1889.11.23

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 25

Τῆς 23 Νοεμβρίου 1889.

(Πέμπτη)

Ὥρᾳ 5 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν αἱ προτάσεις ἡμῶν δὲν γίνωνται ἀποδεκταί, διότι ἡ πλειοψηφία δὲν ἀποδέχεται αὐτὰς, δὲν πρέπει ὅμως καὶ νὰ καθιστάμεθα γελοῖοι, τὸ δὲ Γραφεῖον τοιαύτην, φαίνεται, ἔχει προαίρεσιν. Αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται ἐν τοῖς ἐπισήμοις πρακτικοῖς, ὅτι εἶπον ἐγὼ, οὐδέποτε εἶπον, οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ τὸ εἴπω, διότι, ἂν τὸ ἔλεγον, θὰ ἤμην τῷ ὄντι γελοῖος. Ἀπορῶ δὲ, πῶς τόσον ὀλίγον προσέχουσιν οἱ συντάσσοντες τὰ πρακτικά. Ἰδοὺ τί λέγουσιν, ὅτι ἐγὼ εἶπον (ἀναγινώσκει): «δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς τελωνοφύλακας νὰ ἀνατίθηνται ὑγειονομικὰ καθήκοντα.» Πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ εἴπω τοῦτο; Ἐγὼ εἶπον, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὸ Πάνορμον νὰ δίδωται ἐλευθέρα κοινωνία. Καὶ ἂν τυχὸν δὲν ἤθελον προσέξει κατὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν, καὶ ἐπεκυροῦντο ταῦτα ὡς εἶχον, θὰ ἔμενε γεγραμμένον εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ, ὅτι ἐγὼ εἶπον τοιαύτην ἀνοησίαν.

§2ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Παραλείπεται ὡσαύτως μία πρότασίς μου, ἡ ὁποία ἀπεῤῥίφθη μὲν, ἀλλ’ ἐγένετο, ἡ περὶ ἀπαλείψεως τῆς τελευταίας παραγράφου τοῦ προσθέτου ἄρθρου, τὸ ὁποῖον ἔλαβε θέσιν ἄρθρου 14 ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ οἰνοπνευματοποιείων ά καὶ βʹ κατηγορίας, καὶ ζητῶ νὰ τεθῇ αὕτη, διότι θεωρῶ σπουδαιοτάτην τὴν πρότασίν μου ταύτην σχετικῶς πρὸς τοὺς ἀτυχεῖς τούτους καταστηματάρχας.

§3ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν σελίδι 5ῃ, ὅπου περιέχεται ἡ περίληψις τῶν ὅσων εἶπον χθὲς, εἶναι κατακεχωρημένη καὶ ἡ ἔγγραφος ἐπερώτησίς μου, τὴν ὁποίαν κατέθεσα, ἀλλ’ ἐκ ταύτης ἐλλείπει ἀκριβῶς τὸ ἥμισυ· παρακαλῶ λοιπὸν νὰ τεθῇ καὶ τὸ ἕτερον ἥμισυ.

§4Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κάμνομεν δὲ τὴν παρατήρησιν εἰς τὸ Προεδρεῖον, ὅτι κατὰ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς τὰ πρακτικὰ συντάσσονται ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν Γραμματέων τῆς Βουλῆς, δὲν πρέπει δὲ νὰ ἀφίνηται εἰς ἕνα ὑπάλληλον νὰ γράφῃ ὅ,τι θέλῃ, διότι τότε δὲν ἐννοῶ ποίας ἐγγυήσεις ἔχομεν περὶ τῆς ἀκριβοῦς ἐκθέσεως τῶν γιγνομένων ἐνταῦθα.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι διορθωθῆ. (Τὰ πρακτικὰ, διορθωθέντα συμφώνως ταῖς ἀνωτέρω παρατηρήσεσιν, ἐπικυροῦνται).

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἐπὶ ληστείᾳ κατάδικος Σ. Ξύστρας παρακαλεῖ, ὅπως τῷ χαρισθῇ τὸ ὑπόλοιπον τῆς ποινῆς του 18 ἐτῶν εἱρκτῆς, διότι διήνυσεν ἤδη τὰ 16 ἔτη. Παραπέμπεται ἡ ἀναφορά του εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης. Πολῖται Θηβαῖοι παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν νὰ προβῇ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν. Ἡ χήρα τοῦ ἀειμνήστου Δημητρίου Λώρη ζητεῖ νὰ τῇ χορηγηθῇ μηνιαῖον βοήθημα, διότι ἀδυνατεῖ νὰ ζήσῃ διὰ τῶν 23 δραχμῶν, ἃς λαμβάνει ὡς σύνταξιν.

§7ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἶναι πολὺ δικαία ἡ αἴτησις τῆς χήρας ταύτης.

§8ΣΑΚΚΗΣ. Καὶ πέρυσιν ἐγένετο τοιαύτη ἀναφορὰ, καὶ φρονῶ ὅτι δικαιοτέρα ἀξίωσις δὲν δύναται νὰ γίνῃ· πέποιθα δὲ, ὅτι ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ θέλει συστήσει τὴν ἀναφορὰν ταύτην, διότι πράγματι πάσχει ἡ οἰκογένεια αὕτη καὶ δεῖται περιθάλψεως.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει ἀποσταλῆ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Κάτοικοι Βονίτσης παρακαλοῦσι τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ διαθέσεως 20,000 δραχμῶν ἐκ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Βονίτσης πρὸς διοχέτευσιν ὕδατος καὶ 15,000 παρὰ τοῦ τῆς Ζαβέρδας διὰ τὴν κατασκευὴν κρήνης, διότι τὰ ἔργα ταῦτα θέλουσι συντελέσει εἰς τὴν εὐημερίαν τοῦ τόπου. Οἱ καπνέμποροι καὶ καπνοπῶλαι Ἑρμουπόλεως ζητοῦσι νὰ μὴ αὐξηθῇ ὁ ἐπὶ τῆς καταναλώσεως φόρος τοῦ καπνοῦ, διότι θέλει ὑποστηριχθῆ τὸ λαθρεμπόριον. Ἐπίσης ζητοῦσι τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου περὶ σιγαροχάρτου.

§10Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Κύριοι, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὑπόμνημα, τὸ ὁποῖον πραγματεύεται περὶ τῆς παιδείας. Πολλὰ ἐλέχθησαν, καὶ ἰδίως κατὰ τὴν προπαρελθοῦσαν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς, περὶ παιδείας, περὶ δημοδιδασκάλων, ἑλληνοδιδασκάλων καὶ καθηγητῶν. Ὡς ἐνθυμεῖσθε, κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον ὁ συνάδελφος ἡμῶν βουλευτὴς ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας κ. Πετρίδης πολλὰ εἶπε καὶ ἐν ἐκτάσει ἐπραγματεύθη τὸ ζήτημα τῆς παιδείας. Φαίνεται ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ἐθνικῆς ἡμῶν παιδείας ὡρίμασεν, ἑπομένως πιστεύω ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους ὀφείλουσι νὰ λάβωσι πρόνοιαν, θεωροῦντες τὸ ζήτημα κατεπεῖγον. Ἡ παιδεία, ὡς σήμερον ἔχει, ἀντὶ νὰ φέρῃ πρὸς τὸν ἀληθῆ αὐτῆς προορισμὸν, δηλονότι πρὸς ἀπόκτησιν τῆς πρεπούσης εὐεξίας καὶ ἠθικοποιήσεως τοῦ ἔθνους, ἀπεναντίας φέρει αὐτὸ εἰς τὴν στρέβλωσιν. Ὑποβάλλω λοιπὸν τὸ παρὸν ὑπόμνημα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ διατάξῃ τὴν τύπωσιν καὶ τὴν διανομὴν αὐτοῦ εἰς τοὺς κκ. Βουλευτὰς, τὴν δὲ Κυβέρνησιν νὰ φροντίσῃ, ὅπως ἀναγράψῃ τὸ ζήτημα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 91).

§11ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ Βασιλικῆς, συμμορφουμένη μὲ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου, ἀπέστειλε διάφορα χρηματικὰ γραμμάτια τοῦ ταμείου Λευκάδος πρὸς ἐξαργύρωσιν καὶ ἐτοποθέτησεν ἐπὶ τόκῳ εἰς τὴν ἐν Κερκύρᾳ Ἰονικὴν Τράπεζαν, ἐνθυμοῦμαι δὲ, ὅτι ὡς μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς ταύτης ὑπέγραψα γραμμάτια πολλῶν χιλιάδων δραχμῶν, ἡ Ἐπιτροπὴ ὅμως οὐδέποτε ἔμαθεν ἐπισήμως τί τὰ γραμμάτια ταῦτα ἐγένοντο, ἡ Ἰονικὴ Τράπεζα δὲ οὐδέποτε ἐπίστωσε τὴν Ἐπιτροπὴν οὔτε διὰ τὰ κεφάλαια, οὔτε διὰ τοὺς τόκους αὐτῶν· ἔμαθον ἐξωδίκως μόνον, ὅτι ἔμειναν ἀνεξόφλητα, ἀρνηθέντος τοῦ ἐν Κερκύρᾳ ταμίου νὰ δώσῃ τὴν ἀξίαν αὐτῶν. Ἡ Ἐπιτροπὴ, μὴ δυναμένη νὰ ἐξομαλύνῃ τὸ ζήτημα ἢ διὰ τῶν ἀρχῶν, κατέβαλε πᾶσαν προσπάθειαν, ἀλλ’ ἄνευ ἀποτελέσματος. Παρακαλῶ ἑπομένως τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν νὰ διατάξῃ τὰ δέοντα πρὸς ἐκκαθάρισιν τῶν λογαριασμῶν τῆς Ἐπιτροπῆς, καθότι αὕτη, μέλλουσα νὰ προβῇ εἰς τὴν βάθυνσιν τοῦ λιμένος, ἔχει ἀνάγκην νὰ γνωρίζῃ εἰς πόσα ἀνέρχονται τὰ ἀνήκοντα εἰς αὐτὴν κεφάλαια. Πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν: Ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, ἐπὶ τῷ σκοπῷ τοῦ νὰ διευκολύνῃ τὴν πτωχὴν τάξιν τῶν χωρικῶν, ὅπως καὶ αὕτη δυνηθῇ νὰ ἀναπτύξῃ τὰ τέκνα της, ἐσύστησε δύο Ἑλληνικὰ Σχολεῖα, τὸ μὲν εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ δήμου Καρυᾶς, εἰς ὃ εὐκόλως ἠδύναντο νὰ φοιτῶσι τὰ τέκνα τῶν κατοίκων τῶν δήμων Σφακιωτῶν καὶ Ἐξανθίας, τὸ δὲ εἰς τὴν κωμόπολιν Βασιλικὴν, ἐμπορικὸν κέντρον τῶν τριῶν δήμων Εὐγείρου, Ἀπολλωνίων καὶ Ἐλομένους. Δυστυχῶς ὅμως τὰ Σχολεῖα ταῦτα, διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους ἐγὼ δὲν γνωρίζω, ἐλλείψει διδασκάλων, δὲν λειτουργοῦσι πλέον, ἐπὶ ζημίᾳ τῶν κατοίκων ὁλοκλήρου τῆς ἐξοχῆς Λευκάδος. Παρακαλῶ ἑπομένως τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ ἀντιπρόσωπον τῆς Λευκάδος, ἵνα προνοήσῃ περὶ διορισμοῦ διδασκάλων, ἀφοῦ μάλιστα πολλὰ τοιούτου εἴδους Σχολεῖα συσταίνει εἰς διαφόρους ἄλλας ἐπαρχίας τοῦ Κράτους.

§12ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κυκλάδων ἐζήτησε νὰ προσαγάγῃ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν σχολείων τῆς Κύθνου, καὶ δὴ τῶν θηλέων, δι’ ἧς ἐκθέσεως ἐζήτησε τὴν παῦσιν τῆς δημοδιδασκαλίσσης, ἥτις, παυθεῖσα τότε, διωρίσθη ἐκ νέου, καὶ ἠρώτησε ποία ἡ ἀνάγκη τοῦ διορισμοῦ αὐτῆς. Συνεπείᾳ ἐκθέσεως τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, ἡ δημοδιδασκάλισσα δὲν ἐπαύθη, ἀλλ’ εἶχε μετατεθῆ παρὰ τοῦ προκατόχου μου. Οἱ λόγοι, δι’ οὓς ἐγένετο ἡ μετάθεσις αὕτη, ἦσαν τοιοῦτοι, ὥστε δὲν ἀπέκλειον τὸν διορισμὸν αὐτῆς καὶ πάλιν μετὰ παρέλευσιν ἑνὸς ἔτους. Ὁπωσδήποτε καταθέτω τὰ ἔγγραφα, ἐκ τῶν ὁποίων ἐξάγεται, ὅτι δὲν εἶχε παυθῆ, ἀλλ’ εἶχε μετατεθῆ, καὶ τὸ ἔγγραφον, δι’ οὗ ἐδιωρίσθη πάλιν μετὰ παρέλευσιν ἑνὸς ἔτους. Συνέστησα εἶτα εἰς τὸν αὐτὸν Ὑπουργὸν τὸν διορισμὸν διδασκάλου εἰς τὸν δῆμον Σερίφου, καθόσον τὰ αὐτόθι δημοτικὰ καὶ ἑλληνικὰ σχολεῖα ἀργοῦσιν. Εἰς τὴν Σέριφον διωρίσθη ἤδη βοηθὸς εἰς τὸ Ἑλληνικὸν σχολεῖον, ὑπάρχουσι δὲ ἐκεῖ δύο σχολεῖα, ἓν θηλέων τὸ ὁποῖον ἔχει διδασκάλισσαν, καὶ ἓν ἀῤῥένων, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει διδάσκαλον, καθόσον μέχρι τοῦδε ὑπῆρξεν ἀδύνατον νὰ εὕρωμεν διδάσκαλον, ὅπως στείλωμεν ἐκεῖ. Θέλω φροντίσει, καὶ μόλις παρουσιασθῇ διδάσκαλός τις νὰ μεταβῇ ἐκεῖ, θέλω τὸν διορίσει. Εἷς τῶν Βουλευτῶν Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος ἠρώτησε, διατὶ ἀπελύθη ὁ Γυμνασιάρχης Πύργου. Ἡ ἀπόλυσις αὐτοῦ ἐγένετο καθόσον ἐκ τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας μοὶ ἔδωκεν ἡ ὑπηρεσία, ἀπεδεικνύετο, ὅτι δὲν ἦτο εἰς κατάστασιν νὰ διατηρήσῃ τὴν ἁρμονίαν καὶ τὴν τάξιν τοῦ Συλλόγου τῶν Καθηγητῶν. Ἐὰν δὲ ἐγένετο ἡ ἀπόλυσις αὕτη πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν καὶ ὄχι κατὰ τὴν ἀρχὴν τοῦ σχολικοῦ ἔτους, τοῦτο δικαιολογεῖται ἐκ τῶν ἑξῆς λόγων· ἤλπιζον ὅτι, ἐπειδὴ κατὰ τὴν ἀρχὴν τοῦ ἔτους μεταβολαί τινες ἐγένοντο ἐν τῷ προσωπικῷ τοῦ Γυμνασίου, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπικρατήσῃ ἡ ἁρμονία, ἡ ὁποία εἶναι ἡ βάσις τῆς καλῆς λειτουργίας τοῦ Γυμνασίου, εἶδον ὅμως, ὅτι τοῦτο δὲν κατωρθώθη, καὶ ὅπως θέσω τέρμα, προέβην εἰς τὴν ἀπόλυσιν τοῦ Γυμνασιάρχου· οὐδεμία δὲ ζημία ἐγένετο εἰς τοὺς μαθητὰς, καθόσον διωρίσθη ἱκανώτατος Γυμνασιάρχης ἀντὶ τοῦ ἀπολυθέντος, τοῦ μὴ ἀποδειχθέντος τοιούτου. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κεφαλληνίας ἠρώτησε, διατὶ ἀπελύθη τῆς ὑπηρεσίας ὁ διευθύνων τὸ Γυμνάσιον Ληξουρίου, καὶ ἂν δὲν ἀπατῶμαι, εἶπεν ὅτι ὁ λόγος τῆς παύσεως ἦτο διότι ὁ Γυμνασιάρχης αὐτὸς ἐψήφισεν ὑπὲρ ἀντιπολιτευομένου Βουλευτοῦ κατὰ τὴν πρὸ ὀλίγου χρόνου διεξαχθεῖσαν ἐν τῷ νομῷ Κυκλάδων ἐπαναληπτικὴν Βουλευτικὴν ἐκλογήν. Τοιοῦτον λόγον καὶ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας ἀπέδωκεν εἰς τὴν ἀπόλυσιν. Ὁ λόγος αὐτὸς δὲν εἶναι ὁ πραγματικός. Οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ὁ Γυμνασιάρχης ἢ πᾶς ὑπάλληλος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ φρονῇ ὅπως νομίζει ἐπὶ τῶν πολιτικῶν πραγμάτων τοῦ Κράτους. Οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι οἱ ὑπάλληλοι ἔχουσιν ἀπόλυτον δικαίωμα νὰ ψηφίζωσιν ὅπως τὰ πολιτικὰ αὐτῶν φρονήματα πείθουσιν αὐτοὺς, ὅτι πρέπει νὰ ψηφίσωσιν. Ἐὰν ὅμως ἔχωσι τὴν ἀπόλυτον ταύτην ἐλευθερίαν, νομίζω ὅτι δὲν ἔχουσι τὸ δικαίωμα, ἵνα σκανδαλωδῶς ἀναμιγνύωνται εἰς τὰς ἐκλογὰς, ἵνα ὁ οἶκος αὐτῶν γίνηται κέντρον ἐνεργείας ἐκλογικῆς. Νομίζω ὅτι οἱ ὑπάλληλοι τοῦ Κράτους οὐδὲν τοιοῦτον δικαίωμα ἔχουσιν. Ἐκ τῶν πληροφοριῶν δὲ, τὰς ὁποίας ἡ ὑπηρεσία ἔλαβεν, ὁ Γυμνασιάρχης οὗτος σκανδαλωδῶς ἀνεμίχθη εἰς τὰ ἐκλογικὰ κατὰ τὴν τελευταῖον διεξαχθεῖσαν Βουλευτικὴν ἐκλογήν.

§13ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐν τῇ θέσει του ἢ ἐν τῇ πατρίδι του;

§14ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐν τῇ θέσει του ὄχι, διότι δὲν διεξήχθη ἐκλογὴ ἐν Κεφαλληνίᾳ. Ὁ Γυμνασιάρχης οὗτος διετέλει ἐν ἀδείᾳ, μετέβη δὲ εἰς Κέαν καὶ ἀνεμίχθη σκανδαλωδῶς εἰς τὰς ἐκλογὰς, ὁ οἶκος αὐτοῦ εἶχε γενῆ ἐντευκτήριον ἐκλογικόν. Νομίζω, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι πρέπον, καὶ ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι πρέπον, ὑμεῖς βεβαίως ἀναγνωρίζετε, ὑμεῖς, οἵτινες ἄλλοτε μετὰ μεγάλης δριμύτητος ἐπεκρίνατε τὴν διαγωγὴν τῶν ὑπαλλήλων ἐκείνων, τῶν μεταβάντων εἰς τὸν νομόν των, ὅπως ψηφίσωσιν. Ἐὰν ἐπεκρίθη παρ’ ὑμῶν τοιαύτη τῶν ὑπαλλήλων ἐνέργεια, κατὰ μείζονα λόγον πρέπει νὰ ἐπικριθῇ ἡ ἐνέργεια ὑπαλλήλου, ὁ ὁποῖος δὲ ἠρκέσθη νὰ μεταβῇ ὅπως ψηφίσῃ, ἀλλ’ ἐνεργὸν ἔλαβε μέρος εἰς τὴν ἐκλογικὴν πάλην. Ἡ διαγωγὴ τοῦ ὑπαλλήλου τούτου προὐκάλεσε τὴν ἀπόλυσίν του, οὐχὶ δὲ, ὡς ἐσφαλμένως διατείνεσθε, τὸ γεγονὸς, ὅτι ἐψήφισεν ὑπὲρ τοῦ ἀντιπολιτευομένου ὑποψηφίου, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶχε δικαίωμα νὰ πράξῃ. Εἷς τῶν Βουλευτῶν ἐξ Ἀρκαδίας ἀπηύθυνε τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν: «Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν ὁ διδάσκαλος Καρακαβουνίου Γαλανόπουλος κατηγγέλθη ἐπὶ ἀνηθικότητι πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ τί ἐνηργήθη ἐπὶ τῆς καταγγελίας ταύτης». Καταγγελία τις ἀπηυθύνθη πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῇ 3ῃ Αὐγούστου 1889, χωρὶς ἐν τῇ καταγγελίᾳ ταύτῃ ν’ ἀναφέρονται ῥηταὶ πράξεις ἀνηθικότητος· εἶναι καὶ αὕτη μία ἐξ ἐκείνων τῶν καταγγελιῶν, αἱ ὁποῖαι καθ’ ἡμέραν φθάνουσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον κατὰ τῶν δημοδιδασκάλων, εἶναι ἀόριστοι καταγγελίαι, ἄνευ οὐδεμιᾶς σημασίας, καθόσον οὐδεμία ὡρισμένη πρᾶξις ἐν τῇ καταγγελίᾳ ταύτῃ ἀναφέρεται. Χθὲς ὅμως ἔλαβον τηλεγράφημα, δι’ οὗ ἀνεκοινώθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ὅτι ὁ δημοδιδάσκαλος αὐτὸς προέβη εἰς πρᾶξίν τινα, βεβαίως κολάσιμον, διότι ἐκτύπησε, φαίνεται, τὸν ἀπευθύναντα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τὴν ἀναφορὰν ταύτην. Σημειώσατε ὅτι, ἅμα ἔλαβον τὸ τηλεγράφημα, τὸ περιλαμβάνον τὴν καταγγελίαν, καίτοι οὐδεμίαν εἶχον λάβει ἀναφορὰν εἴτε ἐκ τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς εἴτε ἐκ τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς περὶ τοῦ δημοδιδασκάλου τούτου, ἐνήργησα ἀμέσως. Ἐτηλεγράφησα πρὸς τὸν Νομάρχην, ὅπως μὲ πληροφορήσῃ, καὶ περιμένω τὰς πληροφορίας αὐτοῦ, ὅπως συμφώνως πρὸς ταύτας ἐνεργήσω. Εἷς τῶν Βουλευτῶν Μεσσηνίας ἐπηρώτησεν ὡς ἑξῆς: «Παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας νὰ δηλώσῃ, διατὶ προέβη εἰς τὴν παῦσιν τοῦ συνεπείᾳ τοῦ κληροδοτήματος Κρίτσκῃ ὑποτρόφου ἐν τῷ Γυμνασίῳ Βόλου μαθητοῦ Χαρίτου ἐκ Ζαγορᾶς, συνεπείᾳ ἐκθέσεως τοῦ κ. Γυμνασιάρχου, καὶ δὲν προέβη εἰς τὴν ἀπόλυσιν καὶ τῶν ἐκ τοῦ αὐτοῦ κληροδοτήματος ὑποτρόφων μαθητῶν Γιαννακοῦ, υἱοῦ τοῦ Δημάρχου Ζαγορᾶς, Τζοανάκη καὶ Ξυνογαλᾶ, ἀφοῦ ὁμοία καὶ κατ’ αὐτῶν ὡς καὶ περὶ τοῦ πρώτου ὑπάρχει ἔκθεσις τοῦ Γυμνασιάρχου Βόλου». Ἡ ἐπερώτησις ἀπευθύνεται ἐν μέρει εἰς τὸν προκάτοχόν μου καὶ ἐν μέρει εἰς ἐμὲ, διότι ἐὰν κακῶς δὲν ἐπαύθησαν οἱ ἐν τῇ ἐπερωτήσει ἀναφερόμενοι, βεβαίως ἐπὶ τῇ κακῇ ταύτῃ πράξει εὐθύνεται ὁ προκάτοχός μου, ἐὰν δὲ κακῶς ἐπαύθη ὁ σήμερον παυθεὶς, εὐθύνομαι ἐγώ. Εὐτυχῶς εἶμαι εἰς θέσιν νὰ δικαιολογήσω καὶ τὴν ἐνέργειαν τοῦ προκατόχου μου καὶ τὴν ἰδικήν μου ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Τὸ ζήτημα ἔχει ὡς ἑξῆς. Διὰ Διατάγματος τοῦ 1886 ἀπεφασίσθη, ἵνα μέχρι τοῦ πέρατος τῶν ἐν τῷ Διδασκαλείῳ Ἀθηνῶν σπουδῶν των εἰσαχθῶσιν ἐπὶ μηνιαίᾳ χορηγίᾳ δραχμῶν 70 οἱ Ἀπόστολος Χατζηνικολάου καὶ Διομήδης Διακομῆς, ἐν Γυμνασίῳ δὲ ἐπίσης ἀπὸ 1ης Ὀκτωβρίου μέχρι πέρατος τῶν ἐν αὐτῷ σπουδῶν των ἐπὶ μηνιαίᾳ χορηγίᾳ δραχμῶν 60 οἱ Γ. Ἠλιάδης, Ἀλ. Μολοχάδης, Ν. Καπετανάκης, Νικόλαος Ξυνογαλᾶς, Ἀλ. Τσιοκανάκης καὶ Φίλ. Γιαννακοῦ. Κατὰ τὸ 1888 ὑπεβλήθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἔκθεσις τοῦ Γυμνασιάρχου Βόλου, δι’ ἧς ὁ Γυμνασιάρχης ἀνέφερεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ὅτι δύο τῶν ὑποτρόφων, οἱ Φίλιππος Γιαννακοῦ καὶ Ἀλ. Τσιοκανάκης, μὴ προσελθόντες εἰς τὰς κατὰ τὸν Ἰούνιον γενικὰς ἐξετάσεις, ὁ μὲν εἷς ἕνεκα ἀσθενείας, ὁ δὲ δεύτερος ὡς ἀποκλεισθεὶς ἕνεκα ἀπουσιῶν, καὶ ἐμφανισθέντες κατὰ τὰς συμπληρωματικὰς ἐξετάσεις τοῦ Σεπτεμβρίου, ἀπεῤῥίφθησαν καὶ ἔμειναν ἓν ἔτι ἔτος ἐν τῇ αὐτῇ τάξει, ἐπίσης δὲ, ὅτι ἐνεγράφη ἐν τῇ αὐτῇ τάξει καὶ ὁ μαθητὴς Ν. Ξυνογαλᾶς, ὑπότροφος τοῦ αὐτοῦ κληροδοτήματος. Ὁ προκάτοχός μου ἐζήτησε πληροφορίας παρὰ τοῦ Γυμνασιάρχου περὶ τῆς δυνατῆς ἐπιδόσεως τῶν μαθητῶν ἐν τῷ μέλλοντι, περὶ τῆς ἠθικότητος αὐτῶν κτλ. Ἡ ἔκθεσις τοῦ Γυμνασιάρχου δὲν εἶναι εὐνοϊκὴ διὰ τοὺς μαθητὰς αὐτούς. Ὅταν ἔλαβε ταύτην ὁ προκάτοχός μου, ἐζήτησε τὴν γνώμην τοῦ Νομικοῦ Συμβούλου δι’ ἐγγράφου ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Διαπέμπεται μετὰ πάντων τῶν συνημμένων ἐπὶ ἀποδόσει πρὸς τὸν παρ’ ἡμῖν Νομικὸν Σύμβουλον κ. Ἰω. Καλογερόπουλον, παρακαλούμενον νὰ γνωμοδοτήσῃ, ἂν δυνάμεθα ἄνευ νομικῆς τινος εὐθύνης ν’ ἀνακαλέσωμεν τὸ περὶ τῆς ὑποτροφίας τῶν ἐν τῷ ἐγγράφῳ τοῦ Γυμνασιάρχου ἀναφερομένων μαθητῶν Β. Διάταγμα». Εἰς τὴν ἐρώτησιν ταύτην ὁ Νομικὸς Σύμβουλος ἀπήντησεν ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἐπιστρέφων τὸ ὑπ’ ἀριθ. 15,346 ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργείου, πληροφορῶ αὐτὸ, ὅτι κατ’ ἐμὴν γνώμην δὲν δύναται ἤδη ἀνευθύνως ν’ ἀπολύσῃ τοὺς ἐν αὐτῷ ἀναφερομένους ὑποτρόφους, ἀφοῦ ἐξακολουθοῦν νὰ φοιτῶσιν εἰς τὸ Γυμνάσιον, καὶ ἀφοῦ, καίτοι μὴ προβιβασθέντες ἐκ τῆς πρώτης εἰς τὴν δευτέραν τάξιν, ἐγένοντο δεκτοὶ πρὸς ἐξακολούθησιν». Συνεπείᾳ τῆς γνωμοδοτήσεως ταύτης ὁ προκάτοχός μου ἐνόμισεν, ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ προκαλέσῃ Β. Διάταγμα ἀπολύσεως, διότι αἱ φράσεις τοῦ Διατάγματος, γενικαὶ οὖσαι, ἔπεισαν τὸν Νομικὸν Σύμβουλον, ὅτι ὑπάρχει κίνδυνος εὐθύνης ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου, ἐὰν τὸ Ὑπουργεῖον προέβαινεν εἰς τοῦτο. Ἔχων ὑπ’ ὄψει τὴν γνώμην ταύτην τοῦ Νομικοῦ Συμβούλου, ὅτε προεκάλεσεν ἕτερον Διάταγμα ὑποτροφιῶν ὁ προκάτοχός μου, ἐπρόσεξε καὶ ἔθεσεν εἰς τὸ Διάταγμα τὰς ἑξῆς φράσεις: «Ἄν δὲ ἀποδειχθῇ, ὅτι οἱ ἐν τοῖς Γυμνασίοις φοιτῶντες δὲν προὐβιβάσθησαν εἰς ἀνωτέραν γυμνασιακὴν τάξιν ἀμελείας ἕνεκεν, δύναται νὰ καταργηθῇ ἡ ὑποτροφία αὐτῶν καὶ πρὸ τῆς λήξεως τῆς τετραετίας». Συνεπείᾳ τοῦ νέου Διατάγματος ἐγένοντο ὑποτροφίαι τινὲς, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ἡ τοῦ Χαρίτου, τοῦ παρ’ ἐμοῦ ἀπολυθέντος. Ἐπειδὴ ὁ Χαρίτος αὐτὸς δὲν ἐπροβιβάσθη εἰς τὰς ἐξετάσεις, εἰς ἃς ὑπεβλήθη, ἔχων ὑπ’ ὄψει τὸ Διάταγμα, τὸ ὁποῖον ῥητῶς ἔλεγεν, ὅτι ὁ μὴ προβιβαζόμενος ἀπολύεται, προέβην εἰς τὴν ἀπόλυσίν του, καθόσον οὐδεὶς κίνδυνος εὐθύνης τοῦ Δημοσίου ὑπῆρχε. Καθόσον δ’ ἀφορᾷ τοὺς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἐξακολουθήσει νὰ διανύωσι τὸ δεύτερον ἔτος εἰς τὴν αὐτὴν τάξιν, ἐπειδὴ εἷς ἐκ τούτων δὲν ἐπροβιβάσθη καὶ τὸ ἐπιὸν ἔτος, προέβην εἰς τὴν ἀπόλυσιν αὐτοῦ. Αὕτη εἶναι ἡ ἐνέργεια ἐμοῦ καὶ τοῦ προκατόχου μου.

§15ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Κατεθέσατε ἔγγραφα περὶ τῆς ἀπολύσεως τοῦ ἐν Πύργῳ Γυμνασιάρχου κ. Τσέγκου;

§16ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἔγγραφα δὲν ὑπάρχουσιν· εἶναι αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας μοὶ ἔδωκεν ἡ ὑπηρεσία.

§17Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ποία ὑπηρεσία;

§18ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὁ ἁρμόδιος τμηματάρχης, ὁ ὁποῖος μοὶ παρέστησε τὴν κακὴν κατάστασιν τοῦ Γυμνασίου, καὶ μοὶ παρέστησεν, ὅτι πολλάκις ἀνέφερεν ὁ Γυμνασιάρχης περὶ τῆς ὀλίγης ἁρμονίας, ἡ ὁποία ὑπῆρχεν ἐν τῷ Γυμνασίῳ. Ἐν τῇ ἀναφορᾷ ταύτῃ ὁ Γυμνασιάρχης ἀπέδιδε τὸ πταῖσμα εἰς ἕνα τῶν καθηγητῶν, ὁ ὁποῖος διωρίσθη πρὸ 15 ἡμερῶν. Αὐτὸς ὁ διορισθεὶς ἐπὶ τριετίαν διηύθυνε τὸ Ἑλληνικὸν Σχολεῖον Πύργου, ἡ ὑπηρεσία δὲ ἔχει τὰς καλλιτέρας πληροφορίας περὶ τοῦ προβιβασθέντος τούτου καθηγητοῦ, καὶ ἐπείσθη, ὅτι τὸ πταῖσμα τῆς μὴ τηρουμένης ἁρμονίας μεταξὺ τῶν καθηγητῶν δὲν δύναται ν’ ἀποδοθῇ εἰς τὸν καθηγητὴν αὐτὸν, ὁ ὁποῖος καθ’ ὅλον τὸ διετὲς διάστημα τῆς Σχολαρχίας του ἐδείχθη ἄξιος παντὸς ἐπαίνου, καὶ ὅτι ἡ ἔλλειψις πρέπει νὰ ἀποδοθῇ εἰς τὴν ὀλίγην δραστηριότητα τοῦ Γυμνασιάρχου, ὁ ὁποῖος, φαίνεται, καὶ ὡς ἐκ τῆς προβεβηκυίας ἡλικίας του, εἶναι χαλαρός.

§19ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶναι προβεβηκὼς τὴν ἡλικίαν ὁ Γυμνασιάρχης;

§20ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μάλιστα· ἔχει πρὸ πολλοῦ δικαίωμα συντάξεως.

§21ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πᾶς ὁ ἔχων δικαίωμα συντάξεως εἶναι προβεβηκώς;

§22ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἔχω πληροφορίας, ὅτι εἶναι καὶ προβεβηκώς.

§23ΚΟΖΑΚΗΣ ΤΥΠΑΛΔΟΣ. Δὲν ἐπίστευον, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Παιδείας Ὑπουργὸς ἤθελεν ἀνομολογήσει ἐνέργειαν, τὴν ὁποίαν ἀδύνατον μοὶ εἶναι νὰ χαρακτηρίσω ἄλλως ἢ ὡς αὐθαίρετον. Διότι τί εἶπεν εἰς ἡμᾶς, ἀφοῦ ἀνωμολόγησε τὸ παρὰ πάντων ὁμολογούμενον δικαίωμα, τὸ συνταγματικὸν, τὸ ὁποῖον ὁ πολίτης Πάγκαλος εἶχε, νὰ ἐνασκήσῃ τὰ πολιτικὰ αὑτοῦ δικαιώματα κατὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν Κυκλάδων; Εἶπεν, ὅτι οὗτος ἐνήσκησεν αὐτὸ σκανδαλωδῶς. Ἀκριβῶς τοῦτο εἶπε καὶ ἐπανέλαβε πλέον ἢ ἅπαξ ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Παιδείας Ὑπουργὸς περὶ τοῦ γυμνασιάρχου Παγκάλου. Ἐγὼ, ἐφ’ ὅσον γνωρίζω τὸν κύριον Πάγκαλον, φρονῶ ὅτι ἀδύνατον εἶναι νὰ πράξῃ τι σκανδαλῶδες, διότι, κατὰ τὸ λεξικὸν, ὁ ποιῶν σκάνδαλα ποιεῖ πρᾶξιν οὐχὶ ἠθικὴν, πρᾶξιν ἐξ ἐκείνων, αἵτινες προβλέπονται ὑπὸ τοῦ ποινικοῦ νόμου. Ἀλλ’ οὐδεμίαν πληροφορίαν ἔδωκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς περὶ τῶν σκανδάλων, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Πάγκαλος ἔκαμεν ἐν τῇ ἰδιαιτέρᾳ αὑτοῦ ἐπαρχίᾳ. Μᾶς ἔδωκε μάλιστα πληροφορίαν τινὰ, ἥτις οὐδόλως μοὶ φαίνεται συμβιβαζομένη πρὸς τὸν αὐστηρότατον χαρακτηρισμὸν, τὸν ὁποῖον ἀπέδωκεν εἰς τὴν συμπεριφορὰν τοῦ κ. Παγκάλου· μᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ οἰκία αὐτοῦ ἦτο κέντρον ἐνεργείας. Ὁ κ. Πάγκαλος, ὅστις ἀπὸ καιροῦ ἦτο ἐγκατεστημένος ἐν Κεφαλληνίᾳ, κατῴκησεν ἐν Κέᾳ εἰς τὴν πατρικήν του οἰκίαν ἢ εἰς οἰκίαν συγγενικὴν, τῆς ὁποίας πιθανῶς ὁ οἰκοδεσπότης εἶναι πρόκριτος πολίτης. Ἡ οἰκία θὰ εἶχε τὴν ὄψιν, τὴν ὁποίαν συνήθως ἔχουσιν εἰς τὰς ἐκλογὰς αἱ οἰκίαι τῶν προκρίτων πολιτῶν, εἰς τὰς ὁποίας ὑπάρχουσι πρόσωπα συμπαθοῦντα εἰς τοὺς διαγωνιζομένους. Ἑπομένως οὐδὲν βλέπω τὸ σκανδαλῶδες ἐν τῇ ὑποθέσει ταύτῃ. Σκανδαλώδης ἠδύνατο νὰ ὀνομασθῇ ἡ συμπεριφορὰ τοῦ κ. Παγκάλου, μόνον ἐὰν ἔπραττέ τι κατὰ τῶν κειμένων νόμων, ἢ ἐὰν ἔδιδεν ἀφορμὴν εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐξουσίαν νὰ παρέμβῃ, ἵνα κωλύσῃ τὸν οὕτως ἐνεργοῦντα. Ἀλλ’ ἀφοῦ τοιοῦτόν τι δὲν συνέβη, ἀφοῦ ἁπλῶς ἐν τῇ οἰκίᾳ, ἐν ᾗ κατῴκει, ἐνηργοῦντο ὅσα ἐν τῷ νόμῳ ἐπιτρέπεται νὰ ἐνεργῶνται κατὰ τὰς ἐκλογὰς, μοὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀντιληφθῶ κατὰ τί ἦτο σκανδαλώδης ἡ διαγωγὴ τοῦ κ. Παγκάλου. Ἑπομένως, ἐὰν ἀρκῇ ὁ χαρακτηρισμὸς τοῦ σκανδαλώδους, ὅπως παύσωμεν ὑπάλληλον διότι ἐνήσκησε τὰ πολιτικὰ αὑτοῦ δικαιώματα, δὲν βλέπω ποῦ ὑπάρχει ἡ ἐλευθερία τῆς ἐνασκήσεως τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων, τὴν ὁποίαν τὸ Σύνταγμα ἀνεγνώρισεν εἰς τοὺς ὑπαλλήλους. Καὶ εἶναι ἆρά γε βέβαιος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ὅτι ἄλλοι ὑπάλληλοι δὲν ἐνήργησαν διὰ τρόπου πολὺ μᾶλλον σκανδαλώδους— λέγω τὴν λέξιν καθ’ ἣν ἔννοιαν μετεχειρίσθη αὐτὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς — ὑπὲρ τοῦ ὑποψηφίου τῆς Κυβερνήσεως; Ἐγὼ φρονῶ, ἐκ τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἔχω, ὅτι πλεῖστοι ὑπάλληλοι τῆς Κυβερνήσεως ἐνήργησαν διὰ τρόπου, ὁ ὁποῖος πιθανῶς δὲν ἀρκεῖ νὰ χαρακτηρισθῇ οὔτε διὰ τῆς τόσον αὐστηρᾶς λέξεως, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς μετεχειρίσθη διὰ τὸν κ. Πάγκαλον. Ἑπομένως ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι αἱ ἐξηγήσεις, τὰς ὁποίας ἔδωκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, οὐδὲν ἕτερον ἀπέδειξαν, εἰμὴ ὅτι ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὴν περίστασιν ταύτην ἐνήργησεν αὐθαιρέτως, κολάζουσα ὑπάλληλον ἄριστον, ὅστις ἐνήσκει τὰ πολιτικὰ αὑτοῦ δικαιώματα, ὅπως ἐνήργησεν αὐθαιρέτως ὅτε αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις — δὲν λέγω βεβαίως ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας — ἔστειλεν ἄλλους ὑπαλλήλους, οἵτινες διὰ παντὸς πράγματι σκανδαλώδους τρόπου παρενέβησαν εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν Κυκλάδων.

§24ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Προχθὲς, κύριε Πρόεδρε, ἐζήτησα ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας πληροφορίας τινὰς περὶ τῆς ἀπολύσεως τοῦ Γυμνασιάρχου Πύργου, ἐνόμιζον δὲ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, δίδων πληροφορίας πρὸς τὴν Βουλὴν περὶ πράξεως παρανόμου, ἤθελεν ἀποβάλει ἀφ’ ἑαυτοῦ τὴν τήβεννον τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ ἤθελεν ὁμιλήσει ὡς ἔντιμος ἄνθρωπος· ἀλλ’ ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ὡμίλησεν ὡς Ὑπουργὸς ὑπὸ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ κ. Τρικούπη. Οὐδὲν εἶπεν ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεώς μου, εἶπεν ὅτι ὁ Γυμνασιάρχης κ. Τσέγκος ἔκαμε σκάνδαλα εἰς τὸ Γυμνάσιον καὶ ἠναγκάσθη νὰ τὸν ἀπολύσῃ. Ἀλλ’ ὁ κ. Τσέγκος ἐπὶ τρία κατὰ συνέχειαν ἔτη ὑπῆρξε Γυμνασιάρχης ἐν Πύργῳ καὶ ἐπὶ δέκα ἔτη, νομίζω, Γυμνασιάρχης ἐν τῷ Κράτει, ἠδυνήθη δὲ κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο νὰ συγκρατήσῃ μεγάλην τάξιν ἐν τῷ Γυμνασίῳ καὶ νὰ φέρῃ σπουδαῖα ἀποτελέσματα. Οὐδόλως συνδέομαι πρὸς τὸν κ. Τσέγκον, ὀφείλω ὅμως νὰ ὁμολογήσω, ὅτι κατὰ τὰ τρία ταῦτα ἔτη, καθ’ ἃ ὑπηρέτησεν ἐν Πύργῳ, ὑπερήσπιζε τὰ δικαιώματα τῶν μαθητῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον προστάτας τοὺς ὑπουργικοὺς Βουλευτὰς, ἀλλ’ εἶχον ὑπὲρ ἑαυτῶν τὴν ἱκανότητα καὶ τὴν πολυμάθειαν, καὶ διὰ τοῦτο ὑπέπεσεν εἰς τὴν μῆνιν τῶν ὑπουργικῶν Βουλευτῶν, οὐχὶ ὅλων βεβαίως, τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης. Ἡ ἀληθὴς αἰτία τῆς ἀπολύσεως τοῦ Γυμνασιάρχου κ. Τσέγκου εἶναι ἡ ἑξῆς: Οἱ καθηγηταὶ Παπανδρέου καὶ Σακελλαρόπουλος ἦσαν πρὸ ἑνὸς ἔτους καθηγηταὶ τοῦ ἰδιωτικοῦ Λυκείου τοῦ Ἀργυροπούλου, ὑπάρχει δὲ Διάταγμα Βασιλικὸν, διὰ τοῦ ὁποίου ἀπαγορεύεται εἰς τοὺς καθηγητὰς, τοὺς παραδίδοντας εἰς ἰδιωτικὸν Λύκειον, νὰ λαμβάνωσι μέρος εἰς τὰς ἐξετάσεις, καθ’ ἃς ἐξετάζονται μαθηταὶ προερχόμενοι ἐκ τοῦ ἰδιωτικοῦ Λυκείου, εἰς ὃ διδάσκουσιν οἱ καθηγηταὶ τοῦ Γυμνασίου. Ἀλλ’ ὁ Παπανδρέου ἔλαβε μέρος εἰς τὰς ἐξετάσεις, προεβίβασεν ὅσους εἶχεν ἐντολὴν νὰ προβιβάσῃ, καὶ ἐποίει σκάνδαλα ὄχι ὀλίγα. Τὴν διαγωγὴν ταύτην ἀντιληφθεὶς ὁ Γυμνασιάρχης, ἀπηύθυνεν ἔγγραφον πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, φρονίμως ποιοῦν, μετέθεσε τοὺς καθηγητὰς ἐκείνους καὶ ἄφησε τὸν Γυμνασιάρχην, ἐκπληροῦντα τὸ καθῆκόν του πιστῶς καὶ εὐόρκως. Ἀλλὰ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ὑπῆρχεν ἀτυχῶς ἐν τῷ Γυμνασίῳ μαθητὴς ἀνίκανος καὶ ἀμαθὴς, τὸν ὁποῖον, προσελθόντα πρὸς ἐξέτασιν, ὁ σύλλογος τῶν Καθηγητῶν ἀπέῤῥιψε, καὶ ἐκ τούτου μῆνις κατὰ τοῦ Γυμνασιάρχου ἠγέρθη φοβερά, ἐπεμβάσεις πολλαὶ ἐγένοντο, ἀπειλαὶ περὶ ἀπολύσεως, ἐὰν δὲν προβιβασθῇ ὁ μαθητὴς ἐκεῖνος, ἀλλ’ ὁ προβιβασμὸς ἐκεῖνος ἦτο ἀκατόρθωτος. Ὁ Γυμνασιάρχης ἀπελύθη, καὶ ἀπελύθη ὄχι κατὰ τὸν Ἰούλιον, ὄχι κατὰ τὸν Σεπτέμβριον, ἀλλὰ πρὸ ὀλίγου, ὅτε τουτέστιν ἠνεῴχθησαν αἱ πύλαι τοῦ Βουλευτηρίου, ἑπομένως δὲν ἀπελύθη διὰ λόγους ὑπηρεσιακοὺς, ἀλλ’ ἀπελύθη διὰ λόγους, οἱ ὁποῖοι βεβαίως δὲν περιποιοῦσι τιμὴν οὔτε εἰς τὴν Κυβέρνησιν, οὔτε εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας.

§25ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἀληθῶς, κύριοι Βουλευταὶ, ἔμεινα ἔκπληκτος, ἀκούσας τὰς πρὸς δικαιολογίαν διὰ τὴν ἄδικον καὶ αὐθαίρετον ἀπόλυσιν δύο ἀνωτέρων λειτουργῶν τῆς παιδείας προβληθείσας παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργοῦ προφάσεις. Μοὶ ἐφάνη ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐντελῶς γυμνὸς ἀπέναντι τῆς εὐθύνης του καὶ ἀπέναντι τοῦ ἀξιώματος καὶ τῆς ἐξουσίας, τὴν ὁποίαν διαχειρίζεται, καὶ ὥς τις στρεψόδικος δικολάβος, τραπεὶς νὰ κρυβῇ ὄπισθεν τῶν παραστάσεων ἑνὸς τῶν ὑπαλλήλων αὑτοῦ, καθ’ οὗ ἡ Βουλὴ οὐδὲν ἔχει δικαίωμα, ἑνὸς τμηματάρχου, ὁ ὁποῖος οὐχὶ ἐγγράφως, ἀλλὰ προφορικῶς δῆθεν, ἐπληροφόρησεν αὐτόν. Πρώτην φορὰν νομίζω τοιαύτη δικαιολογία ἀντηχεῖ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, προβαλλομένη παρὰ Ὑπουργοῦ ὑπευθύνου, πρὸς δικαιολόγησιν πράξεως, ἧς τὴν σημασίαν καὶ τὰς συνεπείας ὤφειλε νὰ ἀναμετρήσῃ καὶ νὰ μελετήσῃ ὡρίμως. Ἰδίως ὤφειλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ὑπολογίσῃ τὰ ἐπὶ τοῦ ὅλου κλάδου, ὃν διευθύνει, ἀποτελέσματα τοιούτου ῥαπίσματος, διδομένου εἰς αὐτὸν διὰ τῆς ἀδίκου καὶ ἀδικαιολογήτου ἀπολύσεως ἀνωτέρων λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, καὶ μάλιστα τῆς εὐθύνης πρὸς τὸ Κοινοβούλιον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς διπλῆν ἔχει εὐθύνην, ἔχει εὐθύνην διὰ τὴν πολιτικὴν σημασίαν τῆς ἀπολύσεως ἑνὸς τῶν Γυμνασιαρχῶν, τοῦ κ. Παγκάλου, τὸν ὁποῖον, ὡς προκύπτει, ἀπέλυσε διὰ λόγους κομματικούς, ἔχει εὐθύνην καὶ διὰ τὴν διοικητικὴν παράβασιν, ἀπολύσας ἄνευ ἀπολογίας, ἄνευ παραμικρᾶς ἀφορμῆς, τὸν ἕτερον τῶν Γυμνασιαρχῶν, τὸν κ. Τσέγκον, διὰ τὸν ὁποῖον οὐδὲν ἔγγραφον τῆς ὑπηρεσίας ἔχει, ἀλλὰ ἁπλᾶς, ὡς λέγει, πληροφορίας τοῦ τμηματάρχου. Ὁ τμηματάρχης ὄντως εἶναι συνυπεύθυνος τῷ Ὑπουργῷ, κατὰ τὸν περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν νόμον, διὰ τὰς πράξεις, ὅσας συνυπογράφει μετὰ τοῦ Ὑπουργοῦ, ἀλλ’ οὐδεμίαν εὐθύνην φέρει δι’ ὅσα προφορικῶς δύναται νὰ τῷ μεταβιβάζῃ ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμήν, μεταβάλλων αὐτὰ κατὰ τὰς περιστάσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρίσκεται, διότι κατὰ τὸ λατινικὸν λόγιον «scriba manent, verba volant.» Ἐὰν δὲ αὕτη ἡ τακτικὴ ἐπεκράτει, νὰ προσφεύγωσιν οἱ Ὑπουργοὶ ὄπισθεν προφορικῶν πληροφοριῶν τῶν ὑπαλλήλων των, ὅταν καλῶνται ὑπὸ τῆς Βουλῆς νὰ δώσωσιν εὐθύνας διὰ πράξεις ἀσεβείας πρὸς τοὺς νόμους, τότε δύναται ὁ Ὑπουργὸς αὔριον νὰ ὑποβάλῃ πρὸς τὸν Βασιλέα Διάταγμα παύσεως εἴκοσι Γυμνασιαρχῶν, τριάκοντα Καθηγητῶν, προβάλλων ὡς λόγον, ὅτι ὁ κ. τμηματάρχης ὑπέβαλε πρὸς αὐτὸν πολλὰς πληροφορίας, ἐκ τῶν ὁποίων ἐπείσθη, ὅτι δὲν πρέπει, δὲν συμφέρει, νὰ παραμείνωσιν οὗτοι ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ. Ἐπειδὴ δὲ τοιοῦτος λόγος, ὡς φρονῶ, δὲν εἶναι σπουδαῖος, οὐδὲ εἶναι σοβαρὸν νὰ προτείνηται παρὰ Ὑπουργοῦ πρὸς τὴν Βουλήν, ἐξάγεται, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς οὐδένα εἶχε λόγον ἀποχρῶντα, νὰ ἀπολύσῃ δύο Γυμνασιάρχας. Ὤφειλε πρῶτον νὰ ἐνθυμηθῇ, ὅτι ὁ Γυμνασιάρχης κέκτηται τὸν ἀνώτατον βαθμὸν, τὸν ὁποῖον κατέχει εἷς λειτουργὸς τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως· ὅτι ὁ Γυμνασιάρχης προΐσταται συλλόγου δέκα ἄλλων λογίων, ἀνωτέρων λειτουργῶν, ἐπιτετραμμένων τὴν ἠθικὴν μόρφωσιν ὁλοκλήρου κοινωνίας· ὅτι ὁ Γυμνασιάρχης, ἔχων βαθμὸν τμηματάρχου, διέπει τὰ τῆς παιδείας καὶ μορφώσεως τῆς νεότητος εἰς τὸ διαμέρισμα, ἐν τῷ ὁποίῳ ὑπηρετεῖ, ὢν προϊστάμενος καὶ ἐπόπτης πάντων τοῦ νομοῦ τῶν ἐκπαιδευτηρίων, ἰδιωτικῶν καὶ δημοσίων, καὶ περιβεβλημένος ἐν τῷ κλάδῳ, εἰς τὸν ὁποῖον ὑπηρετεῖ, διὰ πάντων τῶν προσόντων, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλουσι τὸν σεβασμὸν εἰς τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν αὐτῶν. Ὁ Γυμνασιάρχης, ἵνα ἀναβῇ εἰς τὴν βαθμῖδα ταύτην τὴν ὑπηρεσιακὴν, μετὰ τὰς ἐπιστημονικάς του σπουδὰς, διῆλθε πάσας τὰς κατωτέρας βαθμίδας, ἐν ταῖς ὁποίαις ὑποτίθεται ὅτι ηὐδοκίμησεν· εἶναι ἐπιτετραμμένα εἰς αὐτὸν τιμαλφέστατα τῆς κοινωνίας καὶ τῆς πολιτείας συμφέροντα. Καὶ ὅμως δι’ ὅλους τοὺς ὑπαλλήλους ὅλων τῶν ἄλλων κλάδων ἔχει ληφθῆ πρόνοια παρὰ τῆς Νομοθετικῆς Ἐξουσίας, ὥστε νὰ τίθηται φραγμὸς εἰς τὴν τυχὸν αὐθαιρεσίαν τῶν Ὑπουργῶν, πρὸς σωτηρίαν τῶν δικαιωμάτων αὐτῶν. Καὶ ὑπὲρ αὐτοῦ τοῦ κατωτάτου κλάδου τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ ἔχει ληφθῆ τοιαύτη πρόνοια, καὶ ἐν τῷ νόμῳ περὶ δημοδιδασκάλων ἔχουσι ληφθῆ μέτρα, ἐξασφαλίζοντα τὴν θέσιν αὐτῶν· διὰ τοὺς λειτουργοὺς ὅμως τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως ἡ νομοθεσία ἠλόγησεν ἐντελῶς, διότι οὐδέποτε ὑπέθετεν, ὅτι ἠδύνατο Ὑπουργὸς, ἄνδρας ἐπιστήμονας καὶ λογίους, ἀνήκοντας εἰς τὴν μέσην ἐκπαίδευσιν καὶ περιβεβλημένους τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα σᾶς ἐξήγησα, ὅτι ἠδύνατό ποτε Ὑπουργὸς νὰ προσενεχθῇ καθ’ ὃν τρόπον ὁ νῦν ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸς προσηνέχθη, ἀδίκως καὶ ἀστόργως, ἵνα μὴ τι χεῖρον εἴπω, χάριν κομματικοῦ κέρδους. Ἀπόδειξις, ὅτι οὐδεὶς ποτε πρότερον καὶ κατὰ τὴν τελευταίαν ταύτην δεκαετίαν, θέλετε εὕρει, ὅτι ἐπαύθη Γυμνασιάρχης, ἢ μόνον εἷς ἢ δύο, ζητήσαντες ἕνεκα γήρατος οἱ ἴδιοι τὴν ἀπαλλαγήν των· ἀλλὰ κατὰ τὰ τελευταῖα ταῦτα ἔτη παρετηρήθη τοσαύτη ἀσέβεια πρὸς αὐτούς, ὥστε ἡ τύχη των περιέστη εἰς σημεῖον χεῖρον τῆς τύχης τῶν τελευταίων ὑπηρετῶν, οὐχὶ ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ἡ κατάστασις αὕτη δέον νὰ κινήσῃ τὴν προσοχὴν τοῦ Κοινοβουλίου· διότι πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ ἀπόλυσις ἑνὸς Γυμνασιάρχου διὰ λόγους κομματικοὺς ἀντανακλᾶται ὀλεθρίως οὐ μόνον ἐπὶ τῆς ἠθικοποιήσεως τῆς νεότητος, ἥτις σπουδάζει εἰς τὰ Γυμνάσια, ἀλλὰ καὶ ὁλοκλήρου τῆς κοινωνίας, καὶ οὕτως ὀλεθρίως, ὥστε καθίσταται ἀληθῶς τραῦμα κατὰ τῆς κοινωνικῆς ἠθικῆς. Ποίαν ἰδέαν θὰ λάβωσιν οἱ μαθηταὶ περὶ ἠθικῆς, ὅταν μανθάνωσιν, ὅτι ὁ Γυμνασιάρχης αὐτῶν παύηται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἄνευ προτάσεως, ἄνευ λόγου τινὸς, παρὰ μόνον διότι δὲν ἐνέδωκεν εἰς τὰς προτάσεις τούτου ἢ ἐκείνου τῶν Βουλευτῶν, νὰ προβιβάσῃ ἢ ν’ ἀποῤῥίψῃ τοῦτον ἢ ἐκεῖνον τὸν μαθητήν; Τίνα ἰδέαν θὰ σχηματίσωσι περὶ τῆς συμφωνίας τῶν περὶ ἠθικῆς καὶ περὶ καθηκόντων διδασκομένων πρὸς τὰ κρατοῦντα καὶ ἐφαρμοζόμενα ὑπὸ τῶν Ὑπουργῶν ἠθικὰ ἀξιώματα; Ὁμολογῶ, Κύριοι, ὅτι πολὺ λυποῦμαι διὰ τὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν περιήγαγεν αὐτὸς ἑαυτὸν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, τὸν ὁποῖον προσωπικῶς τιμῶ, ἕνεκα ἀναγκῶν φατριαστικῶν, τὰς ὁποίας ἔπρεπε νὰ ποδοπατήσῃ. Παρέστη προχθὲς ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλίου καὶ σᾶς εἶπε: δὲν ἀπολύω ἄλλον Γυμνασιάρχην, καίτοι ἡ ἐξουσία ἡ καθεστηκυῖα ἐκ τῶν νόμων πρὸς ἐπιτήρησιν αὐτοῦ γνωμοδοτεῖ τοιαῦτα, τὰ ὁποῖα δὲν τολμῶ, χάριν εὐπρεπείας καὶ χάριν κοσμιότητος, νὰ παρουσιάσω εἰς τὴν Βουλὴν, ἀλλὰ δὲν ἀπολύω αὐτὸν, διότι τὸ ὄργανον τοῦτο ὑπηρετεῖ τὰ συμφέροντα τῆς καθεστηκυίας φατρίας. Ἀλλ’ ὅταν αὐτὸς, ὁ ὁποῖος καὶ κατηγορήθη, δὲν ἀπολύεται, πῶς ὁ ἕτερος, ὁ ὁποῖος ἀντεστρατεύθη εἰς τὰς παρανόμους ἀξιώσεις τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου ἰσχυροῦ, ἀπολύεται; Τοιαῦτα εἶναι τὰ μέτρα τῆς δικαιοσύνης τῶν πράξεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Προέβητε εἰς τὴν ἀπόλυσιν ἑνὸς ἀνωτέρου ἐκπαιδευτικοῦ λειτουργοῦ, ἐπὶ μακρὰ ἔτη εὐδοκίμως ὑπηρετήσαντος, διότι, ὡς εἴπετε, ὁ κ. Τσέγκος εἶναι γέρων. Δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω ἐν τιμῇ, ὅτι εἶναι ἀκμαιότατος καὶ χρηστότατος, ὑπηρετῶν ἐπὶ εἰκοσαετίαν, οὐδέποτε καταμηνυθεὶς, οὐδέποτε ὑποβληθεὶς εἰς οἱανδήποτε ἀνάκρισιν. Νομίζετε, κ. Ὑπουργὲ, ὅτι, ἐπειδὴ εἶσθε περιβεβλημένος τὸ ἀξίωμα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ διαχειρίζησθε συμφώνως πρὸς τοὺς νόμους τοῦ Κράτους, ἢ διότι σᾶς ὑποστηρίζει μία πλειονοψηφία, ὅτι ἔχετε δικαίωμα καὶ τὴν ἐξουσίαν ταύτην νὰ διαχειρίζησθε κατὰ τὰ συμφέροντα τοῦ κόμματος ἢ τὰς ὑπαγορεύσεις τῆς τελευταίας ἰδιοτροπίας ὑμῶν; Καὶ πρέπει νὰ ἐξαρτᾶται ἡ τύχη τῶν καθηγητῶν καὶ διδασκάλων τοῦ Κράτους, τόσων λογίων ἀνδρῶν, εἰς τοὺς ὁποίους εἶναι ἀνατεθειμένον τὸ μέλλον τοῦ ἔθνους, ἡ νέα γενεά, ἀπὸ τὰς προφορικὰς πληροφορίας τῶν τμηματαρχῶν σας; Ἀμφιβάλλω ἂν τοιαῦτα πράγματα γίνωνται καὶ εἰς τὴν Βουλγαρίαν, ἢ εἰς ἄλλα τυραννικῶς διοικούμενα Κράτη, περὶ διδασκάλων.

§26ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἰς τὴν Βουλγαρίαν; τί λέγετε!

§27ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Δὲν γνωρίζω πῶς νὰ χαρακτηρίσω καὶ ὀνομάσω τὴν πρᾶξιν ταύτην. Παρείδατε ἅπαντας τοὺς νόμους, τούς τε γραπτοὺς καὶ τοὺς ἀγράφους· εἶναι δὲ καὶ τοῦτο παράπτωμα τοῦ διευθύνοντος τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐκπαιδεύσεως, παράπτωμα τιμωρούμενον ὑπὸ τοῦ νόμου τοῦ ἀγράφου, τὸν ὁποῖον προπάντων ὀφείλουσιν εὐλαβῶς νὰ τηρῶσιν οἱ Ὑπουργοὶ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, διότι τὰ Ὑπουργεῖα ταῦτα καὶ οἱ διευθύνοντες αὐτὰ Ὑπουργοὶ δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένοι τὴν ἐπιμέλειαν τῆς βελτιώσεως καὶ προαγωγῆς τῶν ὑλικῶν συμφερόντων τῆς κοινωνίας, ἀλλ’ εἰς τὰ Ὑπουργεῖα ταῦτα εἶναι ἐμπεπιστευμένα τὰ ὕψιστα, τὰ πνευματικὰ καὶ ἠθικὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους. Καὶ μάλιστα ὁ ἐπὶ τῆς Παιδείας Ὑπουργὸς κρατεῖ εἰς χεῖράς του τὸ μέλλον τοῦ Ἔθνους· ὁ κ. Ὑπουργὸς διὰ τοῦτο πρέπει νὰ ᾖναι λίαν εὐλαβὴς ἐν τῇ διαχειρίσει τῆς ἐξουσίας του. Ὁ Γκιζὼ ἔλεγεν, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας εὐλόγως θεωρεῖται Ὑπουργὸς τῆς ἐθνικῆς συνειδήσεως. Ἀλλὰ ποίαν συνείδησιν ἠθικὴν ἀντιπροσωπεύετε, ἐπιδεικνύοντες οἰκτρὸν παράδειγμα ἀθετήσεως καὶ γραπτοῦ καὶ ἀγράφου νόμου εἰς τοὺς ἐπιτετραμμένους τὴν ἀνατροφὴν, τὴν ἠθικὴν μόρφωσιν τῶν νέων; Τίνα δὲ γνώμην καὶ τίνα ἰδέαν σχηματίζουσιν οἱ παιδευόμενοι, ὅταν βλέπωσι τοιαῦτα ὄργια τελούμενα ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ ἐπόπτου τῆς ἠθικῆς καὶ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ἠθικοῦ νόμου; Ἡ πρᾶξις αὕτη τοῦ Ὑπουργοῦ ἀθετεῖ καὶ καταργεῖ πᾶσαν ἠθικὴν διδασκαλίαν. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἠρκέσθη εἰς τοῦτο· καὶ ἄλλην γνώμην ἀπεφάνθη μετὰ θάῤῥους ὁμιλῶν, διὰ τὴν ὁποίαν οὐχ ἧττον ἐξεπλάγην. Ὁ κ. Ὑπουργὸς, προκληθεὶς παρά τινος τῶν ἐντίμων προαγορευσάντων, ἵνα ἐξηγήσῃ τοὺς λόγους, οἵτινες ἔπεισαν αὐτὸν νὰ ἀπολύσῃ ἕτερον λειτουργὸν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, Γυμνασιάρχην καὶ τοῦτον, ἀπήντησεν, ὅτι ἀπέλυσε τοῦτον διότι ὁ οἶκος τοῦ πατρὸς τοῦ Γυμνασιάρχου, ἐν τῷ ὁποίῳ διέμενε κατὰ τὰς διακοπὰς τῶν μαθημάτων, ἀνεμίχθη εἰς τὴν ἐκλογὴν Κυκλάδων. Ἀλλ’ οἱ δυστυχεῖς γονεῖς τοῦ Παγκάλου, οἱ ἰδίαις δαπάναις παρασκευάσαντες αὐτὸν ἱκανὸν, ὅπως ὑπηρετήσῃ τὴν Πολιτείαν, ἐφαντάσθησάν ποτε, ὅτι, διὰ νὰ διατηρῆται αὐτὸς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, δὲν ἤρκει αὐτῷ ἡ ἀκριβὴς τοῦ καθήκοντος ἐπιτέλεσις, ἀλλ’ ὤφειλον νὰ μεταβάλωσι πᾶσαν πολιτικὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν εἶχον ἐν τῷ τόπῳ των περὶ τῶν κοινῶν, ὅπως διατηρηθῇ ὁ υἱός των εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους; Τὸν Γυμνασιάρχην Πάγκαλον ἀπηλλάξατε διότι οἱ οἰκεῖοι αὐτοῦ ἀνεμίχθησαν ὑπὲρ τοῦ ὑποψηφίου τῆς ἀντιπολιτεύσεως· καὶ ποία ἡ ἀλληλεγγύη μεταξὺ τοῦ Γυμνασιάρχου καὶ τῶν οἰκείων του; Ἔπρεπεν ὁ κ. Πάγκαλος νὰ φέρῃ ὡς τίτλον τῆς ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ διατηρήσεως αὐτοῦ ἐγγύησιν περὶ τῶν πολιτικῶν φρονημάτων τῶν οἰκείων του, ὅτι θὰ ᾖναι ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως; Ἀλλὰ πῶς τολμᾶτε νὰ λέγητε ταῦτα ἀπὸ τοῦ βήματος; Ἀλλὰ σεῖς ἠθελήσατε διὰ τῆς πράξεως ταύτης νὰ δείξητε τὸ παράδειγμα πρὸς πάντας τοὺς Καθηγητὰς, ὅτι πρέπει νὰ ὑπηρετῶσι τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, ἂν θέλουν νὰ διατηρηθῶσιν εἰς τὴν θέσιν των, μὴ στηριζόμενοι οὔτε εἰς τὸν νόμον τὸν γραπτὸν, οὔτε εἰς τὴν εὐπρέπειαν· καὶ διότι ἔχετε τὴν πλειονοψηφίαν, διαπράττετε ταῦτα ἄνευ εὐθύνης οὐδεμιᾶς. Ἀλλὰ, Κύριοι, οἱ νόμοι οὗτοι οἱ ἄγραφοι, ἔστω καὶ βραδέως, ἀλλ’ ἀναποδράστως καὶ ἄνευ ἐπιεικείας, θὰ ἐπιφέρωσι καὶ θὰ ἐπιβάλωσι μίαν ἡμέραν αὐστηρὰν τὴν τιμωρίαν. Μάθετε ὅτι ἡ τοῦ ἠθικοῦ νόμου ἀθέτησις ἔχει ἐν ἑαυτῇ τὸ σπέρμα τῆς τιμωρίας. Δὲν ἀνέχεται οὐδὲ θὰ ἀνεχθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς τοιαύτας ἀθεμιτουργίας «Δὲν παύω τοῦτον διότι εἶναι φίλος τοῦ κόμματος, καίτοι καταγγέλλεται, ὅτι εἶναι ἄξιος νὰ παυθῇ· παύω ἐκεῖνον διότι δὲν εἶναι τοῦ κόμματος φίλος!» Νομίζω, Κύριοι, ὅτι πρέπει νὰ εὐλαβηθῆτε τὸν ἑαυτόν σας, λόγῳ εὐπρεπείας, τοιαῦτα λέγοντες, καὶ τὸ ἀξίωμα, εἰς ὃ ἀνυψώθητε διὰ τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς, τοιαῦτα πράττοντες ἀνεῤῥυθριάστως.

§28ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἀπορῶ μὲ τὴν ἀπορίαν τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων μου· ὁμιλοῦσι περὶ παύσεως ὑπαλλήλου ἀδικαιολογήτου ὡς περὶ πράγματος σκανδαλώδους, ἐκτάκτου· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι πάντες ἐν τῇ συνειδήσει ὑμῶν γνωρίζετε ὅτι, ἂν ἐπαύθησαν ὑπάλληλοι ἀδικαιολογήτως, ἐπαύθησαν ὡς παύονται πάντες οἱ ὑπάλληλοι ἐν Ἑλλάδι, διὰ τοὺς πασιγνώστους λόγους· καὶ πρέπει ἆρά γε νὰ παραξενευώμεθα σήμερον διὰ τὴν κατάστασιν τὴν διοικητικήν, ἡ ὁποία διέπει τὴν ταλαίπωρον αὐτὴν χώραν; Νομίζω ὅτι παίζομεν μεταξύ μας, τοιαῦτα φρονοῦντες. Ἐπαύθη Γυμνασιάρχης ἄνευ λόγου· καὶ ποῖον λόγον ζητεῖτε, εἰμὴ τὸν συνήθη, τὸν ἐπικρατοῦντα κατὰ παντὸς δικαίου, κατὰ παντὸς δημοσίου συμφέροντος; Καὶ δὲν γνωρίζετε τὴν κατάστασιν, ἡ ὁποία λυμαίνεται τὸν τόπον, ἡ ὁποία δύναται νὰ τὸν καταστρέψῃ; Πῶς λοιπὸν ἐκφράζετε τὴν ἀπορίαν ταύτην; ἓν μόνον δικαιολογεῖ τὴν τοιαύτην ἐξαιρετικὴν ἀπορίαν, ὅτι, ἂν τὸ παρὸν τὸ θυσιάζωμεν καὶ τὸ καταπατῶμεν, ἓν δύναται νὰ μᾶς κάμῃ νὰ ὀπισθοχωρήσωμεν, τὰ δίκαια τὰ ἱερὰ τῆς ἀθώας νεότητος, ἥτις εἰς οὐδὲν πταίει διὰ τὴν κατάστασιν, ἡ ὁποία μᾶς διέπει. Ἐνώπιον τῶν δικαίων τούτων ἔπρεπεν ἀληθῶς καὶ ἡ μία πτέρυξ καὶ ἡ ἄλλη νὰ ὀπισθοχωρήσῃ, διότι ἡ σπουδάζουσα νεολαία οὐδὲν πταίει ἐπὶ τῇ τοιαύτῃ καχεξίᾳ. Ἐὰν τοιαύτη καχεξία δὲν ἐλυμαίνετο τὸν τόπον, βεβαίως σύστασις περὶ παυθέντος Γυμνασιάρχου, οἵα ἡ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κυρίου Τυπάλδου, τοῦ λαβόντος γνῶσιν καὶ ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, ἔπρεπε νὰ κάμῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ σκεφθῇ, ἐὰν δὲν ἔπρεπε νὰ θέσῃ κατὰ μέρος τοὺς συνήθεις λόγους καὶ ν’ ἀκούσῃ σύστασιν τοιούτου ἀξιοτίμου ἀντιπροσώπου. Καὶ ὠθοῦμαι νὰ προσθέσω ὡς ἐκ περισσοῦ εἰς τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, ὅτι δὲν ὁρμῶμαι ἐκ διαθέσεώς τινος ὑπὲρ τοῦ προσώπου, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου συνηγορῶ· ἴσως μάλιστα βλάπτει τις τὰ πρόσωπα, ὑπὲρ τῶν ὁποίων συνηγορεῖ· ἀλλὰ δὲν δύναταί τις τοιούτους κινδύνους νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει, τῆς βλάβης τῶν προσώπων, ἀπέναντι τῆς γενικῆς βλάβης, ἡ ὁποία ἐπέρχεται, καὶ τοῦτο μὲ κάμνει νὰ προσθέσω διαμαρτυρίαν τινὰ ὑπὲρ τῆς συστάσεως τοῦ κ. Τυπάλδου, καὶ νὰ εἴπω, ὅτι ἴσως ἐν ἀγνοίᾳ ἀπελύσατε ἱκανώτατον καὶ διαπρεπῆ Γυμνασιάρχην καὶ τὸν ἀπελύσατε διὰ λόγον ἄσχετον πρὸς τὴν σπουδάζουσαν νεολαίαν, διότι ἐπρόκειτο ἁπλῶς περὶ τῆς ψήφου, ἣν ἔδωκεν ὑπὲρ ἀντιπολιτευομένου εἴς τινα περιφέρειαν ἐκλογικήν· καὶ εἶναι γνωστόν, ὅτι πολλάκις διατίθεται ἡ ψῆφος καὶ ἕνεκα προσωπικῶν λόγων, ἀσχέτων πρὸς τὴν πολιτικὴν, εἰς ἣν ὁ ὑποψήφιος ἀνήκει. Καὶ νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ὁμιλήσας περὶ σκανδαλώδους διαγωγῆς, ὑπέδειξεν ἀληθῶς μετὰ λεπτότητος ὁποῖον ἐννοεῖ τὸ σκάνδαλον· τὸ σκάνδαλον εἶναι, ὑπάλληλος ἐν Ἑλλάδι νὰ δώσῃ ψῆφον εἰς ἀντιπολιτευόμενον. Ἐὰν ὑπάλληλος ὑπεστήριξεν ὁπωσδήποτε κυβερνητικὸν ὑποψήφιον, τὸ πρᾶγμα θὰ ἦτο φυσικόν· ἀλλὰ τὸ νὰ ὑπάρξῃ ὑπόνοια, ὅτι ἔδωκε ψῆφον εἰς ἀντιπολιτευόμενον, τοῦτο ἀληθῶς ἐν Ἑλλάδι ἀποβαίνει σκανδαλῶδες. Καὶ ὅμως ἐλπίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν ὅλας τὰς πληροφορίας περὶ αὐτοῦ τοῦ Γυμνασιάρχου, ἐν τῇ συνειδήσει του θέλει αἰσθάνεσθαι λύπην διὰ τὴν ἀπόλυσίν του.

§29ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. «Ἀρχὴ ἄνδρα δείκνυσι», λέγει ἓν ῥητόν· καὶ ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας νὰ τῷ εἴπω, ὅτι θὰ παύσω νὰ τὸν τιμῶ· καὶ λέγω τοῦτο οὐχὶ αὐθαιρέτως, ἀλλὰ στηριζόμενος εἰς αὐτὰς τὰς πράξεις καὶ τοὺς λόγους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας. Καταγγέλλεται βοηθὸς Ἑλληνικοῦ Σχολείου ἐκ μέρους Ἐφορευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ Δημάρχου, ἰδίᾳ ἐκ μέρους πάντων τῶν πολιτῶν· ἔρχονται τὰ ἔγγραφα, ἀποδεικνύεται ὅτι ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς οὐχὶ μόνον ὑπάλληλος δὲν δύναται νὰ ἦναι, ἀλλὰ οὐδὲ κἄν νὰ παραμένῃ ἐν μεμορφωμένῃ καὶ ἠθικῇ κοινωνίᾳ· κατηγορεῖται Γυμνασιάρχης ἐκ μέρους τῆς ἀνωτάτης διοικητικῆς ἀρχῆς τοῦ τόπου, τοῦ Νομάρχου, διὰ τοιαύτας πράξεις, ὥστε δὲν τολμᾷ ὁ Ὑπουργὸς νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσιν, καὶ Γυμνασιάρχης, ὁ ὁποῖος εἶναι εἰς τὴν δευτερεύουσαν πόλιν τῆς Ἑλλάδος, καὶ ὁ Ὑπουργὸς λέγει: «δὲν τοὺς ἀπολύω· εἶναι πράκτορες τοῦ κόμματός μου». Ἠκούσατε δὲ, ὅτι καὶ κατηγγέλθη ὁ Γυμνασιάρχης, διότι συνέλεγε χρήματα χάριν τῆς αὐτόθι διεξαχθείσης ἐκλογῆς. Ἰδοὺ διατὶ θὰ παύσω νὰ ἐξακολουθῶ τιμῶν τὸν κ. Ὑπουργόν. Ἀδιάφορον διὰ τὸν Ὑπουργὸν, ἐὰν ὑπάρχωσι καὶ ἕτεραι σκανδαλώδεις πράξεις, αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλουσι τὴν παῦσιν τῶν ὑπαλλήλων ἐκείνων. Ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου, ἀπολύω, λέγει ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, τὸν καθηγητὴν, περὶ οὗ γίνεται λόγος, διότι κατὰ τὰς διακοπὰς, οὐδεμίαν ἔχων ὑπηρεσίαν, ἐλεύθερος νὰ ὑπάγῃ ὅπου θέλει, νὰ κάμῃ ὅ,τι θέλει, ὑπερεψήφισεν ὑποψηφίου ἀντιθέτου τῆς Κυβερνήσεως. «Σὲ παύω, λέγει· δὲν ἔχεις τὸ δικαίωμα νὰ ἐξασκῇς τὸ δικαίωμά σου κατὰ τὸ φρόνημά σου». Δύναμαι νὰ ἐξακολουθῶ τιμῶν, ἐρωτῶ, τὸν κ. Ὑπουργὸν, τοιαῦτα πράττοντα; Ἀλλὰ δὲν ἀπορῶ δι’ αὐτά· διότι σήμερον τὴν ὑπηρεσίαν διαχειρίζονται οὕτω πως οἱ Ὑπουργοὶ, ὥστε δὲν δυσκολεύομαι νὰ εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι Ὑπουργοὶ πλέον κατὰ Σύνταγμα· καὶ ἐλπίζω ὅτι εἶμαι ἐν τῇ ἀληθείᾳ. Προβιβάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν κατ’ ἐκλογὴν τὸν θεωρηθέντα ἐκ μέρους τῶν προϊσταμένων ἀρχῶν ἀνίκανον καὶ θέτει αὐτὸν εἶτα εἰς ἀποστρατείαν, διὰ νὰ λάβῃ μεγαλειτέραν σύνταξιν, ἀφοῦ διὰ τοῦ προβιβασμοῦ ὑπεξέφυγε τὸν νόμον περὶ ὁρίου ἡλικίας, καὶ νομίζει, ὅτι ἐξεπλήρωσε τὰ τοῦ νόμου· δίδει τὸ χόρτον ἄνευ δημοπρασίας, καὶ λέγει, ὅτι ἐξεπλήρωσε τὰ τοῦ νόμου. Εἴχομεν τὸ θάῤῥος νὰ καταγγείλωμεν τὴν πρᾶξιν ταύτην μετὰ παῤῥησίας, ἐκφράσαντες τὰς ἀληθεῖς ἡμῶν ὑπονοίας περὶ τῆς παραχωρήσεως τοῦ χόρτου. Βλέπομέν τινας ἀποροῦντας. Ἐγὼ, Κύριοι, δι’ ἓν ἀπορῶ: τίνα λόγον ἔχομεν ἐδῶ· ἐὰν ἤμεθα Βουλευταὶ συνταγματικοῦ Κράτους. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἄλλοτε, ἐπὶ τῶν προκατόχων, μετάθεσις ἐγένετο ἁπλῆ καὶ οὐχὶ τοιαῦται παράτολμοι πράξεις καὶ ὕποπτοι, καὶ ἐπανίσταντο καὶ αἱ δύο πτέρυγες, ἂν καὶ ὁ Ὑπουργὸς εἶχε καὶ λόγον ἐκ τοῦ νόμου. Ἐντὸς τοῦ ἔτους τοῦ σχολικοῦ σήμερον παύεται ἄνευ λόγου ἀνώτατος λειτουργὸς τῆς Παιδείας, καὶ ὅμως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἠθέλησε νὰ παραστήσῃ τὸ πρᾶγμα ὡς ἐστερημένον ἀξίας, καὶ ἡ πλειονοψηφία ἀπεδέχθη τὴν ἐξήγησιν καὶ ἠρκέσθη εἰς ταύτην. Ἀλλὰ τέλος πάντων τί εἶναι αὐτοί; ὑπάλληλοι τυχαῖοι, κλητῆρες ἀστυνομικοὶ ἢ θυρωροὶ τῶν Ὑπουργείων; Κύριοι Βουλευταὶ, δὲν βλέπω τὸν λόγον διατὶ εὑρίσκομαι ἐδῶ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν νὰ ὑπάγῃ εἰς τὸν Βασιλέα καὶ νὰ λάβῃ τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς, νὰ κλείσῃ τὸν Βουλευτήριον καὶ νὰ κηρύξῃ τὴν μοναρχίαν. Δὲν μοῦ ἀρέσκει αὐτὴ ἡ εὐθύνη, νὰ μοναρχῆται τὸ Κράτος καὶ ἐγὼ νὰ ἦμαι Βουλευτὴς, νὰ γίνωνται λῃστεῖαι ἐδῶ, κλοπαὶ ἐκεῖ, καὶ οἱ Ὑπουργοὶ νὰ σᾶς λέγουν: ἔγειναν ἀπὸ ἀγνώστους. Καὶ ἔρχεται ἔπειτα ἡ πλειονοψηφία καὶ λέγει: ὅλα καλά! Ἀλλὰ δὲν μοὶ λέγετε, τίνα λόγον ἔχετε ἐδῶ; διατὶ σᾶς ἔστειλαν οἱ ἐντολεῖς σας, ὅταν ἕκαστος Ὑπουργὸς ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ κάμῃ ὅ,τι θέλει διὰ τρόπου ἀνηκούστου, καὶ σεῖς νὰ τὸ ἐγκρίνητε; Ἀπορῶ διὰ τοὺς συναδέλφους μου, οἱ ὁποῖοι παρέρχονται τὸ βῆμα σοβαρῶς νὰ ἐλέγχωσιν τοὺς Ὑπουργούς· καλὸν θὰ ἦναι μόνον ἱστορικῶς ν’ ἀναφέρωνται αἱ πράξεις, διὰ νὰ μανθάνῃ ἡ κοινωνία ποῖοι εἶναι Ὑπουργοὶ καὶ κατὰ ποῖον τρόπον διοικοῦσι.

§30ΤΟΜΑΝ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω πρὸς τὴν Βουλὴν πρότασιν νόμου, δι’ οὗ ἀπαλλάσσονται παντὸς τέλους χαρτοσήμου πάντα τὰ ἔγγραφα, δι’ ὧν εἰσάγονται εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς διαμετακομίσεως ἐμπορεύματα, ὡς καὶ ἐκεῖνα, δι’ ὧν ἑκάστοτε ἐξάγονται ἐκ ταύτης. Ὁποία ἡ ἐκ τῆς διαμετακομίσεως προσγιγνομένη ὠφέλεια πρός τε τοὺς ἐμπορευομένους καὶ τὸ Κράτος ἐν γένει, δὲν θ’ ἀναπτύξω σήμερον· οὐχὶ διότι τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι ἄξιον ἀναπτύξεως, οὔτε ἱκανὸν ν’ ἀπασχολήσῃ τὴν μέριμναν καὶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ διότι νομίζω, ὅτι αὐτὴ ἡ σπουδαιότης τοῦ ἀντικειμένου ἔχει πείσει ἡμᾶς πάντας περὶ τούτου. Ἀλλ’ ἐνῷ εἶναι πανθομολογούμενον, ὅτι μεγίστης τὸ Κράτος ἐκ τῆς διαμετακομίσεως ἀπολαύει ὠφελείας, εἶναι βέβαιον, ὅτι τὰ κατ’ αὐτὴν χωλαίνουσι πρὸ καιροῦ, διότι ἡ πληθὺς τῶν διατυπώσεων, δι’ ὧν περιβάλλονται τὰ τῆς διαμετακομίσεως, ὡς καὶ τὰ τέλη τὰ πολλαπλᾶ, εἰς ἃ ὑπόκεινται τὰ ἐμπορεύματα, παραβλάπτουσιν αὐτήν. Αἱ ἀγοραὶ τῶν Πατρῶν, τῆς Κερκύρας καὶ τῆς Σύρου, καθ’ ἃ πληροφοροῦμαι, μαρτυροῦσιν, ὅτι τὸ ἐμπόριον τῆς διαμετακομίσεως φθίνει ὁσημέραι· καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, Κύριοι, ὅτι ἡ ἀνάπτυξις τῶν πιστώσεων ὡς καὶ ἡ τῆς συγκοινωνίας συντελεῖ ἐν μέρει εἰς τὸν μαρασμὸν τῆς ἐμπορίας ταύτης, ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου νομίζω ὅτι συνετέλεσεν εἰς τὴν κατάπτωσιν ταύτην σπουδαίως καὶ ἡ πληθὺς ἡ μεγίστη τῶν διατυπώσεων, δι’ ὧν περιβάλλονται τὰ κατ’ αὐτήν. Καὶ ὡς πρὸς τὰ τῶν διατυπώσεων μὲν συνιστῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μελετήσῃ ταῦτα ἐπισταμένως, διότι τὰ τῆς λειτουργίας τῆς διαμετακομίσεως, μετὰ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ ἐμπορίου, χωλαίνουσιν, ἀπέβησαν δὲ καὶ πολύπλοκα μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν νομοθετημάτων, ἅτινα τείνουσι πρὸς ἐξασφάλισιν τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου. Ἀνάγκη λοιπὸν νὰ γίνῃ μελέτη σπουδαία καὶ νὰ διαῤῥυθμισθῶσιν ἐπὶ τὸ ἁπλούστερον τὰ κατ’ αὐτήν. Ὡς πρὸς τὰ τῶν τελῶν ὅμως, νομίζω ὅτι μοὶ εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ὑποβάλω πρότασιν νόμου, δι’ οὗ προτείνω νὰ ἀπαλλαγῶσι παντὸς τέλους χαρτοσήμου πάντα τὰ ἔγγραφα, δι’ ὧν εἰσάγονται καὶ ἐξάγονται ἐκ τῆς διαμετακομίσεως ἐμπορεύματα· ἵνα μὴ δὲ ἀσαφεῖς αἱ διατάξεις τοῦ νόμου ἀποβῶσιν, ἐνόμισα καλὸν νὰ ἀναφέρω ὀνομαστὶ ἐν τῇ προτάσει μου τὰ ἔγγραφα, ἅτινα διαμείβονται κατὰ τὴν λειτουργίαν ταύτην καὶ θέλουσιν ἀπαλλαγῆ κατὰ τὴν πρότασίν μου παντὸς τέλους· εἶναι δὲ ταῦτα αἱ αἰτήσεις ἀποταμιεύσεως, ἀναλώσεως, ἀναγνωρίσεως, ἀποστολῆς ἐμπορευμάτων, τὰ διαβατήρια, αἱ φορτωτικαὶ καὶ τὰ ἐγγυητικά. Παρακαλῶ συνεπῶς τὴν Βουλὴν, ὅπως εὐαρεστηθῇ νὰ ἐπιψηφίσῃ τὴν παροῦσαν πρότασιν, καὶ τὴν Κυβέρνησιν, νὰ συνεργήσῃ εἰς τοῦτο, διότι καὶ συμφέρον ἔχει καὶ καθῆκον νὰ ἔλθῃ εἰς βοήθειαν τῶν τῆς διαμετακομίσεως, ἔστω καὶ ἂν πρόκηται νὰ ὑποστῇ μικράν τινα βλάβην ἐκ τῆς ψηφίσεως τῆς προτάσεώς μου.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 92). Διάφοροι κάτοικοι Τριπόλεως συνιστῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν.

§32ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τυπωθῇ, κύριε Πρόεδρε.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 93).

§34ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἔγγειος φόρος ἐπὶ τῆς σταφίδος, ὁ εἰσπραττόμενος ἐν τοῖς τελωνείοις κατὰ τὴν ἐξαγωγήν, δὲν εἶναι ὁ αὐτὸς εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας, ἀλλ’ εἴς τινας ὁρίζεται εἰς 15 δραχμὰς καὶ 60 λεπτὰ, εἰς τινας δὲ εἰς 18 δραχμὰς τὴν χιλιάδα, συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν 2 δεκατημορίων. Μεταξὺ τῶν ἐπαρχιῶν τούτων συμπεριλαμβάνεται καὶ ἡ τῆς Τριφυλίας· τοῦτο ἦτο δίκαιον καὶ ὀρθὸν μέχρι τινὸς, διότι ὁ σταφιδόκαρπος τῆς ἐπαρχίας Τριφυλίας ἐτιμᾶτο περισσότερον τοῦ καρποῦ τῶν ἐπαρχιῶν Μεσσηνίας καὶ Ἠλείας. Πρό τινων ὅμως ἐτῶν τὰ πράγματα μετεβλήθησαν καὶ οὐ μόνον οὐδεμία διάκρισις γίνεται εἰς τὸν καρπὸν τῆς Τριφυλίας καὶ τῶν εἰρημένων ἐπαρχιῶν, ἀλλὰ συμβαίνει ὥστε ὁ καρπὸς τούτων νὰ πωλῆται κατὰ 5 καὶ κατὰ 10 δραχμὰς πλειότερον τοῦ καρποῦ τῆς Τριφυλίας, διότι εἰς τὰς ἐπαρχίας ταύτας ἡ φόρτωσις εἰς τὸ ἐξωτερικὸν γίνεται ἐπιτοπίως καὶ δὲν ἐπιβαρύνεται ὁ καρπὸς μὲ τὸ ἔξοδον τῆς μεταφορᾶς, μὲ τὸ ὁποῖον ἐπιβαρύνεται ὁ καρπὸς τῆς Τριφυλίας, μεταφερόμενος εἰς τὰς Πάτρας, τὴν Ζάκυνθον ἢ τὴν Κεφαλληνίαν. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι, ἀφοῦ ἐπῆλθεν ἡ τοιαύτη μεταβολὴ, δίκαιον εἶναι νὰ καταταχθῇ καὶ ὁ σταφιδόκαρπος τῆς Τριφυλίας εἰς τὴν δευτέραν κατηγορίαν. Λαμβάνω δὲ τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω σημείωμα, ἐκ τοῦ ὁποίου θέλει λάβει ἀφορμὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐξετάσῃ τὸ πρᾶγμα, εἶμαι δὲ βέβαιος, ὅτι θέλει ἐξισώσει τὸν φόρον πρὸς τὸν πληρωνόμενον ἀπὸ τὰς ἐπαρχίας Ἠλείας καὶ Μεσσηνίας. Ἄλλο. Παρήλθεν ὁλόκληρος μήν, ἀφ’ ὅτου ἔκαμα λόγον περὶ μεταθέσεως τῶν ἀρχῶν εἰς τὸ παράλιον τῆς Κυπαρισσίας καὶ παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, οὐ μόνον νὰ ὑποβάλῃ πληροφορίας τινὰς, ἀλλὰ καὶ νὰ προσκαλέσῃ τάς τε δημοτικὰς καὶ τὰς δικαστικὰς ἀρχὰς νὰ ἀναφέρωσιν, ἐὰν ἐκ τῆς μεταθέσεως ταύτης ἐγεννήθησαν ἀνωμαλίαι ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ καὶ ἂν ἦναι ἐλπὶς νὰ ἐκλείψωσι. Μέχρι σήμερον αἱ πληροφορίαι αὗται δὲν κατετέθησαν. Καὶ γνωρίζουσι μὲν οἱ κάτοικοι τῆς Κυπαρισσίας, ὅτι ἡ φωνὴ αὐτῶν εἶναι φωνὴ βοώντων ἐν τῇ ἐρήμῳ, ἀλλ’ οὐδὲν ἧττον ἐπιμένω νὰ προσαχθῶσιν αἱ πληροφορίαι, ἵνα πληροφορηθῇ καὶ ἡ Βουλὴ καὶ τὸ κοινὸν περὶ τοῦ μεγάλου ἀδικήματος, τὸ ὁποῖον εἰς τὴν πόλιν ἐκείνην συμβαίνει.

§35ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Αἱ πληροφορίαι περὶ τῶν οἰκοδομηθεισῶν οἰκιῶν ἔφθασαν σήμερον, ἐδόθησαν δὲ πρὸς ἀντιγραφήν· ὡς πρὸς τὰς πληροφορίας δὲ τὰς δικαστικὰς, δὲν εἶμαι ἐγὼ ὁ ἁρμόδιος.

§36ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός.). Ὁ βουλευτὴς ἐκ Κεφαλληνίας κ. Μπασιᾶς ἐζήτησεν, ὅπως ὑποβληθῇ πίναξ, ἐμφαίνων τὴν ἐκ τῶν λιμένων Κερκύρας, Ἀργοστολίου καὶ Ζακύνθου ἐξαγωγὴν οἴνου, καὶ τὰ ἐκ τούτου εἰσπραχθέντα τέλη ἐξαγωγῆς κατὰ τὰ ἔτη 1887 καὶ 1888. Ὑποβάλλω τὸν πίνακα. Ὁ βουλευτὴς ἐκ Λακωνίας κ. Παπαμιχαλόπουλος ἀπηύθυνε χθὲς ἐπερωτήσεις περὶ αἰτιάσεων κατὰ τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς Ἀριστείδου Πετρίδου. Ἔλαβον σημειώσεις ἐν τῷ Ὑπουργείῳ περὶ τῶν αἰτιάσεων, καὶ προανήγγειλα χθὲς, εἰπὼν ὅτι ὑπῆρχον φάκελλοι περὶ τῶν πλείστων. Οἱ φάκελλοι δὲ οὗτοι εἶναι οἱ ἑξῆς, οὓς καταθέτω. Ὁ πρῶτος ἀνάγεται εἰς κατηγορίαν κατὰ τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου μετά τινος Παναγῆ Κωστάκη, ἐνοικιαστοῦ τῶν κατὰ τὴν περιφέρειαν τοῦ δήμου Ἀσωποῦ κειμένων ἀδηλώτων γαιῶν καὶ φυτειῶν τοῦ Δημοσίου, ἐπὶ ἀπιστίᾳ ἢ ἐξαφανίσει δημοσίων ἐγγράφων. Ἀμφότεροι ἀπηλλάγησαν τῆς κατηγορίας ταύτης διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2325 τῆς 10 Δ)βρίου 1888 βουλεύματος τοῦ Συμβουλίου τῶν ἐν Σπάρτῃ Πλημμελειοδικῶν, ἀποδειχθείσης ὅλως ἀνυποστάτου τῆς κατηγορίας ταύτης. Ὁ δεύτερος φάκελλος ἀφορᾷ εἰς ἄλλην αἰτίασιν: «Κατηγορήθη ὁ Οἰκονομικὸς Ἔφορος ὑπό τινος Μιχ. Λιναρᾶ ἐπὶ ἀπιστίᾳ περὶ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων του, ἤτοι ὅτι δὲν ἐξησφάλισε τὸ Δημόσιον δι’ ὑποθήκης ἀκινήτων κτημάτων τῶν ἐνοικιαστῶν τοῦ ἐγγείου φόρου ἐπὶ τοῦ ἐλαίου τῆς ἐπαρχίας Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς; καὶ ἔλαβε παρ’ αὐτῶν ἀπέναντι τῆς παραλείψεως ταύτης δραχμὰς 50, ἐξαναγκάσας οὕτω τοὺς ἐνοικιαστὰς νὰ προεξοφλήσωσι τὸ πρὸς τὸ Δημόσιον χρέος των, ὅτι δὲν ἐδέχθη ἀνωτέραν προσφορὰν ἐπὶ ἀποτελέσματος τελευταίας δημοπρασίας ἐνοικιάσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν οἴνων τοῦ δήμου Ἀσωποῦ, καὶ τούτοις ὅμοια». Τρίτον κατηγορήθη ὑπὸ τοῦ Δημάρχου Ἕλους «ἐπὶ ἐξαφανίσει τῶν καταλόγων τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ τῶν οἰκοδομῶν, ὡς καὶ τῶν δοθεισῶν κατ’ αὐτῶν ἐνστάσεων, πρὸς βλάβην τῶν δικαιωμάτων τοῦ Δημοσίου.» Ἐπὶ ἀμφοτέρων τῶν κατηγοριῶν τούτων ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ ἐνήργησεν ἀνακρίσεις, ὧν τὴν ἐπίσπευσιν ἐπανειλημμένως συνέστησε τὸ Ὑπουργεῖον· κατὰ δὲ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 3652 ἐ. ἔ. ἔγγραφον τοῦ παρὰ τοῖς ἐν Ναυπλίῳ Ἐφέταις Εἰσαγγελέως, περατωθείσης τῆς ἀνακρίσεως, πρόκειται ἡ ἔκδοσις τοῦ δικαστικοῦ βουλεύματος. Ὑποβάλλω δὲ τὰ ἔγγραφα τῆς ἐνεργηθείσης διοικητικῆς ἐξετάσεως. Τέταρτον, κατηγορήθη ὁ ῥηθεὶς Οἰκονομικὸς Ἔφορος ἐνώπιον τοῦ Ὑπουργείου, ὅτι διέθεσε τὸν διὰ τὸ ἐνεστὸς ἔτος ἔγγειον φόρον ἐπὶ τοῦ ἐλαίου τῆς ἐπαρχίας Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς ἐπὶ ζημίᾳ τοῦ Δημοσίου, ἐνῷ ἐκ τῶν ἐγγράφων ἀποδεικνύεται, ὅτι οὗτος, διατελῶν ἐν ἀδείᾳ, δὲν μετέσχε τῶν δημοπρασιῶν· ὅλως δὲ ἀναληθεῖς θεωροῦνται αἱ καταγγελίαι αὗται, διότι ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ ἐλαίου τῆς ἐπαρχίας Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς κατὰ τὸ ἐνεστὸς ἔτος διετέθη ἀντὶ ποσοῦ δραχμῶν 52,400, ὅπερ παρουσιάζεται ἀνώτερον ὅλων τῶν προηγουμένων ἐπὶ δεκαετίαν ἐνοικίων· διότι κατὰ τὸ 1880 διετέθη ὁ φόρος οὗτος διὰ δραχμὰς 37,970, τὸ 1881 διὰ δραχμὰς 23,000, τὸ 1882 διὰ δραχμὰς 42,964, τὸ 1883 διὰ δραχμὰς 11,140, τὸ 1884 διὰ δραχ. 40,475, τὸ 1885 διὰ δραχμὰς 27,500, τὸ 1886 διὰ δραχμὰς 49,630, τὸ 1887 διὰ δραχμὰς 40,250 καὶ τὸ 1888 διὰ δραχμὰς 38,625, τουτέστι καθ’ ὅλα τὰ ἔτη διετέθη πολὺ κατωτέρω τοῦ ποσοῦ, ἐφ’ ᾧ ἐφέτος διέθεσε τὸν φόρον ὁ καταγγελλόμενος διὰ τὴν τοιαύτην αὐτοῦ διάθεσιν Οἰκονομικὸς Ἔφορος. Παρατηρεῖ δὲ ἡ ὑπηρεσία, ὅτι ὁ εἰρημένος Οἰκονομικὸς Ἔφορος, καίτοι διετέλει ἐν ἀδείᾳ, κατηγγέλθη ὅτι παρεβίασε τὸν νόμον, ὡς μὴ δεχθεὶς προσφορὰν διὰ τὴν ἐνοικίασιν τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ ἐλαίου τοῦ δήμου Ἕλους· Ἐκ τῶν διαμειφθέντων ὅμως ἐγγράφων ἀποδεικνύεται, ὅτι αἱ ἀρχαὶ ἐπροστάτευσαν τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, διότι, ἀφοῦ μέχρι τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ἡ προσφορὰ ἦτο ὑποχρεωτική, δὲν ἐδόθη ἀνωτέρα, οὐδὲ ἡ πρόσοδος ἦτο ἐπιδεκτικὴ τοιαύτης, αἱ ἀρχαὶ προέβησαν εἰς τὴν κοινοποίησιν τῆς ἐγκρίσεως, καθ’ ὃ εἶχον καθῆκον· ἡ δὲ μετὰ τὴν κοινοποίησιν πρὸς τὸν Δήμαρχον κοινοποίησιν τῆς ἐγκρίσεως ἀποδοχὴ ἀνωτέρας προσφορᾶς ἀντέκειτο εἰς τὸ ἄρθρον 4 τοῦ ἀπὸ 14 Φεβρουαρίου 1879 Β. Διατάγματος.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βαλσαμάκης.

§38ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Περὶ τοῦ δήμου Ἄριος δὲν θὰ μάθωμεν τί θὰ γίνῃ;

§39ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδεμίαν ἔλαβον παρὰ τοῦ Προεδρείου ἐπερώτησιν, εἰς ἣν δὲν ἔδωσα ἀπάντησιν.

§40ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἀνέφερον χθὲς τέσσαρας καταγγελίας κατὰ τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς ἐπὶ διαφόροις ἐγκλήμασι, τῶν ὁποίων κἀμμία δὲν ἦτο ἐξ ἐκείνων, τὰς ὁποίας ἀνέφερεν ὁ κ. Πρωθυπουργός.

§41ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ τοὺς ποιουμένους ἐπερωτήσεις νὰ ὑποβάλλωσιν αὐτὰς ἐγγράφως.

§42ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχετε δίκαιον.

§43ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὁ ἐξ Ἀχαΐας βουλευτὴς κ. Κοντογούρης κατά τινα τῶν παρελθουσῶν συνεδριάσεων ἐξήνεγκε παρατηρήσεις τινὰς, διατυπώσας παράπονα κατὰ τῆς ἐνεργείας τῆς δικαστικῆς ἐν Πάτραις ἀρχῆς, προκειμένου περὶ φόνου κατὰ τοῦ Εὐσταθίου Παπαχρήστου ἐξ Ἀραχώβης, διότι, καθ’ ἃς εἶχε πληροφορίας ὁ κ. Βουλευτὴς, ἐνῷ τὸ ἔγκλημα εἶχε τελεσθῆ δύο μῆνας πρὸ τῆς ἡμέρας τῆς ἐπερωτήσεως, οὐδεμία εἶχε γίνει ἐνέργεια καὶ οἱ ἔνοχοι περιεφέροντο ἐλεύθεροι, προστατευόμενοι ἀπὸ τὸν Δήμαρχον. Αἱ πληροφορίαι τοῦ κ. Βουλευτοῦ δὲν ἦσαν ἐντελῶς ἀκριβεῖς, διότι, ἐξ ὧν ἔχω ἐπισήμων πληροφοριῶν, ἀποδεικνύεται, ὅτι ἡ ἁρμοδία ἀρχὴ δραστηρίως καὶ ἐπιμελῶς ἐξεπλήρωσε τὰ καθήκοντα αὐτῆς. Ἡ πρᾶξις, τὴν ὁποίαν ἀνεφέρατε ὡς πρὸ μηνῶν συμβᾶσαν, συνέβη τὴν 9 Ὀκτωβρίου. Τὴν 23 εἶχε προχωρήσει ἀρκετὰ ἡ ἀνάκρισις καὶ ἐξεδόθησαν ἐντάλματα κατὰ δύο τινῶν, οἵτινες ἐθεωρήθησαν καὶ αὐτουργοί, ἐντὸς δὲ ὀλίγων ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως τῶν ἐνταλμάτων αὐτοὶ συνελήφθησαν καὶ εἶναι ἤδη εἰς τὰς φυλακάς. Διέταξα νὰ ἐξετασθῇ, ἐὰν ἀληθῶς αὐτοὶ μετὰ τὴν ἔκδοσιν τῶν ἐνταλμάτων περιεφέροντο ἐλεύθεροι, ὑπὸ τὰς ὄψεις τοῦ Δημάρχου, καὶ ἂν τοῦτο ἦτο ἀληθές, νὰ καταδιωχθῇ ὁ Δήμαρχος. Μετὰ ἐξέτασιν τοῦ πράγματος ἀπεδείχθη, ὅτι αἱ πληροφορίαι σας δὲν ἦσαν ἀκριβεῖς. Καταθέτω τὰ ἔγγραφα. Ὁ ἴδιος κ. Βουλευτὴς εἰς ἑτέραν τινὰ συνεδρίασιν ἐπηρώτησέ με περὶ ἄλλης τινὸς ὑποθέσεως, περὶ τῆς ὁποίας ἐφρόνει ἐπίσης, ὅτι ἡ ἁρμοδία ἀρχὴ οὐδόλως εἰργάζετο, ὑποθέσεως ἀναγομένης εἰς τὴν κλοπὴν Παπαγιάννη. Ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν, πρὸς τὸν ὁποῖον ἀπηύθυνα ἐρώτησιν, μὲ πληροφορεῖ διὰ μακρῶν, ὅτι ἡ ἀρχὴ οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν ἐπαύσατο ἐνεργοῦσα δραστηρίως καὶ σκοπίμως, καὶ ὅτι οὐδόλως ἀπεπλανήθη. Καταθέτω καὶ τοῦτο τὸ τηλεγράφημα. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας μοὶ ἐζήτησε προχθὲς συμπληρωτικὰς πληροφορίας ἐπὶ τῇ μεταθέσει Ἐφέτου τινὸς ἐκ Λαρίσσης. Πληροφορῶ αὐτὸν, ὅτι ἡ χρονολογία τῆς προτάσεως τοῦ Ἀντεισαγγελέως εἶναι αὐτὴ, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Βουλευτὴς ἀνέφερεν, ἡ 10 Ἰουνίου, ὅτι ἡ πρότασις συνετάχθη ἐν Λαρίσσῃ καὶ ἐκεῖθεν ἐστάλη εἰς Ἀθήνας, ὅπου ἔφθασε τὴν 13ην καὶ ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ τοῦ Ὑπουργείου κατεχωρίσθη ὑπὸ τὴν ἡμερομηνίαν αὐτὴν καὶ ὑπ’ ἀριθ. 1179. Οὔτε δὲ κατὰ τὰς ἡμέρας ἐκείνας ὁ Ἀντεισαγγελεὺς ἐκεῖνος ἦτο ἐν Ἀθήναις, οὔτε ἡμέρας ἢ ἑβδομάδας πρὸ ἢ μετά. Ἐκ τῶν βιβλίων τῆς ὑπηρεσίας ἀποδεικνύεται, ὅτι κατὰ τὸ 1889 δεκαπενθήμερον ἄδειαν ἔλαβεν ὁ Ἀντεισαγγελεὺς αὐτὸς τὴν 2αν Φεβρουαρίου καὶ ὁμοίαν ἄδειαν τὴν 19ην Αὐγούστου. Ἐζήτησεν ἐπίσης ἑτέραν πληροφορίαν, ἐὰν, καθ’ ἣν ἐποχὴν ὁ Ἀντεισαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν ὑπέβαλε τὴν πρότασιν περὶ μεταθέσεως τοῦ Ἐφέτου, εἶχεν ἤδη καταγγελθῆ παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ δὲν ἔχομεν, διότι δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη καὶ λόγος νὰ ἔχωμεν. Ἐκ τῆς ἐκθέσεως ὅμως αὐτῆς, τῆς μὴ προσαγομένης παρ’ ἐμοῦ, καίπερ αἰτηθείσης παρ’ ὑμῶν, προκύπτει ὅτι, ἀρξαμένης τῆς καταδιώξεως κατὰ τοῦ Ἐφέτου ἐκείνου ἐπὶ ἐκβιάσει, καὶ ἐνεργηθείσης προεισαγωγικῆς ἀνακρίσεως παρὰ τοῦ Ἀντεισαγγελέως τῶν Ἐφετῶν, ἡ προανάκρισις αὕτη διεβιβάσθη ὑπ’ αὐτοῦ πρὸς τὸν Πρόεδρον τῶν Ἐφετῶν, ἵνα ἐπιληφθῇ τακτικῆς κατ’ αὐτοῦ ἀνακρίσεις. Μετὰ τὴν τοιαύτην ἐνέργειαν τοῦ Ἀντεισαγγελέως τῶν Ἐφετῶν κατὰ τοῦ Ἐφέτου, ὁ Ἐφέτης κατήγγειλε τὸν Ἀντεισαγγελέα, τὸν ἐνεργήσαντα τὴν προανάκρισιν, καὶ τὸν Πρόεδρον τῶν Ἐφετῶν, τὸν ἐνεργοῦντα τὴν ἀνάκρισιν, ὅτι συκοφαντοῦντες αὐτὸν ἐνεργοῦσιν ἀνάκρισιν· προέτεινε δὲ ὡς μάρτυρας ὅλα τὰ ἄλλα μέλη τοῦ Ἐφετείου. Αὕτη εἶναι ἡ μόνη καταγγελία, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐκ μέρους τοῦ Ἐφέτου ἐκείνου κατὰ τοῦ Ἀντεισαγγελέως τῶν Ἐφετῶν. Κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην περὶ τοῦ Ἀντεισαγγελέως τῶν Ἐφετῶν κ. Σοφιανοῦ ἐνηργεῖτο καὶ ἄλλη τις ἀνάκρισις, μὴ προκληθεῖσα παρὰ τοῦ Ἐφέτου τοῦ μετατεθέντος. Ἐγένετο καταγγελία ὑπὸ τοῦ τότε Νομάρχου ἐπὶ ἀλλοιώσει καταθέσεων μαρτύρων, οἵτινες εἶχον ἐξετασθῆ ἐπί τινος διοικητικῆς ἀνακρίσεως παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀνατεθείσης τῷ Ἀντεισαγγελεῖ ἐκείνῳ. Ἡ ἀνάκρισις ἐκείνη ἐπερατώθη, ἐξεδόθη δὲ βούλευμα, ἀποφηνάμενον ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀφορμὴ πρὸς κατηγορίαν κατὰ τοῦ κ. Σοφιανοῦ.

§44Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ καταγγελία κατὰ τοῦ Εἰσαγγελέως, ἡ γενομένη ὑπὸ τοῦ Νομάρχου, ὑπὸ τίνος ἐνεργεῖται;

§45ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῶν Ἐφετῶν ὑποθέτω. Ἡ ὑπόθεσις ἐκείνη ἐπερατώθη καὶ βούλευμα τοῦ Συμβουλίου τῶν Ἐφετῶν ἀπεφήνατο, ὡς προεῖπον, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀφορμὴ πρὸς κατηγορίαν. Διὰ τῆς προκειμένης ἐπερωτήσεως ἐπεζητεῖτο, ὑποθέτω, νὰ ἐξετασθῇ, ἐὰν τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ἔπρεπε νὰ δώσῃ προσοχὴν εἰς πρότασιν περὶ μεταθέσεως Ἐφέτου, γενομένην παρ’ Ἀντεισαγγελέως Ἐφετῶν, ὁ ὁποῖος διετέλει ὑπὸ ἀνάκρισιν τοιαύτην ἢ τοιαύτην. Ἡ καταγγελία ὑπαλλήλου τινὸς οἱουδήποτε δὲν ἀφαιρεῖ ἀπ’ αὐτοῦ τὸ ἀξίωμά του καὶ τὸ δικαίωμα τοῦ ἐνεργεῖν, οὐδὲ παύει ὁ ὑπάλληλος τοῦ νὰ ἦναι ὑπάλληλος καὶ αἱ ἀποφάνσεις αὐτοῦ νὰ ἔχωσι κῦρος. Τοῦτο λέγων, δὲν ἀρνοῦμαι, ὅτι, ὅταν συμπίπτῃ περίστασις ἰδιαιτέρα, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἐνέργεια ἢ ἡ γνωμοδότησις τοῦ προϊσταμένου τῆς ὑπηρεσίας, εἰς ὃν ὁ νόμος ἔδωκε δικαίωμα τοῦ ἔχειν γνώμην καὶ τοῦ προτείνειν, ἀναφέρεται εἰς πρόσωπον, τὸ ὁποῖον εἶχε καταγγείλει τὸν προτείναντα, βεβαίως ἐπιβάλλεται καθῆκον εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ ἐκτιμήσῃ μετὰ μείζονος προσοχῆς καὶ λεπτολογίας τὰ τοῦ προτεινομένου μέτρου. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὅμως δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη ἰδιαιτέρας προσοχῆς καὶ ἐξετάσεως τῆς οὐσίας τῆς προτάσεως τοῦ Ἀντεισαγγελέως τῶν Ἐφετῶν. Τὸ Ὑπουργεῖον ἐγίνωσκε τοὺς λόγους, εἰς οὓς ἡ πρότασις αὕτη ἀνεφέρετο, καὶ πρὸ αὐτῆς ᾐσθάνετο τὴν ἀνάγκην τῆς μεταθέσεως Ἐφέτου διατελοῦντος ὑπὸ διπλῆν κατηγορίαν, καταγγείλαντος δὲ τὸν Πρόεδρον καὶ τὸν Ἀντεισαγγελέα τῶν Ἐφετῶν. Ἐπειδὴ δὲ τούτους μὲν κατήγγειλε, τοὺς λοιποὺς δὲ Ἐφέτας προέτεινεν ὡς μάρτυρας, κατέστη ἀδύνατος ἡ ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ἐνέργεια τοῦ ἁρμοδίου Ἐφετείου Λαρίσσης, καὶ ἐδημιουργήθη ἀνάγκη ἐξαιρετικοῦ μέτρου, νὰ ζητηθῇ δηλαδὴ παρὰ τοῦ Ἀρείου Πάγου ἡ παραπομπὴ τῆς ὑποθέσεως εἰς ἄλλο Ἐφετεῖον, ἣν καὶ διέταξεν ὁ Ἄρειος Πάγος, παραπέμψας αὐτὴν εἰς τὸ Ἐφετεῖον Ἀθηνῶν, ἐνώπιον τοῦ ὁποίου ὑποθέτω ὅτι εἶναι ἐκκρεμής. Αὐτὰ γινώσκει ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης· ἐλυπεῖτο δὲ διότι δὲν εἶχε τὴν ἐλευθερίαν, τὴν ὁποίαν εἶχε πρὸ τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον ἡμεῖς εἰσηγάγομεν εἰς τὴν Βουλήν, αὐθωρεὶ νὰ μεταθέσῃ τὸν δικαστὴν ἐκεῖνον, ἐπελάβετο δὲ προθύμως τῆς προτάσεως τοῦ Ἀντεισαγγελέως, ἥτις ἔδιδεν αὐτῷ τὴν ἐλευθερίαν νὰ προβῇ εἰς τὴν μετάθεσιν, ἣν ἐθεώρει τοσούτῳ δικαίαν καὶ ἀναγκαίαν. Μετέθεσε λοιπὸν τὸν Ἐφέτην ἐκεῖθεν καὶ εἶχε τὴν εὐχαρίστησιν ν’ ἀκούσῃ καὶ αὐτὸν τὸν ἤδη ἐπερωτῶντα κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἀρκαδίας, βεβαιώσαντα, ὅτι καὶ αὐτὸς ὡς Ὑπουργὸς ἤθελε πράξει τοῦτο. Μετετέθη λοιπὸν διὰ ταῦτα ὁ Ἐφέτης, ἐπειδὴ δὲ ἐνηργεῖτο ἀνάκρισις καὶ κατὰ τοῦ Ἀντεισαγγελέως, ἐθεώρησα πρέπον καὶ αὐτὸν νὰ μεταθέσω, ἔστειλα δὲ καὶ τὸν Εἰσαγγελέα τῶν Ἐφετῶν κ. Καρατζᾶν, ὁ ὁποῖος ἐνήργησεν ἐπιτοπίως ἀνακρίσεις.

§46ΡΑΛΛΗΣ. Πόθεν ἡ πρᾶξις διευθύνεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον;

§47ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Ἐκ Λαρίσσης. Ἐξήγησα ἤδη, ὅτι ὁ Ἀντεισαγγελεὺς ἦτο πρὸ μηνῶν ἐν Λαρίσσῃ καὶ ἐκεῖθεν ἔκαμε τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν, ἐπαναλαμβάνω, πολὺ προθύμως ἐδέχθην.

§48Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ ἐπερώτησίς μου δὲν εἶχεν ἀντικείμενον οὐδὲ τὸν μετατεθέντα Ἐφέτην, οὐδὲ τὸν προβαλόντα τὴν μετάθεσιν αὐτοῦ Ἀντεισαγγελέα τῶν Ἐφετῶν; διότι οὐδὲν αἴσθημα, οὔτε εὐμενείας, οὔτε δυσμενείας, μὲ κατεῖχε πρὸς τὸν ἕνα ἢ πρὸς τὸν ἄλλον. Εἶχεν ὅμως ἄλλον σκοπόν. Φρονῶ ὅτι ἡ πεποίθησις τοῦ λαοῦ περὶ εὐθείας καὶ ἀδυσωπήτου ἀπονομῆς τῆς δικαιοσύνης οὐδέποτε πρέπει νὰ κλονίζηται. Μοὶ ἐλέχθη, καὶ ἐνδεχόμενον ἦτο νὰ μὴ ἦναι ἀκριβὲς, ὅτι, καθ’ ὃν χρόνον Ἐφέτης ἐνήργει ἀνάκρισιν κατ’ ἐντολὴν τοῦ Προέδρου τῶν Ἐφετῶν ἐπὶ καταγγελίᾳ τοῦ Ἀντεισαγγελέως τῶν Ἐφετῶν, κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον προὐτάθη ἡ μετάθεσις καὶ ἐνεκρίθη. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ ἐξετάσητε καὶ νὰ λάβητε πληροφορίαν, τὴν ὁποίαν δὲν εἴχετε σήμερον, ἐὰν τυχὸν ἡ ἀνάκρισις ἐπὶ ἄλλῃ τινὶ πράξει, καταγγελθείσῃ κατὰ τοῦ Ἀντεισαγγελέως τῶν Ἐφετῶν, ἐὰν ἡ ἀνάκρισις αὕτη εἶχεν ἀνατεθῆ εἰς τὸν μετατεθέντα Ἐφέτην.

§49ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ ἐξ Ἀρκαδίας βουλευτὴς κ. Κωνσταντόπουλος ἠρώτησε «διατὶ δὲν ἐξεδόθησαν τὰ ἐντάλματα εἰς ἀποζημίωσιν τριῶν κατοίκων τοῦ δήμου Μαντινείας διὰ γαίας, τὰς ὁποίας κατέλαβεν ὁ δημόσιος δρόμος, ὁ διερχόμενος ἐκεῖθεν.» Οἱ μὲν δύο τῶν εἰρημένων κατοίκων, ὁ Κ. Θεοδοσάκης καὶ ὁ Μάρκος Θεοδοσάκης, δὲν ἐπληρώθησαν διότι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον δὲν ὑπεβλήθησαν τὰ δικαιολογητικὰ αὐτῶν ἔγγραφα πρὸς ἀποζημίωσιν αὐτῶν διὰ τὰς καταληφθείσας γαίας ὑπὸ τῆς ὁδοῦ Τριπόλεως. Διὰ δὲ τὸν τρίτον, τὸν Χρῆστον Κοτρώνην, διετάχθη ἡ πληρωμὴ αὐτοῦ.

§50ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐζητήθησαν τὰ ἐλλείποντα πιστοποιητικὰ ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν;

§51ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα.

§52ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι οἱ ἐνδιαφερόμενοι εἶπον ὅτι οὐδὲν ὑπολείπεται.

§53ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ ὑπηρεσία μοὶ εἶπεν, ὅτι ἔλλειπον οἱ τίτλοι τῆς ἰδιοκτησίας. Ὁ ἐκ Πατρῶν βουλευτὴς κ. Κοντογούρης, ἐκτὸς τῶν ἄλλων ἐπερωτήσεων, εἰς ἃς ἤδη ἀπήντησα, ἠρώτησε καὶ περὶ τῆς καταστάσεως τῆς ὁδοῦ Πατρῶν–Καλαβρύτων καὶ περὶ τῆς ἀποζημιώσεως τῶν ὑπὸ τοῦ σιδηροδρόμου Πατρῶν καταληφθέντων κτημάτων. Ἐπὶ μὲν τῆς πρώτης ὑποθέσεως ἀπαντῶ, ὅτι πρὸ τριῶν μηνῶν ἐνεκρίθη δαπάνη 3,000 δραχμῶν πρὸς ἐπισκευὴν τῶν μᾶλλον βεβλαμμένων μερῶν τῆς ὁδοῦ, ὅπως μὴ παρεμποδίζηται ἡ συγκοινωνία, ἐκτὸς δὲ τούτου διετάχθη ὁ Νομομηχανικὸς Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος νὰ ὑποβάλῃ λεπτομερῆ προϋπολογισμὸν διὰ τὴν γενικὴν τῆς ὁδοῦ ταύτης ἐπισκευὴν, ὅστις, καθ’ ἃς ἔχομεν πληροφορίας, ὑποβάλλεται ἐντὸς τῆς ἑβδομάδος. Ἐπὶ τῆς ἑτέρας ὑποθέσεως ἐδόθησαν ἐκ νέου αἱ δέουσαι διαταγαὶ εἰς τὸν ἁρμόδιον τμηματάρχην, ὅπως ἐνεργήσῃ ὅ,τι νόμιμον πρὸς ταχεῖαν πληρωμὴν τῶν μὴ εἰσέτι πληρωθέντων ἰδιοκτητῶν. Ὁ δὲ ἐκ Λακωνίας βουλευτὴς κ. Γ. Πετροπουλάκης ἐπηρώτησε περὶ τῆς ὁδοῦ Σπάρτης–Γυθείου. Περὶ αὐτῆς ἀπαντῶ, ὅτι κατὰ μὲν τὸ παρελθὸν ἔτος ἐνεκρίθη ἡ ἀνακαίνισις ἀπὸ χιλιομέτρου 20–24, ἥτις καὶ συνετελέσθη, κατὰ δὲ τὸ ἐνεστὸς ἐνεκρίθη καὶ ἐγένετο ἡ ἐπισκευὴ τῆς γεφύρας Σοχᾶς, δαπανηθέντος τοῦ ποσοῦ τῶν δραχμῶν 1800. Κατὰ τοὺς μῆνας Ἰούνιον καὶ Ἰούλιον εἰργάσθησαν πρὸς ἐπισκευὴν διαφόρων τμημάτων αὐτῆς ἐπὶ 40 ἡμέρας 17 ἡμερομίσθιοι ἐργάται, ἕτεροι δὲ 20 ἐπὶ ἑτέρας 40 ἡμέρας κατὰ τοὺς μῆνας Ὀκτώβριον καὶ Νοέμβριον. Ὁ κ. Ι. Γεωργαντᾶς, βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ἐζήτησε τὴν κατάθεσιν τῆς διαμειφθείσης μεταξὺ τοῦ Νομάρχου Ἀττικῆς καὶ τοῦ Δημάρχου Χαιρωνείας ἀλληλογραφίας. Καταθέτω τὰ ἔγγραφα.

§54ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργὲ, ἐλησμονήσατε μίαν ἐπερώτησίν μου.

§55ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν τὴν ἐλησμόνησα. Παρεκάλεσα τὸν τμηματάρχην ἐπὶ τῆς γεωργίας, τὸν ἁρμόδιον ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, νὰ μοὶ δώσῃ τὰς πληροφορίας. Σήμερον ὅμως δὲν τὰς εἶχεν ἑτοίμους.

§56ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἴχετε ὑποσχεθῆ νὰ καταθέσητε καὶ τὸν προϋπολογισμὸν τῆς ὁδοποιΐας.

§57ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ἠδυνάμην νὰ ὑποσχεθῶ ὅτι θὰ καταθέσω τὸν προϋπολογισμὸν τοῦτον, διότι δὲν εἶναι μέχρι τοῦδε συντετελεσμένος, καίτοι ὤφειλε νὰ ἦναι.

§58ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἑκάτεροι οἱ πίνακες οὗτοι εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖοι πρὸς μελέτην τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, προκειμένου περὶ ὁδοποιΐας, ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δυστυχῶς παρενέβαλε τὰς αὐτὰς δυσκολίας, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, προκειμένου περὶ τοῦ πίνακος τῆς ὁδοποιΐας. Ἐκόμισέ τινα, ἀλλ’ ἐπρότεινεν ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβὴς ὁ πίναξ. Ἑπομένως παρακαλῶ, ἡ ὑπηρεσία νὰ φροντίσῃ περὶ τούτου, ὅπως ὑποβληθῶσιν ἑκάτεροι οἱ πίνακες καὶ ταχέως, ἄνευ ἀναβολῶν ἢ ὑπεκφυγῶν.

§59Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ πληροφορία, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔδωσε περὶ τῆς ὁδοῦ τῆς Σπάρτης, δὲν ἠξεύρω πῶς κατωρθώθη νὰ δοθῇ ἀτελὴς, δηλαδὴ μᾶς εἶπεν, ὅτι ἔδωσε 1800 δραχμὰς τὸ Δημόσιον διὰ νὰ γίνῃ ἡ ἐπισκευὴ ἀπὸ τοῦ 20οῦ μέχρι τοῦ 24ου χιλιομέτρου. Ἐκεῖ ἀκριβῶς ἡ ὁδὸς ἐστρώθη πρὸ δεκαετίας, ἔκτοτε δὲ οὐδεμία διόρθωσις ἐγένετο, βαθμηδὸν δὲ τὰ ρέοντα ὕδατα παρέσυραν τὰ χώματα καὶ ἔμειναν αἱ πέτραι. Διὰ νὰ διορθωθῇ λοιπὸν τὸ λιθόστρωμα τοῦτο, δὲν ἀρκεῖ τὸ ποσὸν αὐτὸ οὔτε διὰ 300 μέτρα· ἑπομένως τὸ χρῆμα ἐξοδεύεται εἰς μάτην. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν γέφυραν Σοχᾶς, δὲν εἶναι μόνον αὐτὴ ἡ γέφυρα· ὅλαι αἱ γέφυραι κατεστράφησαν καὶ ἐν γένει ἡ ὁδὸς εἶναι ἀδιάβατος, εἶναι δὲ ἡ μόνη ὁδὸς τοῦ νομοῦ. Ἡ πόλις Σπάρτη, ἐπαναλαμβάνω, καὶ τὴν ἐξαγωγὴν καὶ τὴν εἰσαγωγὴν τῶν ἐμπορευμάτων της ἐνεργεῖ διὰ τῆς ὁδοῦ ταύτης· οἱ δὲ καῤῥαγωγεῖς, ἐνῷ πρότερον ἐφόρτοναν 1000 ὀκάδας εἰς τὰ κάῤῥα των, σήμερον δὲν δύνανται νὰ φορτώσουν πλέον τῶν 300 ὀκάδων, καὶ διὰ ν’ ἀντικαταστήσουν τὴν ζημίαν, τὴν ὁποίαν ἐκ τούτου ὑφίστανται, ζητοῦσιν 6 δραχμὰς τὸ ἀγώγιον, ἐνῷ πρὶν ἐλάμβανον 3. Ὥστε καὶ τὸ ἐμπόριον ζημιοῦται καὶ οἱ ἄνθρωποι αὐτοί. Εἶναι λοιπὸν ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ φροντίσῃ τὸ Ὑπουργεῖον περὶ ταχείας ἐπισκευῆς τῆς ὁδοῦ.

§60ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ταύτην τὴν στιγμὴν ἐργάζονται ἐργάται.

§61ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Δὲν ἐπαρκοῦν 17 ἐργάται.

§62ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κύριε Βουλευτὰ, ἐὰν ὑπάρχῃ ἀνάγκη ἐκτάκτου ἐπισκευῆς, τότε δικαιούμεθα νὰ προσθέσωμεν καὶ ἑτέρους ἐργάτας· ἀλλὰ κατὰ τὸν κανονισμὸν τῆς ἐπισκευῆς τῶν ὁδῶν δὲν δικαιούμεθα πρὸς συντήρησιν νὰ θέσωμεν ἐργάτας πλείονας τοῦ ἡμίσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν χιλιομέτρων.

§63ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ὁ ἐπιθεωρητὴς τῶν δημοσίων ἔργων κ. Βλάσσης εἶναι εἰς Σπάρτην;

§64ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα.

§65ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ διατάξητε νὰ σᾶς δώσῃ πληροφορίας.

§66ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Αἱ πληροφορίαι ἐκεῖθεν ἐζητήθησαν καὶ ἐλήφθησαν, ἀλλὰ θὰ ζητήσω νέας.

§67ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Καὶ ἄλλοτε ἀπησχόλησα τὴν Βουλὴν καὶ ἐπέστησα τὴν προσοχὴν καὶ μέριμναν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ζητήματος, διότι φρονῶ, ὅτι ἡ ἐνέργεια τῆς Κυβερνήσεως εἶναι παράνομος καὶ ἄδικος, καὶ βλάβην δύναται νὰ φέρῃ εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Ὡς ἐκ τούτου ἀναγκάζομαι νὰ ἐπανέλθω καὶ νὰ παρακαλέσω καὶ αὖθις τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ νὰ ἐπιζητήσω καὶ αὖθις τὴν μέριμνάν του... Γνωρίζετε, Κύριοι, ὅτι ὁ σταφιδόκαρπος τῶν Ἰονίων νήσων ἐξαγόμενος πληρόνει 18%, προστιθεμένου δὲ τοῦ 15%, τοῦ δημοτικοῦ, τοῦ ἐπαρχιακοῦ καὶ ἄλλων προσθέτων φόρων, καταντᾷ νὰ πληρόνῃ ἕως 25%, διότι ἡ φορολογία, ἥτις ὑφίστατο πρὸ τῆς ἑνώσεως τῶν Ἰονίων νήσων μετὰ τοῦ λοιποῦ Κράτους, ἐξακολουθεῖ νὰ ὑπάρχῃ καὶ νῦν, φορολογεῖται δὲ ὁ ἐξαγόμενος σταφιδόκαρπος κατὰ τοὺς αὐτοὺς ἐκείνους κανόνας, καθ’ οὓς ἐφορολογεῖτο καὶ πρίν. Τὸ Β. Διάταγμα τῆς 19ης Δεκεμβρίου 1864 ὡρισμένως λέγει: «διατηροῦνται οἱ δασμοὶ ἐπὶ τοῦ ἐλαίου καὶ τῆς σταφίδος 18% ἐπὶ τῆς ἀξίας αὐτῶν, βεβαιουμένης κατὰ τὸν μέχρι τοῦδε ἰσχύοντα τρόπον». Γεννηθείσης δὲ ἀμφισβητήσεως ὡς πρὸς τὴν ἐξακρίβωσιν τῆς ἀξίας, δι’ ἐγκυκλίου του τὸ Ὑπουργεῖον, ὑπ’ ἀριθ. 40339 τῆς 29 Ἰουλίου 1876, παρέπεμψεν εἰς τὸν 37ον νόμον τοῦ Βʹ Κοινοβουλίου, τὸν κανονίζοντα τὰ τοῦ ἐλαίου’ ἐξακριβοῦται δὲ, Κύριοι, ἡ ἀξία λαμβανομένων ὑπ’ ὄψει, κατὰ τὸν νόμον καὶ τὴν ἐγκύκλιον τῆς Κυβερνήσεως, ὑπὸ τοῦ Τελώνου, τοῦ Νομάρχου καὶ τοῦ Ταμίου, τῶν ἀγοραπωλητηρίων καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς ἑβδομάδος, ἐπὶ τῆς ἀξίας δὲ, τῆς δοθείσης καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ διάστημα, λαμβάνεται ὁ μέσος ὅρος, ὅστις ἀποτελεῖ τὴν βάσιν, ἐφ’ ἧς φορολογεῖται ὁ σταφιδόκαρπος, ὁ ἐξαγόμενος κατὰ τὴν ἑπομένην ἑβδομάδα. Ἀλλ’ ἐνῷ ταῦτα πάντα θεσπίζονται, ἐνῷ ἀφέθη ἐν πλήρη ἰσχύϊ τὸ ὑπάρχον πρὸ τῆς ἑνώσεως σύστημα ὡς πρὸς τὴν φορολογίαν τοῦ σταφιδοκάρπου, ἐνῷ ὡρισμένως λέγεται, ὅτι ὁ σταφιδόκαρπος φορολογεῖται λαμβανομένης ὑπ’ ὄψει τῆς ἀξίας αὐτοῦ, οὐχ ἧττον, ὡς ἐκ τῶν ὁδηγιῶν, τὰς ὁποίας κατὰ καιροὺς ἔδωσεν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ἐπέρχονται ἀδικίαι σπουδαῖαι, καθότι δὲν λαμβάνεται ἡ τοιαύτη βάσις κατὰ τὴν φορολογίαν. Περὶ τούτου εἶχον ὁμιλήσει καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, ἀλλ’ ἐσχάτως, κατὰ τὸν μῆνα Σεπτέμβριον, ἐπανελήφθη ὅμοιον τοιοῦτον ζήτημα, ὡς ἐκ τοῦ ὁποίου ἡ αὐτὴ παρανομία καὶ ἀδικία ἔλαβε χώραν, ὁ δὲ ἀδικηθεὶς ὑπέβαλε τὸ ζήτημα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, νομίζω δὲ, ὅτι εἰσέτι μένει ἐκκρεμὲς, πιθανὸν δὲ καὶ νὰ ἐλύθη πρὸς βλάβην του. Σταφιδόκαρπος τῆς παρελθούσης ἐσοδείας ἐξ 70,000 λιτρῶν ἐπρόκειτο νὰ ἐξαχθῇ παρὰ τοῦ ἰδιοκτήτου Λοβέρδου, ἡ ἀξία δὲ τοῦ σταφιδοκάρπου τούτου μόλις ἠδύνατο νὰ ὑπολογισθῇ εἰς 65 ἕως 70 δραχμὰς τὸ πολὺ ἡ χιλιὰς, ἀλλὰ καὶ τοιαύτην κατόπιν δὲν ἠδύνατο νὰ ἐπιτύχῃ, ἀλλ’ ἐγὼ ὑποθέτω, ὅτι ὁ σταφιδόκαρπος εἶχε τὴν ἀξίαν τῶν 70 δραχμῶν.

§68ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβλαμμένος καρπός;

§69ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Μάλιστα. Ἡ διασάφησις, ἡ γενομένη εἰς τὸ Τελωνεῖον, φέρει «καρπὸς βεβλαμμένος καὶ ξυνός». Τὸν καρπὸν τοῦτον εἶχεν εἰς τὰ βαρέλια, μὴ δυνηθεὶς δὲ νὰ τὸν πωλήσῃ, ἐνόμισεν ὅτι, ἐὰν τὸν ἐξῆγε καθ’ ἣν στιγμὴν ἐξάγεται καὶ ὁ καρπὸς τῆς νέας ἐσοδείας καὶ τὸν ἀπέστελλε διὰ λογαριασμόν του, ἤθελεν ἐπιτύχει τιμὴν καλλιτέραν, ἀλλ’ ὅτε ἤνοιξε τὰ βαρέλια, ὑπεχρεώθη νὰ τὰ ἐκκενώσῃ καὶ νὰ ἐκλέξῃ ἐκ τοῦ ὅλου μόνον 70,000 λιτρῶν, καὶ τὸ ποσὸν αὐτὸ ἐπρόκειτο νὰ ἐξαχθῇ. Προσῆλθεν εἰς τὸν τελώνην, διὰ νὰ πληρώσῃ τὸν δασμόν, ἀλλ’ ὁ κ. τελώνης τῷ εἶπεν, ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ λάβῃ ὡς βάσιν τὸ πρωτόκολλον, ὅπερ ἐγένετο διὰ τὸν καρπὸν τῆς νέας ἐσοδείας, ὁ ὁποῖος ἔτυχε νὰ τιμᾶται πρὸς δραχμὰς 130, ἀλλ’ ἠδύνατο νὰ τιμᾶται καὶ 200 καὶ 300 δραχμὰς, καὶ τὸν ὑπεχρέωσεν ἀκριβῶς νὰ πληρώσῃ διπλάσιον δασμόν. Ὁ τελώνης ἐστηρίχθη εἰς τὰς ὁδηγίας καὶ διασαφήσεις, τὰς ὁποίας πρὸς αὐτὸν διεβίβασεν ἡ Κυβέρνησις καθόσον ἀφορᾷ τὴν λύσιν τοιούτου ζητήματος, διότι ἡ Κυβέρνησις φρονεῖ, ὅτι ὁ νόμος, ὁ κανονίζων τὸ ἀντικείμενον τοῦτο, οὕτω τὴν ὑποχρεοῖ νὰ πράξῃ· ἀλλ’ ἐγὼ φρονῶ, ὅτι τὴν ὑποχρεοῖ νὰ πράξῃ τὸ ἐναντίον, καθότι, διατηρηθέντος τοῦ προϋπάρχοντος συστήματος, κατὰ τοῦτο ἐγένετο διάκρισις καθόσον ἀφορᾷ τὰς ποιότητας, καὶ δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἄλλως, κύριε Ὑπουργέ· διότι, ἐὰν ὁ σταφιδόκαρπος δὲν βραχῇ ἢ ἀπὸ ἄλλας αἰτίας δὲν πάθῃ, ἔχει ὡς ἔγγιστα μίαν καὶ τὴν αὐτὴν τιμὴν, καὶ δὲν ὑπάρχει διαφορὰ ποιοτήτων παρ’ ἡμῖν, καὶ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον μία τιμὴ δίδεται εἰς ὅλον τὸν σταφιδόκαρπον. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν συμβαίνει πάντοτε, συνήθως μάλιστα ὁ καρπὸς βλάπτεται ἀπὸ τὴν βροχήν· γνωρίζετε δὲ ποία διαφορὰ ὑπῆρχε πρὶν ἢ ὁ σταφιδόκαρπος εἰσαχθῇ εἰς τὴν Γαλλίαν μεταξὺ βεβρεγμένου καὶ μὴ βεβρεγμένου σταφιδοκάρπου; ὑπῆρχε διαφορὰ κατὰ 50 καὶ 70%· ἀλλὰ καὶ μεταξὺ τοῦ βεβρεγμένου καρποῦ ὑπάρχει διαφορά, διότι εἶναι βεβρεγμένος καρπὸς, ὁ ὁποῖος δὲν ἔλαβε τὴν αὐτὴν περιποίησιν, ἢ ἐβράχη εἰς ἐποχήν, καθ’ ἣν δὲν ἦτο ἀρκετὰ ξηρὸς, ἢ δι’ ἄλλους λόγους, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει γίνονται δύο καὶ πλείονες ποιότητες. Ὡς ἐκ τούτου τὸ ὑφιστάμενον σύστημα, τὸ λειτουργῆσαν καθ’ ὅλον τὸ διάστημα, καθ’ ὃ ἴσχυεν ὁ πρὶν νόμος, τὸν ὁποῖον ἐσεβάσθητε καὶ δυνάμει τοῦ ὁποίου κανονίζεται καὶ νῦν τὸ ἀντικείμενον τοῦτο, τοιουτοτρόπως ἐκανόνιζε, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, αὐτό· διεκρίνοντο αἱ ποιότητες, καὶ κατὰ τὰς ποιότητας ἐγίνοντο καὶ τὰ διάφορα πρωτόκολλα· βεβαιωθῆτε δὲ ὅτι, ὅ,τι σᾶς λέγω, εἶναι ἡ πραγματικὴ ἀλήθεια, καὶ τοῦτο ἐπιβάλλει καὶ ἡ λογική.

§70ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀλλὰ καλῶς γινώσκετε, ὅτι τὰ τῆς φορολογίας δὲν διέπει μόνη λογική.

§71ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Περὶ φορολογίας καλῶς γινώσκετε, ὅτι ὑπάρχει διάταξις ἐν τῷ Συντάγματι, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ πολῖται Ἕλληνες φορολογοῦνται ἐξ ἴσου καὶ ἑπομένως δὲν πρέπει νὰ ἀδικῶνται οἱ μὲν, πληρόνοντες περισσότερον τῶν ἄλλων· τοῦτο δὲ ἀκριβῶς πράττετε· ὑποβάλλετε τοὺς μὲν εἰς μεγαλειτέραν φορολογίαν ἢ τοὺς δὲ, καὶ τοὺς ὑποβάλλετε παρανόμως. Ὅτι δὲ τοὺς ὑποβάλλετε εἰς μεγαλειτέραν φορολογίαν, ἀρκεῖ νὰ σκεφθῆτε τοῦτο: Ἕκαστος ὑποχρεοῦται, δυνάμει τοῦ νόμου, νὰ πληρώσῃ ἀναλόγως τῆς ἀξίας τοῦ σταφιδοκάρπου του· σεῖς δὲ λέγετε εἰς τὸν μὲν, τοῦ ὁποίου ἡ ἀξία τοῦ σταφιδοκάρπου ἔχει 50 δραχμὰς ἡ χιλιάς, νὰ πληρώσῃ 50 δραχμὰς ἐν ὅλῳ, εἰς τὸν δὲ, τοῦ ὁποίου ὁ σταφιδόκαρπος ἔχει 200 δραχμὰς, νὰ πληρώσῃ ὡσαύτως 50, διότι ἐπὶ 200 δραχμῶν κανονίζετε τὴν φορολογίαν. Ποῦ εὑρίσκετε διάταξιν νόμου, ἡ ὁποία δύναται νὰ σᾶς ὑποχρεοῖ εἰς τὴν τοιαύτην φορολογίαν; Πράττοντες τοῦτο καταπατεῖτε τὸ δίκαιον, διότι ἐπιβάλλετε ἄνισον φορολογίαν, παραβιάζετε τὸν νόμον, καὶ καταστρέφετε τὸν παραγωγὸν ἐκεῖνον, τοῦ ὁποίου ὁ καρπὸς ἐκ διαφόρων περιστάσεων ἐβλάβη καὶ ἀντὶ νὰ τῷ ἀποφέρῃ ὅ,τι εἰς τὸν ἕτερον παραγωγὸν, τῷ ἀποφέρει μόνον τὸ ½ ἢ τὸ ⅓, ἐπιβαρύνετε δὲ τὴν κατάστασίν του, ἐπιβάλλοντες τὸν αὐτὸν φόρον, τὸν ὁποῖον καὶ εἰς τὸν παραγωγὸν, τοῦ ὁποίου ὁ σταφιδόκαρπος δὲν ἐβλάβη, ὑποχρεοῦντες αὐτὸν νὰ πληρώσῃ βαρύτατον φόρον ἐπὶ τῶν δαπανῶν, τὰς ὁποίας κατέβαλε, διότι ἡ τιμὴ, εἰς ἣν πωλεῖται συνήθως ὁ βεβλαμμένος καρπὸς, δὲν ἀντικρύζει τὰς δαπάνας. Μὴ ἀμφιβάλλετε δὲ περὶ τοῦ ὅτι πρὸ τῆς ἑνώσεως κατὰ ποιότητας ἐφηρμόζετο ὁ νόμος. Ἀλλὰ τοῦτο πρέπει νὰ γίνεται καὶ πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου καὶ διὰ νὰ προλάβητε τὴν καταδολίευσιν τοῦ νόμου ἐκ μέρους τῶν ἐμπόρων, ἐὰν θελήσωσι νὰ ὠφεληθῶσιν ἐκ τῆς τοιαύτης τῆς Κυβερνήσεως ἐνεργείας· σᾶς φέρω δὲ τὸ ἑξῆς παράδειγμα. Ὀλίγοι εἶναι οἱ μεγαλέμποροι, οἱ ἐξάγοντες σταφιδόκαρπον ἐκ τῆς νήσου Κεφαλληνίας· ἐὰν οὗτοι εἰς περίστασιν, καθ’ ἣν ὑποστῇ βλάβην ὁ σταφιδόκαρπος, συμφωνήσωσι νὰ ἀγοράσωσι καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς ἑβδομάδος, ἥτις λαμβάνεται ὡς βάσις διὰ τὸν κανονισμὸν τῆς τιμῆς, σταφιδόκαρπον βεβλαμμένον ἀξίας 50 ἢ 60 δραχμῶν, ποῖον θὰ ἦναι τὸ πρωτόκολλον, τὸ ὁποῖον θὰ καταρτισθῇ διὰ τὴν ἐξαγωγὴν τῆς ἑπομένης ἑβδομάδος; Θὰ ἦναι ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ποσοῦ τῶν 50 ἢ 60 δραχμῶν, καὶ ἐπὶ τῇ τιμῇ ταύτῃ θὰ φορολογηθῇ ὁ κατὰ τὴν ἑπομένην ἑβδομάδα ἐξαχθησόμενος καρπὸς, ὅτε οἱ ἔμποροι δύνανται νὰ ἐξάγωσι ἐκ τῶν ἀποθηκῶν των σταφιδόκαρπον καλῆς ποιότητος καὶ ἀξίας πολὺ ἀνωτέρας τῶν 50 δραχμῶν, π. χ. 200 δραχμῶν. Ἀλλὰ καὶ ἕτερον προκύπτει ἐκ τῆς τοιαύτης ἀρχῆς κακόν. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἰσχυρίζεται, ὅτι τὸ πρωτόκολλον συντάσσεται λαμβανομένων ὑπ’ ὄψει τῶν τιμῶν τῶν διαφόρων ποιοτήτων, καὶ κατὰ συνέπειαν, ἐὰν ἐπωλήθησαν κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἑβδομάδος ποιότητες ἀξίας 50 δραχμῶν, 130 δραχμῶν καὶ 200 δραχμῶν, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψει τοῦ συνόλου αὐτῶν καὶ τούτου θεωρουμένου ὡς βάσεως τῆς φορολογίας, ποῖον ἔσεται τὸ ἀποτέλεσμα; Τὸ ἀποτέλεσμα ἔσεται, ὅτι θέλουσιν ὠφεληθῆ οἱ ἔχοντες τὴν ἀνωτέραν ποιότητα, ζημιωθῆ δὲ οἱ ἔχοντες τὴν κατωτέραν καὶ καταστραφῆ οἱ ἔχοντες τὴν κατωτάτην, καὶ ἑπομένως τὸ Δημόσιον συντρέχει παραλόγως, διὰ νὰ συμπληρώσῃ τὴν ζημίαν, τὴν ὁποίαν ὑπέστησαν οἱ τελευταῖοι ὡς ἐκ τῆς θεομηνίας ἢ ἄλλων λόγων. Ἀλλ’ ὅτι εἶναι παράνομον, Κύριοι, προκύπτει ἐκ τοῦ συνδυασμοῦ αὐτῶν τῶν ὑφισταμένων νόμων. Ἀκριβῶς ὁ νόμος λέγει τὸ ἑξῆς: «διατηρεῖται ὁ δασμὸς ἐπὶ τῆς σταφίδος 18% ἐπὶ τῆς ἀξίας αὐτῆς, βεβαιουμένου κλπ.» Ἐπιδέχεται ἑρμηνείαν ἡ διάταξις τοῦ νόμου τούτου; ὑποχρεοῦται ὁ φορολογούμενος νὰ πληρώσῃ περισσότερον ἀφ’ ὅ,τι ἡ ἀξία τοῦ πράγματος, τὸ ὁποῖον φορολογεῖται, τὸν ὑποχρεοῖ; Πῶς δύνασθε σεῖς νὰ τῷ ἐπιβάλλητε νὰ μὴ πληρόνῃ συμφώνως μὲ τὸν νόμον, ἀλλὰ κατὰ τὸν ἰδιότροπον τρόπον, τὸν ὁποῖον σεῖς ἐκανονίσατε, καὶ ἐδώσατε ὁδηγίας, ὅπως ἐφαρμοσθῇ; Ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ νόμῳ 19ῳ Μαρτίου τοῦ 1843 περὶ ὀργανισμοῦ τῶν τελωνείων, εἰς τὸ ἄρθρον 29, ἀπαντῶμεν τὴν ἑξῆς διάταξιν: «ὁσάκις τὸ τελώνιον πληρόνεται ἐπὶ τῆς ἀξίας τοῦ ἐμπορεύματος, ὁ προσδιορισμὸς τοῦ δασμοῦ γίγνεται κατὰ τὴν ποιότητα». Διότι μόνον παραλογῶν νομοθέτης ἠδύνατο νὰ κανονίσῃ ἄλλως πως τὴν φορολογίαν, τὴν ἐπὶ τῆς ἀξίας ἐπιβαλλομένην. Ἔρχονται δὲ κατόπιν τὰ ἄρθρα 30, 31, 32 καὶ 33, τὰ ὁποῖα κανονίζουσι τὸν τρόπον, δι’ οὗ γίνεται ἡ ἐξακρίβωσις τῆς ποιότητος καὶ τῆς ἀξίας, καὶ δίδεται τὸ δικαίωμα εἰς τὸν ἔμπορον νὰ διαμφισβητήσῃ, ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν παραδέχεται τὴν ἀξίαν καὶ τὴν ποιότητα, καὶ κανονίζεται ὁλόκληρος ἡ διαδικασία πρὸς ἐξακρίβωσιν. Τοῦτο ἐγίνετο καὶ μετὰ τὴν ἕνωσιν, τοῦτο ἐγίνετο καὶ πρὶν, καθ’ ἣν περίπτωσιν ἐφηρμόζετο ὁ νόμος ὑπ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐνομοθέτησαν ἔχοντες ὑπ’ ὄψει τὰς ἀνάγκας καὶ τὰς περιστάσεις τοῦ τόπου, διὰ τὸν ὁποῖον ἐνομοθέτουν· ἐνῷ σεῖς, κύριε Πρωθυπουργέ, χωρὶς νὰ γνωρίζητε, τί γίνεται ἐν Κεφαλληνίᾳ καὶ εἰς τὰς λοιπὰς σταφιδοφόρους νήσους, ἐκδίδετε μίαν διαταγὴν καὶ ἀδικεῖτε καὶ καταστρέφετε τὸν πολίτην, ἀδιαφοροῦντες εἰς τὰ παράπονά του.

§72ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ νόμοι, τοὺς ὁποίους ἀνεγνώσατε, εἶναι νόμοι ἑπτανησιακοί;

§73ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ὁ νόμος τῆς 19 Δεκεμβρίου 1864 εἶναι Βασιλικὸν Διάταγμα τοῦ Κράτους.

§74ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ τοῦ 1843;

§75ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Εἶναι ὁ ἰσχύων.

§76ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠρώτησα ἐπειδὴ ὁ νόμος ὁμιλεῖ περὶ εἰσαγωγῆς.

§77ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ὑπάρχει ἄλλη διάταξις, ἡ ὁποία λέγει, ὅτι αἱ αὐταὶ διατάξεις ἰσχύουσι καὶ περὶ ἐξαγωγῆς, οἷαι καὶ περὶ εἰσαγωγῆς, καὶ ὅτι ἐφαρμόζονται ἀδιακρίτως. Βεβαίως ἐγὼ συνεβούλευσα τὸν ἀδικούμενον νὰ προστρέξῃ εἰς τὰ Δικαστήρια, καὶ δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ταῦτα θέλουσιν ἀπονείμει δικαιοσύνην καὶ θέλουσι καταδικάσει τὸ Δημόσιον. Ἀλλ’ εἶναι διοίκησις, κύριε Πρωθυπουργέ, ἡ παρερμηνεύουσα καὶ στρεβλόνουσα καὶ ἐφαρμόζουσα τοιουτοτρόπως τοὺς νόμους, ἐνῷ πρόκειται περὶ φορολογίας; Εἶναι Κυβέρνησις αὐτὴ, ἡ ὁποία καταναγκάζει τὸν πολίτην νὰ προστρέχῃ εἰς τὰ Δικαστήρια, διὰ νὰ ζητῇ τὸ δίκαιόν του, τὸ ὁποῖον τοσοῦτον καταφανῶς καταπατεῖται; εἶναι Κυβέρνησις ἐκείνη, ἡ ὁποία ἀρνεῖται τὰ προηγούμενά της; διότι σεῖς, κύριε Πρωθυπουργέ, ἡρμηνεύσατε καὶ ἐφηρμόσατε τοιουτοτρόπως τὸν νόμον, ὡς τὸν ἑρμηνεύω καὶ τὸν ἐφαρμόζω ἐγὼ, εἰς ὁμοίαν περίστασιν. Τὸ 1887 ὅμοιον ζήτημα παρουσιάσθη ἐκ μέρους μιᾶς Κυρίας Μομφεῤῥάτου· ἡ Κυρία αὕτη σπανίως πωλεῖ τὸν σταφιδόκαρπόν της κατὰ τὸ ἔτος τῆς παραγωγῆς, καὶ ὡς ἐκ τούτου πολλάκις εὑρίσκει τις παρ’ αὐτῇ σταφιδόκαρπον καὶ δύο καὶ τριῶν ἐτῶν· ὁ σταφιδόκαρπος τῆς παρελθούσης παραγωγῆς ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ὑποτιμᾶται, ὥστε ἀναγκάζεται νὰ ζητῇ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου ὅσον ἀφορᾷ τὴν διάκρισιν τῶν ποιοτήτων. Σεῖς δὲ, κύριε Πρωθυπουργὲ, εἰς τοιαύτην τῆς Κυρίας αἴτησιν δι’ ἐγκυκλίου σας ἡρμηνεύσατε τὸν νόμον ὡς νῦν τὸν ἑρμηνεύω ἐγώ, καὶ βεβαίως καὶ τότε εἴχετε ὑπ’ ὄψιν σας τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, ὡς καὶ νῦν, διότι δὲν δύναταί τις νὰ ὑποθέσῃ, ὅτι ἄλλως τότε περὶ αὐτοῦ ἐσκέπτεσθε καὶ ἄλλως σήμερον. Ἀφοῦ λοιπὸν τότε ἄλλως ἡρμηνεύσατε τὸν νόμον καὶ ἄλλως σήμερον, τί θέλετε νὰ ὑποθέσῃ ὁ πολίτης, ὁ σήμερον ἀδικούμενος; οὐδὲν ἄλλο βεβαίως ἢ ὅτι δικάζετε κατὰ τὰ πρόσωπα· ὅτι τότε, προκειμένου περὶ τῆς κυρίας Μομφεῤῥάτου, ἡ ὁποία εἶχε τὰ μέσα νὰ ἐνεργήσῃ παρ’ ὑμῖν, ἐδώσατε τοιαύτην ἑρμηνείαν, σήμερον δὲ, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ἄλλου προσώπου, ὅπερ τυγχάνει νὰ ἦναι ἀντιπολιτευόμενον, ἐφαρμόζετε τὸν νόμον ἄλλως. Δὲν δύνασθε νὰ ἐξέλθητε ἐκ τοῦ διλήμματος τούτου, διότι δὲν δύνασθε νὰ δικαιολογηθῆτε, ὅτι, προκειμένου περὶ τοιούτου ἀντικειμένου, ὑπεπέσατε εἰς τοιοῦτον σφάλμα καὶ ἡρμηνεύσατε τὸν νόμον ἄλλως τότε καὶ ἄλλως κατόπιν· ἡ μόνη δικαιολογία, τὴν ὁποίαν δύνασθε νὰ ἔχητε, εἶναι, ὅτι δὲν ἐνεπνέεσθε τότε ὑπὸ τῆς αὐτῆς, ὑφ’ ἧς καὶ σήμερον ἐμφορεῖσθε μερίμνης ὑπὲρ τῶν δημοσίων συμφερόντων, καὶ ὅτι τοῦτο ἴσως σᾶς παρέσυρε νὰ ἐφαρμόσητε τὸν νόμον ἄλλως ἢ ὡς σήμερον· ἀλλ’ ἡ τοιαύτη μέριμνα καθίσταται αὐτόχρημα ἁρπαγή. Παρακαλῶ λοιπὸν, κύριε Πρωθυπουργὲ, νὰ μελετήσητε καλῶς τὸ ζήτημα, διότι βεβαιωθῆτε, ὅτι τοιουτοτρόπως ἐφαρμόζοντες τὸν νόμον, γίνεσθε πρόξενος μεγάλων ζημιῶν καὶ εἰς τοὺς παραγωγοὺς καὶ εἰς τοὺς ἐμπόρους· διότι γνωρίζετε, ὅτι ὁ ἔμπορος προσφέρει τόσα, ὅσα γνωρίζει ὅτι θέλει τῷ ἀποφέρει τὸ ἐμπόρευμα, ἀφαιρουμένων ὅλων τῶν ἐξόδων, οὕτω δὲ ὁ δασμὸς πίπτει εἰς τὴν ῥάχιν τοῦ παραγωγοῦ, εἰς τὴν τοῦ ἐμπόρου δὲ, ἐὰν ἡ βλάβη ἐπέλθῃ μετὰ τὴν ἀγοράν· εἶναι δὲ ἡ σταφὶς τὸ κύριον προϊὸν, ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἐξαρτᾶται ἡ εὐημερία τοῦ τόπου ἐκείνου. Σᾶς παρακαλῶ λοιπὸν νὰ μελετήσητε τὸ ζήτημα, καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι τὰ πράγματα θέλουσι σᾶς ἀναγκάσει νὰ μεταβάλητε γνώμην.

§78ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Περὶ τῆς ἐννοίας τοῦ νόμου δὲν φαίνεται πιθανὸν, ὅτι θὰ μοὶ δοθῇ εὐκαιρία νὰ μεταβάλω γνώμην. Ἔλαβον ἀφορμὰς πολλὰς, ἵνα μελετήσω ἐν τοῖς καθέκαστα τοὺς νόμους καὶ τοὺς κανονισμοὺς, τοὺς ἀφορῶντας εἰς τὸ θέμα· αὐτὸς μάλιστα ὁ κ. Βουλευτὴς κατὰ τὴν τελευταίαν Σύνοδον μοὶ ἔδωκεν ἀφορμὴν οὐ μόνον νὰ μελετήσω αὐτὸ ἐκ τῶν ἐνόντων, ἀλλὰ καὶ νὰ προκαλέσω τὴν ὑποβολὴν ἐκθέσεων παρ’ ἁπασῶν τῶν ἀρχῶν, καὶ ἴσως ἐνθυμεῖται, ὅτι τῷ εἶχον ὑποσχεθῆ ὅτι ἤθελον πράξει τοῦτο. Ὁ κ. Βουλευτὴς ὡμίλησε περὶ τοῦ δικαίου ἐν τῷ θέματι· περὶ τοῦ δικαίου δυνάμεθα νὰ σκεφθῶμεν, ὅταν πρόκηται νὰ νομοθετήσωμεν, ἤδη πρόκηται νὰ ἐξετάσωμεν τὰ περὶ τοῦ νομίμου· τὸ νόμιμον δὲ ποῖον εἶναι; ὅ,τι ἴσχυε πρὸ τῆς ἑνώσεως, ἀφοῦ διὰ τὸ φορολογικῶς ἀναφομοίωτον ὑπάγεται τὸ ζήτημα εἰς τὴν νομοθεσίαν τὴν παλαιὰν, τὴν ἑπτανησιακήν. Ἵνα γινώσκομεν ἑπομένως τί τὸ νόμιμον, πρέπει νὰ πληροφορηθῶμεν ἀκριβῶς τί ἦτο νόμιμον πρὸ τῆς ἑνώσεως. Περὶ τούτου εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ὑπάρχουσιν ἐκθέσεις ἀντιφατικαὶ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, καὶ τοῦτο διότι τὰς ἐκθέσεις ταύτας ὑπέβαλον ἀρχαὶ, αἵτινες δὲν εἶχον ἐφαρμόσει τὸν ἑπτανησιακὸν νόμον ὑφισταμένης τῆς προστασίας, ἀλλ’ εἶχον ἐφαρμόσει τὸν ἑπτανησιακὸν νόμον μετὰ τὴν ἕνωσιν, προκαλούμεναι δὲ αὗται, ἵνα ἀποφανθῶσι τί ἐγίνετο πρὸ τῆς ἑνώσεως, ἐνίοτε ἔσφαλλον, ἔδιδον πληροφορίας ἐν σπουδῇ, αἵτινες ἀπεδεικνύοντο κατόπιν ἐρεύνης ἀκριβεστέρας μὴ ἀνταποκρινόμεναι πρὸς τὰ πράγματα. Οἱ νόμοι, ὧν ἐμνήσθη ὁ κ. Βουλευτὴς, εἶναι οἱ διέποντες τὰ τῆς ὑποθέσεως ἐπὶ τῆς Ἑπτανησιακῆς πολιτείας, καὶ κατ’ αὐτοὺς ἡ ἀξία, ὡς εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς, ἦτο ἡ κανονίζουσα ἐπὶ ὡρισμένην περίοδον, ἑβδομάδος νομίζω, τὴν τιμήν· ἡ δὲ ἀξία ὡρίζετο κατὰ μέσον ὅρον ἑνιαία, ἄνευ διακρίσεως ποιότητος.

§79ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Σφάλλετε πολὺ, καθ’ ἃ διατείνεται ἔμπορος τῆς ἐποχῆς ἐκείνης.

§80ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ ὑπηρεσία τοιαύτας δίδει πληροφορίας. Ὁ ἐλεγκτὴς τοῦ τελωνείου Κερκύρας ἐν γενικῇ ἐκθέσει περὶ τῶν τελωνειακῶν πραγμάτων πραγματεύεται ἐκτενῶς τὸ θέμα τοῦτο.

§81ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Περὶ σταφίδος ἢ περὶ ἐλαίου;

§82ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ νόμος τῆς Ἑπτανήσου εἶναι κατὰ τοῦτο ὁ αὐτὸς περὶ σταφίδος καὶ περὶ ἐλαίου, διότι ἐκεῖνος παραπέμπει εἰς τοῦτον· ἀπήτει ὁ Ἰόνιος νόμος τὴν σύνταξιν πρωτοκόλλου καὶ σήμερον πρωτόκολλον συντάσσεται, διαφέρει ὅμως ἡ ἐφαρμογή, διότι πρὸ τῆς ἑνώσεως ὑπῆρχον μεσῖται ἐπίσημοι, ἐφ’ ὧν ταῖς πληροφορίαις κατηρτίζετο τὸ πρωτόκολλον, σήμερον δέ, ἐλλείψει μεσιτῶν ἐπισήμων, κανονίζεται ὑπὸ τοῦ νομάρχου, τοῦ τελώνου καὶ τοῦ ταμίου, ἄνευ τοιαύτης βάσεως, ἥτις ὁμολογουμένως ἀπετέλει ἐγγύησιν. Τούτου ἕνεκα σήμερον, ὅταν γεννῶνται παράπονα, ἀπευθύνονται ταῦτα, ὅπως τὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ, κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἀφοῦ τὰ ἀπαρτίζοντα τὴν ἐπιτροπὴν τρία πρόσωπα εἶναι ὄργανα κυβερνητικὰ, ἐπιτρέπεται ἡ προκατάληψις, ὅτι ἐμπνέονται ὑπὸ ἁρπακτικῶν διαθέσεων, ἢ τοὐλάχιστον ταμιευτικῶν διὰ τοὺς ἐπιεικέστερον κρίνοντας ἢ ἐκφραζομένους. Πρὸ τῆς ἑνώσεως δὲν ὑπῆρχε κίνδυνος τοιαύτης παρεξηγήσεως, διότι τὸ ὑπὸ τοῦ τελώνου συντασσόμενον πρωτόκολλον ἀνέγραφεν ἁπλῶς τὸ πόρισμα τῶν δηλώσεων τῶν ἐπισήμων μεσιτῶν. Οἱ μεσῖται ἐπιστοποίουν πρὸς τὸν τελώνην καθ’ ἑβδομάδα τὰ τῆς ἰδίας αὑτῶν ἐργασίας.

§83ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἔφερον τὰ ἀγοραπωλητήρια.

§84ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὀρθῶς· ἐπιστοποίουν τὰς δι’ αὐτῶν ἐνεργηθείσας ἀγοραπωλησίας· σήμερον ὅμως δὲν ἔχομεν μεσίτας ἐπισήμους, ἔχοντας δικαίωμα καὶ ὑποχρέωσιν ἐκ τοῦ νόμου νὰ πιστοποιῶσι τὰς ἀγοραπωλησίας, ὡς δὲ θὰ ἴδητε ἐν τῇ ἀλληλογραφίᾳ, ἣν θέλω ὑποβάλει, αὐτοὶ οἱ ὑπάλληλοι, οἱ κληθέντες νὰ δώσωσι γνώμην, θεωροῦσι τὴν ἔλλειψιν ταύτην ἱκανῶς σπουδαίαν, ὅπως προκαλέσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὑπαγορεύσῃ νομοθετικὴν πρόνοιαν περὶ ἐγγυήσεων. Μὴ κεκτημένοι τὰ στοιχεῖα, ὧν προϋποθέτει τὴν ὕπαρξιν ὁ Ἰόνιος νόμος, ἀναγκαζόμεθα νὰ συνδυάζωμεν ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τὰς διατάξεις αὐτοῦ πρὸς τὸ νῦν καθεστὸς, ἀπολήγει δὲ τοῦτο ἐνίοτε εἰς ἄτοπα. Τὰ περὶ τούτων ἐξεταστέα πρὸς σκοποὺς νομοθετικῶν μεταῤῥυθμίσεων, εἰς ὧν τὴν παρασκευὴν ἐργάζεται ἤδη ἡ ὑπηρεσία, ἀλλ’ ὁ κανονισμὸς τῶν τοῦ πρωτοκόλλου ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πρὸ τῆς ἑνώσεως ἐν ταῖς Ἰονίοις νήσοις κειμένων ἔχει ὡς εἶπον, τουτέστιν ὁ πρὸ τῆς ἑνώσεως νόμος ἀπαιτεῖ πρωτόκολλον ἑνιαῖον καθ’ ἑβδομάδα ἄνευ διακρίσεως ποιότητος τῆς σταφίδος. Ἡ ἔλλειψις διακρίσεως ποιοτήτων σταφίδος ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ ἀπέκλειεν ἢ ἀποκλείει τὴν ἐλάττωσιν τῆς κατὰ τὸ πρωτόκολλον ἑνιαίας ἀξίας, λόγῳ οὐχὶ ποιότητος κατωτέρας, ἀλλὰ φθορᾶς ἐκ βροχῆς ἢ ἄλλου λόγου; Αἱ περὶ τούτου πληροφορίαι τῆς ὑπηρεσίας καὶ αἱ ἐπὶ τῶν πληροφοριῶν τούτων στηριζόμεναι ἐνέργειαι τοῦ Ὑπουργείου ἀπὸ τῆς ἑνώσεως δὲν ὑπῆρξαν πάντοτε σύμφωνοι πρὸς ἀλλήλας. Ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως τῆς εἰδικῆς, περὶ ἧς ὡμίλησεν ὁ κ. Βουλευτὴς, ἡ ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργείου, ἡ στηριζομένη ἐπὶ τῶν γνωμοδοτήσεων τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν, ὑπῆρξεν ὅτι κατὰ τὸν Ἰόνιον νόμον ἠδύνατο νὰ γίνῃ παράβλεψις ἐπὶ τῆς ἀξίας, ὅταν τὸ προϊὸν ἦτο βεβλαμμένον, ἐπὶ ἄλλων ὅμως περιστάσεων καὶ κατόπιν ἄλλων πληροφοριῶν ἐξεδόθησαν ἀλλοῖαι ἀποφάσεις, ἐπ’ ἐσχάτων δὲ εἰς τὸ ἑνιαῖον τῆς ἀξίας κατὰ τὸ πρωτόκολλον οὐδεμία ἐν τῇ ἐφαρμογῇ ἐπιτρέπεται ἐξαίρεσις.

§85ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Παρακαλῶ νὰ καταθέσητε ἅπαντα τὰ ἔγγραφα.

§86ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ἐγγράφως δύο ἐπερωτήσεις πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ τῆς πρώτης τῶν ὁποίων ζητῶ πληροφορίας περὶ παρανόμου καὶ αὐθαιρέτου οἰκοδομῆς ἐντὸς χώρου ἀπηγορευμένου ἐν Ἀμαλιάδι τοῦ δήμου Ἤλιδος, διὰ τῆς δευτέρας δὲ ζητῶ πληροφορίας περὶ σκανδαλώδους πράξεως τοῦ κ. Νομάρχου Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος δι’ ἧς συνεχωνεύθησαν τὰ δύο ἐκλογικὰ τμήματα τοῦ δήμου Ἐρινεῶν. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης διὰ τὰς ἀνακοινώσεις, τὰς ὁποίας πρὸ ὀλίγου ἐποιήσατο ἐπὶ ἐπερωτήσεων μου. Δὲν παρεπονέθην κατὰ τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς· ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἑτέραν τῶν ἐπερωτήσεών μου, βεβαίως παρεπονέθην, ἀλλὰ τὸ παράπονόν μου ἀπέβλεπεν εἰς τὴν μὴ ἐκτέλεσιν τῶν ἐνταλμάτων παρὰ τῆς Μοιραρχίας. Δύναμαι ἤδη νὰ βεβαιώσω, ὅτι σπανίως, τοὐλάχιστον ὡς ἐγὼ γνωρίζω, ἐπερώτησις ἐπήνεγκε ταχύτερα ἀποτελέσματα, διότι ἡ ἐπερώτησις ἐκείνη ἐξηνάγκασε τὸν κ. Μοίραρχον νὰ λάβῃ μέτρα σύντονα, ἀφοῦ κατὰ τὸ τηλεγράφημα αὐτὸ τοῦ κ. Μοιράρχου Πατρῶν καὶ τοῦ Εἰσαγγελέως, χθὲς συνελήφθησαν οἱ φυγόδικοι, περὶ ὧν ἡ ἐπερώτησίς μου, οὕτω δὲ ἱκανοποιήθη ἡ δικαιοσύνη καὶ ἡσύχασαν οἱ κάτοικοι τῶν μερῶν ἐκείνων.

§87ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐντὸς ὀλιγίστων ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως τῶν ἐνταλμάτων, τὰ ὁποῖα ἐξεδόθησαν τὴν δεκάτην τρίτην ἡμέραν ἀπὸ τοῦ ἐγκλήματος, συνελήφθησαν οἱ φυγόδικοι. Σεῖς δὲ ἰσχυρίσθητε, ὅτι ἐπὶ δύο μῆνας ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ δὲν ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκόν της, καὶ κατ’ αὐτῆς ἀπηυθύνετο τὸ παράπονόν σας.

§88ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Χθὲς ἦλθε τηλεγραφικῶς ἡ εἴδησις τοῦ θανάτου διαπρεποῦς φίλου τῆς Ἑλλάδος, τοῦ μαρκίωνος Queux de St Hilaire. Νομίζω, ὅτι ὀφείλομεν εἰς τὴν μνήμην τοῦ ἐπιφανοῦς ἀνδρὸς νὰ ποιήσωμεν μνείαν τοῦ θανάτου αὐτοῦ ἐν τῇ Βουλῇ. Ὁ Μαρκίων Queux de St Hilaire ὑπῆρξεν εἷς τῶν καθιδρυτῶν τοῦ ἐν Παρισίοις Συλλόγου πρὸς διάδοσιν τῶν Ἑλληνικῶν γραμμάτων. Προσέφερε σπουδαίας ὑπηρεσίας εἰς τὰ Ἑλληνικὰ γράμματα, καὶ συνετέλεσεν εἰς τὴν διάδοσιν τῶν αἰσθημάτων, τῶν ἐν Γαλλίᾳ ὑπαρχόντων ὑπὲρ ἡμῶν. Διὰ τοῦτο ἐπίστευσα, ὅτι εἶναι καθῆκον καὶ συνάμα ἔκφρασις αἰσθήματος, τὸ ὁποῖον βεβαίως πάντες οἱ Βουλευταὶ συμμερίζονται, νὰ ἐκφράσωμεν τὴν λύπην ἡμῶν ἐπὶ τῇ ἀπωλείᾳ ταύτῃ. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω περὶ ἀνδρός, ὅστις προσήνεγκε σπουδαίας ὑπηρεσίας εἰς τὸν Ἑλληνισμόν.

§89Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Βεβαίως αἰσθήματα λύπης θέλει ἐγείρει ἐν τῇ χώρᾳ τὸ ἄγγελμα τοῦ θανάτου ἀνδρός, τοῦ ὁποίου ἡ πρὸς τὰ ἑλληνικὰ συμφέροντα εἰλικρινὴς καὶ ἔνθερμος ἀφοσίωσις κατεδηλώθη καθ’ ὅλον αὐτοῦ τὸν βίον. Ἐνθυμοῦνται βεβαίως ἐν τῇ χώρᾳ, ὅτι δὲν ἠγέρθη ποτὲ ἐν τῇ μεγάλῃ πρωτευούσῃ τοῦ Γαλλικοῦ Κράτους συζήτησις περὶ τῶν ἑλληνικῶν ὑποθέσεων, καθ’ ἣν ὁ Queux de St Hilaire δὲν προέστη ἔνθερμος συνήγορος ὑπὲρ τῶν ἑλληνικῶν γνωμῶν, καθ’ ἣν δὲν ὑπεβλήθη ἐκθύμως εἰς ἐπίμονον δημοσιογραφικὸν ἀγῶνα, ἵνα ὑποστηρίξῃ τὰς ἑλληνικὰς ἰδέας, καθ’ ἣν δὲν ἔδραμε καθ’ ὅλα τὰ σημεῖα τῆς μεγάλης ἐκείνης πόλεως, διὰ νὰ ἀποταθῇ πρὸς πάντας τοὺς ἄνδρας πάντων τῶν πολιτικῶν κομμάτων, πρὸς πάσας τὰς τάξεις, αἵτινες ἐπηρεάζουσι τὸ δημόσιον φρόνημα, ὅπως ἐγείρῃ καὶ θερμάνῃ τὸν πατροπαράδοτον φιλελληνισμὸν τοῦ εὐγενοῦς ἐκείνου ἔθνους.

§90ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Βεβαίως, βεβαίως.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ΑΨʹ περὶ συνομολογήσεως καὶ μετατροπῆς δανείων.

§92ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὅτε συνεζητήσαμεν τὸν νόμον ΑΨʹ, ὑπεδείξαμεν τὰ ἄτοπα, ἅτινα ἤθελε φέρει ἡ ἐφαρμογὴ τῶν διατάξεων αὐτοῦ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὑποστηρίζων τότε αὐτὰς, ἐδήλωσεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι δὲν ἔχουσι τὴν εὐρεῖαν ἔννοιαν, ἣν ἡμεῖς ἐδίδομεν εἰς αὐτὰς, καὶ ὅτι ἐν τῇ ἐφαρμογῇ των δὲν θὰ λάβωσι τὴν ἐπέκτασιν, ἣν διεβλέπομεν. Ὡς σκοπὸν τοῦ νόμου παρίστα τὴν τροπὴν τοῦ δανείου τῶν 60,000,000 καὶ τῶν 26,000,000. Ἐπειδὴ δὲ ἡ τροπὴ αὐτῶν ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ μετὰ τὴν λῆξιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἔπρεπε νὰ ἔχῃ τὴν ἀναγκαίαν ἐξουσίαν πρὸς ἐκτέλεσιν αὐτῆς. Ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου τούτου ἀπέδειξεν, ὅτι εἴχομεν δίκαιον, ἰσχυριζόμενοι, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, μ’ ὅλας τὰς δηλώσεις αὐτοῦ, ἤθελεν ἐφαρμόσει τὰς διατάξεις τοῦ νόμου κατὰ τὴν εὐρυτέραν αὐτῶν ἔννοιαν, τὴν ἐξουδετεροῦσαν καὶ ἐκμηδενίζουσαν ἓν τῶν σπουδαιοτέρων δικαιωμάτων τοῦ Κοινοβουλίου. Ἐνῷ δὲ τοῦτο ἐγένετο, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς σήμερον δὲν ἀρκεῖται εἰς τὴν ἐξουσίαν, τὴν ἐπιτρέπουσαν αὐτῷ τὴν συνομολόγησιν μόνον παγίων δανείων, ἀλλὰ ζητεῖ διὰ τῆς προτεινομένης προσθήκης καὶ ἀπόλυτον ἄδειαν πρὸς συνομολόγησιν καὶ προσωρινῶν δανείων. Ζητεῖ δὲ τοῦτο, διότι ἡ συνομολόγησις παγίων δανείων εἶναι δυσκολωτέρα, εὐκολωτέρα δὲ ἡ συνομολόγησις προσωρινῶν. Διὰ τῆς ψηφίσεως τῆς προτεινομένης προσθήκης ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία θὰ δύναται νὰ δανείζηται ὁσαδήποτε θέλει καὶ πρὸς οἱονδήποτε σκοπὸν, ἄνευ γνώσεως τοῦ Κοινοβουλίου καὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς προηγουμένης ἐξελέγξεως.

§93ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Πῶς;

§94ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Διὰ νὰ ἀπαντήσω εἰς τὴν ἐρώτησιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ πείσω ὑμᾶς περὶ τῆς ἀκριβείας τοῦ ἰσχυρισμοῦ μου, πρέπει νὰ ἀναλύσω τὰς δύο πράξεις, αἵτινες ἐγένοντο δυνάμει τοῦ νόμου ΑΨʹ, ἤτοι τὰ δάνεια τῶν 1,200,000 λιρῶν στερλινῶν καὶ 5,000,000. Τὰ δύο ταῦτα δάνεια ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν συνωμολόγησε δυνάμει τοῦ νόμου ΑΨʹ, ὤφειλε δὲ, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου τούτου, νὰ χρησιμοποιήσῃ μόνον πρὸς πληρωμὴν προϋπαρχόντων δανείων. Ἰδοὺ δὲ τί ἔπραξε, κατὰ τὰς πληροφορίας, ἃς εὑρίσκομεν ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1890: Ἐκ τοῦ δανείου 1,200,000 λ. στ. πρὸς 68⅛% εἰσέπραξε τὸ Δημόσιον λ. στ. 817,500. Ἐξ αὐτῶν ἐπλήρωσε τὸ προσωρινὸν δάνειον τῶν 400,000 λιρῶν στερλινῶν, τὸ ὁποῖον εἶχε προηγουμένως συνομολογήσει πρὸς πληρωμὴν τοκομεριδίων τῆς χρήσεως τοῦ 1889, τὸ ἀντάλλαγμα τῶν ὁποίων, προερχόμενον ἐξ ὑπεγγύων προσόδων, ἔπρεπε νὰ κατατεθῇ ὁριστικῶς εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἐν τῷ τρεχουμένῳ λογαριασμῷ τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Ἐπλήρωσεν ὡσαύτως μέρος τοῦ δανείου τῶν 10,200,000 φράγκων, ἤτοι 220,000 λίρας στερλίνας, δηλ. φρ. 5,550,000 περίπου, ἀντὶ νὰ πληρώσῃ τὸ ὅλον τοῦ δανείου τούτου. Αἱ πληρωμαὶ αὐταί εἰσι σύμφωνοι μὲ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτων ἡ Κυβέρνησις ἐπλήρωσε 10,800 λίρας διὰ τόκους τοῦ δανείου τῶν 400,000, λιρῶν, οἵτινες βαρύνουσι τὰς τακτικὰς δαπάνας τῆς χρήσεως, ἐντὸς τῆς ὁποίας ἐγένετο τὸ δάνειον τοῦτο· ἐπλήρωσε προσέτι 186,700 λίρας διὰ τοκομερίδια διαφόρων δανείων, βαρύνοντα ἐπίσης τὴν χρῆσιν τοῦ 1889. Ἐπλήρωσεν ἑπομένως διὰ σκοποὺς ἀλλοίους ἐκείνων, οὓς ἐπιτρέπει ὁ νόμος ΑΨʹ, 197,500 λίρας, ἤτοι κατὰ τὴν τρέχουσαν τιμὴν τοῦ συναλλάγματος 6,122,500 δραχμάς. Ἐξοφλήσας δὲ τὸ δάνειον τῶν 400,000 λιρῶν, ἠλευθέρωσε τὰ ἐκ τῶν ὑπεγγύων προσόδων εἰσπραχθέντα ποσὰ, ἅτινα ἔπρεπε νὰ χρησιμοποιηθῶσι πρὸς πληρωμὴν τῶν τοκομεριδίων, τῶν πληρωθέντων διὰ τοῦ προσωρινοῦ τούτου δανείου, καὶ ἅτινα, ἀνερχόμενα εἰς 12,613,000 δραχμῶν, πρέπει, ὡς ἀντίκρυσμα αὐτοῦ, νὰ χρησιμοποιηθῶσιν εἰς τὴν πληρωμὴν ἑτέρων δανείων. Τοιοῦτος εἶναι ὁ λογαριασμὸς τοῦ δανείου τῶν 1,200,000 λιρῶν. Ὁ λογαριασμὸς δὲ τοῦ δανείου τῶν 5,000,000, ἐξ οὗ, ὑπολογιζομένου πρὸς 72¾%, εἰσεπράχθησαν 3,637,800 λίραι, ἔχει περίπου ὡς ἑξῆς: αʹ) ἐπληρώθησαν καὶ θὰ πληρωθῶσι πρὸς ἐξόφλησιν τῶν ὁμολογιῶν τοῦ δανείου τῶν 60,000,000 φράγκων λίραι στ. 2,185,000 καὶ ὄχι 2,207,800, ἃς ἀναγράφει ἡ ἔκθεσις τοῦ Προϋπολογισμοῦ, διότι τὸ μέρος τοῦ δανείου τῶν 60,000,000, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ πληρωθῇ, ἀνέρχεται εἰς 55,195,000 φράγκων χρυσῶν, ἅτινα, ὑπολογιζομένης τῆς λίρας κατὰ τὴν τρέχουσαν αὐτῆς τιμὴν πρὸς φράγκα χρυσᾶ 25 καὶ 25)00 περίπου, ἀντιστοιχοῦσι μὲ 2,185,000 λίρας· βʹ) ἐπληρώθησαν 950,480 λίραι διὰ τὸ δάνειον τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν· γʹ) 148,000 λίραι διὰ τὸ τοῦ σιδηροδρόμου Μεσολογγίου–Ἀγρινίου. δʹ) Διὰ τὴν ἐξόφλησιν 5,823 ὁμολογιῶν τοῦ δανείου τῶν 26,000,000, πρὸς 500 δραχμὰς ἑκάστην, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀναγράφει λίρας στερλίνας 116,620 κατὰ τὰ δόγματα, ἅτινα ἐφαρμόζει, ὑπολογίζων τὰς λίρας στερλίνας πρὸς δραχ. 25 καὶ 25)00, ἐνῷ αὗται τιμῶνται ἐν τῇ ἀγορᾷ πρὸς δραχ. 31 περίπου. Ὀφείλει ὅμως, κατὰ τὰ θετικὰ καὶ ἀριθμητικὰ δόγματα καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς πραγματικῆς τῶν λιρῶν ἀξίας, νὰ ἀναγράψῃ λίρας 93,919, ἀντιστοιχούσας μὲ δραχ. 2,911,500, αἵτινές εἰσιν ἀκριβῶς τὸ πληρωθὲν ποσὸν πρὸς ἐξόφλησιν τῶν 5,823 ὁμολογιῶν τοῦ δανείου τῶν 26 ἑκατομμυρίων. Ὅθεν, συμφώνως μὲ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου ΑΨʹ, ἐπλήρωσε καὶ θὰ πληρώσῃ ἐκ τοῦ δανείου τῶν 5,000,000 ποσὸν 3,378,179 λιρῶν στερλινῶν· περισσεύουσιν ἑπομένως ἐκ τοῦ δανείου τούτου 259,321 λίραι στερλίναι καὶ οὐχὶ 214,120, ἃς ἀναγράφει ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ· αἱ 259,321 δὲ λίραι ἀντιστοιχοῦσι μὲ δραχμὰς 8,039,000 περίπου. Κατὰ τὴν ἀνάλυσιν ταύτην ἐκ τοῦ προϊόντος τῶν συνομολογηθέντων δανείων ἐξωφλήθησαν προϋπάρχοντα δάνεια καὶ ἔμεινε περίσσευμα, ἀνερχόμενον περίπου εἰς δραχμὰς 14,170,000. Ἂν εἰς ταύτας προσθέσωμεν καὶ δρ. 12,613,000 παριστώσας τὰς ἐλευθερωθείσας καὶ μενούσας ἀδιαθέτους εἰσπράξεις τῶν ὑπεγγύων προσόδων, δι’ ὧν ἔπρεπε νὰ πληρωθῶσι τὰ τοκομερίδια, τὰ πληρωθέντα ἐκ τοῦ τραπέντος δανείου τῶν 400,000 λιρῶν, ἔχομεν τελικὸν περίσσευμα τῶν δύο τελευταίων δανείων δραχ. 26,780,000 περίπου. Ἐκ τοῦ περισσεύματος τούτου ἐπληρώθησαν εἰς τὰς Τραπέζας ἐν τῷ λογαριασμῷ τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας δραχ. 8,099,000, διότι τὸ 1888 κατ’ αὐτὴν τὴν ἐποχὴν ὁ λογαριασμὸς οὗτος τῶν Τραπεζῶν παρουσίαζεν εἰς χρέωσιν τοῦ Δημοσίου δραχ. 76,768,000, σήμερον δὲ παρουσιάζει δραχ. 68,669,000 ἤτοι δραχ. 8,099,000 ἐπὶ ἔλαττον. Ἐξωφλήθη ὡσαύτως τὸ δάνειον, τὸ ληφθὲν παρὰ τοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου πρὸς κατασκευὴν τοῦ Στρατοδικείου, ἐκ 404,894 δραχμῶν. Πλάττεται δὲ προσέτι αὐθαιρέτως καὶ ἓν ἕτερον δάνειον ἐκ δραχ. 61,293 πρὸς κατασκευὴν Καπνοκοπτηρίου, οὗτινος τὴν οἰκοδομὴν οὐδεὶς νόμος ἐπέτρεψε καὶ ὑπὲρ τῆς ὁποίας οὐδέποτε ἐψηφίσθη δάνειον. Καὶ τοῦ δανείου δὲ τούτου ἡ ἐξόφλησις γίνεται ἐκ τοῦ προϊόντος τῶν τελευταίων δύο δανείων. Ὑπολογίζεται δὲ συγχρόνως ἄνευ οὐδεμιᾶς δικαιολογίας καὶ ἡ πληρωμὴ τῶν τόκων αὐτῶν, ἀνερχομένων εἰς δραχ. 36,913, αἵτινες ἀναντιῤῥήτως βαρύνουσι τὰς δαπάνας τοῦ τακτικοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἐκ τοῦ περισσεύματος ἑπομένως τῶν δύο δανείων, τοῦ ἀνερχομένου εἰς δραχ. 26,780,000 περίπου, ἐπληρώθησαν δραχ. 8,565,000, καὶ μένει ὑπόλοιπον ἐκ δραχ. 18,215,000, τὸ ὁποῖον δὲν γνωρίζωμεν, ἂν θὰ χρησιμοποιηθῇ συμφώνως μὲ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου ΑΨ καὶ μὲ τὸν σκοπὸν, δι’ ὃν συνῃρήθησαν τὰ δύο δάνεια, ἢ ἂν κατηναλώθη ἤδη εἰς πληρωμὴν ἐλλειμμάτων τοῦ Προϋπολογισμοῦ, εἰς διαφορὰς συναλλάγματος, ἃς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν θεωρεῖ ὡς δαπάνην, ἢ εἰς ἄλλας ἀνάγκας τοῦ Δημοσίου. Ἐὰν δὲ τὰ δάνεια ταῦτα τὰ πάγια, ἅτινα ὁ κ. Πρωθυπουργὸς συνωμολόγησε δυνάμει τοῦ νόμου ΑΨ, μετεχειρίσθη καθ’ ὃν τρόπον ἀνέπτυξα, τουτέστιν οὐχὶ πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ σκοποῦ, χάριν τοῦ ὁποίου ἐψηφίσθη ὁ νόμος οὗτος, ἀλλ’ ἐν μέρει μόνον χάριν τοῦ σκοποῦ τούτου, ἐν μέρει δὲ πρὸς θεραπείαν ἄλλων κανονικῶν ἀναγκῶν τοῦ Δημοσίου, καὶ ἐν μέρει πρὸς θεραπείαν ἀναγκῶν, τὰς ὁποίας πλάττει ἡ Κυβέρνησις, ὅπως τὰς χαρακτηρίσῃ ὡς δάνειον πληρωτέον παρὰ τῶν δυνάμει τοῦ νόμου ΑΨ συνομολογουμένων δανείων, ὡς συμβαίνει διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ Καπνοκοπτηρίου, ἐὰν, λέγω, ἐπὶ τῶν παγίων δανείων λαμβάνωσι χώραν τοιαῦται ὑπερβασίαι, δυνάμεθα νὰ φαντασθῶμεν ὁποῖαι ἔσονται αὗται ὅταν ἡ Κυβέρνησις θὰ δύναται νὰ συνομολογῇ ὁπόταν βούληται καὶ προσωρινὰ δάνεια. Τὰ πάγια δάνεια δὲν δύνανται νὰ συνομολογῶνται ἐν κρυπτῷ καὶ καθ’ ἑκάστην. Τὰ προσωρινὰ ὅμως δύνανται νὰ συνομολογῶνται ἄνευ οὐδεμιᾶς γνώσεως μήτε τῆς Βουλῆς μήτε τοῦ κοινοῦ, καθ’ ἡμέραν κατὰ μικρὰ καὶ μεγάλα ποσὰ, ἅτινα ἀθροιζόμενα θὰ δύνανται νὰ ἀνέρχωνται εἰς πολλὰ ἑκατομμύρια. Πρὸς συνομολόγησιν δὲ τοιούτων δανείων κατὰ τὸν μηχανισμὸν τοῦ νόμου ΑΨ οὐδεὶς σχεδὸν ὑπάρχει πραγματικὸς περιορισμὸς, ἐκτὸς τοῦ ὁρισμοῦ τοῦ τόκου εἰς ἓξ τοῖς ἑκατὸν, καὶ τῆς ἀπαγορεύσεως τῶν εἰδικῶν ἐγγυήσεων. Ὁ περιορισμὸς, δὲ, καθ’ ὃν τὸ ἐξ αὐτῶν προϊὸν πρέπει νὰ χρησιμεύῃ εἰς τὴν προεξόφλησιν προϋπαρχόντων δανείων, εἶναι ὅλως ἀνώδυνος καὶ θεωρητικός. Ἰδοὺ δὲ πῶς. Ἔχομεν νόμον, ἐπιτρέποντα τὴν ἔκδοσιν ἐντόκων γραμματίων ὡρισμένου ποσοῦ, τὸ ὁποῖον, εἰρήσθω ἐν παρόδῳ, δὲν ἐδίστασεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ ὑπερβῇ, ἐκδόσας γραμμάτια ὑπερβαίνοντα κατὰ 850,000 δραχμὰς περίπου τὸ ποσὸν, ὅπερ εἶχεν ὁρίσει ὡς ἀνώτατον αὐτῶν ὅριον. Συμφώνως μὲ τὸν νόμον τοῦτον, ἑκάστην ἡμέραν, καθ’ ἣν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν θὰ ἔχῃ ἀνάγκην χρημάτων, ὁ Ὑπουργὸς δύναται νὰ πληρόνῃ ἔντοκα γραμμάτια ἐν κυκλοφορίᾳ καὶ νὰ προμηθεύηται χρήματα. Φαίνεται ἴσως ὑμῖν ἄπορον, πῶς θὰ προμηθεύηται οὕτω χρήματα, ἐνῷ θὰ ἔχῃ ἀνάγκην καὶ ἄλλων χρημάτων πρὸς πληρωμὴν ἐντόκων γραμματίων ἐν κυκλοφορίᾳ. Τὸ ζήτημα εἶναι ἁπλούστατον. Δυνάμει τῆς προτεινομένης τροποποιήσεως τοῦ νόμου ΑΨ θὰ δικαιοῦται νὰ συνομολογῇ προσωρινὸν δάνειον. Θὰ συνομολογῇ τοιοῦτον μετὰ Τραπέζης ἢ τραπεζίτου τινὸς καὶ θὰ πληρόνῃ δι’ αὐτοῦ γραμμάτια. Τὰ γραμμάτια δὲ ταῦτα θὰ δύναται νὰ τὰ τοποθετῇ ἐκ νέου καὶ νὰ εὑρίσκῃ δι’ ἄλλας ἀνάγκας χρήματα. Δι’ ἑνὸς δὲ τοιούτου κύκλου δανείων δύναται νὰ προμηθεύηται ὁσαδήποτε θέλει χρήματα, χωρὶς νὰ παραβιάζῃ τὸ γράμμα μήτε τοῦ νόμου ΑΨ, μήτε τοῦ τῶν ἐντόκων γραμματίων. Ὑπάρχει δὲ καὶ ἕτερος τρόπος ἐφαρμογῆς τῆς δανειστικῆς ταύτης μεθόδου, ὁ διὰ τῶν τρεχουμένων λογαριασμῶν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Εἰς τοὺς λ)σμοὺς τούτους τὸ Δημόσιον ὀφείλει εἰς τὰς Τραπέζας 68,669,000 δραχμῶν. Δύναται ἑπομένως ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ συνομολογήσῃ οἱονδήποτε δάνειον συμφώνως μὲ τὸν νόμον ΑΨʹ, καταβάλλων δὲ τὸ προϊὸν αὐτοῦ εἰς μίαν τῶν Τραπεζῶν ἀπέναντι τοῦ λ)σμοῦ τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ἐκπληροῖ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου καὶ δύναται νὰ διαθέσῃ τὸ οὕτω καταβληθὲν ποσόν, λαμβάνων αὐτὸ ἐκ νέου παρὰ τοῦ αὐτοῦ τρεχομένου λ)σμοῦ. Ἔχει δ’ οὕτω ὁ κ. Ὑπουργὸς δύο θύρας ἀνοικτάς, διὰ τῶν ὁποίων δύναται νὰ προμηθευθῇ ὅσα χρήματα θέλει. Ἐπειδὴ δὲ εἶναι δύσκολον νὰ πράττῃ τοῦτο καθ’ ἡμέραν διὰ παγίων δανείων, προτείνει τὴν συζητουμένην προσθήκην, ἥτις παρουσιάζεται μὲν ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ὡς ἁπλῆ καὶ ἀθώα ἑρμηνεία τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νόμου, σκοπεῖ ὅμως τὴν παροχὴν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἀπολύτου ἐξουσίας, ὅπως συνομολογῇ εἰς βάρος τοῦ ἔθνους πᾶν εἶδος δανείων καὶ προμηθεύεται οὕτω χρήματα πρὸς θεραπείαν πάσης ἀνάγκης τοῦ Δημοσίου. Ἐὰν εἰς τὴν ἐξουσίαν ταύτην προσθέσωμεν καὶ ἐκείνην, ἣν ἰδιοποιεῖται ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅπως δι’ ἐκτάκτων καὶ ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων, ἀντικειμένων εἰς τὰς διατάξεις τοῦ Λογιστικοῦ νόμου καὶ τοῦ ἐτησίως ψηφιζομένου οἰκονομικοῦ νόμου, ἐκτελῇ δαπάνας μὴ περιλαμβανομένας ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, θέλομεν φθάσει εἰς τὸ ἀποτέλεσμα, ὅπερ ἀνέφερα. Θέλομεν στερηθῆ θεμελιώδους δικαιώματος καὶ τῶν μέσων νὰ ἐκτελέσωμεν τὸ ὕψιστον καθῆκον τῆς ἐπιβλέψεως τῆς διαχειρίσεως τῶν οἰκονομικῶν τοῦ τόπου. Ἡ Ἐκτελεστικὴ Ἐξουσία θὰ δανείζηται εἰς βάρος τοῦ Ἔθνους ὁσαδήποτε ποσὰ θέλει καὶ θὰ δαπανᾷ αὐτὰ κατὰ τὴν ἰδίαν αὐτῆς κρίσιν καὶ βούλησιν, μὴ δεσμευομένη μήτε ὑπὸ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, μήτε ὑπὸ τοῦ Λογιστικοῦ νόμου. Ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς, ἥτις διὰ τοῦ συστήματος τῆς εὐρείας περιφερείας ἀνυψώθη μέχρι τοῦ αἰθέρος καὶ δὲν κατέρχεται εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν θετικῶν συμφερόντων τοῦ τόπου, θέλει βεβαίως ψηφίσει καὶ τὸ εἰς τοιαῦτα φέρον ἀποτελέσματα νομοσχέδιον τοῦτο. Πρέπει ὅμως νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει πάντες, καὶ ἰδίως οἱ τῆς πλειοψηφίας, ὅτι μετὰ τὴν ψήφισιν αὐτοῦ ὀλίγη θ’ ἀπομείνῃ θετικὴ ἐργασία, ἣν θὰ ἔχωμεν νὰ ἐκτελέσωμεν ἐνταῦθα, τὸ κοινοβουλευτικὸν δ’ ἡμῶν πολίτευμα θ’ ἀποβῇ ἁπλῆ καὶ καθαρὰ παρῳδία. Λυποῦμαι διότι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὃν πολλάκις ἤκουσα καυχώμενον ὅτι εἶναι προϊὸν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος καὶ θιασώτης τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ τόπου, ἀφαιρεῖ ὀλίγον κατ’ ὀλίγον πᾶσαν σημασίαν ἐκ τῶν ἐργασιῶν τοῦ Κοινοβουλίου. Ὁ τοιοῦτος δὲ περιορισμὸς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς δὲν ἔχει μόνον ἀποτέλεσμα τὴν ἐξευτέλισιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, ἀλλὰ καὶ τὴν πλήρη διατάραξιν τῆς διαχειρίσεως τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν. Οὐ μόνον εἰς τὰ συνταγματικὰ καὶ φιλελεύθερα Κράτη, ἀλλὰ καὶ εἰς αὐτὰς τὰς ἀπολύτους μοναρχίας οἱ νόμοι, οἱ κανονίζοντες τὴν διαχείρισιν τῶν οἰκονομικῶν αὐτῶν, δὲν σκοποῦσι μόνον τὸν περιορισμὸν τῆς ἐξουσίας τῶν ἐκτελούντων αὐτούς, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐκ τῶν προτέρων γνῶσιν καὶ τὴν πλήρη ἐξέλεγξιν τῆς διαχειρίσεως ταύτης. Εἰς τὰ κοινοβουλευτικὰ δὲ πολιτεύματα ἡ παρὰ τῆς Βουλῆς ἐκ τῶν προτέρων ἐξέτασις καὶ μελέτη τῶν οἰκονομικῶν ζητημάτων, οὐ μόνον παρεμποδίζει τὰς ὑπερβασίας τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας, ἀλλὰ καὶ ἐξασφαλίζει τὴν κανονικὴν διαχείρισιν τῶν δημοσίων χρημάτων. Καταργοῦντες τὴν τοιαύτην μελέτην καὶ ἐξέλεγξιν, καταργεῖτε τὴν θεμελιωδεστέραν ἐγγύησιν τῆς τάξεως καὶ τῆς ἀκριβείας ἐν τῇ διαχειρίσει τῶν οἰκονομικῶν τῆς χώρας. Διὰ τῶν ἐφαρμοζομένων δὲ περιπλόκων συνδυασμῶν καὶ λ)σμῶν φέρετε τὸ χάος ἐν τῇ διαχειρίσει ταύτη, ἐν ᾗ δὲν θὰ παρέλθῃ πολὺς καιρός, ὅτε μήτε ἡμεῖς μήτε ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ δύναται νὰ εὕρῃ μήτε ἀρχὴν μήτε τέλος.

§95ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ νόμος, οὗ ζητεῖται ἡ συμπλήρωσις, ἔσχεν ἀποτελέσματα ἀγαθά. Ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1890, τῷ ὑποβληθέντι ἤδη, εὑρίσκομεν ἀναγεγραμμένα τὰ ἀποτελέσματα ταῦτα ἐν ἑκατομμυρίοις οἰκονομιῶν, πραγματοποιηθεισῶν ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου. Δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῶσιν αἱ οἰκονομίαι αὗται ἄνευ τοῦ νόμου, δὲν θὰ ἦτο δυνατόν, διότι δὲν θὰ ὑπῆρχεν ἡ ἐξουσία ἐν τῇ Κυβερνήσει, ὅπως προβῇ εἰς τοσαύτας ὠφελίμους τῷ Δημοσίῳ πράξεις ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς· ἀλλὰ καὶ παρούσης τῆς Βουλῆς δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συνομολογήσῃ αὐτάς, διότι ἡ διαπραγμάτευσις διευκολύνεται πολύ, ὅταν γινώσκῃ ὁ πρὸς ὃν διαπραγματεύεται ἡ Κυβέρνησις, ὅτι αἱ συμφωνίαι εἶναι ἐξ ὑπαρχῆς ἔγκυροι, ὅτι δὲν ἐξαρτᾶται τὸ κῦρος αὐτῶν ἐκ τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς, ἥτις δύναται νὰ θεωρῆται ἀσφαλὴς ὑπὸ τῶν γινωσκόντων τὰ τῆς πλειοψηφίας, δὲν παρουσιάζει ὅμως πάντοτε καὶ πρὸς πάντας τοὺς διαπραγματευομένους τὴν αὐτὴν βεβαιότητα.

§96ΡΑΛΛΗΣ...........

§97ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, γινώσκων αὐτὸς τὰς διαθέσεις τῆς πλειονοψηφίας πρὸς τὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως, καὶ τὸ ἑδραῖον τῆς πλειονοψηφίας ταύτης, νομίζει ὅτι τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ πρὸς τοὺς ξένους κεφαλαιούχους. Οἱ ξένοι κεφαλαιοῦχοι δὲν ἔχουσι τὴν αὐτὴν καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς γνῶσιν τῶν πραγμάτων τῆς Ἑλλάδος. Ὁ κ. Ῥάλλης ὀρθῶς φρονεῖ, ὅτι ἡ πλειονοψηφία δὲν θέλει ἐγκαταλείψει τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι δὲν θὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν Κυβέρνησιν ἡ πλειονοψηφία τῆς παρούσης Βουλῆς; καὶ ὅτι δὲν θὰ ἐγκαταλείψῃ αὐτὴν ἡ πλειονοψηφία τῆς μελλούσης Βουλῆς, ἀλλὰ τοῦτο δὲν γινώσκουσιν ὡς αὐτὸς οἱ κεφαλαιοῦχοι, πρὸς οὓς διαπραγματευόμεθα. Ὅταν ὅμως γινώσκωσιν, ὅτι πᾶν ὅ,τι συμφωνήσωμεν εἶναι νόμος, διευκολύνονται αἱ διαπραγματεύσεις· καὶ εἰς τοῦτο ὀφείλεται τὸ αἴσιον τῆς ἐκβάσεως τῶν μέχρι τοῦδε διαπραγματεύσεων. Ὑπῆρξε δὲ ἡ ἔκβασις αἰσία οὐ μόνον αὐτὴ καθ’ ἑαυτήν, ἀλλὰ καὶ ἐν ταῖς συνεπείαις αὐτῆς, διότι εἰς τὰ ἐπιτευχθέντα ἐν ταῖς συμφωνίαις πρὸς τοὺς ξένους κεφαλαιούχους ὀφείλεται ἡ μείωσις τοῦ τόκου ἐν ταῖς συναλλαγαῖς τοῦ Δημοσίου. Οὕτως ἠλαττώθη τὸ ἐκ τῶν ἐντόκων γραμματίων βάρος τοῦ Δημοσίου ἀπὸ 7% εἰς 4%. Ἄξιον λόγου εἶναι τὸ κέρδος τοῦτο ἐπὶ 14 ἑκατομμυρίων, ἢ ἐπὶ 13 ἑκατομμυρίων καὶ ἡμίσεως, καίτοι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ἰσχυρίσθη, ὅτι ἐξεδόθησαν ἔντοκα γραμμάτια ἐπέκεινα τοῦ ἐπιτρεπομένου ποσοῦ. Τοῦ ποσοῦ τούτου ὑπολειπόμεθα. Χάρις εἰς τὴν ἄδειαν τοῦ νόμου ἠδυνήθημεν νὰ διεξαγάγωμεν τὰς τροπάς, αἵτινες μέχρι τοῦδε ἐπραγματοποιήθησαν, χάρις εἰς αὐτὴν ἐλπίζομεν ὅτι θέλομεν δυνηθῆ νὰ διεξαγάγωμεν καὶ ἄλλας τροπὰς, ἐξ ὧν θέλει ἐπιτευχθῆ οἰκονομία ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ μέχρι τριῶν ἢ τεσσάρων ἔτι ἑκατομμυρίων. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς ἰσχυρίσθη, ὅτι δὲν ἐτηρήθησαν τὰ τοῦ νόμου, εἰς ἀπόδειξιν δὲ ἐπεκαλέσθη πληροφορίας, καταδηλούσας ὅτι λογαριασμὸς τῆς ὁριστικῆς διαθέσεως τῶν εἰσπραχθέντων κεφαλαίων εἰσέτι δὲν δύναται νὰ καταρτισθῇ· ἐνῷ δὲ καὶ ἐν τῇ εἰσαγωγικῇ ἐκθέσει τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ ἐν τῇ εἰσαγωγικῇ ἐκθέσει τοῦ νομοσχεδίου εὗρεν ἀναγεγραμμένον, ὅτι κατάστρωσις τοιούτου λογαριασμοῦ ἦτο ἔτι ἀνέφικτος, ἐνῷ καὶ εἰς ἐπερώτησιν, ἣν ἀπηύθυνεν, ἔλαβε τὴν αὐτὴν ἀπάντησιν, ἔρχεται ἄνευ λογαριασμοῦ, δηλοῦντος τὰ τῆς διαθέσεως τῶν εἰσπραχθέντων κεφαλαίων, ν’ ἀποδείξῃ, ὅτι δὲν ἐπραγματοποιήσαμεν τὰ τοῦ νόμου. Ἐστηρίχθη εἰς λογαριασμοὺς ἰδίους, καθ’ οὓς ποσὸν 250,000 λιρῶν δὲν διετέθη δῆθεν κατὰ τοὺς ὁρισμοὺς τοῦ νόμου, διότι παραλείπεται ἐν προσαχθείσῃ σημειώσει περὶ τῆς κατὰ τὴν πραγματοποίησιν τῶν δανείων δοσοληψίας. Καὶ οὐ μόνον ἐν τούτῳ ἔσφαλεν, ἐκλαβὼν τὴν παράλειψιν τοῦ ποσοῦ ἐν τῇ σημειώσει ὡς δεικνύουσαν, ὅτι δὲν ἐγένετο διάθεσις τῶν εἰσπραχθέντων χρημάτων κατὰ τὰ νενομισμένα, ἀλλ’ ἐπίσης ἐπλανήθη καὶ περὶ τῆς ἐννοίας τῶν περιληφθέντων ἐν τῷ σημειώματι, ἐκλαβὼν ἄλλα ἀντ’ ἄλλων. Ἐνόμισεν ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅτι ὑπεβάλομεν σημείωμα περὶ τῆς ὁριστικῆς διαθέσεως τῶν ἐκ τῶν δανείων εἰσπραχθέντων χρημάτων, ἐνῷ τὸ σημείωμα ἀφορᾷ εἰς μόνην τὴν διαχείρισιν, δεικνῦον ποῦ παρεδόθη αὐτούσιον τὸ χρῆμα, οὐδαμῶς δὲ θίγον τὰ τῆς ὁριστικῆς αὐτοῦ διαθέσεως καὶ τοῦ καταλογισμοῦ. Ἂν ὁ κ. Βουλευτής, ἀφοῦ λάβῃ καταστρωθέντας τοὺς ὁριστικοὺς λογαριασμοὺς, δυνηθῇ νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι τὸ εἰσπραχθὲν χρῆμα ἐκ τῶν νέων δανείων δὲν διετέθη μέχρι τῆς τελευταίας δραχμῆς εἰς ἐξόφλησιν προγενεστέρων δανείων, μόνον τότε θὰ ἦναι δεδικαιολογημένος ἐφ’ οἷς ἰσχυρίσθη. Ἂν δραχμὴ μία διετέθη ἐκ δανείου συνομολογηθέντος δυνάμει τοῦ νόμου τούτου εἰς σκοποὺς ἄλλους ἢ εἰς ἐξόφλησιν κεφαλαίων δανείων προγενεστέρων, βεβαίως παρεβιάσθη ὁ νόμος. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς οὐδὲν τοιοῦτον ἀπέδειξεν ἢ ἐνέδειξεν, οὐδὲ θὰ δυνηθῇ νὰ ἀποδείξῃ· ἐπικαλούμενος ἔκθεσιν περὶ διαχειρίσεως τοῦ εἰσπραχθέντος χρήματος, δεικνύει ἐν αὐτῇ καταβολὰς πρὸς τραπεζίτην ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, μεθ’ οὗ ἔχει δοσοληψίας τὸ Δημόσιον, ταύτην δὲ τὴν καταβολὴν χαρακτηρίζει ὡς ὁριστικὴν διάθεσιν τοῦ χρήματος, μὴ συνάδουσαν πρὸς τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ νόμου. Τίνα ἔχει σχέσιν ἡ παράδοσις τοῦ χρήματος εἰς τραπεζίτην χάριν διαχειριστικῶν πράξεων, ἀναγομένων εἰς πληρωμὰς τοῦ Δημοσίου ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, πρὸς τὴν ὁριστικὴν τοῦ χρήματος διάθεσιν, ἐφ’ ᾗ γενήσεται ὁ τελικὸς καταλογισμός;

§98ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ὑπάρχει τὸ ἀντίκρυσμα.

§99ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀφοῦ ἔχετε πρόχειρον τὴν λέξιν, ἔπρεπε νὰ ζητήσητε καὶ τὸ πρᾶγμα. Ὅταν δυνηθῆτε νὰ ἀποδείξητε, ὅτι δὲν ἀπεσβέσθη ὡς ἀντίκρυσμα τῶν νέων δανείων ποσὸν κεφαλαίου παλαιῶν δανείων ἴσον πρὸς τὰ ἐξ ἐκείνων εἰσπραχθέντα, τότε μόνον χωρεῖ ὁ ἰσχυρισμὸς, ὅτι δὲν ἐξετελέσθησαν τὰ τοῦ νόμου· ἀλλ’ ἐὰν τὸ εἰσπραχθὲν χρῆμα διεβιβάσθη πρὸς ἀπόσβεσιν τοῦ ἀντικρύσματος διὰ πράξεων διαχειριστικῶν, ὑπαγορευομένων ἐκ τῶν δοσοληψιῶν τοῦ Δημοσίου ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, τοῦτο οὐδαμῶς ἐπηρεάζει τὰ τοῦ ὁριστικοῦ καταλογισμοῦ, πληροῦντος τὰς περὶ διαθέσεως τοῦ χρήματος ἀπαιτήσεις τοῦ νόμου. Κατὰ τὸν νόμον τὰ εἰσπραττόμενα ἐκ τῶν νέων δανείων ἀποτίνουσιν ἴσον ποσὸν κεφαλαίου παλαιῶν δανείων· ὀφείλομεν ἄρα ἡμεῖς ν’ ἀποδείξωμεν, ὅτι ἐκ τούτου τοῦ χρήματος τοσαύτη ἐγένετο ἀπόσβεσις δημοσίου χρέους, ἂν δὲ τοῦτο δὲν δυνηθῶμεν νὰ πράξωμεν, καταφωρώμεθα παραβιάσαντες τὸν νόμον, ἀλλὰ τοῦτο θέλομεν πράξει εὐθὺς ὡς ὑποβάλωμεν τὸν λογαριασμὸν τῶν δανείων· ἐστερημένη δὲ ὑποστάσεως εἶναι ἡ συζήτησις πρὸ τῆς ὑποβολῆς αὐτῶν. Ὁ κ. Βουλευτὴς παρατηρεῖ ὅτι 250,000 λίραι δὲν φαίνονται ἔτι καταλελογισμέναι εἰς ἀντίκρυσμα ἀποσβεσθέντος κεφαλαίου δανείου. Αἱ 250,000 λίραι μένουσι σήμερον παρὰ Τραπέζῃ, ἥτις θέλει τὰς καταβάλει πρὸς πληρωμὴν τοῦ τοκομεριδίου τῆς προσεχοῦς ἑξαμηνίας· ταύτην δὲ τὴν καταβολὴν χαρακτηρίζει ὁ κ. Βουλευτὴς ὡς ὁριστικὴν διάθεσιν τοῦ χρήματος πρὸς τὴν εἰρημένην πληρωμὴν, ὡσανεὶ ἡ διαχειριστικὴ αὕτη πρᾶξις ἐνέφαινε τὸν τελικὸν τοῦ ποσοῦ καταλογισμόν. Ἔχοντες ἐν τῷ ἐξωτερικῷ μεταλλικὸν εἰσπραχθὲν ἐκ δανείου, οὗτινος τὸ προϊὸν προώρισται εἰς ἀπότισιν προηγουμένων δανείων, ἐφ’ ὅσον τὰ ἀποσβεσθησόμενα δι’ αὐτοῦ δάνεια εἶναι ἐξωφλητέα ἐνταῦθα διὰ τραπεζικῶν γραμματίων, δὲν συμφέρει νὰ μεταφέρωμεν τὸ χρῆμα ἐκεῖνο τὸ μεταλλικὸν ἐνταῦθα, νὰ στείλωμεν δ’ ἐντεῦθεν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τὰ πρὸς πληρωμὴν τῶν τοκομεριδίων, ἀλλ’ ἐπιβάλλεται ὑπὸ τῶν κανόνων ἀγαθῆς διαχειρίσεως, ὅπως διὰ τοῦ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ μεταλλικοῦ χρήματος καταβληθῶσι τὰ πρὸς ἀπότισιν τοῦ ἐκεῖ πληρωτέου τοκομεριδίου, τὰ δὲ πρὸς τὴν πληρωμὴν τούτων κατατεθειμένα παρὰ ταῖς ἐνταῦθα Τραπέζαις τραπεζικὰ γραμμάτια ἀντιστοίχου ποσοῦ διατεθῶσι πρὸς ἀπόσβεσιν τῶν εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια ἐξοφλητέων ἐνταῦθα δανείων, ἀπαλλασσομένου οὕτω τοῦ Δημοσίου τῶν ἐξόδων διπλῆς μεταφορᾶς τοῦ μεταλλικοῦ. Προώρως ὁ κ. Βουλευτὴς ἠθέλησε νὰ συζητήσῃ περὶ τούτων. Θέλει δυνηθῆ νὰ συζητήσῃ περὶ αὐτῶν ἐπικαίρως ὅταν ἔχῃ ἐν χερσὶ τοὺς λογαριασμοὺς τῆς διαθέσεως τοῦ προϊόντος τῶν δανείων, ἂν δὲ τότε ἀποδείξῃ, ὅτι δὲν ἀπεσβέσαμεν ποσὸν παλαιοτέρων δανείων ὅσον ἐκ τῶν νεωτέρων εἰσεπράξαμεν, θὰ ἔχῃ στήριγμα, ὅπως ἐγκαλῇ ἡμᾶς ἐπὶ παραβιάσει τοῦ νόμου· ἕως τότε, ὁμιλῶν περὶ τούτων, λέγει τ’ ἀνυπόστατα, εἰς ἃ ἡμεῖς, ἐν γνώσει διατελοῦντες τῶν παρ’ ἡμῶν πεπραγμένων καὶ πραττομένων, ἀντιτάσσομεν ἐξ ὑποστάσεως τὴν ἀξίωσιν, ὅτι μέχρι κεραίας ἐξεπληρώσαμεν τὰ τοῦ νόμου. Τὰ τοῦ νόμου ἐκπληρούμενα ἄρα εἶναι τοιαῦτα, οἷα παρέστησεν αὐτὰ ὁ κ. Βουλευτής; Ἆρα εἶναι ἀληθὲς, ὅτι κατὰ τὸν νόμον ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ δανείζηται ἀπεριορίστως; ὅτι παρέχονται ὑπὸ τοῦ νόμου εἰς αὐτὴν δικαιώματα, ἅτινα ζηλότυπος νομοθετικὴ ἐξουσία ὤφειλε νὰ ἐπιφυλάττῃ εἰς ἑαυτήν; Περιορισμοὶ, ὅσοι περιλαμβάνονται ἐν τῷ νόμῳ τούτῳ, εἶναι οἱ συνήθως περιλαμβανόμενοι ἐν τοῖς νόμοις περὶ τοιούτων θεμάτων. Εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅτι κατὰ τὸν νόμον δανείζεται ἡ Κυβέρνησις ὅσα θέλει καὶ διαθέτει αὐτὰ ὅπως θέλει, καὶ ὅτι ζητοῦμεν ἤδη ἄδειαν, ὅπως δανειζώμεθα προσωρινῶς, ἵνα ποιώμεθα οἱανδήποτε θέλομεν χρῆσιν τοῦ οὕτω προσποριζομένου χρήματος. Δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ χρήματος τούτου ἄλλη διάθεσις ἢ πρὸς ἐξόφλησιν ἑτέρων δανείων ἐπ’ ὠφελείᾳ τοῦ Δημοσίου ὡς πρὸς τὸν τόκον, ἢ τοὐλάχιστον ἄνευ ἐπιβαρύνσεως· ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει δύναται ἡ τροπὴ νὰ γένηται ἐπὶ ζημίᾳ τοῦ Δημοσίου. Παρέστησεν ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅτι ἠθέλομεν δυνάμει τῶν νόμων τούτων προβαίνει εἰς σειρὰν διαχειριστικῶν πράξεων, δι’ ὧν θὰ ἐπολλαπλασιάζομεν τὸ ἐκ τῆς ἀρχικῆς εἰσπραττόμενον χρῆμα καὶ θὰ μετεχειριζόμεθα τὸ ἐκ τοιαύτης προσαυξήσεως ἀποκτώμενον πρὸς ἄλλους ἢ τοὺς κατὰ νόμον σκοπούς. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἀγνοῶ τίνας νέους διορᾷ τρόπους, καθ’ οὓς ἐκ τοῦ χρήματος γεννᾶται πολλαπλάσιον χρῆμα· ἵνα ἡμεῖς οἱ ἁπλοϊκώτεροι γινώσκομεν τρόπον προσαυξήσεως τοῦ χρήματος, τὸν διὰ τοῦ τόκου, τὰ δὲ συνομολογηθέντα καὶ συνομολογηθησόμενα δάνεια ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κεχορηγημένων καὶ χορηγηθησομένων νομοθετικῶν ἀδειῶν ἐπιβαρύνουσι τὸ Δημόσιον διὰ τόκων ἴσων ἢ κατωτέρων τῶν διὰ τῶν δανείων τούτων καταργηθησομένων τόκων ἀποσβεννυμένων δανείων παλαιοτέρων, ὧν συνάμα καταργεῖται καὶ τὸ χρεωλύσιον. Πάντα δὲ ταῦτα ἐπινοεῖ καὶ λέγει ὁ κ. Βουλευτὴς, ὑποθέτων ὅτι ἀνάγκη πορισμοῦ χρήματος χάριν τῶν δαπανῶν τοῦ Κράτους ὑπαγορεύει εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἐπιδίωξιν ἀδείας πρὸς συνομολόγησιν προσωρινῶν δανείων. Ὁ κ. Βουλευτὴς δὲν ἀγνοεῖ, ὅτι ἀπεδώσαμεν εἰς τὰς Τραπέζας ἀπέναντι τοῦ δανείου τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας 17,000,000. Ταῦτα αἱ Τράπεζαι εἶναι ὑπόχρεοι ν’ ἀποδώσωσιν εἰς τὸ Δημόσιον ἐπὶ τῇ αἰτήσει. Τὸ πλεῖστον ἐξ αὐτῶν εἶναι ἀντίκρυσμα εἰσπραχθέντων χρημάτων ἐκ τῶν νέων δανείων, ἀλλ’ ἐὰν κατὰ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐπιδιώκῃ ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως διὰ μεθόδου ταχυδακτυλουργικῆς ἀναπληρώσῃ τὰ ἐλλείμματα τοῦ Προϋπολογισμοῦ διὰ τῶν συνομολογηθησομένων δυνάμει τοῦ νομοσχεδίου προσωρινῶν δανείων, ἀθετοῦσα θεμελιώδη περὶ διαθέσεως τοῦ χρήματος διάταξιν αὐτοῦ, δὲν θὰ ἦτο προχειρότερον, ἀθετοῦσα τὴν αὐτὴν διάταξιν τοῦ κειμένου νόμου, νὰ διαθέσῃ τὰ 17 ἑκατομμύρια; Τὸ Δημόσιον δὲν διατελεῖ σήμερον ἐν τῇ στενοχωρίᾳ, ἣν ὑποθέτει ὁ κ. Βουλευτὴς, τὸ Δημόσιον ἐν οὐδεμιᾷ διατελεῖ στενοχωρίᾳ περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Προϋπολογισμοῦ· ἀλλ’ ἐὰν ὑπῆρχον αἱ στενοχωρίαι καὶ διενοεῖτο ἡ Κυβέρνησις ὅσα ἡ φαντασία τοῦ κ. Βουλευτοῦ δημιουργεῖ, πάλιν οὐδεμία θὰ ὑπῆρχεν ἀνάγκη τῆς διὰ τοῦ νομοσχεδίου παροχῆς εἰς αὐτὴν ἀδείας πρὸς τὸ δανείζεσθαι· αἱ ὑφιστάμεναι νομοθετικαὶ ἄδειαι θὰ ἦσαν πλέον ἢ ἐπαρκεῖς πρὸς τὴν ἐκτέλεσιν παντὸς ἀθεμίτου διανοήματος ἐκ τῶν ἀποδιδομένων εἰς αὐτὴν ὑπὸ τῆς ἐπινοίας τοῦ κ. Βουλευτοῦ. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιδιώκεται μόνον ἡ σαφήνισις τοῦ νόμου. Δὲν προτείνεται ἵνα προστεθῇ τι εἰς τὸν νόμον, διότι τὸ προσωρινὸν δάνειον, οὗτινος ζητεῖται νὰ γενῇ ῥητὴ μνεία, εἶναι ἔλαττον τοῦ παγίου. Προσωρινὰ δάνεια εἰς πᾶσαν Κυβέρνησιν ἐπιτρέπονται· ἔτι καὶ παρ’ ἡμῖν ἐπιτρέπεται τὸ δανείζεσθαι δι’ ἐντόκων γραμματίων, ἅτινα εἶναι προσωρινὰ δάνεια, ἀλλὰ συμπίπτει παρ’ ἡμῖν, ἐφ’ ὅσον ὑφίσταται ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία, τὰ ἔντοκα γραμμάτια νὰ μὴ χρησιμεύωσι πρὸς τοὺς εἰδικοὺς σκοποὺς, πρὸς οὓς ἤδη ζητεῖται ἡ ἄδεια, διότι ὡς ἐκ τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας ἡ ἄδεια τοῦ δανείζεσθαι 14,000,000 δὲν εἶναι ἀπόλυτος, εἶναι ἄδεια τοῦ δανείζεσθαι διὰ τραπεζικῶν γραμματίων, ἐνῷ καὶ τὸ τοῦ ἡμετέρου Κράτους ταμεῖον ὡς καὶ πᾶν ἄλλου Κράτους ταμεῖον ἔχει προσωρινὰς ἀνάγκας, εἰς ὧν τὴν ἱκανοποίησιν προορίζονται τὰ ἔντοκα γραμμάτια, ἀπαιτούσας τὸν πορισμὸν χρήματος μεταλλικοῦ. Τὰ 14,000,000 τῶν παρ’ ἡμῖν ἐντόκων γραμματίων ἔπαυσαν, ὡς ἐκ τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ἔχοντα τὴν ἔννοιαν, ἣν ἔχουσι τὰ ἔντοκα γραμμάτια παρ’ ἄλλοις Κράτεσιν, ἔνθα ἐπικρατεῖ ἡ μεταλλικὴ κυκλοφορία. Τὸ ποσὸν τοῦτο προσωρινοῦ δανείου δὲν δύναται νὰ χρησιμοποιηθῇ, εἰμὴ εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, ἐστερήθη δ’ ὡς ἐκ τούτου ἡ διαχείρισις ἑνὸς τῶν κανονικῶν μέσων τῆς λειτουργίας. Τὸ ζητούμενον ἄρα διὰ τῆς προσθήκης εἰς τὴν περὶ ἐπιτρεπομένων δανείων διάταξιν τοῦ νόμου τῆς λέξεως «προσωρινῶν» εἶναι τὸ κανονικὸν, εἶναι τὸ πανταχοῦ ὑπάρχον, ὅπερ θὰ ὑπῆρχε καὶ παρ’ ἡμῖν, ὡς ἐκ τοῦ νόμου περὶ ἐντόκων γραμματίων, ἂν μὴ ὑφίστατο ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία. Τί ζητοῦμεν ἤδη; Νὰ ἑρμηνευθῇ συμπληρούμενον τὸ ἄρθρον τοῦ περὶ δανείων νόμου ὡς περιλαμβάνον καὶ προσωρινὰ δάνεια, τουτέστι τὰ θεωρούμενα πανταχοῦ ὡς κανονικὰ, περὶ ὧν δὲ δὲν θὰ ὑπῆρχεν ἀνάγκη περαιτέρας νομοθετικῆς ἀδείας, ἂν μὴ ὑφίστατο ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία, ἥτις, ἀφαιρέσασα ἀπὸ τῶν ἐντόκων γραμματίων τὴν πλήρη τοῦ θεσμοῦ ἔννοιαν, περιώρισε τὴν εὐκολίαν, τὴν παρεχομένην δι’ αὐτῶν εἰς τὴν διαχείρισιν τοῦ Κράτους, εἰς μόνας τὰς διὰ τραπεζικῶν γραμματίων πληρουμένας ὑποχρεώσεις. Ζητοῦμεν ὅπως τὴν εὐκολίαν ταύτην, ἣν ἐκέκτητο νομοθετικῶς ἡ διαχείρισις τοῦ Κράτους ὑφισταμένης μεταλλικῆς κυκλοφορίας, ἀνακτήσῃ καὶ ἤδη ὑπὸ τὸ κράτος τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καραπάνος.

§101ΤΙΝΕΣ. Αὔριον.

§102ΕΤΕΡΟΙ. Εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν.

§103ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πρέπει νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις.

§104ΤΙΝΕΣ. Αὔριον.

§105ΡΑΛΛΗΣ. Ἡμεῖς προτείνομεν τὴν ἀναβολὴν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 8 καὶ 30′ μ. μ.