1889.11.11

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 15

τῆς 11 Νοεμβρίου 1889.

(Σάββατον)

Ὥρα 4. μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπὶ τοῦ Λογιστικοῦ Ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῶν ἀπολογισμῶν τῆς τακτικῆς καὶ ἐκτάκτου Συνόδου τῆς Βουλῆς. Ἡ χήρα Νικήτα Χ. Μπότσαρη, θυγάτηρ τοῦ Τζαβέλα, ζητεῖ μηνιαῖον βοήθημα ἐκ δραχ. 100, διότι ἡ σύνταξίς της δὲν τῇ ἐπαρκεῖ. Θὰ παραπεμφθῇ ἡ ἀναφορά της εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν.

§2Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ἀναφορὰν τῆς κοινότητος τοῦ χωρίου Βασιλικοῦ. Ἡ κοινότης αὕτη, κύριε Ὑπουργὲ, ἐδήλωσε κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1871 τὰς ἐθνικὰς γαίας τοῦ ὀροπεδίου, ἐφ’ οὗ κεῖται τὸ χωρίον. Αἱ γαῖαι αὗται ἀνέρχονται εἰς 2,000 περίπου στρεμμάτων. Οἱ δηλώσαντες ταύτας κάτοικοι κατέβαλον καὶ τὴν νόμιμον καταβολὴν καὶ τὰς περὶ τούτου ἐτησίας δόσεις μέχρι τοῦ 1884, ὅτε ἡ Ἐπιτροπὴ ἠκύρωσε τὰς δηλώσεις τῶν κατοίκων τοῦ εἰρημένου χωρίου, ἐπὶ τῷ λόγῳ, φαίνεται, ὅτι αἱ δηλωθεῖσαι αὗται γαῖαι καλύπτουσιν ἀρχαιότητας, χωρὶς ὅμως νὰ ἐπιστρέψωσι τοῖς δηλωταῖς τὴν καταβολὴν καὶ τὰς μέχρι τοῦ 1884 πληρωθείσας εἰς τὸ Ταμεῖον δόσεις. Πρὸς ἐξακρίβωσιν τούτου μετέβην εἰς τὴν Ἐφορίαν Κορινθίας καὶ ἐζήτησα τὰς δεούσας πληροφορίας παρὰ τοῦ Ἐφόρου, ὅστις μοὶ εἶπε τὰ ἑξῆς. Ἐκ τοῦ συνόλου τῶν δηλωθέντων στρεμμάτων ἠκύρωσε μόνον 712 στρέμματα, ἐπὶ τῷ λόγῳ, ὅτι αἱ γαῖαι καλύπτουσιν ἀρχαιότητας, οὐχὶ δὲ καὶ διὰ τὰς λοιπὰς δηλωθείσας γαίας. Ἠρώτησα τὸν Ἔφορον, ἂν ὑπάρχῃ τοπικὸν διάγραμμα, κανονίζον τὰ ὅρια τῶν γαιῶν, αἵτινες καλύπτουσιν ἀρχαιότητας, καὶ ἔμαθον, ὅτι δὲν ὑπάρχει. Φρονῶ, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ ὤφειλε, πρὶν ἢ ἀκυρώσῃ τὰς δηλώσεις, νὰ ζητήσῃ παρὰ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργείου τὴν ἀποστολὴν μηχανικοῦ καὶ ἀρχαιολόγου τινὸς, ὅστις νὰ θέση τὰ ὅρια, νὰ συντάξῃ τοπικὸν διάγραμμα καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τούτου νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀκύρωσιν τῶν καλυπτουσῶν ἀρχαιότητας δηλωθεισῶν γαιῶν, πέραν δὲ τῶν ὁρίων, τῶν ἀναγεγραμμένων ἐν τῷ διαγράμματι, νὰ χορηγήσῃ εἰς τοὺς δηλωτὰς τὰ κατὰ νόμον παραχωρητήρια. Τοῦτο δὲν ἐγένετο καὶ συνεπῶς ἐπῆλθε μέγα ἀδίκημα εἰς τοὺς κατοίκους τοῦ χωρίου ἐκείνου, διότι κατέχουσι γαίας, δι’ ἃς ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν πληρωμὴν δόσεων ἐπὶ πολλὰ ἔτη καὶ δὲν τὰς καρποῦνται, οὔτε τὰ παρ’ αὐτῶν πληρωθέντα χρηματικὰ ποσὰ τοῖς ἐπεστράφησαν, καίτοι ἐζήτησαν πολλάκις ταῦτα. Τούτων οὕτως ἐχόντων, τὸ Δημόσιον παρουσιάζεται ὡς κακῆς πίστεως ὀφειλέτης, ὅπερ εἶναι κακὸν καὶ διὰ τὸ Δημόσιον καὶ διὰ τοὺς κατοίκους, οἵτινες φορολογοῦνται χωρὶς νὰ ἀπολαμβάνωσι. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ σπεύσῃ καὶ φέρῃ τὴν κατὰ νόμον δέουσαν θεραπείαν. Ἐγὼ ἐξ ἀντιλήψεως βεβαιῶ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἐπὶ τῆς ἐπιφανείας τῆς θέσεως Κοκκινέα οὐδεμία ἀρχαιότης ὑπάρχει, πλὴν τοῦ ἀμφιθεάτρου καὶ τῶν θεμελίων ἑνὸς Ρωμαϊκοῦ κτιρίου, ἴσως δὲ καλύπτονται καὶ ἀρχαιότητες, καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ὑπὸ σπουδαιοτάτην ἔποψιν τὰ δίκαια παράπονα τῶν φορολογουμένων κατοίκων τοῦ χωρίου Βασιλικοῦ καὶ νὰ διατάξῃ νὰ μεταβῶσιν ἐπὶ τόπου οἱ ἁρμόδιοι ὑπάλληλοι, ὅπως καταρτίσωσι τὸ διάγραμμα τῶν γαιῶν, τῶν καλυπτουσῶν ἀρχαιότητας, θέσωσι τὰ ὅρια αὐτῶν, καὶ οὕτως ἀκυρωθῶσιν αἱ ἐν τῷ διαγράμματι ὑπάρχουσαι δηλωθεῖσαι γαῖαι, νὰ παραχωρηθῶσι δὲ αἱ ἐκτὸς τῶν ὁρίων ὑπάρχουσαι καὶ νὰ ἀποδοθῶσιν αἱ παρὰ τῶν δηλωτῶν πληρωθεῖσαι καταβολαὶ καὶ ἐτήσιαι δόσεις. Θὰ παρακαλέσω πρὸς τοῖς ἄλλοις τὸν κ. Ὑπουργὸν, νὰ διατάξῃ ἁρμοδίως, ἵνα μὴ ἐξ ἀγνοίας ζητήσουν οἱ ἐκεῖ ὑπάλληλοι νὰ συμψηφίσωσι τὰς πληρωθείσας δόσεις λόγῳ δικαιώματος ἐπικαρπίας, διότι τὸ δικαίωμα τοῦτο κατ’ ἔτος εἰσπράττεται παρὰ τῶν ἐνοικιαστῶν, εἰς οὓς τὸ Δημόσιον ἐνοικιάζει τὰς ἀδηλώτους γαίας. Ὑποβάλλω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν διὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς τὴν ἀναφορὰν, καὶ πιστεύω, ὅτι θὰ σπεύσῃ νὰ κανονίσῃ τὰ πράγματα ἐπὶ τὸ νομιμώτερον. Χθὲς ὁ κ. Πρόεδρος, ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος, εἶπεν ἀορίστως, ὅτι ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδια περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ στρατολογικοῦ νόμου, καθὼς καὶ τῶν διατάξεων, αἵτινες ἀφορῶσιν εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς ἐφεδρείας. Εἶπε δὲ, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἐψήφισε ταῦτα, καὶ ἠναγκάσθη νὰ προκαλέσῃ τὰ Διατάγματα, ἅτινα ἐπαρουσίασεν εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς ἐπικύρωσιν. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ γνωρίσῃ ἡμῖν κατὰ τίνα ἐποχὴν ὑπέβαλε τὰ ἐν λόγῳ νομοσχέδια εἰς ἐπιψήφισιν τῆς Βουλῆς.

§3ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Θὰ ἑνώσω καὶ ἐγὼ τὴν παράκλησίν μου μετὰ τοῦ προλαλήσαντος πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως, περὶ ἧς ὡμίλησεν. Εἶναι βέβαιον, ὅτι διὰ τοὺς δυστυχεῖς χωρικοὺς τοῦ χωρίου Βασιλικοῦ αἱ δηλώσεις κατέστησαν μαρτύριον· διότι, ἐν ᾧ οἱ κάτοικοι ἐνόμιζον, ὅτι εἶναι κάτοχοι γαιῶν, πράγματι δὲν εἶναι, δὲν δύνανται οὔτε νὰ τὰς ἐκποιήσωσιν, οὔτε νὰ τὰς δώσωσιν ὡς προῖκα, οὔτε νὰ τὰς ὑποθηκεύσωσι, μετὰ τὰ μέτρα μάλιστα, τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἡ Τράπεζα, νὰ μὴ δέχηται τὰ διὰ παραχωρητηρίου κτήματα εἰς ὑποθήκην. Ἡ Κυβέρνησις δύναται εὐκόλως ὡς πρὸς τὴν εἰδικὴν ταύτην περίστασιν νὰ ἀποστείλῃ ἕνα γεωμέτρην ἐπὶ δύο ἡμέρας καὶ ἕνα ἔφορον ἀρχαιοτήτων, ὅπως καθορίσωσι τὴν ζώνην, ἡ ὁποία θὰ χρησιμεύσῃ εἰς ἀρχαιολογικὰς ἀνασκαφὰς καὶ ἐντὸς τῆς ὁποίας δὲν δύναται νὰ γίνῃ βεβαίως ἡ καλλιέργεια· τὰς δὲ λοιπὰς γαίας νὰ παραλάβωσι διὰ παραχωρητηρίων οἱ κάτοικοι. Ἐν γένει, Κύριοι, τὸ ζήτημα τῶν παραχωρητηρίων κατατρύχει τοὺς κατοίκους τῆς ἐπαρχίας Κορινθίας καὶ καταντᾷ ἡ ἔκδοσις τῶν παραχωρητηρίων ἐνίοτε καὶ ἐκλογικὸν δέλεαρ. Καλὸν εἶναι νὰ διαταχθῇ ὁ Ἔφορος νὰ ἐκδώσῃ τὰ παραχωρητήρια, ἵνα ἡσυχάσουν οἱ ἄνθρωποι.

§4ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιά τινα, τὰ ὁποῖα εἶχον ὑποβληθῆ καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, ἀλλὰ δὲν εἶχον ψηφισθῆ: 1) Περὶ ὁρισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν πλοιάρχων, τῶν ἀντιπλοιάρχων, τῶν λογιστῶν, τῶν ὑποναυπηγῶν καὶ τῶν μηχανικῶν αʹ τάξεως. 2) Περὶ συστάσεως ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν τμήματος μηχανικοῦ καὶ γραφείου τῶν πληρωμάτων τοῦ στόλου. 3) Περὶ βαθμολογίας καὶ προσόντων τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ἰατρικοῦ κλάδου τοῦ Β. ναυτικοῦ. 4) Περὶ βαθμολογίας καὶ προσόντων τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ φαρμακευτικοῦ κλάδου τοῦ Β. ναυτικοῦ. 5) Περὶ ὁρισμοῦ θέσεως καὶ προσόντων ἀρχιμουσικοῦ αʹ τάξεως τοῦ Β. ναυτικοῦ. Ὡσαύτως ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ τῆς κατὰ θάλασσαν στρατιωτικῆς δυνάμεως κατὰ τὸ ἔτος 1890.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 40–47).

§6ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀρκαδίας Βουλευτὴς ἐζήτησε νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἐγκύκλιον, περὶ ἧς ἐγένετο λόγος εἰς τὸ ζήτημα περὶ Κρήτης καὶ τὴν ὁποίαν εἶχεν ἀπευθύνει τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας εἰς τὰ Γυμνάσια τῆς Κρήτης. Τοιαύτη ἐγκύκλιος δὲν ἐξεδόθη. Ἰδοὺ δὲ πῶς ἔχουσι τὰ πράγματα. Ὁ Γενικὸς Πρόξενος ἐν Κρήτῃ ἀνέφερε δι’ ἐγγράφου του ἀπὸ 18 Μαΐου 1889, ὅτι τὰ Γυμνάσια Ἡρακλείου καὶ Μεραμβέλου εὑρίσκονται εἰς κακὴν κατάστασιν, ὡς ἐκ τῆς ἀπουσίας τῶν Γυμνασιαρχῶν, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἐκλεχθῆ πληρεξούσιοι· παρέστησε δὲ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν τὰς θλιβερὰς συνεπείας τῆς ἀπουσίας τῶν Γυμνασιαρχῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ 40 ἡμέρας ἀπουσιάζουσιν, ἐπὶ μεγάλῃ τῶν μαθητῶν βλάβῃ. Τὸ ἔγγραφον τοῦτο τοῦ κ. Προξένου, ἐν τῷ ὁποίῳ διεξοδικῶς ἀναπτύσσονται τὰ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν διεβίβασεν εἰς τὸ τῆς Παιδείας τὴν 23ην Μαΐου 1889. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, λαβὸν γνῶσιν τοῦ ἐγγράφου τούτου, ἀπήντησεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἐν Ἀθήναις τῇ 27 Μαΐου 1889. «Πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν. «Ἐπισυνάπτοντες ὧδε τὸ ὑπ’ ἀριθ. 70 διαβιβασθὲν ἡμῖν ἔγγραφον τοῦ ἐν Κρήτῃ Γενικοῦ Προξένου τῆς Ἑλλάδος, παρακαλοῦμεν, ὅπως εὐαρεστηθῆτε νὰ δηλώσητε αὐτῷ, ὅτι ἐγκρίνομεν τὰς περὶ τῶν Γυμνασίων Ἡρακλείου καὶ Μεραμβέλου παρατηρήσεις αὐτοῦ. Λαβόντες δ’ ὑπ’ ὄψιν ὅσα ὁ Πρόξενος οὗτος ἐκθέτει ἐν τῷ ἐγγράφῳ αὐτοῦ, παρακαλοῦμεν νὰ παραγγείλητε αὐτῷ, ἵνα κοινοποιήσῃ εἰς τὰς Ἐφορείας τῶν εἰρημένων Γυμνασίων, ὅτι θ’ ἀναγκασθῶμεν ν’ ἀφαιρέσωμεν τὸ προσνεμηθὲν αὐτοῖς δικαίωμα τῆς ἰσοτιμίας πρὸς τὰ ἡμέτερα Γυμνάσια, ἐὰν οἱ προϊστάμενοι ἢ οἱ καθηγηταὶ αὐτῶν πολιτεύωνται καθ’ ὃν τρόπον μετ’ εὐλόγου ἀγανακτήσεως καταγγέλλει ὁ ἡμέτερος ἐν Κρήτῃ Πρόξενος.» Τὸ Ὑπουργεῖον ἐνόμισε πρέπον νὰ πράξῃ τοῦτο, διότι ἡ ἰσοτιμία τῶν Γυμνασίων βασίζεται ἐπὶ τῆς αὐτῆς διδασκαλίας. Ἐν Ἑλλάδι ἀναγνωρίζομεν τὰ ἐνδεικτικὰ, τὰ χορηγούμενα παρὰ Γυμνασίων ἐν Τουρκίᾳ, ὅταν ἐν αὐταῖς ἡ διδασκαλία γίνηται ὡς καὶ παρ’ ἡμῖν, ὅταν ὅμως ἐκ περιστάσεών τινων ἡ διδασκαλία δὲν γίνηται καλῶς, ὅπως ὅταν ἀπουσιάζωσιν οἱ Γυμνασιάρχαι, ἡ ἰσοτιμία δὲν δύναται νὰ ἐξακολουθήσῃ ὑφισταμένη. Τὸ Ὑπουργεῖον ἐνόμισεν ὅτι εἶχε καθῆκον νὰ γνωστοποιήσῃ τοῦτο εἰς τὴν Ἐφορείαν τῶν Γυμνασίων τῆς Κρήτης. Καταθέτω τὰ ἔγγραφα ταῦτα. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λακωνίας Βουλευτὴς ἐζήτησε πληροφορίας τινὰς παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Ἐν ἐγγράφῳ, τὸ ὁποῖον καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον, θέλει εὕρει πᾶσαν πληροφορίαν. Καταθέτω ἐπίσης τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἐζήτησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας, τὰ ἀφορῶντα εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ Κουτσουβέλη.

§7ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Διὰ Διαταγμάτων κατὰ τὴν ἀπουσίαν τῆς Βουλῆς διετέθησαν κατ’ ἀρχὰς 100,000 δραχμῶν καὶ ἔπειτα ἕτεραι 100,000 πρὸς περίθαλψιν τῶν ἐνταῦθα προσφυγόντων Κρητῶν· τὸ ποσὸν τοῦτο ἐξηντλήθη καὶ εὑρισκόμεθα ἀπέναντι ἀνάγκης ταχίστης ἀντιλήψεως αὐτῶν. Διὰ τοῦτο ὑποβάλλω τὸ νομοσχέδιον περὶ πιστώσεως ἐκτάκτου ἑτέρων 200,000 δραχμῶν, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, ὅπως, γινομένης ταχέως τῆς ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ ἐπεξεργασίας, ἐπιληφθῇ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, πρὸς ἱκανοποίησιν τῶν ἐπειγουσῶν ἀναγκῶν.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 49).

§9Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Θέλομεν σπεύσει νὰ ἐπιληφθῶμεν τῆς ἐρεύνης τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰσήγαγε· παρακαλοῦμεν ὅμως αὐτὸν, κατὰ τὴν συζήτησιν νὰ δώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἑξῆς πληροφορίας: 1) ἐὰν πάντα τὰ διὰ τῶν προτάσεων τούτων χορηγηθέντα εἰς τὴν Κυβέρνησιν χρήματα διετέθησαν διὰ τῆς Ἐπιτροπῆς, ἢ τινὰ μὲν διὰ τῆς Ἐπιτροπῆς, τινὰ δὲ δι’ ἑτέρου τρόπου· 2) ἐὰν ἡ Ἐπιτροπὴ κατὰ τὴν διάθεσιν τῶν χρημάτων ἐτήρησε κανόνας γενικούς, καὶ τίνας, ὡς πρὸς τὴν ἀπονομὴν τῶν βοηθημάτων.

§10ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Γίνομαι ἑρμηνεύς, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀναγκῶν τῆς ἐπαρχίας Ἰθάκης, αἵτινες ἐξετέθησαν εἰς ἐμὲ καὶ κατὰ τὴν αὐτόθι ἐπίσκεψίν μου τὸ θέρος τοῦτο καὶ πολλάκις δι’ ἐπιστολῶν καὶ δι’ ἐκθέσεων. Πρόκειται περὶ περιπτώσεων, τὰς ὁποίας, ὅταν γνωρίσῃ καὶ ἐκτιμήσῃ ἡ Κυβέρνησις, εἶναι ἀνάγκη νὰ λάβῃ μέτρα γενικώτερα, οὐχὶ μόνον διὰ τὴν Ἰθάκην. Εἶναι χρήσιμον καὶ κατὰ μέρος νὰ ἐκθέτωμεν τὰς ἀνάγκας τῶν ἐπαρχιῶν, διότι ὑποθέτω, ὅτι καὶ ἄλλοθεν θέλουσιν ἔλθει παραστάσεις, ἀνάλογοι πρὸς τὰς ὑπ’ ἐμοῦ διατυπουμένας ἤδη. Ἀληθῶς τὸ διοικητικὸν σύστημα, τὸ κρατοῦν παρ’ ἡμῖν ἀπό τινος, φέρει εἰς μεγάλας δυσχερείας καὶ εἰς ζημίας τοὺς κατοίκους τῶν ἐπαρχιῶν, οἵτινες ἄλλοτε εἶχον ἀντιπρόσωπον τῆς διοικήσεως τὸν Ἔπαρχον ἢ τὸν Γραμματέα τούτου. Οὕτω, λόγου χάριν, οἱ Ἰθακήσιοι, οἵτινες ἕνεκα τοῦ εἴδους τῶν ἀσχολιῶν των καθ’ ἑκατοντάδας κατ’ ἔτος ἀπέρχονται εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ἀναγκάζονται δι’ ἓν διαβατήριον νὰ ὑποβάλλωνται εἰς ἔξοδα καὶ εἰς χρονοτριβὴν, μεταβαίνοντες εἰς Κεφαλληνίαν, ὅπως λάβωσι τὸ διαβατήριον τοῦτο. Αἱ ζημίαι αὗται τῶν Ἰθακησίων ἀνέρχονται εἰς πολλὰς χιλιάδας δραχμῶν κατ’ ἔτος. Γνωρίζω, ὅτι τὸ τοιοῦτον δὲν δύναται νὰ διορθωθῇ ἁπλῶς διὰ τῆς καλῆς θελήσεως ὑμῶν, κύριε Ὑπουργὲ, ἀλλ’ ἀπαιτεῖται μέτρον νομοθετικόν. Ἐγὼ ὑποβάλλω τὴν περίπτωσιν καθόσον ἀφορᾷ τὴν Ἰθάκην, ἀλλὰ γνωρίζετε, ὅτι εἰς πολλὰς ἐπαρχίας τῆς Ἑλλάδος ἀναφαίνονται παραπλήσιαι δυσχέρειαι, προκύψασαι ἐκ τῆς καταργήσεως τῶν Ἐπάρχων. Ὑπάρχει καὶ ἑτέρα αὐτόθι δυσχέρεια, ἥτις καὶ αὕτη μόνον διὰ νομοθετήματος δύναται νὰ διορθωθῇ. Οἱ Ἰθακήσιοι ἀναγκάζονται νὰ ταξειδεύωσιν εἰς τὴν Κεφαλληνίαν εἰς πᾶσαν ὥραν τοῦ ἔτους, καὶ ἐνίοτε μὲ κίνδυνον, ὑποβαλλόμενοι εἰς δαπάνας, ὅταν ἔχωσι δικαστικὴν ὑπόθεσιν, ὑπερβαίνουσαν τὸ ποσὸν τῶν 300 δραχμῶν, διότι τὰ Εἰρηνοδικεῖα δὲν δύνανται νὰ ἐπιληφθῶσιν ἀνωτέρας ὑποθέσεως. Ἡ Κυβέρνησις γνωρίζει κατὰ τίνα τρόπον καὶ τοῦτο δύναται νὰ διορθωθῇ. Δὲν λέγω, ὅτι ἀξιῶ νὰ λάβητε μέτρον μόνον διὰ τὴν Ἰθάκην, ἀλλ’ ἀναφέρω τὴν περίπτωσιν ταύτην, ἥτις παρουσιάζεται καὶ ἀλλαχοῦ τοῦ Κράτους, ἵνα καταδείξω τὸ πλημμελὲς τοῦ ἤδη λειτουργοῦντος θεσμοῦ. Γενικώτερον ἐξηγούμενος ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, θέλω εἴπει, ὅτι εἴς τινα νομοθετήματα ἐκράτησε παρ’ ἡμῖν μᾶλλον ἡ ἔννοια τοῦ ἀριθμοῦ, δηλαδὴ ἐνομοθετήσαμεν ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὰς ἀριθμητικὰς μονάδας, ἐνῷ τοπογραφικοὶ, γεωγραφικοὶ καὶ ἱστορικοὶ λόγοι ἤθελον κανονίσει τὰ νομοθετήματα ταῦτα δικαιότερον καὶ ὀρθότερον. Φέρω ὡς παράδειγμα ἀκριβῶς τὴν Ἰθάκην. Ἡ Ἰθάκη εἶχεν ἀνέκαθεν διοίκησιν αὐτοτελῆ. Ἐπὶ τῆς Ἀγγλικῆς προστασίας εἶχε διοίκησιν αὐτοτελῆ, εἶχεν ἰδίας δημοτικὰς καὶ διοικητικὰς ἀρχάς. Αὐτοτελῆ διοίκησιν εἶχε καὶ κατὰ τὸ διάστημα τῶν τριῶν αἰώνων τῆς Ἑνετοκρατίας. Δὲν ἀνέρχομαι εἰς προγενεστέρας ἐποχάς, διότι ἤθελον μεταβάλει τὴν συζήτησιν ἀπὸ πολιτικῆς εἰς ἱστορικήν. Ἐν τούτοις ἡ Ἰθάκη, ὅπως ἔχουσιν ἤδη τὰ πράγματα, ἐστερήθη πάσης διοικητικῆς ἀρχῆς, καὶ συμβαίνουσι τὰ ἄτοπα, τὰ ὁποῖα εἶπον. Ἐν γένει δὲ ἡ ἐπαρχία αὕτη μεγάλως παρημελήθη καὶ εἶναι βεβαίως ἀξία τῆς ἰδιαιτέρας μερίμνης τῆς Κυβερνήσεως. Πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι οὐχὶ ἐν τῷ πληθυσμῷ τῆς νήσου Ἰθάκης πρέπει νὰ ἐκτιμήσωμεν τὴν εἰς τὸ Κράτος ἀξίαν τῆς μικρᾶς ταύτης μονάδος, ἐχούσης πληθυσμὸν 12,500 κατοίκων, ἀλλ’ εἰς τὴν δραστηριότητα τῶν Ἰθακησίων, ἐκπροσωποῦσαν πληθυσμὸν πολὺ ἀνώτερον. Διότι λάβετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι αἱ κοινότητες αἱ Ἑλληνικαὶ εἰς τὴν Ἀνατολὴν, αἵτινες ἐκεῖ προοδεύουσι καὶ ἐργάζονται, ἀριθμοῦσι πλεῖστα μέλη ἐκ τῆς νήσου ταύτης, τὰ ὁποῖα κατέχουσι θέσιν διαπρεπῆ καὶ μάλιστα εἰς τὴν ἐμπορίαν καὶ τὴν ναυτιλίαν. Ἐν τούτοις ἡ Ἰθάκη δὲν ἔχει κἂν ἓν Γυμνάσιον. Ἡ μικρὰ ἀλλ’ ὡραία καὶ ἱστορικωτάτη αὕτη νῆσος ἥτις εἶχε Γυμνάσιον καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς Ἀγγλοκρατίας, δὲν ἔχει σήμερον ἢ ἓν ἀτελὲς Σχολαρχεῖον. Αἱ καλαὶ καὶ ἀρχαῖαι οἰκογένειαι αἱ οἰκοῦσαι εἰς τὴν πόλιν τῆς Ἰθάκης, δὲν ἔχουσι πᾶσαι τὰ μέσα νὰ στείλωσι τὰ τέκνα των εἰς Ἀργοστόλιον, ὅπως τελειώσωσι τὰς γυμνασιακὰς αὐτῶν σπουδάς· καὶ γνωρίζετε ποίαν ὠφέλειαν θὰ εἶχον διὰ τὴν ἀγωγὴν καὶ τὸ μέλλον τῶν τέκνων των αἱ οἰκογένειαι αὗται, ἐὰν καθιδρύετο ἐκεῖ Γυμνάσιον, ἐὰν προσετίθετο εἰς τὸ Σχολαρχεῖον καὶ Γυμνάσιον, τὸ ὁποῖον νὰ ἐπιτρέπῃ εἰς τοὺς ἔχοντας κλίσιν καὶ σχετικῶς ὀλίγα μέσα, ὅπως λάβωσι τὰς βάσεις τῆς ἐγκυκλίου μαθήσεως. Ἐὰν ἤθελε παρασχεθῆ εἰς αὐτοὺς τὸ μέσον νὰ λάβωσι τὴν ἐγκύκλιον ταύτην μάθησιν, ἐννοεῖται ποίαν ἀξίαν θὰ εἶχε τοῦτο διὰ πᾶν στάδιον, εἰς ὃ ἤθελον ἐπιδοθῆ. Ὅθεν συνιστῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ γενικὰ μέτρα, ὅπως ἱκανοποιήσῃ ἀνάγκας, αἵτινες ἁπανταχοῦ τοῦ Κράτους παρουσιάζονται. Ἀναφέρω τὸ παράδειγμα τῆς Ἰθάκης διότι εἶμαι ἐκ τῶν ἀντιπροσώπων αὐτῆς, διότι ἔλαβον ἀκριβῆ ἀντίληψιν τῶν πραγμάτων, περὶ τῶν ὁποίων σᾶς ὁμιλῶ. Λοιπὸν ἡ ἔλειψις Ἐπάρχου φέρει μεγίστας δυσχερείας καὶ ζημίας εἰς τοὺς Ἰθακησίους. Ἐπίσης ἡ περιωρισμένη δικαιοδοσία τῶν Εἰρηνοδικείων, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει πλέον Δικαστήριον, ὅπως ὑπῆρχε πρὸ τῆς ἑνώσεως. Συνιστῶ τὴν ἵδρυσιν Γυμνασίου ἐν Ἰθάκῃ διότι ἡ ἐγκύκλιος μάθησις ἀποτελεῖ οἱονεὶ τὸν ἐπιούσιον ἄρτον τῆς κοινωνίας ἐκείνης, διότι ἡ νεολαία τῶν Ἰθακησίων ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην τῆς μέσης ταύτης ἐκπαιδεύσεως, ὅπως εὕρῃ στάδιον σχετικῶς εὐρύτερον διὰ τῶν γνώσεων, τὰς ὁποίας θ’ ἀποκτᾷ εἰς τὸ Γυμνάσιον. Ἀλλὰ καὶ ἄλλας σημειῶ ἐν Ἰθάκῃ ἐλλείψεις. Ἔπρεπε νὰ ἔχῃ Λιμεναρχεῖον ἀντὶ Ὑπολιμεναρχείου, διότι βεβαίως ἡ κίνησις τοῦ ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ ἐν τῇ νήσῳ ἐκείνῃ ἤθελε δικαιολογήσει τοιαύτην προαγωγήν. Ἡ βάσις, τὴν ὁποίαν ἐθέσαμεν εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ Κράτους, εἶναι αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν ἐσφαλμένη. Πιστεύομεν ὅτι ἡ ἀριθμητικὴ μονὰς εἶναι ἐκείνη, ἥτις πρέπει νὰ διέπῃ τὴν διοίκησιν. Ἀλλὰ τοῦτο ἀκριβῶς δὲν εἶναι ἀληθές. Πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει τὴν τοπογραφίαν, πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει τὰς ἀνάγκας, αἵτινες προκύπτουσιν ἐκ τῆς θέσεως, λόγου χάριν, μιᾶς νήσου, πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει τὰς παραδόσεις, καὶ τότε θέλομεν θέσει ὡς βάσιν τὸν ἀριθμόν. Θέλομεν τότε λάβει ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ ἐπαρχία, ὅσῳ μικρὰ καὶ ἂν ἦναι, ὅταν εὑρίσκηται ὑπὸ τοὺς ὅρους, εἰς τοὺς ὁποίους εὑρίσκεται ἡ Ἰθάκη, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἔχῃ καὶ Ἐπαρχεῖον καὶ Πρωτοδικεῖον καὶ Λιμεναρχεῖον καὶ Γυμνάσιον, διότι πάντα ταῦτα εἶχεν ἐπὶ μακροὺς αἰῶνας, οὔτε βεβαίως ὑπεβάλλοντο εἰς ἔκτακτόν τινα δαπάνην αἱ Κυβερνήσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας διετέλει τότε ἡ Ἰθάκη. Δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι μετὰ αἰῶνας πολλοὺς τὸ πρῶτον ἤδη ἀπό τινων ἐτῶν εὑρίσκεται ἡ μικρὰ ἀλλὰ τόσῳ ἐνδιαφέρουσα αὕτη νῆσος εἰς θέσιν, ἥτις μεγάλως ζημιοῖ τὰ συμφέροντα καὶ τῶν ἀτόμων καὶ τῆς κοινότητος ἐκεῖ.

§11ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ὅτι ἡ Ἰθάκη ἀπώλεσεν ὅσα ἀνέφερεν ὁ κ. Τυπάλδος, τοῦτο εἶναι πασίγνωστον καὶ ἰδίως εἰς τὰ μέλη, τὰ ἀποτελοῦντα τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν· καὶ βεβαίως πᾶν, ὅ,τι ἤθελε παραχωρηθῆ εἰς τὴν Ἰθάκην, θὰ ἦτο ἐκπλήρωσις δικαιοσύνης. Ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, μέχρις ὅτου σκεφθῇ περὶ τῶν σπουδαιοτέρων, τῶν ὑποβληθέντων ὑπὸ τοῦ κ. Τυπάλδου, νὰ λάβῃ τοὐλάχιστον πρόνοιαν καθόσον ἀφορᾷ τὴν διοίκησιν τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης, ἥτις ἀνετέθη ἁπλῶς καὶ μόνον εἰς ἕνα ἐνωμοτάρχην· καὶ ἂν ὁ ἐνωμοτάρχης ἐκπληροῖ τὸ καθῆκόν του, ἔχει καλῶς, ἀλλ’ ἐὰν ὁ ἐνωμοτάρχης ἐννοῇ, ὅτι τὴν ἐξουσίαν, τὴν ὁποίαν τῷ δίδει ὁ νόμος, ὀφείλει νὰ τὴν ἐνασκῇ κατὰ τὰς ἰδιοτροπίας του ἢ κατὰ τὰ συμφέροντα τὰ ἴδια ἢ κατὰ τὰς συμπαθείας καὶ ἀντιπαθείας του, ἐννοεῖτε, Κύριοι, κατὰ πόσον τὰ παράπονα τῶν Ἰθακησίων κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, περὶ ὧν πρὸ ὀλίγου σᾶς ὡμίλησεν ὁ κ. Τυπάλδος, εἶναι δίκαια. Ἐπιστολὴ, τὴν ὁποίαν παρακαλοῦμαι νὰ ἀναγνώσω πρὸς τὴν Βουλὴν, θέλει σᾶς πείσει, ποῦ περιῆλθον οἱ κάτοικοι τῆς Ἰθάκης. Καὶ ἀναγκάζομαι νὰ τὴν ἀναγνώσω, διὰ νὰ παρακαλέσω συνάμα τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐνεργήσῃ διοικητικῶς, διότι, μολονότι οἱ ἀδικηθέντες προσέφυγον εἰς τὰ Δικαστήρια, μέχρις ὅτου διεκπεραιωθῇ ἡ ὑπόθεσις ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων, καὶ ἂν ἀκόμη ταῦτα πράξωσιν ὅ,τι ἡ περίστασις ἐπιβάλλει, πλήρης ἱκανοποίησις δὲν ἐπέρχεται, καὶ πρὸ πάντων ὀφείλει ἡ Διοίκησις, προκειμένου περὶ διοικητικῶν ὀργάνων, νὰ μεριμνᾷ εἰς τοιαύτας περιπτώσεις καὶ νὰ ἔρχηται ταχεῖα εἰς τὴν θεραπείαν καὶ νὰ τιμωρῇ αὐστηρῶς τὰς παραβάσεις καὶ νὰ μὴ περιορίζηται ἁπλῶς εἰς τὰς ἐκθέσεις, τὰς ὁποίας λαμβάνει καὶ ἀνακοινῇ εἰς τὴν Βουλήν. Ἰδοὺ τί μοὶ γράφει φίλος μου ἐξ Ἰθάκης. (Ἀναγινώσκει). Τοιαῦται πράξεις, Κύριοι, δὲν πρέπει νὰ τιμωρῶνται μόνον διὰ τῆς δικαστικῆς καταδιώξεως· ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις, ἅμα μάθῃ, ὅτι τοιαῦτα ἐκτελοῦνται ὑπὸ τῶν ὀργάνων της, ἀμέσως νὰ φροντίσῃ νὰ λάβῃ πληροφορίας περὶ τούτων, ἂν ὦσιν ἀληθῆ, καὶ νὰ τιμωρήσῃ δεόντως τοὺς παραβάτας. Δὲν νομίζω, ὅτι ἡ κακοποίησις, ἡ γενομένη πρὸς τὸν Καλλίνικον, τὸν ἀδελφὸν τοῦ Νομαρχιακοῦ Συμβούλου, ἐγένετο ἐκ πολιτικοῦ σκοποῦ· δὲν πιστεύω, ὅτι τὸν ἐκακοποίησε διότι ἀνήκει εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, καὶ λέγω, ὅτι δὲν τὸ πιστεύω, καθότι ἐκ τῶν ἄλλων πράξεων, αἵτινες ἀναφέρονται ἐν τῇ ἐπιστολῇ, προκύπτει, ὅτι ὁ ἐνωμοτάρχης, ἐκτελῶν τὰ τοιαῦτα, ἀποβλέπει εἰς πολὺ διαφόρους σκοποὺς, διότι ἡ ἀφαίρεσις τῶν ὀρνίθων, ἡ ἀφαίρεσις τοῦ οἴνου, ἡ θραῦσις τῶν κλείθρων καὶ ἡ κακοποίησις τῶν ἄλλων ἀτόμων, ἀμφιβάλλω νὰ πιστεύσω, ὅτι ἐκτελοῦνται ἐπὶ λογαριασμῷ τῆς Κυβερνήσεως καὶ χάριν αὐτῆς, ἢ χάριν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ κόμματος τοῦ κυβερνητικοῦ, διότι τοιαῦται πράξεις οὐδόλως θὰ ὠφελήσωσι τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, καὶ εἰς τοῦτο θὰ ἦναι βεβαίως σύμφωνος μετ’ ἐμοῦ καὶ ἡ Κυβέρνησις. Ἐὰν ὅθεν φρονῇ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι τοιαῦται πράξεις δὲν ὠφελοῦσι τὴν πολιτικήν της καὶ ἐκ ταύτης δὲν ἐμποδίζεται νὰ ἐνεργήσῃ, καθῆκον ἔχει νὰ μεριμνήσῃ, καὶ ἀφοῦ πληροφορηθῇ, ἐὰν ὦσιν ἀληθῆ τὰ καταγγελλόμενα, νὰ φροντίσῃ τὰ δέοντα. Παρακαλῶ ὅθεν τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν νὰ πληροφορηθῇ περὶ τῶν ἐκτεθέντων σήμερον δι’ ἐμοῦ καὶ ἐν τῇ ἐπιστολῇ κατακεχωρημένων, καὶ νὰ δώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν πληροφορίας τί ἐνήργησεν (ἐὰν πράγματι ταῦτα ἔλαβον χώραν) κατὰ τοῦ ἐνωμοτάρχου, τοῦ παραβάντος τόσον ἀναιδῶς τὸ καθῆκόν του καὶ τοὺς ποινικοὺς νόμους.

§12ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ ἐκτάκτου πιστώσεως, ἀφορώσης εἰς τὸν ὁριστικὸν κανονισμὸν τῶν δαπανῶν τοῦ καταστήματος τῶν Στρατιωτικῶν Δικαστηρίων καὶ τοῦ Καπνοκοπτηρίου Ἀθηνῶν. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 50).

§13Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Διὰ τὴν κατασκευήν;

§14ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ναί. Διότι ἀντικαθιστῶμεν εἰς τὸ ἐπιτραπὲν δάνειον κεφάλαιον ἔκ τινος τῶν ἄρτι συνομολογηθέντων δανείων. Κατεσκευάσθη τὸ Στρατοδικεῖον διὰ χρημάτων τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου τοῦ στρατοῦ, καταβληθέντων ἐπὶ τόκῳ 6%. Ἐπειδὴ ἤδη ἐπραγματοποιήθη δάνειον ἐπὶ τόκῳ κατωτέρῳ, τρέπομεν τὸ δάνειον τὸ ἀρχικὸν εἰς τὸ τελευταῖον τοῦτο δάνειον καὶ ζητοῦμεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως ἀνακληθῇ ἡ ἄδεια τῆς πραγματοποιήσεως τοῦ ἀρχικοῦ δανείου, ἐπιτρεπομένης τῆς πρὸς ἀπότισιν τῶν προκαταβληθέντων διαθέσεως κεφαλαίου ἐκ τῶν τοῦ δανείου τῶν 5 ἑκατομμυρίων λιρῶν. Ἐζητήθη παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας ἡ μνεία τοῦ νομοσχεδίου, ἐν ᾧ περιελαμβάνετο ἡ διάταξις, ἥτις, μὴ ψηφισθεῖσα, ἐδέησε νὰ κανονισθῇ διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος, ἡ ἀφορῶσα εἰς τὴν μεταβολὴν τοῦ χρόνου τῶν ἐξετάσεων τῶν ἀνηκόντων εἰς τὴν Σχολὴν τῶν ἐφέδρων. Ἡ διάταξις αὕτη περιλαμβάνεται ἐν νομοσχεδίῳ, ὑποβληθέντι κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, περὶ τροποποιήσεως τοῦ ΑΦΛΗʹ νόμου, ἐν ἄρθρῳ 18, τὸ δὲ ἄρθρον 50 τοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου περιλαμβάνει διάταξιν περὶ τῶν εἰς τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1887 ἀνηκόντων τῆς κατηγορίας ταύτης τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, καθ’ ἣν καὶ οὗτοι ἀπολύονται κατὰ τὸν Ἰούλιον καὶ οὐχὶ μετὰ τὴν παρέλευσιν τοῦ εἰκοσαμήνου. Ἑπομένως ἡ διάταξις τοῦ ἑτέρου τῶν Διαταγμάτων, ὧν ζητεῖται διὰ τῶν νομοσχεδίων ἡ κύρωσις, δὲν περιλαμβάνεται ὁλόκληρος ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἐκείνῳ, ἡ τοῦ ἄλλου περιλαμβάνεται ὁλόκληρος, ἀφορῶσα εἰς τὸν χρόνον τῶν ἐξετάσεων· τὰ μὴ περιλαμβανόμενα ὅμως ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἐκανονίζοντο δι’ ἄρθρου ἑτέρου νομοσχεδίου, οὗτινος εἶχεν ἀναγγελθῆ ἡ ὑποβολὴ εἰς τὴν τελευταίαν Σύνοδον, ἥτις ἔκλεισε πρὸ τῆς εἰσαγωγῆς αὐτοῦ. Ὑπεβλήθησαν αἰτήσεις ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀρκαδίας πρὸς τὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργόν, ὅπως καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα τῶν διαταγῶν, ἃς ἐξέδωκε κατὰ τὰ τέλη Μαρτίου ἢ ἀρχὰς Ἀπριλίου 1885, κατὰ τὰ τέλη Δεκεμβρίου ἢ ἀρχὰς Ἰανουαρίου 1887 καὶ κατὰ τὸν Αὔγουστον τοῦ 1889 καὶ δι’ ὧν ἐπέτρεψε νὰ γίνωνται δεκτὰ πρὸς ἐλευθέραν κοινωνίαν πλοῖα ἐν τῷ ὅρμῳ τοῦ Πανόρμου τῆς Τήνου· προσέτι τὰ ἔγγραφα τῶν διαταγῶν, δι’ ὧν ἀνεκάλεσε μετὰ ταῦτα τὰς κατὰ τὰς μνησθείσας τρεῖς ἐποχὰς ἐκδοθείσας διαταγάς. Ἐγένετο ἐξέτασις ἀκριβὴς ἐν τῷ ἀρχείῳ τοῦ Ὑπουργείου, ἔχω δὲ ἐνταῦθα τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἀρχειοφύλακος, ἣν καὶ θέλω ἀναγνώσει, δηλοῦσαν, ὅτι οὔτε κατὰ τὰ τέλη Μαρτίου, οὔτε κατὰ τὰς ἀρχὰς Ἀπριλίου 1885, οὔτε καθ’ ὅλον τὸ 1885, οὔτε κατὰ τὸ 1886, οὔτε κατὰ τὸν Δεκέμβριον ἢ τὰς ἀρχὰς τοῦ Ἰανουαρίου 1887 ἐξεδόθη τοιαύτη διαταγή, ἑπομένως οὐδὲ καὶ ἀνεκλήθη. Διαταγὴ ἐξεδόθη κατ’ Αὔγουστον τοῦ 1889, ἐπιτρέπουσα, ἐνῷ κατὰ Ἰανουάριον τοῦ 1889 εἶχεν ἐκδοθῆ διαταγὴ ἀπαγορεύουσα τὴν ἐλευθέραν κοινωνίαν ἐν τῷ ὅρμῳ Πανόρμου. Ταῦτα εἶναι τὰ μόνα διαταχθέντα περὶ ἐλευθέρας κοινωνίας ἐν τῷ ὅρμῳ Πανόρμου. Τὸ ἀρχεῖον τοῦ Ὑπουργείου, διαταχθὲν νὰ ἀνεύρῃ τὰ ζητούμενα ἔγγραφα, ἀνεκοίνωσεν εἰς τὸ Τελωνειακὸν τμῆμα ἐπὶ λέξει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἐρευνήσαντες τὰ εὑρετήρια τῶν ἐξερχομένων ἐγγράφων τῶν μηνῶν Μαρτίου καὶ Ἀπριλίου τοῦ ἔτους 1885, ὡς καὶ τὰ τῶν μηνῶν Δεκεμβρίου τοῦ 1887 καὶ Ἰανουαρίου τοῦ 1888, ὡς καὶ τοὺς σχετικοὺς φακέλλους, δὲν ἀνεύρομεν διαταγήν τινα πρὸς τὸν τελώνην Τήνου περὶ προσεγγίσεως ἢ μὴ πλοίων εἰς τὸν ὅρμον Πανόρμου. Ἀνεύρομεν δὲ τὰς ὑπ’ ἀριθ. 1154 καὶ ἀπὸ 25 Ἰανουαρίου 1889 καὶ ὑπ’ ἀριθ. 74,543 ἀπὸ 10 Αὐγούστου ἰδίου ἔτους διαταγὰς, ἃς ἐσωκλείστως διαβιβάζομεν.» Τὰς διαταγὰς ταύτας φέρω ἐνταῦθα. Ἐκ τούτων συνάγεται, ὅτι κατόπιν πληροφοριῶν περὶ διαπραττομένων λαθρεμπορίων ἐν Τήνῳ καὶ ἀποστολῆς ἐκεῖσε τοῦ οἰκονομικοῦ ἐπιθεωρητοῦ Μουκάκου ἐθεωρήθη, ὅτι ἔπρεπε νὰ ληφθῇ τὸ μέτρον τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς ἐλευθέρας κοινωνίας ἐν τῷ ὅρμῳ Πανόρμου. Ἐν αὐτῷ ἐπετρέπετο ἡ ἐλευθέρα κοινωνία, καίτοι δὲν ἦτο ἐκ τῶν λιμένων, δι’ ὧν τελεῖται ἡ εἰσαγωγὴ, ὅπως ἐπετρέπετο καὶ ἐν ἄλλοις λιμέσι τῆς αὐτῆς κατηγορίας, ἤτοι παρείχετο ἄδεια ἀποβιβάσεως εἰς τὰ πληρώματα πρὸς ἐπίσκεψιν τῶν οἰκείων, οὐχὶ ὅμως καὶ ἄδεια ἀποβιβάσεως ἐμπορευμάτων καὶ τελωνισμοῦ αὐτῶν. Ταύτην τὴν ἄδειαν ἐλευθέρας κοινωνίας ἀπηγορεύσαμεν διὰ τῆς διαταγῆς τοῦ Ἰανουαρίου ἐνεστῶτος ἔτους, θεωρήσαντες ἐπάναγκες, ὡς ἐκ τῶν διαπραττομένων λαθρεμπορίων, νὰ προσφύγωμεν προσωρινῶς εἰς τὴν ἐφαρμογὴν ἐκτάκτων μέτρων. Ἡ διαταγὴ αὕτη προεκάλεσε παράπονα καὶ διαμαρτυρίας. Κατόπιν τούτων ἐγένετο νέα ἐξέτασις τοῦ πράγματος καὶ ὑπὸ περιοριστικοὺς ὅρους, ἐκτιθεμένους διὰ μακρῶν ἐν νεωτέρᾳ διαταγῇ, ἐδόθη πάλιν ἡ ἄδεια τῆς ἐλευθέρας κοινωνίας. Ταῦτα εἶναι τὰ μόνα περὶ τῆς ὑποθέσεως λαβόντα χώραν, τὰ περὶ ὧν ἔγγραφα καταθέτω.

§15Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Καθὼς ἤκουσα ἀναγινωσκομένην τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἐπὶ τοῦ ἀρχείου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ὑπαλλήλου, ἡ ἔρευνα ἐγένετο κατὰ τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1887 καὶ κατὰ τὸν Ἰανουάριον 1888· οὕτως ἀνέγνωτε.

§16ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἰδοὺ τὸ ἔγγραφον (ἀναγινώσκει): «Ἐρευνήσαντες τὰ εὑρετήρια τῶν ἐξερχομένων ἐγγράφων τῶν μηνῶν Μαρτίου καὶ Ἀπριλίου τοῦ 1885, ὡς καὶ τὰ τοῦ Δεκεμβρίου 1887 καὶ Ἰανουαρίου 1888....»

§17ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ ἐζήτησα τοῦ Δεκεμβρίου τοῦ 1886 καὶ τοῦ Ἰανουαρίου τοῦ 1887.

§18ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἔχω ἐδῶ τὴν ἐπερώτησίν σας (ἀναγινώσκει): «τὰ τέλη Δεκεμβρίου ἢ ἀρχὰς Ἰανουαρίου 1887...»

§19ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δεκεμβρίου 1887 καὶ Ἰανουαρίου 1888.

§20ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ ἔγγραφος ἐπερώτησις ὑμῶν ἔχει ὡς ἀνέγνων αὐτὴν, τὸ ἐκ τοῦ ἀρχείου ὅμως σημείωμα βεβαιοῖ, ὅτι ἠρευνήθη τὸ εὑρετήριον τοῦ Ἰανουαρίου 1888. Θέλω προκαλέσει νέαν ἔρευναν, ἂν ὑπάρχῃ διαταγὴ ἄλλη ὑπὸ οἱανδήποτε ἡμερομηνίαν· ἤκουσα ὅμως καὶ παρὰ τοῦ ὑπουργικοῦ Γραμματέως, τοῦ διεξάγοντος τὰ περὶ τούτων, ὅτι δὲν ἐνθυμεῖται διαταγὴν ἄλλην ἐκδοθεῖσαν, πλὴν τῶν δύο τούτων, περὶ ὧν ἐγένετο μνεία· οὐχ ἧττον θέλω διατάξει πληρεστέραν ἐξέτασιν. Ἐπίσης ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας ἐζήτησε πληροφορίας περὶ τῶν ἀφορώντων εἰς τὴν ἐπαναφορὰν πιστώσεων τοῦ κεφαλαίου 6ου ἄρθρου 10ου τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως τοῦ 1888. Ὑποβάλλω τὰ περὶ τούτου μετὰ τῶν ἀριθμῶν τῶν ἐνταλμάτων, ὅπως δημοσιευθῶσι, καὶ κατόπιν, ὅταν προκληθῇ συζήτησις, ἐπιλαμβάνομαι τῆς ἀναπτύξεως. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κεφαλληνίας κατέθεσεν ἔγγραφόν τι πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν στρατιώτου, παραπονουμένου, ὅτι ζητεῖται παρ’ αὐτοῦ ἡ ἀπότισις τοῦ τιμήματος τοῦ ἱματισμοῦ, καίτοι κατὰ τὴν ἀξίωσιν τοῦ στρατιώτου τούτου οὐδὲν ὠφείλετο. Ὑποβάλλω σημείωμα περὶ τῆς στάσεως τοῦ ζητήματος, διότι εἰσέτι ὁριστικὴ ἀπόφασις περὶ τούτου ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου δὲν ἐλήφθη. Ὁ κ. Βουλευτής, ἀφοῦ λάβῃ γνῶσιν τοῦ μακροῦ τούτου σημειώματος, προκαλεῖ, ἐὰν θέλῃ, τὴν παροχὴν πληροφοριῶν ἄλλων, ἀλλ’ ὑποθέτω, ὅτι θέλει θεωρήσει προτιμότερον νὰ περιμείνῃ τὴν ἔκδοσιν τῆς ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργείου.

§21ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Θὰ ἦτο δίκαιον νὰ διαταχθῇ ἡ ἀναστολὴ τῆς καταδιώξεως.

§22ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν· θὰ ἐκτελεσθῶσι τὰ τοῦ νόμου.

§23ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Πρὸ τριῶν μηνῶν ὑπέβαλε τὴν ἀναφορὰν ταύτην· εἶναι δίκαιον νὰ καταδιώκηται;

§24ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁπωσδήποτε προτιμότερον πρὸ πάσης περαιτέρω συζητήσεως νὰ λάβητε γνῶσιν τῶν ἐν τῷ σημειώματι. Ὑπέβαλον προχθὲς τὰ τῶν εἰσπράξεων ἐκ τῶν διαλυθέντων πυροβόλων, ἀλλὰ δὲν εἶχον περιλάβει ἐν τῷ σημειώματι καὶ τὰ τῶν ἐξόδων. Ἤδη ὑποβάλλω σημείωσιν περὶ τῶν ἐξόδων, ζητηθεῖσάν μοι συμπληρωματικῶς, παρατηρῶ δὲ, ὅτι ἡ σημείωσις αὕτη ἀντιγράφεται ἐκ τοῦ τεύχους, τοῦ ὑποβληθέντος εἰς τὴν Βουλὴν, περὶ τῶν πιστώσεων, ἐν ᾧ ἐκτίθενται τὰ περὶ τούτου διὰ μακρῶν. Ἐζητήθη ἡ κατάθεσις ἐγκυκλίου, ἀφορώσης εἰς τὴν ἐκτίμησιν τοῦ ποσοῦ τῶν διὰ θαλάσσης μεταφερομένων βαλανιδίων, φλοιοῦ, ξυλανθράκων καὶ καυσοξύλων. Καταθέτω τὴν ἐγκύκλιον ταύτην, καταθέτω δὲ συνάμα καὶ παρατηρήσεις ἐπὶ τῆς ἐγκυκλίου, ὅπως ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν ἐν συζητήσει, τυχὸν προκληθησομένῃ ἐπὶ τοῦ θέματος. Παρακαλῶ νὰ δημοσιευθῇ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λακωνίας εἶχε ζητήσει πρὸ πολλοῦ τὴν κατάθεσιν καταστάσεως τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ κατὰ τὴν 30ὴν Σεπτεμβρίου 1889. Ἔχομεν κατάστασιν τῆς 1 Αὐγούστου, τὸν αὐτὸν πληροῦσαν σκοπόν. Καταθέτω ταύτην, περιέχουσαν πάσας τὰς διακρίσεις. Ἄλλως τε ἡ κατάστασις αὕτη εὕρηται καὶ ἐν τῷ τεύχει τῶν ἀπογραφικῶν περὶ τοῦ στρατοῦ πληροφοριῶν, τῷ κατατεθέντι εἰς τὴν Βουλήν.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ἐπιτροπὴ ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ οἰνοπνευματοποιείων πρώτης καὶ δευτέρας κατηγορίας. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 51).

§26ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὥστε θέλει ἀναγραφῆ τὸ νομοσχέδιον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τῆς Δευτέρας, ἀφοῦ ἤδη κατετέθη ἡ ἔκθεσις καὶ θὰ ἦναι δεδημοσιευμένη.

§27ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἂν διανεμηθῇ ἐγκαίρως.

§28ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μάλιστα.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον διανέμεται.

§30ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ ὁδὸς τοῦ κατασκευαζομένου σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν κατέλαβεν, ὡς γνωστὸν, κατὰ τὴν διάβασιν κτήματά τινα τῶν χωρικῶν τῶν δήμων Θουρίας καὶ Ἄριος. Ἡ ὀφειλομένη ἀποζημίωσις ἐκ μέρους τῆς Ἑταιρίας δὲν ἀπεδόθη. Τὸ Ὑπουργεῖον ἀπέστειλεν ὑπάλληλον, ἐκ Μεσολογγίου καταγόμενον, ἀντιπρόσωπόν του πρὸς τοῦτο ἐκεῖ, διὰ νὰ ἐξομαλύνῃ τὰ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς, συμπολίτης τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἀναπαύεται τρώγων, πίνων καὶ διασκεδάζων, χωρὶς νὰ προβῇ εἰς ἐνέργειάν τινα. Ἔλαβον ἐπιστολήν τινα, ἥτις ἀναφέρει τὰ παράπονα ταῦτα, καὶ μὲ παρακαλεῖ νὰ προκαλέσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τὸν παρακαλέσω νὰ ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα, ὅπως ἀποδοθῶσι τὰ ὀφειλόμενα εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας, διότι ἴσως πολλοὶ ἐξ αὐτῶν ἐκ τοῦ κτήματος τοῦ καταληφθέντος ἔζων, ἔχοντες αὐτὸ καὶ μόνον περιουσίαν. Τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα κατέθεσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, εἶναι σύμφωνα πρὸς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἡ ἐπιστολὴ καταγγέλλει καὶ τὰ ὁποῖα εἶχον τὴν τιμὴν ν’ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ μοὶ εἴπῃ, διὰ τίνα λόγον διατηρεῖ τὸν βοηθὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ τούτου Σχολείου Κουτσοβόλην, καὶ ἂν σκέπτηται νὰ τὸν ἀπολύσῃ. Ὅταν δὲ ἀπαντήσῃ, τότε θὰ λάβω τὸν λόγον. Μετὰ τοῦτο ἀπευθύνω τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Οἱ ἀγαπητοί μου Εὔζωνοι φαίνεται ὅτι ἀπεφάσισαν ν’ ἀποδείξωσιν ἀληθῆ τὰ παρ’ ἐμοῦ λεχθέντα, καὶ περὶ τοὺς ἑκατὸν ἐξ αὐτῶν παρετάχθησαν ἐνώπιον τῆς οἰκίας τοῦ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ἀπαιτοῦντες νὰ μετατεθῶσιν εἰς τὴν πατρίδα των Ἀκαρνανίαν, διότι λέγουν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζήσωσιν ἐνταῦθα, καθόσον ἀσθενοῦντες μεταβαίνουσιν εἰς τὸ Νοσοκομεῖον καὶ ἀποθνήσκουν ἐκεῖ. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἦναι τοῦτο ἀληθὲς, ὑποθέτω ὅμως, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν θὰ ἀνέγνωσε τὴν ἐφημερίδα, τὴν ἀναγράφουσαν τὴν εἴδησιν, ἐὰν δὲν τὸν εἰδοποίησαν ἀπὸ τῆς οἰκίας του, καὶ θὰ δύναται νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν περὶ τοῦ γεγονότος, ἐξετάσας βεβαίως τὰ περὶ τούτου.

§31ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐν ἐφημερίδι ἀνέγνων τὰ περὶ τούτου· ἄλλως δὲν ἔχω γνῶσιν.

§32ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἐφροντίσατε νὰ μάθητε, ἐὰν ἦναι ἀκριβὴς ἡ εἴδησις;

§33ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὑποθέτω ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβὴς, ἀφοῦ οὐδεμία ἄλλοθεν μοὶ ἐδόθη πληροφορία.

§34ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ δὲν παραξενεύομαι, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἔχει εἴδησιν πράξεως ἀντιπειθαρχικωτάτης· εἰς τοιοῦτον βαθμὸν παρέλυσε τὰ τοῦ στρατοῦ· ἀφοῦ δὲ δὲν ἔλαβε γνῶσιν ἰδιαιτέρως, οὔτε καὶ ἐπισήμως, καὶ ἀνέγνω τὴν εἴδησιν εἰς τὴν ἐφημερίδα, δὲν ἔσπευσε τοὐλάχιστον αὐτὸς νὰ ζητήσῃ πληροφορίας ἀπὸ τὸ Φρουραρχεῖον, ἀπὸ τὸν σωματάρχην, ἀπὸ τοὺς ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι τοὺς ὑπεχρέωσαν νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὸν στρατόν; Αὐτὸ ἀποδεικνύει τὴν μόρφωσιν τοῦ στρατοῦ τῆς ἐφεδρείας, περὶ τοῦ ὁποίου τόσον λόγον ἔκαμεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ τοιοῦτον, ὥστε ἀπέσπασε καὶ χειροκροτήματα, δὲν παύεται δὲ κάμνων λόγων, ὁσάκις τῷ δίδεται εὐκαιρία. Τοῦτο ἀποδεικνύει τὸ ἀκριβὲς τῶν λεχθέντων παρ’ ἐμοῦ περὶ Νοσοκομείου, ὅτι δηλ. ἡ χωρητικότης αὐτοῦ δὲν εἶναι ἐπαρκὴς, καὶ ὅτι οἱ ὁπλῖται δὲν λαμβάνουσιν, ἕνεκα τῆς μὴ χωρητικότητος, τὰς ἀπαιτουμένας περιποιήσεις. Ἐπειδὴ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἔλαβε πληροφορίας, παρακαλῶ αὐτὸν νὰ ζητήσῃ τοιαύτας καὶ εἰς τὴν συνεδρίασιν τῆς αὔριον πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν ἦναι ἀκριβὴς ἡ εἴδησις καὶ τί ἐνήργησεν ἐπὶ τούτου.

§35ΑΡΙΣΤ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ὁ ἴδιος πρὸ μηνὸς ἀντελήφθην καὶ προσέτι πολλαὶ πληροφορίαι ἔρχονται καθ’ ἑκάστην, ὅτι αἱ ἐργασίαι τῆς σιδηρομικῆς γραμμῆς Μύλων–Καλαμῶν βαίνουσι τοσοῦτον ἀμελῶς, ὥστε δὲν θὰ σφάλῃ τις, ἐὰν εἴπῃ, ὅτι ἔπαυσαν ἐντελῶς. Φαίνεται δὲ, ὅτι τὰ αἴτια τῆς παύσεως τῶν ἐργασιῶν θὰ ἦναι σπουδαῖα· ὁποιαδήποτε ὅμως καὶ ἂν ἦναι ταῦτα, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἀνακοινώσῃ ταῦτα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἀναγγείλῃ συνάμα, ἐὰν νομίζῃ, ὅτι θὰ ἀρθῶσι τὰ τοιαῦτα αἴτια καὶ ἐντὸς πόσου χρόνου. Ἐν ἐναντίᾳ δὲ περιπτώσει, νὰ ἀνακοινώσῃ τί σκέπτεται νὰ πράξῃ· νὰ ὑποβάλῃ δὲ καὶ τὰ ἔγγραφα.

§36ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τελευταῖον δύο ἀνώτεροι ὑπάλληλοι τοῦ τμήματος τοῦ σιδηροδρόμου, ὁ προϊστάμενος αὐτοῦ ἀλλοδαπὸς καὶ ὁ ἡμεδαπὸς τμηματάρχης, ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ ἐπισκεφθῶσιν ἐπὶ τόπου τὰ ἔργα, ἀμφοτέρων δὲ ἡ ἔκθεσις εἶναι, ὅτι τὰ ἔργα βαίνουσι δραστηριώτατα μεταξὺ Μύλων καὶ Τριπόλεως καὶ εἰς τοιοῦτον βαθμὸν, ὥστε εἶναι βέβαιον, ὅτι μέχρι τοῦ Ἀχλαδοκάμπου θὰ ἦναι ἐγκαίρως ἑτοίμη ἡ γραμμὴ, ἵνα τεθῇ εἰς ἐνέργειαν. Τὰ ἔργα βαίνουσι βραδύτερον μεταξὺ Καλαμῶν καὶ Μελιγαλᾶ, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖ ἡ βραδύτης δὲν εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ πεισθῶσιν οἱ τῆς ὑπηρεσίας, ὅτι δὲν θὰ ἦναι τὸ ἔργον ἐγκαίρως περατωμένον.

§37Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μὴ ἀρκεσθῇ εἰς ὅσα εἶπε, καθόσον λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ διαβεβαιώσω, αὐτὸν, ἐξ ὅσων ἔχω πληροφοριῶν, περὶ τῆς ἀκριβείας τῶν ὁποίων δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι πολλοὶ τῶν ὑπεργολάβων παρῄτησαν τὰ τμήματα, τὰ ὁποῖα εἶχον ἀναλάβει, ἐπὶ δὲ τῶν ὑπολοίπων τμημάτων ἐργάζονται μόλις 10 ἢ 12 ἐργάται. Ὅταν ἐξετάσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἔχω πεποίθησιν, ὅτι θὰ βεβαιωθῇ, ὅτι αἱ πληροφορίαι μου εἶναι ἀκριβεῖς, καὶ ὅτι, ὅπως βαίνουσιν αἱ ἐργασίαι, δὲν θὰ τελειώσωσι τὰ ἔργα οὔτε ἐντὸς ἑνὸς ἔτους, οὔτε ἐντὸς δύο, οὔτε ἐντὸς τριῶν ἐτῶν.

§38ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ὑποβάλῃ καὶ τὰς ἐκθέσεις.

§39ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Αἱ ἐκθέσεις ἐγένοντο προφορικῶς καὶ δὲν παρῆλθον ἔκτοτε οὔτε 15 ἡμέραι. Προσθέτω δὲ, ὅτι κατὰ τὰς διαβεβαιώσεις καὶ τῶν δύο μηχανικῶν, ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐργατῶν, καθ’ ἣν ἐποχὴν ἐκεῖνοι ἐπεσκέφθησαν τὰ ἔργα, ὑπερέβαινε τοὺς 2,000, προσεγγίζων εἰς τοὺς 3,000, ἀνεμένοντο δὲ καὶ ἐξ Ἰταλίας ἐργάται, οἵτινες ἤθελον αὐξήσει αὐτόν.

§40ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ διατάξῃ τοὺς ὑπαλλήλους αὐτοὺς νὰ ὑποβάλωσιν ὅ,τι εἶπον ἐγγράφως.

§41ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐπειδὴ σήμερον διενεμήθη τὸ τεῦχος τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ βεβαίως πρόκειται προσεχῶς νὰ γένηται ἔναρξις τῆς μελέτης αὐτοῦ, ἐπαναλαμβάνω τὴν παράκλησίν μου πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ἣν διατυπῶ καὶ καταθέτω ἐγγράφως. Προσέτι δὲ παρακαλῶ καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ παραγγείλῃ τὴν ὑπηρεσίαν νὰ μᾶς ὑποβάλῃ τὰς ἐκθέσεις τῶν Προξενικῶν ἀρχῶν ἐν Μακεδονίᾳ καὶ Ἠπείρῳ, ἢ τοὐλάχιστον τὰ ἀποσπάσματα αὐτῶν, τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν κατάστασιν τῆς ἐκεῖ λειτουργούσης Ἑλληνικῆς ἐκπαιδεύσεως.

§42ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ.

§43ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπ’ αὐτῶν, μόνον οἱ κύριοι Βουλευταὶ νὰ λάβωσι γνῶσιν (θόρυβος).

§44Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Οἱ κύριοι Βουλευταί, οἱ δυσχεραίνοντες καὶ ἐκπλησσόμενοι διατὶ ἀπευθύνεται τοιαύτη ἐπερώτησις, αὐτοὶ οὗτοι ἀπειράκις ἔφεραν συζήτησιν ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ περὶ τούτου.

§45ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν, κύριε Πρόεδρε, ᾐτησάμην πληροφορίας παρὰ τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ, διατὶ δὲν ἐξετέλεσεν ἀπόφασιν, ἐκδοθεῖσαν κατά τινος ἐνωμοτάρχου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἠθέλησε τότε νὰ ὑποβάλῃ τοὺς λόγους, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐνόμισεν ἐπιτετραμμένον νὰ μὴ ἐκτελέσῃ ὁριστικὴν, τελεσίδικον καὶ ἀμετάκλητον ἀπόφασιν, διότι ἐν ἄλλῃ συζητήσει, εἶπεν, εἶχεν ὑποβάλει τοὺς λόγους τούτους. Προσέτρεξα λοιπόν, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν συζήτησιν ἐκείνην, καὶ ἀνέγνων ὅσα τότε ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶχεν ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλήν, ἵνα δικαιολογήσῃ τὴν τοιαύτην διαγωγήν. Εἶπε τότε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι αἱ ἀποφάσεις τῶν κοινῶν Δικαστηρίων, αἱ ἀπαγγέλλουσαι τὴν ἔκπτωσιν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, προκειμένου περὶ στρατιωτικῶν, αἱ ἀποφάσεις αὗται δὲν ἐκτελοῦνται, διότι ὁ στρατολογικός, ἔλεγε, νόμος ἀπαιτεῖ, διὰ νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἔκπτωσις τοῦ στρατιωτικοῦ, τὴν καταδίκην αὐτοῦ εἰς ἐνιαύσιον φυλάκισιν, ἐπειδὴ δὲ διὰ τῆς ἀποφάσεως, περὶ ἧς πρόκειται, ὁ ἐνωμοτάρχης εἶχε καταδικασθῆ εἰς δίμηνον φυλάκισιν, ἐνόμισεν ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι δὲν ὤφειλε νὰ ἐκτελεσθῇ. Ἠδυνάμην, Κύριοι, ἀμέσως νὰ ἀποδείξω, ὅτι οὐδόλως εἶναι ὀρθὴ ἡ τοιαύτη γνώμη τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἵνα πείσῃ τὴν Βουλὴν περὶ τῆς ὀρθότητος τῆς τοιαύτης γνώμης, ἐπεκαλέσθη εἰς τὴν ἀγόρευσίν του γνωμοδοτήσεις τοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου, χρονολογουμένας ἀπὸ τοῦ ἔτους 1880 ἢ καὶ πρότερον, διότι ἀνέφερεν ὡς ἔχοντα τὴν γνώμην ταύτην καὶ τὸν μακαρίτην Προβελέγγιον. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, προκειμένου νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο, ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει καὶ ἐμελέτησε μόνας τὰς γνωμοδοτήσεις ἐκείνας, ἢ ἠτήσατο καὶ τὴν γνώμην ἄλλων ἀνδρῶν, ἐμπειροτέρων αὐτοῦ εἰς τὴν λύσιν τοιούτων ζητημάτων. Ἑπομένως, διὰ νὰ δυνηθῶ νὰ συζητήσω ἐπὶ τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου ἀντικειμένου, ἐὰν δηλαδὴ νομίμως ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἐξετέλεσε μέχρι τοῦδε τὴν ἀπόφασιν τοῦ Δικαστηρίου, ἔχω ἀνάγκην νὰ ὑποβάλῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὰ ἑξῆς: 1) Ἀντίγραφον τῶν γνωμοδοτήσεων αὐτῶν, τὰς ὁποίας ἐπεκαλέσθη. 2) Πληροφορίαν, ἐὰν αὐτὸς ἔλυσε τὸ ζήτημα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν γνωμοδοτήσεων, ἢ ἠτήσατο τὴν γνώμην ἑτέρου τινός. 3) Ἀντίγραφον πλῆρες τῆς ἀποφάσεως, τῆς ἐκδοθείσης κατὰ τοῦ ἐνωμοτάρχου, διότι τὸ ὑπάρχον εἶναι ἁπλῶς ἀπόσπασμα τοῦ διατακτικοῦ.

§46ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ καταθέσῃ ἐπίσης πλὴν τῶν ἐγγράφων τούτων καὶ τὸ Διάταγμα, τὸ ἀφορῶν εἰς τὴν ἀπόλυσιν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ Μήλα, καὶ τὴν ἔκθεσιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου πρὸς τὸν Βασιλέα, τὴν δικαιολογοῦσαν τὸ Διάταγμα ἐκεῖνο.

§47ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μολονότι ἡ εἰδικὴ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ δημοτικῶν προσόδων, δανείων καὶ βαρῶν θὰ μελετήσῃ τοῦτο, οὐχ ἧττον ἡ μελέτη αὐτῆς δὲν ἀπαλλάττει τοὺς Βουλευτὰς τοῦ καθήκοντος νὰ ἐξετάσωσιν αὐτὸ καὶ κατ’ ἰδίαν. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μᾶς εἴπῃ, ποῖον ἐκ τῶν δύο νομοσχεδίων εἶναι τὸ ἀκριβές: ἐκεῖνο, ὅπερ κατετέθη εἰς τὴν Βουλὴν καὶ διενεμήθη πρὸ ἡμερῶν, ἢ ἐκεῖνο, ὅπερ ἐλάβομεν σήμερον καὶ ὅπερ οὐσιωδῶς διαφέρει τοῦ πρώτου; Ἐὰν δὲ τὸ σήμερον διανεμηθὲν ἦναι τὸ ἀκριβὲς, τότε ὁ κ. Ὑπουργὸς ὀφείλει νὰ μεταβάλῃ καὶ ἑτέρους ὅρους αὐτοῦ, ἐκείνους ἀκριβῶς, οὓς ἐτροποποίησεν ἐν τῷ πέρυσιν ὑποβληθέντι ὁμοίῳ νομοσχεδίῳ, ὀφείλει δηλ. νὰ διατηρήσῃ εἰς τὰ προστιθέμενα τελωνιακὰ τέλη τὸν ἀρχικὸν χαρακτηρισμὸν ὡς δημοτικῶν, ἀντὶ τοῦ νεωστὶ διδομένου εἰς αὐτὰ ὡς προσθέτων. Ὁ χαρακτηρισμὸς αὐτῶν ὡς προσθέτων ἤθελεν εἶσθαι ἀκριβέστερος, ἂν διετηρεῖτο ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 5 ὡς εἶχεν ἐν τῷ πρὸ ἡμερῶν διανεμηθέντι νομοσχεδίῳ, διότι σχεδὸν τὸ ἥμισυ τῶν τελῶν τούτων ἐλαμβάνετο ὑπὸ τοῦ Δημοσίου ὑπὸ τὸ πρόσχημα ἐνοικίων καταστημάτων εἰρηνοδικειακῶν, στρατώνων τῆς χωροφυλακῆς καὶ περιποιήσεως ἀσθενῶν. Ἀφοῦ ὅμως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐτροποποίησε τὸ ἄρθρον τοῦτο καὶ ἐδήλωσεν ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι τὰ νέα τέλη τίθενται ὁλόκληρα ὑπὲρ τῶν δήμων, ταῦτα πρέπει νὰ διατηρήσωσι τὸν ἀρχικὸν αὐτῶν χαρακτηρισμὸν ὡς δημοτικῶν.

§48ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως ἐπιφυλάττομαι νὰ ἐξηγήσω διατὶ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὅπως ἐξεδόθη ἐν τῷ τεύχει, ἐπηνέχθη μεταβολή. Πρὸ τῆς δηλώσεως ταύτης ἐπίσημον κείμενον εἶναι τὸ τέως ὑποβεβλημένον, ἀφοῦ ὅμως ποιήσωμεν τὴν δήλωσιν, ταύτην δὲ ποιοῦμεν ἤδη ἐξ ἀφορμῆς τῆς ἐρωτήσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ἐπίσημον κείμενον ἔσται τὸ ἐν τῷ τεύχει. Τὸ κείμενον τοῦτο διαφέρει τοῦ προηγουμένου μόνον ὡς πρὸς τὰ ἀφορῶντα εἰς τὰς 290,000 δραχμῶν, τὰς κρατουμένας διὰ μισθώματα εἰρηνοδικειακῶν καταστημάτων, μισθώματα καταστημάτων χωροφυλακῆς καὶ συντήρησιν φρενοβλαβῶν καὶ ἄλλων ἀσθενῶν. Ἡ διάταξις αὕτη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τῆς παρελθούσης Συνόδου ἦτο ἄλλως διατετυπωμένη, ἡ κράτησις καθωρίζετο διὰ ποσοστῶν ἐκ 5% καὶ 2%.

§49ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι εἰς τὸ ὑποβληθὲν ἐφέτος ὑπάρχει αὐτὴ ἡ ἰδέα.

§50ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Λέγω, ὅτι τὸ πέρυσιν ὑποβληθὲν νομοσχέδιον περιέχει τὴν διάταξιν ταύτην περὶ κρατήσεως ὑπὸ τύπον ποσοστοῦ 5% διά τινα καὶ 2% δι’ ἄλλα. Ἀφοῦ ἐτροποποιήσαμεν ἔν τισι τὸ νομοσχέδιον πρὸ τῆς ὑποβολῆς αὐτοῦ κατὰ τὴν παροῦσαν Σύνοδον, ἀφεώρων δὲ αἱ τροποποιήσεις εἰς τὴν αὔξησιν τῆς ἐν γένει προσόδου, ἐὰν ἀφίναμεν τὰ αὐτὰ ποσοστὰ τῶν κρατήσεων ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, αἱ κρατήσεις θὰ ἦσαν ἀνώτεραι τοῦ δέοντος. Τὴν ἐκ τῆς αὐξήσεως τῆς προσόδου ὠφέλειαν ἠθέλομεν ν’ ἀφήσωμεν ὁλόκληρον ὑπὲρ τῶν δήμων, πρὸς τοῦτο ἔδει ἢ νὰ ἐλαττωθῇ τὸ ποσοστὸν τῶν κρατήσεων, ἢ νὰ καθορισθῇ τὸ ποσὸν αὐτῶν αὐτοτελῶς· προτιμηθέντος τοῦ τελευταίου τούτου τρόπου, ἐγένετο ὑπολογισμὸς καὶ ἐξηκριβώθη, ὅτι ἡ μὲν κράτησις τῶν πέντε τοῖς ἑκατὸν θ’ ἀπέδιδεν ἐτησίως 200,000 δραχμῶν, ἡ δὲ τῶν δύο τοῖς ἑκατὸν 90,000 δραχμῶν. Ἀναγράψαντες τὰ ποσὰ ταῦτα ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, δὲν ἐδώσαμεν προσοχὴν εἰς τὴν διατύπωσιν, καθ’ ἣν ἀνταποκρίνονται αἱ κρατήσεις πρὸς μηνιαίας εἰσπράξεις καὶ οὐχὶ πρὸς τὰς ἐτησίας· ἀναδημοσιεύσαντες ἄρα ἤδη τὸ νομοσχέδιον, ἐτροποποιήσαμεν τὴν διάταξιν οὕτως, ὥστε αἱ κρατήσεις, ἐσφαλμένως χαρακτηρισθεῖσαι ὡς μηνιαῖαι, νὰ ἐφαρμοσθῶσιν ἐπὶ τῶν εἰσπράξεων τοῦ ἔτους. Εἰς τοῦτο καὶ μόνον ἀφορᾷ ἡ γενομένη τροποποίησις ἐκ τῷ κειμένῳ, τῷ ἐν τῷ τεύχει, ὅπερ σήμερον ὑποκαθίσταται εἰς τὸ πρῶτον ὑποβληθέν. Περὶ τῶν ἄλλων τροποποιήσεων, ἃς ζητεῖ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, ὑπάρχει λόγος σπουδαῖος, δι’ ὃν δὲν πρέπει νὰ δεχθῶμεν αὐτὰς, τουτέστι δι’ ὃν δὲν πρέπει νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ ἀρχικὸν νομοσχέδιον. Ὡς παρετηρήσατε, μετεβάλομέν τινα τοῦ κειμένου, τοῦ πέρυσιν ὑποβληθέντος εἰς τὴν Βουλήν· οὕτω μετεβάλομεν καὶ τὴν ἔκφρασιν δημοτικοὶ δασμοί, ὑποκαταστήσαντες εἰς αὐτὴν τὴν ἔκφρασιν πρόσθετοι δασμοί. Τοῦτο ἐπράξαμεν ἵνα μὴ γεννηθῶσι διεθνεῖς δυσχέρειαι, ἵνα μὴ Κράτη, ἔχοντα συμβάσεις μετὰ τῆς Ἑλλάδος, ἐξασφαλιζούσας τὴν αὐτὴν δασμολόγησιν τῶν ἰδίων προελεύσεων ὡς πρὸς τὰ δημοτικὰ τέλη πρὸς τὴν δασμολόγησιν τῶν προελεύσεων τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ἰσχυρισθῶσιν, ὅτι, ἐπιβαλλομένου τοῦ δημοτικοῦ δασμοῦ ἐπὶ μόνων τῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγομένων, παρεβιάζετο ἡ σύμβασις. Ἡ ἀξίωσις αὕτη θὰ ἦτο ὅλως ἀνυπόστατος, διότι ὁ δασμὸς οὗτος εἶναι πρόσθετος δημόσιος δασμὸς ἐπὶ τῶν εἰς τὸ Κράτος εἰσαγομένων, δὲν εἶναι δασμὸς ἐπὶ τῇ εἰσαγωγῇ εἰς τοὺς δήμους. Ἂν τὸν δασμὸν τοῦτον διαθέτῃ ἡ Πολιτεία ὡς εἰσφορὰν ὑπὲρ τῶν δήμων, ἀντὶ νὰ διαθέτῃ αὐτὸν ὑπὲρ ἄλλων ἀναγκῶν, τοῦτο δὲν ἀφορᾷ εἰς τὰ Κράτη, ὧν αἱ προσελεύσεις δασμολογοῦνται ἐπὶ τῇ εἰσαγωγῇ εἰς τὴν Ἑλλάδα, οὐδὲ παρέχει εἰς αὐτὰ δικαίωμά τι ἐνστάσεως· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἠδύνατο ἡ ἔκφρασις δημοτικοὶ δασμοὶ νὰ προκαλέσῃ παρανόησιν τῆς φύσεως τοῦ δασμοῦ, ἠθελήσαμεν ν’ ἀφαιρέσωμεν πᾶσαν ἀφορμὴν συγχύσεως, ἀντικαταστήσαντες τὰς λέξεις δημοτικοὶ δασμοὶ διὰ τῶν λέξεων πρόσθετοι δασμοὶ καὶ ἀνταποκρινόμενοι εἰς τὰ πράγματα.

§51ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου θέλω λάβει τὸν λόγον καὶ θέλω ἀποδείξει, ὅτι εἶναι ὀρθὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον.

§52Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τρία νομοσχέδια ὑπεβλήθησαν περὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου, τὸ μὲν κατὰ τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1888, τὸ ὁποῖον ὅμως δὲν συνεζητήθη καὶ δὲν ἐψηφίσθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον· τὸ δεύτερον κατὰ τὴν 4 Νοεμβρίου 1889, διὰ τοῦ ὁποίου ἀντικατέστη τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑποβληθὲν τὸν Δεκεκέμβριον τοῦ 1888· καὶ τὸ τρίτον σήμερον, δι’ ὧν εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργός. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὑποβληθὲν κατὰ Δεκέμβριον τοῦ 1888, ἐν παραβολῇ πρὸς τὸ ὑποβληθὲν κατὰ τὴν 4 Νοεμβρίου 1889, παριστᾷ διαφορὰς σπουδαίας, περὶ ὧν δὲν εἶναι ἡ παροῦσα ὥρα νὰ συζητήσωμεν, δὲν ἤχθη δὲ σήμερον ἡ ὑπόθεσις αὕτη ἐγκαίρως εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν δύο τούτων νομοσχεδίων ἐπῆλθε καὶ σήμερον, καθ’ ἃ εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς πρὸ μικροῦ, ἡ ἀντικατάστασις τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ διανεμηθέντος πρὸ ἑβδομάδων, διὰ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ σήμερον διανεμηθέντος, ἥτις ἦτο ἀναγκαιοτάτη, διότι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ διανεμηθέντος πρὸ ἑβδομάδων διετάσσοντο πολὺ διαφόρως τινὰ θέματα. Ἐγὼ αὐτός, μελετῶν τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, ἐπίστευσα, ὅτι τὸ Δημόσιον θὰ ἐλάμβανεν ἐκ τῶν εἰσπραττομένων δυνάμει τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου 200 χιλιάδας δραχμῶν κατὰ μῆνα, ἤτοι 2,400,000 δι’ ἐνοίκια, καὶ 90 χιλιάδας κατὰ μῆνα, ἤτοι 1,080,000, διὰ συντήρησιν φρενοβλαβῶν καὶ λωβῶν, συντηρηθησομένων εἰς φιλανθρωπικὰ ἢ ἄλλα καταστήματα. Τοιαύτη ἦτο ἡ σύνταξις τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ φαίνεται, ὅτι ἦτο πλημμελής, καὶ ἑπομένως ἐπέστη ἀνάγκη ν’ ἀντικατασταθῇ διὰ τοῦ παρόντος, τὸ ὁποῖον θέλομεν συζητήσει ἐν καιρῷ.

§53ΕΠ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, οἱ προσωποκρατούμενοι ἐν Λευκάδι ἕνεκα χρεῶν πρὸς τὸ Δημόσιον ἢ πρὸς ἰδιώτας ἀποστέλλουσι δι’ ἐμοῦ ἀναφορὰν πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, δι’ ἧς, γνωστοποιοῦντες ὅτι κρατοῦνται ἐν ταῖς ποινικαῖς φυλακαῖς ἀναμὶξ μετὰ καταδίκων καὶ ὑποδίκων, καὶ παριστάντες τὰ δεινὰ, τὰ ὁποῖα ἐκ τούτου ὑφίστανται, παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ πρόνοια περὶ διορθώσεως τοῦ κακοῦ. Νομίζω περιττὸν νὰ ἐξηγήσω τὰ ἐκ τῆς συμβιώσεως ταύτης κακὰ, περιορίζομαι μόνον νὰ συστήσω τὴν ἀναφορὰν ταύτην, τόσῳ μᾶλλον, καθόσον, ὡς εἶναι γνωστὸν εἰς τὴν Βουλήν, τελευταῖον ἐν ταῖς φυλακαῖς Λευκάδος ἐγένετο συμπλοκὴ μεταξὺ τῶν ἐκεῖ ἐγκληματιῶν, καθ’ ἣν ἐτραυματίσθησάν τινες καὶ ἐφονεύθησαν. Παρακαλῶ ἑπομένως τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ πρόνοιαν καὶ εὐαρεστούμενος νὰ γνωστοποιήσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ἀποτέλεσμα. Εἰς δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας ἀναγκάζομαι ν’ ἀνακοινώσω τηλεγράφημα τῶν γονέων τῶν μαθητῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ Σχολείου Βονίτσης, τὸ ὁποῖον ἔλαβον πρὸ ἡμερῶν, ἀλλ’ ἐπειδὴ εἶχε δημοσιευθῆ καὶ εἰς ἐφημερίδας, ἐνόμιζον ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον θὰ ἐλάμβανε πρόνοιαν, ὥστε νὰ συμπληρωθῶσιν οἱ διδάσκαλοι ἐν τῷ Σχολείῳ. Ἀλλὰ προχθὲς εἶδον εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως νέας πάλιν διδασκαλικὰς μεταβολὰς, καὶ εἶναι ὁ τρίτος Σχολάρχης, ὁ ὁποῖος διορίζεται ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ σχολικοῦ ἔτους. Ὁ πρῶτος ἦλθε κατὰ τὸν Σεπτέμβριον μῆνα· ὀλίγας ἡμέρας ἔπειτα ἄνευ ἀδείας τῆς Κυβερνήσεως ἀπῆλθε· κατόπιν διωρίσθη ἕτερος, καὶ προχθὲς εἶδον, ὅτι τρίτος μετετέθη ἐκεῖ. Ἀλλὰ δὲν παραπονοῦνται μόνον περὶ τούτου οἱ γονεῖς, παραπονοῦνται ὅτι καὶ ὁ δεύτερος Ἑλληνοδιδάσκαλος τοῦ Σχολείου των ἀπουσιάζει, προσκολληθεὶς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐκπαιδεύσεως καὶ μισθοδοτούμενος ἐκεῖ, γνωστοποιοῦσιν ὅτι τὰ τέκνα των περιφέρονται ἐν ταῖς ἀγυιαῖς, ἐρωτῶσι διατὶ φορολογοῦνται, καὶ παρακαλοῦσι τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπιτρέψῃ νὰ σχηματισθῇ ἰδιαίτερον ταμεῖον πρὸς πρόσληψιν διδασκάλων ἰδιωτικῶν. Εἰς τὴν προσεχῆ συνεδρίασιν παρακαλῶ νὰ γνωστοποιήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς, πόσα Β. Διατάγματα ἐξεδόθησαν ἀπ’ ἀρχῆς τοῦ σχολικοῦ ἔτους περὶ μεταθέσεως καὶ διορισμοῦ Σχολαρχῶν καὶ διδασκάλων τοῦ Ἑλληνικοῦ Σχολείου. Ἐπειδὴ δὲ περὶ Σχολείων ὁ λόγος, νομίζω, ὅτι ἔχω καθῆκον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ ἀδικήματός τινος, τὸ ὁποῖον προσγίγνεται εἰς τοὺς μαθητὰς τῶν Σχολείων ὅλου τοῦ Κράτους. Μαθητής τις τῶν ἀπόρων μοὶ ἔδωκε σημείωσιν τῶν διδακτικῶν βιβλίων, τὰ ὁποῖα ἀναγκάζονται οἱ μαθηταὶ νὰ ἀγοράζωσιν. Ἐκ τῆς σημειώσεως ταύτης δύναταί τις νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι ὑπάρχει μεταξὺ τῶν ἐκδοτῶν τῶν βιβλίων, τῶν διδασκάλων καὶ ἴσως καὶ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου συνεννόησις ἐπὶ κερδοσκοπίᾳ, διότι ὑποχρεοῦνται οἱ μαθηταὶ τῶν Ἑλληνικῶν Σχολείων, προβιβαζόμενοι εἰς ἀνωτέρας τάξεις, ν’ ἀγοράζωσι βιβλία διδακτικὰ ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἀνάγκη ν’ ἀνανεῶνται κατ’ ἔτος, διότι ὑποθέτω, ὅτι ἡ αὐτὴ Γραμματικὴ, ἡ αὐτὴ Ἀριθμητικὴ, Γεωγραφία, Ἑλληνικὴ Ἱστορία καὶ Χρηστομάθεια ἀρκοῦσι δι’ ὅλας τὰς τάξεις. Αὐτὸ δὲ, ὡς ἤκουσα σήμερον, καὶ ἐν Ἀθήναις γίνεται καὶ πανταχοῦ τῆς Ἑλλάδος.

§54ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Εἶναι μία πληγὴ τοῦτο εἰς τοὺς μαθητάς.

§55ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δύναμαι δὲ νὰ βεβαιώσω, ὅτι κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος τρεῖς ἄποροι μαθηταὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Σχολείου Βονίτσης ἠναγκάσθησαν νὰ διακόψωσι τὰς σπουδάς των δι’ ἔλλειψιν μέσων πρὸς ἀγορὰν βιβλίων. Παρακαλῶ, εἰς τὴν προσεχῆ συνεδρίασιν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ μᾶς εἴπῃ, ἐὰν γνωρίζῃ ἡ ὑπηρεσία τὰ περὶ τούτου, καὶ συγχρόνως νὰ ζητήσῃ παρὰ τῶν διαφόρων Σχολαρχῶν τὸν λόγον τοῦ ἀτόπου τούτου, νὰ ἐκδώσῃ δὲ τὰς ἀναγκαίας διαταγὰς, ὅπως παύσῃ τὸ κακὸν, καὶ ν’ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐνεργειῶν του.

§56ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ ἀριθμὸς τῶν δικαστῶν, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ ἑδρεύωσιν εἰς ἕκαστον Δικαστήριον, εἶναι ὡρισμένος. Εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Σπάρτης εἶναι ὡρισμένοι 8 δικασταὶ, ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ Αὐγούστου μέχρι σήμερον ὑπάρχουν πέντε μόνον, ὑπῆρξαν δὲ ἡμέραι, καθ’ ἃς ἦτο εἷς καὶ μόνος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀνεγνώρισεν, ὅτι ἡ πληθὺς ἰδίως τῆς ποινικῆς ὑπηρεσίας ἀπαιτεῖ προσθήκην δικαστῶν, καὶ διώρισε καὶ δεύτερον ἀνακριτήν. Ἐὰν λοιπὸν δεχθῶμεν, ὅτι δύο δικασταὶ ὀφείλουν νὰ ἐργάζωνται εἰς τὸ τμῆμα τῶν ἀνακρίσεων, δὲν μᾶς μένουν παρὰ τρεῖς δικασταί. Ποῦ θέλει ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ τοὺς καταλογίσωμεν αὐτούς; καὶ ποῦ εἶναι αὐτοὶ οἱ ὀκτὼ δικασταὶ, τοὺς ὁποίους πληρόνει τὸ Κράτος; Καὶ γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι ὁ δύο νεοδιορισθέντες δικασταὶ δὲν ἐννοοῦν νὰ μεταβῶσιν εἰς τὴν θέσιν των· τοῦ τὸ ἔκοψαν ὀρθὰ κοφτά. Τὸν ἕνα ἐκ τούτων τὸν ἐτιμώρησεν, ἀλλὰ τί κατώρθωσεν; ὁ ἕτερος εἶναι ἐδῶ, εἰς Ἀθήνας, τὸν ἐγνώρισα, εἶναι ἀξιόλογος ἄνθρωπος, ἀλλὰ δὲν θέλει νὰ ὑπάγῃ εἰς τὴν Σπάρτην. Ἐννοεῖ λοιπὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς μὲ πέντε δικαστὰς νὰ καταρτίσῃ πέντε τμήματα; Ἐὰν λοιπὸν ἔχῃ δικαστὰς, νὰ τοὺς στείλῃ· ἐὰν δὲν ἔχῃ, νὰ φροντίσῃ περὶ τοιούτων. Ὁ λαὸς τοῦ νομοῦ ἐκείνου πληρόνει φόρους καὶ ἔχει δικαίωμα νὰ ζητήσῃ καὶ αὐτὸς δικαιοσύνην καὶ τάξιν. Δὲν μοὶ λέγει, εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον τῆς δικαιοδοσίας του πόσους δικαστὰς ἔχει; Ὁ νομὸς Λακωνίας δὲν εἶναι τμῆμα τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου; Καὶ ἐκεῖ Ἕλληνες κατοικοῦν, μὲ τὰ αὐτὰ δικαιώματα.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἑλβετίας προσωρινῆς ἐμπορικῆς συμβάσεως.

§58Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ σύμβασις αὕτη νομίζω ὅτι εἶχε ψηφισθῆ ὑπὸ τῆς Βουλῆς.

§59ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μάλιστα, κατὰ τὸ 1887. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 14 Αὐγούστου 1889 Βασιλικοῦ Διατάγματος.

§61ΛΕΒΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ ἡ Σχολὴ τῶν ἐφέδρων εἶναι ἐκ τῶν νέων νομοθετημάτων τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, παρακαλῶ, ὑπὸ τύπον ἐπερωτήσεως, κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν νὰ δοθῶσιν εἰς ἡμᾶς αἱ ἑξῆς πληροφορίαι: 1) Ποῖος εἶναι νῦν ὁ ἀριθμὸς τῶν μαθητῶν τῆς Σχολῆς ταύτης· καὶ 2) Κατὰ τὸ ἄρθρον 5ον τοῦ Βασιλικοῦ Διατάγματος τῆς 15ης Μαρτίου 1888 ἔτους «περὶ συστάσεως Προπαρασκευαστικοῦ Σχολείου ἐφέδρων ἀξιωματικῶν», τὸ προσωπικὸν τοῦ Σχολείου ἀποτελεῖται ἐκ τριῶν κατηγοριῶν: αʹ) ἐκ τοῦ διοικητικοῦ προσωπικοῦ, βʹ) ἐκ τοῦ διδακτικοῦ προσωπικοῦ καὶ γʹ) ἐκ τοῦ τῆς θεραπείας. Παρακαλῶ νὰ κομισθῇ ἡ κατάστασις τῆς δυνάμεως ἑκάστης τῶν κατηγοριῶν τούτων. Ἐπίσης σημείωσις, τίνα μαθήματα ἐδιδάχθησαν ἐν τῇ Σχολῇ ταύτῃ, καὶ ἂν ἐφηρμόσθη ἡ διάταξις τῶν ἄρθρων 128, 129 καὶ 130 περὶ συντάξεως λόχων καὶ οὐλαμῶν διὰ τὴν στρατιωτικὴν ἐκπαίδευσιν καὶ ὑπηρεσίαν τῆς Σχολῆς.

§62Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀλλ’ ἀπευθύνω παρατήρησίν τινα. Τὸ Διάταγμα, τοῦ ὁποίου ζητεῖται σήμερον ἡ κύρωσις, ἦτο Διάταγμα πράγματι νομοθετικὸν, διότι δι’ αὐτοῦ διετάχθη τι, τὸ ὁποῖον ἀντιβαίνει εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος ἐκανόνιζε τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Προπαρασκευαστικοῦ Σχολείου τῶν ἐφέδρων. Ὁ νόμος ἐκεῖνος προσδιώριζε νὰ γίνωνται ἐξετάσεις κατὰ μῆνα Ἰανουάριον, τὸ δὲ Διάταγμα διατάσσει νὰ γίνωνται κατὰ μῆνα Ἰούλιον, καὶ κατ’ ἐξαίρεσιν κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο κατὰ μῆνα Αὔγουστον. Διὰ νὰ προβῇ ἡ Κυβέρνησις εἰς πρᾶξιν, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν εἶχε δικαίωμα νὰ προβῇ, εἰκάζω, ὅτι ἠναγκάσθη ἐκ τοῦ συμφέροντος τοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον ἦτο κατεπεῖγον καὶ ἐπέβαλεν εἰς αὐτὴν τὴν ὑποχρέωσιν, νὰ μὴ παραλείψῃ νὰ τὸ προστατεύσῃ, ἂν καὶ ἔπρεπε πρὸς τοῦτο νὰ μετέλθῃ ἐξουσίαν, τὴν ὁποίαν δὲν εἶχεν ἐκ τοῦ νόμου. Ἀλλὰ παρετήρησα, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς, ὅστις προσδιώριζε προθεσμίαν ἀκατάλληλον πρὸς ἐξέτασιν τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, ἐξεδόθη τῇ 28 Μαΐου 1887. Ἂν κατὰ Ἰανουάριον τοῦ 1888 δὲν παρέστη ἀνάγκη ἐξετάσεων, κατὰ Ἰανουάριον τοῦ 1889, ὅτε ἐπῆλθεν ὁ χρόνος τῶν ἐξετάσεων, βεβαίως παρέστη ἡ ἀνάγκη αὐτοῦ. Ἀλλὰ πῶς ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶδεν, ὅτι ὁ χρόνος ἦτο ἀκατάλληλος καὶ ὅτι ἔπρεπε νὰ μεταβληθῇ; Ἐὰν ἔβλεπε τοῦτο τότε, ἡ Βουλὴ ἦτο τότε παροῦσα καὶ ἠδύνατο νὰ εἰσαχθῇ νομοσχέδιον, ἵνα διὰ νόμου τροποποιηθῇ ὁ νόμος καὶ μὴ ἐπέλθῃ ἡ ἀνάγκη νὰ μετέλθῃ ἐξουσίαν, τὴν ὁποίαν δὲν εἶχε δικαίωμα νὰ μετέλθῃ καὶ τὴν ὁποίαν δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ μετέλθῃ, εἰμὴ μόνον εἰς καιροὺς, κατὰ τοὺς ὁποίους δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πράξῃ ἄλλως.

§63ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ τὸ ἀρχικὸν Διάταγμα, τὸ κανονίζον τὰ περὶ τῶν σπουδῶν, τὸ διάστημα τὸ χρονικὸν τῶν σπουδῶν ἦτο μακρότερον καὶ ἑπομένως κατὰ τὴν 1 Ἰανουαρίου, μετὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ Διατάγματος, δὲν ἐπρόκειτο νὰ γενῶσιν ἐξετάσεις· αἱ ἐξετάσεις ἐπρόκειτο νὰ γενῶσι τὸν ἄλλον Ἰανουάριον, ἀλλὰ κατόπιν ἐξεδόθη Διάταγμα, ὅπερ μετέβαλε τὸν χρόνον τῶν σπουδῶν, περιορίσαν αὐτόν· ὡς ἐκ τοῦ περιορισμοῦ ἐπετρέπετο ἡ ἐξέτασις προσεχεστέρα. Ἡ ἐξέτασις, ἡ κανονισθεῖσα ὅπως λάβῃ χώραν κατὰ τὸν Ἰούλιον, ἦτο ἐξέτασις τοῦ ἑπομένου ἔτους· ἔχοντες ἄρα ὑπ’ ὄψει, ὅτι κατὰ τὸν νέον κανονισμὸν δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ παραμένωσιν ἐν τῇ Σχολῇ μέχρι τοῦ Ἰανουαρίου οἱ μαθηταὶ, ἵνα ὑποστῶσι τὴν ἐξέτασιν, ἀλλ’ ὅτι δωδεκάμηνον μόνον ἐκπαιδευόμενοι ἐν τῇ Σχολῇ, θὰ ἠδύναντο τὴν ἐξέτασιν νὰ ὑποστῶσι τὸν Ἰούλιον, ἐθεωρήσαμεν ὅτι ἔπρεπε νὰ περιλάβωμεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, τῷ ἀφορῶντι ἐν γένει εἰς τὰ περὶ ἐφέδρων, ἀξιωματικῶν, διάταξιν, καθ’ ἣν ὁ χρόνος τῆς ἐξετάσεως ὁρίζεται ὅπως καὶ ἐν τῷ Διατάγματι. Τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο δὲν ἐψηφίσθη, ἑπομένως περιελάβομεν ἐν Διατάγματι τὴν διάταξιν ταύτην, ἵνα μὴ ὑπάρξῃ διάλειμμα μεταξὺ τῆς ἀποφοιτήσεως ἐκ τῆς Σχολῆς τῶν μελλόντων ἐφέδρων ἀξιωματικῶν καὶ τῆς ἐξετάσεως αὐτῶν, ἀλλ’ ἐφαρμοσθῇ καὶ εἰς αὐτοὺς ὁ κανὼν, καθ’ ὃν ἡ ἐξέτασις ἀκολουθεῖ κατὰ πόδας τὸ τέρμα τῆς σχολικῆς περιόδου.

§64Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἰσχυρίσθην ὅτι ἐπρόκειτο νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς ἐξέτασιν οἱ ἔφεδροι ἀξιωματικοὶ κατὰ Ἰανουάριον τοῦ 1888, ἰσχυρίσθην ὅμως, ὅτι ἐπρόκειντο πρὸς ἐξέτασιν κατὰ Ἰανουάριον τοῦ 1889. Ἀλλὰ κατὰ Ἰανουάριον τοῦ 1889 δὲν ἐνόησεν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ὁ μὴν ἐκεῖνος ἦτο ἀκατάλληλος εἰς ἐξετάσεις, καὶ ὅτι ἔπρεπε νὰ μεταβληθῇ ὁ χρόνος τῶν ἐξετάσεων; Κατὰ Ἰανουάριον δὲ ἦτο παροῦσα ἡ Βουλὴ, ὡς ἦτο παροῦσα καὶ κατὰ Φεβρουάριον καὶ κατὰ Μάρτιον καὶ κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ Ἀπριλίου, καὶ ἠδύναντο διὰ τῆς Βουλῆς νὰ ἐπιτύχωσιν ὅσα διέπραξαν κατόπιν, ἀπούσης τῆς Βουλῆς, διὰ Διατάγματος. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὸ νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 26 Ἰουνίου 1889 Β. Διατάγματος).

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως Γεωργικοῦ σταθμοῦ.

§66ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔλαβον τὴν τιμὴν πρὸ ἡμερῶν τεσσάρων νὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ κομίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν πληροφορίας τινὰς, ἀφορώσας εἰς τὴν κατάστασιν καὶ λειτουργίαν τῶν Γεωργικῶν Σχολῶν· τοῦτο δὲν ἐγένετο δυνατὸν μέχρι σήμερον· ἐπειδὴ δὲ τὸ νομοσχέδιον περὶ Γεωργικῶν Σχολείων καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ Γεωργικῶν σταθμῶν ἐν Γορτυνίᾳ σχετίζονται καὶ θὰ συζητηθῶσιν εὐρύτερον, ἀναμένονται δὲ αἱ πληροφορίαι, ἐκ τῶν ὁποίων θὰ πεισθῇ ἡ Βουλή, ἐὰν αἱ Σχολαὶ ἐκπληρῶσι τὸν σκοπὸν, δι’ ὃν συνέστησαν, παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν νὰ στέρξῃ ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τῶν δύο τούτων νομοσχεδίων, μέχρις οὗ κομισθῶσιν αἱ ζητηθεῖσαι πληροφορίαι.

§67ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Αἱ πληροφορίαι αἱ ζητηθεῖσαι εἶναι ἤδη πᾶσαι, πλὴν μιᾶς, ἕτοιμοι, πᾶσαι δηλαδὴ ἐκεῖναι, αἵτινες ἔδει νὰ ἐξέλθωσιν ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν’ ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ ἔντιμος προαγορεύσας πρὸ παντὸς ἄλλου ἐζήτησε πίνακα, δεικνύοντα τὴν κατάστασιν τοῦ Τριανταφυλλιδείου κληροδοτήματος, οὗτος δὲ θέλει ληφθῆ ἐκ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, δὲν ἔχομεν αὐτὸν ἕτοιμον, ἐλπίζω δὲ τὴν Δευτέραν νὰ καταθέσω καὶ τοῦτον. Ἀλλ’ ὅπως δήποτε αἱ ἄλλαι πληροφορίαι θέλουσιν, ὡς πιστεύω, ἀρκέσει, ὥστε τὴν προσεχῆ Δευτέραν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, διότι τὸ τῆς καταστάσεως τοῦ κληροδοτήματος δὲν μοὶ φαίνεται νὰ συνδέηται ἀμέσως μετὰ τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου. Ἐν τούτοις ἀπόψε δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις εἰς τὴν προσεχῆ συνεδρίασιν.

§68ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Προτοῦ κατατεθῶσιν αἱ πληροφορίαι πρὸς φωτισμὸν τῶν μελλόντων νὰ συζητήσωσι, δὲν πιστεύω, ὅτι πρέπει νὰ ἐπισπευθῇ ἡ ἀνάγνωσις αὐτῶν. Πρόκειται, ἡ πληροφορία, τὴν ὁπίαν ἐζήτησα, περὶ τῆς καταστάσεως τοῦ Τριανταφυλλιδείου κληροδοτήματος, νὰ φωτίσῃ τοὺς συναδέλφους, ἐὰν ἐκπληροῖ τὸν σκοπὸν αὐτῆς ἡ Σχολή. Δυνάμεθα νὰ σκεφθῶμεν ἔτι πρὸς εὕρεσιν πόρων, δι’ ὧν νὰ συντηρηθῶσιν αἱ Γεωργικαὶ Σχολαί· διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω νὰ μὴ ἐπισπευθῇ ἡ συζήτησις, διότι τὸ ἀντικείμενον εἶναι λίαν σοβαρὸν καὶ πρέπει ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ νὰ σκεφθῇ ἐμβριθῶς· τὸ πλεῖστον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἀνήκει εἰς τὴν γεωργικὴν καὶ κτηνοτροφικὴν τάξιν καὶ καλλιεργεῖ τὴν ὕπαιθρον χώραν, ἡ δὲ γεωργία εἶναι εἰς κατάστασιν οἰκτρὰν, διότι οὐδεμία διδασκαλία γίνεται πρὸς τοὺς γεωργοὺς, αἱ δὲ γενόμεναι ἀπόπειραι περὶ συστάσεως Γεωργικῆς Σχολῆς εἶναι προηγούμενον ἥκιστα ἐνθαῤῥυντικόν. Ἀναμένομεν λοιπὸν τὰς πληροφορίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἵνα μελετηθῇ τὸ ζήτημα ἐμβριθέστερον. Αὐτὸς ὁ Τριανταφυλλίδης, ὅστις ἐσκόπει νὰ διεθέσῃ τὰ χρήματά του πρὸς βελτίωσιν ἠθικὴν καὶ ὑλικὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀφῆκεν, ὡς γνωρίζετε, εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἐκλογὴν τῆς διαθέσεως αὐτῶν, ἡ δὲ Κυβέρνησις ἐζήτησε τὴν γνώμην τῆς Συγκλήτου τοῦ Πανεπιστημίου, ἥτις ἐρωτηθεῖσα ἀπεφάσισε τὴν σύστασιν Γεωργικῶν Σχολῶν. Τοῦτο ἀποδεικνύει, πόσον εἶναι ὑψηλὸν τὸ ζήτημα, καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ δεχθῶμεν τὴν ἀναβολὴν ἐπὶ δύο ἢ τρεῖς ἡμέρας, ἵνα μελετήσωμεν αὐτό.

§69ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀφοῦ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐσκέφθη νὰ ἐπιμείνῃ καὶ εἰς περαιτέρω ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως, δίκαιον ἦτο νὰ μὴ προκαταλάβῃ τὴν συζήτησιν, παρεμβάλλων ὑπαινιγμοὺς, οἵτινες βεβαίως θέλουσιν ἀποδειχθῆ, ὅτι δὲν εἶναι σύμφωνοι πρὸς τὰ πράγματα. Ὡμίλησε περὶ μαρμαροκτίστων οἰκημάτων, ἀποδεικνυόντων, ὅτι δὲν ἀντελήφθημεν τοῦ σκοποῦ τοῦ ἀειμνήστου διαθέτου καὶ ὅτι δαπανῶνται ἀλλαχοῦ τὰ χρήματα....

§70ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· δὲν ἐνόησα οὔτε ὑμᾶς οὔτε τὴν Κυβέρνησιν· ἐγὼ εἶπον, ὅτι οἱ ὁμοεθνεῖς, οἱ διαθέτοντες τὰ περισσεύματά των εἰς ἔργα ἐθνικὰ, προτιμότερον θὰ ἦτο νὰ τὰ διέθετον πρὸς τοιούτους σκοπούς.

§71ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐγὼ ὑπέθεσα, ὅτι ἡ ὁμιλία σας εἶχε σχέσιν πρὸς τὸ οἰκοδόμημα τῆς ἐνταῦθα Σχολῆς, τοῦ ὁποίου ἡ ἔγερσις ὑπῆρξεν ἀπαραίτητος, διότι ὀφείλω νὰ εἴπω, ἀφοῦ ἐγένετο ὁπωσδήποτε λόγος, ὅτι ἐν τῇ περιοχῇ, ἐν ᾗ ἐγκατεστάθη ἡ ἐν Ἀθήναις Γεωργικὴ Σχολὴ, δὲν ὑπῆρχεν οἴκημα κατάλληλον εἰς ἐνοίκησιν τῶν μαθητῶν, καὶ ὑπῆρξεν ἀνάγκη νὰ κτισθῇ οἰκοδόμημα μετὰ πάσης οἰκονομίας, σύμφωνον πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς Σχολῆς. Ἐπίσης νομίζω, ὅτι καλὸν ἦτο, νὰ μὴ σπεύσῃ ὁ κ. Βουλευτὴς, ἀφοῦ πρόκειται περὶ ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως, νὰ θεωρήσῃ ὡς ἀποτυχοῦσαν τὴν γενομένην δοκιμήν. Δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν, ὅτι αἱ Σχολαὶ αἱ ἱδρυθεῖσαι πᾶν ἄλλο ἀπέδειξαν ἢ ἀποτυχίαν, ὅτι ὑπερέβησαν μάλιστα τὰς προσδοκίας ἡμῶν οἱ καρποί, τοὺς ὁποίους ἀπέδωκαν κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος τῆς λειτουργίας αὐτῶν. Καλὸν εἶναι νὰ μὴ ἀναβάλωμεν ἢ μόνον μέχρι τῆς προσεχοῦς Δευτέρας, ὅτε θέλομεν ἔχει ἑτοίμους τὰς πληροφορίας. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ εἰς τὴν ἑτέραν παρατήρησιν, τὴν περὶ τῶν πόρων, οἵτινες θέλουσιν ἀπαιτηθῆ, θὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους Βουλευτὰς νὰ ἐπιστήσωσι τὴν προσοχήν των ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ἐν ᾧ θέλουσιν ἰδεῖ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις προενόησεν, ὅπως ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου ἀναπληρῶται τὸ τυχὸν ὑπολειπόμενον ἔλλειμμα.

§72ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐπειδὴ πρόκειται νὰ ὑποβληθῶσι πληροφορίαι περὶ τῶν Σχολείων τούτων, παρακαλῶ καὶ ἐγὼ νὰ φέρῃ ἡ Κυβέρνησις τὰς ἑξῆς πληροφορίας, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐπαναλαμβάνονται αἱ αἰτήσεις μου ἐν ἐκείναις, ἃς ἐζήτησεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας. Κατὰ τὸν νόμον ΑΦΝΒʹ, ἄρθρον 14, περὶ Γεωργικῶν Σχολῶν, σχηματίζονται Ἐφορευτικαὶ Ἐπιτροπαὶ πρὸς ἐπιθεώρησιν αὐτῶν. Ἐπεθύμουν νὰ λάβω πληροφορίας, ἂν ἐσχηματίσθησαν τοιαῦται Ἐπιτροπαὶ καὶ παρὰ τίνων προσώπων ἀπετελέσθησαν. Κατὰ τὸ ἄρθρον 16 τοῦ αὐτοῦ νόμου ὁ Διευθυντὴς ὑποχρεοῦται νὰ ὑποβάλλῃ κατ’ ἔτος εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον ἔκθεσιν περὶ τῆς καταστάσεως, τῶν ἀναγκῶν καὶ τῆς προόδου τοῦ Σχολείου. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω, ὑπεβλήθησαν τοιαῦται ἐκθέσεις; Κατὰ τὸ ἄρθρον 17ον, ἀνώτερος ὑπάλληλος τοῦ Ὑπουργείου ἐπιθεωρεῖ καὶ ἐξελέγχει τὴν διαχείρισιν καὶ τὴν τεχνικὴν πρόοδον τῶν Σχολείων, καὶ ὑποβάλλει ἔκθεσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω, τίς ὁ ἀνώτερος οὗτος ὑπάλληλος, ὁ ἐνεργήσας τὸ καθῆκον τοῦτο; Καὶ ἂν ὑπεβλήθησαν ἐκθέσεις, νὰ ἔλθωσιν εἰς τὴν Βουλήν.

§73ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤθελον καί ἐγὼ ζητήσει μικρὰν διασάφησιν. Ἡ τελευταία περίοδος τοῦ ἄρθρου 4ου τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου λέγει, ὅτι, μὴ ἐπαρκούντων τῶν ποσῶν τούτων, τὸ Δημόσιον ἀναπληροῖ τὸ ἔλλειμμα· ἑπομένως δὲν προνοεῖ καὶ περὶ συστάσεως ἄλλων σταθμῶν, ἀλλὰ μόνον πρὸς ἐξασφάλισιν τοῦ ἐν Γόρτυνι. Νομίζετε ὅτι οἱ πόροι δὲν θὰ ἐξαρκέσωσι;

§74ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τοὐναντίον, ὑπάρχει πεποίθησις, ὅτι θὰ ἔχωμεν καὶ περίσευμα· ἀπεδείχθη ἤδη, ὅτι τὰ ἔσοδα τῶν Γεωργικῶν Σχολείων σχεδὸν ἐδιπλασιάσθησαν, καὶ διὰ τοῦτο ἔχομεν τὴν ἐλπίδα, ὅτι ὁ σταθμὸς, ὅστις θὰ ἱδρυθῇ, θ’ ἀποδώσῃ τόσα χρήματα, ὥστε, καὶ ἂν ὑπάρξῃ ἀνεπάρκεια τοῦ κληροδοτήματος, νὰ ἀναπληρωθῇ εὐκόλως ὑπὸ τοῦ Δημοσίου· ἀλλ’ ἔλλειψις δὲν θὰ ὑπάρξῃ. Ἐὰν οἱ τόκοι τοῦ 1886 ἀπεδείχθη ὅτι δὲν ἦσαν ἀρκετοί, ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἐπανιδρύσῃ τὸ ἐν Τίρυνθι Σχολεῖον, ἀρκοῦσιν ὅμως, ὅπως διατηρήσῃ σταθμόν.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται λοιπὸν τὸ νομοσχέδιον. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χρηματικῶν βοηθημάτων.

§76ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὡς εἶναι συντεταγμένον, ἔχει χαρακτῆρα καθαρῶς προσωπικὸν, διότι ἀφορᾷ εἰς τὴν ἀπονομὴν βοηθημάτων εἰς ὡρισμένα πρόσωπα. Ὅπως δ’ ἀντιληφθῶμεν καλῶς τοῦ σκοποῦ αὐτοῦ, πρέπει νὰ μᾶς εἴπῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, τίνα εἰσὶ τὰ πρόσωπα, εἰς ἃ προτίθεται νὰ χορηγήσῃ ἐκ νέου βοηθήματα.

§77ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ νομοσχέδιον δὲν εἶναι προσωπικὸν, ἀλλ’ ἀφορᾷ εἰς τάξιν ὅλην ἀνθρώπων, ὡς εἰ προσήγετο π.χ. νομοσχέδιον περὶ συνταξιούχων, εἰς τάξιν προσώπων λαμβανόντων τακτικὸν βοήθημα. Τοιοῦτο νομοσχέδιον δὲν δύναται βεβαίως νὰ θεωρηθῇ προσωπικόν. Οὐχ ἧττον ἡ ἀξίωσις τοῦ νὰ ὑποβάλω κατάλογον τῶν λαμβανόντων βοήθημα δὲν μοὶ φαίνεται δίκαιον νὰ εὕρῃ ἀντίῤῥησιν, καὶ θέλω προσαγάγει τὸν κατάλογον. Ἐνταῦθα πρόκειται περὶ χηρῶν καὶ ὀρφανῶν τῶν προσώπων, τῶν ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως κριθέντων ἀξίων τακτικῆς περιθάλψεως καὶ τυχόντων τῆς διὰ νόμου ἐγκρίσεως αὐτῆς. Ἀπέθανον πολλοὶ τούτων, ὑπελείφθησαν δὲ αἱ οἰκογένειαι αὐτῶν, αἵτινες ἐκρίθη δίκαιον καὶ φιλάνθρωπον νὰ μὴ μείνωσιν ἄνευ ἐπικουρίας τινός. Πρόκειται περὶ προσώπων σεβαστῶν, καὶ εἶναι περιττὸν νὰ ἀναφέρω ἐνταῦθα ὀνόματα· εἶναι εἰς πάντας γνωστά. Πρόκειται περὶ οἰκογενειῶν ἀνδρῶν διακεκριμένας παρασχόντων ὑπηρεσίας εἰς τὸ Κράτος, ἐγκαταλιπόντων δ’ αὐτὰς ἀπόρους καὶ ἄνευ βοηθείας.

§78ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ διαφωνήσω εἰς τὴν ἰδέαν, ὅτι πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν νόμον, ἔχοντα ἀναλογίαν μὲ τὸν νόμον περὶ συντάξεων. Ὁ νόμος περὶ συντάξεων δὲν ἀφίνει τὸν προσδιορισμὸν αὐτῶν εἰς τὴν αὐθαιρεσίαν τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ὁρίζει τὰ προσόντα τῶν δικαιουμένων νὰ λάβωσι τοιαύτας. Ἐνταῦθα δὲ πρόκειται νὰ ἐξουσιοδοτήσωμεν τὸ Ὑπουργεῖον, ὅπως ἀπονείμῃ βοηθήματα εἰς ἐκείνας τὰς χήρας καὶ τὰ ὀρφανὰ, ἅτινα αὐτὸ ἤθελεν ἐκλέξει. Τὸ Ὑπουργεῖον θὰ δίδῃ τοιαῦτα αὐθαιρέτως εἰς ἐκείνους, οὓς αὐτὸ ἤθελεν ἐγκρίνει. Ἂν τοιοῦτος νόμος δὲν ἦναι προσωπικὸς, δὲν ἠξεύρω ποῖος ἄλλος δύναται νὰ ᾖ τοιοῦτος. Ἡ Βουλή, ἀποφασίζουσα ἐπὶ τοιούτου ζητήματος, ὀφείλει νὰ γνωρίζῃ τὰ πρόσωπα, ὑπὲρ τῶν ὁποίων θὰ νομοθετήσῃ, καὶ δὲν πρέπει ν’ ἀφήσῃ τοῦτο εἰς τὴν αὐθαίρετον ἐκλογὴν τῆς Κυβερνήσεως.

§79ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἶπον, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ προσωπικοῦ νομοσχεδίου, καὶ τὸ πρᾶγμα ἀποδεικνύεται εὐθὺς, ὡς ὁ κ. Βουλευτὴς ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν εἰς τοῦτο, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὑπὸ τὸν σήμερον διευθύνοντα Πρωθυπουργὸν, διὰ τοῦ νόμου, ὃν ὑπέβαλε τὸ 1883, ἐσταμάτησε τὸ κακὸν, ὅπερ μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἐξηκολούθει γινόμενον, ἐξ ἀγαθῆς βεβαίως προαιρέσεως, ἐσταμάτησε τὴν παρανομίαν, τοῦ νὰ δίδωνται ἀληθεῖς συντάξεις δι’ ἀποφάσεως τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας ἄνευ νόμου, ὥρισε δὲ οὕτω διὰ μεταγενεστέρας ἐγκρίσεως εἰς τίνας μόνον ἀνῆκεν ἐφεξῆς νὰ λαμβάνωσι σύνταξιν. Ἐκ τῶν προσώπων ἐκείνων πολλὰ ἐξέλιπον, πρόκειται δὲ ἤδη περὶ τῶν οἰκογενειῶν αὐτῶν. Πάντων τούτων θέλω φέρει κατάλογον, ὅπως ἡ Βουλὴ ἴδῃ περὶ τίνα πρόσωπα ἀσχολεῖται ἡ μέριμνα τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται, ὡς εἶπον, περὶ ὑποθέσεως προσωπικῆς· ζητεῖται μόνον, ἵνα δοθῇ ἡ ἄδεια εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψει τὰς προγενεστέρας διατάξεις τοῦ νόμου, ἀποδώσῃ τακτικὸν βοήθημα εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν ἀποθανόντων ἐν ἀπολαυῇ τακτικοῦ βοηθήματος, τοῦθ’ ὅπερ εὔλογον. Ἐὰν ἐν τῇ Βουλῇ ὑπάρξῃ γνώμη, ὅτι τὰ πράγματα δὲν εἶναι δίκαιον νὰ κανονισθῶσιν οὕτω, θέλομεν συζητήσει.

§80ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν δὲν πρόκηται περὶ προσωπικοῦ νόμου ἐν τῷ παρόντι, θὰ πρόκηται ἐν τῷ μέλλοντι· ὥστε τὸ πρᾶγμα εἶναι λίαν εὐνόητον, προκειμένου ν’ ἀφήσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ τοιοῦτον δικαίωμα, καὶ γνωρίζομεν ποῖαι εἶναι αἱ ἐγγυήσεις, τὰς ὁποίας παρέχουσι τὰ Ὑπουργικὰ Συμβούλια ἐπὶ τοιούτων περιστάσεων. Ἅμα ἀφήσωμεν τὴν περὶ ἀπονομῆς συντάξεως ἄδειαν ἄνευ περιορισμοῦ, ἀφίνομεν αὐτὴν εἰς τὴν αὐθαιρεσίαν καὶ τὸν φατριασμὸν, καὶ εἶναι εὐνόητον τί θέλει συμβῆ· θέλομεν δὲ παράσχει καὶ νέον ὅπλον καὶ μέσον πολιτικῆς διαφθορᾶς, ἡ ὁποία λυμαίνεται τὸν τόπον καὶ ἡ ὁποία τὸν κατέστρεψε.

§81ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν γνωρίζω, ἂν ἀντιλαμβάνωμαι ἀκριβῶς τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, διότι λέγει, ὅτι «εἰς τὰς χήρας, τὰ ἀνήλικα ἄῤῥενα τέκνα καὶ τὰς ἀγάμους θυγατέρας τῶν ἀποβιωσάντων καὶ ἀποβιούντων κτλ.» Ἔχομεν λοιπὸν δύο τάξεις, τὰς χήρας, τὰ ἀνήλικα τέκνα καὶ τὰς θυγατέρας τῶν ἀποβιωσάντων πρὸ τοῦ νόμου τοῦ 1883, ἀλλὰ καὶ τῶν ἀποβιωσάντων μετὰ τὸν νόμον· δύνασθε ἑπομένως νὰ χορηγήσητε βοηθήματα καὶ εἰς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀνεγνωρίσθησαν διὰ τοῦ νόμου.

§82ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ νομοσχέδιον προβλέπει περὶ τῶν χηρῶν καὶ τῶν τέκνων τῶν ἀποβιωσάντων ἤδη καὶ τῶν μελλόντων ν’ ἀποβιώσωσι μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου τούτου, ἐὰν ψηφισθῇ.

§83ΡΑΛΛΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ διάταξις τοῦ νόμου πρέπει νὰ διαῤῥυθμισθῇ οὕτως, ὥστε νὰ ἐξάγηται ἡ ἔννοια καθαρῶς· δὲν πρέπει ποτὲ ἡ Βουλὴ ν’ ἀφήσῃ τὸ δικαίωμα τοῦτο ἀπόλυτον εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, διότι ναὶ μὲν οἱ παρόντες Ὑπουργοὶ εἶναι ἄξιοι πάσης ἐμπιστοσύνης, ἀλλὰ δύναται νὰ ἔλθῃ ἄλλη Κυβέρνησις, ἡ ὁποία νὰ διαπράξῃ τὰ χείριστα.

§84ΡΙΚΑΚΗΣ. Τὰ βοηθήματα ἐχορηγοῦντο οὐχὶ δυνάμει κεκτημένου δικαιώματος, ἀλλ’ ἕνεκα τῶν ἐχουσῶν δικαίωμα εἰς τὴν εὐγνωμοσύνην τοῦ Κράτους οἰκογενειῶν, κατὰ συνέπειαν πρέπει καὶ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον νὰ ἔχῃ τὴν βάσιν, τὴν ὁποίαν τὸ ἀρχικὸν μέτρον, τὸ ληφθὲν περὶ βοηθημάτων· ἐθεωρήθη ἀναγκαῖον δηλαδὴ νὰ χορηγηθῶσι βοηθήματα εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἄξιοι περιθάλψεως καὶ εἶχον ἀνάγκην. Πρέπει λοιπὸν νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἐπίσης καὶ ἐξασφαλισθῇ τὸ μέσον, ὥστε αἱ ἀνάγκαι τῶν κληρονόμων νὰ θεραπεύωνται δυνάμει τοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος θέλει ψηφισθῆ, χωρὶς ἐξ ἄλλης ἐξουσίας νὰ ἐξαρτᾶται ἡ ἐκτίμησις αὐτῶν. Ὁ λόγος δὲ, ὅτι δύναται νὰ μεταβληθῇ ἡ κατάστασις οἰκογενειῶν τινων, εἶναι τόσον ἀσθενὴς, ὥστε δὲν δύναται νὰ ἐπιτρέψῃ νὰ ἐξαρτηθῇ ὁ νόμος ἀπὸ τὸν δυνητικὸν ὅρον, τὸν ὁποῖον τὸ νομοσχέδιον ἔχει. Ὅταν ἀρχηγὸς τῆς οἰκογενείας ἀπεβίωσε λαμβάνων τὸ βοήθημα, βεβαίως καὶ ἡ οἰκογένεια αὐτοῦ διατελεῖ ἐν ἀνάγκῃ καὶ δὲν ἔχει μεταβάλει κατάστασιν, ὥστε νὰ μὴ ἔχῃ ἀνάγκην τοῦ βοηθήματος· ἐὰν δὲ ἤθελε παρουσιασθῆ ἔκτακτον παράδειγμα μεταβολῆς καταστάσεως, θὰ ἦναι μικρὰ ἡ ζημία ἀπέναντι τῆς ὑποχρεώσεως, τὴν ὁποίαν ἔχομεν, τοῦ νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν θέσιν ὅλων τῶν ἄλλων οἰκογενειῶν, αἱ ὁποῖαι ἔχουσιν ἀνάγκην τοῦ βοηθήματος, καὶ τὰς ὁποίας ἡ Νομοθετικὴ Ἐξουσία ἔχει καθῆκον νὰ ἐξασφαλίσῃ, χωρὶς νὰ ἐξαρτήσῃ τὴν τύχην αὐτῶν ἐκ τῆς Νομοτελεστικῆς Ἐξουσίας. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι ὁ δισταγμὸς, τὸν ὁποῖον ἐξέφρασεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, δὲν εἶναι βάσιμος, καὶ ὑποστηρίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀφαιρεθῇ ὁ δυνητικὸς ὅρος, διότι εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ νομοσχεδίου ὅλοι εἴμεθα σύμφωνοι.

§85ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑπεσχέθην, ὅτι θὰ καταθέσω τοὺς πίνακας· ἑπομένως πᾶσα συζήτησις πρέπει νὰ γενῇ μετὰ τὴν κατάθεσιν τῶν πινάκων.

§86Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πρέπει νὰ λεχθῇ τι πρὸς διόρθωσιν ἀνακριβείας, λεχθείσης πρὸ μικροῦ. Δὲν εἶναι ἀκριβές, ὅτι τὰ βοηθήματα, τὰ διὰ Β. Διατάγματος χορηγούμενα μέχρι 30 Μαρτίου 1883, ἐχορηγοῦντο μόνον πρὸς περίθαλψιν πενήτων, καὶ ὅτι οἱ πένητες ἐκεῖνοι οὐδὲν εἶχον δικαίωμα πρὸς τὴν Πολιτείαν. Αἱ οἰκογένειαι, εἰς τὰς ὁποίας ἐχορηγήθησαν τὰ εἰρημένα βοηθήματα, ἀνήκουσιν εἰς ἄνδρας ὑπηρετήσαντας τὴν πατρίδα εἴτε κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ ἀγῶνος, εἴτε μετὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν πραγμάτων ἐν τῇ δημοσίᾳ ὑπηρεσίᾳ. Ἐπειδὴ δὲ δὲν εἶχον συμπληρώσει τὸν χρόνον, τὸν ὁποῖον οἱ νόμοι περὶ συντάξεως ἀπήτουν, ἵνα λάβωσι σύνταξιν, ἢ ἐπειδὴ ἡ δυνάμει τοῦ περὶ συντάξεων νόμων ἀπονεμηθεῖσα αὐτοῖς σύνταξις ἦτο ἀνεπαρκής, ἀπενεμήθη εἰς αὐτοὺς διὰ τοῦ Διατάγματος τὸ μηνιαῖον βοήθημα. Ὁ τρόπος τῆς ἀπονομῆς τῶν βοηθημάτων τούτων ἐγέννησεν ὑποψίας, ὅτι ἐν τῇ ἀπονομῇ αὐτῶν καταχρήσεις ἐλάμβανον χώραν. Δι’ ἐπερωτήσεως ἐκλήθησαν οἱ κυβερνῶντες κατὰ τὸν χρόνον ἐκεῖνον νὰ καταθέσωσιν εἰς τὴν Βουλὴν κατάλογον τῶν λαμβανόντων βοηθήματα, ὅτε δ’ ὁ κατάλογος οὗτος κατετέθη, πάντες ἠναγκάσθησαν νὰ σιωπήσωσι, διότι ἐγνώσθη, ὅτι οἱ τὰ βοηθήματα λαβόντες εἶχον προσφέρει ὑπηρεσίαν εἰς τὸ Κράτος. Ἀλλ’ ὅπως προληφθῇ ἐν τῷ μέλλοντι κατάχρησις ἐνδεχομένη, κανονισθῶσι δὲ τὰ περὶ τούτου συμφώνως πρὸς τὸ Σύνταγμα, ἐξεδόθη νόμος, δι’ οὗ ἀπηγορεύετο ἡ χορηγία εἰς τὸ μέλλον τοιούτου βοηθήματος διὰ Διατάγματος, ἐνεκρίθη δὲ νὰ μὴ παύσῃ νὰ χορηγῆται τὸ βοήθημα εἰς ἐκείνους, εἰς οὓς ἐχορηγεῖτο. Τοιαύτη ἦτο ἡ κατάστασις, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη κατὰ τὴν 30 Μαρτίου 1883. Μετὰ τὸν χρόνον τοῦτον ἀπεβίωσαν πολλοὶ ἐκ τῶν λαμβανόντων τὰ εἰρημένα βοηθήματα, ἔμειναν δὲ εἴτε αἱ χῆραι εἴτε τὰ ὀρφανὰ αὐτῶν, ἀλλ’ εἰς ταῦτα δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀπονείμῃ ἡ Κυβέρνησις βοήθημα, κατὰ τὸν μνημονευθέντα νόμον τῆς 30 Μαρτίου 1883, ἐπειδὴ δὲ δὲν ἦτο δίκαιον νὰ μὴ δοθῇ εἰς αὐτὰ τὸ ἐκ τοῦ κεχορηγημένου εἰς τὸν ἀποβιώσαντα βοηθήματος ἀνάλογον κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ συντάξεως, διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις προέβαλε τὸν νόμον τοῦτον καὶ ζητεῖ τὴν ἄδειαν νὰ χορηγήσῃ εἰς τὰ ὀρφανὰ καὶ τὰς χήρας τῶν λαμβανόντων βοήθημα ποσὸν ἀνάλογον πρὸς τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα ὁ νόμος περὶ συντάξεως ἐπιτρέπει νὰ χορηγῶνται εἰς τὰ μέλη τῶν ὀρφανῶν τῶν συνταξιούχων. Διὰ τοῦτο ἡ αἴτησις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι καὶ φιλάνθρωπος καὶ δικαία, σύμφωνος δὲ μὲ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, ἥτις, ὅτε ἐψήφιζε τὸν νόμον τῆς 30 Μαρτίου 1883, ἐκύρου σιωπηλῶς τὰ μέχρι τοῦ νόμου ἐκείνου χορηγηθέντα βοηθήματα, διότι εἶχεν ὑπ’ ὄψει τὸν κατάλογον αὐτῶν. Ἑπομένως, ἐὰν οἱ ἀποβιώσαντες ἐλάμβανον μέχρι τοῦδε βοήθημα, ἐλάμβανον αὐτὸ τῇ γνώσει καὶ ἐπινεύσει τῆς Βουλῆς σιωπηρῶς. Ἀφοῦ λοιπὸν ἡ Βουλὴ ἔχει στέρξει τὰ πρὸ τῆς 30 Μαρτίου 1883 ἀπονεμηθέντα βοηθήματα, δὲν πρέπει νὰ ἀρνηθῶμεν τὴν παροχὴν μέρους αὐτῶν ἀναλόγου εἰς τὰ ὀρφανὰ τῶν ἀποβιωσάντων γονέων, ἀφοῦ εἶχον ἀναγνωρισθῆ ὑπὸ τῆς Βουλῆς τὰ βοηθήματα αὐτῶν. Ὅθεν συμφωνῶ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον. Θεωρῶ ὅμως ἀναπόφευκτον νὰ ἐκλείψῃ πᾶσα δυνητικὴ διάταξις αὐτοῦ, καὶ νὰ μὴ ἀναγραφῇ ὡς δικαίωμα, ἀλλ’ ὡς καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως, ἐπιβαλλόμενον εἰς αὐτήν, ν’ ἀπονείμῃ εἰς τὰ ὀρφανὰ τῶν λαμβανόντων βοηθήματα τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον οἱ νόμοι περὶ συντάξεως προσδιορίζουσι. Διὰ τοῦτο, τροποποιούμενον κατὰ τοῦτο, δυνάμεθα νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον.

§87ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐπειδὴ μοὶ ἐφάνη, ὅτι ἐγένετο ὑπαινιγμός τις εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην, ἥτις ἔδιδε τὰ βοηθήματα....

§88ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὄχι, διόλου.

§89ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πολὺ καλά· δέχομαι τὴν ἐξήγησιν.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θ’ ἀναβληθῇ;

§91ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀναβάλλεται μέχρι τῆς καταθέσεως τοῦ πίνακος.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προστασίας τῶν ἐμπορικῶν καὶ βιομηχανικῶν σημάτων.

§93ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ καὶ αὐτό.

§94ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ νομίζω ὅτι εἶναι τοιοῦτον, ὥστε ἀναγκαίως πρέπει νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν προεπεξεργασίαν τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἐπιβάλλει ὑποχρεώσεις εἰς ὡρισμένην τάξιν ἐμπόρων, φορολογεῖ, ἐπιβάλλει ποινὰς, καὶ ὅλα ταῦτα ἐννοεῖται, ὅτι πρέπει νὰ ἐξετασθῶσι καλῶς, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχωσι παράπονα.

§95Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Καλὸν εἶναι νὰ συστήσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς εἰδικὴν Ἐπιτροπήν.

§96ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τοῦτο νομίζομεν καὶ ἡμεῖς καλὸν, διότι πρόκειται περὶ νομοσχεδίου πρώτην φορὰν εἰσαγομένου ἐν Ἑλλάδι καὶ ἔχοντος σπουδαιότητα.

§97ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Νομίζω ὅτι ἀφοῦ παρίσταται ἡ ἀνάγκη νὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς Ἐπιτροπὴν, δέον νὰ μὴ καταργήσωμεν τὸν θεσμὸν τῶν Ἐπιτροπῶν, ἀλλὰ νὰ συνέλθωσιν αἱ τρεῖς Ἐπιτροπαὶ, ἡ τῶν Οἰκονομικῶν, ἡ τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἡ τῶν Ἐσωτερικῶν, πρὸς προεξέτασιν αὐτοῦ.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ ν’ ἀποσταλῇ εἰς τὰς Ἐπιτροπάς;

§99ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐκ τῶν τριῶν Ἐπιτροπῶν νὰ σχηματισθῇ μία.

§100ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Νὰ γίνῃ εἰδικὴ Ἐπιτροπή.

§101ΡΑΛΛΗΣ. Κατὰ τοῦτο διαφέρουσιν αἱ εἰδικαὶ Ἐπιτροπαὶ ἀπὸ τὰς δυνάμει τοῦ Κανονισμοῦ καταρτιζομένας, ὅτι εἰς τὰς εἰδικὰς Ἐπιτροπὰς συντρέχουσιν ὅλοι οἱ κύριοι, οἱ ὁποῖοι προθυμοποιοῦνται νὰ μετάσχωσιν εἰς τὴν ἐπεξεργασίαν τοῦ νομοσχεδίου, ἐν ᾧ εἰς τὰς γενικὰς Ἐπιτροπὰς, εἴτε θέλει τις, εἴτε δὲν θέλει, εἶναι ἠναγκασμένος νὰ κατατάσσηται ἐκεῖ, καὶ διὰ τοῦτο παρατηρεῖται αὐτὴ ἡ διαφορὰ τῆς ἐργασίας τῆς μὲν ἀπὸ τῆς δέ. Αἱ μὲν Ἐπιτροπαὶ τοῦ Κανονισμοῦ θεωροῦσι τὸ ἔργον των ὡς τυπικὸν καὶ μήτε ἀσχολοῦνται κἄν εἰς τὴν σύνταξιν ἐκτεταμένης κἄπως ἐκθέσεως, αἱ ἄλλαι ὅμως νομίζουσιν ὅτι ἔχουσι μίαν εἰδικὴν ἐντολὴν, ἀνατεθειμένην εἰς τὰ πρόσωπα αὐτῶν, καὶ διὰ τοῦτο ἐργάζονται περισσότερον. Ἐὰν τὸ ζήτημα τοῦτο ἤθελε θεωρηθῆ ἄξιον εὐρυτέρας μελέτης, τότε νομίζω ἀναγκαῖον νὰ συστηθῇ εἰδικὴ Ἐπιτροπή, ἄλλως τε ἡ σύσκεψις τῶν τριῶν Ἐπιτροπῶν, ἀντὶ νὰ ὠφελήσῃ, θὰ βλάψῃ.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ νὰ συστηθῇ Ἐπιτροπὴ εἰδική;

§103ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ διαθέσεως 20,000 δραχμῶν ἐκ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Βονίτσης διὰ τὴν διοχέτευσιν ὕδατος καὶ 15,000 παρὰ τοῦ τῆς Ζαβέρδας διὰ τὴν κατασκευὴν κρήνης.

§105ΕΠ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι ὑπάρχει νόμος, ψηφισθεὶς δὲν ἐνθυμοῦμαι κατὰ ποίαν Σύνοδον, κατὰ τὸν ὁποῖον δὲν ἐπιτρέπεται τὰ χρήματα τοῦ λιμενικοῦ ταμείου νὰ χρησιμοποιηθῶσιν εἰς ἄλλας ἀνάγκας τῆς κοινότητος.

§106ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν ὑπάρχει τοιοῦτος νόμος.

§107ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Φρονῶ ὅτι ὑπάρχει.

§108ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀπόδειξις ὅτι δὲν ὑπάρχει νόμος, εἶναι ὅτι καὶ πέρυσιν ἐψηφίσαμεν νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου χρήματα λιμενικῶν ταμείων παρεχωρήθησαν πρὸς ἵδρυσιν νομίζω Γυμνασίου. Νόμος δὲν ὑπάρχει, ὑπάρχει ἀρχὴ, ἀντικρούουσα τοιαύτην διάθεσιν χρημάτων.

§109ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ὑποθέτω, ὅτι ὑπάρχει, σεῖς δὲ εἰς τὴν ἔκθεσίν σας φέρετε ὡς δικαιολογίαν τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων καὶ τῆς Λιμενικῆς Ἐπιτροπῆς τὰ ψηφίσματα, θὰ σᾶς παρακαλέσω, ἀφοῦ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις καὶ πρὸ αὐτῆς, νὰ καταθέσητε τὰ ψηφίσματα ταῦτα καὶ νὰ ἐξετάσητε, ἐὰν ὑπάρχῃ νόμος, ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει νὰ εὐαρεστηθῆτε νὰ διατάξητε νὰ προσαχθῇ ὁ σχετικὸς νόμος.

§110ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα ν’ ἀναβληθῇ.

§111ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ αἴτιον τῆς τοιαύτης μετατροπῆς τοῦ σκοποῦ, διὰ τὸν ὁποῖον προωρίσθησαν τὰ χρήματα τῶν λιμενικῶν ταμείων, προκύπτει κατάδηλον· διότι, ἐνῷ πρόκειται περὶ ἔργου, τὸ ὁποῖον εἶναι γενικῆς ἀνάγκης, αἴφνης μετατρέπεται ὁ σκοπὸς τῶν χρημάτων δι’ ἀνάγκην ἐντελῶς δημοτικὴν ἢ τοπικήν. Διὰ τοῦτο δὲν πρέπει νὰ ἤμεθα τόσον εὔκολοι εἰς τὸ νὰ μεταφέρωμεν χρήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι προωρισμένα διὰ γενικώτερον σκοπὸν, πρὸς ἐκτέλεσιν ἄλλων ἐπίσης ἐπωφελῶν ἔργων, ἀλλὰ καθαρῶς τοπικῆς ἀνάγκης. Ἐὰν ὑπάρχῃ μία γενικωτέρα ἀνάγκη ἐν τῷ τόπῳ ἐκείνῳ, βεβαίως δύνανται νὰ χρησιμοποιηθῶσι τὰ χρήματα ταῦτα, ἐὰν ὅμως πρόκηται περὶ τοπικῆς ἀνάγκης, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθῶσι.

§112ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἶμαι κατ’ ἀρχὴν σύμφωνος πρὸς τὰ λεχθέντα πρὸ ὀλίγου. Ἀλλ’ εἰδικῶς ὀφείλω ἐπὶ τούτου νὰ παρατηρήσω, ὅτι τὰ ἔργα, δι’ ἃ ζητεῖται ἡ λῆψις χρημάτων ἐκ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου, εἶναι ἀκριβῶς ἔργα χρησιμεύοντα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ λιμένος. Περὶ τοιούτων ἔργων πολλάκις συνέβη, ὥστε αἱ κατὰ καιροὺς Κυβερνήσεις νὰ λάβωσιν ἄνευ νόμου χρήματα ἐκ τῶν λιμενικῶν ταμείων καὶ χρησιμοποιήσωσιν αὐτὰ εἰς ἔργα ἄλλα, διότι ἔκριναν αἱ Κυβερνήσεις ἐκεῖναι, ὅτι τὰ ἔργα συνεσχετίζοντο πρὸς τὰ ἔργα τοῦ λιμένος, εἰς ἃ ἦσαν προωρισμένοι οἱ δαπανώμενοι πόροι. Ἡμεῖς δὲν ἠθελήσαμεν νὰ ἀρκεσθῶμεν εἰς τὴν ἰδίαν ἡμῶν κρίσιν ὡς πρὸς τοῦτο, ἀλλ’ ἐνομίσαμεν, ὅτι, προκειμένου περὶ τοιαύτης χρησιμοποιήσεως χρημάτων πρὸς εἰδικὸν σκοπὸν, προωρισμένον εἰς ἔργα, ἅτινα σχετίζονται μὲν πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον, ἀλλὰ δὲν εἶναι τὰ κύρια πρὸς ἐπίτευξιν αὐτῶν ἔργα, ἔπρεπε νὰ ὑποβάλωμεν τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ διὰ τοῦτο βλέπετε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ἐντελῶς σύμφωνον πρὸς τὴν εὐχὴν τοῦ τόπου. Τὰ δὲ ἔγγραφα, ἅτινα ἐζητήθησαν, θέλομεν καταθέσει καὶ συναινοῦμεν ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου.

§113ΕΠ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ εὐχαὶ τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων δὲν εἶναι πάντοτε καὶ εὐχαὶ τοῦ τόπου, γνωρίζετε δὲ τίνι τρόπῳ προκαλοῦνται καὶ ὑφαρπάζονται τὰ ψηφίσματα τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων· εἰς τὴν προσεχῆ δὲ συνεδρίασιν θέλω σᾶς πείσει, ὅτι τὰ ἔργα δὲν γίνονται χάριν τῶν λιμένων, ἐκεῖνοι δὲ, οἱ ὁποῖοι σᾶς παρέστησαν τὰ πράγματα, ὅπως τὰ παριστάνετε σεῖς, εἶχον συμφέρον νὰ σᾶς τὰ παραστήσωσιν οὕτω. Ἤθελον μάλιστα σᾶς παρακαλέσει, ἂν ἦτο δυνατὸν, πρὸ τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου νὰ ζητήσητε ἔκθεσιν παρ’ ἐμπειροτέχνου τινὸς ἢ μηχανικοῦ, ἢ παρὰ τῶν ἁρμοδίων ἐκεῖ ἀρχῶν, ἄν ἀληθῶς ἔχωσιν ἀνάγκην τὰ πλοῖα, τὰ προσορμιζόμενα εἰς τοὺς λιμένας αὐτοὺς, νὰ διοχετευθῇ τὸ ὕδωρ, ἢ ἂν ἦναι διωχετευμένον, διότι ἐπὶ τῇ βάσει τοιούτων πληροφοριῶν νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον ἡ Βουλὴ, χρήματα, προωρισμένα διὰ τοὺς λιμένας τῶν τόπων ἐκείνων, νὰ συναινῇ, ὅπως χρησιμοποιῶνται πρὸς θεραπείαν ἑτέρων ἀναγκῶν.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀναβάλλεται ἡ συζήτησις καὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐπεκτάσεως τοῦ νόμου ΩΜΑʹ καὶ εἰς ἄλλα λιμενικὰ ἔργα Πειραιῶς καὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου τούτου.

§115ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δώσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν πλειοτέρας πληροφορίας περὶ τῶν ἔργων, ἅτινα πρόκειται νὰ ἐκτελεσθῶσιν ἐν Πειραιεῖ καὶ χάριν τῶν ὁποίων πρόκειται νὰ ἐπεκταθῇ ἡ φορολογία μέχρι τοῦ ἔτους 1928;

§116ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Πρὸς προμήθειαν ὕδατος ἐν Πειραιεῖ ἐγένετο σπουδαία ἐργασία, βεβαίως δὲ ἡ Δημοτικὴ ἀρχὴ καταβάλλει πᾶσαν ἐπιμέλειαν εἰς τὸ ἔργον τοῦτο καὶ πρὸς πορισμὸν περισσοτέρου ὕδατος· τὸ κυριώτατον ὅμως ἔργον, ἐφ’ ὅ προεκλήθη ἡ προσοχὴ τοῦ τε Δημοτικοῦ Συμβουλίου Πειραιῶς καὶ τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ἡ κατασκευὴ θαλασσίου δεξαμενῆς, ἣν προθύμως ἀναλαμβάνει ὁ Πειραιεὺς, ἐὰν ἐπιτραπῇ εἰς αὐτὸν ἡ ἐκ τῶν λιμενικῶν χρημάτων δαπάνη, εἰς ἣν θέλει δυνηθῆ νὰ ἐπαρκέσῃ ἀμέσως, ἐὰν συνάψῃ δάνειον, δι’ ὅ καὶ ζητεῖται ἡ παράτασις τῆς προθεσμίας μέχρι τοῦ ἔτους 1928. Τὸ κύριον λοιπὸν ἔργον εἶναι ἡ δεξαμενὴ, ἥτις πολλαχῶς εἶναι χρήσιμος καὶ εἰς τὸν Πειραιᾶ, ὑπὸ ἔποψιν ἐμπορικὴν, καὶ εἰς τὸ Κράτος, ὅπερ θέλει ἀπαλλάξει ἐπὶ πολλὰ ἴσως ἔτη τῆς ἀνάγκης νὰ δαπανήσῃ πρὸς κατασκευὴν ἰδίως μονίμου δεξαμενῆς διὰ τὰ πολεμικὰ πλοῖα.

§117ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ τὴν χρησιμότητα τῶν ἔργων· ἐζήτησα ὅμως πληροφορίας πληρεστέρας, τὰ λεχθέντα δὲ παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ οὐδὲν προσθέτουσιν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπιθυμῶ νὰ μάθω, εἶναι, ποία ἔσεται ἡ δαπάνη τῆς κατασκευασθησομένης δεξαμενῆς, εἰς τί ποσὸν θ’ ἀνέλθῃ τὸ δάνειον, τὸ ὁποῖον ὁ δῆμος τοῦ Πειραιῶς θέλει συνομολογήσει πρὸς κατασκευὴν αὐτῆς καὶ πρὸς μεταφορὰν τοῦ ὕδατος. Τοιαύτας πληροφορίας νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ φέρῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὴν Βουλὴν, διὰ νὰ ἴδωμεν ὁπόση ἔσεται ἡ δαπάνη τῶν ἔργων, τί ποσὸν θέλει δανεισθῆ ὁ δῆμος καὶ πῶς θὰ ἐξοφλήσῃ τὸ δάνειον διὰ τῆς παρατάσεως τοῦ φόρου, τοῦ σήμερον ὑφισταμένου. Ὑποθέτω, ὅτι θὰ ἦναι εὔκολον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μᾶς δώσῃ τὰς πληροφορίας ταύτας. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως). Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 7 καὶ 10′ μ. μ.