ἐγγυήσεις αὗται εἶναι ἀποχρῶσαι. Δὲν πρόκειται περὶ δανείων, εἰς ἃ θὰ προσφύγωμεν χάριν τῶν κοινωνικῶν ἀναγκῶν τοῦ Δημοσίου. Ἐκ τοῦ χρήματος, ὅπερ ἐδανείσθημεν μέχρι τοῦδε δυνάμει τοῦ ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου συμπληρουμένου νόμου, οὐδεμιᾶς δραχμῆς προστίθεται βάρος εἰς τὸ χρέος τοῦ Δημοσίου. Πᾶν τὸ εἰσπραχθὲν ἐκ τῶν δύο δανείων, τῶν συνομολογηθέντων ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου τούτου, διετέθη εἰς ἐξόφλησιν ἑτέρου δανείου, βαρυτέρου εἴτε λόγῳ τόκου, εἴτε λόγῳ χρεωλυσίου, εἴτε λόγῳ ἄλλων ἐπαχθῶν ὅρων. Τοῦτο πρόκειται νὰ γίνῃ καὶ ἤδη διὰ προσωρινῶν δανείων. Ἀλλὰ διατὶ διὰ προσωρινῶν δανείων; διότι ἡ κατὰ τοὺς ὅρους τοῦ νόμου πραγματοποίησις δανείου δὲν ἐπιτυγχάνεται εὐχερῶς διὰ ποσὰ σχετικῶς μικρά. Τοιαῦτα ποσὰ ἀποκτῶνται εὐχερέστερον διὰ προσωρινῶν δανείων, ἅτινα συγκεντρούμενα ἀποτελοῦσι ποσὸν, ἐπιτρέπον τὴν διὰ παγίου δανείου ἀντικατάστασιν αὐτῶν. Τοῦτο ἐγένετο καὶ ἐπὶ τοῦ δανείου τῶν 1,200,000 λιρῶν. Εἴχομεν πορισθῆ κατὰ τὸ 1887 παρὰ τῶν ἐνταῦθα Τραπεζῶν εἰς ἐξωτερικὸν συνάλλαγμα 10,200,000 φράγκων διὰ δανείου προσωρινοῦ, ἐπίσης δὲ διὰ προσωρινοῦ δανείου ἐπορίσθημεν βραδύτερον μεταλλικὸν 400,000 λιρῶν· ἀποτελεσθέντος διὰ τῶν δύο τούτων προσωρινῶν δανείων ποσοῦ ἀνταποκρινομένου πρὸς ὀνομαστικὸν δάνειον 1,200,000 ἐπὶ τιμῇ 68½%, συνωμολογήθη τὸ ἐπὶ τῷ ποσῷ τούτῳ πάγιον δάνειον εἰς ἀντικατάστασιν τῶν δύο προσωρινῶν. Προκειμένου εἶτα περὶ ἐξοφλήσεως τοῦ δανείου τῶν 60,000,000, τῶν δανείων τῶν σιδηροδρόμων Μεσολογγίου καὶ Ἀγρινίου καὶ Μύλων–Καλαμῶν καὶ ἄλλων δανείων, τὸ ἀπαιτούμενον χρῆμα ἦτο πλέον ἢ ἐπαρκὲς, ὅπως ἐπιζητηθῇ εὐθὺς διὰ παγίου δανείου, ὅπερ καὶ ἐπραγματοποιήθη ἐπὶ ὀνομαστικῷ κεφαλαίῳ 5 ἑκατομμυρίων λιρῶν. Ἀλλ’ ἤδη, προκειμένου περὶ ἐξοφλήσεως τοῦ δανείου τῆς ἀνεξαρτησίας, ἣν ἀπεκδεχόμεθα ὅτι θέλει ἐπακολουθήσει ἡ ἐξόφλησις καὶ ἄλλων δανείων, τὸ ἀπαιτούμενον χρῆμα δὲν εἶναι ἐπαρκὲς ὡς κεφάλαιον συνομολογηθησομένου δανείου. Ἀφοῦ εἰς τὰς 600,000 λιρῶν, ἀποκτηθησομένας διὰ προσωρινοῦ δανείου πρὸς ἐξόφλησιν τοῦ δανείου τῆς ἀνεξαρτησίας, προστεθῶσι καὶ ἄλλα ποσὰ, ἐπίσης διὰ προσωρινοῦ δανείου ἀποκτηθησόμενα, τὸ ἄθροισμα θ’ ἀποτελέσῃ κεφάλαιον, περὶ οὗ θὰ δυνάμεθα νὰ διαπραγματευθῶμεν πάγιον δάνειον. Τίνα λόγον θὰ εἶχεν ἡ Βουλὴ, ὅπως ἀρνηθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοιοῦτον τῶν περὶ τούτου διακανονισμόν; Ὡς εἶπον καὶ κατὰ προηγουμένην συνεδρίασιν, παρ’ ἅπασι τοῖς Κράτεσιν ἐπιτρέπεται εἰς τὰς Κυβερνήσεις ἡ πραγματοποίησις δανείων προσωρινῶν· ὁ δὲ κ. Βουλευτὴς δὲν ἠρνήθη μὲν τοῦτο, ἀλλ’ ἀντέταξεν, ὅτι ὀνομάζεται ἡ πρᾶξις opération de trésorerie· ἀλλ’ ὁπωσδήποτε καὶ ἂν ὀνομάζεται, ἀπαιτεῖται διὰ τὴν πρᾶξιν ἰδία ἄδεια, ἥντινα ἁπανταχοῦ ἀνενδοιάστως παρέχει ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία εἰς τὴν ἐκτελεστικήν. Τούτων χάριν τῶν opérations de trésorerie, τῶν ταμιακῶν πράξεων, ἐδόθη εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ ἄδεια τῆς ἐκδόσεως ἐντόκων γραμματίων, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ μεταλλικοῦ, δὲν δυνάμεθα νὰ χρησιμοποιήσωμεν ταῦτα· ζητοῦμεν ἄρα, ὅπως ἐπιτραπῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ χρησιμοποιῇ ἔντοκα γραμμάτια πρὸς σκοπὸν τοιοῦτον, ἤτοι πρὸς ταμιακὰς πράξεις, εἰς μεταλλικὸν, ἀλλὰ δὲν ζητοῦμεν τὴν ἄδειαν, ὅπως ἔχομεν αὐτὴν κεχορηγημένην εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τῶν ἐντόκων γραμματίων, ἀπόλυτον, ζητοῦμεν αὐτὴν περιωρισμένην, ὅπως περιωρισμένην παρέχει τὴν ἄδειαν ὁ κείμενος νόμος, προκειμένου περὶ συνομολογήσεως παγίων δανείων, ἐπὶ τῷ σκοπῷ τῆς ἐξοφλήσεως ὑπαρχόντων δανείων. Ἡ ζητουμένη ἄρα ἄδεια συνομολογήσεως προσωρινῶς δανείων οὐ μόνον δὲν ἀποτελεῖ ἐξαίρεσιν τοῦ κανονικῶς ἀνεγνωρισμένου ἁπανταχοῦ, ὅπου ὑπάρχει ταμιακὴ ὑπηρεσία ἀνεπτυγμένη, ἀλλ’ ὑφίσταται παρ’ ἡμῖν, περιοριζομένης ὅμως ἤδη τῆς ἐφαρμογῆς αὐτῆς, ὡς ἐκ τῆς ὑφισταμένης ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία ἐστέρησεν ἡμᾶς τῆς ἀδείας τοῦ πορίζεσθαι διὰ τῶν ἐντόκων γραμματίων μεταλλικὸν, διότι ἡ διάθεσις τῶν ἐντόκων γραμματίων, ὡς ἐκ τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, πορίζει εἰς τὸ Δημόσιον τραπεζικὰ γραμμάτια μὴ ἐξαργυρωτέα ἐπὶ τῇ ἐμφανίσει, ἐνῷ μὴ ὑφισταμένης ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας διατίθενται τὰ ἔντοκα γραμμάτια ἀντὶ μεταλλικοῦ. Τοῦτο, τὸ κεχορηγημένον εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐφ’ ὅσον δὲν ὑφίσταται ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία, ζητοῦμεν ὅπως ἐπιτραπῇ εἰς αὐτὴν καὶ ὑφισταμένης τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ἀλλὰ τὴν ἄδειαν δὲν ζητοῦμεν ἀπεριόριστον, ὅπως παρέχεται διὰ τῶν ἐντόκων γραμματίων, ἀλλὰ τὴν ζητοῦμεν ἐπὶ τῷ ὅρῳ, ὅπως τὸ χρῆμα, τὸ οὕτως ἀποκτώμενον, διατίθηται μόνον εἰς προεξόφλησιν ἢ εἰς τροπὴν προϋπαρχόντων δανείων.

§58ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ δάνεια τὰ δύο, τὰ ὁποῖα συνωμολογήσατε, κύριε Πρωθυπουργὲ, εἴπατε ὅτι ἐχρησίμευσαν εἰς ἀπόσβεσιν τῶν ὑπαρχόντων δανείων· ἀλλὰ μεταξὺ τῶν τελευταίων τούτων δανείων δὲν ἠμπορεῖ νὰ συγκαταλέγωνται οὔτε τὸ δάνειον τῶν ἐντόκων γραμματίων, οὔτε τὸ δάνειον τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, διότι τὰ δύο ταῦτα δάνεια τότε μόνον δύναται νὰ θεωρηθῶσιν ἀποσβεννύμενα, ὅταν διὰ νόμου περιορισθῇ ἡ ἐξουσία τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ δὲν δύνατα νὰ τὰ ἀνανεώσῃ· ἐπειδὴ δὲ δὲν ἐψηφίσθη παρὰ τῆς Βουλῆς νόμος τοιοῦτος περιοριστικὸς, τὰ δύο ταῦτα δάνεια δὲν ἠμποροῦν νὰ καταταχθοῦν μεταξὺ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀπεσβέσατε. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει παρακαλῶ νὰ εἴπητε, πόθεν ἐπορίσθητε τὰ 22,000,000, τὰ ὁποῖα ἐδώκατε ἀπέναντι τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, διότι οἱ ἀπολογισμοὶ, τοὺς ὁποίους κατεθέσατε μέχρι τοῦδε, δυστυχῶς δὲν παρουσιάζουσι τοιαῦτα περισσεύματα.

§59ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πρὶν λύσω τὴν ἀπορίαν, ὀφείλω ν’ ἀνασκευάσω τὴν προϋπόθεσιν. Προϋποθέτει ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅτι δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα διὰ τῶν δανείων τούτων νὰ ἐξοφλῶμεν χρέος ἐκ τοῦ δανείου τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας ἢ ἐκ τοῦ δανείου ἐπὶ ἐντόκοις γραμματίοις. Βεβαίως ἔχομεν τὸ δικαίωμα τοῦτο, ὡς ἀποδεικνύει τὸ κείμενον τοῦ διὰ τοῦ νομοσχεδίου συμπληρουμένου νόμου. Ἐφ’ ὅσον τοιαῦτα δάνεια ἐξοφλήσωμεν ὁριστικῶς, ἐπιφυλασσόμεθα νὰ προτείνωμεν τὸν διὰ νόμου περιορισμὸν κατὰ τοσοῦτον τῶν δανείων τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας καὶ τῶν ἐντόκων γραμματίων· ἐνδέχεται ὅμως ἡ ἐξόφλησις τοιούτων δανείων νὰ γένηται ἐπιφυλαττομένης τῆς ὁριστικῆς τοῦ χρήματος διαθέσεως εἰς ἐξόφλησιν ἄλλων δανείων, οἷον, κατὰ τὰς νῦν ἐπικρατούσας παρ’ ἡμῖν σκέψεις, αἵτινες ὅμως δύνανται καὶ νὰ μεταβληθῶσι, τὸ δάνειον τῆς ὁδοποιΐας. Οὐδεμίαν ἀναλαμβάνομεν ὑποχρέωσιν περὶ τοῦ ἐξοφληθησομένου δανείου διὰ τῆς τελικῆς διαθέσεως τῶν περισσευμάτων τοῦ δανείου τῶν 5 ἑκατομμυρίων λιρῶν μετὰ τὴν ἐξόφλησιν τῶν ἐν τῇ περὶ αὐτοῦ συμβάσει εἰδικῶς κατωνομασμένων δημοσίων χρεῶν, ἀλλ’ ἐὰν διὰ τῶν περισσευμάτων τούτων ἐξοφληθῶσι χρέη ἐκ τοῦ δανείου τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας ἢ τῶν ἐντόκων γραμματίων, γένηται δὲ ἡ ἐξόφλησις πρὸς ὁριστικὴν τοῦ χρήματος διάθεσιν, θὰ εἰσαχθῇ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν, ὡς εἰσήχθη καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, περιορίζον κατὰ τοσοῦτον τὴν ἔκτασιν τῶν δανείων τούτων, ἄλλως θὰ διατεθῇ ὁριστικῶς τὸ χρῆμα εἰς ἐξόφλησιν ἄλλου δανείου. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἠρώτησεν, ἐὰν ἐκτὸς τῆς ἐλαττώσεως τοῦ δανείου τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας κατὰ 22,000,000 ὑπάρχωσιν ἐκ τοῦ δανείου τῶν 5 ἑκατομμυρίων λιρῶν ποσὰ μὴ διατεθέντα εἰς ἐξόφλησιν δανείων. Καὶ ἐκ τῶν ἀποδοθέντων μέχρι τοῦδε εἰς τὸν λογαριασμὸν τοῦ δανείου τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας τινὰ ἴσως θέλουσι τελικῶς διατεθῆ εἰς ἐξόφλησιν ἄλλων δανείων, καὶ ἄλλα περισσεύματα τῶν εἰσπράξεων τοῦ δανείου τῶν 5 ἑκατομμυρίων λιρῶν θέλουσι διατεθῆ πρὸς τοιούτους σκοπούς· τὰ τῶν ποσῶν ὅμως τούτων καὶ τῶν δι’ αὐτῶν ἐξοφληθησομένων δανείων θὰ καθορισθῶσιν ἐν τοῖς ὁριστικοῖς τοῦ δανείου τῶν 5 ἑκατομμυρίων λιρῶν λογαριασμοῖς.

§60ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἠθέλησεν ἀπὸ τοῦδε νὰ βεβαιώσῃ ὅ,τι εἶπον προχθές, δηλ. ὅτι θὰ καταντήσωμεν νὰ μὴ εὑρίσκωμεν μήτε ἀρχὴν μήτε τέλος εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν. Νομίζω περιττὸν νὰ ἐξηγήσω πλειότερον τὴν σημασίαν τῆς προτεινομένης προσθήκης. Ἤθελεν εἶσθαι προσβλητικὴ διὰ τὴν Βουλὴν καὶ αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη πλειοτέρων ἀναπτύξεων, ὅπως ἐννοηθῇ ἡ κολοσσιαία διαφορὰ, ἥτις ὑπάρχει μεταξὺ τοῦ θεσμοῦ τῶν ἐντόκων γραμματίων καὶ τῆς ἀπολύτου ἀδείας πρὸς συνομολόγησιν προσωρινῶν δανείων, ἔστω καὶ μὲ τὸν περιορισμόν, τὸν ὁποῖον περιέχει ὁ νόμος. Τὸ ἄλλο μέρος τῆς συζητήσεως καταντᾷ καθαρῶς λογιστικὸν ζήτημα, καὶ ζητῶ συγγνώμην παρ’ ἡμῶν, ὅπως εἰσέλθω καὶ πάλιν εἴς τινας λεπτομερείας, αἵτινες θ’ ἀποδείξωσιν, ὅτι ἀπὸ τοῦδε ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν εὑρίσκει οὔτε ἀρχὴν οὔτε τέλος εἰς τοὺς λογαριασμοὺς, τοὺς ὁποίους ὁ ἴδιος ὑπογράφει. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἰσχυρίσθη, ὅτι, μὴ ἀναγνώσας τὴν ἔκθεσιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, δὲν εὗρον τὰ ἀντικρύσματα τῶν δανείων τῶν λιρ. στ. 1,200,000 καὶ 5,000,000. Τὴν μομφὴν ταύτην δύναμαι νὰ ἀναστρέψω. Ἐὰν τὸν τρόπον τῆς διαθέσεως τῶν δανείων τούτων, τὸν ἀναγραφόμενον ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θεωρῇ ὡς ὁριστικὸν, τότε παραβιάζει ῥητῶς καὶ ἀναμφιβόλως τὰς διατάξεις τοῦ νόμου ΑΨ. Ἐὰν δὲ δὲν τὸν θεωρῇ ὁριστικὸν, ἀλλ’ ὡς παριστῶντα τὴν προσωρινὴν διάθεσιν μέρους τοῦ κεφαλαίου τῶν δανείων, τότε ὀφείλει νὰ παραδεχθῇ τὸν λογαριασμὸν, τὸν στηριζόμενον ἐπὶ τῶν ἀντικρυσμάτων, τὸν ὁποῖον ὑπέβαλα εἰς τὴν Βουλήν. Ἐκ τοῦ δανείου τῶν 1,200,000 λιρῶν ἐξωφλήσατε τὸ προσωρινὸν δάνειον τῶν 400,000 λ. στ. καὶ ἐπληρώσατε 200,000 λιρ. ἀπέναντι τοῦ δανείου τῶν 10,200,000 φρ. Περισσεύουσι δὲ λ. στ. 186,700, τὰς ὁποίας διεθέσατε εἰς ἄλλας τακτικὰς δαπάνας τοῦ Δημοσίου. Ὁ κ. Πρωθυπουργός, λησμονήσας τοῦτο, ὅπερ περιέχεται ἐν τῇ ἰδίᾳ αὑτοῦ ἐκθέσει, ἰσχυρίζεται, ὅτι δὲν ἀνεγνώσαμεν τὴν ἔκθεσιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§61ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ τώρα δὲν ἀνεγνώσατε, ὅτι περιωρίσθη κατὰ τοσοῦτον ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία.

§62ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Σᾶς εἶπον πόθεν προῆλθεν ἡ ἐλάττωσις τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Ἀπέναντι αὐτῆς ἐπληρώσατε εἰς τὰς Τραπέζας δρ. 8,099,000, ἐνῷ τὰ ἀντικρύσματα τῶν μὴ ὁριστικῶς διατεθέντων ποσῶν ἐκ τῶν δύο δανείων ἀνέρχονται εἰς 26,779,000 δρ. Τί ἐκάματε τὸ ὑπόλοιπον, ὅπερ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν δρ. 465,000 τοῦ δανείου τοῦ στρατιωτικοῦ ἀπομαχικοῦ ταμείου, ἀνέρχεται εἰς δρ. 18,235,000;

§63ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν τὰ ἐλάβομεν, ἀφοῦ εἶπον, ὅτι δὲν ὑπάρχουσι 19 ἑκατομμύρια.

§64ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Διὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ δανείου τῶν 60,000,000 λιρῶν ἔχετε ἀνάγκην φρ. 55,915,000, ἅτινα ἐπὶ τῇ βάσει τῆς πραγματικῆς ἀξίας τῶν λιρῶν στερλινῶν, δηλ. πρὸς φρ. 25 καὶ 25|00, ἰσοδυναμοῦσι μὲ λ. στ. 2,187,000 καὶ οὐχὶ μὲ 2,207,800, ὅπως σημειοῦτε, ὑπολογίζοντες τὰς λίρας πρὸς φρ. 25 μόνον. Ἀλλὰ, καὶ ἂν παραδεχθῶμεν, ὅτι ἐχαρίσατε εἰς τοὺς δανειστὰς τὸ τοιοῦτον κέρδος τοῦ συναλλάγματος, ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν ὑπολογισμῶν ἡμῶν ἀνέρχεται εἰς 22,800 λίρας, ποσὸν, ὅπερ δὲν μεταβάλλει σπουδαίως τὰ ἀποτελέσματα. Ἐπληρώσατε 5,823 ὁμολογίας τοῦ δανείου τῶν 26,000,000, αἵτινες, πρὸς 500 δραχ. ἑκάστη, φέρουσι δρ. 2,911,000, ἤτοι λίρας 93,929 καὶ οὐχὶ 116,620, ὡς σημειοῦτε ἐν τῇ ἐκθέσει ὑμῶν. Ἕως τώρα εἴχομεν τὰ φράγκα. Ταῦτα δὲ ἐξισοῦντες μὲ τὰς δραχμὰς, ἐφέρατε σύγχυσιν εἰς τοὺς ὑπολογισμούς σας. Τώρα ὅμως ἔχομεν λίρας στερλίνας, αἵτινες δὲν συγχέονται μὲ τὰς δραχμὰς καὶ ὧν ἡ ἐκτίμησις ἀποβαίνει ἁπλουστέρα. Τὸ ποσὸν δὲ τῶν 2,911,000 δραχ. κατὰ τὴν τρέχουσαν τιμὴν τῆς λίρας πρὸς δρ. 31 περίπου, ὅπως πᾶς συνάδελφος δύναται νὰ ὑπολογίσῃ, ἰσοδυναμεῖ μὲ λ. στ. 93,929 καὶ οὐχὶ μὲ λίρας 116,620.

§65ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ ποσὸν τῶν 2,911,500 εἶναι φράγκα· ταῦτα δὲ τὰ φράγκα πρὸς 25 δραχμὰς εἶναι 116,000 λίραι στερλίναι.

§66ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ ἔκθεσις ἀναγράφει τὴν ἐξόφλησιν 5,823 ὁμολογιῶν, αἵτινες, ὡς πάντες γνωρίζομεν, ἐπληρώθησαν πρὸς 500 δραχμὰς ἑκάστη. Ἀλλὰ καὶ τὴν διαφορὰν αὐτὴν τοῦ νομίσματος ἂν θέλετε ν’ ἀποκρύψητε, πάλιν τὸ γενικὸν ἀποτέλεσμα τῶν ὑπολογισμῶν μου δὲν ἀλλοιοῦται σπουδαίως. Τὸ διατεθὲν ποσὸν ἐκ τῶν δύο δανείων ἀνέρχεται περίπου εἰς 4,000,000 λιρῶν· τὸ ποσὸν τοῦτο ἐδαπανήσατε πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ γράμματος τοῦ νόμου ΑΨʹ. Τὸ ὑπόλοιπον δὲν γνωρίζω πῶς θὰ διαθέσητε.

§67ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν δύνασθε νὰ τὸ γινώσκητε, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει λογαριασμός.

§68ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Γνωρίζομεν ὅμως, κατὰ τὴν ἰδίαν ὑμῶν ὁμολογίαν, ὅτι ἐλεύθερον καὶ ἀδιάθετον ποσὸν ἔχετε 214,120 λίρας στερλίνας, εὑρισκομένας παρὰ τοῖς κκ. Gibbs. Ὑπολείπονται ἕτεραι 243,000 περίπου πρὸς συμπλήρωσιν τῶν 457,000 λιρῶν, αἵτινες δὲν διετέθησαν συμφώνως μὲ τὸν νόμον ἐκ τῶν δανείων τῶν 5,000,000 καὶ 1,200,000 λιρ. Τὸ εἰς δραχμὰς ἀντίκρυσμα τῶν λιρῶν τούτων πρέπει νὰ προστεθῇ εἰς τὰ ἀντικρύσματα τοῦ δανείου τῶν 400,000 λιρῶν, ἅτινα ἀνέρχονται εἰς 12,613,000 δραχμῶν.

§69ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τοῦτο οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν.

§70ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. 400,000 λίρας ἐπληρώσατε διὰ τοκομερίδια, ὧν τὸ ἀντίκρυσμα ἐκ τῶν ὑπεγγύων προσόδων ἔμενεν ἀδιάθετον.

§71ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δι’ αὐτοῦ ἐξωφλήσαμεν ἄλλα δάνεια.

§72ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ποῖα ἄλλα δάνεια ἐξωφλήσατε; οὐδὲν τοιοῦτον γνωρίζομεν. Καὶ ἐν τῇ ἐκθέσει σας λέγετε, ὅτι τὰ ἀντικρύσματα ταῦτα ἐδώκατε εἰς τὰς Τραπέζας ἀπέναντι τοῦ τρεχουμένου λογαριασμοῦ τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ὅστις, ὡς ἀνέπτυξα, ἠλαττώθη μόνον κατὰ 8,099,000.

§73ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τελικῶς κατελογίσθησαν εἰς τὸ ἀντίκρυσμα καταβληθέντα 22,000,000.

§74ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τελικῶς ἔχετε ἄλλους λογαριασμοὺς παλαιοτέρους, τοὺς ὁποίους ἂν θελήσωμεν νὰ ἐξετάσωμεν, δὲν θὰ εὕρωμεν οὔτε ἀρχὴν οὔτε τέλος. Τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον σᾶς ἄφησαν διαθέσιμον τὰ δάνεια τῶν 1,200,000 καὶ 5,000,000 λιρῶν, ἀνέρχεται εἰς 26,650,000, ἐπληρώσατε 8,099,000 καὶ οὐχὶ 22,000,000, ὡς εἴπετε. Ἀναγνώσατε τοὺς λογαριασμούς σας (ἀναγινώσκει): «Τὸ παρελθὸν ἔτος κατὰ τὴν ἀντίστοιχον τῆς παρούσης ἐποχὴν ὠφείλοντο εἰς τὰς Τραπέζας... δραχ. 76,769,017 «Σήμερον ὀφείλονται............» 68,669,931». Ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν δύο τούτων ποσῶν εἶναι 8,099,000 δραχμῶν καὶ οὐχὶ 22,000,000, τὰ ὁποῖα ἐπιδεικνύει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὑπολογίζων ὅλα, ὅσα ἔμβασε εἰς τὰς Τραπέζας ἐξ ὅλων τῶν περισσευμάτων τῶν δανείων, τὰ ὁποῖα συνωμολόγησεν ἐντὸς τριῶν ἐτῶν. Ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ προκαλέσωμεν ἐξέλεγξιν ἀμερόληπτον καὶ ἐπίσημον, ἠθέλομεν ἰδεῖ, τίς εἶναι ὁ τερατολογήματα ἐκ τοῦ βήματος τούτου ἐκφέρων. Τὸν ὁριστικὸν λογαριασμὸν δὲν ἠξεύρω, ἐὰν θὰ δυνηθῆτε νὰ τὸν φέρητε.

§75ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅπως κατεθέσαμεν ὅλα τὰ ἄλλα.

§76ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἐφέρατε ποτὲ τοιοῦτον πλήρη, καὶ δὲν ἠξεύρω ἐὰν θὰ τὸν φέρητε. Ὅπως δικαιολογήσῃ τὴν ὑπέρβασιν τοῦ ποσοῦ τῶν ἐντόκων γραμματίων ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, συγχέει μετ’ αὐτῶν τὸν ἐπὶ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ λογαριασμὸν τῶν Τραπεζῶν. Εἶναι καὶ τοῦτο μία νέα ἀπόδειξις τῆς ἐφαρμογῆς τῆς μεθόδου, τὴν ὁποίαν ἐγὼ μὲν περιέγραψα χωρὶς νὰ χαρακτηρίσω, ὁ δὲ κ. Πρωθυπουργὸς ἐχαρακτήρισεν ὡς ταχυδακτυλουργικὴν, ἥτις ἐφαρμόζεται εἰς τοὺς λογαριασμοὺς τοῦ Δημοσίου. Ἔχω τὴν ὑπόνοιαν, ὅτι εἰς τοὺς λ)σμοὺς τούτους καὶ σήμερον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν εὑρίσκει ἀρχὴν καὶ τέλος. Δὲν ἔχω δὲ ἀμφιβολίαν, ὅτι μετὰ παρέλευσιν καιροῦ τινος, οὐ μόνον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἀλλὰ καὶ ὁ ἐμπειρότερος λογιστὴς δὲν θὰ εὑρίσκῃ ἐν αὐτοῖς οὔτε ἀρχὴν, οὔτε τέλος.

§77Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶναι ἀναγκαῖον νὰ ἀναμνήσω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἱστορίαν τοῦ νόμου ᾼΨʹ, ὡς ὠνόμασεν αὐτὸν ὁ συνάδελφός μου Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, ἤτοι τοῦ νόμου ἐκείνου, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπετράπη εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ συνομολογήσῃ δάνεια πάγια, ὅσα ἂν θέλῃ, ὅπως διὰ τῶν χρημάτων, τὰ ὁποῖα ἐξ αὐτῶν ἤθελε πορισθῆ, ἐξοφλῇ χρέη τοῦ Κράτους ὑπὸ ὅρους, τοὺς ὁποίους ὁ νόμος ἐκεῖνος ἔθηκεν. Ὅτε τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο συνεζητεῖτο εἰς τὴν Βουλήν, ἠπόρησα διὰ τὴν ἀξίωσιν, τὴν ὁποίαν ὁ Πρωθυπουργὸς τότε προέβαλεν εἰς τὸ Κοινοβούλιον. Γνωρίζω, ὅτι ὅσην τὰ Κοινοβούλια καὶ ἂν ἔχωσιν ἐμπιστοσύνην εἰς τὰς Κυβερνήσεις, τῆς ἐμπιστοσύνης ταύτης ἔταξαν πάντοτε ὅρια ἀνυπέρβλητα. Ἡ ἐμπιστοσύνη τῆς Βουλῆς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἠδύνατο νὰ δικαιολογηθῇ, ἐὰν ἐπετρέπετο εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ συνομολογήσῃ δάνειον ὡρισμένου ποσοῦ, ἀφίνετο δὲ εἰς τὴν κρίσιν τῆς Κυβερνήσεως νὰ προσδιορίσῃ τὸν τόκον καὶ τὰς ἄλλας ῥήτρας, διὰ τῶν ὁποίων ἤθελε συνομολογήσει τὸ δάνειον. Ἀλλὰ ἐμπιστοσύνην Κοινοβουλίου, ἐπιτρέποντος εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ συνομολογῇ ὅσα δάνεια ἂν θέλῃ ὑπὸ ὁποίους δήποτε ὅρους ἤθελεν ἐγκρίνει, μὲ μόνον τὸν περιορισμὸν νὰ διαθέσῃ τὸ προϊὸν τῶν δανείων εἰς ἐξόφλησιν ἄλλων δανείων, ἐμπιστοσύνην τοιαύτην οὐδεμίαν οὐδαμοῦ εἰς οὐδεμίαν Κυβέρνησιν οὐδὲν Κοινοβούλιον ἐχορήγησεν. Ὁ ἀφορισμὸς οὗτος εἶναι ἀπόλυτος, καὶ ἴσως πρέπει νὰ ποιήσωμαι ἐξαίρεσίν τινα δύο Κοινοβουλίων, τοῦ Κοινοβουλίου, τὸ ὁποῖον συνεκάλεσεν ὁ Χεδίβης τῆς Αἰγύπτου Ἰσμαὴλ πασσᾶς, καὶ τοῦ Κοινοβουλίου, τὸ ὁποῖον συνεκροτήθη εἰς τὴν Τουρκίαν ἐπὶ Μιδαάτ. Λυποῦμαι καὶ ἐντρέπομαι διότι τὸ Κοινοβούλιον τῆς πατρίδος μου θὰ καταλάβῃ τρίτην θέσιν μετὰ τὸ Κοινοβούλιον τῆς Αἰγύπτου καὶ μετὰ τὸ Κοινοβούλιον τῆς Τουρκίας. Ὑπὸ τοῦ Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης κατεδείχθησαν ποῖαι αἱ συνέπεια αὐτῆς τῆς ἀπολύτου ἐμπιστοσύνης. Ἐξέθηκεν εἰς ὑμᾶς, ὅτι ἐκ τῶν χρημάτων τούτων ὑπάρχουσι ποσὰ, τὰ ὁποῖα δὲν διετέθησαν πρὸς τὸν σκοπὸν, διὰ τὸν ὁποῖον τὰ δάνεια προσδιωρίσθησαν ὑπὸ τῆς Βουλῆς μετὰ τοσαύτης ἐμπιστοσύνης. Οὕτως ἀνέφερε, κρατῶν τὸν Προϋπολογισμὸν ἐν χερσὶν, ὅτι ἐπληρώθησαν τόκοι, οἵτινες περιείχοντο εἰς τὸν τακτικὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους. Σᾶς κατέδειξεν, ὅτι ἐπληρώθησαν χρήματα πρὸς οἰκοδομὴν καταστημάτων τῆς συνήθους ὑπηρεσίας, ἐνῷ τὰ χρήματα ταῦτα ὤφειλεν ἡ Κυβέρνησις νὰ καταβάλῃ ἐκ τῶν τακτικῶν ἐσόδων τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Λοιπὸν τὰ δάνεια, τὰ ὁποῖα ἐπετρέψατε πρὸς ἐξόφλησιν ἄλλων δανείων, κατηναλώθησαν ἐν μέρει εἰς τὰς τακτικὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ μήπως τοῦτο δὲν εἶχε συμβῆ εἰς τὴν διαχείρισιν τοῦ δανείου τῶν 135,000,000; Δὲν ἐνθυμεῖσθε, ὅτι σᾶς ἔφερον ψηλαφητὰς ἀποδείξεις, διὰ τῶν ὁποίων σᾶς ἀπέδειξα τότε, ὅτι αὐτὸ τὸ ἰσοζύγιον τὸ περιλάλητον, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐβεβαίου τὴν Βουλὴν ὅτι κατώρθωσε κατὰ τὸ 1887, αὐτὸ κατωρθώθη ἀφοῦ 14,000,000 ἐκ τοῦ δανείου ἐκείνου ἐπληρώθησαν διὰ τακτικὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους; Ζητεῖ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ἀρχὴν καὶ τέλος εἰς τοὺς λογαριασμοὺς τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς αὐτὸ τοῦτο ἐπιζητεῖ πάντοτε, τὸ νὰ μὴ εὑρίσκῃ τις οὔτε ἀρχὴν οὔτε τέλος εἰς τοὺς λογαριασμούς του. Διὰ τοῦτο καὶ διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, αὐτὸ ἐπιζητεῖ, νὰ μὴ ἦναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ οὔτε ἀρχὴ οὔτε τέλος εἰς τοὺς λογαριασμούς του. Καὶ ἐν τῇ συγχύσει ταύτῃ θέλει ἀντλήσει τὸ θάῤῥος, μεθ’ οὗ βεβαίως θέλει ἀνέλθει ἐπὶ τὸ βῆμα τοῦτο καὶ θέλει εἰπεῖ, ὅτι παρασκευάζει ἰσοζύγιον! Δυστυχία εἰς τὰ Κράτη, ἐν οἷς οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες ἐλησμόνησαν νὰ σέβωνται τὴν ἀλήθειαν, ἐν οἷς νομίζουσιν, ὅτι, διαπράττοντες τὰ δημόσια πράγματα, διαχειριζόμενοι τὴν ἐξουσίαν τῆς πατρίδος των, οὐδὲν ἕτερον πράττουσιν ἢ ὅ,τι πράττουσιν οἱ μεσῖται τῶν χρηματιστηρίων, ζητοῦντες πῶς ὁ εἷς νὰ ἀποπλανήσῃ τὸν ἄλλον, ἵνα σχηματίσῃ μικρόν τι κέρδος ὑπὲρ ἑαυτοῦ. Τί κατὰ τὴν συζήτησιν ταύτην ἔλεγεν ὑμῖν πρὸ μικροῦ ὁ Πρωθυπουργὸς, ἵνα ἀποκρούσῃ ἓν ἐπιχείρημα τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης; Ἐμνήσθη ὅτι δὲν ἐψηφίσθη κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον νομοσχέδιόν τι, τὸ ὁποῖον λυποῦμαι διότι δὲν ἐψηφίσθη, διότι ἤθελε χρησιμεύσει ὡς ὑπόδειγμα νόμων ἐν Εὐρώπῃ, καὶ ἐμνήσθη τούτου, ἵνα ἀποδώσῃ τὴν αἰτίαν τῆς μὴ ψηφίσεως αὐτοῦ εἰς ἡμᾶς, παριστῶν ὅτι δὲν ἐψηφίσθη διότι παρεκωλύσαμεν ἡμεῖς τὰς συζητήσεις. Ἀλλὰ τί διέτασσε τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο; Ἡ Βουλὴ μετεβάλλετο δι’ αὐτοῦ εἰς συμβολαιογράφον, ὅστις ἐβεβαίου κατὰ πόσον τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους ἠλαττώθησαν ἢ κατὰ πόσον ηὔξησαν διὰ τῶν νομοθετικῶν μέτρων τοῦ Πρωθυπουργοῦ. Καὶ αὐτὴν τὴν βεβαίωσιν μετέβαλεν εἰς νομοσχέδιον, ἵνα διὰ τῆς ψήφου τῆς πλειοψηφίας, περὶ τῆς ὁποίας ἦτο πεπεισμένος, δυνηθῇ, μεταβάλλων αὐτὸ εἰς νόμον, νὰ διακηρύξῃ δι’ αὐτοῦ εἰς τὴν Εὐρώπην τὰ κατορθώματα, ἅτινα ἐπέφερεν εἰς τὴν οἰκονομικὴν διαχείρισιν τοῦ δημοσίου ταμείου. Καὶ ἐπειδὴ τότε δὲν ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, ζητεῖ νὰ δικαιολογηθῇ διὰ τὴν μὴ ἐκτέλεσιν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐβεβαιοῦντο διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν ἐπραγματοποιήθησαν, λέγει ὁ Πρωθυπουργὸς, ὅσα ἐβεβαίουν τότε διὰ τοῦ νομοσχεδίου, διότι δὲν ἐψηφίσατε τὸν νόμον. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον, περὶ οὗ ὁ λόγος, ὅπερ δὲν ἐψηφίσθη, δὲν διέτασσε μέτρα καὶ πράξεις, τὰ ὁποῖα ἕνεκα τῆς μὴ ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου δὲν ἐξετελέσθησαν, καὶ ἕνεκα τούτου δὲν ἐγένετο δυνατὸν νὰ ἐπέλθωσι τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου ἐβεβαιοῦντο. Τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο ἐβεβαίου ποῖα ἐπετεύχθησαν ἀποτελέσματα διὰ νόμων ἄλλων, οἵτινες εἶχον ψηφισθῆ, οἱ νόμοι δ’ ἐκεῖνοι ἐξετελέσθησαν, καὶ τὰ ἀποτελέσματα αὐτῶν εἶχον ἐπέλθει, καὶ ἂν τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος νομοσχέδιον δὲν ἐπρόφθασε νὰ ψηφισθῇ. Δὲν συμβιβάζεται μὲ τὴν ἀξιοπρέπειαν τῶν ἀναβαινόντων ἐπὶ τὸ βῆμα ν’ ἀναιρέσωσι τὰς περὶ κωλυσιεργίας χυδαίας διαδόσεις καὶ ἐπικρίσεις. Καὶ ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ὀνομάσω χυδαίας ταύτας, διότι ἀκόμη δὲν ἐλησμονήσαμεν τὰς ὁλονυκτίας, διὰ τῶν ὁποίων μᾶς ἐξεβίαζον, ὅπως ψηφίσωμεν τὴν πίστωσιν τοῦ Σπάρταλη. Καὶ οἱ αὐτουργοὶ αὐτῶν τῶν ἀκόσμων ἐκβιασμῶν τολμῶσι νὰ συκοφαντῶσι τὴν Ἀντιπολίτευσιν διὰ κωλυσιεργίας, διαπραχθείσας δῆθεν ὑπ’ αὐτῆς! Ἐλπίζω ὅτι κατὰ τὴν γενικὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ θέλομεν δυνηθῆ νὰ ἐξελέγξωμεν πάντας τοὺς λογαριασμοὺς τοῦ Πρωθυπουργοῦ. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης συνάδελφος μετὰ πολλῆς φιλοπονίας διέπραξε τὸ ἔργον τοῦτο τῆς ἐξελέγξεως ἀπὸ τοῦδε καὶ πρὸ τῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἐπαινῶ τὴν φιλοπονίαν αὐτοῦ, παρακινῶ ὅμως αὐτὸν ν’ ἀναβάλῃ πάντα τὸν ἔλεγχον κατὰ τὴν γενικὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἄλλη εἶναι σήμερον ἡ ἐργασία τῆς Βουλῆς· εἶναι νὰ ἐξετάσωμεν τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον προβάλλεται εἰς ἡμᾶς. Τί μᾶς ζητοῦσι διὰ τούτου; Μᾶς ζητοῦσιν ἄδειαν ὁμοίαν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἐζήτησαν καὶ ἔλαβον, ἵνα συνομολογῶσι πάγια δάνεια. Μᾶς λέγουσιν, ὅτι, ἐπειδὴ διὰ τῆς ἀδείας, ἣν ἐδώκατε ἡμῖν, νὰ συνομολογῶμεν ὅσα πάγια δάνεια ἠθέλομεν κρίνει ἀναγκαῖα, ἐπειδὴ δι’ αὐτῆς δὲν ἠδυνήθημεν νὰ πραγματοποιήσωμεν τοὺς σκοποὺς, οὓς εἴχομεν, ἔχομεν δὲ ἀνάγκην νὰ συνομολογῶμεν καὶ δάνεια προσωρινὰ, διὰ τοῦτο, πλὴν τῆς ἀδείας, ἣν ἐδώκατε, ἵνα συνομολογῶμεν πάγια δάνεια, δότε ἡμῖν καὶ ἄδειαν νὰ συνομολογῶμεν καὶ προσωρινὰ, ὅσα ἂν ἐγκρίνωμεν, καὶ ὑπὸ τοὺς ὅρους, ὑφ’ οὓς ἠθέλομεν ἐγκρίνει. Καὶ ἵνα πλανήσωσι τὴν Βουλὴν ἐπὶ τούτου, διὰ τοῦ συστήματος τῆς περιπλοκῆς καὶ τῆς συγχύσεως, ἐπειράθησαν νὰ μεταδώσωσιν αὐτῇ πληροφορίας μὴ ἀκριβεῖς. Τί σᾶς ζητοῦμεν; ἔλεγε πρὸ μικροῦ ὁ Πρωθυπουργός. Σᾶς ζητοῦμεν ὅ,τι εἶναι εἰθισμένον εἰς ὅλα τὰ Κράτη. Σᾶς ζητοῦμεν νὰ μᾶς παράσχητε εὐκολίαν, ἵνα διαπράττωμεν ἐργασίας τινὰς ταμιακάς. Ἔντοκα γραμμάτια ὅλα τὰ Κράτη ἔχουσιν ἐν χρήσει, ταῦτα εἶναι τὰ προσωρινὰ δάνεια. Τοῦτο σᾶς ζητοῦμεν. Καὶ σᾶς ζητοῦμεν ταῦτα, οὐχὶ ὡς ἐν Εὐρώπῃ τιθέασι ταῦτα ἐν χρήσει, ἤτοι ἀπολύτως, ἀλλὰ σᾶς ζητοῦμεν ταῦτα μετὰ περιορισμοῦ, ὅπερ ἀποδεικνύει τὴν μεγάλην ἀκρίβειαν ἡμῶν. Ἐν μὲν τοῖς ἄλλοις Κράτεσι ζητοῦσιν αἱ Κυβερνήσεις τὴν ἄδειαν τοῦ ἐκδίδειν ἔντοκα γραμμάτια ἄνευ περιορισμοῦ. Ἡμεῖς δεικνύομεν μεγίστην ἀκρίβειαν, φειδόμενοι τοῦ δημοσίου χρήματος. Παρέσχομεν τοσαύτας ἀποδείξεις τῆς φειδωλίας, μεθ’ ἧς διαχειριζόμεθα τὰ δημόσια, καὶ κατὰ τὴν ἕξιν ἡμῶν ταύτην ἐζητήσαμεν τὴν ἄδειαν ὑπὸ περιορισμοὺς, ἤτοι νὰ μὴ ποιώμεθα χρῆσιν τῶν προσωρινῶν τούτων δανείων ἄλλην ἢ μόνον πρὸς ἐξόφλησιν ὑπαρχόντων δανείων. Ταῦτα ἀποτελοῦσι πλήρη ἀπόδειξιν τῆς συγχύσεως, εἰς τὴν ὁποίαν θέλουσι νὰ ἐμβάλωσι τὸ Κοινοβούλιον, ἵνα ὑφαρπάσωσι τὴν ψῆφον αὐτοῦ. Θέλω δὲ καταδείξει ὑμῖν τὴν σύγχυσιν ταύτην, ἀφηγούμενος τὴν ἱστορίαν τῶν ἐντόκων γραμματίων. Ἐν Ἑλλάδι τὰ πλεῖστα τῶν ἐσόδων ὑπόκεινται εἰς ἀνωμαλίαν ἕνεκα τῶν καιρικῶν περιπετειῶν, δὲν εἶναι δὲ εἰσπράξιμα καθ’ ἕκαστον τῶν μηνῶν τοῦ ἔτους, ἔχομεν δ’ ὡρισμένα τινὰ ἔσοδα κατὰ ὡρισμένους μῆνας τοῦ ἔτους, κατ’ ἄλλους δὲ δὲν ἔχομεν τοιαῦτα. Διὰ τοῦτο ἐλήφθη πρόνοια, καὶ ἐπετράπη, ὡς ἐνθυμοῦμαι, ἐν τῇ Ἐθνικῇ Συνελεύσει εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐκδώσῃ ἔντοκα γραμμάτια ὡρισμένου ποσοῦ. Κατὰ δὲ τὸ 1876, ὅτε ἐκυβέρνα ὁ Δεληγεώργης, ἐζήτησε καὶ ἐπετράπη εἰς αὐτὸν διὰ νόμου νὰ ἐκδώσῃ καὶ ἕτερον ποσὸν ἐντόκων γραμματίων. Πρὸς τίνα σκοπὸν ἐπετράπη τότε τῶν ἐντόκων γραμματίων ἡ ἔκδοσις; Ἐπειδὴ κατὰ τοὺς πρώτους μῆνας δὲν εἰσεπράττοντο ἔσοδα ἐξ ἀμέσων φόρων, τὰ ἔντοκα γραμμάτια ἐχρησίμευον, ἵνα δι’ αὐτῶν ἐπαρκῇ τὸ ταμεῖον εἰς τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους. Ὅτε δ’ ἐπήρχοντο οἱ γόνιμοι μῆνες, καθ’ οὓς εἰσεπράττοντο τὰ ἐκ τῶν εἰρημένων ἀμέσων φόρων ἔσοδα τοῦ Κράτους, ἐπειδὴ ταῦτα ἐπήρκουν εἰς τὰ ἔξοδα τῶν μηνῶν ἐκείνων καὶ ἔμενε καὶ περίσσευμα, τὸ περίσσευμα τοῦτο ἐχρησίμευε πρὸς ἐξόφλησιν τῶν κατὰ τοὺς πρώτους μῆνας ἐκδοθέντων γραμματίων. Ὅτε κατὰ τὸ 1885 ἀνέλαβον τὴν Κυβέρνησιν, εὗρον ἐκδεδομένα ἔντοκα γραμμάτια περὶ τὰ 4,000,000, ἀλλὰ πάντα εὗρον διατεθειμένα, καὶ ἐπειδὴ εἶχον ἀνάγκην μέσων, ἵνα διευκολύνω τὰς ταμιακὰς ἐργασίας, περὶ ὧν ἔλεγεν ὁ Πρωθυπουργὸς, ἐζήτησα τὴν ἄδειαν νὰ ἐκδώσω ἔντοκα γραμμάτια 10 ἀκόμη ἑκατομμυρίων, καὶ οὕτως ἀνεβιβάσθη τὸ ποσὸν τῶν ἐν κυκλοφορίᾳ ἐντόκων γραμματίων εἰς 14 ἑκατομμύρια. Ἀλλὰ ταῦτα ἐχρησίμευσαν οὐχὶ εἰς τὴν διεξαγωγὴν τῶν ταμιακῶν ἐργασιῶν, περὶ ὧν σᾶς ἔλεγε πρὸ μικροῦ ὁ Πρωθυπουργὸς, ἀλλ’ εἰς θεραπείαν ἀναγκῶν τοῦ δημοσίου ταμείου, καὶ ἐμονιμοποιήθησαν ὡς μόνιμον δάνειον. Διὰ τοῦτο ὁ Πρωθυπουργὸς, ἂν καὶ τυγχάνῃ ἐπιτετραμμένη ἡ ἔκδοσις 14 ἑκατομμυρίων ἐντόκων γραμματίων, δὲν ἔχει ἔντοκα γραμμάτια, ἵνα μεταχειρισθῇ εἰς τὰς ἀνάγκας, περὶ ὧν ἀναφέρει τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Ποῖαι δ’ εἰσὶν αἱ ἀνάγκαι αὗται; Ἐπειδὴ διὰ τῶν παγίων δανείων δὲν δύναται, ὡς λέγει, νὰ πορισθῇ τὰ ἀναγκαῖα μέσα, ὅπως προβῇ εἰς τὴν μετατροπὴν τῶν δανείων τῆς ἀνεξαρτησίας, διὰ τοῦτο ζητεῖ τὴν ἄδειαν νὰ συνομολογῇ καὶ προσωρινὰ δάνεια, ἵνα διαπράξῃ τὴν μετατροπὴν ταύτην. Ἀλλὰ διατὶ δὲν ἐπρότεινε νομοσχέδιον περὶ χορηγίας τῆς τοιαύτης ἀδείας δι’ ὡρισμένον ποσόν; Δὲν πρόκειται περὶ τῆς μετατροπῆς τοῦ δανείου τῆς ἀνεξαρτησίας; Πόσων χρημάτων ἔχει ἀνάγκην; Ἂς προσδιορίσῃ τὸ ποσὸν, καὶ ἂς ζητήσῃ τὴν ἄδειαν παρὰ τῆς Βουλῆς νὰ συνομολογήσῃ δάνειον προσωρινὸν τοῦ ὡρισμένου τούτου ποσοῦ, ὅσου ἔχει ἀνάγκην διὰ τὴν μετατροπήν. Ἀλλὰ δὲν πράττει τοῦτο, ζητεῖ δὲ ἀπόλυτον ἄδειαν ἵνα συνομολογῇ οὐχὶ ἓν δάνειον, οὐχὶ ὡρισμένου ποσοῦ προσωρινὰ δάνεια, ἀλλ’ ὅσα δάνεια θέλει καὶ δι’ ὅσα ποσὰ θέλει. Κατὰ τῆς ἀπολύτου ταύτης ἀδείας ἐνιστάμεθα, διότι θεωροῦμεν, ὅτι εἶναι παραχώρησις τῆς ἐξουσίας, τὴν ὁποίαν τὸ Σύνταγμα ἀνέθηκεν εἰς ἡμᾶς, παραχώρησις λέγω τῆς νομοθετικῆς ἡμῶν ἐξουσίας εἰς τὴν νομοτελεστικήν. Ἐνθυμεῖσθε δὲ, Κύριοι, πόσαι εἰσὶν αἱ παραχωρήσεις τῆς ἐξουσίας ἡμῶν, ἃς μέχρι τοῦδε ἐστέρξαμεν, καὶ μέχρι τίνος σημείου αὗται ἐξικνοῦνται, ποίαν δ’ ἔκτασιν μέχρι τοῦδε ἔλαβον. Ἐμνήσθην τῶν περὶ τούτου ἐν προηγουμένῃ συνεδριάσει, ἐπαναλαμβάνω δὲ τὰς αὐτὰς σκέψεις καὶ σήμερον. Ἔχομεν δικαίωμα, οὐχὶ ὡς νομοθετικὸν σῶμα, ἀλλ’ ὡς Κοινοβούλιον, νὰ ἐλέγχωμεν τὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλὰ τὸ δικαίωμα τοῦτο ἡμῶν ἐμειώθη ἀπογυμνωθὲν, διότι οἱ Ὑπουργοὶ δὲν παρέχουσιν ἡμῖν τὰ μέσα τοῦ ἐλέγχου. Διατὶ ἐπαύσατε τὸν γυμνασιάρχην Πάγκαλον; Ἐρωτῶμεν. Δότε ἡμῖν τὰ ἔγγραφα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθητε. Δὲν ὑπάρχουσι, μᾶς ἀποκρίνονται. Ἀλλὰ τότε πόθεν ἐπορίσθητε τὰς πληροφορίας, ἐφ’ ὧν ἐστηρίχθητε, ὅτε ἐπαύσατε αὐτόν; Καὶ ἀποκρίνονται ἡμῖν, ὅτι προφορικῶς ἔδωκεν αὐτὰς ὁ τμηματάρχης. Ἀλλ’ ἐκ τίνων ἐπισήμων ἐγγράφων ἐπορίσθη ὁ τμηματάρχης ὅσας ἔδωκεν ὑμῖν προφορικῶς πληροφορίας; Καὶ μᾶς ἀντιτάττουσι σιωπήν. Διατὶ δὲν ἐπαύσατε τὸν γυμνασιάρχην Πατρῶν, ἄλλην ἀπευθύνομεν αὐτοῖς ἐρώτησιν, ἀφοῦ ἡ ἐπιτόπιος ἀρχὴ, ἡ κατὰ νόμον ἐπιτηροῦσα αὐτὸν, ἐπρότεινε τὴν παῦσιν αὐτοῦ δι’ ἐκθέσεως, ἀξίας τῆς μερίμνης τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς μερίμνης τοῦ Κοινοβουλίου; Δὲν δυνάμεθα νὰ καταθέσωμεν τὰ ἔγγραφα, ἀποκρίνονται, διότι ταῦτα ἀφορῶσιν εἰς πρόσωπα. Δότε ἡμῖν τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἐπεστείλατε εἰς τὴν Εὐρώπην κατὰ τὸν χρόνον, καθ’ ὃν ἐλάμβανον χώραν τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα τοιαύτην παρεσκεύασαν τὴν δυστυχίαν τῆς Κρήτης. Δὲν δυνάμεθα νὰ καταθέσωμεν αὐτὰ, ἀποκρίνονται, διότι εἶναι ἐκκρεμὲς τὸ ζήτημα. Καὶ ἠρνοῦντο ταῦτα, καθ’ ὃν χρόνον ἐδημοσιεύοντο διὰ τῆς Ἀγγλικῆς Βίβλου τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἐζητοῦμεν. Δότε ἡμῖν τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἀντηλλάξατε, ἵνα σώσητε ἀπὸ τῶν τουρκικῶν ὠμοτήτων δύο ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι, βασισθέντες ἐπὶ τῆς ἑλληνικῆς ἐθνικότητος, τὴν ὁποίαν εἶχον, ἐνεπιστεύθησαν νὰ διέλθωσι διὰ τῆς πρωτευούσης τοῦ Ὀθωμανικοῦ Κράτους. Ἀλλ’ οὐδὲ τὰ ἔγγραφα ταῦτα μᾶς δίδουσιν, ἐπὶ τῷ λόγῳ, ὅτι καὶ ἡ ὑπόθεσις αὕτη εἶναι ἐκκρεμής. Ἀλλ’ εἶναι ἐκκρεμὴς ἡ ὑπόθεσις τῆς ὑπὸ τῆς Τουρκίας ἀναγνωρίσεως τῆς ἑλληνικῆς ἐθνικότητος αὐτῶν; συζητεῖται ἀκόμη ἐν τῇ Πύλῃ, ἂν ἦναι πολῖται Ἕλληνες ἢ ὄχι οἱ δυστυχεῖς ἐκεῖνοι; Αὐτὸ τὸ ἔλυσεν ἡ Τουρκία, καὶ ἐξέδωκεν ἀπόφασιν καὶ ἐξώρισεν αὐτούς. Τὸ δικαίωμα τοῦ ἐλέγχου, ὅπερ ἔχομεν ὡς Κοινοβούλιον, κατέστη ἰδανικόν. Μήπως, ὁσάκις μᾶς ἔδωκαν ἀτελεῖς τινας πληροφορίας, δὲν προσεπάθησαν νὰ συγχύσωσι ταύτας, ὅπως μὴ δυνάμεθα νὰ πορισθῶμεν ἐξ αὐτῶν τὰ ἀναγκαῖα φῶτα; Ἔχομεν καθῆκον, ὡς ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, νὰ περιφρουρῶμεν τὸ πολίτευμα, καὶ περιορίζωμεν ἑκάστην τῶν μεγάλων πολιτειακῶν ἐξουσιῶν εἰς τὰ ὅρια, τὰ ὁποῖα τὸ Σύνταγμα διέγραψε. Καὶ ὁ μὲν Πρωθυπουργὸς δὲν στέργει νὰ ἐκτελέσῃ ἀπόφασιν δικαστικῆς ἐξουσίας, ἡ δὲ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς, ὑπὸ τὴν ὁποίαν ὁ Πρωθυπουργὸς ὀχυροῦται, δὲν διστάζει νὰ ἀνακηρύξῃ διὰ τῆς ψήφου της, ὅτι ὁ Πρωθυπουργὸς ἔδειξεν εὐλάβειαν εἰς τὰς ἀποφάσεις τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας, ὅτε ἐπέτρεπε μὲν νὰ διανύσῃ φυλάκισιν δίμηνον ὁ καταδικασθεὶς ἐνωμοτάρχης, ἠρνεῖτο ὅμως νὰ ἐκτελέσῃ τὸ μέρος τῆς ἀποφάσεως, διὰ τοῦ ὁποίου κατεδικάζετο εἰς ἔκπτωσιν ἀπὸ τῆς ὑπηρεσίας. Καὶ τὸ Κοινοβούλιον διὰ τῆς πλειοψηφίας του βεβαιοῖ, ὅτι τοιαύτη ἐνέργεια τοῦ Πρωθυπουργοῦ δεικνύει εὐλάβειαν πρὸς τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν! Νὰ ὁμιλήσω περὶ νόμων ἀντισυνταγματικῶν; Χθὲς ἐπρότεινα νομοσχέδιον πρὸς ἀκύρωσιν δύο νόμων, τοὺς ὁποίους ἐγὼ καὶ οἱ πλεῖστοι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως—ἴσως ὑπάρχουσί τινες, οἱ ὁποῖοι διστάζουσι,—κρίνουσι κατὰ πεποίθησιν ἀντισυνταγματικούς. Ἀλλὰ μήπως εἶναι οὗτοι μόνοι; Δὲν ἐξεδόθησαν νόμοι, κανονίζοντες τὰς σχέσεις τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ πρὸς τὴν πολιτείαν κατὰ τὴν ἐνάσκησιν τῶν ἐκλογικῶν δικαιωμάτων αὐτῶν, ἐπίσης ἀντιβαίνοντες εἰς τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος; Τέλος πάντων διεσώζετο ἔτι ἓν δικαίωμα, τὸ τοῦ νομοθετεῖν, καὶ ἑπομένως τοῦ ἑρμηνεύειν τοὺς νόμους. Εἴχομεν μεταβληθῆ σιωπηλῶς ἀπὸ Κοινοβουλίου εἰς νομοθετικὸν σῶμα, ἀλλ’ ἤμεθα νομοθετικὸν σῶμα. Καὶ γνωρίζετε πάντες τὴν διαφοράν. Κατὰ τοὺς πρώτους χρόνους τῆς αὐτοκρατορίας τοῦ Ναπολέοντος Γʹ δὲν ὑπῆρχε Βουλή, ἀλλὰ νομοθετικὸν σῶμα. Κατὰ τὰ τελευταῖα ὅμως ἔτη τὸ νομοθετικὸν σῶμα εἶχε μεταβληθῆ εἰς Κοινοβούλιον· ἡμεῖς δὲ ἀπὸ Κοινοβουλίου μετεπέσαμεν εἰς νομοθετικὸν σῶμα! Ποῖον εἶναι τὸ πρώτιστον νομοθετικὸν καθῆκον ἡμῶν, εἰμὴ ἡ ἔρευνα τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους; Ἀλλ’ ἵνα ἐξασκῶμεν αὐτὸ, εἶναι ἀνάγκη νὰ γνωρίζωμεν ἂν πρέπῃ νὰ ἐπιβάλλωνται τόσοι φόροι εἰς τὸν λαὸν, ὅσοι ζητοῦνται ὑπὸ τῶν κυβερνώντων, καὶ ἂν ἦναι ἀνάγκη νὰ συνομολογήσωμεν τόσα δάνεια, ὅσα ζητοῦνται. Ὁ Πρωθυπουργὸς ὅμως κατώρθωσε καὶ τὴν ἔρευναν ταύτην νὰ ματαιώσῃ, διότι κατὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο θέλει σᾶς ἀπαλλάξῃ τοῦ κόπου νὰ μελετᾶτε ἀπολογισμοὺς καὶ προϋπολογισμούς· ἀρκεῖ ἡ βεβαίωσις τοῦ Πρωθυπουργοῦ, ὅτι ἔχει ἀνάγκην τοσούτων φόρων, ἵνα ἀναγκάζησθε νὰ ψηφίζητε αὐτοὺς, διότι δὲν θέλει εἶσθαι πλέον δυνατὸν εἰς ὑμᾶς νὰ πληροφορηθῆτε, ἂν οἱ φόροι οὗτοι ἦναι ἀναγκαῖοι. Ὁ Ὑπουργὸς θέλει συνομολογεῖ δάνεια, ὑμεῖς δὲ δὲν δύνασθε νὰ κρίνητε, ἂν ἦναι ἀναγκαῖα ἢ ὄχι. Τὸ σύστημα εἶναι πλῆρες. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἡ ἐφημερίς, τὴν ὁποίαν γράφει ὁ Πρωθυπουργὸς, ὅσῳ καὶ ἂν ἀποκηρύττει τὰ δι’ αὐτῆς δημοσιευόμενα, ἡ ἐφημερὶς «Ὥρα» ἐδημοσίευσεν ἄρθρον, ὅτε ἐτελοῦντο αἱ ἑορταὶ τῆς εἰκοσιπενταετηρίδος τοῦ βασιλέως Γεωργίου, διὰ τοῦ ὁποίου ἀφηγεῖτο, ὅτι τὸ πολίτευμα, τὸ ὁποῖον κατεστάθη ἐν Ἑλλάδι κατὰ τὸ 1863, ἦτο ἀνεφάρμοστον, ἦτο δὲ πάντοτε ζήτημα, πῶς ἤθελε κατασταθῆ δυνατὸν τὸ πολίτευμα τοῦτο νὰ τροποποιηθῇ δι’ ἀναθεωρήσεως. Ἀφηγεῖτο δὲ τοῦ ἄρθρου ἐκείνου ὁ συντάκτης μετὰ θαυμασμοῦ, ὅτι ὁ Πρωθυπουργὸς ἐξεῦρεν εὐτυχῶς τὸν τρόπον, καθ’ ὃν τὸ πολίτευμα τοῦτο κατέστη ἐφαρμόσιμον. Καὶ ὁ τρόπος οὗτος εἶναι οἱ νόμοι, τοὺς ὁποίους ὁ Πρωθυπουργὸς διεσκεύασεν, οἱ ὁποῖοι ἔκτοτε εἶχον ψηφισθῆ ἀπὸ τὴν Βουλήν. Οὕτω καὶ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου πρόκειται νὰ ἐπιστεγάσητε τὸ νομοθετικὸν οἰκοδόμημα, τὸ ὁποῖον ὁ Πρωθυπουργὸς ὡς ἀρχιτέκτων ᾠκοδόμησε, διὰ νὰ καταστήσῃ ἐφαρμόσιμον τὸ πολίτευμα ἐν Ἑλλάδι, ἐν ἄλλαις λέξεσι, διὰ νὰ καταστήσῃ νεκρὸν τὸ Σύνταγμα τῆς Ἑλλάδος. Δὲν γνωρίζω ἐὰν θέλῃ μέχρι τέλους ἰδεῖ τὸ ἔργον του στεφανούμενον, καὶ ἐὰν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θέλῃ ἀνεχθῆ τὴν πλαστογράφησιν ταύτην τῶν θεσμῶν του, τὴν δολίαν ταύτην ἀφαίρεσιν τῶν δικαιωμάτων του, τὴν μετὰ κακοπιστίας ἐπιόρκου ἀπογύμνωσιν αὐτοῦ ἀπὸ τῶν ἐλευθεριῶν του. Ἐὰν τὸ δεχθῇ, εἶναι ἄξιος τῆς τύχης του· ἐγὼ βεβαίως δὲν θέλω ἀναλάβει τὸν ἀγῶνα ἀντ’ αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἡμεῖς δυνάμεθα, ὡς Βουλευταὶ, ὡς ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, ἔχομεν καθῆκον ν’ ἀποκρούσωμεν τὴν ἀπόπειραν ταύτην τοῦ Πρωθυπουργοῦ, διὰ νὰ μὴ ἀφήσωμεν νὰ συντελέσῃ τὸ ἔργον τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς κατακρίνομεν καὶ ἀποδοκιμάζομεν. Κατακρίνομεν δὲ αὐτὸ διότι ἀποτελεῖ τὴν παράβασιν τῶν νόμων. Κατακρίνομεν διότι ὁμοιάζει πρὸς τὸ ἐγχειρίδιον, τὸ ὁποῖον τίθεται εἰς χεῖρας δολοφόνων, ἀλλὰ δὲν ἁρμόζει εἰς χεῖρας πολιτικῶν ἀνδρῶν, οἵτινες ἔχουσι τὴν ἀξίωσιν νὰ κυβερνήσωσι τοὺς λαούς. (Εὖγε! ἐξ ἀριστερῶν). Οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες ἐκεῖνοι, οἵτινες ἔχουσι τὴν ἀξίωσιν νὰ κυβερνῶσι λαοὺς, ὀφείλουσι πρὸ παντὸς νὰ ἦναι εἰλικρινεῖς πρὸς αὐτούς. Ἀφοῦ δ’ ἐτέθησαν ἐπὶ τῆς κορυφῆς τῆς κυβερνητικῆς πυραμίδος, πρέπει καὶ πᾶς λόγος αὐτῶν καὶ πᾶσα πρᾶξις καὶ αὐτὸς ὁ ἰδιωτικὸς αὐτῶν βίος νὰ ἦναι παράδειγμα ἠθικότητος καὶ εἰλικρινείας καὶ ἀγαθοπιστίας. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἔχομεν καθῆκον ν’ ἀποκρούσωμεν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, νὰ προτρέψωμεν τὸν Πρωθυπουργὸν, νὰ μὴ ἐξακολουθήσῃ τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἤρξατο πρὸ τοσούτου χρόνου, καί, ἐὰν δὲν στέργῃ, νὰ καταβάλωμεν πᾶσαν προσπάθειαν, ὅπως παρακωλύσωμεν αὐτόν. Ἀλλὰ μήπως δὲν ἔχομεν τὴν δύναμιν; Καὶ ἂν δὲν τὴν ἔχωμεν, καὶ τότε, ἐπειδὴ ἡ πρότασις τοῦ Πρωθυπουργοῦ, ὡς ἐτυπώθη καὶ εἰσήχθη εἰς τὴν Βουλήν, ἐὰν δὲν στέρξῃ νὰ μεταβάλῃ αὐτήν, προσδιορίζων τὰ ποσὰ τῶν δανείων, τῶν ὁποίων ἔχει ἀνάγκην διὰ νὰ προβῇ εἰς τὴν μετατροπὴν τοῦ δανείου τῆς ἀνεξαρτησίας, ἐπειδὴ λέγω ἡ πρότασις αὕτη εἶναι μέλος ἀναπόσπαστον τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τοῦ Πρωθυπουργοῦ, ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἥτις πάντοτε ἐδήλωσεν, ὅτι ἀπολύτως δὲν ἔχει ἐμπιστοσύνην εἰς τὸν Πρωθυπουργόν, ἔχει καθῆκον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου νὰ δηλώσῃ, καὶ εἰδικῶς ἐπ’ αὐτοῦ, τὴν δυσπιστίαν της εἰς τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τοῦ Πρωθυπουργοῦ.

§78ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδεὶς ἐδίστασε βεβαίως περὶ τῆς δυσπιστίας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ μάλιστα ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, διότι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι ἄντικρυς ἀντίθετον πρὸς τὰς ἰδέας καὶ τὰς πεποιθήσεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Αἱ ἰδέαι καὶ αἱ πεποιθήσεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἶναι, ὅτι τὰ οἰκονομικὰ ἡμῶν πράγματα πρέπει νὰ ἀνορθωθῶσι διὰ τῆς χρεωκοπίας (θόρυβος ἀριστερᾷ). Ὅτε ὁ ἀρχηγὸς ὑμῶν... (θόρυβος ἀριστερᾷ).

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε (θόρυβος).

§80ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅτε ὁ ἀρχηγὸς ὑμῶν ἀπευθύνει πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ πρὸς τοὺς περὶ τὴν Κυβέρνησιν τὰς ἀποστροφὰς ἐκείνας, τὰς ἐν οὐδενὶ Κοινοβουλίῳ ἐπιτρεπομένας, ἡμεῖς ἀκροώμεθα σιωπῶντες, καὶ τὴν περιφρόνησιν ἡμῶν δεικνύομεν μόνον, ἀπαξιοῦντες ν’ ἀπαντῶμεν, ὑμεῖς δ’ ἐξεγείρεσθε ἤδη (θόρυβος μέγας ἀριστερᾷ).

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ 10 λεπτὰ. (Μετὰ τὴν διακοπὴν ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις).

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἀνταποκρινόμενος εἰς τὰς διαθέσεις ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς, διαλύω τὴν συνεδρίασιν. Λύεται ἡ συνεδρίασις Ὥρᾳ 8 καὶ 30′ μ. μ.