1887.11.02

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 5

Τῆς 2 Νοεμβρίου 1887.

(Δευτέρα).

Ὥρᾳ 2 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἀναγγέλλει δι’ ἐγγράφου εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι οἱ βουλευταὶ κκ. Γ. Ῥοῦφος καὶ Πέτρος Μαυρομιχάλης ἀνέλαβον δημαρχικὰ καθήκοντα καὶ ἑπομένως ἔπαυσαν νὰ ὦσι βουλευταί. (Ἀναγινώσκεται τὸ ἔγγραφον). Ὑπεβλήθησαν τὰ πρακτικὰ τῶν ἐπαναληφθεισῶν ἐκλογῶν τῶν νομῶν Εὐβοίας καὶ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος. Θὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὰ οἰκεῖα τμήματα. Ὁ ἐκ Μόσχας Πετρὼφ ζητεῖ δι’ ἀναφορᾶς του 8,000 δραχμῶν διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ ὑπ’ αὐτοῦ ἐκπονηθέντος Γεωγραφικοῦ Ἄτλαντος τοῦ Ἀγῶνος.

§2ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν.

§3ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ ποταμὸς Πάμισος ἐν Μεσσηνίᾳ, ὡς ἐκ τῶν τελευταίων βροχῶν, ἐπλημμύρησε καὶ κατέκλυσε μεγάλην ἔκτασιν γῆς καλλιεργημένης, καὶ ἐπήνεγκε καταστροφὴν, ἐκ τῆς ὁποίας ἐκτὸς τῶν φορολογουμένων καὶ τὸ Δημόσιον θὰ ζημιωθῇ. Παρακαλῶ ὅθεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως διατάξῃ τὸν κ. Νομομηχανικὸν νὰ ἐνεργήσῃ τὸ ἄνοιγμα τῶν χανδάκων τῆς ὁδοῦ, ἵνα ἀνευρίσκωσι διέξοδον τὰ ὕδατα, ἀποστείλῃ δὲ τὴν βορβοροφάγον, ἵνα προβῇ εἰς τὸ ἄνοιγμα τοῦ στομίου τοῦ ποταμοῦ καὶ δυνηθῶσιν οὕτω τὰ ὕδατα νὰ ἐξέρχωνται, διότι ἐπίκεινται ὡς ἐκ τοῦ χειμῶνος καὶ ἄλλαι βροχαὶ καὶ αἱ καταστροφαὶ θὰ ἦναι μεγαλείτεραι.

§4ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐστάλησαν περὶ τούτου ὅλαι αἱ ὁδηγίαι.

§5ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ τὴν αὐτὴν περίπου ἐποχὴν, τὸ παρελθὸν ἔτος ὑπεβάλομεν τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1887, ἕνεκεν ὅμως περιστάσεων ἀπροόπτων δὲν ἠδυνήθη ἡ Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ αὐτὸν ἐγκαίρως· ἐπῆλθεν ἡ ἐκλογὴ νέας Βουλῆς καὶ πάλιν κατὰ τὸ ἐπιὸν ἔτος ὑπεβλήθη ὁ Προϋπολογισμὸς· τούτου ἕνεκα τὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1887 ἐκανονίσθησαν βραδέως καὶ ἡ ἐφαρμογὴ αὐτοῦ ὑπῆρξε κατά τι ἀτελής. Ἐλπίζομεν κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο νὰ δυνηθῶμεν ἐγκαίρως νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπιόντος ἔτους· διὰ τοῦτο δὲ καὶ ἐγκαίρως ἡμεῖς ὑποβάλλομεν εἰς τὴν Βουλὴν τὰ περὶ τούτου. Ἀναγκαιότατον εἶναι πάντοτε ὁ Προϋπολογισμὸς νὰ προσάγηται εἰς τὴν Βουλὴν ἐγκαίρως, ἀναγκαιότατον ἦτο καὶ πέρυσι, ἀναγκαιότερον δὲ ἢ τὸ πρόσθεν, διότι ἡ κατάστασις ἡ οἰκονομικὴ εἶχε περιέλθει εἰς τὸ ἀδιέξοδον καὶ διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ θὰ ἐκανονίζοντο οἱ τρόποι, δι’ ὧν ἠθέλομεν ἐπιδιώξει τὴν διόρθωσιν. Ἀλλ’ ἐὰν πέρυσιν ἦτο σπουδαία ἡ ἔγκαιρος τοῦ Προϋπολογισμοῦ εἰσαγωγὴ, ἔτι σπουδαιοτέρα καθίσταται κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο, διότι ναὶ μὲν μετὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ δὲν θέλομεν ὑποβάλει σπουδαίους οἰκονομικοὺς νόμους, οὐδὲ νόμους ἐπιβαρύνοντας τὴν κοινωνίαν διὰ νέας φορολογίας, ἀλλὰ σήμερον δυνάμεθα τὰ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως νὰ μελετήσωμεν πολὺ μᾶλλον ἐπισταμένως καὶ πολὺ μᾶλλον πεφωτισμένως ἢ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος εὑρισκόμεθα ἀπέναντι καταστάσεως νέας, εἴμεθα βεβιασμένοι νὰ προβῶμεν εἰς λύσιν ἐν τῷ σκότει, ἀλλὰ σήμερον δυνάμεθα ἐκ τοῦ φωτὸς, τὸ ὁποῖον ἐπέχυσεν ἡ ἐφαρμογὴ τῶν πέρυσιν ἀποφασισθέντων, νὰ ὁδηγηθῶμεν περὶ τὴν ἐκλογὴν τῶν μέτρων, δι’ ὧν νομίζομεν, ὅτι δυνάμεθα νὰ κανονίσωμεν τὰ οἰκονομικὰ τῆς χώρας. Τὸ σύστημα τὸ οἰκονομικὸν, κατὰ τὸ ὁποῖον καταρτίζονται οἱ οἰκονομικοὶ νόμοι καὶ ὁ ὕπατος αὐτῶν, ὁ Προϋπολογισμὸς, ἐφ’ ὅσον προΐσταται τῶν πραγμάτων ἡ νῦν Κυβέρνησις, εἶναι γνωστὸν εἰς τὴν Βουλὴν. Δὲν ἐρχόμεθα πρῶτον ἤδη ὑποβάλλοντες εἰς τὴν Βουλὴν τὰς περὶ τῶν οἰκονομικῶν σκέψεις ἡμῶν. Ταύτας ἀνεκοινώσαμεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ διετυπώσαμεν ἐν νομοσχεδίοις καὶ ἐν Προϋπολογισμοῖς ἀφ’ ὅτου διευθύνομεν τὰ κοινά· διετυπώσαμεν αὐτὰς καὶ ἐπὶ τῆς προηγουμένης ἡμῶν ὑπουργείας, ἡ δὲ τότε ἐφαρμογὴ ἀπέληξεν εἰς τὴν 7ην Ἀπριλίου. Αὕτη ἡ 7η Ἀπριλίου ἦτο ἔκφρασις τῆς γνώμης τῆς κοινωνίας κατὰ τοῦ οἰκονομικοῦ ἡμῶν συστήματος, ἀλλ’ ἐπῆλθον γεγονότα βραδύτερον, τὰ ὁποῖα ἀμέσως σχετίζονται πρὸς τὰ οἰκονομικὰ, ἀποτέλεσμα τῶν ὁποίων ὑπῆρξεν, ὅτι αὐτὴ ἡ κοινὴ γνώμη, ἥτις εἶχεν ἀπαιτήσει τὴν μεταβολὴν συστήματος, αὐτὴ ἡ κοινὴ γνώμη ἀπῄτησε τὴν ἐπάνοδον εἰς τὸ παλαιὸν σύστημα καὶ ἀπῄτησεν αὐτὴν διὰ τῶν αὐτῶν ἐκείνων ἀντιπροσώπων, δι’ ὧν εἶχεν ἐκφράσει τὴν ἀντίθετον γνώμην. Ἐπανήλθομεν ἄρα εἰς τὴν ἐξουσίαν, ἵνα ἐφαρμόσωμεν τὸ σύστημα ἡμῶν· ἀλλὰ τὸ σύστημα δὲν ἀπῄντα κατάστασιν, ὁποίαν πρότερον εἶχε πρὸ ὀφθαλμῶν. Ὅτε τὸ σύστημα ἐκεῖνο κατηρτίσθη, ἡ κατάστασις τῆς Πολιτείας ἦτο μᾶλλον εὔκολος πρὸς διαῤῥύθμισιν ἢ ὅτε πάλιν ἐκλήθημεν, ἵνα διευθύνωμεν τὰ κοινά. Ὑποβαλόντες πέρυσι τὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1887, ἐξεθέσαμεν εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τί ἡ κατάστασις ἦτο δυσχερεστέρα, κατὰ τί ἐπήγετο μεταβολὰς εἰς τὸ σύστημα, οὐχὶ εἰς τὴν διεύθυνσιν, ἀλλὰ πρὸς ἐπαύξησιν τῆς ἐντάσεως ἐν τῇ αὐτῇ διευθύνσει· ἐξεθέσαμεν, ὅτι τὸ σύστημα ἡμῶν ἀφώρα ἀνέκαθεν εἰς τὴν διὰ τῆς ἐπιτελέσεως τῶν ὑποχρεώσεων τῆς Πολιτείας ἀνάκτησιν τῆς δημοσίας πίστεως καὶ εἰς τὴν διὰ τῆς δημοσίας πίστεως ἐξομάλισιν τῶν οἰκονομικῶν δυσχερειῶν. Ἀλλὰ ἡ πλήρωσις τῶν ὑποχρεώσεων τῆς Πολιτείας ἦτο δυσκολωτέρα κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, ἢ ὅσον ἦτο πρότερον, διότι ἀπὸ τῆς πρώτης καταστάσεως ἕως ἐκείνης, ἣν εὕρομεν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, εἶχεν ἐπέλθει ἐπιβάρυνσις 120 ἑκατομμυρίων εἰς τὸ Δημόσιον, 120 ἑκατομμυρίων προερχομένων ἐξ ἐλλείμματος δύο τακτικῶν Προϋπολογισμῶν καὶ ἐξ ἐλλείμματος δύο ἐκτάκτων. Τότε οἱ ἀριθμοὶ οὗτοι ἠμφισβητήθησαν· ἐλέχθη, ὅτι οἱ τακτικοὶ καὶ ἔκτακτοι Προϋπολογισμοὶ τοῦ 1885 καὶ 1886 δὲν ἦτο ἀληθὲς, ὅτι ἤθελον ἀφήσει ἔλλειμμα ἐν συνόλῳ 120 ἑκατομμυρίων· ἠκούσαμεν διὰ μακρῶν ἀναπτυσσομένους τοὺς λόγους, ἐφ’ ὧν ἐστήριζον οἱ ἀντιφρονοῦντες τὴν γνώμην αὐτῶν, κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ ἐλλείμματα θὰ ἦσαν ἴσως καὶ μηδαμινά. Σήμερον δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς ἐξέλεγξιν τῶν τότε παρ’ ἡμῶν ῥηθέντων· δύναται ἡ Βουλὴ σήμερον νὰ κρίνῃ, ἐπὶ ἀριθμῶν στηριζομένη, ἐὰν ὀρθῶς ἢ κακῶς ἐξετιμήθη ἡ κατάστασις, ἐὰν πράγματι ταῦτα τὰ ἐλλείμματα ἐπεβάρυνον τὸ χρέος τοῦ Δημοσίου κατὰ 120 ἑκατομμύρια. Ἀλλὰ δὲν ἦτο αὕτη ἡ μόνη ἐπιβάρυνσις· ἐπιβάρυνσις ἔτι σπουδαιοτέρα, ἐν ταῖς ἀμέσοις συνεπείαις, ἦτο ἡ προερχομένη ἐκ τῶν προσωρινῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Ταμείου. Εὕρομεν, ἐλθόντες εἰς τὴν ἐξουσίαν, χρέη ἀπαιτητὰ μὴ πληρωθέντα, χρέη κυμαινόμενα, ὧν ἀπῃτεῖτο ἡ ἀνανέωσις, ἣν δυσκόλως ἠδυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν· εὕρομεν κατάστασιν δημοσίας πίστεως, ἥτις μικρὰν ἐπέτρεπεν ἐλπίδα τακτοποιήσεως τῶν προσωρινῶν ὑποχρεώσεων διὰ τῆς τροπῆς αὐτῶν εἰς πάγιον χρέος τοῦ Κράτους. Ἔχοντες πρὸ ἡμῶν εἰς ἐπίλυσιν ζητήματα, ἀπαιτοῦντα ἄμεσον ἀπόφασιν, ὅπως ἐξευρεθῶσι τὰ μέσα πρὸς ἀπότισιν ὑποχρεώσεων τότε ὀφειλομένων, βάσιν τῶν ἐνεργειῶν ἡμῶν ἐθέσαμεν τὴν ἰδέαν, ἣν ἡ Βουλὴ ἠσπάσθη, ὅτι ἔπρεπε νὰ παράσχωμεν πλήρεις τὰς ἐγγυήσεις εἰς τὴν δημοσίαν πίστιν. Ἔπρεπε νὰ βεβαιώσωμεν ἐκείνους, εἰς οὓς ἠθέλομεν ἀποταθῆ, νὰ συνδράμωσιν ἡμᾶς πρὸς ἀπότισιν τῶν ὑποχρεώσεων ἡμῶν, ὅτι εἴχομεν τὴν ἀπόφασιν καὶ τὰ μέσα ν’ ἀπαντήσωμεν τὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας ἡ παρ’ αὐτῶν παρεχομένη εὐκολία ἐπήγετο. Τότε ἀνεπτύχθησαν ἐν τῇ Βουλῇ δύο ἀντίθετοι γνῶμαι· ἡ γνώμη, ὅτι αὕτη ἡ πολιτικὴ ἦτο ἡ μόνη ἄγουσα εἰς αἴσιον τέλος, ὅτι αὕτη ἠδύνατο νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἀνόρθωσιν τῶν οἰκονομικῶν, ὅτι αὕτη μόνη ἡ γνώμη ἐπετρέπετο εἰς Κράτος ἐλεύθερον· ἀνεπτύχθη καὶ ἡ ἀντίθετος πολιτική, ὅτι τουτέστιν ἦτο ἀδύνατον ἡ Πολιτεία νὰ ἐκπληρώσῃ ἀνελλιπῶς τὰς χρηματικὰς αὐτῆς ὑποχρεώσεις, ὅτι ἑπομένως ἔπρεπε ν’ ἀναγνωρίσωμεν τὸ ἀδύνατον τῆς ἐκπληρώσεως καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τοιαύτης πεποιθήσεως νὰ πολιτευθῶμεν. Ἡ Βουλὴ ἀπέκρουσε τὴν τελευταίαν ταύτην ἰδέαν, ἡ Βουλὴ ἠσπάσθη διὰ μεγάλης πλειονοψηφίας τὴν πρώτην ἰδέαν, τὴν ἠσπάσθη ὅμως ἐν τῷ σκότει ἐργαζομένη, διότι τὰ μέτρα, διὰ τῶν ὁποίων ἐπηγγελλόμεθα, ὅτι ἠθέλομεν πραγματοποιήσει τὸ ποθούμενον, δὲν εἶχον δοκιμασθῆ, μόνον δι’ ἐπιχειρημάτων, ἐκ τῶν προτέρων ἠδυνήθημεν νὰ συστήσωμεν τὰ μέτρα ταῦτα ἄνευ τῆς ἐκ τῶν ὑστέρων βεβαιώσεως. Ταύτην τὴν βεβαίωσιν ἔχομεν ἤδη, καὶ διὰ τοῦτο πρὸ παντὸς ἄλλου, πρὶν ἢ ἡ Βουλὴ προβῇ εἰς οἱονδήποτε ἔργον, εἴτε οἰκονομικὸν, εἴτε πολιτικὸν, ἔχει τὸ καθῆκον καὶ τὸ δικαίωμα ν’ ἀπαιτήσῃ, ὅπως διαλευκανθῶσι τὰ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς, ὅπως γνωρίζῃ, ἂν ὀρθαί εἰσιν αἱ σκέψεις αἱ ὑπαγορεύσασαι αὐτὴν τὴν πολιτικὴν, οἵα διετυπώθη. Ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Βουλὴ ν’ ἀπαιτήσῃ ὅπως προσαχθῶσι πάντα τὰ ἔγγραφα καὶ πᾶσαι αἱ καταστάσεις, αἱ δυνάμεναι νὰ καθοδηγήσωσιν αὐτὴν περὶ τῆς ἐννοίας τῶν ψηφισθέντων, περὶ τῆς ἐφαρμογῆς αὐτῶν, περὶ τῆς ἐπιτυχίας ἢ τῆς ἀποτυχίας. Οἱ τῆς τότε πλειοψηφίας ἔχουσι καὶ πρὸς ἑαυτοὺς καὶ πρὸς τὸ Ἔθνος τὸ καθῆκον νὰ ζητήσωσι νὰ πεισθῶσιν, ἂν καλῶς τότε ἔκριναν ἢ κακῶς, διότι, ἐὰν τὰ πράγματα τοὺς ἀποδείξωσιν, ὅτι κακῶς ἔκριναν, βεβαίως ἄκαιρος καὶ ἄτοπος θὰ ἦτο ἡ φιλοτιμία, ἥτις θὰ ὑπηγόρευεν εἰς αὐτοὺς νὰ ἐπιμένωσιν εἰς τὴν πολιτικὴν ἐκείνην. Δὲν πρόκειται περὶ παρωνυχίδος, πρόκειται περὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον εἶναι ἡ κρηπὶς τοῦ πολιτικοῦ οἰκοδομήματος, πρόκειται περὶ τοῦ οἰκονομικοῦ ζητήματος, ἐν τῷ ὁποίῳ σήμερον δὲν ἐπιτρέπεται φιλοτιμία προσωπική. Ἡ μόνη ἐπιτρεπομένη φιλοτιμία εἶναι ἡ ἐν ἐπιγνώσει ἀπόφασις. Ὅταν, ἐκτυλιχθείσης τῆς καταστάσεως, πεισθῇ ἡ πλειονοψηφία, ὅτι καλῶς ἐψήφισεν, ὀφείλει νὰ ἐμμένῃ εἰς τὴν γνώμην, ἣν ἐσχημάτισε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, καὶ νὰ προβῇ εἰς τὴν ψήφισιν τῶν μέτρων, διὰ τῶν ὁποίων τὸ σύστημα ἐκεῖνο θέλει συμπληρωθῆ καὶ θέλει καταστῆ ἐφαρμοστέον εἰς τὸ μέλλον. Ἀλλὰ καὶ ἡ μειοψηφία ἡ τότε τῶν αὐτῶν βεβαίως αἰσθημάτων ἐμφορεῖται, καὶ ἂν τὰ πράγματα πείσωσιν αὐτήν, ὅτι κακῶς ἐσκέπτετο πέρυσιν, ὅτε συνίστα εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἀθετήσῃ τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους, βεβαίως θέλει παραιτήσει τὰς ἰδέας, αἵτινες ἀπετέλουν τὸ πρόγραμμα αὐτῆς. Τοιαύτας ὑποχρεώσεις καὶ πρὸς τὴν πλειοψηφίαν καὶ πρὸς τὴν μειοψηφίαν ἐρχόμεθα νὰ ἐπιτελέσωμεν ἤδη. Φέρομεν πάντας τοὺς πίνακας ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἵνα καὶ αὐτὴ δυνηθῇ μετὰ τῆς Κυβερνήσεως νὰ μελετήσῃ αὐτοὺς καὶ σκεφθῇ καὶ ἀποφασίσῃ περὶ τῆς μελλούσης πολιτικῆς. Ἡμεῖς ἐμελετήσαμεν τοὺς πίνακας καὶ ἐμορφώσαμεν τὴν πεποίθησιν, ὅτι καλῶς ἐσκέφθημεν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, ἔχομεν δὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι τὴν αὐτὴν γνώμην θέλει σχηματίσει καὶ ἡ Βουλὴ ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τῶν πινάκων, καὶ ἐν ταύτῃ τῇ βεβαιότητι προκαλοῦμεν πάντας, καὶ συμπολιτευομένους καὶ ἀντιπολιτευομένους, νὰ μελετήσωσιν αὐτοὺς, πεποιθότες, ὅτι ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ θέλουσι λησμονήσει ἐντελῶς πάνθ’ ὅσα τυχὸν εἶπον ἄλλοτε καὶ τὰ ὁποῖα ἐν μικροτέρου λόγου ζητήμασι θὰ ἠδύναντο ἴσως διὰ τῆς φιλοτιμίας νὰ τοὺς ἐδέσμευον. Πρέπει νὰ ἔλθωσιν οὗτοι εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πινάκων, ἐγκαταλείποντες πᾶσαν προκατάληψιν. Ἂν ἡ ἀνάγνωσις ἀποδεικνύῃ, ὅτι δύναται ἡ Ἑλλὰς νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἀνελιπῆ ἐκτέλεσιν τῶν ὑποχρεώσεων αὐτῆς, βεβαίως ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὴν ἀντίθετον γνώμην, θὰ συμφωνήσωσι μεθ’ ἡμῶν, ἀποδεχόμενοι τὰς βάσεις τοῦ ἡμετέρου συστήματος, καὶ θὰ ἐργασθῶσιν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ οὐχὶ εἰς ἀπόῤῥιψιν τοῦ συστήματος, ἀλλ’ εἰς συμπλήρωσιν καὶ διαῤῥύθμισιν αὐτοῦ τοιαύτην, ὥστε ἡ ἐφαρμογὴ νὰ καταστῇ εὐχερεστέρα. Ἔρχομαι εἰς τὴν ἐπιτέλεσιν τοῦ καθήκοντος τούτου καὶ ἄρχομαι ἀπὸ τοῦ σημείου, ἀπὸ τοῦ ὁποίου ἠρξάμην κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος. Καὶ αὐτὸς ὁ Λογιστικὸς νόμος ἐπέβαλεν εἰς τὰς Κυβερνήσεις τὴν ὑποχρέωσιν μετὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ νὰ προσάγωσι τὰς καταστάσεις τοῦ παρελθόντος. Ἡ ὑποχρέωσις ὅμως, ἥτις εἶναι τυπικὴ ἐκ τοῦ Λογιστικοῦ νόμου, εἶναι παρ’ ἡμῖν ἀπαραίτητος, ὡς ἐκ τῆς ἀνάγκης ἐπὶ τῶν πληροφοριῶν τούτων νὰ στηρίξωμεν πάντα τὸν Προϋπολογισμὸν ἡμῶν, πάσας τὰς περὶ μεταῤῥυθμίσεων, ἃς εἰσηγάγομεν, ἀποφάσεις, εἴτε πρὸς διατήρησιν εἴτε πρὸς ἀνατροπήν. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος εἰσάγοντες τὸν Προϋπολογισμὸν κατὰ τὰ τέλη τοῦ 8βρίου, ἠδυνάμεθα νὰ παρουσιάσωμεν ὡς ἐκ τῆς ὥρας ἐκείνης τοῦ ἔτους τὸν Ἀπολογισμὸν μόνον τοῦ 1884, διότι ὁ τοῦ 1885 δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ συνταχθῇ εἰμὴ μετὰ τὴν 31 8βρίου· ἤδη δυνάμεθα νὰ εἰσαγάγωμεν τὸν Ἀπολογισμὸν τοῦ 1885, καὶ τοῦτον εἰσάγω. Ὡς πρὸς τὸ 1886 δυνάμεθα νὰ πράξωμεν ἤδη, ὅ,τι κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐπράξαμεν ὡς πρὸς τὸ 1885. Δυνάμεθα νὰ εἰσαγάγωμεν προσωρινὴν κατάστασιν μέχρι τῆς 30 Σεπτεμβρίου τοῦ ἔτους τούτου· ἐπειδὴ δὲ ἡ 30 Σεπτεμβρίου δὲν εἶναι τὸ τέρμα τῆς χρήσεως, ἀλλ’ ὑπολείπεται εἷς ἔτι μὴν, δυνάμεθα ὡς πρὸς τὸν μῆνα τοῦτον, λήξαντα προχθὲς, νὰ εἰσαγάγωμεν οὐχὶ κατάστασιν ἐπίσημον καὶ κανονικὴν, ἀλλὰ διοικητικὰς πληροφορίας, πληροφορίας ὅμως ἀσφαλεῖς καὶ ἱκανὰς, ἵνα διαφωτίσωσι τὴν Βουλήν· διότι παρῆλθεν ἤδη ὁ Ὀκτώβριος καὶ εἴχομεν λάβει τὴν πρόνοιαν νὰ ζητήσωμεν τηλεγραφικῶς πάσας τὰς εἰδήσεις, αἵτινες ἠδύναντο νά ἦναι ἀναγκαῖαι πρὸς συμπλήρωσιν τῶν περὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1886 καταστάσεων. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος εἴχομεν παραστήσει εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ κατάστασις ἡ προτέρα, ἐκείνη, τὴν ὁποίαν παρεδώσαμεν, ἀποχωρήσαντες τῆς ἐξουσίας, κατόπιν τῆς ἀποφάσεως τοῦ Ἔθνους, κατὰ τὴν 7 Ἀπριλίου, εἶχε δεινωθῆ οἰκονομικῶς, ὅτι πλὴν τῶν προνοιῶν, περὶ ὧν πρότερον ἔπρεπε νὰ σκεφθῇ ἡ Βουλή, τῇ ἐπεβάλλετο τὸ καθῆκον νὰ λάβῃ πρόνοιαν καὶ περὶ τῆς ὑπηρεσίας νέου χρέους, προστεθέντος ἐκ τῆς καταστάσεως τῆς μεσολαβησάσης ἀπὸ τῆς 7 Ἀπριλίου ἕως τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν ἀνελάβομεν τὴν ἐξουσίαν. Παρεστήσαμεν, ὅτι τὰ πράγματα, τὰ ἐν τῷ μεταξὺ λαβόντα χώραν ἐπήγοντο καὶ ὡς πρὸς τὸ 1885 καὶ ὡς πρὸς τὸ 1886 ἐλλείμματα ἐν τῷ τακτικῷ Προϋπολογισμῷ, ἐλλείμματα ἐν τῷ ἐκτάκτῳ Προϋπολογισμῷ· ταῦτα δὲ ὅλα παρεστήσαμεν ὡς συμποσούμενα εἰς 120,000,000. Ἠξίωσαν τότε πολλοὶ καὶ ἐντριβεῖς θεωρούμενοι περὶ τὰ οἰκονομικὰ, ὅτι δὲν θὰ ἦσαν τὰ ἐλλείμματα τοιαῦτα, ὁποῖα ἡμεῖς ἐλέγομεν, ὁ Ἀπολογισμὸς ὅμως τοῦ 1885 ἐπεβεβαίωσε πάντα, ὅσα ἡμεῖς ἐλέγομεν. Ἐκ τοῦ Ἀπολογισμοῦ τούτου ἐξάγεται, ὅτι ἡ χρῆσις τοῦ 1885, ἐντελῶς περαιωθεῖσα, ἀφῆκεν ἔλλειμμα τακτικοῦ Προϋπολογισμοῦ 24,950,000, ἐκτάκτου δὲ Προϋπολογισμοῦ 36,737,000, ἐν συνόλῳ 61,687,000. Ἀλλ’ ἐν τῷ ποσῷ τούτῳ περιλαμβάνεται καὶ ἡ πίστωσις ἡ διατεθεῖσα εἰς τοὺς σιδηροδρόμους, ἀφαιροῦντες δὲ τὰ διατεθέντα ὑπὲρ τῶν σιδηροδρόμων, ἔχομεν ἔλλειμμα τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1885, 57,555,000 δραχμῶν. Ἐν τῷ ὑπολογισμῷ δὲ περιλαμβάνομεν οὐ μόνον τὰ τακτικὰ ἔσοδα, ἀλλὰ καὶ τὰ ἔκτακτα ἔσοδα, ἐφ’ ὅσον ταῦτα ἦσαν φόροι, τουτέστι τὰς εἰσφοράς. Δὲν περιλαμβάνομεν τὰ ἐκ τῶν δανείων εἰσπραχθέντα. Ὡς πρὸς τὸ 1886 εἶπον, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ παρουσιάσω εἰς τὴν Βουλὴν Ἀπολογισμὸν, ἀφοῦ ἡ χρῆσις τοῦ 1886 ἔληξε μόλις πρὸ δύο ἡμερῶν, ἀλλὰ δύναμαι νὰ παρουσιάσω προσωρινὴν κατάστασιν μέχρι τῆς 30 Σεπτεμβρίου καὶ πληροφορίας περὶ τοῦ μηνὸς Ὀκτωβρίου. Καὶ ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι τὰ τοῦ μηνὸς Ὀκτωβρίου δὲν εἶναι ἐντελῶς ἀκριβῆ, ἐπειδὴ ταῦτα εἶναι τὸ ἓν εἰκοστὸν δεύτερον τῆς χρήσεως, νομίζω, ὅτι δὲν δυνάμεθα σπουδαίως ἐν αὐτοῖς νὰ σφάλωμεν, τουτέστι πᾶν ἀριθμητικὸν σφάλμα θέλει ἔχει μικρὰν ἀξίαν πρὸς τὸ ὅλον· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν κινδυνεύομεν νὰ σφάλωμεν, διότι αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας συνέλεξεν ἡ ὑπηρεσία, εἶναι ἱκανῶς πλήρεις καὶ εἶναι ἀσφαλεῖς. Μέχρι τῆς 30 Σεπτεμβρίου 1887 ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1886 εἰσεπράχθησαν, ἐκ τακτικῶν μὲν ἐσόδων 61,515,000, ἐξ εἰσφορῶν 952,000, ἑπομένως ἐν συνόλῳ 62,467,000. Εἰς ταῦτα δυνάμεθα νὰ προσθέσωμεν εἰσπράξεις διὰ τὸν μῆνα Ὀκτώβριον περὶ τὸ 1,000,000, ὥστε ἔχομεν εἰσπράξεις τῆς χρήσεως τοῦ 1886 δρ. 63,467,000. Αἱ εἰσπράξεις αὗται ὑπολείπονται κατὰ πολὺ τῶν προϋπολογισθέντων 83,324,068· ἀλλὰ περὶ τούτου δὲν πρόκειται ἤδη. Ἤδη ἀναφέρω τὰ τῶν εἰσπράξεων, ἵνα παραβάλω αὐτὰ πρὸς τὰ πληρωθέντα ἔξοδα, καὶ ὁρίσω τὸ ἔλλειμμα τοῦ τακτικοῦ Προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως τοῦ 1886. Τὰ ἔξοδα τοῦ 1886, ἤτοι αἱ πραγματικαὶ πληρωμαὶ, ἀνῆλθον εἰς 91,848, 000· ἑπομένως, ἂν ἀπὸ τοῦ ποσοῦ τούτου ἀφαιρέσωμεν τὰ ἔσοδα τῶν 63,467,000, ἔχομεν ἔλλειμμα τοῦ τακτικοῦ Προϋπολογισμοῦ 28,380,000. Ἔχομεν προσέτι ἔκτακτον Προϋπολογισμόν, περιλαμβάνοντα ἔξοδα δαπανηθέντα 37,414,000, εἰς ὧν τὴν ἀπότισιν αἱ τακτικαὶ πρόσοδοι τοῦ Κράτους, ἐπιπροστιθεμένων εἰς αὐτὰς καὶ τῶν ἐξ εἰσφορῶν προσόδων, οὐδόλως συνετέλουν. Τὸ ποσὸν τοῦτο καλύπτεται διὰ δανείων, ἑπομένως ἀποτελεῖ ἔλλειμμα· τὸ ποσὸν δὲ τοῦτο τῶν 37,414,000, προστιθέμενον εἰς τὸ ἔλλειμμα τοῦ τακτικοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐξ 28,380,000, φέρει τὸ ἔλλειμμα τοῦ 1886 εἰς 65,795,000, ἑπομένως τὰ ἐλλείμματα ὁμοῦ τοῦ 1885 καὶ τοῦ 1886 ἔχουσιν ὡς ἑξῆς: ἔλλειμμα τακτικὸν τοῦ 1885 24,950,000, ἔλλειμμα τακτικὸν τοῦ 1886 28,380,000, τὸ ὅλον τῶν ἐλλειμμάτων τῶν τακτικῶν Προϋπολογισμῶν τῶν δύο χρήσεων 53,331,000. Ἔκτακτα ἔξοδα τοῦ 1885 36,737,000, τοῦ 1886 37,414,000, τουτέστιν ἀμφοτέρων τῶν χρήσεων 74,151,000. Τὸ ἔλλειμμα ἄρα τακτικῶν καὶ ἐκτάκτων Προϋπολογισμῶν τοῦ 1885 καὶ 1886 ἀνέρχεται εἰς 127,483,000. Ἀλλὰ ταῦτα τὰ 127,483,000 προέρχονται καὶ ἐκ τῶν δαπανῶν τῶν γενομένων χάριν τῶν σιδηροδρόμων· ἂν ἀφαιρέσωμεν τὰς δαπάνας ταύτας, περιορίζεται τὸ ἔλλειμμα εἰς 119,559,000, τουτέστιν εἶναι σχεδὸν αὐτὸ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἠδυνήθημεν νὰ παραστήσωμεν πέρυσιν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτε δὲν εἴχομεν Ἀπολογισμὸν τοῦ 1885, ἀλλὰ μόνον προσωρινὴν κατάστασιν, ὅτε περὶ τοῦ 1886 ἤμεθα ἠναγκασμένοι νὰ ὁμιλῶμεν ἐπὶ εἰκασιῶν ἐξ ἐνδείξεων καὶ ἐξ ἀτελῶν πληροφοριῶν. Τὰ τοῦ 1886 ἔξοδα καὶ οἱ ὑπολογισμοὶ περὶ τῶν προσόδων αὐτοῦ ἐχρησίμευσαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὡς ὁδηγὸς περὶ τὸν καταρτισμὸν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1887, ἐχρησίμευσαν εἰς αὐτὴν ὡς ὁδηγὸς, ἀφοῦ ὑπεβλήθησαν εἰς βάσανον ἐνδελεχῆ. Ἐνθυμεῖται ἴσως ἡ Βουλή, ὅτι τότε παρεστήσαμεν ὡς πρὸς τὰς προσόδους ἐπὶ μιᾶς ἑκάστης ἐξ αὐτῶν, ὁποίας μεταβολὰς ἐνομίζομεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπενέγκωμεν εἰς τοὺς ἀριθμοὺς, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ διατηρηθῇ ἡ νομοθεσία ἡ τότε ὑφισταμένη. Ἀφοῦ δὲ τοιουτοτρόπως ἀνεθεωρήσαμεν τὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων τοῦ 1886 καὶ ἐφθάσαμεν εἰς ὡρισμένον συμπέρασμα, ἀνεγνωρίσαμεν, ὅτι ἡ τότε κειμένη νομοθεσία ἦτο ἀνεπαρκής, ἵνα παράσχῃ ἔσοδα, ὅσα ἀπήτουν τὰ ἀναγκαῖα ἔξοδα κατὰ τὸ ἔτος 1887, καὶ ἐπὶ τούτων ἐστηρίχθημεν, ἵνα προτείνωμεν εἰς τὴν Βουλὴν τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα αὕτη ἐψήφισεν. Ἤδη ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς χρήσεως τοῦ 1886 δυνάμεθα νὰ ἴδωμεν, ἂν ὀρθῶς ἢ κακῶς ἐξετιμήσαμεν τότε τὰ τῶν προσόδων, ἂν ἡ βάσις τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1887 ὑπῆρξεν ἀληθής, ἂν οἱ περιορισμοὶ τῶν ἐκ τῶν κειμένων τότε φόρων προσδοκωμένων ἦσαν δεδικαιολογημένοι καὶ ἂν τὸ δεδικαιολογημένον τοῦ περιορισμοῦ τούτου καθιστᾷ δεδικαιολογημένα καὶ τὰ μέτρα, διὰ τῶν ὁποίων ἐζητοῦμεν τὴν ἀναπλήρωσιν τῶν ἐλλειμμάτων. Ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1886 εὑρίσκομεν, ὅπως ἐψηφίσθη, ἀναγεγραμμένα ἔσοδα 88,324,000 δραχμῶν, ἡμεῖς δὲ παρεστήσαμεν, ὅτι τὸ ποσὸν τοῦτο ἦτο ὑπερβολικὸν καὶ θεωρήσαντες μίαν ἑκάστην τῶν προσόδων, ἀπελήξαμεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι κατ’ ἀνώτατον ὅρον ἐπετρέπετο ν’ ἀναγραφῇ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1886 βεβαίωσις 76, 580,000· ἤδη δὲ τὰ ἀποτελέσματα μαρτυροῦσιν, ὅτι καὶ κάτω τοῦ ποσοῦ τούτου ἔπρεπε νὰ περιορίσωμεν τὰς προσόδους, διότι αἱ βεβαιώσεις ἔφθασαν εἰς 71,700,000. Ἐπὶ Προϋπολογισμοῦ ἀναγράφοντος 88,324,000 βεβαιώσεις, ἔχομεν βεβαιώσεις πραγματοποιηθείσας 71,700,000. Ἔχω ἐνταῦθα τὸν πίνακα, ὅστις θέλει καὶ οὗτος κατατεθῆ μετὰ τῶν λοιπῶν εἰς τὴν Βουλήν, ἐκ τῶν ὁποίων θέλετε ἰδεῖ, ποῦ ὑπῆρξαν ὑπερβολικαὶ αἱ ἐκτιμήσεις, καὶ τίνων ἕνεκα λόγων παρεστάθη ἐν τέλει τῆς χρήσεως ἡ τοιαύτη διαφορὰ 16,600,000, τῶν πραγματικῶς βεβαιωθέντων πρὸς τὰ προϋπολογισθέντα. Βλέπομεν ἐν τῷ πίνακι βεβαιώσεις ἐπὶ ἔλαττον τοῦ φόρου τῶν οἴνων 1,783,000, διότι ἀναγράφονται προϋπολογισθέντα 3,000,000, ἐπραγματοποιήθησαν δὲ βεβαιώσεις 1,216,000. Ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν ζώων προϋπελογίσθησαν 3,000,000, ἐπραγματοποιήθησαν δὲ 2,542,000, ἑπομένως ἔχομεν βεβαιώσεις ἐπὶ ἔλαττον 547,000. Εἰς τὰ τελωνιακὰ τέλη ἔχομεν διαφορὰν 4,160,000 ἐπὶ ἔλαττον. Εἰς τὸ χαρτόσημον 1,880,000. Εἰς τὸν καπνὸν 2,776,000. Εἰς τὰς ἁλυκὰς 1,778,000. Εἰς τὰς προσωρινὰς δόσεις γαιῶν καὶ φυτειῶν 1,523,000, καὶ ἐν ἄλλοις ἄρθροις ποσὰ ἐπὶ ἔλαττον βεβαιωθέντα ἱκανῶς σπουδαῖα. Ταῦτα ἀναφέρω διὰ νὰ δείξω, ὅτι ἤμεθα δεδικαιολογημένοι τότε, λέγοντες, ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1886 ἀνέγραψεν ἔξοδα εἰκονικὰ, καὶ ὅτι, ἐὰν ἐπὶ τοιαύτης βάσεως ἐστηρίζομεν καὶ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1887, ἠθέλομεν ἀναγράψει ἐν αὐτῷ μέγα ποσὸν, ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἀπεδείχθη ἐξικνούμενον εἰς 16,000,000 δραχμῶν, καὶ ὅπερ, ἐὰν δὲν ἐλαμβάνομεν περὶ αὐτοῦ πρόνοιαν, ἤθελεν ὡς εἰκονικὸν μετατραπῆ εἰς ἔλλειμμα. Ἀλλ’ ἤδη, ὡς ἐκ τῆς ἐκτιμήσεως τῆς ὀρθωτέρας, τῆς τότε γενομένης, δὲν διατρέχομεν τὸν κίνδυνον νὰ ἴδωμεν ἀναθρῶσκον τὸ ἔλλειμμα τοῦτο τῶν 16,600,000 δραχμῶν· διότι ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1887 ἀνεγράφησαν περιωρισμέναι κατά τὰ εἰρημένα πᾶσαι αἱ πρόσοδοι. Τὸ βάρος ἄρα, ὅπερ ἐπεβλήθη εἰς τὴν Πολιτείαν κατὰ τὴν περίοδον, κατὰ τὴν ὁποίαν διετέλει διακεκομμένη ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον τώρα λειτουργεῖ, ὑπῆρξεν, ὅπως πέρυσιν ἐῤῥήθη, 120,000,000. Δικαίως ἄρα ἡ Βουλὴ ἐστήριξε τὰς σκέψεις αὐτῆς τότε ἐπὶ τοιαύτης ἐπιβαρύνσεως· τοῦτο ἀποδεικνύεται ἤδη ἐναργῶς ἐξ ἀπολογισμοῦ τοῦ ἔτους 1885, ἐκ προσωρινῆς καταστάσεως 21 μηνῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1886 καὶ ἐκ πληροφοριῶν περὶ τοῦ 22ου μηνός. Οὐδεμία ἄρα δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία, ὅτι προσετέθη ἐπιβάρυνσις, πρὸς ὑπηρεσίαν τῆς ὁποίας, κατὰ τοὺς παρ’ ἡμῖν συνήθεις ὅρους τῶν τόκων καὶ τῶν χρεωλυσίων, θὰ ἀπητεῖτο, ὅπως τότε ἐῤῥήθη, ποσὸν 10,000,000 καὶ ὅτι αἱ δυσχέρειαι τοῦ Προϋπολογισμοῦ ηὔξησαν κατὰ τὸ ποσὸν τοῦτο· τουτέστιν, ἐὰν πρὸ τῆς 7ης Ἀπριλίου ἀπητεῖτο, ἵνα προνοήσωμεν περὶ νέων προσόδων, καὶ ἂν τότε ἐθεωρήθη, ὅτι ἡ πρόνοια αὕτη ἦτο ὑπερτέρα τῶν δυνάμεων τῆς χώρας, ὅτι ἦτο ὑπερτέρα τῆς διαθέσεως τῆς χώρας, ἐὰν ἡ χώρα ἐδήλωσεν, ὅτι δὲν εἶχε τότε τὴν διάθεσιν πρὸς ἐπαύξησιν τῶν φορολογικῶν αὐτῆς βαρῶν, ἀφοῦ εἰς τὴν τότε ἀναγκαίαν πρόνοιαν ἐπιπροσετίθετο καὶ ἑτέρα περὶ δέκα ἔτι ἑκατομμυρίων, ἦτο φυσικὸν ν’ ἀπεκδεχώμεθα, ὅτι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἠθέλομεν προτείνει, θὰ ἐθεωροῦντο ἐπαχθῆ. Ἔπρεπεν ἄρα νὰ καταδείξωμεν τὴν ἀναπόδραστον αὐτῶν ἀνάγκην, πρέπει δὲ νὰ καταδείξωμεν αὐτὴν καὶ ἤδη ἐκ τῶν ὑστέρων δι’ ἀριθμῶν, ἵνα δικαιολογηθῶμεν ἀπέναντι ἐκείνων, τοὺς ὁποίους οὕτω σπουδαίως ἐπεβαρύνομεν. Καὶ μετὰ τὴν ἀποτυχίαν τῆς πολιτικῆς τῆς ἑβδόμης Ἀπριλίου δὲν ἔπαυσαν οἱ παραίτιοι τῆς ἐπαυξήσεως τῶν δυσχερειῶν ἰσχυριζόμενοι, ὅτι ἄνευ ἀνάγκης ἐπεβλήθησαν φόροι, ὅτι ἠδυνάμεθα νὰ ἐξέλθωμεν τῶν δυσχερειῶν δι’ ἄλλων μέσων, ἔστω καὶ ἂν τὰ μέσα ταῦτα ἦσαν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα προετάθησαν ἐν τῇ Βουλῇ, ὅτι δὲν εἶναι ἀληθὲς, ὅτι αἱ ἐπιβαρύνσεις ἦσαν τοσαῦται, ὁποῖαι παρεστάθησαν ἤδη. Οἱ ἰσχυρισμοὶ οὗτοι ἐκάλουν ἀπάντησιν, ταύτην δὲ δίδουσιν ἤδη ὁμιλοῦντες ἀνθ’ ἡμῶν οἱ ἀριθμοί. Ἀλλ’ ἀφοῦ οὕτω κατηρτίσθη ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1887, ἀφοῦ κατηρτίσθη ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1886, διορθωθέντος παρ’ ἡμῶν διὰ τῆς ἐλαττώσεως τῶν ἐκτιμήσεων τῶν προσόδων, ἀφοῦ διεῤῥυθμίσθη διὰ τῆς ἀναπληρώσεως τῶν κενῶν διὰ νέων φορολογικῶν μέτρων, μένει νὰ ἐξετάσωμεν, κατὰ πόσον τὸ ὅλον σύστημα, τὸ παρ’ ἡμῶν προταθὲν καὶ παρὰ τῆς Βουλῆς ψηφισθὲν, ἀνταπεκρίθη πρὸς τὴν ἀνάγκην, κατὰ πόσον αἱ ἐπαγγελίαι ἐπηλήθευσαν, κατὰ πόσον οἱ μέχρι τοῦδε παρουσιαζόμενοι ἀριθμοὶ ἐπικυροῦσι τὸ βάσιμον τῶν ὑπολογισμῶν ἡμῶν. Καὶ δὲν ἔχομεν ὡς πρὸς τὸ 1887 Ἀπολογισμὸν, ἀφοῦ μόλις εἰσερχόμεθα εἰς τὸν ἑνδέκατον μῆνα τῆς χρήσεως, ἀπαρτιζομένης ἐξ 22 μηνῶν. Ἀλλὰ καίτοι δὲν ἔχομεν Ἀπολογισμὸν, καίτοι δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν, ὅπως διὰ τὸ ἔτος 1886, προσωρινὴν κατάστασιν διὰ τὸ πλεῖστον ἢ σχεδὸν διὰ τὸ ὅλον τῆς χρήσεως, αὐτοὶ οἱ δέκα μῆνες, περὶ τῶν ὁποίων δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν πληροφορίας, τουτέστιν οἱ ἐννέα μῆνες μέχρι τῆς 30ῆς Σεπτεμβρίου, περὶ τῶν ὁποίων δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν πλήρεις καὶ ἐπισήμους καταστάσεις, καὶ ὁ 10ος μὴν, περὶ τοῦ ὁποίου δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν πληροφορίας διοικητικὰς, ἀποχρώσας καὶ ἀσφαλεῖς, αὐτοὶ οἱ δέκα μῆνες δύνανται κατὰ πολὺ νὰ μᾶς διαφωτίσωσι· διότι ναὶ μὲν ἡ χρῆσις ἀπαρτίζεται ἐξ 22 μηνῶν, ἀλλὰ τοῦτο εἶναι γενικὴ ἔκφρασις. Ὅταν εἰσδύσωμεν εἰς τὰ καθ’ ἕκαστα, εὑρίσκομεν, ὅτι οἱ 22 μῆνες δὲν εἶναι ὁ χρόνος τῆς διαρκείας ὅλων τῶν προσόδων, ἐξ ἐναντίας αἱ πλεῖσται τῶν προσόδων δὲν διαρκοῦσιν ὡς πρὸς τὴν βεβαίωσιν καὶ τὴν εἴσπραξιν 22 μῆνας, αἱ πλεῖσται διαρκοῦσι μόνον 12 μῆνας· τὰ τελωνιακὰ, τὸ χαρτόσημον, οἱ φόροι τῆς καταναλώσεως, τὰ μονοπωλεῖα, τὸ ταχυδρομεῖον, τὸ τηλεγραφεῖον, αἱ κρατήσεις τῶν συντάξεων καὶ πλεῖσται, ὅσαι κατὰ νόμον βεβαιοῦνται καὶ εἰσπράττονται ἐντὸς τοῦ πρώτου ἔτους. Περὶ τούτων ἄρα ἔχοντες πληροφορίας ἀσφαλεῖς ἐπὶ 10 μῆνας, γινώσκομεν τὰ 10/12 τοῦ ὅλου καὶ δὲν εἶναι δύσκολον ν’ ἀποφανθῶμεν ἀσφαλῶς περὶ τῶν δύο ὑπολειπομένων δωδεκάτων· τὰ ποσὰ δὲ ἐπὶ Προϋπολογισμοῦ 94,000,000, εἰς τὰ ὁποῖα ἐφαρμόζεται ἡ σκέψις αὕτη, εἶναι περίπου ἐν συνόλῳ 70,000,000. Περὶ 70 ἄρα ἑκατομμυρίων τοῦ Προϋπολογισμοῦ δυνάμεθα ἀπὸ τοῦδε νὰ γινώσκωμεν τὰ ἀποτελέσματα κατὰ 10 δωδεκατημόρια καὶ ταῦτα τὰ 10 δωδεκατημόρια πρέπει νὰ μελετήσωμεν ἐπισταμένως, διότι ἐξ αὐτῶν δυνάμεθα νὰ ὁδηγηθῶμεν περὶ τῆς λειτουργίας τῶν μέτρων. Ὡς πρὸς τὰ ἄλλα 24 περίπου ἑκατομμύρια δὲν δυνάμεθα σήμερον νὰ εἴπωμέν τι νέον. Πᾶσα σκέψις περὶ ἐκείνων εἶναι πρόωρος. Ὅτε ἐπὶ 22 μηνῶν μόλις οἱ 10 μῆνες παρῆλθον, βεβαίως δὲν δυνάμεθα ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε πείρας νὰ ὁδηγηθῶμεν περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων. Ἀλλ’ ὅταν ἔχωμεν ἀποτελέσματα περὶ 70 ἑκατομμυρίων, ἐπὶ Προϋπολογισμοῦ 94,000,000, νομίζω, ὅτι ταῦτα εἶναι ἐπαρκῆ, ἵνα μᾶς διαφωτίσωσιν. Ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1887 ἐψηφίσθη ἐν ἰσοζυγίῳ, τὸ περίσσευμα τὸ παρουσιαζόμενον ἦτο ἁπλῶς ἀριθμητικὸν, δὲν εἶχεν ἀξίαν οὐσιαστικὴν, ἦτο 387 χιλ. δραχ., ὥστε δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι δὲν παρουσίαζε περίσσευμα, παρουσίαζεν ἁπλοῦν ἰσοζύγιον. Ποῖαι μεταβολαὶ ἐν τῇ ἐφαρμογῇ ἀπεδείχθησαν ἐπελθοῦσαι ὡς πρὸς τὰ ἔσοδα ἐν ἐκείνοις τοῖς φόροις, οἵτινες ἀποτελοῦσιν, ὅπως εἶπον, τὸ μέγιστον μέρος τῶν προσόδων τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ποῖα τὰ ἀποτελέσματα ὡς πρὸς τὰ ἔξοδα, διότι καὶ ὡς πρὸς ἐκεῖνα ἡ χρῆσις, ἥτις ἔχει διάρκειαν 22 μηνῶν, κατὰ τὸ πλεῖστον περιορίζεται εἰς μόνον 12, ἐντὸς τῶν ὁποίων δυνάμεθα ὡς πρὸς τὸ πλεῖστον τῶν ἐξόδων νὰ γνωρίσωμεν καὶ ἐπισήμως εἰς τί ποσὸν ἀνέρχονται. Ὀφείλομεν ἄρα νὰ ἐξετάσωμεν, ἡ ἐφαρμογὴ ἐπὶ 10 μῆνας τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων κατὰ πόσον ηὔξησε τὰς πιστώσεις τὰς ἀναγεγραμμένας, εἴτε διὰ νέων πιστώσεων, χορηγηθεισῶν διὰ Διαταγμάτων, ὅπως ἐπιτρέπει ὁ νόμος περὶ Προϋπολογισμοῦ, εἴτε διὰ τῆς γεννηθείσης ἀνάγκης, ἥτις θέλει ὑποχρεώσει τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιψηφίσῃ πρὸς τακτοποίησιν ἀναπληρωματικὰς ἢ ἐκτάκτους πιστώσεις, καὶ προσέτι ποῖοι περιορισμοὶ ἐπῆλθον εἰς τὰς δαπάνας. Ἐὰν πρὸς ἐπιτέλεσιν τοῦ σκοποῦ τῆς μελέτης ταύτης ποιησώμεθα ἀρχὴν ἀπὸ τῶν ἐσόδων, παρατηροῦμεν, ὅτι ἔχομεν ἔσοδα τοῦ 1887, ἐν οἷς θέλει ὑπάρξει πρόσοδος ἀνωτέρα τῆς ἀναγραφείσης ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, ὑπάρχουσιν ἄλλα, ἐν οἷς θέλει ὑπάρξει πρόσοδος κατωτέρα· πρόσοδον ἀνωτέραν θὰ ἔχωμεν εἰς τὸν φόρον τοῦ ἐλαίου, διότι εἶναι ἀναγεγραμμένον ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ποσὸν 400,000 δραχμῶν καὶ μέχρι τοῦδε εἶναι βεβαιωμένον ποσὸν 655,000· ἐκ τελῶν χαρτοσήμου θὰ ἔχωμεν αὔξησιν ἱκανῶς σπουδαίαν, διότι ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἀνεγράφη πρόσοδος ἐκ χαρτοσήμου 7,700,000 δραχμῶν· ἀλλ’ ἡ πρόσοδος ἐκ χαρτοσήμου, ὡς ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν μέχρι τοῦδε, θέλει βεβαίως ὑπερβῆ τὰ 8,000,000· οἱ ὑπολογισμοὶ διὰ τοὺς δύο τελευταίους μῆνας τοῦ ἔτους γίνονται διὰ τρόπου, ὁ ὁποῖος νομίζω, ὅτι θέλει θεωρηθῆ ὑπὸ τῆς Βουλῆς ὡς ἀσφαλής. Ὑπολογίζομεν, οἱ 10 πρῶτοι μῆνες τοῦ ἔτους 1887 ποῖον ποσὸν ἀπήνεγκον, ἐν ἀντιπαραβολῇ πρὸς τοὺς 10 πρώτους μῆνας τοῦ 1886, τοῦ 1885, τοῦ 1884, καὶ κατὰ τὴν ἀναλογίαν τῆς προσαυξήσεως τῆς προσόδου ἐκ χαρτοσήμου κατὰ τὸ 1886, τὸ 1885, τὸ 1884 κατὰ τοὺς δύο τελευταίους μῆνας τοῦ ἔτους, προσαυξάνομεν τὰ μέχρι τοῦδε εἰσπραχθέντα ἐκ φόρου χαρτοσήμου. Ἐὰν τοιαύτη προσαύξησις γίνῃ εἰς τὰ μέχρι τοῦδε εἰσπραχθέντα ἐκ φόρου χαρτοσήμου, ἔχομεν ἀσφαλῆ πρόσοδον, ὑπερβαίνουσαν τὰ 8,000,000. Περὶ πάντων, ὅσα ἀναφέρω, θέλω ὑποβάλει πίνακας, ἰδοὺ δὲ ὁ πίναξ ὡς πρὸς τὸν φόρον τοῦ χαρτοσήμου. Ἡ εἴσπραξις μέχρι τέλους Σεπτεμβρίου 1887 ἀνέρχεται εἰς 5,591,000, ἐνῷ κατὰ τὸ 1886 μέχρι τῆς αὐτῆς ἐποχῆς ἀνῆλθεν εἰς 5,097,000, κατὰ τὸ 1885 εἰς 4,381,000, κατὰ τὸ 1884 εἰς 4,538,000· ἐὰν ἄρα κατὰ τὴν ἀναλογίαν τοῦ 1886 αὐξήσωμεν τὴν μέχρι τῆς 30ῆς 7)βρίου πρόσοδον ἐκ χαρτοσήμου, ἡ ἀναλογία δὲ τοῦ 1886 εἶναι 69% διὰ τοὺς ἐπιλοίπους τρεῖς μῆνας, ἔχομεν πρόσοδον 8,100,000· ἐὰν κατὰ τὴν ἀναλογίαν τοῦ 1885, ἔχομεν πρόσοδον 8,200,000 δραχμῶν, ἀλλ’ ἐὰν αὐξήσωμεν κατὰ τὴν σχετικὴν ἀναλογίαν τῆς προσόδου τῶν 9 μηνῶν τοῦ 1887 πρὸς τοὺς 9 μῆνας τοῦ 1886 καὶ τοῦ 1885, πρέπει νὰ ἐπιπροσθέσωμεν καὶ ποσὸν ἄλλο, ἑπομένως ἡ προϋπολογισθεῖσα πρόσοδος εἰς 7,775,000 πιθανότατα θέλει αὐξήσει κατὰ 500,000· ἀλλ’ ἐν τῷ σημειώματι, τὸ ὁποῖον συνυποβάλλω μετὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, σημειοῦται ἐκ χαρτοσήμου 200,000 δραχμῶν προσαύξησις. Ἐκ τηλεγραφικῶν καὶ ταχυδρομείων κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον τοῦ ὑπολογισμοῦ ἔχομεν αὔξησιν 300,000 δραχμῶν. Ἔχομεν δὲ καὶ προαυξήσεις 2,000,000 ἐκ διαφόρων ἐσόδων τυχηρῶν, αἵτινες μέχρι τέλους Σεπτεμβρίου ἀνέρχονται εἰς 1,486,000. Ἑπομένως ἐν συνόλῳ ἔχομεν προσαύξησιν 2,830,000, ἅπερ, προστιθέμενα εἰς τὰ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἀναγεγραμμένα ἔσοδα ἐξ 94,656,000, ἀναβιβάζουσιν αὐτὰ εἰς 97,486,000. Ἀλλ’ ἐκ τούτων πρέπει ν’ ἀφαιρέσωμεν πάντα, ὅσα σήμερον μετὰ δεκάμηνον ἐφαρμογὴν θεωροῦμεν ὡς πιθανῶς μὴ βεβαιωτέα. Ἡ μέχρι τοῦδε ἐφαρμογὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ μᾶς πείθει, ὅτι ἐν τῷ φόρῳ τῶν ζώων θὰ ἐπέλθῃ ἐλάττωσις, διότι τὰ ἀπαριθμηθέντα ζῶα δὲν ἀνῆλθον εἰς τὸν μέσον ὅρον τοῦ παρελθόντος, τὸν ὁποῖον ἔχομεν ἀναγράψει ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1887, πολλῷ μᾶλλον δὲν ἀνῆλθον εἰς τὸν ὅρον, τὸν ἀναγεγραμμένον ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1886· τίνες οἱ λόγοι τῆς ἐλαττώσεως, δὲν ἔχομεν νὰ ἐξετάσωμεν, φαίνεται ὅμως, ὅτι ὑπάρχει τις ἐλάττωσις. Οὐχ ἧττον, καίτοι σημειοῦμεν τὴν βεβαίωσιν ἐπὶ ἔλαττον κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο, ἐλπίζομεν, ὅτι ἐν τῷ μέλλοντι θὰ γίνηται ἡ βεβαίωσις ἀσφαλῶς ἐπὶ τῷ μέσῳ ὅρῳ, διότι θέλομεν εἰσαγάγει εἰς τὴν Βουλὴν μέτρον περὶ διαφόρου τρόπου βεβαιώσεως, περὶ βεβαιώσεως, στηριζομένης εἰς τὸν μέσον ὅρον τῆς τελευταίας πενταετίας καὶ ἀποτελουμένης ἐξ αὐτοῦ τούτου τοῦ μέσου ὅρου· ἀλλ’ ἤδη ἐν τοῖς ἀποτελέσμασι τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1887 ἀναγράφομεν 480,000 δραχμῶν βεβαίωσιν ἐπὶ ἔλαττον ἐκ τοῦ φόρου τῶν ζώων. Ἐν τοῖς ἐγγείοις φόροις ἐπίσης πρέπει νὰ ἀναγράψωμεν ἐλάττωσιν· ἡ σταφὶς ηὐτύχησεν ἐφέτος ὡς πρὸς τὸ ποιὸν καὶ τὴν τιμήν, ἀλλ’ ὡς πρὸς τὸ ποσὸν δὲν ἔφθασεν εἰς τὸν μέσον ὅρον, τὸν ἀναγραφέντα ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, ὡς ἐκ τούτου πρέπει νὰ σημειωθῇ βεβαίωσις ἐπὶ ἔλαττον, ἐπίσης πρέπει νὰ σημειωθῇ ἐλάττωσις καὶ ἐκ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Ἀμφότερα ταῦτα ἀποτελοῦσι 560,000 δραχμῶν. Τὰ τελωνιακὰ τέλη ἀνταπεκρίθησαν κατ’ ἀρχὴν εἰς τὰς προσδοκίας ἡμῶν, ὅτε προετείναμεν τὰς αὐξήσεις, ἤτοι τὴν αὔξησιν δασμῶν καὶ τὴν αὔξησιν διὰ τῆς πληρωμῆς εἰς χρυσὸν ἢ τοῦ ἀντιτίμου αὐτοῦ. Ἐλέχθη ἐν τῇ Βουλῇ, ὅτι ἐπιπροστιθέμεναι αἱ αὐξήσεις αὗται εἰς τὰς ψηφισθείσας τῇ εἰσηγήσει τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, ἀντὶ νὰ φέρωσι μεγαλειτέραν πρόσοδον, θέλουσιν ἐλαττώσει καὶ τὰς προϋπαρχούσας. Ἐῤῥήθη τότε, ὅτι εἶναι μάταιον ἐπὶ προσόδων ἐκ δασμῶν 15,500,000 κατὰ τὸ προηγούμενον ἔτος, νὰ προσδοκῶμεν προσαύξησιν, ὁποία ἡ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1887 ἀναγεγραμμένη, εἰς 28,547,000 δραχμῶν. Ἀναγράφετε, ἔλεγον οἱ ταῦτα ἰσχυριζόμενοι, 28 ἑκατομμύρια ἐκ φόρων εἰσαγωγῆς καὶ δὲν θέλετε λάβει οὐδὲ τὰ 15 ἑκατομμύρια τοῦ 1885, διότι ἐν τῇ φορολογίᾳ, ὅταν φθάσητε εἰς τὸ ἀνώτατον τῆς φορολογικῆς δεκτικότητος σημεῖον, ἀντὶ νὰ προσαυξάνητε διὰ τῶν προσθηκῶν, ἀφαιρεῖτε. Ἐν τούτοις τὰ μέχρι τοῦδε ἀποτελέσματα μαρτυροῦσιν, ὅτι ἡ πρόσοδος ἐκ τελῶν εἰσαγωγῆς θέλει πλησιάσει εἰς τὸ ποσὸν τῶν 28,000,000. Δὲν ἔχομεν ἔτι τὰ ἀποτελέσματα τοῦ Νοεμβρίου καὶ τοῦ Δεκεμβρίου καὶ δὲν δυνάμεθα ἑπομένως νὰ ἀποφανθῶμεν ἀσφαλῶς, διότι τὰ μέχρι τοῦδε ἀποδεικνύουσιν, ὅτι ὑπάρχει παραλλαγὴ ἀπὸ μηνὸς εἰς μῆνα. Οἱ πρῶτοι μῆνες τοῦ ἔτους δὲν ἔδιδον πλήρη τὴν ἐκ τῆς προσθέτου φορολογίας ἀναλογίαν τῆς προσαυξήσεως· οἱ τελευταῖοι ὅμως μῆνες, ὁ 7βριος καὶ ὁ 8βριος, ἔδωκαν πρόσοδον ἀνωτέραν τῆς ἀναλογίας τῆς προσαυξήσεως. Ἡ ἀναλογία τῆς προσαυξήσεως ἐπὶ τὸν μέσον ὅρον τριῶν ἐτῶν, ὅστις εἶχε ληφθῆ ὡς βάσις τοῦ προσδιορισμοῦ τῆς προσόδου ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ ἔτους 1887, ἦτο 52 τοῖς ἑκατόν. Κατὰ Σεπτέμβριον καὶ Ὀκτώβριον εἰσεπράχθησαν οὐ μόνον τὰ 52% ἐπὶ πλέον τοῦ μέσου ὅρου τῆς προσόδου τῶν ἐτῶν 1883, 1884 καὶ 1885, ἀλλὰ προσέτι εἰσεπράχθη κατὰ μῆνα 7βριον ποσὸν 400,000 δραχμῶν πέραν τῆς προσαυξήσεως, κατὰ δὲ μῆνα 8βριον ποσὸν 75,000 δραχμῶν πέραν τῆς προσαυξήσεως. Τί θὰ εἰσπραχθῇ κατὰ μῆνα Νοέμβριον καὶ Δεκέμβριον, δὲν δυνάμεθα νὰ γινώσκωμεν. Δύνανται οἱ μῆνες οὗτοι νὰ μὴ δώσωσι προσαύξησιν πέραν τῆς ἀναλογίας, δύνανται ἴσως νὰ ὑστερήσωσι τῆς ἀναλογίας, ἀλλὰ κατὰ πιθανότητα οἱ μῆνες οὗτοι θ’ ἀπενέγκωσι τὴν προσαύξησιν τῶν δύο προηγουμένων μηνῶν, διότι οἱ πίνακες τοῦ παρελθόντος δεικνύουσι συνήθως τοὺς μῆνας τούτους ὁμοίους πρὸς τοὺς ἀμέσως πρὸ αὐτῶν. Ὁμιλῶν καὶ περὶ τῶν τελωνιακῶν περιορίζομαι εἰς τὴν εἰσαγωγήν. Εἶπον πρότερον, ὅτι γίνεται τις ἀφαίρεσις ἐπὶ τῆς προσόδου ἐκ τῆς σταφίδος, διότι αἱ πληροφορίαι τῶν ἐφοριῶν μᾶς πείθουσιν, ὅτι ἡ παραγωγὴ ὑπῆρξε κατωτέρα τῆς μέσης, ἡ ἀφαίρεσις ὅμως αὕτη ἐγένετο ἐν τοῖς ἐγγείοις φόροις, δὲν ἐγένετο ἐν τοῖς τελωνιακοῖς, διότι τὸ ἄρθρον, τὸ περὶ τελωνιακῶν, δὲν ἀφορᾷ εἰς ὅλους τοὺς φόρους, οἵτινες εἰσπράττονται ἐν τοῖς τελωνείοις. Ὁμιλοῦντες περὶ τῶν τελωνιακῶν πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν τὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ δασμολογίου, δυνάμεθα δὲ ἀσφαλῶς νὰ εἴπωμεν, ὅτι αἱ προσθῆκαι κατὰ τὸ πλεῖστον πραγματοποιοῦνται. Ἴσως δὲν πραγματοποιηθῇ ὁλόκληρος ἡ διαφορά, ἡ ἀπὸ τῶν 15,500,000 τοῦ 1885 μέχρι τῶν 28,500,000 τῶν ἀναγεγραμμένων ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1887· ἴσως πραγματοποιηθῇ διαφορὰ κατὰ 1,400,000 ἐπὶ ἔλαττον, τὸ ποσὸν δὲ τοῦτο ἀναγράφομεν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, διότι μέχρι τοῦδε τοσαύτη ὑπάρχει διαφορὰ προσόδου ἐπὶ ἔλαττον τῆς ἀναλογούσης. Ἐὰν ἄρα οἱ μῆνες 9βριος καὶ 10βριος δὲν δώσωσιν ὡς ὁ 7βριος καὶ ὁ 8βριος ποσὸν πέραν τῆς ἀναλογίας τῆς προσαυξήσεως, ἀλλὰ δώσωσι μόνον τὴν ἀναλογίαν, ἡ ἐλάττωσις τοῦ ἀναγεγραμμένου ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1887 ποσοῦ θ’ ἀναβῇ εἰς 1,400,000 δραχμῶν. Ἐπὶ τῶν παιγνιοχάρτων θὰ ὑπάρξῃ ἐλάττωσις 150,000 δραχμῶν. Ἐπὶ τῶν ποτῶν θὰ ὑπάρξῃ ἐλάττωσις, διότι μέχρι τοῦδε δὲν ἤρξατο ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νέου νόμου, διότι δὲν ἠδυνάμεθα ἔτι νὰ λάβωμεν τοὺς μηχανικοὺς μετρητὰς καὶ τ’ ἄλλα ἐργαλεῖα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπαραίτητα πρὸς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νέου συστήματος. Ἐκ τούτου ἐλάττωσις 500,000 δραχμῶν. Τοῦ καπνοῦ, ὡς ἐκ τῆς βραδείας ἐφαρμογῆς, θὰ ὑπάρξῃ ἐλάττωσις προσόδου 1,000,000. Ὡς πρὸς τὰ τοῦ καπνοῦ ἔχομεν ἤδη ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ διαφωτίσωσι τὴν Βουλήν. Ἀνέγνωσα πρὸς ὑμᾶς πρότερον τ’ ἀποτελέσματα τοῦ 1886 καὶ εἴδετε, ὅτι κατὰ τὸ 1886, ἐφαρμοζομένου τοῦ καταργηθέντος συστήματος, εἴχομεν ἐπὶ ἔλαττον βεβαίωσιν ἐπὶ τοῦ καπνοῦ 2,776,000. Ἤδη ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε ἀποτελεσμάτων τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ συστήματος τῆς διὰ τῶν κοπτηρίων φορολογίας δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ἀσφαλῶς, ὅτι τὸ ποσὸν, εἰς ὃ ὑπελογίσθη ἡ ἐτησία κατανάλωσις, εἶναι ὁ κατώτατος ὅρος καὶ ὅτι βεβαίως ἔσται αὕτη ἀνωτέρα. Ἔχομεν τὰ ἀποτελέσματα τῆς καταναλώσεως κατὰ δεκαημερίαν, τὰ ποσὰ δὲ, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθη ὁ Προϋπολογισμὸς, εἶναι κατανάλωσις 27,777 ὀκάδων κατὰ δεκαημερίαν. Ἤρξατο ἡ κατανάλωσις ἀπὸ ποσῶν 20, 22, 23 χιλιάδων κατὰ δεκαήμερον, τὸ δὲ τελευταῖον τοῦτο δεκαήμερον ἔφθασεν εἰς ποσὸν 27,300, τουτέστιν εἰς τὴν ἀναλογίαν, ἐπὶ τῆς ὁποίας στηρίζεται ὁ Προϋπολογισμός. Γνωστὸν εἶναι, ὅτι ἐγένοντο μεγάλαι προμήθειαι κατὰ τὰς παραμονὰς τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ Νόμου, καὶ προδήλως, ὅταν αἱ προμήθειαι αὗται ἐξαντληθῶσιν, ὅπως καὶ ἐπὶ τῇ πρώτῃ ἐφαρμογῇ τοῦ αὐτοῦ Νόμου εἴδομεν τὴν κατανάλωσιν αὐξάνουσαν, θέλομεν ἴδει αὐτὴν αὐξάνουσαν καὶ ἤδη. Ἀλλὰ καίτοι οὕτως ἐξησφαλίσθη ἡ βάσις τῆς προσόδου τοῦ καπνοῦ, ὁποία ἀνεγνωρίσθη ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, οὐχ ἧττον πρέπει νὰ σημειώσωμεν 1,000,000 ἐλάττωσιν προσόδου, διότι ἀντὶ τῆς 1ης Ἰουνίου δὲν ἠδυνήθημεν νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸν νόμον ἢ τὴν 10ην Αὐγούστου, τὰ δὲ πρῶτα δεκαήμερα ἀπήνεγκον πρόσοδον κατά τι κατωτέραν τῆς ἀναλογίας. Ἐπίσης καὶ ἡ ἐκ τοῦ σιγαροχάρτου πρόσοδος διὰ τοὺς αὐτοὺς λόγους σημειοῦται ἐπὶ ἔλαττον κατὰ 200,000 δραχμῶν. Θὰ ἔχωμεν ἐλάττωσιν προσόδου καὶ ἐκ τιμήματος ἐθνικῶν κτημάτων οὐχὶ ὅσην τὸ 1886, ὅτε οἱ προϋπολογισμοὶ ὑπερέβησαν τὰς εἰσπράξεις κατὰ τέσσαρα ἑκατομμύρια δραχμῶν, ἀλλὰ θὰ ἔχωμεν 500,000 ἐλάττωσιν. Πάντα ταῦτα ἀνέρχονται εἰς 4,890,000 δρ., ἅτινα, ἀφαιρούμενα ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων, ἐπαυξηθέντος ὡς πρότερον ἐξέθηκα, φέρουσιν αὐτὸν εἰς 92,596,000. Αἱ βεβαιώσεις αὗται, οὕτω δι’ αὐξήσεων καὶ ἐλαττώσεων μεταῤῥυθμισθεῖσαι, δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ἤδη ὡς ἀσφαλεῖς, διότι ηὐξήσαμεν ἐκείνας μόνας, ἐπὶ τῶν ὁποίων τὰ ἀποτελέσματα, τὰ μέχρι τοῦδε, δεικνύουσι βεβαίαν αὔξησιν καὶ ηὐξήσαμεν αὐτὰς ἐπὶ τῷ κατωτάτῳ, ἠλαττώσαμεν δὲ ἐπὶ τῷ ἀνωτάτῳ ἐκείνας, ὧν ἡ ἐπὶ 10 μῆνας ἐφαρμογὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἔπεισεν ἡμᾶς, ὅτι ἦσαν δεκτικαὶ περιορισμοῦ. Ποῖοι φόροι μένουσιν, ἐπὶ τῶν ὁποίων δυνάμεθα ἤδη νὰ θεωρήσωμεν, ὅτι δὲν ἐπεχύθη νέον φῶς ἀφ’ ὅτου ἐψηφίσθη ὁ Προϋπολογισμός; Εἶναι οἱ φόροι, περὶ ὧν καὶ ἄλλοτε ἡ πεῖρα μᾶς ἐδίδαξεν. Αἱ περὶ αὐτῶν ἐκτιμήσεις ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἐστηρίχθησαν ἐπὶ τῶν μέσων ὅρων τῶν προσόδων τοῦ παρελθόντος, οὐδεὶς δὲ ὑπάρχει λόγος, ἵνα θεωρήσωμεν, ὅτι αἱ βεβαιώσεις τοῦ παρελθόντος δὲν θέλουσι πραγματοποιηθῆ ἤδη, ὅτε ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ βλέπομεν τάσιν πρὸς αὔξησιν μᾶλλον ἢ πρὸς ἐλάττωσιν. Ἀλλὰ τὰ 92,596,000 εἶναι τὰ βεβαιωθησόμενα ἔσοδα καὶ τὸ ζήτημα δὲν εἶναι, προκειμένου περὶ ἀπολογισμοῦ καὶ περὶ σκέψεων, ἐπὶ τῶν ὁποίων θέλομεν στηρίξει πρακτικὰ μέτρα, τὸ τῶν βεβαιώσεων· τὸ ζήτημα εἶναι τὸ τῶν εἰσπράξεων, διότι αἱ εἰσπράξεις παρέχουσι τὸ χρῆμα· ὡς πρὸς δὲ τὰς εἰσπράξεις τίνα ἔχομεν διδόμενα; Οὐδὲν ἔχομεν διδόμενον ὡς πρὸς τὰς εἰσπράξεις, ὅτι θέλουσιν αὗται ὑστερήσει τῶν βεβαιώσεων πλειότερον ἢ ἄλλοτε. Ὡς πρὸς τοὺς πλείστους τῶν φόρων δὲν ὑπάρχει ἀπόστασις μεταξὺ εἰσπράξεως καὶ βεβαιώσεως. Ὡς πρὸς τὰ 70 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ἀνήνεγκον πρότερον, ἡ βεβαίωσις γίνεται διὰ τῆς εἰσπράξεως καὶ ἑπομένως συμπίπτει μετὰ τῆς εἰσπράξεως· πρόκειται ἄρα περὶ 24 ἑκατομμυρίων. Πρόκειται περὶ τῶν ἀμέσων φόρων, πρόκειται περὶ τοῦ τιμήματος τῶν γαιῶν καὶ κτημάτων, πρόκειται περὶ τοῦ μισθώματος ἐθνικῆς περιουσίας ἀκινήτου· οὗτοι εἶναι οἱ φόροι καί τινες ἄλλοι ὀλιγώτερον σπουδαῖοι, ἐπὶ τῶν ὁποίων ὑπάρχει ἀπόστασις μεταξὺ βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως. Ἡ ἀπόστασις αὕτη ἐν τῷ παρελθόντι εἶναι γνωστόν, ὅτι ἀνέβη εἰς 8% καὶ εἰς 9% ἀνέβη καὶ εἰς 10%, ἀλλ’ ἐκτάκτως ἐπὶ τοῦ ὅλου Προϋπολογισμοῦ· ἐπὶ δὲ τοῦ ποσοῦ, ἐπὶ τοῦ ὁποίου δύναται νὰ ὑπάρξῃ διαφορὰ μεταξὺ εἰσπράξεως καὶ βεβαιώσεως, δὲν δύναται τὸ ποσὸν τοῦτο νὰ ὑπερβῇ τὰ 30%. Συνάμα μετὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ παρελθόντος ἔτους ὑπέβαλον καὶ πίνακα, δεικνύοντα ἐπὶ ἑκάστου φόρου τὴν καθυστέρησιν εἰσπράξεως πρὸς τὴν βεβαίωσιν, καθ’ ὃν ὑπάρχουσι φόροι, ἐν οἷς ὑστερεῖ ἡ εἴσπραξις κατὰ 3 τοῖς ἑκατὸν, ὑπάρχουσι δὲ καὶ φόροι, ἐν οἷς ὑστερεῖ μέχρι 50 τοῖς ἑκατόν. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ ὅλου ποσοῦ τῶν προσόδων, καθ’ ἃς ὑστερεῖ ἡ εἴσπραξις τῆς βεβαιώσεως, ἡ ἀναλογία τῆς καθυστερήσεως οὐδέποτε ὑπερβαίνει τὰ 30 τοῖς ἑκατόν. Ἐπὶ 24 ἄρα ἑκατομμυρίων μείωσις 30% φέρει ποσὸν 7,200,000, δηλαδὴ τὸ ποσὸν περίπου τὸ ἀναγεγραμμένον ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἀλλὰ εἰς τοῦτο θέλω ἐπανέλθει, ἀφοῦ ὁμιλήσω περὶ τῶν ἐξόδων. Ὡς πρὸς ταῦτα δὲ παρατηρῶ, ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1887 ἀνέγραψε ποσὸν 94,269,000 δραχμῶν, προσετέθησαν δὲ ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις ἔκτοτε 626,000 δραχμῶν ἐκ διαφόρων λόγων, τουτέστι: τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν 493,000 δραχμῶν, δι’ ἐπιστροφὰς χρημάτων 120,000 καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης 13,000 δραχμῶν· ὥστε ἔχομεν ἔξοδα 94,895,000 δραχμῶν. Ἐπὶ τούτων δὲ ἔχομεν αὐξήσεις καὶ ἐλαττώσεις. Καὶ περὶ μὲν τῶν αὐξήσεων θέλουσιν ὑποβληθῆ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ οἰκεῖα νομοσχέδια, τὰς δ’ ἐλαττώσεις, ἀνωτέρας τῶν αὐξήσεων, μνημονεύω, ὅπως τὸ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν αὐξήσεων ὑπόλοιπον λογισθῇ εἰς περιορισμὸν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων. Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν ἔχομέν τινας αὐξήσεις· ἔχομεν αὐξήσεις, προερχομένας ἐκ τῆς βραδείας διαθέσεως τῶν ὑπεραρίθμων ἵππων, ἥτις ἐπήνεγκε κατ’ ἀνάγκην μεγαλειτέραν δαπάνην διὰ τροφὴν τῆς ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἀναγεγραμμένης. Ἔχομεν ὡσαύτως αὔξησιν ἐκ τῶν ἀμοιβῶν τῶν ὑπαξιωματικῶν, διότι ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν εἶχεν ὑπολογισθῆ ἐλάσσων τοῦ πραγματικοῦ· ἔχομεν εἰς τὰς στερεὰς χορηγίας δαπάνας ἐπὶ πλέον τῶν ἀναγεγραμμένων. Ἔχομεν ὅμως καὶ δαπάνας ἐπὶ ἔλαττον. Ἀφαιροῦντες δὲ τὰς ἐπὶ πλέον δαπάνας ἀπὸ τῶν ἐπὶ ἔλασσον, ἔχομεν κατὰ πίνακας ἀσφαλεῖς βεβαιωμένην ἐλάττωσιν τῶν ἀναγεγραμμένων ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργείου δαπανῶν 2,250,000 δραχμῶν. Ἐν τοῖς ἄλλοις Ὑπουργείοις ἔχομεν ἐλαττώσεις, αἱ ὁποῖαι ἐν συνόλῳ ὑποθέτομεν, ὅτι θὰ ἦναι ἐν τῇ συνήθει ἀναλογίᾳ μεταξὺ 5½ ἕως 6%, ἐπὶ τῇ τοιαύτῃ δὲ ἀναλογίᾳ, τὴν ὁποίαν καὶ ἐπὶ τῶν πραγμάτων ἐφηρμόσαμεν καὶ εὕρομεν ἀκριβῆ, θεωροῦμεν, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ ἐλάττωσις 1,830,000. Ἀλλὰ μεγαλειτέρα πασῶν τούτων τῶν ἐλαττώσεων εἶναι ἡ ἐκ τοῦ δημοσίου χρέους. Ὅτε ὑπεβάλομεν τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1887 εἰς τὴν Βουλὴν, εἴπομεν, ὅτι ἡ κατάστασις τῶν χρεῶν τοῦ Δημοσίου, τῶν τε παγίων καὶ τῶν ἐκκρεμῶν, μᾶς περιῆγεν εἰς λίαν δυσχερῆ θέσιν, ὅτι ἠναγκαζόμεθα κατ’ ἐκείνην τὴν στιγμὴν νὰ προνοῶμεν περὶ χρημάτων πρὸς πληρωμὴν ὀφειλῶν ἀπαιτητῶν· διαρκούσης δὲ τῆς Συνόδου ἐκείνης ἠναγκάσθημεν νὰ δανεισθῶμεν δι’ ἐντόκων γραμματίων μεταλλικὸν 19,000,000 χάριν τοιούτων πληρωμῶν, ὑπῆρχον δ’ ἐνεχυριασμένοι τίτλοι τοῦ δανείου τῶν 170,000,000 καὶ ἔπρεπε νὰ φροντίσωμεν περὶ ἀπελευθερώσεως αὐτῶν. Ὡς πρὸς πάντα ταῦτα, διαρκούσης ἔτι τῆς Συνόδου ἐκείνης, καίτοι ἐν ἀρχῇ αὐτῆς ἦτο πανθομολόγητον, ὅτι δυσχερῶς θὰ ἐπετυγχάνετο οἱοσδήποτε οἰκονομικὸς συνδυασμὸς πρὸς ἐξομάλισιν αὐτῶν, ἠδυνήθημεν νὰ ἐπιληφθῶμεν διαπραγματεύσεων, αἵτινες ἔληξαν μετὰ τὴν λῆξιν τῆς Συνόδου, ἀλλ’ ὧν τὸ ἀποτέλεσμα ἦτο γνωστὸν καὶ πρὸ τῆς λήξεως· ὁμιλῶ περὶ τοῦ δανείου τῶν 135 ἑκαττομυρίων. Τὸ δάνειον τοῦτο ἐπήνεγκεν ἀποτελέσματα ὠφελιμώτατα εἰς τὰ τοῦ δημοσίου χρέους, διότι δι’ αὐτοῦ ἠδυνήθημεν νὰ ἐξοφλήσωμεν ὀφειλὰς, τῶν ὁποίων ὁ τόκος ἦτο ἀνώτερος τοῦ συνομολογηθέντος διὰ τὸ δάνειον τῶν 135 ἑκατομ. Εἴχομεν ὀφειλὰς, τῶν ὁποίων ὁ τόκος ἦτο 9% καὶ 8% καὶ 7½% καὶ 7%· τὰς ὀφειλὰς ταύτας ἐτρέψαμεν διὰ τοῦ δανείου τῶν 135 ἑκατομμυρίων εἰς ὀφειλὴν, ἧς ὁ τόκος ἀνέρχεται εἰς 5,93%, τὸ τοιοῦτον ἀφῆκεν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1887 ἀδιάθετον πίστωσιν σπουδαίαν, ἀλλὰ πλὴν τούτου ἀφῆκεν ἀδιάθετον πίστωσιν καὶ ἡ κατάργησις τῶν χρεωλυσίων τῶν τραπέντων δανείων, διότι τὸ νέον δάνειον ὑπηρετεῖται διὰ χρεωλυσίου 75 ἐτῶν, τὸ δὲ ποσὸν, τὸ ἀπαιτούμενον κατ’ ἔτος πρὸς λύσιν δανείου 75 ἐτῶν, εἶναι ἐλάχιστον, ἐτρέψαμεν δὲ ἐν τῷ τοιούτῳ δανείῳ δάνεια, τῶν ὁποίων ἡ λύσις περιωρίζετο εἰς 12 ἢ 14 ἔτη· ἐκ τούτου προῆλθε μεγάλη ἀνακούφισις τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ὁμοία ἀνακούφισις προῆλθε καὶ ἐξ ἑτέρου λόγου· ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἀνεγράφετο διὰ τὴν ἀπόκτησιν μεταλλικοῦ 25% διαφορὰ συναλλάγματος, τοῦτο δὲ τὸ μεταλλικὸν, ὡς ἐκ τῆς νέας τροπῆς τῶν πραγμάτων, τῶν ἐκ τοῦ δανείου τῶν 135 ἑκατομμυρίων, καὶ ὡς ἐκ τοῦ χρήματος, τὸ ὁποῖον ἐκ τοῦ δανείου τούτου διεθέτομεν, ἀπεκτήθη ἐπὶ ὅροις συμφεροτέροις. Ἐκ τούτου ἐπῆλθεν οἰκονομία σπουδαία. Πᾶσαι δὲ αἱ οἰκονομίαι, αἱ ἐν τῷ δημοσίῳ χρέει, αἱ ἀποῤῥεύσασαι ἐκ τοῦ δανείου τῶν 135 ἑκατομμυρίων, ἀνέρχονται εἰς 6,664,000 δραχμῶν. Ἐπιπροσθετομένων εἰς ταύτας τῶν οἰκονομιῶν, ὧν προεμνήσθην, ἔχομεν ποσὸν 10,744,000, ὅπερ ἀφαιρούμενον ἀπὸ τῶν 94,895,000, ἀφίνει ἔξοδα πραγματοποιούμενα 84,150,000. Τὰ ποσὰ ταῦτα ἤθελον ἐλαττωθῆ ἔτι μᾶλλον, ἐὰν τὸ δάνειον ὅλον διετίθετο εἰς τροπὴν χρεῶν· καὶ βεβαίως ἐν τῇ οἰκονομικῇ ἡμῶν καταστάσει θὰ ἦτο ἐπιθυμητὸν νὰ διετίθετο ὁλόκληρον τὸ δάνειον πρὸς τοιοῦτον σκοπὸν, διότι θὰ συνετέλει εἰς τὴν διαῤῥύθμισιν τῶν οἰκονομικῶν· ἀλλ’ ὑπῆρχεν ἄλλη ἀνάγκη προγενεστέρα ἐν ταῖς σκέψεσι τῆς Κυβερνήσεως, περὶ ἧς, πρὸ τοῦ δανείου, εἶχε προβῆ εἰς διαπραγματεύσεις καὶ σχεδὸν εἰς συμφωνίας οὐχὶ ὁριστικὰς, ὑπῆρχεν ἡ ἀνάγκη τοῦ καταρτισμοῦ στόλου. Πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον ἐν τῷ δανείῳ τῶν 135,000,000 περιλαμβάνεται ποσὸν 26,000,000, τὰ ὁποῖα δὲν ἐπραγματοποιήθησαν ἔτι, τουτέστι δὲν φέρουσιν ἀπὸ τοῦδε τόκον, ἀλλ’ εἶναι κατατεθειμένοι οἱ τίτλοι αὐτῶν εἰς χεῖρας τραπεζιτῶν καὶ θέλουσι φέρει τόκον ἀπὸ τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν πληρόνεται ἑκάστη δόσις. Ἤδη μία δόσις ἐπληρώθη ἐκ 5,683,000 δραχμῶν, καὶ μόνον ὡς πρὸς ἐκείνην πληρόνονται τὰ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δανείου. Τὸ δάνειον ὅμως τοῦτο προϋπῆρχε καὶ προεψηφίσθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Ἡ Βουλὴ εἶχε ψηφίσει ἄδειαν συνομολογήσεως δανείου 30 ἑκατομμυρίων, ἡ δὲ ἄδεια ἐκείνη ἐψηφίσθη κατόπιν διαπραγματεύσεων, εἰς ἃς εἶχε προέλθει ἡ Κυβέρνησις περὶ κατασκευῆς πλοίων. Αἱ διαπραγματεύσεις ἐκεῖναι εἶχον ἀπολήξει εἰς ὁριστικὸν σχέδιον συμφωνίας μετ’ αὐτῆς ἐκείνης τῆς Ἑταιρίας, μεθ’ ἧς συνεβλήθημεν καὶ ἤδη πρὸς κατασκευὴν τῶν πλοίων, ἡ δὲ τιμὴ τῶν πλοίων εἶχε προσδιορισθῆ εἰς 27,450,000 ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ διαγωνισμοῦ τοῦ 1884. Ἐνθυμεῖσθε πόσος πάταγος εἶχε γίνει παρὰ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐπὶ τῇ ἀποστολῇ ναυτικῶν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν χάριν καταρτισμοῦ προγράμματος κατασκευῆς πλοίων. Τὸ πρόγραμμα κατηρτίσθη καὶ προεκλήθη διαγωνισμὸς, εἰς ὃν εἶχον προσέλθει πολλὰ τῶν πρωτευόντων ναυπηγείων, ἐν οἷς καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀνέλαβεν ἤδη τὴν παραγγελίαν. Τὸ κατάστημα ἐκεῖνο εἶχε λάβει τὸ γέρας ἐν τῷ διαγωνισμῷ, γέρας κυρωθὲν καὶ ὑπὸ ἐπιτροπῆς ἐξ ἡμεδαπῶν καὶ ὑπὸ ναυπηγοῦ διακεκριμένου, ὃν μετεκαλέσαμεν ἐξ Ἰταλίας τῇ εὐμενεῖ συναινέσει τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως. Τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ διαγωνισμοῦ τοῦ τότε ἐλήφθη ὡς βάσις τῆς συμφωνίας τῆς νῦν, ἀλλὰ βελτιουμένης τῆς προσφορᾶς ὡς πρὸς ἡμᾶς, διεπραγματεύθημεν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀποτελέσματος τοῦ διαγωνισμοῦ καὶ συνεφωνήσαμεν ἐπὶ ὅροις συμφερωτέροις, τουτέστιν ὅτι, ἐὰν ἀπεδεικνύετο, ὅτι αἱ τιμαὶ τοῦ ὑλικοῦ, αἱ νῦν παραβαλλόμεναι πρὸς τὰς τιμὰς τὰς τότε, εἶναι κατώτεραι, ἦτο ὑποχρεωμένη ἡ Ἑταιρία νὰ παραδεχθῇ ἐλάττωσιν τοῦ τιμήματος ἴσην πρὸς τὴν διαφορὰν, ἐπίσης ὅτι ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει θὰ ἐπληρόνετο παρὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως δι’ ὡρισμένας ἐργασίας ποσὸν ἀνώτερον τοῦ πληρονομένου κατὰ τὰ ἐπίσημα τιμολόγια ὑπὸ τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως. Οὕτως, ἀποστείλαντες εἰς Γαλλίαν τὰ μέλη τῆς Γαλλικῆς ναυτικῆς ἀποστολῆς, τὸν ναυπηγὸν Dupont καὶ τὸν Ναύαρχον Lejeune, κατηρτίσαμεν σχέδιον συμβάσεως. Ἀλλὰ κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἡμεῖς δὲν ἠδυνάμεθα νὰ διαθέσωμεν χρῆμα, ἑπομένως ἔπρεπεν αὐτὴ αὕτη ἡ Ἑταιρία νὰ παραδεχθῇ διορίας πληρωμῆς, ἔπρεπε συνάμα αὐτὴ ν’ ἀναλάβῃ τὰ τοῦ οἰκονομικοῦ συνδυασμοῦ. Ὡς πρὸς τοῦτον προσετρέξαμεν πρὸς κανονισμὸν τοῦ τύπου εἰς ἑτέραν συμφωνίαν, ἥτις ἐγένετο πρὸς τὴν αὐτὴν Ἑταιρίαν κατὰ τὸ 1878. Τότε ἡ αὐτὴ Ἑταιρία εἶχε παραδεχθῆ τὴν πληρωμὴν πλοίων, εἰς αὐτὴν παραγγελθέντων, διὰ διορίας ὀκταετοῦς, ἐπροτείναμεν ἄρα εἰς αὐτὴν ἐπὶ τῇ αὐτῇ βάσει, ἀλλ’ ἐπὶ τόκῳ βελτίονι ὡς πρὸς ἡμᾶς, νὰ συμφωνήσῃ τὰ περὶ τῆς πληρωμῆς τῶν πλοίων· ἀπεδέχθη τοῦτο ἡ Ἑταιρία καὶ προεβαίνομεν πρὸς τὴν συνομολόγησιν τῆς συμβάσεως, ἀλλ’ ἐγεννήθησαν διαφωνίαι, ὅτε συνελάβομεν τὴν ἐλπίδα τῆς συνομολογήσεως τοῦ δανείου τῶν 135,000,000, ἐπειδὴ δὲ τοῦτο θὰ συνωμολογεῖτο ἐπὶ ὅροις συμφερωτέροις ὡς πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτοῦ, ἐπεζητήσαμεν νὰ συγχωνεύσωμεν ἐν τῷ δανείῳ τούτῳ τὸν οἰκονομικὸν συνδυασμὸν, τὸν ἀφορῶντα εἰς τὰ πλοῖα. Ἐν τῇ διαπραγματεύσει περὶ τῶν πλοίων, ἡ ὁποία εἶχε φθάσει σχεδὸν εἰς τὴν ὑπογραφὴν, εἴχομεν σταματήσει ἀπέναντι ἀξιώσεως τῆς Ἑταιρίας, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἐθεώρησεν ἀπαράδεκτον, ὅπως οὐ μόνον δοθῶσιν ἐγγυήσεις περὶ τῆς πληρωμῆς, ἀλλ’ ὅπως ἔχῃ αὐτὴ ἡ Ἑταιρία τὴν διαχείρισιν τῶν φόρων τῶν καθοριζομένων πρὸς τὴν ἐγγύησιν. Ἡ συμφωνία ἐκείνη, ἥτις εἶχε φθάσει εἰς τοιοῦτον σημεῖον, παρεῖχε διορίας ὀκταετεῖς, διαιρουμένας εἰς ἑξάμηνα, ὁ δὲ τόκος ἦτο 7%. Ἡ Ἑταιρία εἶχε παραστήσει πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἠναγκάζετο νὰ προτάττῃ ἀξιώσεις ἕνεκεν τῶν δυσχερειῶν εἰς εὕρεσιν τοῦ χρήματος, καὶ μάλιστα ὡς πρὸς τὸν τόκον τοῦ τιμήματος τοῦ πυροβολικοῦ δὲν ἠρκέσθη εἰς τὸ 7 τοῖς ἑκατὸν, ἀλλ’ ἀπῄτησεν 9 τοῖς ἑκατὸν, ἡμεῖς δ’ εἴχομεν δεχθῆ τὴν ἀπαίτησιν ταύτην, διότι ἐθεωροῦμεν ἀπαραιτήτως ἀναγκαῖον νὰ κατασκευασθῶσι τὰ πλοῖα. Ἐν ταύτῃ τῇ περὶ τοῦ τόκου διαπραγματεύσει ἡ Ἑταιρία εἶχεν ὁμολογήσει, ὅτι τὸ 7% καὶ τὸ 9% δὲν θὰ περιήρχετο ὅλον εἰς ὄφελος αὐτῆς, διότι θὰ ἠναγκάζετο αὕτη εἰς προεξόφλησιν τῶν γραμματίων τῶν ὀκταετῶν νὰ πληρώσῃ 2%. Ὅτε εἶχον διακοπῆ αἱ διαπραγματεύσεις, δι’ ὃν λόγον εἶπον, ἤτοι διὰ τὴν ἄρνησιν ἡμῶν, ὅπως παραχωρήσωμεν τὴν διαχείρισιν τῶν ὑπεγγύων προσόδων, καὶ συνελάβομεν τὴν ἐλπίδα, ὅτι ἠθέλομεν δυνηθῆ ἐν ἄλλῳ δανείῳ νὰ περιλάβωμεν οἰκονομικὸν συνδυασμὸν ἐπαρκῆ πρὸς τὴν ἀπόκτησιν τῶν πλοίων, ἐστράφημεν πρὸς τοὺς ναυπηγοὺς καὶ εἴπομεν πρὸς αὐτούς: μέχρι τοῦδε διαπραγματευόμενοι πρὸς ὑμᾶς, ἠναγκαζόμεθα νὰ χορηγῶμεν τόκον περιλαμβάνοντα 2% εἰς προεξόφλησιν τῶν ὁμολογιῶν τῶν ὀκταετῶν· ἤδη ἡμεῖς πραγματευόμεθα δάνειον καὶ δίδομεν ὑμῖν χρῆμα, ἀπαιτοῦμεν ἄρα ὅπως τὸ 2% δοθῇ πρὸς ἡμᾶς, ἐκπιπτόμενον ἐκ τοῦ τιμήματος τῶν πλοίων· τοῦτο ἡ Ἑταιρία ἀπεδέχθη, καὶ ἐγένοντο ἔπειτα διαπραγματεύσεις πρὸς ἐξεύρεσιν τῶν ὅρων τῆς ἐλαττώσεως. Κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς ἐγεννήθησαν ἀμφισβητήσεις καὶ κατ’ ἀρχὰς ὡρίσθη ἡ ἐλάττωσις εἰς 1,450,000, τουτέστι περιωρίζετο τὸ τίμημα τῶν πλοίων ἀπὸ 27,450,000 εἰς 26,000,000, ἡμεῖς ὅμως ἐπεμείναμεν, ὅτι ὁ ὑπολογισμὸς κακῶς ἐγένετο καὶ ὅτι εἴχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσωμεν περαιτέρω ἐλάττωσιν 500 χιλιάδων· μετὰ πολλὰς διαπραγματεύσεις ἐπετεύχθη, ὅπως καὶ τοῦτο παραχωρηθῇ, οὐχὶ ὅμως διὰ περαιτέρω ἐλαττώσεως τῆς τιμῆς τῶν πλοίων, ἀλλὰ δι’ αὐξήσεως τῆς τιμῆς τοῦ δανείου. Ὡς ἐνθυμεῖσθε, ὅτε ἐγένετο λόγος ἐν τῇ Βουλῇ περὶ τοῦ δανείου, εἴπομεν, ὅτι ὁ ὅρος τῆς τιμῆς τῆς πραγματοποιήσεως τοῦ δανείου θὰ ἦτο 66 καὶ ⅔ τοῖς ἑκατὸν, ἀλλὰ τὸ δάνειον ἐπραγματοποιήθη πρὸς 67,40%. Ἐν τῇ αὐξήσει τῆς τιμῆς περιελήφθη τὸ ποσὸν 500 χιλ. ἀντὶ τῆς κατὰ τοσοῦτον ἐλαττώσεως τῆς τιμῆς τῶν πλοίων, καὶ ἕτεραι 500 χιλ. δραχ. δι’ ἑτέραν τινὰ ἀπαίτησιν ἡμῶν. Ἐν τῇ διαπραγματεύσει οἱ μεθ’ ἡμῶν συμβαλλόμενοι δὲν εἶχον συμπεριλάβει τὴν συνήθη ἀπαίτησιν τοῦ ½% ὑπὲρ τῶν ἐκτελούντων τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου. Τοιοῦτο δικαίωμα παραχωρεῖται ἐν πᾶσι τοῖς δανείοις, οἱ δὲ μεθ’ ἡμῶν διαπραγματευόμενοι ἀπῄτουν, ἵνα περιληφθῇ περὶ τούτου διάταξις ἐν τῇ συμβάσει· ἀλλ’ ἡμεῖς, ἀφοῦ περὶ τούτου δὲν ἐγένετο λόγος κατὰ τὴν διαπραγμάτευσιν, ἀπεκρούσαμεν τὸν ἰσχυρισμὸν, ὅτι σιωπηρῶς ἐξυπηκούεται, εἴπομεν ὅτι ἐν ταῖς χρηματικαῖς συμφωνίαις οὐδὲν ἐξυπακούετο· ἀπελήξαμεν δὲ εἰς τὴν ἀναγραφὴν τοῦ ποσοῦ ἐν τῇ συμβάσει, ἐπ’ αὐξήσει ὅμως τῆς τιμῆς τοῦ δανείου, ὅση ἀνταπεκρίνετο εἰς τὸ δικαίωμα τοῦ ½% καὶ ἣν ὑπελογίσαμεν εἰς 500 χιλιάδας δραχμὰς ἐφάπαξ. Τὰ δύο ποσὰ ταῦτα, ἐκ 500 χιλιάδων ἑκάτερον, ἀποτελοῦντα 1 ἑκατομμύριον, ἐπιπροσετέθησαν εἰς τὸ πραγματικὸν κεφάλαιον τοῦ δανείου διὰ τῆς αὐξήσεως αὐτοῦ ἀπὸ 66 καὶ ⅔ εἰς 67,40%· ὥστε πραγματικῶς τὰ πλοῖα παρηγγέλθησαν οὐχὶ ἀντὶ 26 ἑκατομμυρίων, ἀλλ’ ἀντὶ 25,500,000, τουτέστιν ὑπῆρξεν ἐλάττωσις 2 ἑκατομμυρίων ἐπὶ τῆς τιμῆς, ἣν ἠθέλομεν πληρώσει κατὰ τὴν ἀρχικὴν πρὸς τὴν Ἑταιρίαν συμφωνίαν. Πλὴν τούτου ἡ διὰ τοῦ δανείου τῶν 135 ἑκατομμυρίων ἀντικατάστασις τῆς περὶ τῶν πλοίων συμφωνίας περιεῖχε μὲν ἄλλα πλεονεκτήματα, διότι τὰ ὀκταετῆ γραμμάτια θ’ ἀπήνεγκον τόκον 7%, ἐνῷ τὸ δάνειον συνωμολογήθη πρὸς 5 καὶ 93%, προσέτι δὲ μᾶς ἀπήλλαξε τῆς δυσχερείας τῆς πληρωμῆς τῶν ὀκταετῶν γραμματίων, πληρωμῆς, ἥτις πάντως θὰ ἐπήγετο τὴν ὑποχρέωσιν τῆς δι’ ἑτέρου δανείου ἀποκτήσεως τῶν κεφαλαίων πρὸς ἀπότισιν τῶν χρεωλυτικῶν δόσεων. Καθ’ ὅλα ἄρα ὑπῆρξε λίαν ὠφέλιμος ἡ τροπὴ τῆς πρώτης συμφωνίας εἰς τὴν δευτέραν, τῆς συμφωνίας τῆς ἀπ’ εὐθείας γενομένης πρὸς τοὺς ναυπηγοὺς, πρὸς τὴν συμφωνίαν τὴν γενομένην πρὸς τοὺς συμβληθέντας μεθ’ ἡμῶν περὶ τοῦ δανείου.

§6Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μοὶ δίδετε τὴν ἄδειαν νὰ σᾶς διακόψω;

§7ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μάλιστα.

§8ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁμιλεῖτε περὶ συμφωνίας γενομένης κατὰ τὸ 1878. Δὲν γνωρίζω, ἂν ἦναι ἐν γνώσει τῆς Βουλῆς ἡ συμφωνία.

§9ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡμεῖς, ἐλθόντες εἰς τὰ πράγματα κατὰ τὸ 1880, εὕρομεν σύμβασιν ὑπογεγραμμένην παρὰ τοῦ τέως Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν κ. Μπούμπουλη περὶ κατασκευῆς πλοίων μετὰ τῆς Ἑταιρίας τῶν Forges et Chantiers καὶ κανονίζουσαν πληρωμὴν ὀκταετῆ. Τὴν συμφωνίαν ταύτην ἠρνήθην νὰ κυρώσω· ὑποβαλὼν αὐτὴν εἰς τὴν Βουλὴν, ἀνεκοίνωσα πάντα τὰ κατ’ αὐτὴν, εἶπον δὲ, ὅτι τὴν σύμβασιν ταύτην ἀνακοινῶ, διότι ἀνέγραφεν ὑποχρέωσιν, ἐφ’ ᾗ ἡ Κυβέρνησις ἦτο ἀλληλέγγυος πρὸς τοὺς προκατόχους αὑτῆς. Ἀλλ’ ὑποβαλὼν αὐτὴν εἰς τὴν Βουλὴν, εἶχον ἐκπληρώσει τὴν ὑποχρέωσιν τὴν ἐκ τῆς συμβάσεως, καὶ ἐθεώρουν, ὅτι δὲν εἶχον δικαίωμα οἱ ναυπηγοὶ ν’ ἀπαιτήσωσί τι πλέον παρ’ ἐμοῦ. Οὕτως ἡ ὑποβληθεῖσα αὕτη σύμβασις ἔμεινεν ἀψήφιστος, διότι οὐδεὶς πλέον ἐν τῇ Βουλῇ ἐγένετο λόγος περὶ αὐτῆς.

§10ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μοὶ ἐγεννήθη ἡ ἀπορία, ἂν εἶχον ἀναγγελθῆ τὰ τῆς συμβάσεως ὑπὸ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ, δηλαδὴ ἂν εἶχεν εἰσαχθῆ ἡ σύμβασις εἰς τὴν Βουλήν. Ἡ δὲ ἀπορία αὕτη μοὶ ἤγειρε τὴν ὑπόνοιαν, μήπως ἡ ὑπόθεσις αὕτη ἦναι γνωστὴ μόνον εἰς τὰ γραφεῖα καὶ ὄχι εἰς τὴν Βουλήν. Διὰ τοῦτο θέλω παρακαλέσει νὰ κατατεθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ἡ σύμβασις.

§11ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶναι κατατεθειμένη εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς θὰ εὑρεθῇ ἡ παρ’ ἐμοῦ γενομένη τότε εἰσήγησις. Ἀλλὰ καὶ ἡ ὑπηρεσία, ἐφ’ ὅσον ἔχει τὰ πρωτότυπα, θέλει βεβαίως ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ζητούμενον.

§12ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ διατάξῃ τὴν ἀναζήτησιν τῆς συμβάσεως εἰς τὰ ἀρχεῖα.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§14ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀλλὰ καὶ μετὰ τὴν πληρωμὴν τὴν γενομένην διὰ τὰ πλοῖα, πληρωμὴν κατὰ τὸ ἐνεστὸς ἔτος ἀνερχομένην, ὡς εἶπον, διὰ τὴν πρώτην δόσιν εἰς 5,683,000, ἔχομεν πάλιν ἐκ τοῦ δημοσίου χρέους ἐλάττωσιν, ὁποίαν ἐξέθηκα πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ πᾶσαι αἱ ἐλαττώσεις ἔκ τε τοῦ δημοσίου χρέους καὶ ἐξ ἄλλων κεφαλαίων ἀθροιζόμεναι ἀποτελοῦσι 10,744,000, ἅτινα ἀφαιρούμενα ἐκ τῶν 94,895,000, τῶν ἀναγεγραμμένων ὡς ἐξόδων ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1887, περιορίζουσι τὰ ἔξοδα εἰς 84,150,000. Ἔχομεν ἄρα βεβαιωμένα ἔσοδα 92,596,000, ἔχομεν δὲ καὶ ἔξοδα 84,150,000. Ἐὰν ἄρα ἐπρόκειτο περὶ Προϋπολογισμοῦ, ἠθέλομεν εἴπει, ὅτι τὸ 1887 ἀναγράφει περίσσευμα ὅση εἶναι ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν 84,150,000 καὶ τῶν 92,596,000, τουτέστι περὶ τὰ 8,400,000 δραχμῶν. Τὰ ἔξοδα βεβαίως θέλουσι περιορισθῇ εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο, τὰ βεβαιωθησόμενα ἔσοδα βεβαίως θέλουσιν ἀνέλθει εἰς τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἐπαρουσίασα. Ὑποβάλλω πάντας τοὺς πίνακας χάριν πλήρους περὶ τούτου ἐξετάσεως καὶ πλήρους κατ’ ἀντιμωλίαν συζητήσεως. Ἀλλ’ ὑπάρχει ἐκ τούτων ἰσοζύγιον; Τοῦτο ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς ἀποστάσεως μεταξὺ τῶν εἰσπράξεων καὶ τῶν βεβαιώσεων. Ἡ καθυστέρησις ἡ συνήθης ποία εἶναι; Ἔχω ἐδῶ σημειωμένας τὰς καθυστερήσεις κατὰ τὰ παρελθόντα ἔτη. Ἐκ τῶν ἤδη δημοσιευθέντων γινώσκετε, ὅτι αἱ ἀναλογίαι τῶν καθυστερήσεων εἶνε ὀκτὼ τοῖς ἑκατὸν, ἢ ἑπτὰ τοῖς ἑκατὸν, ἢ 9%. Κατὰ ταύτας τὰς ἀναλογίας αἱ εἰσπράξεις τοῦ 1887 θὰ ὑστερήσωσι τῶν βεβαιώσεων περὶ τὰ 7,500,000. Ἐξετάζοντες δὲ τὰ ποσὰ τῶν καθυστερημάτων κατὰ τὰ παρελθόντα ἔτη, ἔχομεν: κατὰ τὸ 1883 6,141,000, κατὰ τὸ 1884 5,429,000, κατὰ τὸ 1885 8,657.000· ἀλλ’ ἐδῶ περιλαμβάνονται καὶ αἱ εἰσφοραί, αἱ κατὰ τὸ 1886, 7,365,000. Τὰ ποσὰ, ἐφ’ ὧν ἐφαρμόζεται ἡ καθυστέρησις, ὀλίγον διαφέρουσιν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1887, διότι δὲν πρόκειται περὶ τοῦ ὅλου Προϋπολογισμοῦ, πρόκειται μόνον περὶ τῶν προσόδων ἐκείνων, ὡς πρὸς τὰς ὁποίας ὑπάρχει ἀπόστασις μεταξὺ εἰσπράξεων καὶ βεβαιώσεων. Ἑπομένως οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος, ἵνα ὑποθέσωμεν, ὅτι κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο θέλει ὑπάρξῃ μεγαλειτέρα ἡ ἀπόστασις ἢ ἐν τῷ παρελθόντι, τοὐναντίον πάντα τὰ περὶ εἰσπράξεως μέχρι τοῦδε γνωστὰ ἀποδεικνύουσιν, ὅτι γοργοτέρῳ βήματι βαίνει αὕτη ἐν σχέσει πρὸς τὰς βεβαιώσεις, καὶ ὅτι, ἂν κατὰ τὰς ἀναλογίας τοῦ παρελθόντος θὰ ὑπῆρχε καθυστέρημα 7½ τοῖς ἑκατὸν, κατὰ πᾶσαν πιθανότητα θὰ ἀνέλθῃ εἰς 6½%. Ὑπολογιζόμενον ὅμως καὶ πρὸς 7½%, πάλιν ἀφίνει περίσσευμα εἰσπράξεων πρὸς τὰς πραγματικὰς δαπάνας ὑπὲρ τὸ ἑκατομμύριον.

§15ΡΙΚΑΚΗΣ. Μέχρι τέλους Σεπτεμβρίου, κατὰ τὰ ἀποτελέσματα, πόσα εἰσεπράχθησαν εἰς τὰ Ταμεῖα;

§16ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Αἱ πληροφορίαι περὶ βεβαιώσεων καὶ εἰσπράξεων δημοσιεύονται κατὰ μῆνα ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως, πάντες δὲ οἱ πίνακες ὑποβάλλονται εἰς τὴν Βουλὴν συνάμα μετὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὡς προεῖπον. Εἶπον, ὅτι ὑποβάλλεται εἰς τὴν Βουλὴν κατάστασις ἐπίσημος μέχρι τῆς 30 7βρίου 1887 τῆς χρήσεως τοῦ 1887, ἐκεῖ δ’ εὑρίσκονται πάντα ὅσα ζητεῖτε ἢ ὅσα δύνασθε νὰ ζητήσητε. Ἀλλ’ ἐξετάζοντες καὶ ταῦτα κατ’ ἀντιπαράθεσιν, εὑρίσκομεν, ὅτι κατὰ τὸ 1886 τῇ 30 7βρίου εἶχε βεβαιωθῆ ποσὸν 41,078,000 διότι περὶ βεβαιώσεως πρέπει νὰ ὁμιλήσωμεν, τὰ περὶ εἰσπράξεων δὲν δύνανται σήμερον νὰ μᾶς δώσωσιν ὁδηγίαν, ἀφ’ οὗ αὗται θέλουσι πραγματοποιηθῆ ἐντὸς 22 μηνῶν· ἀλλὰ μέχρι τῆς 30 7βρίου 1886 εἶχον βεβαιωθῆ 41,078,000 τῆς χρήσεως τοῦ 1886, ὁ δὲ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1886, ὁ ἐπανορθωθεὶς ὡς πρὸς τὸν ὑπολογισμὸν, οὐχὶ ὡς πρὸς τὴν βάσιν, ἦτο 76,580,000. Ἂν ἄρα τὰ 76,580,000 ἔδωσαν 41,078,000, τὰ 94,656,000 τοῦ 1887 πόσα ἔδει νὰ δώσωσιν; ἄν ἡ βεβαίωσις παρηκολούθει τὸν Προϋπολογισμὸν κατὰ τὰς αὐτὰς ἀναλογίας, ἔδει νὰ δώσωσι 50,635,000, ἀλλὰ δὲν δίδει 50· ἐκ τῶν πινάκων βλέπομεν, ὅτι μᾶς δίδει 54,937,000, ἑπομένως βαίνομεν τώρα γοργωτέρῳ τῷ βήματι ἢ κατὰ τὸ 1886. Ὡς πρὸς δὲ τὰς εἰσπράξεις ἔχομεν ἐνδείξεις, διότι δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἄλλο τι, ἔχομεν ταύτην τὴν ἔνδειξιν, ὅτι πρῶτον κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο τῇ 30 7βρίου αἱ εἰσπράξεις ὑπερβαίνουσι τὰς δαπάνας καὶ τοῦτο κατὰ 2,510,000 δραχμῶν. Ὅλοι γινώσκετε, ὅτι οἱ πρῶτοι μῆνες τοῦ ἔτους ὀνομάζονται ἄγονοι, εἶναι μῆνες, κατὰ τοὺς ὁποίους πρέπει ν’ ἀναπληρῶνται τὰ ἐλλείμματα τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐκ τῶν περισευμάτων τῶν τελευταίων μηνῶν. Ἐν τούτοις κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο τῇ 30 7βρίου εὑρίσκομεν ἐσόδων σχέσιν πρὸς τὰ ἔξοδα ἀφίνουσαν περίσσευμα ἐσόδων.

§17ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πόθεν τὸ εὑρίσκετε τοῦτο;

§18ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐκ τοῦ πίνακος τῶν ταμιῶν καὶ τῆς προσωρινῆς καταστάσεως.

§19ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε δὲν εἶναι ἀκριβὴς ἡ βάσις σας, διότι εἶναι ἐξωφλημένα ἐντάλματα, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν σωρείαν ἀτελεύτητον, εἶναι αἱ πληρωμαὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τόσα ἄλλα πράγματα.

§20ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Στηρίζομαι διὰ τὸ 1887, ὅπου καὶ διὰ τὸ 1886 καὶ διὰ τὸ 1885. Τουτέστιν, ἂν κατὰ τὸ 1887 ἔχωμεν περίσσευμα ἐσόδων πρὸς τὰ ἔξοδα τῇ 30 7βρίου, κατὰ δὲ τὸ 1886 εἴχομεν ἔλλειμμα ἐκεῖ, ὅπου ἤδη ἔχομεν περίσσευμα, λέγω, ὅτι ἡ ἔνδειξις εἶναι εὐάρεστος δι’ ἐκείνους, οἵτινες εὐχαριστοῦνται βλέποντες τὸν Προϋπολογισμὸν βαίνοντα πρὸς τὸ ἰσοζύγιον. Ἐννοεῖται, ὅτι, ὅταν προαναγγέλλω ὅτι φέρω ἐνδείξεις, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ μοὶ λέγῃ τις, ὅτι τοῦτο, τὸ ὁποῖον φέρω, εἶναι ἔνδειξις. Εἶπον, ὅτι ἐνδείξεις μόνον δύναμαι νὰ δώσω· ἂν αἱ ἐνδείξεις ἦναι εὐάρεστοι πρὸς ἡμᾶς, δυσάρεστοι δὲ πρὸς ὑμᾶς, ὡς μαρτυρεῖ ἡ ταραχή σας, τοῦτο δὲν μειοῖ τὴν ἀξίαν αὐτῶν.

§21ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐν ταῖς δαπάναις, αἵτινες ὑπολείπονται ἐκ τῶν εἰσπράξεων, περιλαμβάνεται καὶ ἡ πληρωμὴ τῶν τοκομεριδίων;

§22ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ πληρωμὴ τῶν τοκομεριδίων, ἐφ’ ὅσον μὲν ταῦτα ἦσαν ἀπαιτητὰ, ἐγένετο, ἐφ’ ὅσον δὲ ταῦτα δὲν ἦσαν ἀπαιτητὰ, βεβαίως θὰ γίνῃ κατὰ τὴν ἐποχὴν, καθ’ ἣν θὰ ὦσιν ἀπαιτητά. Θὰ ᾖ ἀπαιτητὸν κατὰ τὸν Δεκέμβριον ποσὸν 5,246,000, ἀλλὰ κατὰ τὴν αὐτὴν περίπου ἐποχὴν πρέπει νὰ λάβωμεν πρόνοιαν καὶ διὰ τὴν ἀπότισιν τοκομεριδίων βαρυνόντων τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1888, ὡς πληρωτέων κατὰ Ἰανουάριον. Ἐν συνόλῳ πρέπει νὰ λάβωμεν πρόνοιαν περὶ 11,458,000. Τοῦτο παρουσιάζει δυσχέρειαν ὡς πρὸς τὴν ἀπόκτησιν τοῦ μεταλλικοῦ, τὴν διαφορὰν δὲ τοῦ μεταλλικοῦ πρὸς τὸ χαρτονόμισμα τὴν ἔχομεν σημειωμένην, καὶ ὅτε ἐφέρομεν τὸν ὑπολογισμὸν 6,664,000 ἐπὶ ἔλαττον ἐν τῷ δημοσίῳ χρέει, περιελάβομεν ἐν τοῖς ὑπολογισμοῖς τὴν διαφορὰν 25% διὰ τὴν προμήθειαν τοῦ μεταλλικοῦ, τοῦ ἀπαιτηθησομένου διὰ τὰ τοκομερίδια τοῦ Δεκεμβρίου. Ἡ ἐργασία ἡ ἐμὴ συνίστατο εἰς τοῦτο, εἰς τὸ νὰ δείξω κατὰ τί αἱ βεβαιώσεις θέλουσιν ὑπερτερήσει τὰς ἀναγραφείσας, κατὰ τί αἱ βεβαιώσεις θέλουσι καθυστερήσει τῶν ἀναγραφεισῶν, κατὰ τί αἱ δαπάναι θέλουσιν εἶσθαι ἀνώτεραι τῶν ἀναγραφεισῶν, κατὰ τί θέλουσιν εἶσθαι κατώτεραι τῶν ἀναγραφεισῶν. Ἐπὶ τούτῳ φέρω πᾶσαν χρήσιμον πληροφορίαν. Τὸ ἐξαγόμενον εἶναι τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἐξέθηκα πρὸς ὑμᾶς, ὅτι αἱ βεβαιώσεις ἀνέρχονται εἰς 92,596,000, ὅτι αἱ δαπάναι ἀνέρχονται εἰς 84,000,000 καὶ μένει ὡς πρὸς τὸ ἰσοζύγιον τὸ ζήτημα κατὰ πόσον αἱ εἰσπράξεις θὰ ὑστερήσωσι τῶν βεβαιώσεων. Ἂν αἱ εἰσπράξεις ὑστερήσωσι τῶν βεβαιώσεων, ὅσῳ καθυστέρησαν κατὰ προηγούμενα ἔτη, θέλομεν ἔχει περίσσευμα ἑκατομμυρίου, ἂν ὑστερήσωσι περισσότερον ἢ κατὰ τὸ παρελθὸν, τὸ περίσσευμα δύναται νὰ ἐκλείψῃ, ἐὰν ὀλιγώτερον, τὸ περίσσευμα δύναται νὰ αὐξήσῃ. Νομίζω ὅμως, ὅτι, ὅπως ἔχουσι τὰ πράγματα, δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι εἶναι ἐξησφαλισμένον τὸ ἰσοζύγιον Ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ μόνον τὸ ἰσοζύγιον τοῦ Προϋπλοογισμοῦ τῆς χρήσεως, πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἐπαρκὴς πρόνοια καὶ περὶ τῶν τῆς διαχειρίσεως, διότι ἡ διαχείρισις, καίτοι ἀνεξάρτητος ἀπὸ τῆς χρήσεως, σχετιζομένη δὲ πρὸς αὐτὴν μόνον ἐφ’ ὅσον περιλαμβάνει καὶ τὴν χρῆσιν, περιλαμβάνει τὰ ἐκ τῆς χρήσεως περισσεύματα ἢ τὰ ἐκ τῆς χρήσεως ὑστερήματα, ἡ διαχείρισις δύναται νὰ φέρῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν πολλὰς δυσχερείας. Καὶ τὴν διαχείρισιν εὕρομεν, ὅτε ἀνελάβομεν τὴν ἐξουσίαν, ἐν χείρονι ἔτι καταστάσει ἢ τὴν χρῆσιν. Τὴν χρῆσιν εὕρομεν παρουσιάζουσαν Προϋπολογισμὸν τοῦ ἔτους, κατὰ τὸ ὁποῖον ἀνελάβομεν τὴν Ἀρχὴν, Προϋπολογισμὸν τακτικὸν, ὅστις ἔμελλε νὰ ἀπολήξῃ εἰς ἔλλειμμα 28,000,000, προσέτι δὲ περιλαμβάνουσαν καὶ Προϋπολογισμὸν ἔκτακτον. Ἀλλ’ εὕρομεν κατάστασιν διαχειρίσεως οἰκτροτάτην, ἥτις ἐπήγετο προνοίας παντοίας, προνοίας περὶ ἀμέσου ἀποφυγῆς κρίσεως οἰκονομικῆς, προνοίας καὶ περὶ τοῦ μέλλοντος. Εἴχομεν τὰς προκαταβολὰς ἐπὶ τῇ ἐνεχυριάσει τῶν τίτλων τοῦ δανείου τῶν 170,000,000, προκαταβολὰς, βραχείας διορίας, ὧν τινες ἦσαν καὶ ληξιπρόθεσμοι, καθ’ ἣν ἡμέραν ἀνελάβομεν τὴν ἐξουσίαν. Ἔπρεπε περὶ τῶν προκαταβολῶν τούτων νὰ προνοήσωμεν· εἴχομεν προμηθευτὰς, ἀπαιτοῦντας πληρωμὴν εἰς μεταλλικὸν, ἡμεῖς δὲ κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην οὔτε μεταλλικὸν διεθέτομεν, οὔτε τραπεζικὰ γραμμάτια ἠδυνάμεθα νὰ τρέψωμεν εἰς μεταλλικόν. Ἡ κατάστασις ἐκείνη, ἥτις περιεγράφη εἰς τὴν Βουλὴν, ἥτις καὶ ἀνεγράφη ἐν ταῖς προτάσεσι, ταῖς ὑποβληθείσαις τότε εἰς τὴν Βουλὴν, κατὰ τί μετεβλήθη; Ποία εἶναι ἡ σημερινὴ κατάστασις τοῦ δημοσίου χρέους; Ποία εἶναι ἡ σημερινὴ κατάστασις τοῦ κυμαίνοντος χρέους, καὶ ἡ σχέσις αὐτοῦ πρὸς τὸ πάγιον χρέος; Ἡ κατάστασις τοῦ κυμαίνοντος χρέους σήμερον εἶναι καθ’ ὅλα εὐάρεστος, διότι τὸ κυμαῖνον χρέος, δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἐξέλιπεν, πᾶσαι αἱ προκαταβολαὶ ἀπετίθησαν διὰ τοῦ παγίου χρέους τοῦ 75ετοῦς, ἀπετίθησαν καὶ τὰ ἔντοκα γραμμάτια εἰς μεταλλικὸν, αὐτὰ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἠναγκάσθημεν ἡμεῖς καὶ ἡ ὑποστηρίζουσα ἡμᾶς Βουλὴ νὰ θεσπίσωμεν πρὸς εὕρεσιν τοῦ χρήματος εἰς πληρωμὴν τῶν ἀπαιτητῶν ὀφειλῶν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης· ἐξωφλήθησαν πάντα, ὅσα ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἀναγράφονται ὡς προσωρινὰ χρέη, πλὴν ποσοῦ τινος ἐντόκων γραμματίων. Σήμερον ὑπάρχουσιν ἐν κυκλοφορίᾳ ἔντοκα γραμμάτια 8,715,000, ἀλλὰ καὶ ταῦτα θέλουν περιορισθῆ εἰς 5,000,000 διὰ συμβάσεως, ἥτις ὑπεγράφη καὶ θέλει ὑποβληθῆ εἰς τὴν κύρωσιν τῆς Βουλῆς, 5,000,000 ἔντοκα γραμμάτια εἶναι κάτω τοῦ ὅρου τῆς συνήθους ἀνάγκης τοιούτων οἰκονομικῶν γραμματίων. Εἶναι ἀνάγκη πάντοτε ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ἢ εἰς τὴν διάθεσιν αὐτῆς παροχὴ γραμματίων τινῶν, διὰ τῶν ὁποίων νὰ δύνηται ν’ ἀποκτᾷ προσωρινῶς χρῆμα καὶ ν’ ἀποδίδῃ πάλιν αὐτὸ παρερχομένης τῆς ἀνάγκης. Ὥστε σήμερον τὸ κυμαῖνον χρέος, τὸ ὁποῖον τοσοῦτον μᾶς ἐπίεζεν, ὅτε εἴχομεν κατὰ πρῶτον νὰ σκεφθῶμεν περὶ οἰκονομικῆς διαῤῥυθμίσεως τῶν τῆς χώρας, σήμερον τὸ κυμαῖνον χρέος ἐντελῶς ἐξέλιπεν, ἔμεινε δὲ τὸ ποσὸν ἐκεῖνο τῶν ἐντόκων γραμματίων, τὸ ὁποῖον ἐν παντὶ Κράτει θεωρεῖται κατ’ ἀναλογίαν ὡς ἀναγκαῖον πρὸς τὴν κίνησιν τῆς οἰκονομικῆς μηχανῆς. Μετὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ὑποβάλλω καὶ πλήρεις σημειώσεις περὶ ὅλων τῶν ἀφορώντων εἰς τὰ τοῦ κυμαίνοντος τούτου χρέους καὶ εἰς τὰ τῆς τροπῆς αὐτοῦ εἰς πάγιον, εἴτε διὰ τοῦ δανείου τῶν 135,000,000, εἴτε διὰ τῆς ἀποκτήσεως ὁμολογιῶν τοῦ δανείου τῶν 170,000,000 παρ’ ἐκείνων, οἵτινες εἶχον τὸ δικαίωμα τῆς αἱρέσεως διὰ τῆς ἐνασκήσεως τοῦ δικαιώματος αὐτῶν τούτου, εἴτε διὰ τῆς συμβάσεως πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν περὶ δανείου 15,000,000. Ταῦτα εἶναι περιττὸν νὰ ἐκθέσω πρὸς ὑμᾶς ἐν λεπτομερείᾳ, διότι θὰ τὰ ἀνεύρητε ὅλα ἐν τῷ τεύχει τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Δύναμαι δὲ ἤδη, ἀφοῦ παρέστησα τὰ τοῦ 1887 ὡς πράγματι ἔχουσι καὶ ὡς ἀποῤῥέουσιν ἐκ τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα καταθέτω εἰς τὴν Βουλήν, ὡς πρός τε τὴν χρῆσιν καὶ ὡς πρὸς τὴν διαχείρισιν, δύναμαι ἤδη νὰ μεταβῶ εἰς τὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1888, αὐτοῦ τούτου, τὸν ὁποῖον ἤδη καταθέτω εἰς τὴν Βουλήν. Ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1887 ἤδη, ὅτε μελετᾶται ὑπὸ τὸ φῶς τῆς ἐφαρμογῆς τῆς δεκαμήνου, ἀποδεικνύει, ὅτι δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς βάσις εἰς τὴν διαῤῥύθμισιν τοῦ μέλλοντος τὴν οἰκονομικήν. Ἐπὶ τούτου ἄρα θέλομεν στηριχθῆ καὶ θέλομεν εἰς αὐτὸν φέρει μόνον τὰς τροποποιήσεις τὰς ὑπαγορευμένας ἐξ αὐτῶν τούτων τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς μέχρι τοῦδε ἐφαρμογῆς· ἀλλὰ θέλομεν δυνηθῆ κατὰ τὸ 1888 νὰ πράξωμεν καί τι, τὸ ὁποῖον δὲν ἠδυνήθημεν νὰ πράξωμεν κατὰ τὸ 1887. Θέλομεν δυνηθῆ τοὺς ὑπολογισμοὺς τῶν ἐσόδων νὰ στηρίξωμεν ἐπὶ τῷ κατωτάτῳ καὶ ὄχι ἐπὶ τῷ μέσῳ ὅρῳ τῶν προσόδων τοῦ παρελθόντος, ὅπως κατὰ τὸ πλεῖστον ἐπράχθη ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ παρελθόντος ἔτους. Πολλάκις εἴδομεν Προϋπολογισμοὺς παρουσιάζοντας, ἐν παραβολῇ πρὸς τοὺς Ἀπολογισμούς, μεγάλας διαφοράς, καὶ ὑπετέθη, ὅτι οἱ συντάξαντες αὐτοὺς δὲν ἠδύναντο νὰ κατανοήσωσι τοὺς ὅρους, ὑπὸ τοὺς ὁποίους θὰ ἐλειτούργουν οἱ οἰκονομικοὶ νόμοι, καὶ διὰ τοῦτο ἀνέγραφον ἀριθμούς, οἵτινες δὲν ἐπηλήθευον πάντοτε. Πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει, ὅτι τὸ ἰδιόῤῥυθμον τῆς ἡμετέρας φορολογίας ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα νὰ ὑπάρχῃ μεγάλη διαφορὰ ἐν τοῖς Ἀπολογισμοῖς τῶν ἀναγραφομένων ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, τουτέστι νὰ ὑπάρχῃ μεγάλη διαφορὰ ἀνωτάτων καὶ κατωτάτων ὅρων ἐν τῇ ἐφαρμογῇ, καί, ἂν κατ’ ἀρχὴν λάβωμεν τοὺς μέσους ὅρους, διατρέχομεν τὸν κίνδυνον ἐν πολλοῖς νὰ ὑπολογίσωμεν πέραν τοῦ δέοντος, εἰς ἄλλα νὰ ὑπολογίσωμεν κάτω τοῦ ἀληθοῦς. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ἄλλοτε, συζητουμένων τῶν τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐν τῇ Βουλῇ, ἐῤῥήθη ὀρθῶς, ὅτι, ὅπως τότε εἶχον τὰ πράγματα, δυσκόλως ἠδυνάμεθα νὰ ἐλπίσωμεν τὴν ἐπαλήθευσιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἐὰν δὲν εἴχομεν εὐτυχίαν καθ’ ὅλα, ἐὰν ἡ παραγωγὴ τῆς χώρας δὲν ἦτο ἄφθονος, ἐὰν ἡ ἐμπορικὴ κίνησις δὲν ἦτο ζωηρά, διότι οἱ Προϋπολογισμοὶ ἐν τῷ παρελθόντι συνετάσσοντο σχεδὸν πάντοτε ἐπὶ τῷ ἀνωτάτῳ, καὶ τοῦτο ἐκ τῆς ἐπιθυμίας τῆς παραστάσεως τοῦ ἰσοζυγίου, ὡς ἐπιτυγχανομένου, διότι τὸ ἰσοζύγιον ἦτο ἀναγκαῖον διὰ τὴν πραγματοποίησιν οἰκονομικῶν συνδυασμῶν. Βεβαίως οἱ συντάσσοντες ἤξευρον, ὅτι συνέτασσον ἐν τῷ ἀνωτάτῳ, ἀλλ’ ἦσαν ἐν τῇ ἀληθείᾳ ὅπως δήποτε, δὲν ἔγραφον ἀριθμοὺς ἰδανικούς, ἔγραφον ὅμως ἀριθμούς, οἵτινες τότε μόνον θὰ ἐπραγματοποιοῦντο ἐν τοῖς Ἀπολογισμοῖς, ἐὰν ἐβοήθουν αἱ καιρικαὶ περιστάσεις, ἐὰν ἐβοήθουν τὰ τῆς καταστάσεως τοῦ ἐμπορίου καὶ τῶν συναλλαγῶν ἐν εὐρυτέρῳ κύκλῳ. Ἐὰν οὕτως ἐξηκολουθοῦμεν συντάσσοντες τὸν Προϋπολογισμὸν, τὸ ἰσοζύγιον θὰ ἦτο πάντοτε εἰκονικόν. Τὰ ἰσοζύγια τῶν Προϋπολογισμῶν, καὶ ἐπὶ τῷ κατωτάτῳ συντασσομένων, διατρέχουσι κίνδυνόν τινα, νὰ ὦσιν ἰδανικὰ, ἀφοῦ οἱ Προϋπολογισμοὶ ἡμῶν εἶναι Προϋπολογισμοὶ βεβαιουμένων ἐσόδων πρὸς ψηφιζομένας πιστώσεις. Τὸ ἰσοζύγιον ζητητέον οὐχὶ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, ἀλλ’ ἐν τῷ Ἀπολογισμῷ· ἵνα ἔχωμεν δὲ ἰσοζύγιον ἐν τῷ Ἀπολογισμῷ, πρέπει νὰ ἔχωμεν περίσσευμα ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἐσόδων βεβαιώσεων 7,000,000–8,000,000. Τότε μόνον δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι τὸ ἰσοζύγιον εἶναι ἀσφαλές. Ἐὰν δὲν ἔχωμεν τοσοῦτον περίσσευμα, δυνάμεθα καὶ πάλιν νὰ ἔχωμεν τὸ ἰσοζύγιον, θέλομεν ἐν μέρει τὸ ἀποκτήσει ἐκ τῆς οἰκονομίας ἐν ταῖς δαπάναις, διότι πᾶσαι αἱ ἀναγραφόμεναι δαπάναι δὲν πραγματοποιοῦνται, ἐὰν δὲ καὶ σκοπίμως διαρυθμίζηται ἡ Κυβερνητικὴ ἐνέργεια πρὸς τὸν περιορισμὸν τῶν δαπανῶν, δύνανται νὰ ἀποκτηθῶσιν οἰκονομίαι καὶ ἀνώτεραι ἐκείνων, αἵτινες ἐξ αὐτῆς τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων ἐπιβάλλονται. Ἀλλ’ ὅση καὶ ἂν ἦναι ἡ ἐλάττωσις τῶν δαπανῶν ἐκ τοιούτων λόγων, εἴτε ἐκ τῆς φυσικῆς ἐφαρμογῆς, εἴτε ἐκ τῆς βεβιασμένης οἰκονομικῆς ἐφαρμογῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων, πάλιν, ἐὰν ἔχωμεν ἁπλοῦν ἰσοζύγιον ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τῶν βεβαιουμένων ἐσόδων πρὸς τὰ ψηφιζόμενα ἔξοδα, τὸ ἰσοζύγιον δὲν εἶναι ἀληθές· πρέπει νὰ ὑπάρχῃ περίσσευμα ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τῶν βεβαιωτέων ἐσόδων. Ἀλλὰ πρέπει προσέτι καὶ οἱ Προϋπολογισμοὶ νὰ ἦναι ὅλοι ἐπὶ τῷ κατωτάτῳ, ὥστε ἐὰν ἐπέλθωσι καιρικαὶ περιστάσεις μὴ εὐνοϊκαὶ, νὰ μὴ διατρέχῃ τὸν κίνδυνον ὁ Προϋπολογισμὸς τῆς διαταράξεως τοῦ ἰσοζυγίου· ἐὰν τοὐναντίον αἱ περιστάσεις ἦναι εὐνοϊκαὶ, θὰ ἔχωμεν τότε ποσὰ, διὰ τῶν ὁποίων θὰ δυνάμεθα νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὸ ἰσοζύγιον ἐφ’ ὅσον δὲν ὑφίσταται μεταξὺ εἰσπράξεων καὶ ἀναγεγραμμένων πιστώσεων· θὰ δυνάμεθα προσέτι, ἐὰν ἔχωμεν περίσσευμα, νὰ διαθέτωμεν αὐτὸ εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ ἑπομένου ἔτους, κυρίως δὲ, ὅπως ἔχουσι τὰ τοῦ δημοσίου χρέους παρ’ ἡμῖν καὶ ἰδίως τὰ τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, θὰ δυνάμεθα νὰ διαθέτωμεν αὐτὸ εἰς βελτίωσιν τοῦ συναλλάγματος διὰ τοῦ περιορισμοῦ τοῦ δανείου τῆς ἀναγκαστικῆς τῶν τραπεζιτικῶν γραμματίων κυκλοφορίας. Ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1888 συνετάχθη παρ’ ἡμῶν ὅσον ἦτο δυνατὸν ἐπὶ ταύτῃ τῇ βάσει, τουτέστιν ἐπὶ τῇ ἐπιλογῇ ἐν τῷ παρελθόντι τοῦ κατωτάτου ὅρου τῶν προσόδων, ἀντὶ τῆς ἐπιλογῆς τοῦ μέσου ὅρου, ἣν εἴχομεν παραδεχθῆ ἐξ ἀνάγκης κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1887. Συνάμα μετὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ὑποβάλλω ἐκθέσεις καὶ πίνακας, δεικνύοντας ἐν ἑνὶ ἑκάστῳ ἄρθρῳ ἀποτελέσματα τοῦ παρελθόντος, τοὺς μέσους ὅρους, τοὺς κατωτάτους ὅρους καὶ τοὺς λόγους, δι’ οὓς προετιμήθη ὁ ὅρος ὁ ἀναγραφεὶς ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, ὅρος, ὅστις ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον εἶναι ὁ κατώτατος. Κατὰ ταῦτα ἐπηνέχθησαν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων τοῦ 1887 προσθαφαιρέσεις πρὸς σύνταξιν αὐτοῦ χάριν τοῦ 1888. Καὶ εὐθὺς ἐν πρώτοις ἔχομεν τὸν φόρον ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν· ἐπ’ αὐτοῦ ἐλαττοῦμεν κατὰ 240,000 δραχμῶν τὸ ἤδη ἀναγεγραμμένον ποσὸν, τὸ ἐλαττοῦμεν διότι καὶ κατὰ τὸ ἐνεστὸς ἔτος τὸ ποσὸν θέλει βεβαιωθῆ ἠλαττωμένον, ὅπως παρέστησα πρὸ ὀλίγου εἰς τὴν Βουλὴν ἐν τῇ ἀπαριθμήσει τῶν ἐλαττώσεων τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1887· ἐξ ἐπικαρπίας ἐνοικιάσεως ἐθνικῶν γαιῶν θὰ ἔχωμεν ἐπὶ πλέον 63,000 δραχμῶν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1888, διότι ὁ φόρος οὗτος πρότερον δὲν ἐλειτούργει, ἀνεγράφοντο δὲ 7,000 δραχμῶν, ἀλλ’ ἐβεβαιώθησαν 70,000 διὰ τὸ ἔτος 1887· δὲν περιέλαβον τὸ ποσὸν τοῦτο ἐν ταῖς αὐξήσεσι τῶν προσόδων τοῦ 1887, διότι εἶναι μικροῦ λόγου, ἀλλ’ ἡ πρόσοδος αὕτη θέλει ὑπάρξει. Πρόκειται περὶ τῶν μὴ δηλωθεισῶν γαιῶν, ὅσαι δι’ ἐνοικιάσεως μισθοῦνται. Ὁ νόμος περὶ τῆς μισθώσεως ἐψηφίσθη πρό τινος χρόνου, ἡ ἐφαρμογὴ ὅμως αὐτοῦ ἐχώλαινεν, ἀλλ’ ἤδη ἤρξατο λειτουργῶν. Ὁ φόρος τοῦ ἐλαίου ἀναγράφεται διαφόρως ἢ κατὰ τὸ ἐνεστὸς ἔτος, διότι κατὰ τὸ ἐνεστὸς ἔτος ἀνεγράψαμεν 400,000 δραχμῶν, ἐβεβαιώθη μέχρι τοῦδε ποσὸν 655,000 δραχμῶν, θέλει δὲ φθάσει ἴσως ἡ βεβαίωσις εἰς 670,000 δραχμῶν, τουτέστιν εἰς 270,000 δραχμῶν ἐπὶ πλέον τῶν ἀναγραφεισῶν· ἀλλὰ τὸ ποσὸν εἶχεν ἀναγραφῆ οὕτω μικρὸν, διότι τὸ ἔτος 1887 εἶναι ἄφορον, προκειμένου δὲ ἤδη περὶ εὐφόρου ἔτους, διότι ἐναλλὰξ ἔχομεν ὡς πρὸς τὴν παραγωγὴν τοῦ ἐλαίου εὔφορον καὶ ἄφορον ἔτος, ἀναγράφομεν ποσὸν ἐπὶ πλέον 1,100,000, τὸ κατὰ τὸν κατώτατον ὅρον τῶν εὐφόρων ἐτῶν ἐνδεικνύμενον. Ἐπὶ τῶν σύκων τὰ ἀποτελέσματα τὰ μέχρι τοῦδε δεικνύουσιν, ὅτι πρέπει νὰ προσθέσωμεν 30,000 δραχμῶν, ἐπὶ τῶν λακωνικῶν προϊόντων 12,000 δραχμῶν. Ἡ πρόσοδος ἐκ τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ ἐλαττοῦται κατὰ 84,000· πρόκειται περὶ τοῦ φόρου τῆς παραγωγῆς τοῦ καπνοῦ, τὰ δ’ ἀποτελέσματα τοῦ 1887 ὑπαγορεύουσι τὴν ἐλάττωσιν. Εἰς τὴν πρόσοδον ἐκ φόρου τῶν κουκουλίων ἀναγράφομεν αὔξησιν 2,000 δραχμῶν, εἰς τὸν φόρον ἐπὶ τῶν βοσκῶν αὔξησιν 14,000 δραχμῶν. Τὴν ἐκ τῆς σταφίδος πρόσοδον ἀναγράφομεν ἠλαττωμένην κατὰ 623,700, εἰς τὴν πρόσοδον τοῦ φόρου τῶν ζώων ἀναγράφομεν ἐπὶ ἔλαττον 136,000 δραχμῶν. Ὡς εἶπον, θέλει ὑποβληθῆ νομοσχέδιον περὶ βεβαιώσεως τοῦ φόρου τῶν ζώων ὅλως διαφόρου τῆς μέχρι τοῦ νῦν ἰσχυούσης· ἐλπίζω, ὅτι ἀποτέλεσμα τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου θέλει εἶσθαι ἡ βεβαίωσις τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ἀναγράψει κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, οὐχ ἧττον χάριν ἀσφαλείας ἀναγράφομεν ἐλάττωσιν 136,000 δραχμῶν. Εἰς τὸν φόρον ἐξαγωγῆς ἀναγράφομεν ἐλάττωσιν 955,000, δραχμῶν, τοῦτο δὲ διότι οἱ φόροι τῆς ἐξαγωγῆς εἶναι οἱ ἑπτανησιακοὶ φόροι, ἀφορᾶ δὲ ἡ ἐλάττωσις εἰς τὸν φόρον τοῦ ἐλαίου, ὅπως δὲ ἐν τῷ ἄλλῳ Κράτει, ἐπειδὴ εἶναι εὐφορία κατὰ τὸ ἔτος 1888, πρέπει νὰ ἀναγράψωμεν αὔξησιν, ἐν Ἑπτανήσῳ διὰ τὸν αὐτὸν λόγον πρέπει νὰ ἀναγράψωμεν ἐλάττωσιν, διότι κατὰ τὸ 1888 εἰσπράττεται οὐχὶ ὁ φόρος τοῦ 1888, ἀλλὰ ὁ φόρος τοῦ 1887, οὗτινος ἡ παραγωγὴ ἐξάγεται κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο. Εἰς τὰ τέλη εἰσαγωγῆς ἀναγράφομεν ἐλάττωσιν 955,000 δραχμῶν, διότι, ὡς εἶπον, τὰ ἀποτελέσματα τὰ μέχρι τοῦδε ἀποδεικνύουσιν, ὅτι ἡ ὑπολογισθεῖσα αὔξησις θέλει μὲν πραγματοποιηθῆ κατὰ τὸ πλεῖστον, ἀλλὰ δὲν θέλει πραγματοποιηθῆ κατὰ τὸ ὅλον· ἡ διαφορὰ δὲ θεωροῦμεν, ὅτι ἔσται αὕτη, τουτέστι λαμβάνομεν τὸ ἀποτέλεσμα τῶν 10 μηνῶν μέχρι 31 Ὀκτωβρίου, προσθέτομεν δὲ διὰ τοὺς δύο μῆνας, οἱ ὁποῖοι δὲν παρῆλθον, τὰ ἀποτελέσματα τῶν δύο ἀμέσως προηγουμένων μηνῶν· οὕτω ὑπολογιζομένης τῆς προσόδου ταύτης, ἔχομεν ἐλάττωσιν 955,683 δραχμῶν. Ἐκ τελῶν χαρτοσήμου ἀναγράφομεν αὔξησιν 225,000 δραχμῶν· εἶναι πιθανὸν ὅμως τὰ ἀποτελέσματα τῶν δύο τελευταίων μηνῶν νὰ κυρώσωσι τοὺς ὑπολογισμούς, τοὺς ὁποίους ἀνεκοίνωσα πρότερον εἰς τὴν Βουλὴν, ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ αὔξησις θὰ ἦναι ἀνωτέρα τῆς ἀναγραφομένης. Ἐκ προστίμων ποινικῶν δικαστηρίων ἀναγράφομεν ἐλάττωσιν 100,000 δραχμῶν· ἐκ τελῶν κληρονομικῶν καὶ κληροδοσιῶν 60,000 δραχμῶν ἐλάττωσιν, διότι ταῦτα ἀνάγονται εἰς τὰ προξενικὰ καὶ ἀναγράφονται ἐκεῖ· πρόκειται οὐχὶ περὶ τῶν κληρονομικῶν τελῶν ἐν γένει, ἀλλὰ τῶν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ εἰσπραττομένων καὶ κακῶς ἀναγραφομένων ἄλλοτε ἐνταῦθα. Ἐπὶ τῶν παιγνιοχάρτων ἀναγράφεται ἐλάττωσις 150,000 δραχμῶν. Τὰ ἐκ τοῦ καπνοῦ ἔσοδα ἔχομεν ἀναγεγραμμένα ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1887 ἀπὸ τῆς 1 Ἰουνίου, ἤδη πρέπει νὰ τὰ ἀναγράψωμεν ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τοῦ ἔτους· ὡς εἶπον καὶ πρότερον, ἀποδεικνύεται ἤδη, ὅτι ἐφθάσαμεν εἰς τὴν κατανάλωσιν, τὴν ὁποίαν εἴχομεν θέσει ὡς βάσιν κατὰ τὸ 1887, τουτέστι τοῦ 1,000,000 ὀκάδων κατ’ ἔτος. Κατὰ πᾶσαν πιθανότητα ἡ κατανάλωσις αὕτη θέλει αὐξήσει ἀφοῦ μέχρι τοῦδε δὲν δύναται νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι τὸ ἀποταμιευθὲν ποσὸν κατηναλώθη ὁλόκληρον, οὐχ ἧττον νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀρκεσθῶμεν εἰς τὴν ἐγγραφὴν τοῦ αὐτοῦ ποσοῦ τοῦ 1887 καὶ ἑπομένως νὰ ἀναγράψωμεν αὔξησιν 1,595,000. Εἰς τὸ σιγαρόχαρτον διὰ τὸν αὐτὸν λόγον θὰ ἀναγράψωμεν αὔξησιν 872,000 δραχμῶν. Εἰς τὰ δικαιώματα ἐκ σιδηροδρόμων αὔξησιν 50,000 δραχμῶν, διότι τοῦτο ὑπαγορεύουσι τ’ ἀποτελέσματα τὰ μέχρι τοῦδε καὶ προσέτι ἡ παράδοσις εἰς κυκλοφορίαν κατὰ τὸ ἔτος 1888 προσθέτου γραμμῆς. Εἰς τὰ ταχυδρομικὰ τέλη αὔξησιν 100,000 δραχμῶν, εἰς τὰ τηλεγραφικὰ τέλη 200,000 δραχμῶν ὡς ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ 1887. Ἐπὶ τῶν σκωριῶν τοῦ Λαυρίου αὔξησιν 20,000 δραχμῶν, ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου τῶν μεταλλείων αὔξησιν 5,000. Εἰς τὰ ἰχθυοτροφεῖα ἐλάττωσιν 36,000, εἰς τὰ δικαιώματα ὑλοτομίας δασῶν ἐλάττωσιν 97,000, εἰς τὰ δασικὰ προϊόντα 1,972, καὶ πάλιν αὔξησιν εἰς τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας τῶν βαλανιδίων 152,000. Ἐπὶ τῶν προκαταβολῶν τῶν δηλουμένων γαιῶν ἀναγράφομεν ἐλάττωσιν 50,000 δραχμῶν καὶ εἰς τὰς προσωρινὰς χρεωλυτικὰς δόσεις γαιῶν καὶ φυτειῶν ἐλάττωσιν 250,000 δραχμῶν. Ἐξ ἀπολήψεως ποινικῶν ἐξόδων ἐλάττωσιν 200,000. Εἰς τὴν ἐκ τοῦ μεταλλικοῦ ὑπερτίμησιν 186,000 δραχμῶν ἐπὶ ἔλαττον, διότι ἐπὶ ἔλαττον ἐσημειώσαμεν καὶ τὸ κύριον τέλος. Ἀπόληψις προκαταβολῶν δι’ ἐκλογικὰ εἴδη ἐπὶ ἔλαττον 260,000 δραχμῶν. Ὡς πρὸς τοῦτο παρατηρῶ, ὅτι θέλει ὑποβληθῆ καὶ Νομοσχέδιον, ὅπως ἐπιτευχθῇ ἡ ἧττον συνεχὴς ἐπανάληψις ἐκλογικῶν ἀγώνων, τουτέστι Νομοσχέδιον κανονίζον τὰ τῶν ἐπαναληπτικῶν ἐκλογῶν διὰ τρόπου ἐπαγομένου βραδυτέραν τὴν ἐνέργειαν αὐτῶν. Οὕτω τὰ ἔσοδα τοῦ 1888 ἀνέρχονται εἰς 95,306,000 δραχμῶν. Ὡς εἶπον, δὲν θέλομεν ὑποβάλει κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο, ὅπως κατὰ τὸ προηγούμενον, νόμους ἐπαυξάνοντας τὰ βάρη τοῦ λαοῦ. Ὡς πρὸς τὴν φορολογίαν θέλομεν ἐμμείνει εἰς τὴν νομοθεσίαν τὴν πέρισυ ψηφισθεῖσαν, ὀλίγιστα δὲ νομοσχέδια ὑποβληθησόμενα θέλουσιν ἀφορᾷ εἰς τὴν βελτίονα διαῤῥύθμισιν τῆς φορολογίας. Οὕτω θέλομεν ὑποβάλει κώδικα περὶ χαρτοσήμου, ὅστις θὰ περιλαμβάνῃ καὶ μεταῤῥυθμίσεις, θὰ περιλαμβάνῃ τὴν κατάργησιν τοῦ προοδευτικοῦ τέλους, ἀντικαθισταμένου διὰ μεταῤῥυθμίσεως τῆς κλίμακος καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων οὐχὶ πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς ἐπαυξήσεως τῶν ἐσόδων ἐν συνόλῳ, ἀλλὰ πρὸς μόνον τὸν σκοπὸν τῆς τηρήσεως τῶν αὐτῶν προσόδων. Εἰς τὰ ἔξοδα αἱ διαφοραὶ δὲν θὰ ἦναι σπουδαῖαι. Ἡ ἐφαρμογὴ, ἡ μέχρι τοῦδε, ὑπέδειξεν ὡς πρός τινα μεταῤῥυθμίσεις τινὰς, ἐπίσης ὡς πρὸς ἄλλα οἱ ψηφισθέντες νόμοι δὲν ἠδύναντο νὰ ἐφαρμοσθῶσι κατὰ τὸ 1887, εἰμὴ ἀπὸ ἐποχῆς προκεχωρηκυίας τοῦ ἔτους, ἐνῷ ἤδη θέλουσιν ἐφαρμόζεσθαι ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τοῦ ἔτους. Ταῦτα πάντα ἐπάγονται μεταῤῥυθμίσεις τινάς. Εἰς τὸ δημόσιον δὲ χρέος θὰ ἔχωμεν 920,000 δραχμῶν ἐλάττωσιν, ἐν συνόλῳ δὲ ὁ Προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τοῦ 1888 ἀναγράφει ποσὸν ἐπὶ ἔλαττον τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1887, 2,385,000. Θὰ ἔχωμεν Προϋπολογισμὸν ἐσόδων 95,306,000, καὶ Προϋπολογισμὸν ἐξόδων 92,509,000, τουτέστι πλεόνασμα 2,796,000. Τὸ πλεόνασμα τοῦτο δὲν δύναται νὰ παρασταθῇ ἀσφαλῶς ὡς πλεόνασμα ἀπολογισμοῦ. Τὰ ἔξοδα ἀνεγράφησαν λίαν περιωρισμένα καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ ἐλπίζωμεν ἐν τῇ πραγματοποιήσει οὐδ’ αὐτὰς τὰς ἐλαττώσεις, τὰς ὁποίας μέχρι τοῦδε ἐπετύχομεν, οὐχ ἧττον θέλομεν πάντοτε ἔχει ἐλάττωσίν τινα καὶ ἐκεῖ· ἔχομεν ὅμως ἀφ’ ἑτέρου τὴν ἀναγραφὴν τῶν ἐσόδων ἐπὶ τῷ κατωτάτῳ, ὅπερ παρέχει τὴν ἐλπίδα, ὅτι πολλὰ ἐξ αὐτῶν θέλουσιν ἀπενέγκει ποσὰ ἀνώτερα τῶν ἀναγραφέντων καὶ οὕτω θέλομεν φθάσει εἰς ποσὸν ὑπέρτερον τῶν διαφορῶν τῶν εἰσπράξεων πρὸς τὰς βεβαιώσεις καὶ πραγματοποιήσεις καὶ κατὰ τὸ 1888, ὅπως πραγματοποιοῦμεν κατὰ τὸ 1887 τὸ ἰσοζύγιον. Ἐν ταῖς προσόδοις ταῖς ἀναγεγραμμέναις ὑπάρχει καὶ ἡ τῶν κεκλεισμένων χρήσεων. Αὕτη, ἐὰν ἠδύνατο νὰ πραγματοποιηθῇ ὁλόκληρος, ἤθελεν ἀπενέγκει μέγα ποσὸν, διότι ἔχομεν ἐν ταῖς κεκλεισμέναις χρήσεσι βεβαιώσει ἐκ τοῦ φόρου οἰκοδομῶν καὶ τοῦ φόρου ἐπιτηδευμάτων ποσὰ σπουδαῖα· ἀλλ’ ἰδίως ὡς πρὸς τὸν φόρον οἰκοδομῶν τοῦ δήμου Ἀθηναίων εἶναι τοιαύτη ἡ καθυστέρησις, ὡς ἐκ τῆς βραδείας βεβαιώσεως, ὥστε θέλει δεήσει νὰ λάβωμεν μέτρον τι νομοθετικόν. Τὰ μὴ βεβαιωθέντα μέχρι τοῦδε ἀνάγονται εἰς δύο μὲν φόρους τοῦ 1884, τουτέστι τὸν τακτικὸν καὶ τὸν τῆς συνεισφορᾶς, εἰς τὸν φόρον τοῦ 1885, εἰς τὸν τοῦ 1886 καὶ εἰς τὸν τοῦ 1887. Ἑπομένως θέλομεν ἔχει 6 ἐτῶν φόρους εἰσπρακτέους κατὰ τὸ 1888. Τοῦτο δὲν μοὶ φαίνεται, ὅτι δύναται νὰ πραγματοποιηθῇ ἄνευ τινὸς προνοίας περὶ εὐκολίας πρὸς τοὺς οὕτω ὀφείλοντας, ἀφ’ οὗ μάλιστα δὲν εὐθύνονται οὗτοι ἐπὶ τῇ βραδυτῆτι τῆς βεβαιώσεως· θέλομεν ἄρα ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, παρέχον διορίας ἐπὶ τόκῳ πρὸς πληρωμὴν τῶν ὀφειλομένων εἰς ἐκείνους, οἵτινες θελήσουσι νὰ ὠφεληθῶσιν ἐκ τῆς εὐκολίας ταύτης. Ἀλλ’ ὑπάρχει ἑτέρα τις πρόνοια ἐπιβαλλομένη, αὕτη δὲ δὲν σχετίζεται ἀμέσως πρὸς τὸν Προϋπολογισμὸν, ἀλλὰ σχετίζεται πρὸς τὴν διαχείρισιν καί τοι ἐπιβαρύνει τὸν Προϋπολογισμόν. Πλὴν τῶν ψηφιζομένων δαπανῶν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, τὸ Κράτος ὑφίσταται πρὸ πολλοῦ βάρη ἐτήσια, μὴ ἀναγραφόμενα, καὶ τὰ ὁποῖα κατέστησαν σπουδαιότατα. Ἀπὸ χρόνων πολλῶν οἱ Δῆμοι, τοὐλάχιστον πολλοὶ ἐξ αὐτῶν, ἀπεδείχθησαν ἀνεπαρκεῖς πρὸς τὴν ἐπιτέλεσιν τοῦ ὑπὸ τοῦ Συντάγματος ἐπιβαλλομένου εἰς αὐτοὺς καθήκοντος τῆς παροχῆς τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἐν τῇ περιφερείᾳ αὐτῶν· τούτου ἕνεκα προκαταβάλλονται τὰ ἔξοδα τῆς παροχῆς τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ὑπὸ τοῦ Δημοσίου, ἡ δὲ ἀπόδοσις αὐτῶν, γιγνομένη ἀνέκαθεν ἀτελῶς, εἶχε παραγάγει ὀφειλὰς ἐκ καθυστερημάτων, ὅτε νόμος τοῦ 1880 ἀπηγόρευσε τὴν ἐπιδίωξιν τῆς ἀποτίσεως τῶν μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ὀφειλομένων ἱκανῶν ἑκατομμυρίων. Ἀλλ’ ἔκτοτε ἐξηκολούθησαν τὰ αὐτὰ καθυστερήματα, κατόπιν δὲ ὁδηγιῶν, δοθεισῶν ὑπὸ τῶν προκατόχων ἡμῶν, περὶ μὴ συμψηφισμοῦ ὡρισμένων τινῶν προσόδων πρὸς τὴν προκαταβολὴν, ἔφθασε τὸ ἐτήσιον καθυστέρημα εἰς 650,000 δραχμῶν. Ποσὸν τοιοῦτον, πληρονόμενον ὑπὸ τοῦ Δημοσίου ἐτησίως ἄνευ ἀναγραφῆς ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, ἀποτελεῖ ἀνωμαλίαν, περὶ ἧς πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια. Ἐν τοῖς νομοσχεδίοις ἄρα, ἅτινα θέλουσιν ὑποβληθῆ εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τῶν τῆς ἐκπαιδεύσεως ἐν γένει, βάσις εἰς τὰ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως θέλει τεθῇ ὁ σχηματισμὸς ταμείου δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Τὸ ταμεῖον τοῦτο πρέπει οὕτω νὰ προικοδοτηθῇ, ὥστε νὰ ἐπαρκῇ καθ’ ὅλα εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, θέλει δὲ συντελεῖ εἰς τὴν ἐπάρκειαν τοῦ ταμείου τούτου καὶ χορήγημα ἐκ τοῦ Δημοσίου· ἀλλ’ οἱονδήποτε καὶ ἂν ἦναι τὸ χορήγημα τοῦτο, πρέπει νὰ ἀναγράφηται ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ. Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἐξακολουθῇ τὸ Κράτος ὑφιστάμενον ὑποχρεώσεις, ἃς δὲν ἐψήφισεν ἡ Βουλή. Τὸ μέτρον ἄρα τοῦτο θέλει εἶσθαι ἐκ τῶν πρώτων, εἰς ἃ θέλομεν προκαλέσει τὴν προσοχὴν ὑμῶν· διότι δὲν δυνάμεθα νὰ θεωρήσωμεν, ὅτι ἐκανονίσαμεν τὰ οἰκονομικὰ τοῦ ἔτους, ἐὰν περιορισθῶμεν μόνον εἰς τὰ τῆς χρήσεως, τ’ ἀναγραφόμενα ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, καὶ δὲν κανονίσωμεν καὶ τὰ τῆς διαχειρίσεως οὕτως, ὥστε νὰ μὴ γίνωνται δαπάναι, μὴ ἀναγεγραμμέναι ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ. Ὅταν τοιουτοτρόπως καὶ τὰ τῆς διαχειρίσεως κανονισθῶσιν, ἀφοῦ ταῦτα, ὡς εἶπον σήμερον, δὲν παρουσιάζουσι κατὰ τἆλλα τὴν ἀνωμαλίαν, τὴν ὁποίαν παρουσίαζον πρότερον, ὡς ἐκ τῆς ἐνεχυριάσεως πολλῶν ὁμολογιῶν τοῦ Δημοσίου ἀπέναντι ἐκκρεμῶν χρεῶν ὡς ἐκ τῆς βραχείας διορίας τῶν χρεῶν ἐκείνων, τῆς ἐπαγομένης εἰς τὸ Κράτος τὴν ὑποχρέωσιν τῆς εὑρέσεως χρημάτων πρὸς ἀπότισιν κατὰ συνεχεῖς περιόδους, ἀφοῦ πάντα ταῦτα διεῤῥυθμίσθησαν ἤδη, καὶ οὐδὲν περὶ κυμαίνοντος χρέους ἔχομεν νὰ προνοήσωμεν, δὲν ὑπολείπεται εἰ μὴ μία καὶ μεγάλη δυσχέρεια. Ἀπεκτήσαμεν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ λήγοντος ἔτους καὶ ἀποκτῶμεν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ ἐπιόντος τὸ ἰσοζύγιον, ἀλλὰ τὸ ἰσοζύγιον τοῦτο εἶναι εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, ἐν ᾧ αἱ ὑποχρεώσεις ἡμῶν εἶναι ἐν μέρει καὶ εἰς μεταλλικόν· ἔχοντες δὲ ὅλον τὸ χρῆμα πρὸς ἀπότισιν τῶν ποσῶν τῶν ἀναγεγραμμένων ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, ἔχοντες καὶ αὐτὸ τὸ χρῆμα, τὸ ἀπαιτούμενον πρὸς ἀγορὰν συναλλάγματος κατὰ τὰς τρεχούσας τιμὰς, δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι διατελοῦμεν ἐν ἀσφαλείᾳ, διότι δὲν δυνάμεθα νὰ εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι τὸ συνάλλαγμα δύναται ν’ ἀποκτηθῇ ἀντὶ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἀναγράφομεν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, καὶ τὸ ὁποῖον κατά τε τὸ 1887 καὶ τὸ 1888 ἐσημειώθη εἰς 25%. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἠδύνατο ν’ ἀποκτηθῇ πρὸς 25% τὸ ἀναγκαῖον ἐξωτερικὸν συνάλλαγμα, δὲν θὰ ἐπιτρέπηται πάντοτε εἰς τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀποκτήσῃ αὐτὸ, ὡς ἐκ τῶν ζημιῶν, τὰς ὁποίας ἡ ἀπόκτησις τοσούτου μεταλλικοῦ διὰ μιᾶς δύναται νὰ ἐπενέγκῃ εἰς τὴν κοινωνίαν ἐν γένει καὶ εἰς τὰς συναλλαγὰς αὐτῆς. Αὕτη ἄρα ἡ ἔλλειψις ἀποτελεῖ κενὸν ἐν τοῖς Προϋπολογισμοῖς ἡμῶν. Παρετηρήσατε ὁποίας ἀνωμαλίας φέρει ἐν τῇ ἀγορᾷ ἡ ἀμφιβολία, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θέλῃ ἀγοράσει, ἢ οὔ, συνάλλαγμα, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἠδυνήθη νὰ κανονίσῃ τὰ τῆς πληρωμῆς τοῦ προσεχοῦς τοκομεριδίου, ἢ οὔ. Τοιαύτη ἀνωμαλία πρέπει νὰ ἐκλείψῃ, καὶ μόνον ὅταν ἐκλείψῃ αὕτη, δυνάμεθα νὰ θεωρήσωμεν, ὅτι τὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἡμῶν ἔχουσι καλῶς. Ἤδη ὁ Προϋπολογισμὸς θέλει ψηφισθῆ ἐν ἰσοζυγίῳ καὶ ἐν περισσεύματι βεβαιώσεως, καίτοι δὲ τὸ περίσσευμα, ὡς εἶπον, δὲν εἶναι ἐντελῶς ἐπαρκὲς, εἶναι ὅμως ἐλπιζόμενον, ὅτι θὰ διατηρηθῇ καὶ ἐν τῷ Ἀπολογισμῷ. Πλὴν τῶν ἄλλων μέσων, διὰ τῶν ὁποίων θέλει καταστῆ ἐπαρκὲς, εἶναι καὶ ἡ βελτίωσις τῶν ἐν δημοσίῳ χρέει κατὰ τὸ 1888, ὡς ἐπετεύχθη καὶ κατὰ τὸ 1887. Ἐπετύχομεν αὐτὴν καὶ κατὰ τὸ 1887, διότι ἐπιστεύθη, ὅτι τὸ ἰσοζύγιον θέλει πραγματοποιηθῆ. Ἤρκεσεν ἡ γνώμη παρὰ τοῖς πολλοῖς, ὅτι τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι ἀδύνατον, ἵνα ὅ,τι ἐθεωρεῖτο ἐντελῶς ἀνέφικτον κατὰ τὰς ἀρχὰς τῶν συζητήσεων ἡμῶν ἐν τῇ παρελθούσῃ Συνόδῳ ἦναι πραγματοποιημένον σχεδὸν κατὰ τὸ τέλος αὐτῆς. Ἤδη, ὅτε θέλει διὰ τῶν πραγμάτων πιστοποιηθῇ, ὅτι τὸ ἰσοζύγιον εἶναι ἀληθὲς, βεβαίως θέλομεν κατορθώσει κατὰ τὸ 1888 ὅσα καὶ κατὰ τὸ 1887. Μεταξὺ τῶν προτάσεων, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο, ὡς ἓν τῶν στοιχείων τῆς χρεωκοπίας, κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, ἦτο καὶ ἡ κατάργησις τοῦ χρεωλυσίου. Τὴν κατάργησιν τοῦ χρεωλυσίου εἶναι πιθανώτατον, ὅτι θέλομεν ἐπιτύχει δι’ οἰκονομικῶν συνδυασμῶν, στηριζομένων ἐπὶ τῆς πεποιθήσεως, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἐκπληρώσωμεν τὰς ὑποχρεώσεις ἡμῶν. Οἰκονομικοὶ συνδυασμοὶ, ὄχι βελτίονες, ἀλλ’ ἐπ’ αὐτῶν τῶν βάσεων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐγένοντο οἱ τοῦ δανείου τῶν 135 ἑκατομμυρίων εἶναι ἱκανοὶ, ἵνα μᾶς ἀπαλλάξωσιν ἀπὸ τοῦ βάρους τῆς πληρωμῆς χρεωλυσίου, καὶ ἐπενέγκει βελτίονα τῶν τοῦ δημοσίου χρέους διαῤῥύθμισιν, ἀλλὰ μόνη ἐπαρκὴς τῶν τοῦ δημοσίου χρέους διαῤῥύθμισις εἶναι ἡ ἐξασφαλίζουσα τὴν πληρωμὴν τοῦ τοκομεριδίου. Τὴν δυσχέρειαν περὶ τὴν πληρωμὴν τοῦ τοκομεριδίου παράγει ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία. Πρὸς τὴν ἀναγκαστικὴν ἄρα κυκλοφορίαν πρέπει ν’ ἀφορῶσιν αἱ ἐνέργειαι ἡμῶν. Ἔχοντες δὲ ἤδη ἐξησφαλισμένον τὸ ἰσοζύγιον, ἔχομεν ἔδαφος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου νὰ διαπραγματευθῶμεν, ἔχομεν ἔδαφος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου διαγραμματευόμενοι δυνάμεθα, ἢ νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ἐὰν τοῦτο θεωρηθῇ ὑπαγορευόμενον ὑπὸ τοῦ συμφέροντος τῆς χώρας, ἢ νὰ φθάσωμεν εἰς περιορισμὸν τῶν δανεισθέντων εἰς τὸ δημόσιον γραμματίων ἐπὶ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορία τοιοῦτον, ὥστε νὰ ἐπέλθῃ ὑπερτίμησις αὐτοῦ, βελτίωσις εἰς τὴν τιμὴν τοῦ συναλλάγματος τοιαύτη, ὥστε ἡ διὰ συναλλάγματος ἀπότισις τῶν εἰς μεταλλικὸν ὀφειλῶν τοῦ Κράτους νὰ μὴ διαταράττῃ τὴν ἀγοράν. Πάντα ταῦτα πρέπει νὰ ὦσι τὸ ἀντικείμενον τῆς μελλούσης ἡμῶν οἰκονομικῆς ἐνεργείας. Ἡ οἰκονομικὴ ὅμως αὕτη ἐνέργεια ἡμῶν ἀφετηρίαν ἄλλην δὲν δύναται νὰ ἔχῃ, εἰμὴ τὴν ἐπιψήφισιν Προϋπολογισμοῦ ἐν ἰσοζυγίῳ. Προϋπολογισμὸν ἐν ἰσοζυγίῳ προεβάλομεν εἰς τὴν Βουλήν, διότι, ὡς εἶπον, καί τοι τ’ ἀναγραφόμενα δὲν παρουσιάζουσι τὸ ἰσοζύγιον τῶν εἰσπράξεων πρὸς τὰ ἔξοδα, ὁ τρόπος ὅμως τοῦ καταρτισμοῦ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων ἐπιτρέπει τὴν προσδοκίαν, ὅτι ἐν τῷ Ἀπολογισμῷ οὐ μόνον θέλομεν ἔχει ἰσοζύγιον, ἀλλὰ καὶ περίσσευμα. Ἀλλὰ πλὴν τοῦ τρόπου, καθ’ ὅν εἶναι κατηρτισμένος ὁ Προϋπολογισμὸς, τὴν στερέωσιν τοῦ ἰσοζυγίου καὶ τὴν ἐπαύξησιν τοῦ περισσεύματος ὑπόσχεται ἡ διαῤῥύθμισις τῶν τοῦ δημοσίου χρέους. Ἵνα δυνηθῶμεν ὅμως νὰ διαῤῥυθμίσωμεν τὰ τοῦ δημοσίου χρέους, δὲν πρέπει νὰ ἐπαναληφθῶσι τὰ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον. Ἐλπίζομεν, ὅτι ἡ λέξις χρεωκοπία δὲν θέλει ἐξενεχθῆ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου κατὰ τὴν παροῦσαν Σύνοδον. Ἡ ζημία, ἡ ἐκ τῆς λέξεως ταύτης κατὰ τὰς παρελθούσας διαπραγματεύσεις, εἶναι ἱκανὴ, ἵνα διδάξῃ ἐκείνους, οἵτινες προέβησαν οὕτως ἐλαφρῶς εἰς τὰς ἐκτιμήσεις αὐτῶν, ὅτι πρέπει πολὺ νὰ προσέχωσι κατὰ τίνα τρόπον ἐκφράζονται ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ. Πρέπει νὰ προσέχωσι καὶ κατὰ τίνα τρόπον σκέπτονται, διότι τοῦτο καὶ μόνον, ὅτι ὑπῆρξαν ἐν Ἑλλάδι οἱ σκεπτόμενοι, ὅτι εἶναι δυνατὸν ν’ ἀναζητηθῇ ἡ λύσις ἐν τῇ ἀθετήσει τῶν ὑποχρεώσεων, ἤρκεσεν, ἵνα κλονίσῃ τὰς πεποιθήσεις πολλῶν καὶ νὰ ἀποτρέψῃ πολλοὺς, ὅπως συντελέσωσιν εἰς τοὺς οἰκονομικοὺς συνδυασμοὺς, ἐκ τῶν ὁποίων περιμένεται ἡ ἀνόρθωσις τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν πραγμάτων ἐν μέρει. Ἐκεῖνοι ὅμως, οἵτινες ἐν ἀγανακτήσει ἤκουσαν τὴν λέξιν ταύτην, οἵτινες διὰ τῆς ψήφου των κατεδίκασαν αὐτὴν, βεβαιώσαντες, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν σταθμίζει τὸ βάρος τῶν πρὸς τὴν ἐπιτέλεσιν τῶν ὑποχρεώσεων αὐτῆς θυσιῶν, ἤδη, βλέποντες τὰ πράγματα δικαιολογοῦντα τὴν ψῆφον αὑτῶν ἐκείνην, θέλουσι προβῆ θαῤῥαλεώτερον ἔτι εἰς τὴν ψήφισιν τῶν νέων μέτρων, διὰ τῶν ὁποίων ἡ πολιτικὴ ἐκείνη θέλει ἐπιῤῥωσθῆ, θέλουσι προβῆ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τοῦ σήμερον προβαλλομένου, ἐν τῇ πεποιθήσει, ὅτι ἐξασφαλίζει οὗτος τὰ ἀποτελέσματα τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1887, ἀνοίγων καὶ ἐμπεδῶν τὴν ὁδὸν τῆς ἐθνικῆς προόδου, τῆς ὁποίας μόνον ἀφετηρία ὑπῆρξεν ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1887. Διὰ τῆς ψήφου ταύτης ἡ Βουλὴ θέλει διερμηνεύσει τὸ φρόνημα τοῦ Ἔθνους. Ἡ ἁπλῆ εἴδησις ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, περὶ τῆς κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον ψήφου ὑμῶν, τῆς διατρανωσάσης, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἀποσκορακίζει πᾶσαν ἰδέαν περὶ ἀθετήσεως ὑποχρεώσεων, ἤρκεσεν ἵνα ἑλκύσῃ τὸ ξένον κεφάλαιον εἰς ἀνόρθωσιν τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν. Ἤδη, ὅτε ἀποδεικνύεται, ὅτι ἡ ψῆφος ὑμῶν ἐδόθη ἐν ἐπιγνώσει, ὅτι ὁ λαὸς ἀνταπεκρίθη εἰς τὰς ἀποφάσεις ὑμῶν, ἀποδεχθεὶς προθύμως ἁπάσας τὰς ἐπιβαρύνσεις καὶ ἀφορῶν μόνον εἰς τὸν ἱερὸν αὐτῶν σκοπὸν, ἤδη, ὅτε ἀπεδείχθη, ὅτι ἡ κοινωνία δὲν παρεσύρθη τυφλῶς εἰς ἀποδοχὴν πολιτικῆς ὑπερτέρας τῶν ἠθικῶν καὶ τῶν ὑλικῶν δυνάμεων αὐτῆς, ἀλλ’ ὅτι τὰ ψηφισθέντα μέτρα ηὐδοκίμησαν ἐν τῇ ἐφαρμογῇ καὶ ἄγουσιν εὐθὺ τὴν χώραν πρὸς τὴν οἰκονομικὴν ἀνόρθωσιν, ἡ ψῆφος ὑμῶν περιβάλλεται πᾶσαν αὐτῆς τὴν σημασίαν καὶ ἱκανοποιεῖ ὑμᾶς τε καὶ τοὺς ἐντολεῖς ὑμῶν. Τὸ Ἔθνος, ὅπερ τὴν 7 Ἀπριλίου κατεδίκασε τὴν πολιτικὴν ἡμῶν ταύτην, φωτισθὲν ἐκ τῶν πραγμάτων, ἠσπάσθη αὐτὴν, καὶ ἔστειλε τὴν Βουλὴν ταύτην με πρόγραμμα αὐτὸ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον τότε εἶχε καταδικάσει. Τὸ πρόγραμμα τοῦτο καλεῖ ὑμᾶς ἤδη νὰ κυρώσητε διὰ τῆς ψήφου ὑμῶν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1888, καὶ ὅπως ἡ ψῆφος ὑμῶν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ τρέχοντος ἔτους ὑπῆρξεν εὐεργετικὴ εἰς τὴν χώραν, οὕτως, ἔστε βέβαιοι, ὅτι εὐεργετικὴ εἰς αὐτὴν θέλει εἶσθαι καὶ ἡ ψῆφος, ἣν ζητοῦμεν παρ’ ὑμῶν σήμερον, ψῆφος ἀνταποκρινομένη καθ’ ὅλα πρὸς τὰς εὐχὰς, πρὸς τὰ συμφέροντα καὶ πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ Ἔθνους. (Εὖγε! εὖγε!)

§23Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι συνεδρίασις αὔριον; Ἐν πρώτοις παρακαλῶ ὑμᾶς νὰ ζητήσητε ἀπὸ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ καταθέσῃ ὅλους τοὺς πίνακας, τῶν ὁποίων σήμερον ἐποιήσατο μνείαν· δεύτερον, σᾶς παρακαλῶ, εὐθὺς ὡς κατατεθῶσιν οἱ πίνακες, νὰ καλέσητε τὴν Βουλὴν εἰς συνεδρίασιν, διότι σήμερον τὰ λεχθέντα παρὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ διαιροῦνται εἰς δύο συστήματα ἐννοιῶν· εἶναι ἔννοιαι, τὰς ὁποίας ἐξέθηκεν, ἵνα δικαιολογήσῃ διατὶ συνέταξε τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1888 ὡς συνέταξεν αὐτὸν, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἔννοιαι, αἱ ὁποῖαι ἀνάγονται εἰς τὴν διαχείρισιν τοῦ παρελθόντος, τὴν ὁποίαν κατέκρινε διὰ τρόπου μὴ προσήκοντος. Ἔχομεν λοιπὸν δικαίωμα ν’ ἀναιρέσωμεν τὰς τελευταίας ἐννοίας ταύτας τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ πρὸ τῆς γενικῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ, διὰ ν’ ἀποδείξωμεν καὶ διὰ χιλιοστὴν ταύτην φορὰν, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν λέγει ἀκριβείας ἀπὸ τοῦ βήματος, ὁσάκις ὁμιλῇ περὶ τοῦ παρελθόντος. Ἀλλ’ ἔχομεν ἀκόμη ν’ ἀναιρέσωμεν καὶ τὰς ἐννοίας αὐτοῦ τὰς ἄλλας καὶ περὶ τοῦ προσφάτου παρελθόντος, τοῦ ὁποίου πρὸ μικροῦ ἐμνημόνευσε. Πρὸ μικροῦ ἐμνημόνευσε τῶν συζητήσεων τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, καὶ ἀπέδωκεν εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν ἰδέας τινὰς, καὶ ἄλλας ἰδέας εἰς τὴν Συμπολίτευσιν, ἐπετέθη δὲ λάβρως, ἐπικρίνας τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας πέρυσιν ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐξέφερεν. Ἔχομεν καθῆκον ν’ ἀποδείξωμεν εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅτι ὅσα εἶπε δὲν ἦσαν ἀκριβῆ, καὶ θέλομεν ἀποδείξει κατὰ τί διαφέρουσι τὰ δύο συστήματα, τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἠσπάσθη καὶ ἠκολούθησεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς πρὸ πενταετίας, καὶ τὸ σύστημα τὸ ἄλλο, τὸ ὁποῖον ἠσπάσθη καὶ ἠκολούθησε μέχρι τοῦδε ἡ Ἀντιπολίτευσις. Τὰς συζητήσεις ταύτας δὲν δυνάμεθα ν’ ἀφήσωμεν διὰ τὴν γενικὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, διότι ἔχομεν καθῆκον νὰ μὴ ἀφήσωμεν τοὺς συμπολίτας ἡμῶν ὑπὸ τὴν ἐπήρειαν γνωμῶν τοιούτων καὶ κρίσεων, οἵας ἀνέφερεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, διότι ἔχομεν τὴν πεποίθησιν, ὅτι θὰ ἀποδείξωμεν, ὅτι αὗται δὲν εἶναι ἀκριβεῖς. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, εὐθὺς ὡς καταθέσῃ τοὺς πίνακας ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, νὰ καλέσητε τὴν Βουλὴν εἰς συνεδρίασιν, ἵνα ἀσχοληθῇ περὶ τοῦ δευτέρου μέρους τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ.

§24ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οὐδεὶς λόγος ὑπάρχει ἀναβολῆς· τὸ βῆμα εἶναι ἐλεύθερον καὶ σήμερον καὶ καθ’ οἱανδήποτε ἄλλην ἡμέραν. Οἱ πίνακες θέλουσι κατατεθῆ εἰς τὴν Βουλὴν τετυπωμένοι, δύναται δὲ πᾶς τις νὰ προκαλέσῃ περὶ αὐτῶν συζήτησιν, ὅταν θέλῃ· ἀλλὰ τοῦτο οὐδόλως ἐπάγεται τὴν ἀναβολὴν τῆς αὐριανῆς συνεδριάσεως. Ἐὰν οἱ κύριοι δὲν ἦναι ἕτοιμοι ἵνα ἀπαντήσωσιν, ἐὰν, ἵνα ἀνασκευάσωσιν ὅσα εἶπον, ἔχωσιν ἀνάγκην 8 ἢ 10 ἡμερῶν μελέτης, τοῦτο δὲν ἀφορᾷ τὴν Βουλὴν. Ὅταν ἑτοιμασθῶσιν θέλομεν τοὺς ἀκροασθῆ.

§25ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς οὐδὲν εἶχε δικαίωμα, ἵνα προβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὅσα προέβαλε, διότι εἶναι δικαίωμα ἑκάστου Βουλευτοῦ νὰ προκαλῇ συζήτησιν κατὰ πᾶσαν ἡμέραν, ὅταν δὲ διακόπτῃ ὑπάρχουσαν συζήτησιν ἐπὶ ἄλλου ἀντικειμένου, δὲν ὑποβάλλεται ὑπὸ τὸν ἔλεγχον καὶ τὴν ἐκτίμησιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ· ἑπομένως ὅ,τι ἡμεῖς ἐζητήσαμεν παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς, ἵνα, ὅταν κατατεθῶσιν οἱ πίνακες, τῶν ὁποίων ἐμνημόνευσεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, καλέσῃ τὴν Βουλὴν εἰς συνεδρίασιν, ὅπως ἐνασκήσωμεν τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον δὲν ὑποβάλλεται ὑπὸ τὴν ἐξέτασιν ἢ τὴν γνώμην τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, αὐτὸ τὸ ἐζητήσαμεν στηριζόμενοι ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ καὶ ἐπὶ τοῦ Συντάγματος. Ἠπόρησα δὲ, πῶς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐνόμισεν, ὅτι ἠδύνατο νὰ ἀντείπῃ, ὅτι, ἐὰν θέλητε νὰ συζητήσητε, συζητήσατε αὐτὴν τὴν στιγμήν, διότι ἄλλοτε δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ συζητήσητε. Καὶ τίς ἔδωκεν εἰς τὴν Ἐκτελεστικὴν Ἐξουσίαν τὸ δικαίωμα νὰ μᾶς προσδιορίσῃ πότε αὐτὴ θέλει νὰ συζητήσωμεν, ἐὰν θέλωμεν τὴν στιγμὴν ταύτην, ἢ μετὰ δύο ἢ μετὰ πέντε ἡμέρας; Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς προσέθηκε, πρὸς δικαιολογίαν, ὅτι, ἐπειδὴ ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν νῦν, διὰ τοῦτο προβάλλομεν τὰς ἀντιῤῥήσεις ταύτας. Ἀλλ’ ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ἐζητήσαμεν νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τῆς εἰσηγήσεως, τὴν ὁποίαν ἐποιήσατο ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, σᾶς ἀπεδείξαμεν ἄλλοτε, ὅτε ἐποιήσατε ὁμοίαν εἰσήγησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὅτι ἠδυνήθημεν νὰ σᾶς ἀποδείξωμεν τότε ἀμέσως, ὅτι αἱ βάσεις ὑμῶν δὲν ἦσαν ἀκριβεῖς· ἑπομένως δὲν ἔχετε ἀφορμὴν νὰ ἰσχυρισθῆτε, ὅτι ζητεῖται ἀναβολὴ διότι δὲν εἴμεθα εἰς κατάστασιν νὰ συζητήσωμεν σήμερον. Ἀλλ’ ἐπειδὴ πρόκειται νὰ συζητήσωμεν στηριζόμενοι εἰς ἀριθμοὺς, ἐζητήσαμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πᾶς λογικῶς σκεπτόμενος πείθεται, ὅτι εἴχομεν δικαίωμα νὰ ζητήσωμεν· διότι ὑμεῖς ἀνεφέρατε ἀριθμοὺς, καὶ ἐὰν ἡμεῖς δὲν ἔχωμεν τοὺς ἀριθμοὺς τούτους, ἠθέλετε ἔχει πάντοτε τὴν εὐκολίαν νὰ μᾶς προβάλλητε ἀντιῤῥήσεις. Οἱ ἀριθμοὶ, τοὺς ὁποίους ἀνεφέρατε, δὲν ἦσαν ἀκριβεῖς, θέλομεν δὲ σᾶς ἀποδείξει, ὅτι τὰ χρέη τὰ κυμαινόμενα, τὰ ὁποῖα κατελίπατε τὴν 7 Ἀπριλίου εἰς τοὺς διαδόχους σας, ἦσαν πολὺ μεγαλείτερα ἀπ’ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα οἱ διάδοχοί σας ἀφῆκαν εἰς ὑμᾶς. Καὶ ἐὰν ἦσαν πολὺ μεγαλείτερα, διατὶ, ἐπὶ τίνος λόγου στηριζόμενοι, μᾶς εἴπετε, ὅτι παρελάβετε οἰκτροτάτην κατάστασιν τῶν κυμαινομένων χρεῶν κατὰ τὸν Μάϊον τοῦ 1886; Ἡ κατάστασις, εἰς ἣν ἀφήκατε αὐτὰ κατὰ τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1885, ἦτο οὐχὶ οἰκτροτάτη, ἀλλ’ ἀξία τοῦ ἐσχάτου οἴκτου. Καὶ ἐνῷ λέγετε, ὅτι ἐβελτιώσατε τὸν Προϋπολογισμὸν διὰ τῆς συνομολογήσως τοῦ δανείου τῶν 134 ἑκατομμυρίων, θέλετε νὰ συζητήσωμεν τὴν ὥραν ταύτην περὶ τούτου, χωρὶς νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει οὔτε τὰς συμβάσεις, οὔτε τὴν διαχείρισιν τοῦ δανείου τῶν 135 ἑκατομ. Ἡ ἀξίωσις ἡμῶν, τοῦ νὰ συζητήσωμεν ἐν ἄλλῃ ἡμέρᾳ, ἀφοῦ κατατεθῶσιν οἱ πίνακες, ἦτο ἀξίωσις λογικὴ, ἡ δὲ ἀντίῤῥησις ὑμῶν ἦτο ἀντίῤῥησις, τὴν ὁποίαν δὲν εἴχετε δικαίωμα νὰ προβάλητε, διότι περιορίζετε τὸ Συνταγματικὸν ἡμῶν δικαίωμα, καὶ σεῖς οἱ Ὑπουργοὶ δὲν ἐτέθητε ἀνώτεροι τοῦ Συντάγματος. Ἀλλ’ ἦτο καὶ ἀντίῤῥησις μὴ δικαιολογουμένη οὐδὲ ὑπὸ τῶν πραγμάτων, ἀφοῦ σεῖς μνημονεύετε ἀριθμῶν, τοὺς ὁποίους ἡμεῖς πρώτην φορὰν ἀκούομεν σήμερον, οὐδ’ ἔχομεν ὑπ’ ὄψει, μήπω διανεμηθέντων τῶν πινάκων, τοὺς ὁποίους εἴπετε, ὅτι καταθέτετε εἰς τὴν Βουλήν.

§26ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε. Ἐπειδὴ ὁ λόγος τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ σκοπεῖ νὰ φέρῃ μεταβολὴν ἐν τῷ Χρηματιστηρίῳ καὶ κατὰ συνέπειαν εἰς τὴν περιουσίαν τῶν πολιτῶν, ἐπειδὴ δὲ ἡμεῖς εἰς ἄλλας πολλὰς συζητήσεις ἐπὶ τοῦ ἰδίου θέματος ἀπεδείξαμεν διὰ τῶν πραγμάτων ψευδῆ τὰ ἀναφερόμενα ἐκ τοῦ στόματος τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καὶ ἐπειδὴ διὰ νὰ ἀποδείξωμεν, ὅτι καὶ ταῦτα, τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν σήμερον, εἶναι ψευδῆ, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ σώσωμεν ἀπὸ τὴν πλάνην τοὺς συμπολίτας ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ διακυβεύσωσι τὰ κεφάλαια αὑτῶν, ἔχομεν ἀνάγκην διὰ τῆς ὑποβολῆς τῶν καταστάσεων, διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τὸν ὁποῖον αὐτὸς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὑπέβαλε, ν’ ἀποδείξωμεν, ὅτι ὅσα ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπε δὲν εἶναι ἀληθῆ, ἀλλ’ εἶναι λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἐκφέρονται, ἵνα οἱ χρηματισταὶ, οἱ παίζοντες εἰς τὰ χρηματιστήρια, ὠφεληθῶσιν ἐκ τῆς ὑπερτιμήσεως καὶ ὑποτιμήσεως τῶν χρεωγράφων, εἶναι λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν σκοπὸν νὰ πλουτίσωσι τοὺς συνεταίρους τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, σκοπὸν τὸν ὁποῖον ἀπὸ τῆς ἀναῤῥήσεώς του εἰς τὴν ἀρχὴν προέθετο. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅταν σᾶς ἀνέφερεν, ὅτι ἔχει ἰσοζύγιον, ἐζήτησε τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς νὰ συνομολογήσῃ τὰ δάνεια, πότε χάριν στόλου καὶ πότε χάριν ἄλλων σπουδαίων ἀντικειμένων, ἀφορώντων εἰς τὸ ἐθνικὸν ἡμῶν μέγα ζήτημα, καὶ τὰ δάνεια ἐκεῖνα πραγματοποιούμενα πάντοτε κατεσπατάλησεν ἐφ’ ἃ μὴ δεῖ, καὶ ὄχι εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους, διὰ νὰ καλύψῃ τὰ ψεύδη, τὰ ὁποῖα ἐκ τῆς θέσεως ταύτης ἀπήγγειλεν. Ἔχομεν ἀνάγκην λοιπὸν, κ. Πρόεδρε, τῆς ἀναβολῆς, τὴν ὁποίαν ἐζητήσαμεν, ὄχι διὰ νὰ κερδήσωμεν καιρὸν,—διότι μόλις τώρα ἠρχίσαμεν,—ἀλλὰ διὰ νὰ σώσωμεν τοὺς πολίτας, τοὺς μέλλοντας νὰ διακυβεύσουν τὰς περιουσίας αὑτῶν, ἀπὸ τῆς πλάνης, εἰς τὴν ὁποίαν τοὺς σύρει ὁ λόγος τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ.

§27ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι κἂν δυνατὸν Πρόεδρος Κυβερνήσεως, ὑποβάλλων Προϋπολογισμὸν καὶ Ἀπολογισμοὺς μετὰ τοσούτων πινάκων, νὰ προτείνῃ, ὡς πράττει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, συζήτησιν ἐπ’ αὐτῶν ἀμέσως, πρὶν ἢ τυπωθῶσι καὶ διανεμηθῶσιν οἱ ὑποβαλλόμενοι λογαριασμοὶ καὶ πίνακες.

§28ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶπε τοῦτο.

§29ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὰ ζητήματα, ἅπερ ἐγείρει ἡ σημερινὴ ἀγόρευσις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, δὲν δύνανται νὰ συζητηθῶσιν, εἰμὴ ἀφοῦ διανεμηθῶσι τὰ κατατεθέντα ἔγγραφα. Δὲν ἐννοῶ δὲ πρὸς τίνα σκοπὸν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ζητεῖ ἀμέσως τὴν ἐπ’ αὐτῶν συζήτησιν, καὶ πιστεύω, ὅτι δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν τοιαύτην αὐτοῦ ἀπαίτησιν. Θεωρῶ οὐχ ἧττον καθῆκόν μου, νὰ φέρω παρατήρησίν τινα εἰς τὸν ἐπίλογον τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ διὰ τὴν ἐν αὐτῷ περιεχομένην ἄκαιρον διδασκαλίαν. Τὸν παρακαλῶ, ἐν ὀνόματι τῶν συμφερόντων τοῦ Ἔθνους, ἅτινά εἰσιν ἐμπεπιστευμένα αὐτῷ, νὰ παύσῃ ὁμιλῶν περὶ χρεωκοπίας. Τὴν λέξιν χρεωκοπία, τὴν ὁποίαν θεωρεῖ ὡς βλάψασαν τὰς διαπραγματεύσεις αὐτοῦ, ἐξήνεγκε πρῶτος αὐτὸς καὶ οἱ περὶ αὐτὸν, διαστρέφοντες τὰς ἰδέας ἡμῶν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, καὶ ἐπαναλαμβάνει καὶ τώρα. Ἀφοῦ μελετήσωμεν τὰς πληροφορίας, ἃς φέρει σήμερον εἰς τὴν Βουλὴν, θὰ συζητήσωμεν, ἐὰν ἡ θέσις τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν δικαιολογῇ τὴν αἰσιοδοξίαν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐὰν τὰ μέτρα, ἅτινα ὑπεδείξαμεν ἡμεῖς, δὲν ἤθελον προλάβει τὰς οἰκονομικὰς ἀσχημίας, ἃς ἐπήνεγκεν ἡ ἐφαρμογὴ τῶν μέτρων τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Τὰ μέτρα, ἅτινα ἡ Ἀντιπολίτευσις προέτεινε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, ὄχι μόνον δὲν ἤθελον προσάψει στίγμα εἰς τὴν πίστιν ἡμῶν, ἀλλ’ ἤθελον συντελέσει εἰς τὴν στερέωσιν αὐτῆς. Τὰ μέτρα δὲ, ἅτινα ἐφήρμοσεν ἡ Κυβέρνησις, ὄχι μόνον δὲν ἀνύψωσαν τὴν οἰκονομικὴν ἡμῶν ὑπόληψιν, ἀλλὰ κατεβίβασαν αὐτὴν ἐκεῖ, ὅπου οὐδέποτε εἶχε πέσει. Γνωρίζουσι πάντες ἐνταῦθα, ὅτι πρώτην φορὰν πρὸ δύο περίπου μηνῶν τὸ Χρηματιστήριον τοῦ Λονδίνου διέγραψε τῶν καταλόγων αὐτοῦ τὸ Ἑλληνικὸν δάνειον. Οὐδέποτε δὲ τὸ Χρηματιστήριον τοῦτο διέγραψε δάνειόν τι διὰ τοὺς λόγους, δι’ οὓς διέγραψε τὸ ἡμέτερον. Τὸ οἰκονομικὸν ἡμῶν ζήτημα εἶναι καθαρῶς πραγματικὸν ζήτημα καὶ ὑψίστης δι’ ἡμᾶς σημασίας. Ὡς τοιοῦτον ἑπομένως πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν αὐτὸ, θέτοντες αὐτὸ ἄνω τῶν κομματικῶν παθῶν, ἀποφεύγοντες τὰς διαστροφάς. Τοιοῦτον ἐπίστευσα, ὅτι δίδει εἰς αὐτὸ χαρακτῆρα ἐν τῇ ἀρχῇ τῆς ἀγορεύσεώς του ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ δυστυχῶς μετεμελήθη ἐν τῷ τέλει αὐτῆς καὶ τὸ ὑπέταξεν εἰς τὰ κομματικὰ πάθη. Θὰ παρακαλέσω αὐτὸν, ν’ ἀφήσῃ εἰς αὐτὸ τὸν πραγματικὸν χαρακτῆρα, ὅπως μελετήσωμεν τὰ πράγματα καὶ τοὺς ἀριθμοὺς καὶ δυνηθῶμεν νὰ εὕρωμεν τὸν τρόπον, καθ’ ὃν θὰ ἐπιτύχωμεν τὸ πραγματικὸν ἰσοζύγιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὅπερ ἐπιθυμοῦμεν.

§30ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ Βουλὴ θὰ ἴδῃ, ἐὰν ἡμεῖς συνεβουλεύσαμεν τὴν χρεωκοπίαν, ἢ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐπολιτεύθη πρὸς τοῦτο.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν αὔριον εἰς τὰς 2 εἶναι συνεδρίασις. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 6 μ. μ.