1889.11.24

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 26

Τῆς 24 Νοεμβρίου 1889

(Παρασκευή).

Ὥρᾳ 5 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σωτηρόπουλος ὑποβάλλει τὴν ἑπομένην ἔγγραφον ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης: «Μεταξὺ τῶν ἐγγράφων, ἅτινα ἐζήτησα νὰ προσαχθῶσι, σχετικῶς μὲ τὴν τοποθέτησιν τῶν ἐν Κυπαρισσίᾳ ἀρχῶν εἰς τὸ παράλιον, περιελαμβάνοντο καὶ ἐκθέσεις τοῦ Εἰσαγγελέως καὶ τοῦ Πρωτοδικείου περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς μεταθέσεως ταύτης ὡς πρὸς τοὺς ὑπαλλήλους, τὴν ὑπηρεσίαν καὶ τοὺς κατοίκους. Ἐπειδὴ δὲ ἤκουσα χθὲς ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι δὲν ἐζήτησε τοιαύτας ἐκθέσεις, διότι αἱ ἀνωτέρω ἀρχαὶ δὲν ὑπάγονται εἰς τὴν δικαιοδοσίαν του, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ προσκαλέσῃ τὸν Εἰσαγγελέα καὶ τὸ Πρωτοδικεῖον Κυπαρισσίας νὰ ἐκθέσωσιν ἐμπεριστατωμένως τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν σπουδαίαν ταύτην ὑπόθεσιν, καὶ νὰ ὑποβάλῃ τὸ ταχύτερον τὰς ἐκθέσεις των».

§2ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ν’ ἀποσταλῇ ἡ ἐπερώτησις πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργόν.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. Ὁ Δ. Χαρατζῆς ὑποβάλλει ὑπόμνημα κατὰ τῆς αὐξήσεως τῆς φορολογίας τοῦ καταναλισκομένου καπνοῦ.

§4ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νὰ σταλῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀντώνιος Οἰκονόμου ἐξ Ἀργυροκάστρου, κρατούμενος ἐν ταῖς αὐτόθι φυλακαῖς, παραπονεῖται κατὰ τῆς Προξενικῆς ἀρχῆς Ἀργυροκάστρου. Ἀναφορὰ ἐμπόρων Ἑρμουπολιτῶν, παρακαλούντων νὰ καταργηθῶσι τὰ τέλη χαρτοσήμου διὰ τὰ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἀποστελλόμενα ἐμπορεύματα.

§6ΚΟΡΠΑΣ. Ὑποστηρίζω τὴν ἀναφορὰν ταύτην καὶ παρακαλῶ νὰ διαβιβασθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς τὰς μελέτας, τὰς ὁποίας προτίθεται νὰ κάμῃ ἐπὶ τοῦ δασμολογίου χάριν τοῦ ἐμπορίου, καὶ ἰδίως ἐκείνου τῆς Σύρου, ὅπερ προδήλως δὲν εὑρίσκεται εἰς εὐάρεστον κατάστασιν, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει καὶ τὰ ἐν τῇ ἀναφορᾷ ἐκτιθέμενα ὑπὸ τῶν ἐμπόρων τῆς Σύρου καὶ, εἰ δυνατόν, προκαλέσῃ νόμον, δι’ οὗ νὰ ἐπανέλθῃ ἐν ἰσχύϊ τὸ πρώην καθεστὼς, δηλ. αἱ πράξεις, αἵτινες συντάσσονται ἐν τοῖς τελωνείοις διὰ τὰ ἐκ τῆς διαμετακομίσεως ἀποστελλόμενα εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐμπορεύματα, νὰ μὴ γίνωνται ἐπὶ χαρτοσήμου, ἀλλ’ ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου.

§7ΤΖΑΝΕΣ. Θὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως καὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβωσι πρόνοιαν περὶ τῶν καταστημάτων τῶν ἐκπαιδευτικῶν ἐν τῷ δήμῳ Ἀλαγωνίας, τῶν συντηρουμένων ἐκ τοῦ κληροδοτήματος Δημάκη, διότι ταῦτα ὅσον οὔπω καταπίπτουσι. Τὸ ἀληθὲς εἶναι, ὅτι τὰ ζητήματα ταῦτα δύνανται νὰ λύωνται ἐν τοῖς Ὑπουργείοις καὶ μάλιστα παρ’ ἡμῶν, οἵτινες δυνάμεθα εὐκολώτερον νὰ προσερχώμεθα εἰς αὐτά, ἀλλ’ εἶναι ζητήματα, τὰ ὁποῖα καὶ οἱ Βουλευταὶ τῆς Συμπολιτεύσεως δὲν δύνανται νὰ τὰ λύσωσιν ἐν τοῖς Ὑπουργείοις, διότι τινὰ ὄργανα ἐν τοῖς Ὑπουργείοις ἔχουσι καὶ πολιτικὴν ἄλλην καὶ γνώμην ἄλλην. Πολλάκις ἀπηυθύνθην πρὸς τοὺς ἁρμοδίους ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Παιδείας, καὶ πρὸς τοὺς ἁρμοδίους ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ σώσωμεν αὐτὴν τὴν περιουσίαν τὴν ἐθνικήν. Δυστυχῶς, μέχρι σήμερον, ἂν καὶ πολλάκις ἀπηυθύνθην, δὲν ἠδυνήθην νὰ κάμω τίποτε. Παρακαλῶ λοιπὸν τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς νὰ λάβωσιν ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν τὴν παράκλησίν μου ταύτην, καὶ νὰ καλέσῃ ὁ μὲν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς τὸν ὑπάλληλον ἐκεῖνον, μεθ’ οὗ ὡμίλησα πολλάκις, καὶ νὰ ὑποδείξῃ αὐτῷ, ὅτι ἀνάγκη νὰ ἐκδοθῇ Β. Διάταγμα ἢ ἄλλο τι, τὸ ὁποῖον νὰ κανονίσῃ τὸ κληροδότημα, ὁ δὲ ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸς νὰ καλέσῃ τὸν ἁρμοδιώτερον ὑπάλληλον καὶ νὰ παραγγείλῃ εἰς τὸν Νομάρχην Μεσσηνίας ν’ ἀποστείλῃ ἐπίτηδες ἄνθρωπον εἰς τὸν δῆμον, διότι θὰ καταπέσωσι τὰ εἰρημένα καταστήματα, καὶ ὄχι μόνον τὸ Κράτος θὰ ζημιωθῇ σπουδαίως, ἀλλὰ καὶ τὸ κληροδότημα θὰ παραληφθῇ ἀπὸ τοὺς κληρονόμους, καὶ τοιουτοτρόπως ὁ σκοπὸς τοῦ διαθέτου θὰ ματαιωθῇ καθ’ ὁλοκληρίαν.

§8ΡΙΚΑΚΗΣ. Δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ λαλήσω πλέον περὶ τῆς βραδύτητος, ἡ ὁποία συμβαίνει εἰς τὴν ἔναρξιν τῆς συνεδριάσεως, διότι πολλάκις ἐγένετο λόγος, πολλάκις ἐλήφθησαν ἀποφάσεις, καὶ δὲν ἐξετελέσθησαν· ἀλλὰ παρατηρῶ ὅτι τὸ κακὸν προχωρεῖ καὶ ἡ σιωπὴ ἴσως ἤθελεν ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ἐντελῆ παραλυσίαν τῶν συνεδριάσεων. Δὲν πρόκειται πλέον, ὅτι ἡμεῖς, οἱ ἐρχόμενοι ἐγκαίρως, ἀποκάμνομεν ἀναμένοντες, ἀλλὰ συμβαίνει ὥστε ἡ κακὴ αὕτη συνήθεια ἀπειλεῖ νὰ φέρῃ τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ νὰ μὴ δυνάμεθα νὰ ἐκπληρῶμεν τὸ καθῆκον, δι’ ὃ συνερχόμεθα. Ἐὰν θέλωμεν σπουδαίως νὰ ἐργασθῶμεν, ἡ τακτική, τὴν ὁποίαν καθιερώσαμεν, ἀντίκειται εἰς τὸν σκοπόν μας. Οὐδεὶς θ’ ἀρνηθῇ, ὅτι, ἐργαζόμενος ὅλην τὴν ἡμέραν εἰς ἄλλας ἐργασίας καὶ ἐρχόμενος ἐνταῦθα τὸ ἑσπέρας, δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν ν’ ἀσχοληθῇ σπουδαίως εἰς καθήκοντα, ὁποῖα ἡ θέσις αὕτη τῷ ἐπιβάλλει. Ἔρχεται ἡ ἑβδόμη ὥρα καὶ οἱ περισσότεροι ἐξ ἡμῶν εἴμεθα ἐξηντλημένοι, καὶ τοιουτοτρόπως ἐργαζόμεθα μηχανικῶς. Θὰ σᾶς παρακαλέσω λοιπόν, κύριε Πρόεδρε, νὰ συστήσητε εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ συντελέσητε, ὥστε νὰ ἐκπληρῶται ἡ ἀπόφασις τοῦ σώματος, νὰ συνερχώμεθα ἐγκαίρως, διὰ νὰ ἐργαζώμεθα σπουδαίως, ἐὰν θέλωμεν νὰ ἐργαζώμεθα. Περισσότερα δὲν θέλω νὰ εἴπω, καὶ εἶναι καὶ ἡ τελευταία φορὰ, καθ’ ἣν ὁμιλῶ ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ ἀπόκειται εἰς τὴν Βουλὴν νὰ τὸ τηρῇ.

§10ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Δὲν συμφωνῶ καθόλου μετὰ τοῦ προλαλήσαντος· διότι, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὰ χρονικὰ τῆς Βουλῆς, θέλομεν ἴδει ἀπεναντίας, ὅτι ἡ σπουδαία ἐργασία, εἰς τὴν ὁποίαν ὀφείλεται ἡ ἀναμόρφωσις τῆς Πολιτείας, ἐγένετο κατὰ τὸ μεσονύκτιον. Ὡς ἐκ τούτου ὀφείλει νὰ διδαχθῇ ὁ προλαλήσας ἐκ τῶν πραγμάτων, ὅτι σφάλλει καθ’ ὁλοκληρίαν, καὶ νὰ συμμορφωθῇ μὲ τὴν γνώμην τῶν πολλῶν, οἱ ὁποῖοι εἰργάσθησαν κατὰ τοιαύτην ὥραν καὶ κατέληξαν εἰς τοιαῦτα σπουδαῖα ἀποτελέσματα.

§11ΡΙΚΑΚΗΣ. Τί θὰ γίνῃ, κύριε Πρόεδρε;

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Προεδρεῖον εἶναι πάντοτε ἐνταῦθα ἀπὸ τῆς 3ης ὥρας. Παρακαλῶ τοὺς κυρίους Βουλευτὰς νὰ ἔρχωνται τοὐλάχιστον εἰς τὰς 3½.

§13ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§14ΚΟΡΠΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ διορθώσῃ ἓν ἄτοπον, τὸ ὁποῖον συμβαίνει εἰς τὸν δῆμον Σερίφου· τὸ Τηλεγραφεῖον μένει ἀπὸ 15 ἤδη ἡμερῶν κεκλεισμένον, τοῦ τηλεγραφητοῦ ἀπουσιάζοντος, νομίζω ἕνεκεν ἀσθενείας, καὶ εὑρισκομένου εἰς ἄλλον τόπον. Ἐν Σερίφῳ, ὡς γνωρίζετε, κύριε Ὑπουργὲ, ὑπάρχουσι δύο Μεταλλευτικαὶ Ἑταιρίαι, τῶν ὁποίων τὰ συμφέροντα σπουδαίως παραβλάπτονται ἐκ τῆς ἐλλείψεως τοῦ τηλεγραφητοῦ· ἑπομένως νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη καὶ ἀνάγκη κατεπείγουσα νὰ διατάξητε, εἰ δυνατὸν, νὰ σταλῇ προσωρινῶς ἐκ Σύρου ἕτερος τηλεγραφητής, μέχρις οὗ ἀναῤῥώσῃ ὁ ἀσθενῶν ἢ μέχρις οὗ ληφθῇ ἄλλο μέτρον. Ἐπειδὴ δὲ εὑρίσκομαι εἰς τὸ βῆμα, θεωρῶ καθῆκόν μου ἀπαραίτητον,—καθόσον χθὲς, ὅτε ἐγένετο λόγος περὶ τῆς ἀπολύσεως τοῦ γυμνασιάρχου Ληξουρίου κ. Παγκάλου, δὲν παρευρέθην εἰς τὴν συνεδρίασιν,—νὰ εἴπω τινὰ, πρὸς ἀναίρεσιν ὄχι τῶν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ λεχθέντων, ἀλλὰ τῶν πληροφοριῶν, τῶν χορηγηθεισῶν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ἐκ λόγων ἴσως ἄλλων, ἢ τῆς πολιτικῆς ἢ τῆς ὑπηρεσίας. Ἐὰν λόγοι ὑπηρεσίας προὐκάλουν τὴν ἀπόλυσιν τοῦ ἐντιμοτάτου καὶ ἱκανωτάτου τούτου Γυμνασιάρχου, βεβαίως ἦτο ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἠδύνατό τις νὰ ἐξετάσῃ ὑπὸ ἄλλην ἔποψιν. Ἀλλὰ λόγοι ὑπηρεσίας δὲν ὑπάρχουσι καὶ οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρχωσι, πρὸ πάντων δὲ ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως δὲν ἦτο δυνατὸν ν’ ἀπολυθῇ Γυμνασιάρχης, ὅστις προήχθη εἰς τὴν θέσιν τοῦ Γυμνασιάρχου ἐκ τῆς θέσεως τοῦ καθηγητοῦ, καίτοι νεώτατος καὶ τὴν ἡλικίαν καὶ τὴν ὑπηρεσίαν, τὸ ὁποῖον σημαίνει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀνεγνώρισεν ὅτι ὁ κ. Πάγκαλος κέκτηται προσόντα, τὰ ὁποῖα παρεῖχον εἰς αὐτὸν τὸ δικαίωμα νὰ καθέξῃ τὴν θέσιν τοῦ Γυμνασιάρχου, καίτοι νεώτατος τὴν ἡλικίαν· ἄλλως τε, καὶ ἄλλοι τινὲς λόγοι ἐὰν ὑπῆρχον, ἔχω ἀνὰ χεῖρας ἀντίγραφον τηλεγραφικῆς ἀναφορᾶς καὶ τηλεγραφημάτων καὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ πρὸς τοὺς ἐντίμους συναδέλφους ἐκ Κεφαλληνίας, εἰς τὰ ὁποῖα τηλεγραφήματα παριστῶσιν οὐ μόνον τὴν ἀνάγκην τῆς διατηρήσεως τοῦ κ. Παγκάλου ἐν τῷ Γυμνασίῳ ἐκείνῳ, ἀλλὰ ζητοῦσιν ἱκετευτικῶς ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ παραμείνῃ ἐκεῖ, διότι ἄνευ αὐτοῦ τὸ Γυμνάσιον θὰ παραλύσῃ. Ἔρχομαι λοιπὸν ν’ ἀντικρούσω μόνον τὰς πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν, καὶ αἱ ὁποῖαι κατ’ ἐμὲ εἶναι ἐσφαλμέναι. Εἶπε χθὲς ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι ὁ κ. Πάγκαλος μετέβαλε τὴν οἰκίαν αὑτοῦ εἰς ἐκλογικὸν πρακτορεῖον καὶ σκανδαλωδῶς εἰργάζετο ὑπὲρ τοῦ ὑποψηφίου τῆς Ἀντιπολιτεύσεως κατὰ τὴν ἄρτι διεξαχθεῖσαν βουλευτικὴν ἐκλογὴν ἐν τῷ νομῷ Κυκλάδων. Τῷ ὄντι, Κύριοι, συνομολογῶ καὶ ἀνομολογῶ δημοσίᾳ, ὅτι ἡ οἰκία τοῦ κ. Παγκάλου μετεβλήθη εἰς ἐκλογικὸν πρακτορεῖον κατὰ τὴν ἡμέραν τῶν ἐκλογῶν, ἀλλ’ ὁ πράκτωρ δὲν ἦτο ὁ Πάγκαλος ὁ Γυμνασιάρχης, ἀλλ’ ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ Μόσχος Πάγκαλος, ἰατρὸς, ὅστις ὅμως δὲν ἀνήκει εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἀλλ’ εἰς τὴν Συμπολίτευσιν, ὅστις εἶναι εἷς τῶν φανατικωτέρων φίλων τῆς Συμπολιτεύσεως καὶ ἰδίως τοῦ κόμματος τοῦ φίλα φρονοῦντος πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐν τῷ τόπῳ ἐκείνῳ. Ἐὰν ἀμφιβάλλητε, κύριε Ὑπουργὲ, δύνασθε νὰ ἐρωτήσητε καὶ τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους ἐκ τῶν Κυκλάδων καὶ τοὺς διευθύνοντας τὸ κόμμα, τὸ πρὸς ὑμᾶς φίλα φρονοῦν ἐν Κέᾳ, καὶ θέλετε πεισθῆ, ὅτι ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ εἶναι εἷς τῶν φανατικωτέρων φίλων τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ἐκεῖ συνήρχοντο πᾶσαι αἱ ἀρχαί, οἱ ὑπάλληλοι, οἱ ἐντεταλμένοι τὴν τήρησιν τῆς τάξεως, ἵνα λαμβάνωσι μέτρα πρὸς παραχάραξιν τοῦ φρονήματος τῶν ἐκλογέων. Δὲν εἶναι λοιπὸν ὁ Σπυρίδων Πάγκαλος, ὁ Γυμνασιάρχης, ὁ σκανδαλωδῶς ἐργασθεὶς καὶ ἀναμιχθεὶς εἰς τὰς ἐκλογάς, ἀλλ’ ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ, ὅστις ὡς πολίτης εἶναι ἐλεύθερος καὶ ἔχει τὸ δικαίωμα νομίζω καὶ ν’ ἀναμιχθῇ καὶ νὰ πράξῃ ὅ,τι καὶ ἂν θέλῃ, χωρὶς νὰ παραβῇ τοὺς κειμένους νόμους. Ὁ Γυμνασιάρχης οὗτος ἔχει καὶ ἄλλον ἀδελφόν, τὸν Ποθητὸν Πάγκαλον, ὅστις εἶναι δικηγόρος ἐνταῦθα, ὁ ὁποῖος τῷ ὄντι εἶναι ἀντιπολιτευόμενος καὶ εἰργάσθη ἐκθύμως ὑπὲρ τοῦ ὑποψηφίου τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τοιαύτη δὲ ὑπῆρξεν ἡ μεταξὺ τῶν δύο ἀδελφῶν διχόνοια, ὥστε δὲν ἐχαιρετῶντο ἐπὶ ἡμέρας ὁλοκλήρους, διότι δὲν ἤθελεν ὁ ἀντιπολιτευόμενος νὰ μεταβληθῇ ἡ οἰκία αὐτῶν εἰς κέντρον ἐκλογικὸν ὑπὲρ τοῦ ὑποψηφίου τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν θέλητε, δύνασθε ν’ ἀποταθῆτε πρὸς τὸν ἐπόπτην, τὸν τότε ἐντεταλμένον τὴν τήρησιν τῆς τάξεως ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ τῆς Κέας, ἢ πρὸς τὸν Δήμαρχον, ὅστις εἶναι φίλος τῆς Κυβερνήσεως, δύνασθε νὰ ζητήσητε πληροφορίας παρὰ τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς· ὁ Σπυρίδων Πάγκαλος δὲν ἐτόλμησε μάλιστα νὰ ψηφίσῃ καθ’ ἣν ὥραν μετέβαινον οἱ ἄλλοι πολῖται, ἀλλὰ μετέβη ἀργά, εἶναι δὲ ἡ πρώτη φορά, καθ’ ἣν εὑρέθη ἐν τῷ τόπῳ καὶ ἐψήφισε, καὶ Κύριος οἶδε πῶς ἐψήφισε· πιθανὸν νὰ ἐψήφισεν ὑπὲρ τοῦ ὑποψηφίου τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλὰ πιθανὸν καὶ νὰ ἐψήφισε ὑπὲρ τοῦ συμπολιτευομένου, χάριν τοῦ μεγαλειτέρου ἀδελφοῦ του, ὅστις εἶναι ὁ προστάτης τῆς οἰκογενείας. Ποῦ εἶναι λοιπὸν ἡ σκανδαλώδης ἐπέμβασις τοῦ Γυμνασιάρχου Παγκάλου; Ἀποταθῆτε, ἐπαναλέγω, εἰς τὰς ἀρχὰς ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἁρμόδιαι νὰ παράσχωσιν ὑμῖν πληροφορίας, καὶ ἂν αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας θέλει σᾶς δώσῃ ὁ φίλος ὑμῶν Δήμαρχος καὶ αἱ ἐφορευτικαὶ ἐπιτροπαί, εἴτε ὁ ἐπόπτης τῆς δημοσίας δυνάμεως, εἴτε οἱ ἀντιπρόσωποι οἱ διοικητικοὶ ἢ δικαστικοί, εἶναι ἀντίθετοι τῶν παρ’ ἐμοῦ σήμερον χορηγουμένων, τότε καὶ ἐγὼ πείθομαι ὅτι καλῶς ἀπελύθη· ἀλλ’ εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ σᾶς πληροφορήσωσιν, ὅτι ὁ Πάγκαλος δὲν ἐξετέλεσεν, εἰμὴ τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὡς πολίτης, νὰ ψηφίσῃ ἁπλῶς. Ἀλλ’ ἐὰν ταῦτα λέγωμεν διὰ τὸν Πάγκαλον, τὸν τυχαίως εὑρεθέντα ἐν τῇ ἰδιαιτέρᾳ αὐτοῦ πατρίδι χάριν τῶν διακοπῶν καὶ χάριν τῆς οἰκογενείας του, τί θέλετε εἶπει διὰ τοὺς ἄλλους ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι μετέβησαν ἐν τῷ τόπῳ ἄνευ ἀδείας καὶ οἱ ὁποῖοι ἐφατρίαζον καὶ εἰργάζοντο ὑπὲρ τοῦ ὑποψηφίου τῆς Κυβερνήσεως; ἀπελύθη τις ἐξ αὐτῶν; ἐγένετο κἄν παρατήρησις, διὰ τίνα λόγον μετέβησαν εἰς τὸν τόπον τῆς ἐκλογῆς, ἐγκαταλείψαντες τὰς θέσεις αὐτῶν; οὐδεὶς ἐγένετο λόγος. Παρακαλῶ λοιπόν, κύριε Ὑπουργέ, νὰ βασανίσητε τὸ πρᾶγμα σπουδαιότερον, καὶ θέλετε πεισθῆ, ὅτι αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας παρέσχον πρὸς ὑμᾶς, δὲν εἶναι ἀκριβεῖς.

§15ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Σχετικῶς μὲ τὴν συζήτησιν αὐτὴν ἐπληροφορήθην χθές, ὅτι πλὴν τῶν Γυμνασιαρχῶν, περὶ ὧν ἐγένετο λόγος, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἔπαυσε καὶ ἕτερον ἀρχαῖον Γυμνασιάρχην, ὀνομαζόμενον Τόμπραν, Γυμνασιάρχην Κορίνθου, βραδύτερον δὲ ἐπανέφερεν αὐτὸν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ δηλώσῃ, τίνες οἱ λόγοι τῆς ἀπολύσεως καὶ τῆς ἐπαναφορᾶς αὐτοῦ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν.

§16ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Τριφυλίας κατὰ τὴν χθὲς ἑσπέραν εἰσηγήσατο εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐφειλκύσατο τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπί τινος ἀδικήματος, γινομένου εἰς τὴν φορολογίαν τῆς σταφίδος. Ἤμην ἀπησχολημένος καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ κ. Βουλευτὴς ἀνέπτυσσε τὴν πρότασίν του, ἀλλ’ ἐπὶ τέλους δοὺς προσοχὴν παρετήρησα, ὅτι τῷ ὄντι ἡ γιγνομένη εἰς τὴν ἐπαρχίαν ἐκείνην ἀδικία εἶναι σημαντικὴ, καὶ εὗρον ὀρθοτάτους τοὺς λόγους τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ὅστις ἔχει ἐπὶ τῶν θεμάτων αὐτῶν καὶ κῦρος μακρᾶς πείρας καὶ μακρᾶς διοικήσεως τῶν οἰκονομικῶν. Δὲν ἐπρόφθασα δὲ κατὰ τὴν χθὲς ἑσπέραν νὰ συνεχίσω τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Βουλευτοῦ, προκειμένου καὶ περὶ τῶν ἐπαρχιῶν Κορίνθου καὶ Ἄργους· διότι τὸ ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον ἀνέπτυξεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Τριφυλίας, τὸ προσγινόμενον εἰς τὴν Τριφυλίαν, ἐπίσης βαρὺ, ἵνα μὴ εἴπω βαρύτερον, ἐπιβαρύνει καὶ τὰς ἐπαρχίας Κορινθίας καὶ Ἄργους, καὶ καταστρέφει τοὺς ἀτυχεῖς σταφιδοκτήμονας, τῶν ὁποίων τὴν δυσμενῆ τύχην πάντες γνωρίζετε, ὡς ἐκ τῆς καταπτώσεως τῆς τιμῆς τοῦ σταφιδοκάρπου ἢ καὶ τῆς ἀζητησίας αὐτοῦ. Κατὰ τὴν κρατοῦσαν φορολογικὴν ἀναλογίαν, ὁ φόρος τῆς σταφίδος ὁρίζεται εἰς δύο ποσά· εἰς μὲν τὰς τέσσαρας ἐπαρχίας, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, τῶν Πατρῶν, Αἰγίου, Κορινθίας καὶ Ἀργολίδος ἐπιβάλλεται ὁ ἀνώτατος ὅρος τοῦ φόρου, ἤτοι δραχμαὶ 15, ἀλλὰ, προστιθεμένων καὶ τῶν 15% καὶ τινων ἄλλων βαρῶν, ἀναβαίνει ὁ φόρος, τὸν ὁποῖον πληρόνει ἡ σταφὶς ἡ ἐξαγομένη ἀπὸ τῆς ἐπαρχίας Κορίνθου, εἰς δραχμὰς 21 κατὰ χιλιάδα. Τοῦτ’ αὐτὸ ἀναλογεῖ καὶ τὴν αὐτὴν ποσότητα πληρόνει καὶ ἡ σταφὶς τῶν ἐπαρχιῶν Πατρῶν καὶ Αἰγίου. Ἀλλὰ μεταξὺ τῶν τιμῶν, εἰς τὰς ὁποίας ἀγοράζονται αἱ σταφίδες τοῦ Αἰγίου πρῶτον καὶ τῶν Πατρῶν δεύτερον, πρὸς ἐκείνας τῆς Κορίνθου, ὑπάρχει μεγίστη διαφορά· διότι κατὰ τὴν συνηθεστέραν ἀναλογίαν πάντοτε ἡ σταφὶς τοῦ Αἰγίου τιμᾶται 8–10 τάλληρα περισσότερον τῆς σταφίδος τῆς Κορίνθου, πάντοτε δὲ ἡ τῶν Πατρῶν 6–7 τάλληρα, δηλονότι κατὰ 30 δραχμὰς ὑπερτιμᾶται ἡ σταφὶς τῶν Πατρῶν, κατὰ 60 δὲ ἢ 50 ἢ καὶ 80 πολλάκις ἡ τοῦ Αἰγίου, διότι ὑπάρχουσι τμήματά τινα τῆς σταφίδος τοῦ Αἰγίου ἐξαιρέτου ποιότητος, τὰ ὁποῖα πωλοῦνται 40, 42 καὶ 44 σελίνια τὸ καντάρι ἐν Ἀγγλίᾳ· ἐνῷ ἡ ἐκ τῆς Κορινθίας ἐξαγομένη τιμᾶται 28–29 ἢ 30–31 σελίνια κατ’ ἀνώτατον ὅρον. Κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ὁ σταφιδόκαρπος τῆς Κορίνθου καὶ τοῦ Ἄργους ὑπετιμήθη, ἡ ἀναλογία μεταξὺ τῶν τιμῶν τῆς σταφίδος τοῦ Αἰγίου καὶ τῆς Κορίνθου καὶ Ἀργολίδος εἶναι μεγίστη, διότι ἐφέτος ἐπωλήθη πρὸς δραχμὰς 160 ἡ χιλιὰς, ἐνῷ τοῦ Αἰγίου 260 καὶ 300, ἡ τελευταία ποιότης τῆς σταφίδος τοῦ Αἰγίου δὲν ἐτιμήθη ὀλιγώτερον τῶν 240 δραχμῶν. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ἡ διαφορὰ τῆς τιμῆς εἶναι 80 δραχμῶν ἐφέτος, 50 ἢ 60 πέρυσι. Κατὰ τὴν γενικὴν δὲ θεωρίαν καὶ τοῦ Συντάγματος καὶ τῆς ἐπιστήμης τῆς οἰκονομικῆς, πρέπει νὰ ἐπικρατῇ εἰς τὴν ἐπιβολὴν τῶν βαρῶν ἀναλογία τις καὶ ἰσότης καὶ δικαιοσύνην. Διότι νομίζω, ὅτι ἀπέδειξα σαφῶς, ὅτι ἀνίσως καὶ ἀδίκως ὁ φόρος ἐπιβάλλεται ἐπὶ τῆς σταφίδος τῆς ἐξαγομένης ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν τούτων, μολονότι τοιαύτη διαφορὰ τιμῆς ὑπάρχει, ὡς εἶπον πρὸ ὀλίγου, διαφορὰ ἴσως δραχμῶν 15. Εἶναι δὲ ἀνάγκη νὰ προσθέσω, ὅτι ἐκτὸς τῆς διαφορᾶς τῆς τιμῆς βαρύνεται ἑκάστη χιλιὰς τῆς σταφίδος τῆς Κορινθίας καὶ Ἀργολίδος καὶ διὰ τῶν ἐξόδων τῆς μεταφορᾶς εἰς τὸν τόπον τῆς φορτώσεως· διότι τόπος τῆς φορτώσεως εἶναι αἱ Πάτραι. Ὅλος ὁ καρπὸς τῶν ἀνατολικῶν ἐπαρχιῶν τῆς Πελοποννήσου καὶ ἰδίως τοῦ Ἄργους μετακομίζεται, εἴτε διὰ τοῦ σιδηροδρόμου, εἴτε διὰ πλοίων ἀκτοπλοϊκῶν, μπρατσερῶν τοῦ Γαλαξειδίου, εἰς τὰς Πάτρας καὶ ἐκεῖ ἐπιβιβάζεται εἰς τὰ ἀτμόπλοια, τὰ μεταφέροντα αὐτὸν εἰς τὴν ἀγορὰν τῆς καταναλώσεως, τὴν Ἀγγλίαν· ἑπομένως, ἵνα μετακομισθῇ ἡ σταφὶς τῶν δύο αὐτῶν ἐπαρχιῶν εἰς τὰς Πάτρας, εἶναι ἀνάγκη νέας δαπάνης 4–5 καὶ πολλάκις 6 δραχμῶν κατὰ χιλιάδα. Ἐὰν προσθέσητε λοιπὸν καὶ τὸ ποσὸν τοῦτο εἰς τὸν φόρον τῶν 21 δραχμῶν, εἰς τὰς ὁποίας συμποσοῦται ὁ φόρος ὁ ἐπιβαλλόμενος εἰς τὴν σταφίδα, ἀναβαίνει ἡ φορολογία τοῦ σταφιδοκάρπου τῆς Κορινθίας καὶ Ἀργολίδος εἰς δραχμὰς 25 κατὰ χιλιάδα. Ἐὰν δὲ ἐνθυμηθῆτε, ὅτι ἐφέτος ἐπωλήθη εἰς τὰς 150 ἢ 160 δραχμὰς κατὰ μέσον ὅρον, παρατηρεῖτε, ὅτι καταντᾷ τὸ πέμπτον ἢ τὸ ἕκτον τῆς ἀξίας τοῦ ἐμπορεύματος νὰ πληρώνηται εἰς φόρον. Καὶ ἂν ὁ φόρος οὗτος ἦτο ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος, τύχῃ ἀγαθῇ! μολονότι κατὰ τὴν οἰκονομολογικὴν ἐπιστήμην 8 ἢ 10% ἐπιτρέπεται τὸ πολὺ νὰ ἐπιβάλληται φόρος ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος τοῦ σταφιδοκάρπου. Ἀλλ’ ἐπὶ τῶν 160, τὰς ὁποίας λαμβάνει ὁ σταφιδοκτήμων ἀπέναντι μιᾶς χιλιάδος, πρέπει νὰ ἐκπέσητε 60 δραχμὰς κατὰ στρέμμα διὰ καλλιέργειαν, τὸν τόκον τῶν χρημάτων, τὰ ὁποῖα ἐδαπάνησεν ἕως ὅτου ἀναπτύξῃ τὴν σταφίδα εἰς ἡλικίαν νὰ παραγάγῃ καρπὸν. Ἐὰν ταῦτα ὅλα ἀφαιρέσητε, θὰ ἴδητε, ὅτι σχεδὸν δὲν ἔρχεται εἰς ἰσομοιρίαν ἡ πολιτικὴ πρὸς τὸν καλλιεργητὴν, διότι λαμβάνει περισσότερα ἡ πολιτεία. Ὡς ἐκ τούτου ἡ τάξις τῶν σταφιδοκτημόνων εἶναι εἰς διηνεκῆ ἀνισοῤῥοπίαν ἐσόδων καὶ ἐξόδων. Ἐπειδὴ δὲ δὲν ὑπάρχει καὶ Γεωργικὴ Τράπεζα, παρέχουσα τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας, παραδίδονται εἰς τὴν τοκογλυφίαν, καὶ διὰ τοῦτο ἡ τάξις τῶν σταφιδοκτημόνων εἶναι εἰς τὴν ἐλεεινοτέραν κατάστασιν, εἰς ἣν δύναται νὰ ὑπάρξῃ τάξις κοινωνική. Τούτων οὕτως ἐχόντων, παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει, σὺν τῇ παρατηρήσει τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Τριφυλίας, καὶ τὴν δικαίαν ἀξίωσιν τῆς Κορίνθου καὶ τοῦ Ἄργους, ἐπὶ τῷ τέλει τοῦ νὰ ἐλαττωθῇ ὁ ἐκ 15 δραχμῶν ἐπιβαλλόμενος φόρος κατὰ χιλιάδα, ὁ ὁποῖος μετὰ τῶν προσθέτων βαρῶν κορυφοῦται εἰς 21 δραχμὰς καὶ ὁ ὁποῖος ἀποκορυφοῦται εἰς δραχμὰς 25, ὅταν προσθέσητε καὶ τὰ ἔξοδα τῆς μεταφορᾶς ἀπὸ τοῦ τόπου τῆς παραγωγῆς εἰς τὸν τόπον τῆς φορτώσεως ἐν Πάτραις, διότι ἄλλως ὁ φόρος αὐτὸς εἶναι ἄνισος καὶ ἄδικος, καὶ τοιοῦτος ὤν, καταπιέζει καὶ καταστρέφει τὴν κτηματικὴν τάξιν.

§17ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Αἱ παρατηρήσεις τοῦ κ. συναδέλφου δύνανται νὰ ἔχωσι χώραν ὡς τροπολογία τῆς γενομένης προτάσεως, διότι, ὡς γνωρίζετε, ἡ ποιότης τοῦ σταφιδοκάρπου διαιρεῖται εἰς δύο εἴδη, εἰς σταφιδόκαρπον τῶν ἐπαρχιῶν καὶ εἰς σταφιδόκαρπον τοῦ Κόλπου· ὁ δεύτερος ἐθεωρήθη πολυτιμότερος καὶ ἐπεβλήθη εἰς αὐτὸν μεγαλείτερος φόρος. Ἀλλ’ ἐὰν ὁ σταφιδόκαρπος τῶν ἐπαρχιῶν ἦναι ἐλάσσονος ἀξίας, οὐχ ἧττον ὅμως παράγει ἕκαστον στρέμμα ἀνώτερον ποσὸν, καὶ διὰ τοῦτο εἶναι εἰς καλλιτέραν θέσιν ὡς πρὸς τὰ βάρη τῆς παραγωγῆς. Ἐπὶ τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ἔφερεν ὁ κ. Σωτηρόπουλος, λαμβάνω τὸν λόγον, ἵνα ὑποστηρίξω τροπολογίαν μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, ἐπὶ τῷ τέλει ἵνα νομοθετηθῇ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἐτησίου φορολογικοῦ νόμου ἀφομοίωσις τοῦ φόρου ὅλων τῶν ποιοτήτων σταφιδοκάρπου, τόσον τῶν ἐπαρχιῶν, ὅσον καὶ τοῦ Κόλπου.

§18Ι. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Μολονότι ἀργὰ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κατέθηκε χθὲς τὰ ἔγγραφα, τὰ ζητηθέντα ὑπ’ ἐμοῦ, ἀφορῶντα δὲ εἰς τὴν καθυστέρησιν τῆς μισθοδοσίας, τῶν δημοτικῶν ἐν γένει ὑπαλλήλων τοῦ δήμου Χαιρωνείας, καὶ δὲν ἠδυνήθην νὰ τὰ διεξέλθω ἐπισταμένως, οὐχ ἧττον ὅμως παρετήρησα, ὅτι ὁ Δήμαρχος Χαιρωνείας δι’ ἀναφορῶν του παρεπονέθη, ὅτι πρὸ δέκα περίπου μηνῶν καθυστεροῦνται αἱ μισθοδοσίαι αὐτοῦ, τοῦ γραμματέως του, πάντων τῶν ὑπαλλήλων του, ἀκόμη δὲ καὶ τὸ ἐνοίκιον τοῦ εἰρηνοδικειακοῦ καταστήματος καὶ τοῦ δημοτικοῦ καταστήματος, παρεκάλει δὲ τὴν προϊσταμένην ἀρχὴν, ἵνα, ἀφοῦ ἀπελύθη ὁ δημοτικὸς εἰσπράκτωρ καὶ δὲν διωρίσθη ἕτερος, διαταχθῇ ὁ ταμίας, εἰς ὃν ἀνετέθη ἡ εἴσπραξις τῶν δημοτικῶν ἐσόδων, νὰ ἐνεργῇ καὶ τὰς πληρωμάς. Ἡ τελευταία ἀναφορὰ τοῦ Δημάρχου, δι’ ἧς ζητεῖ ταῦτα καὶ παραπέμπει εἰς τὰς προηγουμένας ἀναφοράς του, χρονολογεῖται ἀπὸ 22 Σεπτεμβρίου 1889. Συνεπείᾳ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης ὁ Νομάρχης ἀπηυθύνθη πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τριῶν ἐγγράφων, συνιστῶν τὴν ἀπὸ 22 Σεπτεμβρίου αἴτησιν τοῦ Δημάρχου. Δυστυχῶς εἶναι τόσον κακογραφημένα τὰ πρωτότυπα τῶν πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἀναφορῶν τοῦ Νομάρχου, ὥστε μετὰ δυσκολίας δύναταί τις ν’ ἀναγνώσῃ αὐτά· οὐχ ἧττον ἀνέγνων, ὅτι ἡ Νομαρχία ζητεῖ νὰ διαταχθῇ ἡ πληρωμή, διότι ἐσταμάτησεν ἡ ὑπηρεσία. Τὰ ἔγγραφα τοῦ Νομάρχου χρονολογοῦνται ἀπὸ 5 Σεπτεμβρίου, 6 Ὀκτωβρίου καὶ 3 Νοεμβρίου ἐ. ἔ. Οὐχ ἧττον οὐδὲν ἐνήργει τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ ἀκριβῶς δι’ αὐτὸ ἐζήτησα τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων, καὶ περὶ τούτου πρόκειται. Ἐρωτῶ, τί ἐνήργησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν; Ἢ νομίζει ὅτι δύναται ὁ δῆμος οὗτος ἐπ’ ἄπειρον νὰ διατελῇ ἄνευ εἰσπράξεων καὶ ἄνευ πληρωμῶν; Δὲν γνωρίζω, ἐὰν αὐτοὶ ἦναι οἱ λόγοι, οἵτινες προκαλοῦσι τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν συγκέντρωσιν, ὅπως οἱ Δήμαρχοι καθιστῶνται ὑπόδουλοι καὶ τότε μόνον χορηγῶνται τὰ μέσα πρὸς συντήρησιν τῶν δήμων. Ἴσως διὰ τοὺς αὐτοὺς λόγους εἰσήχθη καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ διαπυλίων τελῶν.

§19ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐὰν ὁ κύριος Βουλευτὴς εἶχε τὴν δύναμιν ν’ ἀναγνώσῃ τὰ πρωτότυπα, τὰ ὁποῖα κατέθηκα ἐνταῦθα καὶ τὰ ὁποῖα ἀληθῶς εἶναι κακογράφου ἔργα, καὶ ἐὰν εἶχε παρακολουθήσει καὶ τὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως, ἤθελεν ἰδεῖ, ὅτι ἡ ἐνέργεια τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι προγενεστέρα τῆς ἐπερωτήσεώς του· διότι ἀληθῶς τὰ τῆς εἰσπράξεως τῶν δημοτικῶν ἐσόδων ἦσαν εἰς χεῖρας εἰσπράκτορος παραιτουμένου καὶ ἀρνουμένου νὰ ἐνεργήσῃ, ὁ δὲ πρὸς ἀντικατάστασιν αὐτοῦ διορισθεὶς ἐπίσης ἠρνεῖτο νὰ ἐνεργήσῃ, διὰ τοῦτο δὲ, μετὰ μικρὰν ἀλληλογραφίαν, ἥτις διημείφθη μεταξὺ τοῦ Νομάρχου, τοῦ Δημάρχου καὶ τοῦ Ταμίου, ἐκανονίσθησαν ἐπὶ τῇ βάσει προτάσεως τοῦ Νομαρχιακοῦ Συμβουλίου, τὴν ὁποίαν ἀπεδέχθη τὸ Ὑπουργεῖον, ἔχον ὑπ’ ὄψει καὶ τὴν γνώμην τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς, δηλαδὴ τὴν δεκάτην τετάρτην Νοεμβρίου κατηργήθη ἡ θέσις τοῦ δημοτικοῦ εἰσπράκτορος καὶ ἀνετέθησαν τὰ εἰσπρακτορικὰ καθήκοντα εἰς τὸν ὑποταμίαν Χαιρωνείας. Τοῦτο δὲ ἐγένετο κατόπιν τῆς ἑπομένης πράξεως τῆς Νομαρχιακῆς Ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἡ Νομαρχία. (Ἀναγινώσκει τὴν πρᾶξιν.)

§20ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τί δικαίωμα εἶχε τὸ Νομαρχιακὸν Συμβούλιον νὰ κάμῃ τοιαύτην σύστασιν;

§21ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ Νομαρχιακὴ Ἐπιτροπὴ, ἥτις εἶχε δικαίωμα νὰ ἐκλέξῃ μεταξὺ τῶν τριῶν προταθέντων, ἐνόμισεν, ὅτι ἠδύνατο, ἐπειδὴ οὐδένα τούτων ἔκρινε κατάλληλον, νὰ ποιήσηται τὴν σύστασιν ταύτην, τὸ δὲ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπεφάσισε καὶ ἀνέθεσεν εἰς τὸν ὑποταμίαν Χερωνείας τὴν εἴσπραξιν τῶν δημοτικῶν χρημάτων, τοῦτο δὲ ἔπραξε τὸ Ὑπουργεῖον, ἔχον ὑπ’ ὄψει καὶ τὰ ἔγγραφα τοῦ Δημάρχου, τὰ ὁποῖα τοῦτο ἀκριβῶς ἐζήτουν.

§22ΙΩΑΝ. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Δὲν ἤθελον νὰ θίξω τὸ ζήτημα τῆς προτάσεως τῆς Νομαρχιακῆς Ἐπιτροπῆς, διότι βεβαίως πάντες κατανοοῦμεν κατὰ πόσον εἶναι κατάλληλος ἡ Νομαρχιακὴ Ἐπιτροπὴ νὰ κρίνῃ τίς ὁ ἐκ τῶν προταθέντων καταλληλότερος. Δὲν ἠθέλησα νὰ κάμω λόγον περὶ τούτου, διότι ἡ Κυβέρνησις τὸ δικαίωμα τοῦτο κέκτηται συνεπείᾳ τοῦ νόμου περὶ ὑποταμείων, ὥστε δὲν εἶχεν ἀνάγκην καὶ τῆς προτάσεως ταύτης τῆς Νομαρχιακῆς Ἐπιτροπῆς. Ἐκεῖνο, ὅπερ μὲ ἠγάγκασε νὰ ἐπερωτήσω τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶναι, διατὶ ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον δὲν ἔκαμεν οὐδεμίαν ἐνέργειαν. Σήμερον ἔρχεται καὶ μᾶς λέγει, ὅτι ἐνήργησε πρὸ τῆς ἐπερωτήσεώς μου. Δὲν γνωρίζω ἐὰν καὶ σήμερον ἔτι ἐδημοσιεύθη τὸ Διάταγμα, ἡ ἐπερώτησίς μου ὅμως ἐγένετο τὴν δεκάτην πέμπτην Νοεμβρίου καὶ ἔπρεπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἦναι εἰλικρινέστερος καὶ νὰ ὁμολογήσῃ τοὐλάχιστον, ὅτι μετὰ τὴν ἐπερώτησίν μου ἠναγκάσθη νὰ ἐνεργήσῃ.

§23ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον ἔλαβε τὸ πρῶτον γνῶσιν τῆς ὑποθέσεως τὸν Νοέμβριον, ἡ δὲ Νομαρχία, ἐπειδὴ ἐβράδυνεν ἀληθῶς τὸ ἔγγραφον ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Ὑπουργείου, ὑπέμνησε τὰ περὶ τούτου κατὰ τὸν Ὀκτώβριον δίς· ὥστε μεταξὺ τῶν πρώτων ἡμερῶν τοῦ Ὀκτωβρίου καὶ τῆς ἐκδόσεως τοῦ Διατάγματος ἐμεσολάβησε τὸ ἀπαιτούμενον χρονικὸν διάστημα, ὅπως τελεσθῇ ἡ ὑπηρεσιακὴ ἐνέργεια.

§24ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑπέβαλον κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν, ἐπὶ τῇ αἰτήσει τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης, πίνακα τῶν ἐκκαθαρισθέντων ἐσόδων τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας καὶ τῶν προσθέτων τελωνειακῶν εἰσπράξεων τοῦ 1885, ἀλλ’ ἐγένετο παρατήρησις, ὅτι κατὰ λάθος μοὶ ἐδόθη σημείωσις περὶ τοῦ 1885, ἐνῷ τὰ αἰτούμενα ἀνήγοντο εἰς τὸ ἔτος 1888, ἑπομένως ὑποβάλλω περὶ τῶν αὐτῶν πίνακα τοῦ ἔτους 1888. Ὑποβάλλω καὶ νομοσχέδιον περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 45,000. Ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως τοῦ 1889, ὑπὸ τὸ κεφάλαιον Αʹ, ἄρθρον 4 τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν «ταχυδρομικὰ καὶ τηλεγραφικὰ ἐκτὸς τοῦ Κράτους, 20,000» καὶ ὑπὸ τὸ ἄρθρον 3 γραφικὰ ἔξοδα τῶν πρεσβειῶν 25,000.»

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 96–97).

§26ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀφείλω, κύριοι Βουλευταὶ, νὰ προβῶ εἰς ἀνάπτυξιν ἐπερωτήσεώς τινος, ἣν πρὸ ἡμερῶν ὑπέβαλον, ἀφορώσης εἴς τινα ἐνωμοτάρχην. Ἀνέβαλον νὰ πράξω τοῦτο μέχρι τοῦδε, διότι ὑπέθετον, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐξ ἁπλῆς ἀμελείας ἢ ἐξ ἐσφαλμένων παραστάσεων ὑπέπεσεν εἰς τὴν βαρυτάτην παράβασιν, νὰ καταλίπῃ ἀνεκτέλεστον ἀπόφασιν τοῦ Δικαστηρίου. Ἐφρόνουν ὅτι ἠδύνατο, λαμβάνων ἀφορμὴν ἐκ τῆς ἐπερωτήσεώς μου, νὰ μελετήσῃ αὖθις τὴν ὑπόθεσιν, νὰ ζητήσῃ τὴν γνώμην συναδέλφων ἢ ὑπαλλήλων αὐτοῦ, ἁρμοδιωτέρων εἰς τὴν ἑρμηνείαν τῶν σχετικῶν νόμων, καὶ ἀναγνωρίζων τὴν ἔλλειψιν, εἰς ἣν ὑπέπεσε, νὰ δηλώσῃ εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἔσπευσε νὰ ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα πρὸς θεραπείαν αὐτῆς. Ἀλλ’ ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε σιωπῆς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἐπείσθην, ὅτι οὐχὶ ἐξ ἀμελείας, ἀλλ’ ἐν γνώσει καὶ ἐκ προθέσεως ὑπέπεσεν εἰς βαρυτάτην παράβασιν, ἣν θεωρῶ προφανῆ καὶ αὐταπόδεικτον. Τὸ Δικαστήριον, Κύριοι, τῶν ἐν Λαρίσσῃ Πλημμελειοδικῶν ἐδίκασεν ἐνωμοτάρχην τινὰ, κατηγορούμενον ἐπὶ παρανόμῳ κατακρατήσει, τελεσθείσῃ ὑπ’ αὐτοῦ κατὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων του ὡς ἐνωμοτάρχου. Πεισθὲν τὸ Δικαστήριον περὶ τῆς ἐνοχῆς τοῦ κατηγορουμένου, ἐκήρυξεν αὐτὸν ἔνοχον τῆς πράξεως καὶ κατεδίκασεν αὐτὸν εἰς φυλάκισιν δύο μηνῶν· σκεφθὲν δι’ ἰδιαιτέρας σκέψεώς του, ὅτι ἡ πρᾶξις ἀνάγεται εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν του ὡς ἐνωμοτάρχου, ἐκήρυξεν αὐτὸν ἔκπτωτον τῆς ὑπηρεσίας του, καὶ ἀνίκανον εἰς ἀνάκτησιν αὐτῆς ἐπὶ ἓξ μῆνας. Ἰδοὺ ἡ περὶ τούτου σκέψις τῆς ἀποφάσεως τοῦ Πλημμελειοδικείου (ἀναγινώσκει): «Ἐπειδὴ ὁ ἀνωτέρω κατηγορούμενος, ἐν τῇ ἐνασκήσει τῶν ἔργων τῆς ὑπηρεσίας του ἐνεργήσας τὴν ἀνωτέρω παράβασιν, δέον νὰ κηρυχθῇ ἔκπτωτος τῆς θέσεώς του καὶ ἀνίκανος πρὸς ἀνάκτησιν αὐτῆς. Διὰ ταῦτα. Διατάσσει τὴν ἀπὸ τῆς ὑπηρεσίας ἔκπτωσίν του καὶ τὴν στέρησιν ὅλων τῶν μετὰ τῆς ἀρχῆς ἢ ὑπηρεσίας συνημμένων δικαιωμάτων καὶ πλεονεκτημάτων, καὶ καταδικάζει αὐτὸν εἰς ἀνικανότητα πρὸς ἀνάκτησιν ἀρχῆς ἢ ἄλλης δημοσίας ὑπηρεσίας ἐπὶ ἓξ μῆνας.» Ῥητῶς, ὡς βλέπετε, τὸ Δικαστήριον, σκεφθὲν ὅτι ἡ πρᾶξις ἀνάγεται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν του, ἐκήρυξεν αὐτὸν ἔκπτωτον τῆς ὑπηρεσίας του καὶ ἀνίκανον ν’ ἀνακτήσῃ πᾶσαν ὑπηρεσίαν ἐπὶ ἓξ μῆνας. Ἡ ἀπόφασις, Κύριοι, αὕτη, κατ’ ἀντιμωλίαν ἐκδοθεῖσα, καὶ μὴ προσβληθεῖσα διὰ τοῦ εἰδικοῦ μέσου τῆς ἀναιρέσεως, κατέστη ὁριστικὴ καὶ ἀμετάκλητος. Ὁ καταδικασθεὶς ἐξετέλεσε τὴν ποινὴν τῆς φυλακίσεως, ἥτις τῷ ἐπεβλήθη, ἀλλὰ μετὰ τὴν ἔκτισιν τῆς ποινῆς ταύτης ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν τὸν ἐπανέφερεν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ μάλιστα ἐτοποθέτησεν αὐτὸν εἰς τὸν αὐτὸν τόπον, ἔνθα εἶχε διαπράξει τὴν παράβασιν, δι’ ἣν κατεδικάσθη. Πῶς, Κύριοι, ἀπόφασις τοῦ Δικαστηρίου τελεσίδικος καὶ ἀμετάκλητος παραλείπεται ἀνεκτέλεστος ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν; Ὀφείλομεν, πρὶν ἢ ἐκδώσωμεν καὶ ἡμεῖς τὴν ἀπόφασίν μας περὶ τῆς τοιαύτης ἐνεργείας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ν’ ἀκούσωμεν τοὺς λόγους, οὓς ὑπέβαλε πρὸς τὴν Βουλὴν, δικαιολογῶν τὴν διαγωγήν του. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι κατὰ τὴν γνώμην τῆς Εἰσαγγελίας τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὅταν καταδικάζηται ὑπάλληλος εἰς φυλάκισιν οὐχὶ ἐνιαύσιον, ἀλλὰ κατωτέρου χρόνου, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἔκπτωτος τῆς ὑπηρεσίας του. Φέρει δὲ πρὸς ἡμᾶς ἀληθῶς δύο ἔγγραφα τῆς Εἰσαγγελίας τοῦ Ἀρείου Πάγου, τὸ πρῶτον ἐκδοθὲν κατὰ τὸ 1871 καὶ φέρον τὴν ὑπογραφὴν τοῦ ἄλλοτε Εἰσαγγελέως Προβελεγγίου, τὸ ἕτερον φέρον χρονολογίαν 5 Ἀπριλίου τοῦ 1880 καὶ ὑπογραφὴν τοῦ πρώην Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου κ. Παπαδιαμαντοπούλου. Εἰς τὸ πρῶτον ἔγγραφον ὁ κ. Προβελέγγιος συντόμως ἀπήντησεν εἴς τινα Εἰσαγγελέα τοῦ Κράτους, ἐρωτῶντα ἐὰν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐπὶ στρατιωτικῶν τὸ ἄρθρον 24 τοῦ ποινικοῦ νόμου, ἤγουν τὸ ἄρθρον, (τὸ λέγω διὰ τοὺς μὴ νομικοὺς) ὅπερ διατάσσει, ὅτι πρέπει νὰ κηρύσσηται ἔκπτωτος ὁ ὑπάλληλος, ὅταν ὑποπίπτῃ εἰς πλημμέλημα ἀναγόμενον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν του· ἀπήντησε δὲ ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς, ὅτι τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο δὲν ἐφαρμόζεται ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν. Εἶναι τόσον σύντομος ἡ γνωμοδότησις αὕτη τοῦ κ. Προβελεγγίου, ὥστε ἀμέσως ἀποδεικνύεται, ὅτι δὲν εἶχεν ἐμβαθύνει εἰς τὴν μελέτην τοῦ ζητήματος, ἐὰν μετὰ τὸν νόμον περὶ στρατιωτικῆς ποινικῆς νομοθεσίας ἰσχύῃ ἐπὶ στρατιωτικῶν τὸ ἄρθρον 24 τοῦ ποιν. νόμου. Ἰδοὺ ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. Προβελεγγίου (ἀναγινώσκει): «Πρὸς τὸν Εἰσαγγελέα Καλαμῶν. Ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς Ὑμῶν ἀπαντῶμεν, ὅτι ἐκ τοῦ «συνδυασμοῦ τῶν ἄρθρων 1 ἐδ. 3 τοῦ περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν νόμου ΡΟΗʹ καὶ 190 τοῦ περὶ στρατιωτικῆς νομοθεσίας νόμου ΦΚΒʹ ἐξάγεται, ὅτι τὸ ἄρθρον 24 τοῦ ποινικοῦ νόμου δὲν ἐφαρμόζεται ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν, ἄλλως ὅλαι αἱ πράξεις, αἱ προνοούμεναι ὑπὸ τοῦ βʹ τμήματος τοῦ αὐτοῦ νόμου ΦΚΒʹ, ἤθελον συνεπιφέρει τὴν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας ἔκπτωσιν τοῦ ἀξιωματικοῦ συνάμα μετὰ τῆς ἐγκληματικῆς ἢ ἐπανορθωτικῆς ποινῆς, ὅπερ ἀντίκειται εἰς τὰς ῥητὰς διατάξεις τοῦ αὐτοῦ νόμου, καθ’ ἃς ἡ στέρησις τοῦ βαθμοῦ διατάσσεται ῥητῶς ὑπὸ τοῦ στρατιωτικοῦ ποινικοῦ νόμου εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις.» Ἡ ἑτέρα γνωμοδότησις τοῦ κ. Παπαδιαμαντοπούλου εἶναι λίαν ἐκτεταμένη, δὲν εἶναι δὲ κυρίως γνωμοδότησις, ἀλλ’ εἶναι αἴτησις ἀναιρέσεως ὑπὲρ τοῦ νόμου ἀποφάσεως ἐκδοθείσης ὑπὸ τοῦ ἐν Ζακύνθῳ Πλημμελειοδικείου, καὶ διὰ τῆς ὁποίας δεκανεὺς ἐθεωρήθη συνένοχος ἐξόδου φυλακισμένων μετὰ τοῦ ἐπιστάτου τῶν φυλακῶν καὶ ἐκηρύχθη καὶ αὐτὸς ἔκπτωτος τῆς ὑπηρεσίας του, ἤγουν τοῦ βαθμοῦ τοῦ δεκανέως. Τὴν ἀπόφασιν ταύτην ἐθεώρησεν ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς ὡς μὴ νόμιμον, καὶ ᾔτησε διὰ τοῦ ἐγγράφου, περὶ οὗ πρόκειται, τὴν ἀναίρεσιν αὐτῆς ὑπὲρ τοῦ νόμου. Ἀμφότερα τὰ ἔγγραφα ταῦτα, ἐφ’ ὧν ἐστηρίχθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, δὲν ἀφορῶσιν εἰς τὸ ζήτημα, περὶ οὗ πρόκειται. Ἐκφράζουσι γνώμην περὶ τοῦ τί ὤφειλε νὰ πράξῃ τὸ Δικαστήριον καὶ πᾶσα ἀρχή, εἰς τὴν ὁποίαν ἤθελεν ἀνατεθῆ ἡ ἐφαρμογὴ τῶν διατάξεων τοῦ νόμου, δὲν λέγει ὅμως οὔτε τὸ ἓν οὔτε τὸ ἕτερον ἔγγραφον, ὅτι, ἐὰν τὸ Δικαστήριον ἄλλως ἔλυσε τὸ ζήτημα καὶ ἡ ἀπόφασις ἐγένετο τελεσίδικος, ἠδύνατο οιοςδήποτε Ὑπουργὸς νὰ μὴ σεβασθῇ αὐτὴν καὶ νὰ τὴν ἀφήσῃ ἀνεκτέλεστον. Καὶ ἂν ὑποθέσωμεν, ὅτι ἔσφαλε τὸ Πλημμελειοδικεῖον Λαρίσσης, ἀπαγγεῖλαν ἔκπτωσιν τοῦ βαθμοῦ τοῦ ἐνωμοτάρχου, τοῦ καταδικασθέντος εἰς δύο μηνῶν φυλάκισιν, ἕπεται ἐντεῦθεν, ὅτι δύναται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μὴ ἐκτελέσῃ τὴν ἀπόφασιν ἕνεκα τοῦ δῆθεν σφάλματος τοῦ Δικαστηρίου; Ὄχι βεβαίως. Ὅθεν μάτην ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐπεκαλέσθη ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα οὐδόλως πραγματεύονται περὶ τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ τὴν Βουλήν. Ἀλλ’ εἶναι, Κύριοι, ἆράγε καὶ κατ’ οὐσίαν ὀρθὴ αὐτὴ ἡ γνώμη, ἣν καὶ ὁ εἷς καὶ ὁ ἕτερος Εἰσαγγελεὺς ὑπεστήριξαν; Δὲν ἐπιχειρῶ νὰ ὑποβάλω πρὸς ὑμᾶς ἀνάπτυξιν περὶ ποινικοῦ ζητήματος, διότι ὑποθέτω, ὅτι πολλοὶ ἐξ ὑμῶν ἐνδέχεται νὰ μὴ ἀκροασθῶσιν εὐχαρίστως τοιαύτης ἀναπτύξεως, ἀλλ’ ἔχω ἑτέραν ἀπόδειξιν τοῦ ἐσφαλμένου τῆς γνώμης τῶν εἰρημένων Εἰσαγγελέων. Τίς εἶναι αὕτη; εἶναι ἡ ἀπόφασις τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὅστις ἀπεφάσισεν ἐπὶ τῆς ὑπὲρ τοῦ νόμου ἀναιρέσεως τοῦ κ. Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου, διότι ὅλα τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ περιεχόμενα εἰς τὴν γνωμοδότησιν, ἣν προσήγαγεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἵνα πείσῃ τὴν Βουλήν, αὐτὰ τὰ ἴδια ἐπιχειρήματα ὑπέβαλεν ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἵνα πείσῃ τὸν Ἄρειον Πάγον νὰ ἀναιρέσῃ τὴν ἀπόφασιν τῶν ἐν Ζακύνθῳ Πλημμελειοδικῶν. Τί ὅμως ἀπεφάνθη τὸ Δικαστήριον τοῦ Ἀρείου Πάγου; Ἀκούσατε (ἀναγινώσκει): «Ἐπειδὴ καὶ οἱ δεκανεῖς τοῦ πεζικοῦ στρατιωτικοὶ ὑπάλληλοί εἰσιν, ὅθεν αἱ προσβαλλόμεναι ἀποφάσεις ὀρθῶς ἐφήρμοσαν τὰ ἄρθρα 487 καὶ 493 τοῦ ποιν. νόμου ἐναντίον τῶν ἐν αὐταῖς μνημονευομένων δεκανέων, τῶν ἐπιτετραμμένων τὴν ἐπαγρύπνησιν καὶ φύλαξιν τῶν φυλακισμένων καὶ παραβάντων τὰ καθήκοντά των, τὰ ἐνυπάρχοντα εἰς τὴν φυσικὴν ἰδιότητα τῆς ὑπηρεσίας των. «Ἐπειδὴ τὸ ἄρθρον 493 τοῦ ποιν. νόμου ἐν τέλει διατάσσει: «ἰδίως δὲ ἐφαρμόζεται καὶ εἰς αὐτοὺς», ἤτοι τοὺς στρατιωτικούς,..... ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 24. Ὅθεν αἱ προσβαλλόμεναι ἀποφάσεις, αἱ ἀπαγγείλασαι κατὰ τῶν εἰρημένων δεκανέων τὴν ἔκπτωσιν τοῦ βαθμοῦ των καὶ τὴν πρόσκαιρον ἀνικανότητα εἰς ἀνάκτησιν ἀρχῆς ἢ ἄλλης δημοσίας ὑπηρεσίας, συνεμορφώθησαν πληρέστατα τῷ νόμῳ. «Διὰ ταῦτα ἀποῤῥίπτει τὴν αἴτησιν ἀναιρέσεως.»

§27ΛΕΒΙΔΗΣ. Τίνος ἔτους εἶναι;

§28ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦ 1880, ἀπόφασις 46. Ὅταν λοιπὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐλάμβανεν ὑπ’ ὄψει αἴτησιν ἀναιρέσεως ὑπὲρ τοῦ νόμου, τοῦ κ. Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου, δὲν ὤφειλε νὰ ἐρωτήσῃ τί ἀπεφάσισεν ὁ Ἄρειος Πάγος ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης; Ἑπομένως, Κύριοι, οὐδὲν ἐναντίον τῶν ὑπὸ τοῦ Πλημμελειοδικείου Λαρίσσης ἀποφασισθέντων ἀποδεικνύουν τὰ ἔγγραφα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐστηρίχθη. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐπεκαλέσθη καὶ προηγουμένην περίπτωσιν παρεμφεροῦς τινος ὑποθέσεως, ὡς εἶπεν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐδόθη ἡ αὐτὴ λύσις, οἵα ἐδόθη καὶ εἰς ἐκείνην, περὶ ἧς συζητοῦμεν, καὶ μάλιστα προσήγαγεν ἐνώπιον ἡμῶν, τῇ αἰτήσει μου, καὶ τὴν τότε ληφθεῖσαν περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης γνωμοδότησιν. Καὶ ὅμως, Κύριοι, ἡ γνωμοδότησις αὕτη οὐ μόνον δὲν ὑποστηρίζει τὴν λύσιν, ἣν ἔδωκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλ’ ἀπ’ ἐναντίας τὴν ἀποκρούει ῥητῶς καὶ δι’ ἰσχυρῶν ἐπιχειρημάτων. Ἰδοὺ ἡ περὶ τούτου ἔκθεσις νομικοῦ τινος συμβούλου (ἀναγινώσκει): «Ἡ ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 24 τοῦ ποινικοῦ νόμου προβλεπομένη στέρησις καὶ ἔκπτωσις, διάφορος ὅλως οὖσα τῆς ὑπὸ τῶν ἀμέσως προηγουμένων δύο ἄρθρων προβλεπομένης ἀπωλείας τῶν πολιτικῶν καὶ ἀστικῶν δικαιωμάτων, ὡς συνέπεια τῆς ὁποίας ἐπέρχεται ἡ ἀνικανότης τοῦ ὑπηρετεῖν ἐν τῷ στρατῷ, οὐ μόνον οὐδαμῶς ἀντίκειται εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ ᾼΦΚΗʹ νόμου, τὴν ἀναφερομένην εἰς τοιαύτην ἀνικανότητα, δι’ ἀπωλείας τῶν πολιτικῶν καὶ ἀστικῶν δικαιωμάτων ἐπελθοῦσαν, ἀλλὰ καὶ πληρέστατα συνάδει ἐκ τῆς γενικότητος αὐτῆς πρός τε τὴν περὶ ἧς ὁ λόγος διάταξιν καὶ πρὸς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 182 τῆς στρατιωτικῆς ποινικῆς νομοθεσίας, καθ’ ἣν οὐδαμῶς ἀπαιτεῖται ὡς προϋπόθεσις τῆς ἐκεῖ ἀπαγγελλομένης ἐκπτώσεως ἡ καταδίκη τοῦ στρατιωτικοῦ εἰς ἐπανορθωτικὴν ποινὴν τοὐλάχιστον ἐνιαύσιον». Διότι ἀληθῶς κατὰ τὴν στρατιωτικὴν ποινικὴν νομοθεσίαν ἡ ἔκπτωσις δὲν ἐπιβάλλεται ὡς συνέπεια ποινῆς, ἀλλ’ ὡς κυρία ποινή: «Ὅθεν, καίτοι μὴ ἀπολέσας τὴν ἱκανότητα τοῦ ὑπηρετεῖν ἐν τῷ στρατῷ ὁ περὶ οὗ πρόκειται ἐνωμοτάρχης, ἅτε μὴ συντρεχούσης τῆς προϋποθέσεως τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ ᾼΦΚΗʹ νόμου, βεβαίως ὅμως πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὡς στερηθεὶς πάντων τῶν μετὰ τοῦ βαθμοῦ καὶ τῆς θέσεως τοῦ ἐνωμοτάρχου συνημμένων δικαιωμάτων καὶ πλεονεκτημάτων συνῳδὰ τῇ ὑπ’ ἀριθ. 14 ἐ. ἔ. ἀποφάσει τῶν ἐν Κερκύρᾳ Συνέδρων, ἧς αἱ διατάξεις, ἐφ’ ὅσον δὲν ἀνῃρέθησαν δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ἀρείου Πάγου, προκληθείσης δι’ ἐμπροθέσμου χρήσεως τοῦ ἐνδίκου τῆς ἀναιρέσεως μέσου, καὶ ἐσφαλμέναι ἂν ἦσαν, ἔπρεπεν ἀναγκαίως νὰ ἐκτελεσθῶσιν». Ἐκ τῆς γνωμοδοτήσεως ταύτης λαμβάνων ἀφορμὴν, ἐπερωτῶ κατὰ προσθήκην τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἂν δὲν ἐξετελέσθη ἡ ἀπόφασις ἐκείνη κατὰ τοῦ ἐνωμοτάρχου, περὶ οὗ πραγματεύεται ἡ γνωμοδότησις, καὶ ἕνεκα τούτου ἐθεωρήθη ἡ ὑπόθεσις παρεμφερὴς πρὸς αὐτήν, περὶ ἧς ἤδη ὁμιλοῦμεν.

§29ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀναγνώσατε ὅλον τὸ ἔγγραφον.

§30ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Φαίνεται ὅτι εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία ἐξήτασε τὴν ὑπόθεσιν, ὑπῆρχε καὶ μειονοψηφία, καθ’ ἣν «ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 24 τοῦ ποινικοῦ νόμου ἀφορᾷ εἰς μόνους τοὺς πολιτικοὺς ὑπαλλήλους, οὐχὶ δὲ καὶ εἰς τοὺς στρατιωτικούς, οἵτινες διέπονται ὑπὸ μόνων τῶν εἰδικῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ ΑΦΚΑʹ νόμου τούτου δὲ οὕτως ἔχοντος, αἱ διατάξεις τῆς ὑπ’ ἀριθ. 14 ἀποφάσεως τῶν ἐν Κερκύρᾳ Συνέδρων πρέπει ἀναγκαίως νὰ ἑρμηνευθῶσιν ὡς ἀναγόμεναι εἰς τὰ δικαιώματα καὶ πλεονεκτήματα τοῦ περὶ οὗ ἡ ἐρώτησις ἐνωμοτάρχου, τὰ συνδεόμενα μετὰ τοῦ χαρακτῆρος αὐτοῦ ὡς πολιτικοῦ ὑπαλλήλου, ἤτοι ὡς κατωτέρου ἀνακριτικοῦ προσώπου, οὐχὶ δὲ καὶ εἰς τὰ παρομαρτοῦντα τῷ καθαρῶς αὐτοῦ στρατιωτικῷ χαρακτῆρι, καὶ ὅτι συνεπῶς ἡ ἐκτέλεσις τῆς μνησθείσης ἀποφάσεως δέον νὰ περιορισθῇ εἰς μόνην τὴν ἀπὸ τῶν πολιτικῶν καθηκόντων ἀπομάκρυνσιν τοῦ καταδικασθέντος, ἐπιτρεπομένης αὐτῷ κατὰ τὸ ὑπὸ τῆς ἀποφάσεως ὁρισθὲν χρονικὸν διάστημα τῆς ἐξασκήσεως μόνον τῶν καθαρῶς στρατιωτικῶν, ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον ἦναι δυνατὸν τοῦτο». Εὑρέθη, Κύριοι, καὶ ἐν τῷ Νομικῷ Συμβουλίῳ ἄνθρωπος, νὰ ὑποστηρίξῃ γνώμην, στηριζομένην εἰς ἀκατανόητον διάκρισιν, ἀντικειμένην εἰς τὸ ῥητὸν γράμμα τῆς ἀποφάσεως καὶ ἀποκρουομένην ὑπὸ τῆς πλειονοψηφίας, ὑπὸ τῆς νομολογίας τοῦ Ἀρείου Πάγου, καὶ ἐκ τῆς ἁπλῆς ἀναγνώσεως τοῦ νόμου, διότι μόνον ἡ ἀνάγνωσις τοῦ νόμου θὰ πείσῃ τὸν ἀμερόληπτον, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑποστηριχθῇ τοιαύτη γνώμη. Φρονῶ συνεπῶς, ὅτι πληρέστατον δίκαιον εἶχον, ἰσχυρισθεὶς ὅτι ἡ παράβασις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τὴν διεξαγωγὴν τῆς προκειμένης ὑποθέσεως εἶναι πρόδηλος, καὶ ἐλπίσας ὅτι ἤθελε θεραπεύσει αὐτὴν πρὶν ἢ ἀναπτυχθῇ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ φαίνεται, ὅτι ὀλίγον μεριμνῶσιν οἱ κυβερνῆται ἡμῶν νὰ συμμορφῶσι τὰς πράξεις αὐτῶν πρὸς τὰς διατάξεις τῶν νόμων. Ἔπρεπεν ὅμως νὰ ἀναλογισθῶσιν, ὅτι πρᾶξις, οἵα ἡ προκειμένη, φέρει βαρύτατον ποινικὸν χαρακτῆρα καὶ ἔχει ἔκτακτον σπουδαιότητα. Ἡ δικαιοσύνη εἶναι τὸ θεμέλιον παντὸς κοινωνικοῦ οἰκοδομήματος, καὶ διὰ τοῦτο πρὸς ὀρθὴν ἀπονομὴν αὐτῆς καὶ αὐτὸς ὁ θεμελιώδης νόμος ἐμερίμνησεν, ἵνα καταρτίσῃ δικαστικὴν ἐξουσίαν ὅλως ἀνεξάρτητον, καὶ παρέχουσαν ἀποχρώσας ἐγγυήσεις αὐστηρᾶς ἐφαρμογῆς τῶν νόμων καὶ ἐξασφαλίσεως τῶν δικαιωμάτων. Ἀλλὰ τί χρησιμεύει ἡ ἀνεξαρτησία τῶν Δικαστηρίων καὶ ἡ ὑπ’ αὐτῶν ὀρθὴ καὶ δικαία ἐκτίμησις τῶν ὑποθέσεων ἄνευ τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἀποφάσεων; Ὁποῖον δὲ παράδειγμα σεβασμοῦ πρὸς τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν δίδει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅταν τοιαύτην ῥητὴν ἀπόφασιν περιφρονῇ, καὶ διατηρῇ εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν ἄνθρωπον, τὸν ὁποῖον ἡ δικαστικὴ ἐξουσία ἐκήρυξεν ἀνάξιον νὰ διαμένῃ ἐν αὐτῇ; Πολλὰς ἀσχημίας καλύπτει δυστυχῶς ἡ ὑποστηρίζουσα τὴν Κυβέρνησιν πλειονοψηφία, ἀλλ’ ὑπάρχουσι καὶ παραβάσεις τινές, ὧν ἡ σημασία ἐναπομένει ἀκεραία καὶ μετὰ τὴν διάῤῥηξιν τῆς πλειονοψηφίας. Ἄς σκεφθῶσιν ἐκεῖνοι, οἵτινες ὑποπίπτουσιν εἰς τοιαύτας παραβάσεις, ὅτι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ ἡμέρα, καθ’ ἣν πικρῶς θὰ μεταμεληθῶσι.

§31ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς ἐπερώτησιν, γενομένην ἄλλοτε περὶ τῆς αὐτῆς ὑποθέσεως, ἀπήντησα, ὅτι ὑπάρχουσι γνωμοδοτήσεις δύο Εἰσαγγελέων τοῦ Ἀρείου Πάγου, τοῦ μακαρίτου Προβελεγγίου καὶ τοῦ κ. Παπαδιαμαντοπούλου, αἵτινες ἐχρησίμευσαν εἰς τὸν Ὑπουργὸν ὡς κανὼν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν γνωμοδοτήσεων ἐκείνων κανονίζονται τὰ περὶ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ἄρθρου 24 τοῦ ποινικοῦ κώδικος. Τοῦτο εἶχον ἀπαντήσει τότε· ὁ δὲ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας ἐζήτησεν ἀλληλοδιαδόχως, ἵνα ὑποβάλωμεν διάφορα ἔγγραφα. Ὑπεβλήθησαν ταῦτα· ἐγὼ δὲν τὰ ἐπεκαλέσθην, ὁ κ. Βουλευτὴς προέκειτο νὰ τὰ ἐπικαλεσθῇ· οὐδὲ τὰς γνωμοδοτήσεις τῶν Εἰσαγγελέων ἐπεκαλέσθην, διότι ὀφείλω νὰ ἔχω ἰδίαν γνώμην καὶ ὅ,τι ἐντέλλομαι ὡς Ὑπουργὸς, ὀφείλω νὰ στηρίξω ἐπὶ ἰδίας ἐμοῦ γνώμης, ἐπὶ δὲ τῶν εἰδικῶν θεμάτων, ἅτινα ἐν τῇ ὑποθέσει ταύτῃ ἀνακινοῦνται, ὀφείλω νὰ δώσω ἐξηγήσεις. Ἐν τῇ ὑποθέσει, περὶ ἧς πρόκειται, πᾶσα ἐξέτασις τῶν ἐν ταῖς γνωμοδοτήσεσι τῶν Εἰσαγγελέων ὡς πρὸς τὴν οὐσίαν τοῦ ζητήματος εἶναι ἄσκοπος, ἀφοῦ τὸ μόνον σπουδαῖον ζήτημα, ἐξ ὅσων ἀνεκίνησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας, εἶναι τοῦτο, ἂν τὸ Ὑπουργεῖον παρεβίασε δικαστικὴν ἀπόφασιν, διότι, ὡς λέγει καὶ ὁ Νομικὸς Σύμβουλος ἐν τῇ γνωμοδοτήσει αὐτοῦ, ἡ ἀπόφασις, καλὴ ἢ κακὴ, εἶναι σεβαστὴ καὶ δὲν δικαιούμεθα νὰ ἐξετάζωμεν τὰ τῆς ἀποφάσεως ἡμεῖς, οἱ κεκλημένοι νὰ ἐκτελῶμεν αὐτήν. Τοῦτο εἶναι τὸ μόνον ἔχον σπουδαιότητα ἐν ταῖς παρατηρήσεσι τοῦ κ. Βουλευτοῦ, τ’ ἄλλα εἶναι ἄσχετα πρὸς τὸ ζήτημα. Πρέπει ἄρα νὰ ἐξετάσωμεν, ἂν παρεβιάσθη ἡ ἀπόφασις τοῦ Δικαστηρίου ἐν τῇ ὑποθέσει ταύτῃ, ἀξιῶ δὲ, ὅτι δὲν παρεβιάσθη. Τὸ ἄρθρον 7ον τοῦ στρατολογικοῦ νόμου, ἀφορῶν εἰς τοὺς στρατιωτικούς, εἰς ὧν τὴν κατηγορίαν ὑπάγεται ὁ ἐνωμοτάρχης, ὅστις δὲν εἶναι ἀξιωματικὸς, ἀλλὰ, καθὸ ὑπαξιωματικὸς, εἶναι ὁπλίτης, κανονίζει τὰ τῆς ἐφαρμογῆς εἰς αὐτοὺς τῶν δικαστικῶν ἀποφάσεων, τῶν καταγινωσκουσῶν ἔκπτωσιν ἀπὸ τῆς ὑπηρεσίας. Νομίζω ὅτι οὐδεὶς θέλει ἰσχυρισθῆ, ὅτι ὀφείλει τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν ἀπόφασιν ἄλλως ἢ ὅπως ὁ νόμος κελεύει. Ὁ νόμος δὲν ὁρίζει τὰ τῆς παρεκτροπῆς, ἥτις ἐπάγεται τὴν ἔκδοσιν τῆς δικαστικῆς ἀποφάσεως, ἀλλὰ κανονίζει τὰ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς δικαστικῆς ἀποφάσεως, ὁρίζων τὰς περιστάσεις, καθ’ ἃς ἡ ἀπόφασις, ἡ καταγινώσκουσα στέρησιν καθόλου ἢ ἐν μέρει τῶν πολιτικῶν καὶ ἀστικῶν δικαιωμάτων, ἐφαρμόζεται εἰς τὸν στρατὸν, τουτέστιν εἰς τοὺς στρατιωτικοὺς τῆς κατηγορίας, εἰς ἣν ὑπάγεται καὶ ὁ εἰρημένος ἐνωμοτάρχης. Ἰδοὺ πῶς ἐκφράζεται τὸ ἄρθρον 7ον ἐν ἐδαφίῳ βʹ: «Ἀποκλείονται τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας καὶ οὐδαμῶς δύνανται νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐν τῷ στρατῷ ὅσοι, καταδικασθέντες εἰς ἐπανορθωτικὴν ποινὴν φυλακίσεως τοὐλάχιστον ἐνιαυσίου, ἐστερήθησαν διὰ τῆς ποινικῆς ἀποφάσεως καθ’ ὅλου ἢ ἐν μέρει τῶν πολιτικῶν καὶ ἀστικῶν δικαιωμάτων, ἐφ’ ὅσον διαρκεῖ ἡ κατάστασις αὕτη». Τουτέστιν ὁ στρατιωτικὸς ἀποκλείεται τῆς ὑπηρεσίας συνεπείᾳ καταδικαστικῆς ἀποφάσεως, καταγινωσκούσης στέρησιν τῶν πολιτικῶν καὶ ἀστικῶν δικαιωμάτων του, μόνον ὅταν ἡ καταγινώσκουσα τὴν στέρησιν ἀπόφασις καταδικάζῃ τὸν στρατιωτικὸν εἰς ἐπανορθωτικὴν ποινὴν φυλακίσεως τοὐλάχιστον ἐνιαυσίου· ὅταν κατεδικάσθη ὁ στρατιωτικὸς εἰς ἐπανορθωτικὴν ποινὴν φυλακίσεως κατωτέρας τῆς ἐνιαυσίου, ἡ καταγνωσθεῖσα διὰ τῆς ἀποφάσεως στέρησις τῶν πολιτικῶν καὶ ἀστικῶν δικαιωμάτων του δὲν ἐπάγεται ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τὸν ἀποκλεισμὸν ἀπὸ τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας. Τοῦτο ὁρίζει τὸ ἄρθρον 7ον καὶ τοῦτο ἐφηρμόσαμεν ἡμεῖς ἐν τῇ περιπτώσει τοῦ ἐνωμοτάρχου Παπαῤῥώδη.

§32ΛΕΒΙΔΗΣ. Τὸ ἄρθρον ἀφορᾷ τοὺς κληρωτούς.

§33ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ στρατολογικὸς νόμος δὲν ἀφορᾷ εἰς μόνους τοὺς κληρωτούς, ὁρίζει τὰ τοῦ δικαιώματος τοῦ Ἕλληνος τοῦ ὑπηρετεῖν ἐν τῷ στρατῷ, τὸ δικαίωμα δὲ τοῦτο κατὰ τὸ ἄρθρον 7ον στερεῖται ὁ Ἕλλην κατόπιν δικαστικῆς ἀποφάσεως, καταγινωσκούσης στέρησιν πολιτικῶν δικαιωμάτων, μόνον ὅταν ἡ δικαστικὴ ἀπόφασις, ἡ καταγινώσκουσα τὴν στέρησιν, καταδικάζει αὐτὸν εἰς φυλάκισιν τοὐλάχιστον ἐνιαύσιον. Ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ ἡ φυλάκισις, εἰς ἣν κατεδικάσθη ὁ ἐνωμοτάρχης, δὲν ἦτο ἐνιαύσιος, ἦτο δίμηνος, ἑπομένως δὲν ἠδύνατο ν’ ἀποκλεισθῇ τοῦ στρατοῦ ὁ εἰρημένος ἐνωμοτάρχης.

§34ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὑποστηρίζει, ὅτι εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἀνατεθείσης αὐτῷ ὑπηρεσίας πρέπει νὰ ἐνεργῇ πάντοτε κατὰ τὴν ἰδιαιτέραν αὐτοῦ κρίσιν. Ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι ὑπάρχουσιν ἀντικείμενα, εἰς τὰ ὁποῖα ἡ κρίσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὅλως ἀνεπαρκής· ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἤθελον τολμήσει νὰ δώσω συμβουλὴν εἰς αὐτόν, νὰ ἀκολουθῇ μᾶλλον τὰς γνώμας τῶν ἁρμοδίων ἢ τὴν ἰδίαν αὐτοῦ κρίσιν. Ἐὰν τοῦτο ἔπραττεν εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, ὤφειλεν ἀμέσως νὰ κηρύξῃ ἔκπτωτον τῆς ὑπηρεσίας τὸν περὶ οὗ πρόκειται ἐνωμοτάρχην, διότι ἠκούσατε, ὅτι τὸ Νομικὸν Συμβούλιον, λαβὸν ὑπ’ ὄψει τὸ ἄρθρον 24 τοῦ ποινικοῦ νόμου καὶ τὸ ἄρθρον 7 τοῦ περὶ στρατολογίας, λέγει ῥητῶς εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι τὸ ἄρθρον τοῦτο δὲν ἔχει σχέσιν πρὸς τὴν ὑπόθεσιν.

§35ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐν τῇ περιπτώσει ἐκείνῃ.

§36ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ περίπτωσις ἐκείνη ἦτο ἐντελῶς ὁμοία, διότι καὶ ἐκεῖ δὲν εἶχεν ἀπαγγελθῆ ἐνιαύσιος φυλάκισις, καὶ διὰ τοῦτο ὑπεβάλετε τὸ ζήτημα εἰς τὸ Νομικὸν Συμβούλιον. Καὶ ὄντως, Κύριοι, οὐδὲ τὴν ἐλαχίστην σχέσιν ἔχει πρὸς τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, τὸ ἄρθρον 7 τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου. Ἠξεύρετε περὶ τίνος πραγματεύεται τὸ ἄρθρον τοῦτο; Διὰ πράξεις οὐχὶ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ διαπραχθείσας, ἡ δὲ στέρησις τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων, περὶ ἧς προβλέπει, ἐπέρχεται ὡς συνέπεια ποινῆς οὐχὶ κατ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔπραξαν πρᾶξιν ἀναγομένην εἰς τὴν ὑπηρεσίαν των, ἀλλὰ κατ’ ἐκείνων, ὅσοι διέπραξαν ὀνειδιστικά τινα πλημμελήματα, καὶ ἂν δὲν ἔχωσιν οὐδεμίαν ὑπηρεσίαν. Τὸ ἄρθρον 7 τοῦ στρατολογικοῦ νόμου ἀναφέρεται εἰς τὰ ἄρθρα 22 καὶ 23 τοῦ ποινικοῦ νόμου, καθ’ ἃ ἡ καταδίκη διὰ κλοπήν, ἀπάτην καὶ ἄλλα τινὰ πλημμελήματα συνεπάγεται τὴν στέρησιν καὶ ὡρισμένων δικαιωμάτων, ὀνομαστὶ ἀναφερομένων, καὶ ἐφ’ ὅσον χρόνον προσδιορίσει ἡ δικαστικὴ ἀπόφασις. Τὰ ἄρθρα ταῦτα ἐτροποποίησε μεταγενέστερον Διάταγμα, καθ’ ὃ ἡ στέρησις τῶν δικαιωμάτων ἐκείνων διατάσσεται μόνον ὅταν ἡ ἐπιβληθεῖσα ποινὴ ἦναι τοὐλάχιστον ἐνιαύσιος. Ἀλλὰ τὰ ἄρθρα 22 καὶ 23 δὲν πραγματεύονται περὶ δημοσίων ὑπαλλήλων, ὑποπιπτόντων εἰς παραβάσεις περὶ τὴν ὑπηρεσίαν. Περὶ τούτων πραγματεύεται τὸ ἄρθρον 24, καθ’ ὃ ἡ καταδίκη τῶν ἐν τέλει ἕνεκα πράξεως ἀναγομένης εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν των συνεπιφέρει τὴν ἔκπτωσιν ἀπὸ τῆς ὑπηρεσίας, καὶ ἡ ἐπιβληθεῖσα ποινὴ εἶναι ἐλάσσων τοῦ ἔτους. Τίνα σχέσιν ἔχει ἡ στέρησις τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων, ἡ ὁποία ἀπαγγέλλεται ὡς συνέπεια ποινῆς, ἐπιβληθείσης κατὰ πολιτῶν ἁπλῶν, ὅταν καταδικασθῶσιν ἕνεκα ἀτιμωτικῶν πλημμελημάτων εἰς ποινὴν ἐνιαύσιον τοὐλάχιστον, μὲ τὴν ἔκπτωσιν ἀπὸ τῆς ὑπηρεσίας, τὴν διατασσομένην ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 24, οἱαδήποτε καὶ ἂν ἦναι ἡ ἐπιβληθεῖσα φυλάκισις; Συγχέει προδήλως ὁ κ. Ὑπουργὸς τὰ περὶ πολιτῶν διατεταγμένα μὲ τὰ περὶ ὑπαλλήλων διατασσόμενα. Ἀλλὰ, καὶ ἂν ἤθελεν ὑποτεθῇ ὡς ὀρθὴ τοιαύτη γνώμη, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν γνώμην ταύτην, αὐτὸς, ὅστις, προκειμένου περὶ ἀπωλείας τῶν ἀστικῶν δικαιωμάτων, ἐπιβληθείσης εἰς τὸν στρατιωτικὸν Μήλαν, μὴ καταδικασθέντα καὶ εἰς ἐνιαύσιον φυλάκισιν, ἐκήρυξεν αὐτὸν ἔκπτωτον τοῦ βαθμοῦ του, ἐπὶ λόγῳ, ὅτι ἡ ἀπώλεια τῶν πολικῶν καὶ ἀστικῶν δικαιωμάτων, περὶ τῆς ὁποίας πραγματεύεται καὶ τὸ ἄρθρον 7 τοῦ στρατολογικοῦ νόμου, συνεπάγεται ἀμέσως καὶ τὴν στέρησιν τοῦ βαθμοῦ.

§37ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τοῦ ἀξιωματικοῦ.

§38ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ποία διαφορὰ ὑπάρχει μεταξὺ βαθμοῦ ἀξιωματικοῦ καὶ βαθμοῦ ὑπαξιωματικοῦ; Ἀναγκάζομαι νὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν τὰ ἄρθρα 212 καὶ 242 τοῦ Διατάγματος, τοῦ κανονίζοντος τὴν ἐσωτερικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ πεζικοῦ, καθ’ ἃ ὁ ὑπαξιωματικὸς στερεῖται τοῦ βαθμοῦ του εἰς ἃς περιπτώσεις καὶ ὁ ἀξιωματικός. Ὅ,τι λοιπὸν ἐφαρμόζεται περὶ τῶν ἀξιωματικῶν, τοῦτ’ αὐτὸ ἄνευ διαφορᾶς τινος ἐφαρμόζεται καὶ περὶ τῶν ὑπαξιωματικῶν. Ὅταν ὁ ἀξιωματικὸς, ὁ στερηθεὶς τῶν δικαιωμάτων του, ἦναι ἀνίκανος νὰ ὑπηρετήσῃ εἰς τὸν στρατὸν, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτρέπηται εἰς τὸν ἁπλοῦν ὑπαξιωματικὸν νὰ ἐκτελῇ βαθμοφόρου καθήκοντα; Μόνον περὶ τῶν ἁπλῶν στρατιωτῶν δύναται νὰ ἰσχύσῃ ἡ γνώμη, ὅτι, ἂν ἐστερήθησαν τῶν πολιτικῶν ἐν γένει δικαιωμάτων συνεπείᾳ καταδίκης ἐπὶ κλοπῇ, ἀπάτῃ κτλ., καθ’ ἣν ἐπεβλήθη φυλάκισις ἐλάσσων τοῦ ἑνὸς ἔτους, αὐτοὶ δύνανται νὰ ὑπηρετῶσιν ἐν τῷ στρατῷ. Συμπεραίνω, ὅτι ἡ γνώμη τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι τὸ ἄρθρον 7 τοῦ στρατολογικοῦ νόμου ἐμποδίζει τὴν στέρησιν τοῦ βαθμοῦ τοῦ στρατιωτικοῦ, οὐδεμιᾶς ἔχεται ὑποστάσεως. Ἀλλὰ, καὶ ἂν ἦτο ὀρθὴ ἡ γνώμη αὕτη, ἀφοῦ τὸ Δικαστήριον δὲν παρεδέχθη αὐτὴν καὶ ἀπεφάσισε ῥητῶς καὶ ἐκήρυξε τὸν ὑπαξιωματικὸν ἔκπτωτον τοῦ βαθμοῦ του, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μετεβληθῆτε ὑμεῖς, κύριε Ὑπουργὲ, εἰς ἀνώτερον Δικαστήριον, εἰς Ἄρειον Πάγον, καὶ ν’ ἀποφανθῆτε, ὅτι ἡ ἀπόφασις τοῦ Δικαστηρίου δὲν ἔχει ἰσχὺν, διότι ἀντίκειται εἰς τὸ ἄρθρον 7 τοῦ στρατολογικοῦ νόμου; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ κηρύξητε ὑμᾶς ἀνώτερον τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας; Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ὅλα τὰ λεχθέντα κατ’ οὐδὲν μεταβάλλουσι τὴν σπουδαιότητα τῆς παραβάσεως, ἣν διέπραξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.

§39ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§40ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἀνέγνωσε τὸν νόμον, ἵνα δείξῃ, ὅτι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 7 δὲν ἀφορᾷ εἰς τὸν στρατιωτικὸν τὸν ἐν ὑπηρεσίᾳ, ἀλλ’ ἀφορᾷ κατ’ αὐτὸν μόνον εἰς τὸν πολίτην Ἕλληνα, ὅστις πρόκειται νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν· ἵνα ἀποδείξῃ δὲ τοῦτο, ἀνέγνωσε μόνον τὸ ἥμισυ τοῦ ἄρθρου, ἀνέγνωσε τὸ ἄρθρον ὡς ἑξῆς: «Μόνοι οἱ Ἕλληνες εἰσὶ δεκτοὶ ἐν τῷ στρατῷ. Ἀποκλείονται τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας: αʹ) οἱ καταδικασθέντες εἰς ἐγκληματικὴν ποινήν· βʹ) οἱ καταδικασθέντες εἰς ἐπανορθωτικὴν ποινήν. Ἑπομένως εἶπε....

§41ΡΑΛΛΗΣ. Νὰ τὸ ἀναγνώσητε λοιπόν.

§42ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Θὰ τὸ ἀναγνώσω βεβαίως ὡς ἔχει, διότι, ὅπως ἀνέγνωσεν αὐτὸ ὁ κύριος Βουλευτής, ὑποστηρίζεται τῷ ὄντι ὁ ἰσχυρισμὸς αὐτοῦ, ὅτι τὸ ἄρθρον ἀφορᾷ εἰς τὸν πολίτην τὸν μὴ στρατιωτικόν. Ὁ κύριος Βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι ὡς πρὸς ἐκεῖνον δύναται ἴσως νὰ θεωρηθῇ τὸ ἄρθρον ἐφαρμοζόμενον, δὲν δύναται ὅμως νὰ θεωρηθῇ ἐφαρμοζόμενον ὡς πρὸς στρατιωτικόν. Ἀλλὰ τὸ ἄρθρον διαῤῥήδην ἐκφράζεται περὶ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν διατάξεων αὐτοῦ εἰς τὸν στρατιωτικόν, διότι δὲν περιλαμβάνει μόνον τὴν περίοδον περὶ τῶν ἀποκλειομένων ἐκ τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, ἣν ἀνέγνω ὁ κ. Βουλευτής, ἀλλ’ εὐθὺς κατωτέρω περιλαμβάνει περίοδον, ἣν παρέτρεξεν ὁ κύριος Βουλευτὴς καὶ καθ’ ἣν οἱ ἐν τῷ στρατῷ κατατεταγμένοι οὐδαμῶς δύνανται νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐν τῷ στρατῷ, ἐὰν συντρέχωσιν αἱ περιπτώσεις τοῦ ἄρθρου (Θόρυβος ἀριστερᾷ.) Ὁ κύριος Βουλευτὴς ἀπέκρυψε τὴν φράσιν τὴν θορυβοῦσαν τοὺς κυρίους Βουλευτὰς καὶ καθ’ ἣν αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου ἐφορμόζονται, ὡς εἰκὸς, καὶ εἰς τοὺς μήπω ὑπηρετοῦντας ἐν τῷ στρατῷ, ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς ὑπηρετοῦντας. Πρόκειται ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ, ὡς εἶπεν ὁ κύριος Βουλευτής, περὶ κανόνος ἐφαρμοσθησομένου ὑπὸ τοῦ Δικαστηρίου ἐν τῇ ἐκδόσει τῆς ἀποφάσεώς του; Ἐνταῦθα πρόκειται περὶ τῶν κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν ἀποφάσεως ἐκδοθείσης. Ἐὰν ἐξεδόθη ἀπόφασις, καταδικάζουσα τὸν κατατακτέον ἐν τῷ στρατῷ ἢ τὸν κατατεταγμένον ἐν αὐτῷ εἰς ἐπανορθωτικὴν ποινὴν φυλακίσεως, καταγινώσκῃ δὲ ἡ ἀπόφασις καὶ στέρησιν πολιτικῶν δικαιωμάτων, ὁ ἀποκλεισμὸς ἐκ τοῦ στρατοῦ ἢ ἡ ἔκπτωσις ἐκ τῶν τάξεων αὐτοῦ θὰ ἐπέλθῃ μόνον ἐὰν ἦναι ἐνιαύσιος ἡ διὰ τῆς ἀποφάσεως ἐπιβληθεῖσα φυλάκισις. Περὶ καταδίκης ἀπαγγελθείσης πραγματεύεται τὸ ἄρθρον, περὶ ἀποφάσεως ἐκδοθείσης, οὐδαμῶς δὲ περὶ κανόνων διεπόντων τὰ τῆς ἐκδόσεως αὐτῆς, ὁρίζει δὲ τὰ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς ἀποφάσεως, τὰ τῶν συνεπειῶν τῆς καταδίκης ὡς πρὸς τὴν ἱκανότητα τοῦ ὑπηρετεῖν ἐν τῷ στρατῷ. Κατὰ τὸ ἄρθρον 7, ἡ ἀπόφασις, ἡ καταγινώσκουσα στέρησιν τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων, τότε μόνον ἔχει ἐφαρμογήν, ἐπαγομένη ἀποκλεισμὸν ἐκ τοῦ στρατοῦ καὶ ἔκπτωσιν ἐκ τῶν τάξεων, ὅταν ἡ στέρησις τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων ἀπηγγέλθη συνάμα μετὰ καταδίκης εἰς φυλάκισιν τοὐλάχιστον ἐνιαύσιον. Ταῦτα ὁρίζει τὸ ἄρθρον, ἐκφραζόμενον εὐκρινῶς καὶ ἀφορῶν εἴς τε τὸν πολίτην, τὸν μήπω καταταχθέντα ἐν τῷ στρατῷ, καὶ εἰς τὸν ἤδη κατατεταγμένον στρατιώτην ἢ ὑπαξιωματικόν. Δὲν ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον εἰς τὸν ἀξιωματικόν, διότι τὰ τῶν ἀξιωματικῶν κανονίζονται ὑπὸ εἰδικῶν νόμων. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐρωτᾷ, πῶς ἡμεῖς ἄλλοτε δὲν ἐφηρμόσαμεν τὸ ἄρθρον 7ον, ἐν περιπτώσει, ἧς ἐμνήσθη. Ὅτε ἡμεῖς ἐξεδώσαμεν τὰ ἔγγραφα τὰ σχετιζόμενα πρὸς τὴν ὑπόθεσιν ἐκείνην, δὲν εἶχεν εἰσαχθῆ ἡ καθολικὴ ὑποχρεωτικὴ στράτευσις, οὐδ’ εἶχεν ἐκδοθῆ ὁ στρατολογικὸς νόμος, ὁ νῦν ὑφιστάμενος. Ὁ στρατολογικὸς νόμος ἐξεδόθη πολὺ μεταγενέστερον τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν συνετάσσοντο τὰ ἔγγραφα, εἰς ἃ ἀφεώρα ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ. Τότε ἡ ἔκπτωσις ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τοῦ ὑπαξιωματικοῦ ἦτο καὶ ἀποκλεισμὸς ἀπὸ τοῦ στρατοῦ ὁλοσχερής. Σήμερον αὕτη ἐπάγεται τὴν ἐκ τῶν τάξεων ἔκπτωσιν, μόνον ἐὰν συντρέχωσιν αἱ περιστάσεις τοῦ ἄρθρου 7ου, τουτέστιν ἐὰν ἡ καταδίκη ἦναι εἰς φυλάκισιν ἀνωτέραν τοῦ ἔτους.

§43ΑΓΓΕΛΟΣ ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ἐκπλήσσομαι, Κύριοι, πῶς ὁ νόμος αὐτός, ὁ καθαρὸς στρατολογικός, συγχέεται μὲ τὸν ποινικὸν νόμον. Ὁ στρατολογικὸς νόμος, κύριε Ὑπουργέ, ὁμιλεῖ περὶ στρατιωτικῶν μὴ καταταχθέντων εἰσέτι καὶ ἑπομένως μὴ ὑπηρετούντων ἐν τῷ στρατῷ. Ἡ ἀρχή, ἣν ἐξέθηκεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, καταστρέφει παντελῶς τὸν κανονισμὸν τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας. Ἐν τῷ κανονισμῷ ὑπάρχει κεφάλαιον τῶν ἐπιβαλλομένων εἰς ὑπαξιωματικοὺς καὶ εἰς στρατιώτας ποινῶν, ἐπιβάλλεται δὲ ἡ ποινὴ τοῦ περιορισμοῦ, τῆς κρατήσεως, τῆς φυλακίσεως καὶ τῆς ἐκπτώσεως τοῦ βαθμοῦ τῶν ὑπαξιωματικῶν εἴτε προσωρινῶς, εἴτε καὶ διὰ παντός. Ἐὰν καθιερώσητε τὴν ἀρχὴν ταύτην, ἔρχεσθε ἀμέσως εἰς ἀντίφασιν τῆς ἀποφάσεώς σας, τὴν ὁποίαν ἐξεδώσατε πρὸ ὀλίγου καιροῦ, περὶ τῶν δύο ὑπαξιωματικῶν τοῦ μηχανικοῦ, οὓς ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τοῦ λοχίου ὑπεβιβάσατε εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ δεκανέως. Ὑποθέσατε, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι ἔχετε νέαν γνωμάτευσιν μιᾶς ἐπιτροπῆς περὶ πράξεώς τινος ἑνὸς ὑπαξιωματικοῦ, ὅτι ὁ κατηγορούμενος ὑπαξιωματικὸς τιμωρεῖται μὲ ἔκπτωσιν. Κατὰ τὴν ἀρχὴν, ἣν καθιεροῦτε, δὲν δύνασθε νὰ τὸν ὑποβιβάσητε τοῦ βαθμοῦ του, διότι δὲν ἐτιμωρήθη προηγουμένως μὲ ποινὴν ἑνὸς ἔτους καὶ μιᾶς ἡμέρας. Ἡ ποινὴ αὕτη τῆς ἐκπτώσεως εἶναι ποινὴ πειθαρχικὴ, χάριν τῆς στρατιωτικῆς εὐκοσμίας καὶ τῆς τάξεως. Ὁ ἐνωμοτάρχης μετὰ τὴν ἔκπτωσιν τῆς ποινῆς ὤφειλε νὰ γίνῃ ἔκπτωτος τοῦ βαθμοῦ, τὸν ὁποῖον ἔφερεν, ἐπὶ ἓξ μῆνας, συνεπείᾳ τῆς ἀποφάσεως τοῦ Δικαστηρίου, ἔπειτα δὲ ἠδύνατο αὐτοδικαίως ἄνευ διαταγῆς νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὸν βαθμὸν τὸν πρότερον. Δὲν ἐπράξατε τοῦτο, ἀλλὰ παρεβιάσατε ῥητὴν διάταξιν τοῦ νόμου, συνάμα δὲ παρεβιάσατε καὶ ἀπόφασιν τοῦ Δικαστηρίου αὐθαιρέτως ὡς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ἐξετελέσατε αὐτὴν, καθὼς ὠφείλετε, πάντοτε ὑπ’ εὐθύνην σας. Ἐὰν τιμωρηθῇ ὑπαξιωματικὸς μὲ ἑνὸς ἔτους φυλάκισιν καὶ μιᾶς ἡμέρας, αὐτοδικαίως χάνει τὸν βαθμόν του καὶ ἀποκλείεται τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ. Ἐδῶ ὅμως εἶναι προσωρινὴ ἡ παῦσις. Ὅλα δὲ τὰ ἄλλα οὐδεμίαν σχέσιν ἔχουσι μὲ τὸν στρατιωτικὸν νόμον καὶ τὸν κανονισμὸν τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας.

§44ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§45ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. (Πρωθυπουργός). Ἔκπτωσις ἀπὸ τῆς ὑπηρεσίας καὶ ἀποκλεισμὸς ἀπὸ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ διατελοῦντος ἐν αὐτῇ εἶναι ἓν καὶ τὸ αὐτό. Ἐδῶ πρόκειται περὶ ἀποκλεισμοῦ ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ διατελοῦντος ἐν αὐτῇ, ἐν δὲ τῇ ἀποφάσει πρόκειται περὶ ἐκπτώσεως.

§46ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὥστε ἡ ἀπόφασις δὲν ἔχει καμμίαν ἔννοιαν.

§47ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ ἀπόφασις ἔχει ἔννοιαν ὡς πρὸς τὴν φυλάκισιν καὶ ἐξετελέσθη, ὡς πρὸς δὲ τὴν ἔκπτωσιν, τὸ ἐδάφ. βʹ τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου κανονίζει τί θὰ γενῇ. Ἐὰν ἡ διατασσομένη ἔκπτωσις ἦναι συνέπεια καταδίκης εἰς φυλάκισιν ἐνιαύσιον, θὰ ἐκτελεσθῇ· ἐὰν ἦναι συνέπεια καταδίκης εἰς φυλάκισιν κατωτέραν τῆς ἐνιαυσίου, κατὰ τὸ ἐδάφιον βʹ δὲν θὰ ἐκτελεσθῇ.

§48ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§49ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ἄρθρον 7ον ταύτην ὑπέθεσε τὴν περίπτωσιν· ὑπέθεσεν ὅτι θὰ ὑπάρχῃ περίπτωσις, καθ’ ἣν θέλει ἐκδοθῆ ἀπόφασις καταδικαστικὴ εἰς φυλάκισιν οὐχὶ ἀνωτέραν τοῦ ἔτους, εἰς ἣν τὸ Δικαστήριον θὰ προσθέσῃ καὶ τὴν ῥήτραν περὶ τῆς ἐκπτώσεως ἀπὸ τῆς ὑπηρεσίας, καὶ εἶπεν ὅτι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ ῥήτρα αὕτη δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ. Τοῦτο λέγει τὸ ἄρθρον· δύνασθε νὰ ἐπικρίνητε τὸ ἄρθρον, δὲν δύνασθε ὅμως ν’ ἀξιώσητε, ὅπως μὴ ἐφαρμοσθῇ ῥητὴ διάταξις αὐτοῦ.

§50ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§51Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ στρατολογικὸς νόμος κανονίζει κατὰ τίνα τρόπον καταρτίζεται τὸ σῶμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καλεῖται εἰς τὴν στρατιωτικὴν λειτουργίαν τῆς χώρας. Αἱ πρῶται διατάξεις τοῦ νόμου τούτου κατ’ οὐδὲν διαφέρουσιν ἀπὸ τὰς διατάξεις πάντων τῶν νόμων, οἵτινες κανονίζουσι τὸν τρόπον, καθ’ ὃν συνιστᾶται λειτουργία τις δημοσίᾳ. Ἐὰν ἀνατρέξητε εἰς τοὺς νόμους περὶ προσόντων τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων, τοὺς ὁποίους ὁ Πρωθυπουργὸς εἰσήγαγεν εἰς τὴν Βουλήν, καὶ ἐψήφισεν ἡ Βουλή, καὶ οἵτινες ἐγένοντο νόμοι, θέλετε ἀπαντήσει παραπλησίαν διάταξιν πρὸς ἐκείνην τοῦ ἄρθρου 7ου τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας. Θέλετε ἀναγνώσει καὶ ἐκεῖ, ὅτι δὲν εἶναι δεκτοὶ ὡς δημόσιοι ὑπάλληλοι οἱ καταδικασθέντες εἰς ποινὴν κακουργήματος ἢ καταδικασθέντες εἰς ποινὴν πλημμελήματος ἀτιμωτικοῦ, ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα διαλαμβάνουσιν ὡρισμέναι διατάξεις τοῦ ποινικοῦ νόμου. Ἐὰν προσφύγητε εἰς τὸν νόμον, ὁ ὁποῖος κανονίζει τὴν λειτουργίαν τὴν δημοτικήν, θέλετε εὑρεῖ καὶ ἐκεῖ διάταξιν παρεμφερῆ, ὅτι ἀπαγορεύεται νὰ γίνωνται δεκτοὶ εἰς τὸ δημοτικὸν ἀξίωμα ἄνδρες, καταδικασθέντες εἰς ποινὴν ἐγκληματικὴν ἢ ποινὴν πλημμελήματος ἀτιμωτικοῦ. Ἐὰν προσφύγητε εἰς τὸν νόμον περὶ ἐκλογῆς τῶν Βουλευτῶν, θέλετε εὑρεῖ καὶ ἐκεῖ, ὅτι δὲν εἶναι δεκτοὶ ἵνα ἐκλεχθῶσιν ἄνδρες καταδικασθέντες εἰς ποινὴν ἐγκληματικὴν ἢ πλημμελήματος ἀτιμωτικοῦ. Δὲν ὑπάρχει νόμος ἐν τῷ Κράτει, συνιστῶν δημοσίαν τινὰ λειτουργίαν, ὁ ὁποῖος δὲν προενόησε ν’ ἀποκλείσῃ ἀπὸ τὴν δημοσίαν λειτουργίαν τοὺς πολίτας ἐκείνους, οἵτινες εἶναι ἀνάξιοι τῆς λειτουργίας ταύτης. Καὶ ἐγένοντο ἀνάξιοι διότι, πολῖται τυγχάνοντες, περιέπεσαν εἰς πρᾶξιν κακουργήματος ἢ εἰς πρᾶξιν πλημμελήματος, ἀποδεικνύοντος τὴν πλήρη ἀνηθικότητα τῶν ἀνδρῶν τούτων. Κατὰ πλείονα λόγον τοιαύτη διάταξις ἔπρεπε νὰ περιληφθῇ ἐν τῷ στρατιωτικῷ νόμῳ. Εἰς τὸν στρατὸν καλοῦνται οἱ πολῖται, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ ἀποδείξωσιν, ὅτι ἔχουσι πλήρη ἠθικότητα καὶ πλήρη τὴν συνείδησιν τῶν καθηκόντων τοῦ πολίτου Ἕλληνος. Δὲν ἔχουσι δὲ πλήρη συνείδησιν τῶν καθηκόντων τοῦ πολίτου Ἕλληνος ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι περιέπεσαν εἰς ἐγκληματικὴν πρᾶξιν, ἢ κατεδικάσθησαν εἰς πλημμέλημα, τὸ ὁποῖον ὁ νόμος προσδιώρισεν ὡς ἐπάγον τὴν φυλάκισιν ἑνὸς ἔτους. Ἀλλὰ τί κοινὸν μεταξὺ τῶν διατάξεων τούτων καὶ τῶν διατάξεων ἐκείνων, αἵτινες κανονίζουσι πότε οἱ δημόσιοι λειτουργοὶ ἀποβάλλονται ἀπὸ τὴν λειτουργίαν, ἡ ὁποία ἀνετέθη εἰς αὐτούς; Οὐδεμία σχέσις ὑπάρχει. Τὸ ἄρθρον 24 τοῦ ποινικοῦ νόμου περὶ τίνος διατάσσει; Διατάσσει περὶ πολιτῶν, οἱ ὁποῖοι καλοῦνται ν’ ἀναλάβωσι δημοσίαν τινὰ λειτουργίαν; Παντάπασι. Διατάσσει περὶ τῶν πολιτῶν ἐκείνων, οἵτινες ἀνέλαβον δημοσίαν λειτουργίαν καὶ κατὰ τὴν διαχείρισιν αὐτῆς περιέπεσαν εἰς πράξεις, αἱ ὁποῖαι βεβαιωθεῖσαι ἀποδεικνύουσιν, ὅτι εἶναι ἀνάξιοι πλέον νὰ διαχειρίζωνται αὐτήν. Ἐκ τούτου κατανοεῖτε, Κύριοι, ὅτι δὲν εἶναι τὸ αὐτὸ ἀποκλεισμὸς καὶ ἔκπτωσις, ὡς ἰσχυρίζετο ὁ Πρωθυπουργὸς πρὸ μικροῦ, καὶ ὅτι σφάλλει ὁ Πρωθυπουργός, ἔχων συγκεχυμένην γνῶσιν καὶ ἔννοιαν τῶν πραγμάτων. Ἄλλο ἀποκλεισμὸς καὶ ἄλλο ἔκπτωσις. Ἀποκλείεταί τις ἀπὸ δημοσίας λειτουργίας, τὴν ὁποίαν δὲν ἔχει καὶ πρόκειται ν’ ἀναλάβῃ. Ἐκπίπτει ὅμως ἀπὸ τῆς δημοσίας λειτουργίας, τὴν ὁποίαν ἔχει, καὶ κρίνεται ἀνάξιος νὰ τὴν διατηρήσῃ πλέον. Διὰ τοῦτο αἱ διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ἐπάγουσι τὴν ἔκπτωσιν, εἶναι αὐστηρότεραι τῶν διατάξεων, αἱ ὁποῖαι διατάσσουσι τὸν ἀποκλεισμόν. Διὰ νὰ ἀποκλεισθῇ τις, πρέπει, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου, νὰ ὑποπέσῃ εἰς κακούργημα ἢ εἰς πλημμέλημα, τιμωρούμενον μὲ ἑνὸς ἔτους φυλάκισιν, ἀλλ’ ἐκπίπτει τις διότι περιέπεσεν εἰς πᾶν πλημμέλημα κατὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων του. Ὁ νόμος δὲν ἀπῄτησεν ὡρισμένην διάρκειαν ποινῆς, διὰ νὰ ἐκπέσῃ ἀπὸ τῆς ἀρχῆς, διότι ὁ ἔχων τὴν δημοσίαν λειτουργίαν πρέπει νὰ ἦναι ἀνώτερος πάσης ὑπονοίας, ὁποίαν περὶ τῆς ἀνικανότητος καὶ τῆς ἀνηθικότητος αὐτοῦ ἐγείρει ἡ καταδικαστικὴ ἀπόφασις, ἡ ὁποία κατεδίκασεν αὐτὸν εἰς βαθμὸν πλημμελήματος διὰ πρᾶξιν, ἀναγομένην εἰς τὴν δημοσίαν λειτουργίαν, τὴν ὁποίαν διεχειρίζετο. Εἰς τὴν σύγχυσιν ταύτην, εἰς ἣν εὑρίσκεται ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, συγχύζων τὸν ἀποκλεισμὸν ἀπὸ τῆς δημοσίας λειτουργίας μὲ τὴν ἔκπτωσιν ἀπ’ αὐτῆς, εἰς τὴν σύγχυσιν ταύτην πρέπει ν’ ἀποδώσητε ὅλην τὴν σύγχυσιν, τὴν ὁποίαν εὕρετε σήμερον ἐν τοῖς λόγοις αὐτοῦ· διότι οἱ λόγοι αὐτοῦ ἀποδεικνύουσι τοσαύτην ἀμάθειαν περὶ τὴν κατάληψιν τῆς ἐννοίας τῶν νόμων, ἡ ὁποία εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐνυπάρχῃ εἰς τὸν Πρωθυπουργόν. Ἴσως ὑποκρίνεται τὴν σύγχυσιν ταύτην, διὰ νὰ περικαλύψῃ παράβασιν, τὴν ὁποίαν ἐν γνώσει ἔπραξε. Γνωρίζετε δὲ, ὅτι ὁ Πρωθυπουργὸς ἀνήκει εἰς τὴν τάξιν τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἰς τὴν Γαλλίαν ὀνομάζονται autoritairs, καὶ διὰ τοῦτο ἠκούσατε αὐτὸν λέγοντα, ὅτι ἔφερε τὰς γνωμοδοτήσεις διότι τὰς ἐζήτησαν, καὶ ὅτι αὐτὸς δὲν ἔχει ἀνάγκην γνωμοδοτήσεων, ἔχει δὲ μόνον ἀνάγκην τῆς κρίσεώς του. Τῷ ὄντι ὁ ἐκτελῶν τοὺς νόμους πρέπει νὰ ἀκούῃ τὴν κρίσιν αὐτοῦ. Αἱ γνωμοδοτήσεις δὲν εἶναι ὑποχρεωτικαὶ εἰς αὐτὸν, διότι οἱ γνωμοδοτοῦντες δὲν ἔχουσιν εὐθύνην, ἐὰν ὁ νόμος δὲν ἐκτελεσθῇ καλῶς, ἀλλ’ οἱ ἐκτελοῦντες τοὺς νόμους ὑπέχουσι τὴν εὐθύνην ταύτην. Ἀλλ’ ἡ κρίσις αὐτῶν εἶναι ἐλευθέρα, ἵνα πράττωσιν ὅ,τι θέλουσιν; Εἶναι ὑποτεταγμένοι εἰς τὸν νόμον, καὶ δὲν δύνανται νὰ ἔχωσι κρίσιν ἄλλην, εἰμὴ ἐκείνην, ἣν ἐνέδειξεν ὁ νόμος, ὅτι πρέπει νὰ ἔχωσιν. Ὅταν δὲ δὲν πρόκηται περὶ ἐννοίας νόμου, ἀλλὰ περὶ ἀποφάσεως δικαστικῆς, ἡ κρίσις αὐτῶν εἶναι δεσμία τῆς ἀποφάσεως τῆς δικαστικῆς, διότι τοὺς νόμους τοὺς ποινικοὺς δὲν ἐφαρμόζουσιν οἱ ἐκτελοῦντες τοὺς νόμους, ἀλλ’ ἡ δικαστικὴ ἐξουσία, αἱ δὲ ἀποφάσεις τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας εἶναι ἀνώτεραι τῶν ἐκτελούντων τοὺς νόμους, οἱ ὁποῖοι εἶναι δοῦλοι, ὑποχρεωμένοι νὰ ἐφαρμόζωσιν αὐτούς. Καὶ ἐνταῦθα πρόκειται περὶ δικαστικῆς ἀποφάσεως. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἵνα δικαιολογηθῇ, διατὶ δὲν ἐξετέλεσεν ἀκεραίαν τὴν ἀπόφασιν ταύτην, ἐπεκαλέσθη τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας. Ἀλλὰ σᾶς εἶπον, ποίαν σχέσιν ἢ ποίαν ἐπιῤῥοὴν δύνανται νὰ ἔχωσιν αἱ διατάξεις τοῦ στρατολογικοῦ νόμου περὶ ἀποκλεισμοῦ τῶν πολιτῶν ἀπὸ τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας μὲ τὸ προκείμενον ζήτημα. Ἂς ὑποθέσωμεν ὅμως, Κύριοι, ὅτι τῷ ὄντι τὸ ἄρθρον 7 τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου κανονίζει τὴν λειτουργίαν τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας ἐπὶ ταῖς παραβάσεσι, τὰς ὁποίας τὰ μέλη τοῦ στρατοῦ, οἱ στρατιῶται, οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ὑπαξιωματικοὶ ἔπραξαν κατὰ τὴν διαχείρισιν τῆς ἐξουσίας αὐτῶν. Ὑποθέσατε λοιπὸν, ὅτι κατὰ τὸ ἄρθρον 7 τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας, τὸ ὁποῖον, κατὰ τοὺς λόγους τοῦ Πρωθυπουργοῦ, εἶναι ἡ μόνη διάταξις, τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψει τὰ ποινικὰ δικαστήρια, δὲν ἔπρεπε νὰ τιμωρηθῇ ὁ ἐνωμοτάρχης, ὁ περὶ οὗ ὁ λόγος, διὰ τῆς ἐκπτώσεως ἀπὸ τῆς ὑπηρεσίας αὐτοῦ, δὲν ἔπρεπε νὰ καταδικασθῇ εἰς στέρησιν τῆς ἱκανότητος πρὸς ἀνάκτησιν τῆς ἀρχῆς ἐπὶ ἓξ μῆνας· τότε τί ἔπραξεν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὅτε τοιαύτη ἀπόφασις ἐξεδόθη ἐναντίον τοῦ νόμου; Ἐζήτησε τὴν ἀναίρεσιν τῆς ἀποφάσεως ταύτης ἀπὸ τὸν Ἄρειον Πάγον; Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος ἔλαβε γνῶσιν τῆς ἀποφάσεως ταύτης καὶ τὴν εἶδεν ἀντικειμένην εἰς τὸν νόμον, πῶς δὲν προσέφυγεν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἵνα ζητήσῃ παρ’ αὐτοῦ, ὅπως οὗτος ζητήσῃ τὴν ἀναίρεσιν αὐτῆς ὑπὲρ τοῦ νόμου τοὐλάχιστον; Τοῦτο δὲν ἐγένετο, καὶ ἡ ἀπόφασις ἐγένετο ὁριστική. Καὶ μετὰ ταῦτα ἔρχεται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος σᾶς ἔλεγεν, ὅτι ἐξετέλεσε τὸ πρῶτον μέρος τῆς ἀποφάσεως, τὸ τιμωροῦν εἰς δίμηνον φυλάκισιν, δὲν ἔκρινε δὲ νὰ ἐκτελέσῃ τὸ ἄλλο μέρος, τὸ διατάσσον τὴν ἔκπτωσιν ἀπὸ τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας, καὶ κηρύττον τὸν περὶ οὗ ὁ λόγος ἐνωμοτάρχην ἀνίκανον νὰ τὴν ἀνακτήσῃ ἐπὶ ἓξ μῆνας, διότι τοῦτο δὲν εἶναι σύμφωνον μὲ τὸν νόμον, ὅπως κατὰ τὴν κρίσιν του κατανοεῖ αὐτόν. Τῇ ἀληθείᾳ, Κύριοι, εἰσερχόμεθα εἰς ἓν στάδιον, τὸ ὁποῖον μοὶ φαίνεται ἐπικίνδυνον, καὶ ὀφείλω νὰ κάμω σπουδαίας παρατηρήσεις καὶ εἰς τὴν πλειοψηφίαν καὶ εἰς τὴν μειοψηφίαν. Ἐὰν ἐξακολουθῶμεν νομοθετοῦντες ὡς νομοθετοῦμεν, καὶ ἐλέγχοντες τοὺς ἐκτελοῦντας τοὺς νόμους ὡς τοὺς ἐλέγχομεν, τῇ ἀληθείᾳ θὰ ἐπαναλάβω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ἔντιμος συνάδελφός μου, ὅτι εἴμεθα ἀνίκανοι διὰ τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, καὶ πρέπει νὰ παραιτηθῶμεν πλέον τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Δὲν ὑπάρχει ποσῶς πολίτευμα κοινοβουλευτικὸν πλέον, οὔτε συνταγματικὸν πολίτευμα, οὔτε ἐξουσία συνταγματική. Ἀφ’ ἑνὸς εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν χρημάτων, ἡ ὁποία εἶναι ἡ μόνη, διὰ τὴν ὁποίαν ἐδημιουργήθη τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, ὁ Πρωθυπουργὸς ἔχει τὴν ἄδειαν νὰ συνομολογῇ δάνεια πάγια, δάνεια προσωρινά· καὶ ὅταν συλλαμβάνωμεν αὐτὸν ἐπ’ αὐτοφώρῳ νὰ διαχειρίζηται τὰ χρήματα ταῦτα εἰς ἄλλας ἀνάγκας καὶ οὐχὶ εἰς ἐκείνας, τὰς ὁποίας οἱ νόμοι προσδιώρισαν δι’ αὐτά, ἔχει τὸ θάῤῥος νὰ πειρᾶται νὰ παίξῃ μὲ τὸ Κοινοβούλιον, συγχύζων τὰς λέξεις καὶ μεταχειριζόμενος διφορουμένας ἐννοίας. Δὲν πρόκειται, σᾶς ἔλεγε προχθές, περὶ διαχειρίσεως τῶν δανείων. Κατὰ τὴν διαχείρισιν ἐποιησάμην διάφορον χρῆσιν, ἔλεγεν ὁ Πρωθυπουργὸς, ἀλλ’ ἀφήσατε νὰ ἴδητε τὴν διάθεσιν, ἣν θὰ κάμω αὐτῶν. Αὐτά, Κύριοι, δὲν λέγονται οὔτε εἰς μαθητὰς τῶν δημοτικῶν σχολείων, εἶναι δὲ προπέτεια νὰ λέγωνται ταῦτα ἐν τῇ Βουλῇ τῆς Ἑλλάδος, ἐν τῇ ὁποίᾳ οἱ συνταγματικοὶ θεσμοὶ ἐκηρύχθησαν ὡς τὸ μόνον πολίτευμα αὐτῆς ὑπὸ πασῶν τῶν Ἐθνικῶν Συνελεύσεων τοῦ ἀγῶνος, ἐν τῇ ὁποίᾳ οἱ πατέρες ἡμῶν ἐγκατέστησαν αὐτοὺς διὰ κινδύνων καὶ θυσιῶν, ἐν τῇ ὁποίᾳ τέλος πάντων λειτουργεῖ ἐπὶ τεσσαράκοντα ἔτη τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, καὶ ἡ ὁποία ἕνεκα παραπλησίων συμβεβηκότων ἀπεφάσισε καὶ ἔλαβε τοσούτῳ αὐστηρὰν καὶ κρίσιμον ἀπόφασιν, οἵα ἐκείνη, δι’ ἧς ἐκλόνισε τὰς βάσεις τῆς Πολιτείας, καὶ ἀνέτρεψεν ἀπὸ τοῦ θρόνου τὸν ἀείμνηστον ἡγεμόνα. Πρόκειται ἀπόφασις Δικαστηρίου, δι’ ἧς κατεδικάσθη ὑπαξιωματικὸς εἰς φυλάκισιν καὶ μετ’ αὐτῆς εἰς στέρησιν τοῦ δικαιώματος νὰ κατέχῃ δημοσίαν ὑπηρεσίαν, τὴν ὁποίαν κατεῖχε, καὶ εἰς ἀνικανότητα πρὸς ἀνάκτησιν αὐτῆς. Ὁ δὲ Πρωθυπουργὸς δὲν ἐκτελεῖ τὴν ἀπόφασιν, προβάλλων, ὅτι ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει τὸν στρατολογικὸν νόμον, ὁ ὁποῖος διατάσσει, ὅτι ἀποκλείονται ἀπὸ τοῦ στρατοῦ οἱ πολῖται, οἱ ὁποῖοι κατεδικάσθησαν εἰς ἑνὸς ἔτους φυλάκισιν, ἐπειδὴ δὲ δὲν κατεδικάσθη εἰς ἑνὸς ἔτους φυλάκισιν ὁ περὶ οὗ ὁ λόγος ἐνωμοτάρχης, διὰ τοῦτο δὲν ἐξετέλεσεν αὐτήν. Ἑπομένως μᾶς ἐνδεικνύει, ὅτι, ἂν δὲν στέργωμεν τὴν δικαιολογίαν του, ἂς προτείνωμεν ψηφοφορίαν. Ἐρωτῶ ὑμᾶς, ἂν ὑπάρχῃ πλέον δικαστικὴ ἐξουσία, ἂν ὑπάρχῃ ἔλεγχος, ἂν ὑπάρχῃ εὐθύνη. Καὶ διατὶ νὰ ἐμπαίζωμεν, Κύριοι, τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, καὶ νὰ ἀφίνωμεν αὐτὸν νὰ νομίζῃ, ὅτι ἡμεῖς ἐδῶ νομοθετοῦμεν καὶ ἐπιτηροῦμεν τὴν ἐκτέλεσιν τῶν νόμων; Πρέπει ὁ λαὸς νὰ μάθῃ, ὅτι ἡμεῖς ἐνταῦθα δὲν χρησιμεύομεν εἰς αὐτὸν, διὰ νὰ λάβῃ τὰ μέτρα του. Μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν ὑπάρχει μεγαλειτέρα παράβασις ἀπὸ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἐξήλεγξεν ὁ Βουλευτὴς ἐκ Μαντινείας καὶ ὁ Βουλευτὴς ἐκ Πατρῶν. Ἡ παράβασις αὕτη κλονίζει τὰς βάσεις τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας. Δὲν ἔχομεν πλέον δικαστικὴν ἐξουσίαν, καὶ ἐνδέχεται τὰ ποινικὰ δικαστήρια νὰ περιήχθησαν κατὰ τοὺς χρόνους τούτους ὑπὸ ἐπηρεασμούς, ἐνδέχεται καὶ αὐτὴ ἡ πολιτικὴ δικαιοσύνη νὰ ὑπήχθῃ κατὰ τοὺς χρόνους τούτους καὶ αὕτη εἰς πειρασμούς. Ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ βήματος ν’ ἀπαγγέλλωσι δημοσίᾳ, ὅτι ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ μὴ ἐκτελῶσι τὰς ἀποφάσεις τῶν Δικαστηρίων, αὐτὸ εἶναι ἡ ἐσχάτη τόλμη. Σᾶς ἐνθυμίζω, Κύριοι, ὅτι τὰ Κοινοβούλια δὲν ἐπιτρέπουσι τοιαύτην τόλμην εἰς ἐκείνους, οἵτινες ἀνέλαβον νὰ ἐκτελῶσι τοὺς νόμους. (Εὖγε! εὖγε! ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§52ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤθελεν εἶσθαι ὅλως περιττὸν μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ ἐπιμείνω εἰς περαιτέρω ἐξέτασιν τοῦ αὐτοῦ ζητήματος. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὑπέβαλεν ὑπὲρ τῆς γνώμης του καὶ δευτερεύοντά τινα ζητήματα, ἀναγκάζομαι νὰ προσθέσω ὀλίγας λέξεις, ὄχι διὰ νὰ πείσω αὐτὸν, ἀφοῦ φαίνεται ὅτι ἐν γνώσει διατελεῖ τοῦ ἀδίκου, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται, ἀλλὰ διὰ νὰ πείσω πάντας ὑμᾶς καὶ πάντα ἀμερόληπτον ἄνθρωπον, ὅτι οὐδεμιᾶς εἶναι προσοχῆς ἄξια ὅλα τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐπεκαλέσθη ὑπὲρ τῆς γνώμης αὐτοῦ. Ὁ ποινικὸς νόμος, κύριοι Βουλευταὶ, προέβλεψε περὶ τῶν συνεπειῶν τῶν ὑπὸ τῶν Δικαστηρίων ἐπιβαλλομένων ποινῶν. Τοῦτο ἔπραξεν εἰς τὰ ἄρθρα 21, 22 καὶ 23. Εἰς τὸ ἄρθρον 21 προβλέπει τὰς συνεπείας τῶν ἐγκληματικῶν ποινῶν τῶν ἐπὶ κακουργημάτων ἐπιβαλλομένων. Εἰς τὰ ἄρθρα 22 καὶ 23 προέβλεψε περὶ τῶν συνεπειῶν τῶν ποινῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλονται ἐπὶ κακουργημάτων ὡς καὶ ἐπὶ ἀτιμωτικῶν τινων πλημμελημάτων. Τίνες εἶναι αἱ συνέπειαι αὗται; εἶναι στέρησις δικαιωμάτων, ῥητῶς ἐν τῷ ἄρθρῳ 23 τοῦ ποινικοῦ νόμῳ ἀναφερομένων. Μία ἐκ τῶν στερήσεων τούτων εἶναι καὶ ἡ ἱκανότης τοῦ ὑπηρετεῖν εἰς τὸ στράτευμα τῆς ξηρᾶς, εἰς τὸ ναυτικὸν καὶ εἰς τὴν ἐθνοφρουράν. Ἵνα ἀπαγγελθῇ αὕτη ἡ ἀνικανότης, προέβλεψεν ὁ νομοθέτης ἀνέκαθεν ν’ ἀπαιτήσῃ ἐπιβολὴν ποινῆς τοὐλάχιστον ἐνιαυσίου. Ἂν ἡ ἐπιβαλλομένη ποινὴ δὲν ᾖναι ἐνιαύσιος, οὐδεμία ἐπέρχεται τῶν συνεπειῶν αὐτῶν, αἵτινες ἀναφέρονται εἰς τὸ ἄρθρον 23 τοῦ ποινικοῦ νόμου, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ἡ ἀνικανότης τοῦ ὑπηρετεῖν εἰς τὸ στράτευμα. Τί ἔπραξε τώρα, Κύριοι, ὁ στρατολογικὸς νόμος, τὸν ὁποῖον ὁ Ὑπουργὸς ἐπεκαλέσθη; Ἀντέγραψε τὰς διατάξεις 22 καὶ 23 τοῦ ποινικοῦ νόμου, καθ’ ἃς ἀπαιτεῖται νὰ ἐπιβληθῇ ἐνιαύσιος φυλάκισις, ἵνα ἐπέλθωσιν αἱ ἀνικανότητες. Σημειώσατε δὲ, ὅτι τὰ Δικαστήρια, ἀπαγγέλλοντα τὰς ἀνικανότητας ταύτας, ἐν ταῖς ἀποφάσεσιν αὐτῶν οὐδέποτε ὁρίζουσιν αὐτὰς, ἀλλ’ ἐν γένει διατάσσουν τὴν στέρησιν τῶν πολιτικῶν καὶ ἀστικῶν δικαιωμάτων. Τί λοιπὸν λέγει ὁ στρατολογικὸς νόμος; Ἐντελῶς σύμφωνος μὲ τὸν ποινικὸν νόμον, διατάσσει, ὅτι ὁ καταδικασθεὶς εἰς φυλάκισιν τοὐλάχιστον ἐνιαύσιον ἐπὶ πλημμελήματι ἐκ τῶν ἐν ἄρθρῳ 22 δὲν εἶναι δεκτὸς εἰς τὸν στρατὸν, καὶ ἂν εἰσέλθῃ, ἀποβάλλεται, εἴτε πρὸ τῆς εἰσόδου του εἰς τὸν στρατὸν, εἴτε καὶ κατὰ τὴν ἐν τῷ στρατῷ διαμονήν του ἐπέλθῃ ἡ καταδίκη. Ὅθεν καὶ ὁ ποινικὸς καὶ ὁ στρατολογικὸς νόμος ἓν καὶ τὸ αὐτὸ πρᾶγμα διατάττουσιν, ὅτι, ἂν ἐπιβληθῇ φυλάκισις κατωτέρα τῆς ἐνιαυσίου, ἡ στέρησις δὲν ἐπέρχεται. Τί ἐπῆλθεν ὅμως μετὰ τὸν ποινικὸν νόμον καὶ πρὸ τοῦ στρατολογικοῦ νόμου; Ἐπῆλθον οἱ περὶ ζωοκλοπῆς νόμοι, ἐπιβάλλοντες τὴν στέρησιν τῶν ἐν τῷ ἄρθρῳ 21 τοῦ ποινικοῦ νόμου ἀναφερομένων δικαιωμάτων, καὶ εἶτα οἱ περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν νόμοι, οἵτινες ἐπιβάλλουσι τὴν στέρησιν ὅλων τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων, καὶ ἂν ἡ ποινὴ δὲν ἦναι ἐνιαύσιος. Πρώτην φορὰν ἡ νομοθεσία ἡμῶν παρέβη τὴν διάταξιν, ὅτι πρέπει νὰ ἦναι ἐνιαύσιος ἡ ποινή, ἵνα ἐπέρχωνται αἱ στερήσεις ἐκεῖναι. Μετὰ τὸν νόμον τὸν ἐκλογικὸν ἐξεδόθη ὁ στρατολογικὸς νόμος, ὁ ὁποῖος περιέχει τὴν ἀρχικὴν διάταξιν τοῦ ποινικοῦ νόμου. Τούτων οὕτως ἐχόντων, τίς ἡ ἐπιῤῥοὴ τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ στρατολογικοῦ νόμου ἐπὶ τῶν καταδικασθέντων, ὅσοι ἐστερήθησαν δι’ ἀποφάσεως τῶν πολιτικῶν αὐτῶν δικαιωμάτων δυνάμει τοῦ ποινικοῦ νόμου; Νομίζω ὅτι δύναταί τις νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐπεκαλέσθη, δύναται νὰ εἴπῃ, ὅτι, ἀφοῦ νεώτερος νόμος, προκειμένου περὶ μιᾶς μόνης ἀνικανότητος, τῆς ἀνικανότητος τοῦ ὑπηρετεῖν εἰς τὸν στρατὸν, ἀπῄτησε μεγαλειτέραν ποινὴν, ἕπεται ὅτι αἱ ἀποφάσεις τῶν Δικαστηρίων, αἱ γενικῶς διατάττουσαι, ὅτι στεροῦσί τινα τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων, δὲν δύνανται νὰ ἰσχύσωσιν ὡς πρὸς τὴν ἱκανότητα τοῦ ὑπηρετεῖν ἐν τῷ στρατῷ, ἂν ἡ φυλάκισις δὲν ἦναι τοὐλάχιστον ἐνιαύσιος. Ἀλλὰ ταῦτα πάντα, Κύριοι, ἔχουσι τὴν ἐλαχίστην ἐφαρμογὴν, προκειμένου οὐχὶ περὶ στερήσεως δικαιωμάτων πολιτικῶν ἢ ἀστικῶν, ἀλλὰ προκειμένου περὶ ἐκπτώσεως ἀπὸ τῆς ὑπηρεσίας, τὴν ὁποίαν ἐξασκεῖ ὑπάλληλός τις, στρατιωτικὸς ἢ πολιτικὸς, ἐν τῷ Κράτει; Ὄχι, οὐδεμίαν. Διατί; Διότι τὸ ἄρθρον 24 τοῦ ποινικοῦ νόμου ἐπιβάλλει τὴν στέρησιν ἀνεξαρτήτως τοῦ μεγέθους τῶν ἐπιβαλλομένων ποινῶν, ἔχει δὲ πληρεστάτην ἰσχὺν, ὅπως εἴδετε ἐκ τῶν ἀποφάσεων τοῦ Ἀρείου Πάγου, καὶ μετὰ τὴν ἔκδοσιν ὅλων τῶν νεωτέρων νόμων. Κατὰ τὸ ἄρθρον 24, ὅταν τις καταδικασθῇ διὰ πλημμέλημα ἀναγόμενον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν του, δὲν ἐξετάζεται πλέον ποία εἶναι ἡ ἐπιβαλλομένη ποινὴ, ἀλλὰ δίδεται τὸ δικαίωμα καὶ ἐπιβάλλεται ἡ ὑποχρέωσις εἰς τὸ Δικαστήριον ν’ ἀπαγγείλῃ ὄχι στέρησιν πολιτικῶν δικαιωμάτων, ἀλλὰ τὴν ἔκπτωσιν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας. Ἄλλο λοιπὸν ἡ στέρησις τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων, περὶ τῆς ὁποίας προβλέπουσι τὰ ἄρθρα 22 καὶ 23 τοῦ ποινικοῦ νόμου καὶ τὸ ἄρθρον 7 τοῦ στρατολογικοῦ νόμου, καὶ ἄλλο ἡ ἔκπτωσις ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, περὶ ἧς προβλέπει τὸ ἄρθρον 24 τοῦ ποινικοῦ νόμου. Τί ἕπεται λοιπὸν προδήλως ἐντεῦθεν; ἕπεται ὅτι ὁ στρατιωτικὸς, ὁ καταδικαζόμενος ἕνεκα πράξεως ἀναγομένης εἰς τὴν ὑπηρεσίαν του, γίνεται ἔκπτωτος τῆς ὑπηρεσίας αὐτοῦ, ἀνεξαρτήτως τῆς ποινῆς, ἥτις τῷ ἐπεβλήθη. Οὕτως ἔχουσι, Κύριοι, οἱ νόμοι. Ἀλλὰ, καὶ οὕτως ἐχόντων τῶν νόμων, ἐὰν ἀπόφασις Δικαστηρίου, προκειμένου ὄχι περὶ ὑπαλλήλου, ἀλλὰ περὶ ἁπλοῦ πολίτου, ἤθελεν ἐπιβάλλει εἰς τοῦτον ποινὴν δύο μηνῶν καὶ συγχρόνως ἤθελε στερήσει αὐτὸν ῥητῶς τῆς ἱκανότητος τοῦ ὑπηρετεῖν εἰς τὸν στρατὸν, καὶ οὐχὶ γενικῶς τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων, ἐσφαλμένως ἑρμηνεύουσα τὸν νόμον, καὶ τότε ἀκόμη ὁ Ὑπουργὸς ὤφειλε νὰ ἐκτελέσῃ τὴν ἀπόφασιν, ἀμετάκλητον καταστᾶσαν, διότι δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ἐλέγξῃ τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν, καὶ νὰ ἐξετάσῃ, ἂν αἱ ἀποφάσεις αὐτῆς συνάδωσι πρὸς τὸν νόμον. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου λοιπὸν τί ἔχομεν, Κύριοι; ἔχομεν ἀπόφασιν τοῦ Δικαστηρίου, ἡ ὁποία λέγει, ὅτι τὸ ἀδίκημα, ὅπερ διέπραξεν ὁ στρατιωτικὸς, εἶναι ἀδίκημα περὶ τὴν ὑπηρεσίαν καὶ διὰ τοῦτο κηρύττει αὐτὸν ῥητῶς ἔκπτωτον τῆς ὑπηρεσίας, καὶ ἡ ἀπόφασις αὕτη εἶναι ὁριστικὴ καὶ ἀμετάκλητος. Οὐδεὶς λοιπὸν δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ εὐσχήμως ἐνώπιον ἡμῶν καὶ τοῦ δικαστικοῦ κόσμου τῆς Ἑλλάδος, ὅτι δικαιοῦται νὰ ἀρνηθῇ τὴν ἐκτέλεσιν τοιαύτης ἀποφάσεως. Τοῦτ’ αὐτὸ λέγουσι, Κύριοι, καὶ αἱ γνωμοδοτήσεις, τὰς ὁποίας προὐκάλεσεν ὁ κ. Πρωθυπουργός. Δύνασθε, λέγει, δυνάμει τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ στρατολογικοῦ νόμου νὰ κρατήσητε ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τὸν κηρυχθέντα ἔκπτωτον ὡς χωροφύλακα, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ νὰ διατηρήσητε αὐτὸν ἐν τῷ βαθμῷ τοῦ ἐνωμοτάρχου, ἀφοῦ ἡ ἀπόφασις τὸν ἐκήρυξεν ἔκπτωτον. Μὴ νομίσητε, δὲ, Κύριοι, ὅτι ἡ ἀρχὴ, ἣν τίθησι τὸ ἄρθρον 7 τοῦ στρατολογικοῦ νόμου, καὶ καθ’ ἣν ἀπαιτεῖται ἐνιαύσιος φυλάκισις, ἵνα ἀποκλεισθῇ τις τοῦ στρατοῦ, εἶναι ἄνευ ἐξαιρέσεως. Δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τὸν νόμον περὶ στρατιωτικῆς ποινικῆς νομοθεσίας, ἀλλὰ νομίζω ὅτι κατὰ τὸ ἄρθρον 190 τοῦ νόμου τούτου ὁ ἀξιωματικὸς κηρύσσεται ἔκπτωτος τῆς ὑπηρεσίας του ὅταν καταδικασθῇ ἐπί τινι τῶν ἐν ἄρθρῳ 22 τοῦ ποινικοῦ νόμου πλημμελημάτων, καὶ ὅταν δὲν ἦναι ἐνιαύσιος ἡ ἐπιβληθεῖσα αὐτῷ φυλάκισις. Προδήλως λοιπὸν ἐξελέγχεται ἐντελῶς σύμφωνος πρὸς τὸν νόμον ἡ διάταξις τῆς ἀποφάσεως περὶ τῆς ἐκπτώσεως ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἀπόφασις, διατάττουσα ῥητῶς τὴν ἔκπτωσιν ἀπὸ τῆς ὑπηρεσίας, οὐδέποτε δύναται νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλ’ εἶναι ὑποχρεωτικὴ δι’ αὐτὸν, καὶ ἀσεβεῖ πρὸς τὴν δικαιοσύνην τῆς πατρίδος του ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἐπιμένων νὰ μὴ ἐκτελέσῃ αὐτήν.

§53ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀμείλικτοι οἱ ῥήτορες οἱ δικανικοὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως κατὰ τοῦ δυστυχοῦς Πρωθυπουργοῦ ἐπετέθησαν, ἐκ δὲ τῶν ἀπαντήσεών του θὰ ἐνοήσατε, ὅτι εὑρίσκεται ἐν παραζάλῃ ὁ ἄνθρωπος· πάσχει οὐχὶ πρὸ μικροῦ, ἀλλὰ πρὸ μακροῦ χρόνου, διότι βεβαίως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἦναι εἰς καλὴν κατάστασιν διανοητικῶς καὶ νὰ λέγῃ ὅσα ἔλεγεν ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ἐκτὸς ἐὰν ἐνόμισεν ἡμᾶς ἀξίους τοσοῦτον μεγάλης περιφρονήσεως, τὴν ὁποίαν ἠθέλησε νὰ ἐπιδείξῃ. Καὶ ἀληθῶς, Κύριοι, ἔπρεπεν ὄχι μόνον σεῖς, οἱ καθήμενοι ἐπὶ τῶν ἑδωλίων, ἀλλὰ καὶ τὰ ἑδώλια νὰ κινηθῶσιν, ἀκούοντα τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ λέγῃ ὅσα ἔλεγεν. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν ἐντρέπεται ἑαυτὸν, δὲν ἐντρέπεται τουλάχιστον τὸ ἀξίωμα αὐτοῦ, δὲν ἐντρέπεται ἡμᾶς αὐτοὺς τέλος πάντων; Ἀκουόμεθα καὶ οἱ ἀκούοντες ἡμᾶς λέγουσιν, ὅτι ἐνταῦθα βουλεύονται ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσιν οὔτε κρίσιν, οὔτε ἀντίληψιν. Ἐγὼ δὲν εἶμαι θυμωμένος ἤδη κατὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ,—μόνον τὸν λυποῦμαι,—εἶμαι θυμωμένος καθ’ ὑμῶν, οἱ ὁποῖοι ἀνέχεσθε νὰ ἔχητε αὐτὸν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς σας. Ἐζήτησε καλὰ καὶ σώνει νὰ μεταβάλῃ τὴν λέξιν «στρατολογικὸς νόμος», καὶ ἠθέλησε νὰ μᾶς πείσῃ, ὅτι τὸ 7ον ἄρθρον τοῦ στρατολογικοῦ νόμου ἀφορᾷ τὴν διάταξιν, ἐφ’ ἧς ἐστηρίχθη ἡ ἀπόφασις, δι’ ἧς κατεδικάσθη ὁ ἐνωμοτάρχης ὑπὸ τοῦ ποινικοῦ δικαστηρίου. Κύριοι, ἐὰν δὲν ἔχῃ ὑγιεῖς διανοητικὰς δυνάμεις ὁ ἄνθρωπος οὗτος, βεβαίως ὀφείλετε σεῖς νὰ φέρητε αὐτὸν εἰς τὴν τάξιν· εἶναι ἁμαρτία νὰ διοικῇ εἷς ἄνθρωπος τοιοῦτος τὴν πατρίδα ἡμῶν. Ὁμιλῶ μετὰ πικρίας, Κύριοι, καὶ εἶμαι ἴσως αὐστηρὸς ὑπὲρ τὸ μέτρον, ἀλλ’ ἐγὼ δὲν ἀνέχομαι αὐτὸν τὸν τρόπον τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ· ὀφείλει νὰ αἰσθάνηται, ὅτι ὁμιλεῖ ἀπέναντι Βουλευτῶν, καὶ ὅτι εἶναι Πρωθυπουργὸς καὶ ὅτι ὁμιλεῖ ἀπέναντι τοῦ Κράτους· ὁμιλῶν ἐντεῦθεν, ὀφείλει νὰ σέβηται τὴν πατρίδα, νὰ ἐκπληροῖ τὰ καθήκοντα αὐτοῦ, καὶ ὄχι νὰ ἀναθέτῃ ἅπαντα τὰ ζητήματα εἰς τὴν πλειονοψηφίαν. Καταστήσας ἑαυτὸν ἀνώτερον τοῦ Δικαστηρίου, αὐτὸς, ὁ ἐντεταλμένος τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἀποφάσεων τοῦ Δικαστηρίου, δὲν δύναται ἢ νὰ ἦναι ἐν παραζάλῃ, ἀλλ’ ἐὰν δὲν ἦναι ἐν παραζάλῃ, φαντασθῆτε, τί δύναται νὰ κάμῃ ὑποστηρίζων τοιαῦτα καὶ ἔχων τὴν ἰσχὺν, τὴν ὁποίαν τῷ δίδετε. Φαντασθῆτε, Κύριοι, νὰ ψηφίζητε νομοσχέδιόν τι φορολογικὸν καὶ τοῦτο νὰ λαμβάνῃ αὐτὸς καὶ νὰ τὸ ἑρμηνεύῃ κατὰ τὸ συμφέρον του· φαντασθῆτε τί θὰ πάσχωσιν οἱ δυστυχεῖς φορολογούμενοι, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τῆς παιδικῆς του ἡλικίας ἐν Ἀγγλίᾳ μέχρι σήμερον, ὅτε εἶναι Πρωθυπουργὸς, τὸν ἔθρεψαν καὶ τὸν ἐμεγάλωσαν· διότι οὐδένα φόρον ἐτέλεσεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὁ ὁποῖος ὑποβάλλει ἐνταῦθα κατὰ σωρείας νομοσχέδια φορολογικὰ, τὰ ὁποῖα οὐδὲν ἕτερον ὑπηρετοῦσιν ἢ μόνον τὴν παγίωσιν καὶ τὴν αὔξησιν τοῦ φόρου. Ἐὰν δὲ ἐν παραζάλῃ ὢν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἑρμηνεύῃ καὶ ἐκτελῇ οὕτω τὰ διατεταγμένα, δὲν γνωρίζω ἐὰν ἦναι ἀξιοπρεπὲς διὰ σᾶς νὰ ὑποστηρίζητε τὸν Πρωθυπουργὸν, δὲν γνωρίζω δὲ καὶ ποῖα ἀποτελέσματα θὰ ἔχῃ διὰ τὸν τόπον τοιαύτη κατάστασις. Δὲν ἠξεύρω μὲ ποῖον πρόσωπον θὰ παρουσιασθῶμεν πάντες ἡμεῖς ἐνώπιον τῶν ἐντολέων ἡμῶν καὶ τί θὰ εἴπωμεν πρὸς αὐτοὺς, ὕστερον ἀπὸ τόσα κωμικὰ καὶ τραγικὰ, τὰ ὁποῖα συνετελέσθησαν ἐνταῦθα. Μὴ νομίσητε, ὅτι εἶναι μικρὰ πράγματα ταῦτα, εἶναι μαθήματα διὰ τοὺς διαδόχους ἡμῶν, καὶ πρέπει νὰ ἀναλογίζησθε, ὅτι, ἐὰν ἔλθητε εἰς τὴν τάξιν τῆς μειοψηφίας καὶ ἐπέλθῃ ἑρμηνεία καὶ τοιαύτη ἐκτέλεσις τῶν νόμων, θὰ ἐπέλθῃ αὕτη κατὰ τῶν φίλων ὑμῶν· ἀλλὰ καὶ ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι δὲν θὰ ἔλθῃ στιγμὴ, καθ’ ἣν νὰ ὑποστῆτε ταῦτα, θλιβερὰ ἀποτελέσματα θὰ ἔχῃ ἡ κατάστασις αὕτη διὰ τὸν τόπον. Ἀλλ’ ἐπὶ τέλους δὲν ἐννοῶ τί σᾶς ὠφελεῖ ὁ τίτλος τοῦ Βουλευτοῦ, ὅταν τὸν ἔχητε ὅπως τὸν ἔχετε. Δὲν ἐννοῶ τί σκέπτεσθε, καθήμενοι εἰς αὐτὰς τὰς θέσεις, ποίαν φιλοδοξίαν ἱκανοποιεῖτε καὶ πῶς ἐννοεῖτε τὴν τοιαύτην ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντός σας. Κύριοι, τὸ νοητικὸν παντὸς ἀνθρώπου σταματᾷ πρὸ τῆς τοιαύτης οἰκτρᾶς καταστάσεως, καὶ ἴσως αὐτὴν τὴν στιγμὴν, καθ’ ἣν ὁμιλῶ, ὑπάρχωσί τινες ἐκ τῶν ἀφωσιωμένων τῷ κ. Πρωθυπουργῷ, οἱ ὁποῖοι νομίζουσιν ὅτι μαχόμεθα διὰ τὴν ἐξουσίαν, λέγοντες τὰ τοιαῦτα. Δὲν ὠφελεῖ ἡ ἐξουσία, οὕτως ἐξευτελισθεῖσα, εἰς ἄνθρωπον ἔντιμον καὶ θέλοντα νὰ ὑπηρετήσῃ τὴν πατρίδα του, δὲν παρέχει οὐδὲν γόητρον. Κύριοι, δὲν ὁμιλῶ μεθ’ ὑστεροβουλίας, ἀλλ’ ὁμιλῶ ἕνεκα τοῦ πόνου, τὸν ὁποῖον αἰσθάνομαι διὰ τὴν πατρίδα μου. Δὲν ἠξεύρω τί θὰ κάμωσιν οἱ ἐκλογεῖς, ὅταν παρουσιασθῆτε ἐνώπιον αὐτῶν, δὲν ἠξεύρω ὅμως πῶς θὰ γράψῃ καὶ ἡ ἱστορία ἡ κοινοβουλευτικὴ τῆς περιόδου ταύτης, καὶ δὲν ἠξεύρω πῶς θὰ τὴν χαρακτηρίσῃ, ἀλλ’ ὅσον ἐπιεικὴς καὶ ἂν ἦναι ὁ ἱστορικὸς, ἀλλοίμονον εἰς ἐκείνας τὰς γραμμὰς, τὰς ὁποίας θὰ γράψῃ εἰς τὸν χάρτην ἐκεῖνον!

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον;

§55ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν θὰ ὁμιλήσῃ τις ἐκεῖθεν, πρὸς ὑποστήριξιν τῆς ἑρμηνείας τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ; Οἱ Κύριοι, οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουσι τὴν Κυβέρνησιν διὰ τῆς ψήφου των, πρέπει νὰ ὑποστηρίξωσιν αὐτὴν καὶ διὰ τοῦ λόγου.

§56ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Δὲν ἔχομεν ἀνάγκην.

§57ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μοὶ ἔκαμεν ἐντύπωσιν ἐπὶ τοῦ προκειμένου, πρὸ πάντων εἶναι ἡ σιγὴ, ἣν ἐτήρησεν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἐνῷ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἠρνήθη νὰ ἐκτελέσῃ ἀπόφασιν τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας, καὶ εἶναι γνωστὸν, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐτάχθη πρὸς ὑποστήριξιν τῶν δικαιωμάτων τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας, καὶ ὅμως τηρεῖ σιγὴν νεκρικήν. Ἐὰν ἔχῃ γνώμην, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐδικαιοῦτο νὰ πράξῃ ὅ,τι ἔπραξε, διατὶ δὲν ἀνῆλθεν εἰς τὸ βῆμα, ἵνα ὑποστηρίξῃ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν; Ἐὰν δὲ ἔχῃ ἀλλοίαν γνώμην, πῶς ἐξευτελίζεται παραμένων εἰς τὴν Κυβέρνησιν; Πρέπει λοιπὸν νὰ θεωρῶμεν ἡμεῖς, ὅ,τι πᾶν ὅ,τι λέγει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶναι τεκμήριον διὰ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης; Ἀλλὰ τοιαύτη Κυβέρνησις εἶναι ἀναξία παντὸς σεβασμοῦ!

§58ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Νομίζω, ὅτι μετὰ τὴν γενομένην ἀνάπτυξιν καὶ ἀνάλυσιν τοῦ ζητήματος δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἦναί τις τεταγμένος εἰς τὴν ἀσχολίαν τῶν νόμων, διὰ νὰ ἐννοήσῃ τὸν νόμον, καὶ μὴ φαίνηται ἀκολουθῶν ὡς κύμβαλον ἀλλαλάζον εἰς ταύτην ἢ ἐκείνην τὴν γνώμην. Πρόκειται δὲ περὶ ὑποθέσεως τοσοῦτον σοβαρᾶς, ὁποία εἶναι ἡ ἐκτέλεσις δικαστικῆς ἀποφάσεως, καὶ δὲν πρόκειται περὶ ἀντικειμένου ταπεινοῦ. Πρόκειται περὶ ἐκτελέσεως δικαστικῆς ἀποφάσεως ἐν ὀνόματι τοῦ νόμου καὶ τοῦ Βασιλέως, καὶ δὲν ἐγείρεται ἡ θρὶξ παντὸς, ὅταν ἀποφάσεις τοιαῦται μένωσιν ἀνεκτέλεστοι, καὶ τάσσωνται ὑπὸ τὴν θέλησιν ἑνός; «sic volo, sic jubeo, sic proratione voluntas», ἰδοὺ τὸ ἀξίωμα, καθ’ ὃ ἐννοεῖ νὰ διέπῃ τὰ τῆς πολιτείας ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ἡ ἔρευνα τῆς νομιμότητος τῶν ἀποφάσεων ἀνετέθη εἰς ἱεραρχίαν ἀρχῶν, αἵτινες ἐτάχθησαν, ἵνα ἀναλύωσι τὰς ἀποφάσεις, ἐκκαλουμένας ἐνώπιον αὐτῶν κατὰ τὸν νόμον’ ἔχομεν δὲ ἐν τῇ ἱεραρχίᾳ ταύτῃ πρῶτον βαθμὸν τὸ Πρωτοδικεῖον, δεύτερον βαθμὸν τὸ Ἐφετεῖον καὶ τρίτον βαθμὸν τὸν Ἄρειον Πάγον, ἤδη δὲ πρόκειται νὰ δημιουργηθῇ καὶ τέταρτος βαθμὸς, ἡ θέλησις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἂν ἐγκρίνῃ ὡς νομίμους τὰς ὑπὸ τῶν Δικαστηρίων ἐκδιδομένας ἀποφάσεις. Δύο ζητήματα προέκυψαν ἐκ τῆς συζητήσεως ταύτης, καθαρῶς διεσταλμένα ἀπ’ ἀλλήλων καὶ κατὰ τὴν ἐπιστήμην τοῦ δικαίου καὶ κατὰ τὴν λογικὴν, ἡ ὁποία εἶναι δῶρον τοῦ Θεοῦ εἰς πάντας τοὺς ἀνθρώπους. Τὸ πρῶτον εἶναι, ἐὰν ἔχῃ ἐφαρμογὴν τὸ ἄρθρον ἕβδομον τοῦ στρατολογικοῦ νόμου ἐπὶ τῆς ἀποφάσεως, καὶ ἐὰν τὸ ἄρθρον τοῦτο δύναται νὰ καλύψῃ τὴν εὐθύνην τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Τοῦτο εἶναι τὸ ζήτημα τὸ ἐπιστημονικὸν, τὸ νομικὸν, τοῦ ὁποίου τὴν λύσιν ἀνέλαβον οἱ ἀξιότιμοι προαγορεύσαντες. Ἀλλὰ πλὴν τούτου εἶναι καὶ τὸ ἕτερον ζήτημα, ἐὰν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δύναται τὰς ἀποφάσεις τῶν Δικαστηρίων, καὶ μὴ συμφώνως πρὸς τοὺς νόμους ἐκδιδομένας, νὰ ἐκτελῇ ἢ μὴ ἐκτελῇ, ἢ ὀφείλῃ νὰ ὑποτάσσηται, σεβόμενος τὸ δεδικασμένον καὶ τὴν ἀνεξαρτησίαν τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας. Ἐγὼ τοὐλάχιστον γινώσκω, ὅτι ἓν εἶναι τὸ Δικαστήριον τὸ ἀκυρωτικὸν ἐν Ἑλλάδι, καθεστηκὸς μὲ τὴν ἐξουσίαν νὰ ἀκυροῖ τὰς ἀποφάσεις τῶν Δικαστηρίων, τὰς ἐκδιδομένας ἐναντίον τῶν διατάξεων τῶν νόμων, καὶ αὐτὸ εἶναι ὁ Ἄρειος Πάγος. Σήμερον μὲ ἔκπληξίν μου ἀκούω, ὅτι εἷς Ὑπουργὸς συνταγματικοῦ Κράτους εἰσέρχεται εἰς τὰ δικαιώματα τῆς ἀνεξαρτήτου δικαστικῆς ἐξουσίας καὶ ἀφίνει ἀνεκτελέστους ἀποφάσεις, φρονῶν, ὅτι αἱ ἀποφάσεις αὗται ἀντίκεινται εἰς τὸ ἄρθρον 7ον τοῦ στρατολογικοῦ νόμου. Δὲν πρόκειται νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή, δὲν πρόκειται νὰ ἐκδηλώσῃ ἡ πλειοψηφία, ὅτι ἔχει ἐμπιστοσύνην πρὸς τὸν Πρωθυπουργὸν, ἀλλὰ πρόκειται ν’ ἀποφανθῇ, ἐὰν ἔχῃ δικαίωμα ὁ Πρωθυπουργὸς νὰ ἀκυροῖ ἀποφάσεις δικαστικάς. Ἐγὼ ἐπείσθην ἀδιστάκτως, Κύριοι, ὅτι τὸ ἄρθρον 7ον τοῦ στρατολογικοῦ νόμου οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει ἐπὶ τῆς εἰρημένης ἀποφάσεως τῶν ἐν Λαρίσσῃ Πλημμελειοδικῶν. Τὸ ἄρθρον 7ον ἀφορᾷ εἰς τὸν ἀποκλεισμόν ἀπὸ τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας τῶν διαπραξάντων πρᾶξιν τιμωρηθεῖσαν διὰ φυλακίσεως οὐχὶ κατωτέρας τοῦ ἔτους. Ἑπομένως, καὶ ἂν δὲν ἀπατῶμαι, — ἄς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ μεταχειρισθῶ τὸν νομικὸν ὅρον,—λέγω ὅτι ἡ ratio legis τοῦ ἄρθρου τούτου εἶναι ὡς ἑξῆς, ὅτι ὁ νομοθέτης ὀρθότατα ἐσκέφθη νὰ ἀναγράψῃ ἐξαιρετικῶς τὸν ὅρον ποινῆς ἑνὸς ἔτους. Διότι, ἐὰν δὲν ὑπῆρχε τὸ ὅριον ἑνὸς ἔτους, ὁ στρατιώτης ὁ ὑποπίπτων καὶ εἰς πλημμέλημα, τιμωρούμενον διὰ φυλακίσεως δύο μηνῶν ἢ καὶ ἑνὸς μηνὸς, θὰ ἀπηλλάσσετο τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, εἰς ἣν δὲ κατάστασιν εὑρίσκονται τὰ ἤθη παρ’ ἡμῖν, πλεῖστοι στρατιῶται ἤθελον προβαίνει εἰς τοιαῦτα πλημμελήματα, ἵνα ἀπαλλάσσωνται τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας. Ἀλλ’ ἀπεδείχθη ἡλίου φαεινότερον, ὅτι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 7ου οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν πρὸς τὸ ἀξίωμα τοῦ ἐνωμοτάρχου. Ὁ ἐνωμοτάρχης εἶναι δημόσιος ὑπάλληλος, ἐν τῇ διαχειρίσει δὲ τῆς ὑπηρεσίας του παρέβη τοὺς νόμους, συνέλαβε πολίτας καὶ τοὺς κατεκράτησεν ἐπὶ τέσσαρας ἢ πέντε ἡμέρας, ἐναντίον τοῦ Συντάγματος, ἤτοι προσέβαλε τὸ ὕψιστον τῶν ἀγαθῶν, τοῦ ἀνθρώπου τὸ τιμαλφέστατον αὐτοῦ δικαίωμα. Εὐλόγως λοιπὸν τὸ Δικαστήριον τῶν ἐν Λαρίσσῃ Πλημμελειοδικῶν ἐτιμώρησε τὸν ἐνωμοτάρχην διὰ τριμήνου νομίζω φυλακίσεως καὶ ἐκπτώσεως ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ του. Δὲν ἐπινεστεύθη εἰς τὸ μέλλον ἡ δικαστικὴ ἐξουσία πρὸς τοιοῦτον ἄθλιον τοῦ Κράτους ὑπάλληλον, ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν ἀναίδειαν, τεταγμένος αὐτὸς ὑπὸ τοῦ νόμου νὰ σώζῃ τὴν τιμὴν, τὴν ἰδιοκτησίαν καὶ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ πολίτου, νὰ στερήσῃ τὴν ἐλευθερίαν αὐτοῦ· εἰς τοιοῦτον ἄνθρωπον ἐνόμισε δικαίως τὸ Δικαστήριον, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἀφήσῃ πλέον ν’ ἀσκῇ τοιαύτην ἐξουσίαν, ἣν τόσον ἀσυστόλως κατεχράσθη. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἐπὶ τοῦ ἐπιστημονικοῦ ζητήματος ἱκανὰ ἐπιχειρήματα καὶ ἀκαταμάχητα παρέταξαν. Ἐπὶ τοῦ ἄλλου ζητήματος τί ἀπαντᾷ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος εἶναι ὑπεύθυνος διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν δικαστικῶν ἀποφάσεων, καὶ ὁ ὁποῖος κάθηται ἐκεῖ σιωπῶν, ὡς νὰ μὴ ἀφορᾷ αὐτὸν ἡ ὑπόθεσις; Ἔχει τὴν αὐτὴν γνώμην πρὸς τὸν κ. Λούντζην, ὁ ὁποῖος ὁμιλεῖ; Ἀλλ’ ὁ κ. Λούντζης δὲν εἶναι ὑπεύθυνος, ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶναι ὑπεύθυνος, καὶ ἐνόσῳ ἡ ἀπόφασις δὲν ἀνῃρέθη ὑπὸ τοῦ Ἀρείου Πάγου ἢ ἄλλου Δικαστηρίου, ὑπὸ τοῦ νόμου ἔχοντος τοιοῦτον δικαίωμα, εἶναι ὑπεύθυνος καὶ ὀφείλει ἢ νὰ ζητήσῃ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς δικαστικῆς ἀποφάσεως, ἢ νὰ παραιτηθῇ ἀπὸ τῆς ἀρχῆς, ἄλλως, ἐὰν δὲν τιμωρηθῇ σήμερον, θὰ τιμωρηθῇ αὔριον. Εἶναι ζήτημα θεμελιῶδες, Κύριοι, καὶ ἀναλογισθῆτε εἰς ποῖον σημεῖον δυνάμεθα νὰ φθάσωμεν, ἐὰν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης καὶ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἐὰν τύχῃ μάλιστα νὰ φέρῃ καὶ σπάθην, ἐπιτρέψωμεν κατὰ τὸ δοκοῦν νὰ ἐφαρμόζωσι, νὰ ἐκτελῶσιν ἢ νὰ μὴ ἐκτελῶσι τὰς δικαστικὰς ἀποφάσεις, δι’ ὧν σώζονται καὶ φρουροῦνται τὰ δικαιώματα τοῦ πολίτου. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι τὰ πράγματα δὲν ἔχωσιν ὅπως ἠδύνατό τις τόσον ἀφελῶς νὰ τὰ θεωρήσῃ, νομίζω δὲ, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἐμελέτησε τὸ βάθος τῆς πράξεώς του, δὲν ἐξεμέτρησε τὰς συνεπείας τοιούτου ὀλεθρίου προηγουμένου. Διότι, ἂν τὸ ἐξετίμα, εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι οὐδέποτε θὰ εἶχε τὴν τόλμην νὰ διαπράξῃ τοιαύτην ἀθέτησιν τοῦ θεμελιώδους νόμου, ἡ ὁποία ἀναιρεῖ τὴν ὕπαρξιν καὶ τῆς κοινωνίας καὶ τοῦ πολιτεύματος. Εὐθὺς ὡς ἀπολέσῃ ἡ δικαστικὴ ἐξουσία τὸ κῦρος αὐτῆς καὶ τεθῇ ὑπὸ τὸ κῦρος ἑτέρας ἐξουσίας, μὴ ἀναφερομένης εἰς τοὺς νόμους, ὅταν δὲν ὑπάρχῃ ἀπολύτως ἀνεξάρτητος ἡ δικαστικὴ ἐξουσία, δὲν ὑπάρχει κοινωνία. Περὶ τούτου δὲ καλεῖσθε ν’ ἀποφανθῆτε. Ὑποβάλλων οὕτως εὐλαβῶς τὰς παρατηρήσεις μου ταύτας, ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν ἑκατέρων τῶν πτερύγων, διότι δὲν πρόκειται περὶ ζητήματος κοινοῦ, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ καλύψῃ τὸν Πρωθυπουργὸν, τὸν ἐνεργήσαντα ὡς Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, οὔτε τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης.

§59ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Μετὰ τὴν δικανικωτάτην ἀγόρευσιν τοῦ εἰσαγαγόντος τὴν ἐπερώτησιν, μετὰ τὰς πειστικωτάτας ἀγορεύσεις τῶν προλαλησάντων συναδέλφων, μετὰ τὴν πατριωτικὴν καὶ ἐμβριθῆ ἀγόρευσιν τοῦ ἡγέτου τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, οὐδεὶς δισταγμὸς μένει πλέον, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ζητήματος ἀναξίου προσοχῆς, ὅτι πρόκειται περὶ τολμηρᾶς αὐθαιρεσίας, περὶ πραξικοπήματος κυβερνητικοῦ. Τὸ Σύνταγμα, ἐκ τοῦ ὁποίου ἀποῤῥέουσιν αἱ μεγάλαι τοῦ Κράτους ἐξουσίαι, καθιέρωσεν, ὅτι ἡ δικαστικὴ ἐξουσία ἵσταται ἀντιμέτωπος πρὸς τὰς δύο ἑτέρας καθεστηκυίας ἐξουσίας, ἀνεπηρέαστος καὶ ἀνεξάρτητος. Καλῶς ἑπομένως ἐτέθη τὸ ζήτημα ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν: «παρεβιάσθη ἢ δὲν παρεβιάσθη ἡ ἀπόφασις;» Ἀλλὰ μάτην προσεπάθησε δι’ ἐπιχειρημάτων, ἀναξίων τῆς πεφημισμένης διανοίας του, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ πείσῃ, ὅτι ἡ ἀπόφασις δὲν παρεβιάσθη. Ἀπόφασις, ἐν ὀνόματι τοῦ Βασιλέως ἐκδοθεῖσα καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων, ὤφειλε νὰ ἦναι σεβαστὴ, καὶ πρέπει πάντοτε νὰ ἦναι τοιαύτη ἀπὸ τὰ ὄργανα τῆς ἐξουσίας, ἐπὶ κεφαλῆς τῶν ὁποίων ἵσταται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Τὰ χρονικὰ τῆς Ἀραβίας ἀναφέρουσιν, ὅτι Καλίφης τις, πάσχων νόσημα ἀνίατον, ἐπείσθη παρά τινος ὀπαδοῦ του, ὅτι τὰ θερμὰ ἐντόσθια παίδων φονευομένων ἠδύναντο νὰ πραΰνωσι τοὺς πόνους του. Τὸ πείραμα ἐτελέσθη, οἱ παῖδες ἐφονεύθησαν, ἀλλ’ οἱ πόνοι δὲν ἐπραΰνθησαν. Ὁ μῦθος δηλοῖ Στρέφων τοὺς λόγους πρὸς τοὺς κυβερνήτας, τοῖς λέγω: ἐστὲ νομιμόφρονες, κύριοι Ὑπουργοί· ἐὰν δὲ νομίζητε, ὅτι ἡ ἐξουσία σας εἶναι ἀσυμβίβαστος πρὸς τὴν δικαιοσύνην, δὲν ἀξίζει τὸν κόπον νὰ παρατείνητε, οὔτε θὰ δυνηθῆτε νὰ παρατείνητε τὸν βίον σας ἀδικοῦντες. Ταῦτα ἀναφέρονται εἰς Κυβέρνησιν σωφρονοῦσαν, εἰς Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἑδράζεται ἐπὶ ἀρχῶν ὑγιῶν, λογικῶν, φιλελευθέρων, καὶ ἐπιδιώκει φαινομενικὴν τοὐλάχιστον μετριοπάθειαν. Ταῦτα δὲν ἀναφέρονται εἰς Κυβέρνησιν δεσποτικήν· ὁ δεσποτισμὸς στηρίζεται ἐπὶ τῆς αὐθαιρεσίας, ἡ ὕπαρξίς του εἶναι ἡ αὐθαιρεσία· ἄνευ αὐτῆς δὲν ἔχει λόγον ὑπάρξεως οὐδ’ ἐπὶ στιγμήν· ἀλλ’ ὁ πολιτισμὸς εἰς τὰ νεώτερα πολιτεύματα δὲν στηρίζεται πλέον ἐπὶ τῆς αὐθαιρεσίας. Πάντα τὰ μέσα δι’ ὅλους τοὺς σκοποὺς, ἀγαθοὺς εἴτε μὴ, δὲν εἶναι καλά. Ὁ νόμος τοῦ Βαλλερίου Πουβλικόλα, διὰ τοῦ ὁποίου διετάσσετο νὰ φονεύηται ἄνευ διατυπώσεων πᾶς ὁ ἀποβλέπων εἰς τὴν τυραννίαν, ἐχρησίμευσεν ἐναλλὰξ καὶ εἰς τοὺς ἀριστοκράτας καὶ εἰς τοὺς λαϊκούς· ἀλλ’ ἐπὶ τέλους ἡ δημοκρατία κατεστράφη. Εἶχον πεποίθησιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ πρὸ πάντων ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἐκτιμῶν τὰς περιστάσεις, ἐκτιμῶν τὰ πράγματα καὶ τὰ σημεῖα τῶν καιρῶν, οὐχί, ὡς συνήθως, μετὰ πείσματος καὶ κατὰ φαντασίαν, ἀλλ’ ὀρθῶς καὶ σοβαρῶς, δὲν ἤθελεν ὠθήσει τὸν τόπον νὰ προβῇ εἰς σκέψεις καὶ ἀποφάσεις, ἀναποφεύκτους ἴσως, ἀλλὰ τὰς ὁποίας ὁ πατριωτισμὸς καὶ ἡ σύνεσις ἡμῶν ἀποκρούει, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ἐλπὶς ἐπαναφορᾶς ἡμῶν εἰς τὰ ὑπὸ τοῦ Συντάγματος διατεταγμένα. Ἡ Βουλὴ δὲν δύναται μετὰ τοιαύτας συζητήσεις νὰ ἀντιπαρέλθῃ καὶ νὰ μὴ ἐπιτελέσῃ τὸ καθῆκον της, νὰ μὴ ἐξενέγκῃ γνώμην ἐπὶ τοιαύτης τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας ἀνευλαβείας πρὸς τὴν ὑψίστην τοῦ Κράτους ἐξουσίαν, τὴν Δικαιοσύνην, ἀπὸ τὴν ὁποίαν πάντες ἀναμένομεν καὶ ἡ ὁποία θεωρεῖται πάντοτε, μεθ’ ὅλας τὰς κατὰ τοὺς τελευταίους τούτους χρόνους παρατηρουμένας ἀνωμαλίας, ἡ ἄγκυρα τῆς κοινωνίας, ἡ ἐλπὶς καὶ προστασία τῆς ζωῆς, τῆς τιμῆς καὶ τῆς περιουσίας τοῦ πολίτου. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ διαπραγματεύηται τὸ ζήτημα τοῦτο ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅπως τὰ συνήθη ζητήματα, ὅπως π.χ. ὅταν πρόκηται περὶ ἐπιψηφίσεως κοινῶν ὑπηρεσιακῶν νομοσχεδίων. Τὸ ζήτημα εἶναι τοιοῦτον, ὥστε νὰ προκαλέσῃ τὴν Βουλὴν νὰ σταματήσῃ ἐπ’ ὀλίγον, καὶ νὰ σκεφθῇ πῶς πρέπει νὰ πολιτευθῇ, ὅταν ἐπ’ αὐτοφώρῳ συλλαμβάνῃ τοιαύτην ἀνευλάβειαν πρὸς τὸ Σύνταγμα καὶ τοὺς νόμους. Καὶ ἐγὼ ἐξεπλάγην, ὅτε ἤκουσα, ὅτι, προκειμένου περὶ ἐκτελέσεως ὁριστικῆς ποινικῆς ἀποφάσεως, ἐκδοθείσης κατὰ τοὺς κειμένους νόμους, ἡ ὑπόθεσις εἶναι μηδαμινή, καθὼς ἐπίσης ἐθαύμασα τὴν εὐκολίαν, μὲ τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐνόμισεν, ὅτι ἠδύνατο νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ὑπέρβασίν του, καταφεύγων εἰς τὸ 7ον ἄρθρον τοῦ στρατολογικοῦ νόμου καὶ ἀτόπως ἐφαρμόζων αὐτό. Μὴ ἔχων τὴν τιμὴν ν’ ἀποτελῶ μέρος τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, τὸ πρῶτον τὴν ἑσπέραν ταύτην ἤκουσα τὸ ζήτημα, περὶ οὗ πρόκειται, ἀλλ’ ἠπόρησα, ἐπαναλαμβάνω, μὲ τὴν εὐκολίαν, μεθ’ ἧς ἀποτεινόμενος ὁ κ. Πρωθυπουργὸς πρὸς Βουλευτάς, οἵτινες ἐννοοῦσιν ὁπωσδήποτε ἀπὸ τοὺς νόμους, μᾶς παρέπεμπεν εἰς τὸ ἄρθρον 7ον τοῦ στρατολογικοῦ νόμου. Ὁ στρατολογικὸς νόμος, ὡς πολὺ καλῶς ἀνέπτυξε πρὸ ὀλίγου ὁ ἔντιμος συνάδελφος καὶ συμπολίτης μου, κανονίζει τὸν φόρον τοῦ αἵματος, τὸν ὁποῖον θὰ λάβῃ τὸ Κράτος, ὁ νόμος ὁ ἐτήσιος περὶ δυνάμεως στρατοῦ ὁρίζει τὸ ποσὸν τῶν καταταχθησομένων ἀνδρῶν, οὓς χορηγεῖ ὁ στρατολογικὸς νόμος, ὁ δὲ ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ διατάσσει πῶς θὰ ὀργανωθῶσιν οἱ δυνάμει τῶν δύο πρώτων καταταχθέντες κληρωτοί. Καὶ ἐν τούτοις μᾶς παραπέμπει εἰς τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἑρμηνεύων αὐτὸ κατ’ ἴδιον τρόπον καὶ μετ’ εὐφυΐας, ἡ ὁποία ταύτην τὴν φορὰν τὸν ἠδίκησε· μᾶς παραπέμπει εἰς τὸ ἄρθρον 7ον, τὸ ὁποῖον σαφῶς καὶ κατηγορηματικῶς καθιεροῖ τὰς ἐξαιρέσεις, οὕτως εἰπεῖν, ἐκ τῆς στρατολογικῆς ὑπηρεσίας τῶν ἀναξίων νὰ μετάσχωσι τῆς τιμῆς νὰ ὑπηρετήσωσι τὴν πατρίδα. Ἀλλά, καὶ ἂν ὑποθέσωμεν πρὸς στιγμήν, ὅτι πεπλανημένη ἐθεωρήθη ἡ ἀπόφασις ἐκείνη, δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα οὔτε Ὑπουργὸς, οὔτε καὶ αὐτὸς ὁ ἀνώτατος ἄρχων, νὰ θέσῃ χεῖρα βέβηλον ἐπὶ τῆς ἀποφάσεως, καὶ νὰ ἰσχυρισθῇ ἀπροκαλύπτως, ὅτι τὴν διεχώρισεν εἰς δύο, ὅτι ἐξετέλεσε τὸ ἓν μέρος, οὐχὶ δὲ καὶ τὸ ἕτερον. Ἀλλὰ τότε τί γίνεται τὸ δεύτερον ἐκεῖνο μέρος τῆς ἀποφάσεως; πῶς δὲν ἐκτελεῖται καὶ αὐτό; Καὶ λέγετε, ὅτι εὐλαβῶς ἔχετε πρὸς τὴν Δικαιοσύνην! Ἀλλ’ εἴπετέ μοι, τὰ ὄργανα τῆς ἐξουσίας, καὶ ἰδίως μάλιστα τὰ τῆς χωροφυλακῆς, τὰ συνεχῶς ὑποπίπτοντα εἰς ἁμαρτήματα, ποῖον παράδειγμα θὰ λάβωσι καὶ πῶς θὰ σεβασθῶσι τοὺς πολίτας, ὅταν μάθωσιν, ὅτι ἀπὸ τὴν κρίσιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἐξαρτᾶται νὰ ἐφαρμόζωνται ἢ νὰ μὴ ἐφαρμόζωνται κατ’ αὐτῶν αἱ ἀποφάσεις τῶν Δικαστηρίων. Ποῦ μᾶς παραδίδετε, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν; Αὕτη εἶναι ἡ μέριμνα καὶ ἡ στοργή, τὴν ὁποίαν λέγετε ὅτι δεικνύεται πρὸς τὸν τόπον; Αὕτη εἶναι ἡ προσοχὴ καὶ φροντὶς ὑμῶν διὰ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν; Δὲν δύναται, ἐπαναλαμβάνω, ἡ Βουλὴ νὰ καταπαύσῃ τὴν συζήτησιν, καὶ νὰ ἐγκαταλίπῃ τὸ ζήτημα, χωρὶς νὰ ἐξενέγκῃ τὴν γνώμην, ἣν ἔχει, περὶ τῆς εὐλαβείας ἢ τῆς ἀνευλαβείας τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας πρὸς τὰς ἀποφάσεις τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς καὶ τοὺς καθεστῶτας νόμους. Ἀναμένω νὰ ἀκούσω, διότι δὲν ἤκουσα μέχρι τοῦδε ἀντιλέγοντα ἢ μόνον τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ ἀκούσω, λέγω, καί τινα τῶν συναδέλφων, τῶν ἐν τῇ πτέρυγι ἐκείνῃ, διότι ἀρκετοὺς νομομαθεῖς περιλαμβάνει καὶ ἡ πτέρυξ αὕτη, ἄνδρας, οὓς ἐκτιμῶ καὶ εἰς τὴν συνείδησιν τῶν ὁποίων ποιοῦμαι τὴν ἔκλησιν ταύτην. Ἂς ὁμιλήσῃ τις τῶν Κυρίων, διὰ νὰ ἴδω, ἐὰν πλανῶμαι καὶ ἐγώ, ἢ ἐὰν δὲν πλανῶμαι.

§60ΜΠΟΓΙΑΤΖΟΓΛΟΥΣ. Δὲν εἶχον, φίλοι συνάδελφοι, τὴν διάθεσιν νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος, ἀλλὰ τὸ τραγικὸν ὕφος ἰδίᾳ τοῦ τελευταίου λαλήσαντος συναδέλφου ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος μὲ ἀναγκάζει νὰ ἔλθω εἰς τὸ βῆμα, ἵνα προσθέσω ὀλίγας συντόμους παρατηρήσεις. Ὁ ἔντιμος συνάδελφος παρέστησεν ὑμῖν, ὅτι ὁ Κατιλίνας εἶναι πρὸ τῶν θυρῶν τοῦ Βουλευτηρίου καὶ ὅτι προδότης θὰ ἦτο ἐκεῖνος, ὅστις δὲν ἐξεπλήρου τὸ καθ’ ἑαυτὸν εἰς ἀπόκρουσιν τοῦ ἔξωθεν εἰσβαλόντος ἐχθροῦ. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα δὲν δύναται νὰ ὑψωθῇ εἰς τὴν περιωπὴν, εἰς ἣν ὁ ἔντιμος συνάδελφος καὶ οἱ πρὸ αὐτοῦ λαλήσαντες ἠθέλησαν νὰ τὸ ἀνυψώσωσι. Πρόκειται ἴσως περὶ ἐσφαλμένης ἑρμηνείας τοῦ νόμου, ἀλλ’ ἐν παντὶ νόμῳ γεννῶνται ὅμοια ζητήματα, ἐφ’ ὧν ἄλλος μὲν τοῦτο φρονεῖ, ἄλλος δ’ ἐκεῖνο. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα τοῦτο, οὕτω τιθέμενον, βεβαίως εἶναι κατώτερον τῆς περιωπῆς, εἰς ἣν τὸ ἀνύψωσαν οἱ ἔντιμοι συνάδελφοι. Δὲν πρόκειται περὶ Ὑπουργοῦ λέγοντος «δὲν ἐννοῶ νὰ ἐκτελέσω τὴν ἀπόφασιν», ἀλλὰ περὶ Ὑπουργοῦ λέγοντος ὑμῖν: «ἔλαβον μετὰ σεβασμοῦ ὑπ’ ὄψει τὴν ἀπόφασιν, ἔλαβον ἀφ’ ἑτέρου τὸν νόμον καὶ ζητήσας παρὰ τοῦ νομοθέτου ὁδηγίαν πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς ἀποφάσεως, ἡρμήνευσα οὕτω τὸν νόμον, ἔστω ἐσφαλμένως». Ἀλλὰ τίς ἐξ ὑμῶν δύναται νὰ καυχηθῇ, ὅτι ἐν τῇ ἑρμηνείᾳ τῶν νόμων εἶναι ἀλάνθαστος; οἱοσδήποτε ἀξιώσῃ τοῦτο, θὰ ἦναι κατ’ ἐμὲ — συγχωρήσατέ μοι τὴν λέξιν — ἀνόητος. Ἡ ἀνθρωπίνη ἀδυναμία δὲν παρέχει τὰ μέσα τῆς ἀσφαλοῦς τῶν πραγμάτων ἑρμηνείας, πολλάκις δὲ περιπίπτει τις εἰς τὸ ψεῦδος, καίπερ ἔχων τὴν καλὴν θέλησιν νὰ ἀνεύρῃ τὴν ἀλήθειαν· ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι λόγος διὰ νὰ φαντασθῇ τις, ὅτι πρόκειται περὶ τοῦ Κατιλίνα, ἀπειλοῦντος εἰσβολὴν εἰς τὸ Βουλευτήριον, πρόκειται περὶ Ὑπουργοῦ ἑρμηνεύοντος τὸν νόμον· πιθανὸν νὰ σφάλλῃ, πιθανὸν νὰ σφάλλητε ὑμεῖς, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι Ἀκαδημία, εἶναι σῶμα πολιτικὸν, συνεργεῖ εἰς τὴν λειτουργίαν τοῦ πολιτεύματος, παρέχει τὴν συνδρομὴν αὑτῆς εἰς ἐκδήλωσιν τῆς θελήσεως τοῦ λαοῦ, εἰς τὸν σχηματισμὸν καὶ τὴν μόρφωσιν τῶν νόμων. Ἐπειδὴ δὲ πολλάκις ἡ ἑρμηνεία αὕτη ἐνδέχεται νὰ παρεκτραπῇ τοῦ σκοποῦ καὶ τοῦ πνεύματος τοῦ νομοθέτου, παρέχεται τῇ Βουλῇ τὸ δικαίωμα τῆς ἑρμηνείας τῶν νόμων, ὅταν ὑπάρχῃ περίπτωσις νὰ ἑρμηνευθῇ σαφέστερον. Δύνασθε νὰ προβάλητε περὶ τούτου πρότασιν ἑρμηνείας τοῦ νόμου, ἀλλ’ ἡ ἀνύψωσις τοῦ ζητήματος, ἡ ἐπίθεσις ἐπὶ τυραννικοῖς σκοποῖς, ἐπὶ καταπατήσει τοῦ πολιτεύματος, μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν εὑρίσκεται ἐν τῇ ἀληθείᾳ. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὀφείλει νὰ παρέχῃ τὴν συνδρομὴν αὑτοῦ εἰς ἐκτέλεσιν τῶν ἀποφάσεων τῶν Δικαστηρίων· τοῦτο εἶναι ἀναντίῤῥητον, κἀνεὶς δὲ δὲν τὸ ἠρνήθη καὶ πρῶτος ὁ Ὑπουργὸς ὡμολόγησε τοῦτο, εἰπὼν ὅτι τὸ καθ’ ἑαυτὸν ἐζήτησε νὰ ἐκτελέσῃ τὴν ἀπόφασιν καὶ ἔθετο πρὸς τοῦτο πρὸ αὐτοῦ τὸν νόμον. Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ αὐθαδείας κατὰ τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας, οὐδὲ περὶ καταπατήσεως τοῦ πολιτεύματος, ἀλλ’ ἁπλῶς καὶ μόνον περὶ ἑρμηνείας τοῦ νόμου. Ὁ Ὑπουργὸς οὕτως ἡρμήνευσε τὸν νόμον· ἔδωσε δὲ καὶ τὸν λόγον τῆς τοιαύτης ἑρμηνείας· ἀλλ’ ἡμεῖς ἄλλως ἑρμηνεύετε τὸν νόμον, καὶ δίδετε ἐπίσης τὸν λόγον τῆς ἑρμηνείας ταύτης. Ὑπάρχει προφανῶς ἀντίθεσις γνωμῶν ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ἀλλ’ οὐδὲν πλειότερον τούτου. Ὁ Ὑπουργὸς ἀφ’ ἑνὸς μὲν εἶχεν ἀπόφασιν πρὸ ἑαυτοῦ, λέγουσαν αὐτῷ: «ἀποδίωξον τοῦ στρατοῦ τὸν ἄνθρωπον ἐκεῖνον, εἶναι ἀνάξιος αὐτῆς τῆς τιμῆς», ἀφ’ ἑτέρου εἶχε τὸν νόμον λέγοντα αὐτῷ: «μὴ τὸν ἀποπέμψῃς, δὲν κατεδικάσθη εἰς ἐνιαύσιον φυλάκισιν». Ὁ Ὑπουργὸς λοιπὸν ὤφειλεν ἢ τὴν ἀπόφασιν νὰ παραβῇ, ἢ τὸν νόμον, τὸ δίλημμα εἶναι προφανές. Ἀλλ’ ὑμεῖς λέγετε, ὅτι ὁ νόμος δὲν ἔχει ἐφαρμογὴν ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Ἀλλ’ ἐρωτῶ ὑμᾶς, διατί; ἐὰν ἤκουσα καλῶς τὴν ὑμετέραν δικαιολογίαν, λέγετε ὅτι πρόκειται περὶ πολιτῶν προτιθεμένων νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὸν στρατὸν, δὲν πρόκειται δὲ περὶ τῶν ἤδη ἐν τῷ στρατῷ διατελούντων. Ἀλλ’ ἤθελον ἀπαντήσει ὑμῖν, ποῦ στηρίζετε τοῦτο; ἆρά γε ὁ στρατολογικὸς νόμος ἐφρόντισε μόνον περὶ τῶν προσόντων τῶν ἐν τῷ στρατῷ προσερχομένων, ἢ καὶ περὶ τῶν ἐν τῷ στρατῷ διατελούντων; καθ’ ὑμᾶς λοιπὸν, ἂν πολίτης τις ὑποπέσῃ εἰς ἔγκλημα συνεπαγόμενον ἑξάμηνον φυλάκισιν (θέτω ἕν ὅριον χρονικὸν πρὸς διασάφησιν τῆς παρατηρήσεώς μου ταύτης) καὶ στερηθῇ τῶν πολιτικῶν του δικαιωμάτων, αὐτὸς πρέπει νὰ εὕρῃ τὰς πύλας τοῦ στρατοῦ ἀναπεπταμένας, δύναται νὰ εἰσέλθῃ· καλῶς καὶ πρεπόντως θὰ καταταχθῇ καθ’ ὑμᾶς ἐν τῷ στρατῷ, πολὺ δὲ πιθανὸν, ἐὰν φανῇ ἐπιμελὴς περὶ τὴν ἐξάσκησιν τοῦ καθήκοντος καὶ περὶ τὴν ἄλλην ἠθικὴν καὶ στρατιωτικὴν μόρφωσιν, νὰ προαχθῇ, νὰ λάβῃ καὶ βαθμοὺς, ἀλλὰ, (καθ’ ὑμᾶς πάντοτε) ἂν στρατιώτης τις ἤδη κατατεταγμένος ἐν τῷ στρατῷ περιπέσῃ εἰς τὸ αὐτὸ ἔγκλημα, εἰς τὴν αὐτὴν ποινὴν τὴν ἑξάμηνον, αὐτὸς δέον ν’ ἀποπεμφθῇ. Διατί; Διότι ἡ ἀπόφασις τὸν ἐστέρησε τῶν πολιτικῶν αὐτοῦ δικαιωμάτων. Μοὶ φαίνεται, ὅτι εὑρίσκεσθε ἐν πλάνῃ, διότι μεταχειρίζεσθε δύο σταθμὰ καὶ δύο μέτρα περὶ τῆς αὐτῆς ὑποθέσεως. Κατ’ ἐμὲ, δὲν ὑπάρχει ἐλαχίστη ἀμφιβολία, ὅτι τὸ ἄρθρον ἀφορᾷ τούς τε ἐν τῷ στρατῷ διατελοῦντας καὶ τοὺς μέλλοντας νὰ εἰσέλθωσιν εἰς αὐτὸν, ἤθελε δὲ εἶσθαι ἄλογον ν’ ἀποδώσωμεν τοιαύτην ἀντίφασιν εἰς τὸν νομοθέτην, ὅτι δηλαδὴ, προκειμένου περὶ τῶν ἀξίων νὰ ὑπηρετῶσιν ἐν τῷ στρατῷ, ἐκανόνισε τὰ πράγματα ἄλλως μὲν διὰ τοὺς ἐν αὐτῷ ἤδη ὑπηρετοῦντας, ἄλλως δὲ διὰ τοὺς μέλλοντας νὰ ὑπηρετήσωσι. Πρόκειται ἄρα καὶ περὶ τῶν ἐν τῷ στρατῷ διατελούντων. Ἐὰν τοῦτο ἀληθεύῃ, ὁ Ὑπουργὸς εὑρίσκετο εἰς ἀδυναμίαν τοῦ νὰ ἐκτελέσῃ τὴν ἀπόφασιν, δὲν πρόκειται περὶ ἀρνήσεως, περὶ καλῆς ἢ κακῆς θελήσεως τοῦ Ὑπουργοῦ πρὸς ἐκτέλεσιν ἢ μὴ τῆς ἀποφάσεως· ἡ ἀπόφασις εἶναι σεβαστὴ, ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ ἡ θέλησις· πρέπει νὰ ὑπάρχῃ συνάμα καὶ δύναμις, τὴν ὁποίαν ἐστερήθη ὁ Ὑπουργὸς ἐκ τοῦ νόμου. Ἡ μὲν ἀπόφασις λέγει, δίωξον ἐκ τοῦ στρατοῦ τὸν ὑπαξιωματικὸν ἐκεῖνον, ὁ δὲ νόμος ἐπιτάσσει διατήρησον αὐτὸν ἐν τοῖς τάξεσιν. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ ἀσεβείας πρὸς τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν, δὲν πρόκειται περὶ ὁρμῶν δεσποτικῶν, περὶ αὐθαιρεσίας, περὶ καταπατήσεως τοῦ πολιτεύματος. Ἂν ἤκουσα καλῶς, εἷς τῶν προαγορευσάντων ἐνόμισεν, ὅτι συνεβίβαζε τὰ πράγματα, λέγων τὰ ἑξῆς: «ἔδει ὁ Ὑπουργὸς νὰ καθαιρέσῃ τοῦ βαθμοῦ τὸν ὑπαξιωματικὸν, ἀλλὰ νὰ διατηρήσῃ αὐτὸν ἐν τῇ χωροφυλακῇ»· ἐλησμόνησεν ὅμως ὁ ἔντιμος συνάδελφος, ὅτι καὶ ὁ ἁπλοῦς χωροφύλαξ ἔχει παρὰ τοῦ νόμου ἐξουσίαν ὡς ἀνακριτικὸς ὑπάλληλος· ἂν λοιπὸν ἐδικαιοῦτο ὁ Ὑπουργὸς νὰ διατηρήσῃ αὐτὸν ἐν τῷ στρατῷ ὡς ἁπλοῦν χωροφύλακα, καίτοι διὰ τῆς ἀποφάσεως ἐστερήθη τῶν πολιτικῶν αὑτοῦ δικαιωμάτων, ἐδικαιοῦτο νὰ τὸν διατηρήσῃ καὶ ἐν τῷ βαθμῷ, τὸν ὁποῖον εἶχε.

§61ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὰ τὰ ἰσχυρίσθησαν οἱ νομικοὶ σύμβουλοι.

§62ΜΠΟΓΙΑΤΖΟΓΛΟΥΣ. Ὁ Ὑπουργὸς δὲν εἶχε ἢ νὰ ἐκλέξῃ ἓν ἐκ τῶν δύο, ἢ νὰ τὸν ἀποβάλῃ ἐκ τοῦ στρατοῦ, ἢ νὰ τὸν διατηρήσῃ· ὤφειλεν ἢ τὸν νόμον νὰ παραβῇ, ἢ τὴν ἀπόφασιν νὰ ἐκτελέσῃ ὡς πρὸς τὸ μέρος τοῦτο· πολὺ δὲ ὑποπτεύομαι, ὅτι, τὸ καθ’ ὑμᾶς, εἴτε τὸν νόμον παρέβαινεν, εἴτε τὴν ἀπόφασιν δὲν ἐξετέλει, ἤθελεν εἶσθαι ἄξιος ἀγχόνης.

§63ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§64ΚΟΡΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀναγκάζομαι νὰ μετάσχω τῆς παρούσης συζητήσεως, καίτοι τὸ θέμα, ὡς παρατηρεῖτε, σχεδὸν εἶναι ἐξηντλημένον. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν οὐσίαν, ἵνα ἀπασχολήσω ἐπὶ πολὺ τὴν Βουλήν, πρόκειται ἁπλῶς νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἐὰν τὸ ἄρθρον 7 τοῦ ἰσχύοντος στρατολογικοῦ νόμου δὲν ἦναι αὐτὸ τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἐνεγράφη εἰς πάντας τοὺς προγενεστέρους στρατολογικοὺς νόμους. Ἐρωτῶ αὐτόν, ἐπεκαλέσθη τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν τὸ ἄρθρον τοῦτο, προκειμένου περὶ ὑπαξιωματικοῦ ὑπηρετοῦντος εἰς τὸν στρατὸν καὶ καταδικασθέντος εἴτε δι’ ἀποφάσεως τοῦ Δικαστηρίου, εἴτε δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν; Ἂς ζητήσῃ πληροφορίας ἐκ τῶν ἀρχείων τοῦ Ὑπουργείου καὶ δὲν θὰ ἴδῃ εἰς κἀμμίαν ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργείου ἀναγεγραμμένον τὸ ἄρθρον 7, τὸ ὁποῖον ἐπεκαλέσθη ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Τὸ ἄρθρον τοῦτο λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν ὁ Νομάρχης καὶ τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον, ὁ μὲν Νομάρχης διὰ νὰ διαγράφῃ τοῦ στρατολογικοῦ ἐλέγχου ἐκεῖνον, ὅστις ὑπάγεται εἰς τὴν διάταξιν αὐτοῦ, τὸ δὲ Στρατολογικὸν Συμβούλιον ἐπίσης ἐξετάζει ἐάν τις, ὑπαγόμενος εἰς αὐτήν, ἦναι ἐγγεγραμμένος εἰς τὸν στρατολογικὸν ἔλεγχον, ἀλλ’ οὐδέποτε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν λαμβάνει ὑπ’ ὄψει αὐτήν· ἔχει ἄλλους νόμους, οἵτινες διέπουσι τὰ τῶν ὑπαξιωματικῶν, καὶ ἄλλους, οἵτινες διέπουσι τὰ τῶν ἀξιωματικῶν, τῶν ὁποίων ὁ βαθμὸς, ὡς εἶναι γνωστὸν, εἶναι κτῆμα αὐτῶν. Ἠδύνατο τὸ Ὑπουργεῖον, μόνον διότι κατεδικάσθη διὰ πρᾶξιν ἀναξιοπρεπῆ ἢ παράβασιν καθήκοντος, νὰ διατάξῃ τὴν σύστασιν συμβουλίου πειθαρχικοῦ καὶ νὰ τιμωρήσῃ αὐτὸν μὲ ἔκπτωσιν ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ. Τοῦτο βλέπομεν γινόμενον ἐν τῷ στρατῷ ὁσάκις ὑπαξιωματικὸς τιμωρηθῇ διὰ πρᾶξιν ἀναξιοπρεπῆ. Ἂς ἀνατρέξῃ λοιπὸν εἰς τὰ ἀρχεῖα τοῦ Ὑπουργείου καὶ θὰ βεβαιωθῇ, ὅτι τὸ ἄρθρον τοῦτο οὐδέποτε ἐπεκαλέσθη τὸ Ὑπουργεῖον, τὸ ἐπεκαλέσθησαν ἐκεῖνοι, εἰς οὓς εἶναι ἀνατεθειμένη ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἄρθρου, ἤτοι ὁ Νομάρχης καὶ τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον.

§65ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ πτέρυξ, τῆς ὁποίας ἀποτελῶ μέρος, φρονεῖ ὅτι δὲν πρέπει νὰ καταλήξῃ ἡ συζήτησις αὕτη ὡς ἄλλαι συζητήσεις. Διὰ τοῦτο ὑποβάλλω πρότασιν, τὴν ὁποίαν παραδίδω εἰς ὑμᾶς.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουμουνδοῦρος ὑπέβαλε τὴν ἑπομένην πρότασιν (ἀναγινώσκει): «Ἡ Βουλή, μετὰ τὰ λεχθέντα, συνιστᾷ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον εὐλάβειαν πρὸς τὰς ἀποφάσεις τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν......

§67ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡμεῖς προτείνομεν ἐναντίαν, τὴν ἁπλῆν μετάβασιν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν: «Ἡ Βουλὴ μετὰ τὰ λεχθέντα μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν».

§68Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ πρότασις τοῦ Ὑπουργείου εἶναι ἁπλῆ πρότασις, ἡ ἰδική μας εἶναι τροπολογημένη, ἑπομένως πρέπει νὰ ψηφισθῇ πρώτη ἡ ἰδική μας.

§69ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ζητοῦμεν τὴν προτίμησιν τῆς προτάσεως ἡμῶν.

§70ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Κουμουνδούρου λέγουσι Ναὶ...... (θόρυβος δεξιᾷ).

§72ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ βλέπω, ὅτι θέλουσί τινες νὰ παίξωσιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἡμεῖς προτείνομεν εἰς ψήφισιν, ὅτι «ἡ Βουλή, ἐγκρίνουσα τὴν ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν»· καὶ ζητοῦμεν ὅπως προταχθῇ ἡ ἡμετέρα πρότασις.

§73ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§74ΜΙΛΗΣΗΣ. Νομίζω ὅτι τὸ θέμα, ὅπως τὸ διατυπόνει ἡ Κυβέρνησις, δὲν δύναται νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν, διότι δι’ αὐτῆς καλεῖται ἡ Βουλὴ νὰ ἐγκρίνῃ κυβερνητικὴν ἐνέργειαν, τὴν ὁποίαν δὲν δύναται νὰ ἐγκρίνῃ, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι ἡ ἐνέργεια τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ προκειμένου λυπηροῦ ζητήματος εἶναι καθαρῶς ἀντισυνταγματική. Τί ἀπεφάσισε τῳόντι, Κύριοι, ἡ κυριαρχία τοῦ Ἔθνους, ὅτε συνῆλθεν ἐν συνελεύσει καὶ ὠργάνωσε τὰ τῆς πολιτείας; Διῄρεσεν, ὡς γινώσκετε, τὴν λειτουργίαν τῆς πολιτείας εἰς τρεῖς ὁμοταγεῖς ἐξουσίας, εἰς τὴν νομοθετικὴν, τὴν ἐκτελεστικὴν καὶ τὴν δικαστικήν. Αἱ ἐξουσίαι αὗται συλλειτουργοῦσι βέβαια καὶ αἱ τρεῖς πρὸς τὸν κοινὸν σκοπὸν τῆς εὐρύθμου κινήσεως τῆς πολιτείας, ἀλλ’ ἀσκεῖ ἑκάστη ἰδίαν λειτουργίαν καὶ ἐν τῇ ἀσκήσει τῆς ἰδίας ταύτης λειτουργίας εἶναι αὐτοτελὴς καὶ ἀνεξάρτητος ἡ μία τῆς ἄλλης. Οὐδεμία τούτων δύναται νὰ ἐπεμβῇ εἰς τὰ καθήκοντα τῆς ἑτέρας, διότι πᾶσα τοιαύτη ἐπέμβασις ἀναιρεῖ τὴν καθεστηκυίαν μεταξὺ αὐτῶν ἁρμονίαν καὶ ἀντιστρατεύεται πρὸς τὴν ἐκπεφρασμένην κυριαρχίαν τοῦ Ἔθνους. Δὲν δύναται ἡ δικαστικὴ ἐξουσία νὰ κρίνῃ τοὺς νόμους, οὓς θέτει ἡ νομοθετική, ἀλλ’ ὀφείλει νὰ τοὺς ἐφαρμόζῃ, οἱοιδήποτε καὶ ἂν ὦσιν οὗτοι, καὶ ἐὰν ἀκόμη ἀντιβαίνωσιν εἰς τὰς αἰωνίας τοῦ δικαίου ἀρχὰς, ἄλλως ὑπερπηδᾷ τὰ ὅρια τῆς διαγεγραμμένης αὐτῇ ἐνεργείας καὶ ἐπανίσταται κατὰ τῆς ἐθνικῆς κυριαρχίας. Δὲν δύναται ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία ὡσαύτως νὰ ἀρνηθῇ τὴν ἐκτέλεσιν δικαστικῶν ἀποφάσεων, οἱαιδήποτε καὶ ἂν ὦσιν αὗται. Ἐὰν τὸ πράξῃ, ἐὰν ἀρνηθῇ τὴν ἐκτέλεσιν δικαστικῆς ἀποφάσεως ὑπὸ τὴν πρόφασιν, ὅτι ἡ ἐν αὐτῇ ἑρμηνεία καὶ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου δὲν εἶναι ὀρθὴ, τότε παραβιάζει καὶ αὕτη τὴν ἐντολήν της καὶ ἐκτρέπεται εἰς ἐπανάστασιν κατὰ τῆς ἐθνικῆς κυριαρχίας. Περὶ τίνος δὲ πρόκειται νῦν; τί σᾶς καλεῖ ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀποφασίσητε διὰ τῆς προτάσεώς της; Σᾶς καλεῖ νὰ ἐγκρίνητε ὅ,τι ἔπραξεν ἐπὶ τῆς προκειμένης ὑποθέσεως, δηλ. ν’ ἀποφασίσητε, ὅτι δύναται ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία νὰ κρίνῃ τὰς δικαστικὰς ἀποφάσεις, καὶ ὁσάκις τὰς θεωρεῖ ὡς μὴ συμφώνους μὲ τὸν νόμον, ὡς τὸν ἑρμηνεύει αὐτὴ, νὰ μὴ τὰς ἐκτελῇ. Αὐτὸ, Κύριοι, ἀντικείμενον φανερὰ εἰς θεμελιώδη διάταξιν τοῦ Συντάγματος, ἐξέρχεται τοῦ κύκλου τῆς νομίμου ἐνεργείας τῆς Βουλῆς· δὲν ὑπόκειται οὔτε εἰς τὴν συζήτησιν, οὔτε εἰς τὴν ψηφοφορίαν ἡμῶν. Ἐννοῶ τὴν δύναμιν τοῦ ἀριθμοῦ εἰς πάντα τὰ ζητήματα, τὰ συνιστῶντα τὴν ἔννομον λειτουργίαν τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ὁ ἀριθμὸς δὲν δύναται νὰ φθάσῃ ἐνταῦθα καὶ μέχρι τῆς λύσεως συντακτικῶν ζητημάτων, ὁ ἀριθμὸς δὲν δύναται νὰ θέσῃ εἰς ἀμφιβολίαν τὰς θεμελιώδεις διατάξεις τοῦ Συντάγματος. Ψηφίζοντες ὡς προκαλεῖσθε νὰ ψηφίσητε, θὰ ψηφίσητε τὸ Σύνταγμα, καὶ ἐδῶ δὲν ἤλθετε νὰ ψηφίσητε τὸ Σύνταγμα, ἀλλ’ ἤλθετε νὰ λειτουργήσητε ὅπως τὸ Σύνταγμα διακελεύει καὶ ἐντὸς τῶν ὁρίων, τὰ ὁποῖα σᾶς διαγράφει. Διὰ τοῦτο ἠμπορεῖ τὸ Ὑπουργεῖον νὰ φέρῃ πᾶσαν ἄλλην πρότασιν, πᾶν ἄλλο θέμα, ἀλλὰ νὰ προκαλέσῃ τὴν πλειοψηφίαν νὰ ἐγκρίνῃ τὴν ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐνέργειάν του, ἡ ὁποία εἶναι καθαρῶς, καθαρώτατα ἀντισυνταγματικὴ, αὐτὸ ἐξέρχεται τοῦ κύκλου τῶν δικαιωμάτων τῆς Βουλῆς καὶ δὲν δύναται νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν. Δὲν θέλω, Κύριοι, νὰ προσθέσω ἄλλο τι, δὲν θέλω νὰ σᾶς ὑπομνήσω καὶ ἐγὼ, ὅτι πλειονοψηφίαι, οὕτως ἐκτὸς τοῦ νόμου τιθέμεναι, αὐτοκτονοῦσι καὶ ἐκλείπουσι τάχιστα· τὸ ἠκούσατε ἀπὸ τὸν προαγορεύσαντα, τὸ βλέπετε δὲ καὶ εἰς τὸν καθημερινὸν βίον τῶν ἐλευθέρων λαῶν.

§75Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ποῖαι εἶναι αἱ ὑποβληθεῖσαι προτάσεις, κύριε Πρόεδρε;

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις, ἡ ὑποβληθεῖσα ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, τροποποιηθεῖσα, ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἡ Βουλὴ, ἀναγνωρίζουσα τὴν πρὸς τὴν Δικαιοσύνην εὐλάβειαν τῆς Κυβερνήσεως, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.» (Θόρυβος ἐν τῇ ἀριστερᾷ).

§77ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπουσιάζων κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ζητήματος, δηλῶ ὅτι θέλω ἀρνηθῆ ψῆφον. (Εὖγε! ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Δὲν ἔχουν, Κύριοι, τὰ εὖγέ σας οὐδεμίαν σημασίαν, διότι ἡ ἄρνησίς μου ἐν τῇ ψηφοφορίᾳ ταύτῃ ἔχει ἀκριβῶς τὴν στενὴν ταύτην ἔννοιαν· θὰ ἀρνηθῶ νὰ ψηφίσω διότι, ἀπουσιάσας κατὰ τὴν συζήτησιν, δὲν ἀντελήφθην περὶ τίνος συνεζητήσατε. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν παράκλησιν τοῦ κ. Ῥάλλη, ἀπαντῶ, ὅτι πράγματι εἶχον τὴν τιμὴν νὰ συνυπουργεύσω μετ’ αὐτοῦ ἐπὶ ἕνα μῆνα, ἴσως καὶ ὀλιγώτερον, καθ’ ὅσον δ’ ἐνθυμοῦμαι, κατὰ τὸ τελευταῖον ὑπουργικὸν συμβούλιον εἶδον τὸν κ. Ῥάλλην διαφωνήσαντα πρὸς τὸν κ. Τρικούπην ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ὁδοποιΐας καὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν κατασκευαστέων ὁδῶν.

§78Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν προέβαλεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας, συνετάχθη κατὰ τοὺς κανόνας τῆς κοινοβουλευτικῆς τάξεως, εἶχε δὲ ἄδικον ὁ Πρωθυπουργὸς, παρατηρήσας ἐπὶ τοῦ κειμένου τῆς προτάσεως ταύτης, ὅτι αὐτὸς δὲν ἐννοεῖ τὴν ἔννοιαν αὐτοῦ. Ἐὰν ἡ πλειοψηφία δὲν ἠδυνήθη νὰ ἐννοήσῃ τὴν ἔννοιαν τῆς προτάσεως τοῦ κ. Κουμουνδούρου, δὲν εἶναι δεδικαιολογημένος ὁ Πρωθυπουργὸς, ὑποκρινόμενος ὅτι δὲν ἐνόησε τὴν ἔννοιαν αὐτῆς. Ἡ ἔννοια τῆς προτάσεως τοῦ κ. Κουμουνδούρου εἶναι καταφανής. Ἡμεῖς, οἱ φρονοῦντες, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν παρέβη τὸν νόμον, μὴ ἐκτελέσας ἀκεραίαν τὴν ἀπόφασιν τῶν ἐν Λαρίσσῃ Πλημμελειοδικῶν, ἀφοῦ ἠκούσαμεν τὸν Πρωθυπουργὸν μὴ ὁμολογοῦντα τὸ ἁμάρτημα αὐτοῦ, ὡς ἔπραξεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν προχθὲς, ὅτε ἐδικαιολόγει τὴν ἀνάκλησιν τῆς παύσεως τοῦ δημοτικοῦ εἰσπράκτορος Πατρῶν, ἀλλ’ ἐπιμένοντα νὰ δικαιολογῇ τὴν πρᾶξιν ταύτην, καὶ ἐπικαλούμενον διάταξιν νόμου οὐδεμίαν ἔχουσαν ἐφαρμογὴν ἐπὶ τοῦ προκειμένου, διέγνωμεν, ὅτι ὁ Πρωθυπουργὸς ἐν γνώσει παρέβη καὶ δὲν ἐξετέλεσε τὴν ἀπόφασιν τοῦ Πλημμελειοδικείου Λαρίσσης. Καὶ διὰ τοῦτο εἴδομεν, ὅτι ἦτο ἀνάγκη νὰ συστήσῃ ἡ Βουλὴ εἰς τὸν Πρωθυπουργὸν εὐλάβειαν εἰς τὰς δικαστικὰς ἀποφάσεις. Ἐὰν ἡ πλειοψηφία δὲν εὑρίσκῃ ἀφορμὴν, ἵνα συστήσῃ εὐλάβειαν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν πρὸς τὰς δικαστικὰς ἀποφάσεις, ἤθελε ψηφοφορήσει κατὰ τῆς προτάσεως. Ἀλλ’ ὁ Πρωθυπουργὸς, φαίνεται, ἐπιθυμεῖ νὰ μετατρέψῃ τὸ ζήτημα. Ὁ Πρωθυπουργὸς θέλει νὰ ἔχῃ ἀσφαλέστερον ἔδαφος, ἵνα συγκεντρώσῃ ἐκεῖ τὰς ψήφους τῶν φίλων του, καὶ ἐπρότεινε πρότασιν ἄλλην, διὰ τῆς ὁποίας ἡ Βουλὴ ἐγκρίνει τὴν πρᾶξιν αὐτοῦ. Αἱ προτάσεις, διὰ τῶν ὁποίων ἐκδηλοῦται ἡ ἐμπιστοσύνη τῶν Κοινοβουλίων εἰς τὰς Κυβερνήσεις ἢ διὰ τῶν ὁποίων τὰ Κοινοβούλια ἐγκρίνουσι τὰς πράξεις αὐτῶν, εἶναι προτάσεις θετικαί. Καὶ ὑπάρχει μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης ἔγκρισις τῆς πολιτικῆς ὑμῶν, καὶ ἑπομένως καὶ τῆς πράξεως ὑμῶν ταύτης, διότι, ἂν δὲν ὑπῆρχε, δὲν θὰ ἐκάθησθε εἰς τὰ ἑδώλια ταῦτα. Ἀλλ’ ἡμεῖς προτείνομεν πρότασιν ἀποθετικὴν, αἱ δὲ προτάσεις αἱ περιέχουσαι ἄρνησιν εἶναι αἱ προτάσεις αἱ ἀπώτεραι, αἱ ὁποῖαι πρῶται ψηφοφοροῦνται ὑπὸ τῶν Βουλῶν. Ἡ πρότασις λοιπὸν, διὰ τῆς ὁποίας συνιστᾷ ἡ Βουλὴ εὐλάβειαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι ἡ ἀπωτέρα, ἥτις πρώτη πρέπει νὰ ψηφοφορηθῇ, ἡ πρότασις δὲ, διὰ τῆς ὁποίας ἡ Βουλὴ πρόκειται νὰ ἐγκρίνῃ τὴν πρότασιν τοῦ Ὑπουργοῦ, εἶναι πρότασις θετική, εἶναι ἡ πρότασις ἡ ἐγγυτέρα πρὸς τὸ καθεστὸς, ψηφοφορεῖται δὲ δευτέρα. Ἐὰν ὁ Πρωθυπουργὸς ἀναγνωρίσῃ τὴν ὀρθότητα τῶν παρατηρήσεών μου, πρέπει νὰ συναινέσῃ ἵνα ψηφοφορηθῇ πρώτη ἡ πρότασις ἡμῶν αὕτη, τὴν ὁποίαν προέβαλεν ὁ κ. Κουμουνδοῦρος. Ἐὰν ὅμως ὁ Πρωθυπουργὸς ἐπιμένῃ, θέλει μᾶς ἀναγκάσει νὰ προτείνωμεν πρότασιν ἄλλην, ἥτις θὰ ἦναι δριμυτέρα ἔκφρασις τῆς θελήσεως τοῦ Κοινοβουλίου, δριμυτέρα ἔκφρασις τῆς ἀξιώσεως, τὴν ὁποίαν πρὸς τὴν Βουλὴν ἀπευθύνομεν, καὶ τότε δὲν θέλει δυνηθῆ ν’ ἀρνηθῇ νὰ ψηφοφορηθῇ ἡ πρότασις ἐκείνη. Ἡμεῖς ἐπιθυμοῦμεν ν’ ἀποφύγωμεν τὴν ἀνάγκην ταύτην, καὶ διὰ τοῦτο ἐπιμένομεν νὰ ζητῶμεν νὰ ψηφοφορηθῇ πρώτη ἡ πρότασις τοῦ κ. Κουμουνδούρου. Ἐὰν ἐπιμένῃ ἡ Κυβέρνησις, θέλει μᾶς ἀναγκάσει νὰ προτείνωμεν πρότασιν αὐστηροτέραν.

§79ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Οἱ κύριοι τῆς πτέρυγος ἐκείνης (δεικνύει τὴν ἀριστερὰν) δύνανται νὰ προτείνωσιν ὅ,τι θέλωσιν, ἡμεῖς βεβαίως δὲν θὰ συμπράξωμεν εἰς τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἐκεῖνοι θέλουσι συντάξει· ἐὰν συνεπράττομεν, νομίζομεν ὅτι αἱ προτάσεις αὐτῶν θὰ ἦσαν εὐπρεπέστεραι (διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Οἱ Βουλευταὶ ἑπομένως, ἀφοῦ ἤδη δὲν εὐχαριστοῦνται εἰς τὴν πρότασιν αὐτῶν, καὶ νομίζουσιν ὅτι πρέπει ἄλλως νὰ συντάξωσι τὴν πρότασιν, ἂς τὴν συντάξωσιν ὅπως θέλουσιν· ἡμεῖς πάντοτε θέλομεν ἐπιμείνει, ὅπως προταχθῇ ἡ ἡμετέρα πρότασις.

§80Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀληθῶς, Κύριοι, ἐὰν συνέπραττεν ἡ πτέρυξ αὕτη (δεικνύει τὴν ἀριστερὰν) μετὰ τοῦ Πρωθυπουργοῦ, ἂν ὄχι αἱ προτάσεις αὐτοῦ, αἱ πράξεις ὅμως αὐτοῦ ἤθελον εἶσθαι εὐπρεπέστεραι (εὖγε! εὖγε! ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Ἐὰν συνέπραττεν ἡ πτέρυξ αὕτη μεθ’ ὑμῶν, οὐδέποτε ἤθελε σᾶς ἐπιτρέψει νὰ πολιτεύησθε οὕτως, ὡς πολιτεύονται ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐκτελοῦσι καὶ αὐτὰς τὰς ἀποφάσεις τῶν Δικαστηρίων (ὡραῖα! ὡραῖα! ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Ἐὰν συνέπραττεν ἡ πτέρυξ αὕτη μεθ’ ὑμῶν, ἤθελε σᾶς ὑποχρεώσει νὰ σέβησθε τὴν διαχείρισιν τῶν δημοσίων χρημάτων, ἤθελε σᾶς ὑποχρεώσει νὰ ἦσθε εὐλαβεῖς πρὸς τοὺς νόμους τοῦ Κράτους, ν’ ἀτενίζητε μετὰ σεβασμοῦ πρὸς τὸ πολίτευμα, τὸ ὁποῖον αἱ Ἐθνικαὶ Συνελεύσεις καθ’ ὅλον τὸν ἀγῶνα ἀνεκήρυξαν ὡς πολίτευμα τῆς Ἑλλάδος, τὸ ὁποῖον οἱ πατέρες μας διὰ θυσιῶν μεγάλων κατέστησαν ὡς νόμον τοῦ Κράτους (χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς καὶ ἐκ τῶν ἀκροατηρίων). Καὶ ὑπάρχει, Κύριοι, πρᾶξις μᾶλλον ἀπρεπὴς ἐκείνης, διὰ τῆς ὁποίας Κυβέρνησις συνταγματικὴ δὲν στέργει, δὲν ὑποτάσσεται εἰς ἀπόφασιν τοῦ Δικαστηρίου, ἀλλ’ ἀρνεῖται νὰ ἐκτελέσῃ ταύτην ἀκεραίως; Τοιαύτη ἀπρέπεια ἔπρεπε τῷ ὄντι νὰ χαρακτηρισθῇ διὰ τοῦ προσήκοντος εἰς αὐτὴν χαρακτηρισμοῦ, καὶ ἔπρεπε τῷ ὄντι νὰ μὴ προέβαλεν ὁ κ. Κουμουνδοῦρος τὴν εὔφημον ἐκείνην πρότασιν, τὴν ὁποίαν προέβαλεν, ἔπρεπε νὰ προβάλῃ, ὅτι ἡ Βουλὴ ἀποδοκιμάζει τὴν διαγωγὴν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἀποφάσεως τῶν ἐν Λαρίσσῃ Πλημμελειοδικῶν, καὶ ταύτην προτείνομεν τὴν πρότασιν. (Εὖγε! εὖγε! ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§81ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ζητοῦμεν ὅπως προταχθῇ ἡ ἡμετέρα πρότασις.

§82Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἂν ἦναι εὐπρεπὲς, προτάξατε, κύριε Πρόεδρε, τὴν πρότασιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ.

§83ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡμεῖς, ἐπικαλούμενοι τὸν Κανονισμὸν, ζητοῦμεν ὅπως ἐν διαφωνίᾳ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ ὑπὲρ τῆς προτάξεως (θόρυβος).

§84ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ Κανονισμὸς ἐκανόνισε ποῖαι εἶναι αἱ προτάσεις, τὰς ὁποίας ψηφίζουσιν αἱ Βουλαί· δὲν θὰ τὰς κανονίσῃ ἡ πλειοψηφία.

§85ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἀναγνώσατε τὸν Κανονισμὸν, διὰ νὰ ἴδητε ποία εἶναι ἡ ἀπωτέρα (θόρυβος).

§86ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Παραδεχόμεθα ἡμεῖς ὅπως προταχθῇ καὶ ἡ πρότασις τῶν κυρίων, ἐννοεῖται ἡ δευτέρα πρότασις· ἐὰν ὅμως ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐπιμένῃ εἰς τὴν πρώτην πρότασιν, ἐννοεῖται ὅτι ἡμεῖς ἐπιμένομεν ὅπως προταχθῇ ἡ ἡμετέρα πρότασις.

§87ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ δευτέρα, μάλιστα.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἡ Βουλὴ, ἀποδοκιμάζουσα τὴν ἐνέργειαν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἐπὶ τῆς ἐκτελέσεως τῆς ἀποφάσεως τοῦ Πλημμελειοδικείου Λαρίσσης, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν ταύτην τοῦ κ. Δηλιγιάννη λέγουσι Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Σάκκη, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας):

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις ἀπεῤῥίφθη διὰ ψήφων 77 κατὰ 57, ἑνὸς ἀρνηθέντος.

§90ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἴπετε, κύριε Πρόεδρε, ὅτι εἷς μόνον ἠρνήθη ψῆφον, ἐνῷ ἠρνήθησαν 5, διότι δὲν ἐψηφοφόρησαν καὶ οἱ Ὑπουργοί. Καὶ ἤδη πάλιν ἀρνούμεθα ψῆφον.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τίθεται εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἔχουσα ὡς ἑξῆς: «Ἡ Βουλή, ἀναγνωρίζουσα τὴν πρὸς τὴν Δικαιοσύνην εὐλάβειαν τῆς Κυβερνήσεως, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν λέγουσι οἱ Ναὶ, μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Καλογεροπούλου, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας):

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 81. Ἐκ τούτων 77 εἶπον Ναὶ καὶ 4 ἠρνήθησαν ψῆφον. Ἑπομένως ἡ πρότασις ἐγένετο δεκτή. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 9 καὶ 30′ μ. μ.