1887.05.22

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 65

τῆς 22 Μαΐου 1887

(Παρασκευὴ)

Ὥρᾳ 3 μ. μ.

(Εὑρεθείσης τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐλήφθη ἐκ Κερκύρας τηλεγράφημα τοῦ Προέδρου τοῦ αὐτόθι Πολιτικοῦ Συλλόγου, δηλοῦντος τὴν εὐγνωμοσύνην τοῦ Συλλόγου ἐπὶ τῇ ψηφίσει τῶν ἀφορώντων εἰς τὴν Κέρκυραν νόμων. Ὁ Ἔφορος τοῦ Βουλευτηρίου ζητεῖ τρίμηνον ἄδειαν διὰ τὸ ἐξωτερικόν. Κατὰ τὴν ἀπουσίαν του θέλει διευθύνει, τὰ τοῦ Βουλευτηρίου μὲν ὁ Διευθυντὴς τοῦ Γραφείου τῆς Βουλῆς, τὰ τῆς Βιβλιοθήκης δὲ ὁ ταξινόμος αὐτῆς. Ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ νὰ χορηγηθῇ ἡ ἄδεια αὕτη;

§2ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐχορήγησε ταύτην. Ὁ κ. Κουμουνδοῦρος ἔχει τὸν λόγον.

§4ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Συμπολῖταί μου τῆς πόλεως Καλαμῶν, ἔμποροι, δι’ ἀναφορᾶς των πρὸς τὴν Νομαρχίαν καὶ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, πρὸ δύο καὶ ἐπέκεινα μηνῶν, ζητοῦσι νὰ ἐπισκευασθῶσι τὰ 36 ἐμπορικὰ καταστήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι σεσαθρωμένα, καὶ τὰ ὁποῖα δυνατὸν νὰ πέσωσι καὶ κατὰ συνέπειαν νὰ ἐπιφέρωσι ζημίαν. Προχθὲς μοὶ ἐστάλη ἀναφορὰ, διὰ τῆς ὁποίας μὲ παρακαλοῦσι νὰ ὑποβάλω ταύτην πρὸς τὴν Βουλήν, καὶ νὰ παρακαλέσω αὐτὴν νὰ συστήσῃ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, πρὸς δὲ νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ μεριμνήσῃ, ὅπως ἐπισκευασθῶσι τὰ καταστήματα ταῦτα, διὰ νὰ μὴ ζημιωθῶσι μήτε ἐκεῖνοι, μήτε τὸ Δημόσιον. Ἐὰν ἔχῃ ὑπομονὴν ἡ Βουλὴ, δύναμαι νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν ἀναφορὰν ταύτην. (Ἀναγινώσκει τὴν ἀναφοράν). Ὑποβάλλων ταύτην εἰς τὸ Προεδρεῖον, παρακαλῶ νὰ τὴν διαβιβάσῃ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἣν παρακαλῶ καὶ ἐγὼ καὶ οἱ συμπολῖταί μου νὰ μεριμνήσῃ.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει παραπεμφθῆ εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν.

§6ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποστηρίζω καὶ ἐγὼ τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου μου κ. Κουμουνδούρου. Τὰ ἐργαστήρια, περὶ τῶν ὁποίων ἐγένετο λόγος, εἶναι πολύτιμος περιουσία, ὡς ἐκ τῆς κεντρικῆς θέσεως, εἰς ἣν εὑρίσκονται ἐν τῇ πόλει τῶν Καλαμῶν, καὶ ἀποφέρουσι σπουδαιοτάτην πρόσοδον. Τὰ ἐργαστήρια ταῦτα ἦσαν ἀφιέρωμα εὐσεβοῦς τινος καὶ φιλανθρώπου εἰς τὴν ἐν Καλάμαις εὑρισκομένην Μονὴν τῶν καλογραιῶν. Μετὰ δὲ τὴν διάλυσιν τῆς Μονῆς ταύτης περιῆλθον εἰς τὴν κυριότητα τοῦ Δημοσίου. Ἀλλ’ ἐπειδὴ καὶ μετὰ τὴν διάλυσιν αἱ καλογραῖαι διετήρησαν τὴν Μονὴν καὶ μετέβαλον αὐτὴν εἰς ἐργοστάσιον μεταξωτῶν ὑφασμάτων, ἀπεφασίσθη πρὸ πολλοῦ χρόνου διὰ νόμου, ὥστε μέρος τοῦ ἐνοικίου, τὸ ὁποῖον ἀπολαμβάνει τὸ Δημόσιον ἐκ τῶν ἐργαστηρίων, νὰ δίδωται ὡς συνδρομὴ εἰς τὰς πτωχὰς αὐτὰς καλογραίας, χάριν τῆς βιομηχανίας των, ἡ ὁποία, ὡς γνωρίζετε, εἶναι ἀξία πάσης προστασίας. Ἀλλά, καθὼς ἠκούσατε, τὰ ἐργαστήρια ταῦτα, ἐκ τῆς πολυκαιρίας, κινδυνεύουν νὰ καταπέσωσι, καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐπαλαίωσεν ἡ ξυλεία, ἀπὸ τὴν ὁποίαν, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, εἶναι κατεσκευασμένα, εἶναι ἐνδεχόμενον ἀπὸ τὴν παραμικρὰν αἰτίαν νὰ ἀνάψῃ πυρκαϊὰ, καὶ ν’ ἀποτεφρωθῶσιν ὅλα, ἡ ἀποτέφρωσις δὲ δὲν θέλει ζημιώσει μόνον τὸ Ἐκκλησιαστικὸν Ταμεῖον καὶ τὰς καλογραίας, ἀλλὰ θέλει καταστρέψει καὶ τοὺς ἐμπόρους, οἱ ὁποῖοι ἐνοικοῦσιν εἰς αὐτὰ, καὶ θέλει γίνει πρόξενος ἀνυπολογίστων ζημιῶν εἰς τὴν πόλιν τῶν Καλαμῶν· διότι, τίς οἶδε, ποίας διαστάσεις δύναται νὰ λάβῃ ἡ πυρκαϊὰ, ἡ ὁποία, εἶναι πολὺ ἐνδεχόμενον, ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμὴν νὰ ἐκραγῇ. Διὰ τοῦτο εἶναι ἔργον, ὄχι μόνον φιλανθρωπίας, ἀλλὰ καὶ ὠφελείας διὰ τὸ Δημόσιον, νὰ ἐπισπεύσῃ εἰς τὴν ἀνέγερσιν τῶν καταστημάτων τούτων, ἀφοῦ ταῦτα ἀνήκουσιν εἰς αὐτὸ καὶ ἀπολαμβάνει σημαντικὴν πρόσοδον. Ὀφείλει τὸ Κράτος νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῆς διατηρήσεως καὶ ἐπισκευῆς αὐτῶν, καὶ ἐὰν δὲν θέλῃ νὰ δαπανήσῃ, δύναται νὰ ἀναθέσῃ τὴν ἐπισκευὴν εἰς τοὺς ἐνοικιαστὰς, οἱ ὁποῖοι προσφέρονται νὰ καταβάλωσι τὰ ἀπαιτούμενα ἔξοδα, καὶ νὰ τὰ συμψηφίσωσιν εἰς τὰ ἐνοίκια.

§7ΤΖΑΝΕΣ. Πρὸ τούτου, κ. Πρόεδρε, ἡ Κυβέρνησις, ὅπως καὶ ἄλλοτε ἐλέχθη, πρέπει νὰ μεριμνήσῃ, διότι εἶναι ἀνάγκη, ν’ ἀναθεωρηθῇ τὸ σχέδιον τῆς πόλεως Καλαμῶν, διότι πολλὰ τῶν ἐργαστηρίων τούτων εἶναι ἐν τῷ μέσῳ τῆς πλατείας καὶ τῆς ἀγορᾶς. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἐν γνώσει ὅλων αὐτῶν, διότι ἡ ἄλλη ἀναφορὰ, τὴν ὁποίαν εἴχετε τὴν καλωσύνην ὑμεῖς νὰ ἀπευθύνητε πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, περιῆλθεν εἰς χεῖράς της, καὶ τὸ ὑπόμνημα, τὸ ὁποῖον ἐδόθη εἰς τὴν Α. Μεγαλειότητα, νομίζω, ὅτι εἶναι εἰς χεῖρας τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἡ ἀναφορὰ, ἡ ὁποία ἐδόθη εἰς τὸν Νομάρχην Μεσσηνίας, ἐκτὸς ἐὰν δὲν ἐμερίμνησεν οὗτος, πιστεύω νὰ ἦναι εἰς χεῖρας τῆς Κυβερνήσεως, ὥστε εἶναι ἐν γνώσει αὕτη ὅλων τούτων. Δὲν πιστεύω λοιπὸν ν’ ἀργοπορήσῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ διὰ τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ σχεδίου ὡς προεῖπον, διότι, ἂν ἀνοικοδομηθῶσιν ὅπως ἔχουσι τὰ ἐργαστήρια, θὰ ἦναι πάντοτε ἡ αὐτὴ ἀνωμαλία, ἡ ὑπάρχουσα κακῶς· ὅτι δὲ εἶναι ἑπόμενον νὰ ἐπέλθῃ καταστροφὴ καὶ πάλιν, ἐὰν μείνωσιν ὡς ἔχουσι τὰ ἐργαστήρια, τοῦτο εἶναι ἀναντίῤῥητον, διότι ὑπέστημεν τρεῖς μεγάλας πυρκαϊὰς, ἕνεκα τῆς τοιαύτης καταστάσεως αὐτῶν, καὶ τῆς σκευρότητος τῶν οἰκοδομημάτων τούτων. Εἶναι ἀληθὲς, κ. Πρόεδρε, ὅτι τὰ 36 ἐργαστήρια ταῦτα κατέστησαν ὡς ἐκ τῆς παλαιότητος, καὶ κορεωφωλέαι, καὶ ἂν δὲν μᾶς κατέφαγον ἕως ἤδη οἱ κορέοι, εἶναι εὐεξήγητον· καὶ ἰδού. Ἡ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ ἀειμνήστου Καποδιστρίου κατοικία τούτων ἐπιμαρτυρεῖ, ὅτι ἀπώλεσαν τοὺς ὀδόντας ἕνεκα γήρατος (ἱλαρότης)· ἐν τούτοις θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἤδη, ὅτε θ’ ἀπέλθωμεν, νὰ μεριμνήσῃ σπουδαίως περὶ τούτου, διότι, ὅπως εἶπον καὶ ἄλλοτε, θὰ διπλασιασθῶσιν, ἴσως καὶ τριπλασιασθῶσι, τὰ εἰσοδήματα, τ’ ἀποφερόμενα ἀπὸ τὰ 36 ταῦτα ἐργαστήρια, καὶ θὰ σωθῶσιν αἱ Καλάμαι ἀπὸ ἐπικειμένην ἴσως πυρκαϊάν. Πρὸς τούτοις θ’ ἀπευθύνω μίαν παράκλησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως. Τὰ ἐν τῷ δήμῳ Ἀλαγωνίας καὶ εἰς τὸ χωρίον Τσερνίτσι ὑπάρχοντα καταστήματα τῶν Σχολείων εἶναι ἕτοιμα νὰ καταπέσωσι· τὰ καταστήματα ταῦτα ἀνήκουσιν εἰς τὸ κληροδότημα τοῦ ἀειμνήστου Δημάκη· ἐὰν τὰ καταστήματα ταῦτα καταπέσωσι, δὲν θὰ ἐξαρκέσῃ πλέον τὸ ἐκ 5,500 δραχμῶν, τὸ πρὸς συντήρησιν διδασκάλων καὶ ὑπηρετῶν, χρηματικὸν ποσὸν, τὸ ὡς κληροδότημα ἀφεθὲν, δὲν θ’ ἀρκέσῃ εἰς ἀνοικοδόμησιν αὐτῶν. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι δὲν ἔχω παράπονον κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, διότι ἐμερίμνησεν· ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πράττω σήμερον, εἶναι, διὰ νὰ ἀναγκάσω αὐτὸν νὰ ἐνεργήσῃ τὸ ταχύτερον καὶ παραγγείλῃ τὸν Νομάρχην Μεσσηνίας, ὅπως ἐργασθῇ ἀποτελεσματικῶς ἐπὶ τῆς προκειμένης σπουδαίας ὑποθέσεως. Τὰ καταστήματα, περὶ ὧν ὁ λόγος, ἐὰν καταπέσωσι, δὲν θ’ ἀρκέσῃ πλέον τὸ μικρὸν ποσὸν τὸ πρὸς πληρωμὴν τῶν διδασκάλων, ἱερέων, ὑπηρετῶν καὶ λοιπῶν, τοῦ προσωπικοῦ διδόμενον. Τούτων ἡ ἀνοικοδόμησις ἀπῄτησε πολλὰς χιλιάδας δραχμῶν.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καραπάνος ἔχει τὸν λόγον.

§9ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Χθὲς ἀνεγνώσθη εἰς πρώτην συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ δανείου, περὶ οὗ ἡμεῖς δὲν εἴχομεν κἄν γνῶσιν. Σήμερον πρόκειται ν’ ἀναγνωσθῇ εἰς δευτέραν συζήτησιν. Νομίζω, ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἦναι ἐναντία, ὅπως καὶ ἡμεῖς, οἱ νομίζοντες καθῆκον νὰ ἐκθέσωμεν τὴν γνώμην ἡμῶν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, δυνηθῶμεν νὰ πράξωμεν τοῦτο κατὰ τρόπον θετικώτερον καὶ βασιζόμενοι ἐπὶ πληρεστέρων πληροφοριῶν. Ἐγὼ δὲ αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην πληροφοριῶν τινων πρὸς ἐκπλήρωσιν τοῦ τοιούτου καθήκοντος. Πολλαὶ φῆμαι διεδόθησαν περὶ τοῦ δανείου παρὰ προσώπων, στενῶς συνδεομένων μετὰ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ παρὰ τῆς δημοσιογραφίας, τῆς ἐμπνεομένης ὑπ’ αὐτῆς...

§10ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι· τῆς ἀντιπολιτευομένης.

§11ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἴσως καὶ τῆς ἀντιπολιτευομένης. Δὲν ἠξεύρω ὅμως, ἐὰν ἡ «Ἐφημερὶς» καὶ ἡ «Καθημερινὴ» ἦναι ἀντιπολιτευόμεναι ἐφημερίδες· ἐγὼ τὰς γνωρίζω ὡς Κυβερνητικάς. Αἱ διαδοθεῖσαι φῆμαι εὑρίσκονται εἰς ἀντίφασιν πρός τινας διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ λάβωμεν ἐξηγήσεις τινάς. Τοῦτο δὲ εἶναι τοσούτῳ μᾶλλον φυσικὸν, καθόσον, κατὰ τὰς διαδοθείσας φήμας, τὸ δάνειον εἶναι τελειωμένον καὶ ὑπεγράφη περὶ αὐτοῦ καὶ σύμβασις, ἢ πρόκειται νὰ ὑπογραφῇ αὕτη. Δὲν ὑπάρχουσιν ἑπομένως ἐκκρεμεῖς διαπραγματεύσεις, καὶ νομίζω, ὅτι οὐδεμία δύναται νὰ ὑπάρξῃ δυσκολία, ἵνα δοθῶσιν αἱ πληροφορίαι, αἵτινες θὰ μᾶς ἐπιτρέψωσι νὰ ἐκφράσωμεν τὴν γνώμην μας ἐν πληρεστέρᾳ γνώσει τοῦ ζητήματος, ὅπερ τὸ νομοσχέδιον ἀφίνει ἐν πολλοῖς σκοτεινόν. Τὰς πληροφορίας ταύτας ἐνόμισα καλὸν νὰ ζητήσω πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, διότι, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θέλῃ νὰ δώσῃ αὐτὰς, πρέπει νὰ τὰς δώσῃ σήμερον, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐκφράσωμεν τὴν γνώμην ἡμῶν αὔριον, κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν. Ἰδοὺ δὲ αἱ πληροφορίαι, ἃς ζητῶ. (Ἀναγινώσκει). αʹ.) Ἡ πληρωμὴ τοῦ δανείου γενήσεται διὰ κληρώσεων, ἢ δι’ ἐξαγορᾶς; βʹ.) Τίνες ἔσονται αἱ σχέσεις, τῆς κατὰ τὸ ἄρθρον 5 σχηματισθησομένης ἑταιρίας πρὸς τοὺς κατόχους τῶν ὁμολογιῶν; Θὰ ἀναδεχθῇ αὕτη ἀπ’ εὐθείας πρὸς αὐτοὺς τὴν πληρωμὴν τῶν τόκων καὶ τοῦ χρεωλυσίου, ἢ θὰ μείνῃ μόνον τὸ Δημόσιον ὑπόχρεον διὰ τὴν πληρωμὴν ταύτην, ἡ δὲ ἑταιρία θὰ ἐνεργῇ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν ὡς ἁπλοῦς ἐντολοδόχος τοῦ Δημοσίου; γʹ.) Ὡς βάσις τοῦ τόκου, ὃν θ’ ἀποφέρῃ τὸ διαπραγματευόμενον δάνειον ἐπὶ τοῦ πραγματικοῦ κεφαλαίου, θεωρεῖται πράγματι ὁ ἐν τῷ βʹ. ἐδαφίῳ τοῦ ἄρθρου 2 ἀναφερόμενος τόκος, ὃν ἔφερον τὰ ἐκδοθέντα ἤδη δάνεια εἰς τὴν τιμὴν τῆς ἐκδόσεως αὐτῶν; τίς δὲ ὁ πραγματικὸς οὗτος τόκος, κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τῆς Κυβερνήσεως; δʹ.) Τί ποσὸν θὰ πληρωθῇ εἰς χρυσὸν, καὶ τί εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, ἐκ τῶν δανείων τῶν 25 καὶ τῶν 4 ἑκατομμυρίων; εʹ.) Τὴν πληρωμὴν αὐτῶν θὰ πραγματοποιήσῃ ἀπ’ εὐθείας ἡ Κυβέρνησις, ἢ θὰ ἀναθέσῃ αὐτὴν εἰς τοὺς ἀναδεχομένους τὸ δάνειον; ϛʹ.) Τὰ πολεμικὰ πλοῖα παρηγγέλθησαν ἤδη, καὶ τίνος ἀξίας εἰσὶ ταῦτα; ζʹ.) Θὰ πληρωθῶσι ταῦτα παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἢ θὰ ἐπιφορτισθῶσιν οἱ ἀναδεχόμενοι τὸ δάνειον νὰ πληρώσωσιν αὐτὰ, συνεννοούμενοι μετὰ τῶν κατασκευαστῶν;

§12ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Καθ’ ἣν ἡμέραν ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀδείας πρὸς συνομολόγησιν δανείου, αἱ διαπραγματεύσεις δὲν εἶχον ἔτι ἀπολήξει εἰς συμπεράσματα ἱκανῶς θετικὰ, ὥστε νὰ δύναμαι νὰ δώσω πληροφορίας εἰς τὴν Βουλὴν, οὐδὲ καὶ τὸ νομοσχέδιον νὰ συντάξω ἐπὶ στενωτέρων βάσεων· ἐθεώρησα ὅμως, ὅτι, ἐπειδὴ ἐπλησίαζεν ἡ Βουλὴ πρὸς τὴν λῆξιν τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς, ἦτο πρέπον νὰ λάβωμεν γενικὴν ἄδειαν συνομολογήσεως δανείου, ἐπειδὴ δὲ μάλιστα τοιαύτην γενικὴν ἄδειαν εἴχομεν ἤδη περὶ πάντων σχεδὸν, ὅσα περιλαμβάνονται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, δὲν εἶχον ἀμφιβολίαν, ὅτι ὁ τοιοῦτος τρόπος ἦτο κανονικός. Τῷ ὄντι, ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ζητοῦμεν ἁπλῶς, ὅπως τὸ ὑπὸ διαφόρων νομοσχεδίων ἐπιτρεπόμενον ἤδη εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐπιτραπῇ καὶ διὰ γενικωτέρου νόμου χάριν τῆς ὑπὸ ἑνιαίαν μορφὴν πραγματοποιήσεως δανείου. Οὕτως ὑπάρχει νόμος, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ διαθέτῃ πάσας τὰς ὑπολειπομένας ὁμολογίας τοῦ δανείου τῶν 170 ἑκατομ. ἀντὶ τιμῆς κατωτέρας τῆς ἀρχικῶς συνομολογηθείσης. Ἐν δὲ τῷ νομοσχεδίῳ ἀναγράφομεν, ὅτι ἡ τιμὴ τοῦ δανείου τοῦ νέου δὲν πρέπει νὰ ἦναι κατωτέρα τῆς τιμῆς τῆς ἐκδόσεως τῶν ἄλλων δανείων, ἑπομένως ὡς πρὸς τοῦτο περιορίζομεν μᾶλλον τὴν ἄδειαν, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἡ Κυβέρνησις ἐκ προηγουμένων νόμων. Ἐπίσης ἔχομεν ἄδειαν πραγματοποιήσεως δανείου διὰ πλοῖα, καὶ τὴν ἄδειαν ἐκείνην τὴν ἔχομεν ὑπὸ ὅρον εὐρύτερον ἐκείνου, τὸν ὁποῖον διαγράφει τὸ νομοσχέδιον. Ἔχομεν ἐπίσης τὴν ἄδειαν τῆς τροπῆς τῶν δανείων τῶν 28 ἑκατομ. καὶ τῶν 4 ἑκατομ. πρὸς 8 καὶ 9%· τοιαύτη ἄδεια εἶναι ἀναγεγραμμένη μετὰ λεπτομερειῶν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὅ,τι δὲ ζητοῦμεν ἤδη διάφορον, εἶναι τὸ νὰ ἐξοφλῆται ὑποχρεωτικῶς, ἐνῷ ἡ διάταξις ἦτο προαιρετικὴ ἐν τῷ ψηφισθέντι νόμῳ. Ἐπίσης ἔχομεν τὴν ἄδειαν ἐκ τοῦ κειμένου νόμου, νὰ δώσωμεν τὰ μονοπώλια εἰς διαχείρισιν πρὸς ἐγγύησιν δανείου, τουτέστιν εἰς τοὺς δανείζοντας τὴν Κυβέρνησιν δυνάμεθα νὰ δώσωμεν εἰς ἐγγύησιν τὴν διαχείρισιν διαφόρων μονοπωλίων. Τὸ δάνειον, ὑπὲρ οὗ δύναται νὰ δοθῇ ἡ διαχείρισις τῶν μονοπωλίων, ἐπιτρέπεται ἵνα συνομολογηθῇ πρὸς 8%, κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον, καὶ οὕτω συνωμολογήθη· κατὰ δὲ τὸ νομοσχέδιον ὁ τόκος πρέπει νὰ ἦναι κατώτερος ἐκείνου. Εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν μονοπωλίων προσθέτομεν μόνον δύο, τὸ σιγαρόχαρτον καὶ τὸ μίσθωμα τῆς σμύριδος. Τὰ δύο ταῦτα προστίθενται, ἵνα ὑπάρχωσι ποσὰ, ἱκανὰ ν’ ἀνταποκρίνωνται πρὸς τὸ ποσὸν τοῦ τόκου καὶ χρεωλυσίου τοῦ ἀναγραφομένου ἐν τῷ νομοσχεδίῳ κεφαλαίου, ὥστε κατὰ τοῦτο μόνον, τὴν προσθήκην δηλαδὴ δύο εἰδῶν εἰς τὰ εἴδη τῶν μονοπωλίων, τὰ ὁποῖα ἐπιτρέπεται νὰ δοθῶσιν εἰς διαχείρισιν πρὸς ἐγγύησιν δανείου, κατὰ τοῦτο μόνον νεωτερίζει τὸ νομοσχέδιον, ὡς καὶ περὶ τὰ τοῦ ποσοστοῦ τοῦ ἅλατος καὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀποθηκῶν. Ἀλλὰ καὶ οὕτω περιοριζομένων τῶν ὑφισταμένων ἀδειῶν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν εἰς συνομολόγησιν δανείου, πάλιν τὸ δάνειον, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ συνομολογήσωμεν καὶ περὶ τοῦ ὁποίου διαπραγματευόμεθα, ἀλλὰ δὲν εἴχομεν φθάσει εἰς θετικὰ ἀποτελέσματα, καθ’ ἣν ἐποχὴν ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον, πάλιν, λέγω, τὸ δάνειον πραγματοποιεῖται ὑπὸ ὅρους, πολὺ τῶν τοῦ νομοσχεδίου συμφεροτέρους εἰς τὸ Δημόσιον, ἤτοι τῶν ἀνωτάτων ὅρων τῶν μέχρι τοῦδε ἐπιτρεπομένων εἰς τὴν Κυβέρνησιν πρὸς τοιαύτην ἐπιχείρησιν. Ἤδη ὅμως ἔχομεν θετικὰ ἀποτελέσματα τῶν διαπραγματεύσεων περὶ δανείου, τὰ ὁποῖα δύναμαι ν’ ἀναφέρω, καὶ τὰ ἀποτελέσματα ταῦτα, ἐννοεῖται, ὅτι ὅλα περιλαμβάνονται ἐντὸς τῶν ἀδειῶν τοῦ νομοσχεδίου, καὶ διὰ τοῦτο εἶναι περιττὸν νὰ μεταβάλωμεν τοὺς ὅρους τοῦ νομοσχεδίου, ἀφοῦ ἐντὸς τῶν ὅρων αὐτοῦ δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ πραγματοποιήσῃ τὸ δάνειον, αἱ δὲ πλεῖσται τῶν διατάξεων τοῦ δανείου δὲν φθάνουσιν εἰς τοὺς ἀνωτάτους ὅρους τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ νομοσχέδιον ἐπιτρέπει τὴν συνομολόγησιν δανείου 150 ἑκατομμυρίων. Κατὰ τὰ μέχρι τοῦδε συμπεφωνημένα, πρόκειται περὶ δανείου 135 ἑκατομμυρίων ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου, ἡ δὲ τιμὴ, ἀνθ’ ἧς πραγματοποιεῖται καὶ περὶ τῆς ὁποίας, νομίζω, ἐρωτᾷ ὁ κ. Βουλευτής, ἐὰν θὰ ἦναι ἡ τῆς ἐκδόσεως τῶν παλαιῶν δανείων, ἢ κατωτέρα, θὰ ἦναι πολὺ ἀνωτέρα τῆς τιμῆς τῆς ἐκδόσεως τῶν ἄλλων δανείων. Διότι, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὸ τελευταῖον δάνειον, τὸ δάνειον τῶν 170 ἑκατομμυρίων, τοῦτο ἐπραγματοποιήθη ἀντὶ 68½%, νομίζω.

§13ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. 69%.

§14ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἔστω, ἀλλ’ ἡ τιμὴ τῶν ὁριστικῶς διατεθεισῶν ὁμολογιῶν ἦτο 342½, ἡ δ’ ὀνομαστικὴ ἀξία τῆς ὁμολογίας δραχμαὶ 500.

§15ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. 346½.

§16ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἔστω, ἀλλ’ ὁμιλῶ περὶ τῆς τιμῆς τῶν ὁριστικῶς ἀποκτηθεισῶν ὁμολογιῶν παρὰ τῶν συμβαλλομένων, ἥτις ἦτο δραχμῶν 342½ ἐπὶ δραχμῶν 500 πρὸς 5%. Ἤδη πρόκειται περὶ δανείου πρὸς 4%, τὸ ὁποῖον θέλει ληφθῆ ὁλόκληρον ὁριστικῶς ἀντὶ 66 καὶ ⅔ ...

§17ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θέλει ἐκδοθῆ εἰς αὐτὴν τὴν τιμήν;

§18ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ ὁποῖον θέλει πληρωθῆ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἀντὶ 66 καὶ ⅔· ἐννοεῖται δὲ, ὅτι τιμὴ 66 καὶ ⅔ ἐπὶ δανείου ὀνομαστικοῦ 4%, ἀντιστοιχεῖ πρὸς τιμὴν δραχμῶν 83 καὶ ¼ ἐπὶ δανείου ὀνομαστικοῦ 5%. Τουτέστι τὰ 66 καὶ ⅔ ἐπὶ δανείου 5% εἶναι 83 καὶ ¼· εἰς τοῦτο δὲ φθάνομεν προσθέτοντες ἓν τεταρτημόριον τοῦ 66 καὶ ⅔ εἰς τὸ 66 καὶ ⅔. Οὕτως ἀναλογίζοντες τὴν τιμὴν πρὸς δάνειον τοῦ αὐτοῦ τύπου τοῦ δανείου τῶν 170 ἑκατομυρίων, ἔχομεν ἀναλογίαν τιμῶν τῶν δύο δανείων, 83¼ τὸ νῦν συνομολογούμενον, πρὸς 68½ τὸ τῶν 170 ἑκατομμυρίων, οὗτινος ὅμως μέρος μόνον ἐλήφθη ὁριστικῶς, τὸ δὲ ἕτερον ὑπὸ αἵρεσιν, ἐνῷ ἤδη τὸ ὅλον λαμβάνεται ὁριστικῶς. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο· τὸ δάνειον τῶν 170 ἑκατομμυρίων, ἐφ’ ὅσον ὑπῆρχε τιμὴ ὑποχρεωτικὴ, ἐπραγματοποιήθη μὲν ἐπὶ τιμῇ 68½, ἀλλ’ ἀνέγραφε καὶ jouissance, ἡ ὁποία ἐλαττόνει τὴν τιμὴν τῶν 342½ κατὰ 12½· ἐπήγετο καὶ ἔξοδα. Τὸ δάνειον τοῦτο οὐδεμιᾶς ἡμέρας παρέχει jouissance, οὐδὲ μιᾶς δραχμῆς δὲ ἐπιβάλλει τῇ Κυβερνήσει ἔξοδον· πάντα ταῦτα ἀναλαμβάνει ἡ ὁμὰς ἡ συναλλαττομένη.

§19ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὥστε ἡ διάταξις τοῦ τελευταίου ἄρθρου μένει ἄχρηστος.

§20ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ἠξεύρω περὶ ποίας διατάξεως ὁμιλεῖτε. Τὸ δάνειον ἄρα τῶν 170 ἑκατομμυρίων, τὸ ὁποῖον συνωμολογήθη πρὸς 68½, φέρει ὡς βάρη τὰς jouissances, φέρει ὡς βάρη ἔξοδα, τὰ ὁποῖα ὑπελογίσθησαν τοιαῦτα τότε, ὥστε ἠκούσαμεν παρὰ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως βεβαιούμενον, ὅτι ὁ τόκος ἀνήρχετο εἰς 15 καὶ 20%, κατ’ ἄλλους ὅμως, μετριωτέρους, εἰς 10 καὶ 9%. Ἀλλ’ ἤδη ἡ συμφωνία εἶναι, ὅτι θέλει πληρωθῆ τὸ χρῆμα ὁλόκληρον εἰς τὸ Δημόσιον οὕτως, ὥστε τὸ Δημόσιον νὰ μὴ ὑποστῇ μηδεμίαν ἀφαίρεσιν ἐκ τοῦ πραγματικοῦ ποσοῦ, εἰμὴ μόνον ὅ,τι χρειάζεται διὰ τὸ χαρτόσημον πρὸς τὴν κυκλοφορίαν ἐν τοῖς διαφόροις Κράτεσιν, ὅπου θέλει ἐκδοθῆ. Οὔτε ἔξοδα λοιπὸν, οὔτε jouissances, οὔτε ἄλλο τι, καὶ πραγματικὸς τόκος 6%, ἀντιστοιχῶν πρὸς ὀνομαστικὸν τόκον 4%, διότι ὁ τύπος τοῦ δανείου θέλει εἶναι ὀνομαστικὸς 4%. Δάνειον πρὸς 4% θέλει πραγματοποιηθῆ ἀντὶ 66 καὶ ⅔, τοῦτο δὲ φέρει εἰς 6% τὸν τόκον ἐπὶ τοῦ πραγματικοῦ κεφαλαίου. Ἐννοεῖται, ὅτι τὸ δάνειον εἶναι εἰς χρυσὸν καὶ ἡ ἀπότισις τῶν τῆς ὑπηρεσίας αὐτοῦ ὡσαύτως εἰς χρυσόν. Ἑτέρα ἐρώτησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ εἶναι, «ἂν ἡ πληρωμὴ γενήσηται διὰ κληρώσεως, ἢ δι’ ἀγορᾶς, καὶ πόσον τὸ χρεωλύσιον». Καὶ ἐνταῦθα διαφορὰ πρὸς τὰ προηγούμενα δάνεια. Τὰ προηγούμενα δάνεια ἐξαγοράζονται διὰ κληρώσεως· μέχρι τοῦδε ἐφ’ ἑκάστης ἐξαγορᾶς ἐπλήρονε τὸ Δημόσιον, ὄχι μόνον χρεωλύσιον, ἀλλὰ καὶ βραβεῖον· ἤδη πρόκειται περὶ ἐξαγορᾶς οὐχὶ διὰ κληρώσεως, εἰμὴ μόνον κατ’ ἐκλογὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἄν τυχὸν τὸ δάνειον τιμᾶται ἄνω τῶν 100, ὅτε θὰ ἦναι συμφέρουσα τῇ Κυβερνήσει ἡ κλήρωσις, ἀλλ’ ἄν ἦναι ἡ τιμὴ κάτω τῶν 100, ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐξαγοράζῃ τὰς ὁμολογίας ἐν τῷ Χρηματιστηρίῳ καὶ ἑπομένως νὰ μὴ πληρόνῃ βραβεῖον, νὰ πληρόνῃ μόνον τὴν ἀγοραίαν τιμὴν τῆς ὁμολογίας. Ἀλλὰ προσέτι ἑτέρα μεγάλη ὠφέλεια, ἐν τῷ τύπῳ τοῦ δανείου καὶ τοῖς ὅροις αὐτοῦ, εἶναι, ὅτι τὸ δάνειον τοῦτο δὲν θὰ ἐξαγοράζηται ἐντὸς 40 ἢ 37 ἐτῶν, ὅπως τὰ ἄλλα δάνεια, ἀλλὰ θὰ ἐξαγοράζηται ἐντὸς 75 ἐτῶν, ἑπομένως τὸ ποσὸν τοῦ χρεωλυσίου θὰ ἦναι ἐλάχιστον, ἐπὶ τῶν 1000 θὰ ἦναι 2 καὶ 22)00, δηλ. ἂν τὸ δάνειον ἦναι 100 ἑκατομμυρίων, 222,000 δραχμαὶ θὰ ἦναι τὸ χρεώλυτρον. Ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεως τῆς ἀφορώσης εἰς τὴν σχέσιν τῶν δανειζόντων πρὸς τὴν διαχείρισιν τῶν μονοπωλίων, λέγω, ὅτι ἡ σχέσις θὰ ἦναι αὐτὴ ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ἐπιτρέπουσιν οἱ κείμενοι νόμοι· οὗτοι δ’ ἐπιτρέπουσι τὴν παραχώρησιν τῆς διαχειρίσεως τῶν μονοπωλίων ἀπέναντι δανείων. Οἱ δανείζοντες ἔχουσι, κατὰ τὰ νῦν ἰσχύοντα, τὸ δικαίωμα, νὰ διαχειρίζωνται τὰ μονοπώλια ἐπὶ ὅροις τισὶ πρὸς ἐγγύησιν· τοὺς ὅρους τούτους δὲν μεταβάλλομεν, διότι θ’ ἀναγράψωμεν, ὅτι ἡ διαχείρισις τῶν μονοπωλίων δίδεται εἰς τοὺς δανειστὰς ἐπὶ τοῖς ὅροις, τοῖς νῦν ἰσχύουσιν.

§21ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ ἐρώτησίς μου εἶναι, ποία θὰ ἦναι ἡ σχέσις τῆς ἀνωνύμου ἑταιρίας, ἥτις θὰ διαχειρισθῇ τὸ δάνειον πρὸς τοὺς κατόχους τῶν ὁμολογιῶν τοῦ δανείου; θ’ ἀναδεχθῇ εὐθύνην ἡ ἑταιρία αὕτη πρὸς τοὺς ὁμολογιούχους, ἢ ὄχι;

§22ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τοῦτο εἶναι λεπτομέρεια, ἥτις ἀφορᾷ εἰς ἐκείνους· δὲν δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω τι περὶ τούτου. Ἡμεῖς τοῦτο γινώσκομεν, ὅτι οἱ δανεισταὶ θὰ ἔχωσιν αὐτὰ, τὰ ὁποῖα καὶ οἱ νῦν δανεισταὶ ἔχουσι, δυνάμει τῶν νόμων περὶ τῶν μονοπωλίων, δικαιώματα. Πῶς ἡ ἑταιρία θέλει κανονίσει πρὸς τοὺς ὁμολογιούχους τὰ οὕτως ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἐπιτρεπόμενα, δὲν εἶναι ἡμέτερον ἔργον νὰ ἐξετάσωμεν. Ἐρώτησις: «Τὴν μετατροπὴν καὶ πληρωμὴν τῶν δανείων τούτων θὰ πραγματοποιήσῃ ἀπ’ εὐθείας ἡ Κυβέρνησις, ἢ θ’ ἀναθέσῃ αὐτὴν εἰς τοὺς ἀναδεχομένους τὸ δάνειον;» Τὴν μετατροπὴν θὰ πραγματοποιήσῃ ἀπ’ εὐθείας ἡ Κυβέρνησις. Ἐρώτησις. «Πολεμικὰ πλοῖα παρηγγέλθησαν ἤδη; καὶ ποίας ἀξίας;» Ὡς πρὸς τὰ πολεμικὰ πλοῖα ἔχομεν ἄδειαν νὰ πραγματοποιήσωμεν δάνειον, τὸ δάνειον δὲ τοῦτο, τὸ νῦν συνομολογούμενον, θέλει περιλάβει καὶ τὰ περὶ τῶν πλοίων, ὥστε τὰ πλοῖα νὰ πληρωθῶσι δι’ ὁμολογιῶν τοῦ δανείου.

§23ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐν τῇ συμβάσει θὰ ὁρισθῇ ἡ πληρωμὴ τῶν πλοίων παρὰ τῶν δανειστῶν, ἢ οἱ δανεισταὶ δὲν ἔχουσι νὰ ἐπέμβωσιν εἰς τὴν πληρωμὴν τῶν πλοίων;

§24ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐν τῇ συμβάσει θὰ φροντίσωμεν, ὅπως περιληφθῇ καὶ ποσὸν, τὸ ὁποῖον εἶναι προωρισμένον διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν πλοίων, οἱ δὲ κατασκευάσοντες τὰ πλοῖα, ἀφοῦ προσδιορισθῇ ἡ ἀξία αὐτῶν εἰς χρήματα, ταῦτα τὰ χρήματα θέλουσι πληρωθῆ δι’ ὁμολογιῶν τοῦ δανείου.

§25ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἰς τὴν πραγματοποίησιν τῆς πληρωμῆς τῶν πλοίων, οἱ δανεισταὶ, οἱ συμβαλλόμενοι μετὰ τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἔχωσιν ὑποχρέωσίν τινα πρὸς τοὺς κατασκευαστὰς τῶν πλοίων, ἢ τὰ χρήματα, τὸ ποσὸν τῶν 30 ἑκατομμυρίων, οἱ δανεισταὶ θὰ τὰ καταβάλωσι πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ δὲ Κυβέρνησις θὰ κάμῃ, ὅ,τι θέλει περὶ τῶν πλοίων;

§26ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Θὰ συμφωνήσωμεν περὶ τῶν πλοίων καὶ θὰ προσδιορισθῇ ἡ τιμὴ αὐτῶν, ἔστω, καθ’ ὑπόθεσιν, εἰς 30 ἑκατομμύρια· ἀλλὰ τὰ 30 ταῦτα ἑκατομμύρια, ἀντὶ νὰ πληρωθῶσιν εἰς χρῆμα ἠχηρὸν, θὰ πληρωθῶσιν εἰς ὁμολογίας ἐπὶ τῇ τιμῇ τῶν 66 καὶ ⅔, οἱ δὲ κατασκευασταὶ, λαμβάνοντες τὰς ὁμολογίας, θὰ ἦναι φυσικῶς δανεισταὶ καὶ αὐτοί.

§27ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Εἰς ἐποχὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ περὶ συγκοινωνίας ζήτημα τοὺς πάντας ἀπασχολεῖ, ἡ δὲ Βουλὴ ἀφειδῶς παρέχει πᾶσαν χρηματικὴν πίστωσιν, κρίνω καθῆκόν μου νὰ ἐπικαλεσθῶ καὶ ἐγὼ τὴν μέριμναν τῆς Κυβερνήσεως περὶ ἐκτελέσεως λιμενικοῦ ἔργου, διὰ τοῦ ὁποίου ἡ θαλάσσιος συγκοινωνία μεταξὺ τοῦ Κορινθιακοῦ καὶ Ἀμβρακικοῦ κόλπου βραχυτέρα, οἰκονομικωτέρα καὶ ἀσφαλεστέρα καθίσταται. Τὸ ἔργον τοῦτο ἀποβλέπει εἰς τὴν ἀποπεράτωσιν τῆς μεταξὺ Ἀκαρνανίας καὶ Λευκάδος διώρυγος, περὶ τῆς ὁποίας ἐγένετο σκέψις κατὰ τὰ τέλη τοῦ παρελθόντος αἰῶνος παρὰ τῆς ἐν ταῖς Ἰονίοις Νήσοις Ἑνετικῆς Κυβερνήσεως, ἀρχὴ δ’ ἐκτελέσεως κατὰ τὸ ἔτος 1854 ὑπὸ τῆς Ἀγγλικῆς Προστασίας, καὶ τὸ ὁποῖον ἀτυχῶς ἔμεινεν ἀνεκπεραίωτον, καὶ τὰ μεγάλα δαπανηθέντα χρηματικὰ ποσὰ οὐδεμίαν παρέσχον ὠφέλειαν, διότι ἀτμοτελωνίδες καὶ ἱστιοφόρα οὐχὶ μεγάλης χωρητικότητος διέρχονται δι’ αὐτῆς. Τὸ ἔργον εἶναι σπουδαῖον καὶ ὅλως ἐθνικὸν, δὲν ἀπαιτεῖ δὲ καὶ ὑπερόγκους δαπάνας. Οἱ διευθύνοντες τὴν ἐπαρχιακὴν διοίκησιν τῆς ἐπαρχίας Λευκάδος, κατὰ τὰς ἀρχὰς τῆς Ἑνώσεως, δι’ ἐπανειλημμένων ἐγγράφων ἐπεκαλέσθησαν τὴν μέριμναν τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἡ Λιμενικὴ Ἐπιτροπὴ πολλάκις ὁμοίας ἔκαμεν ἐνεργείας, ἀλλὰ καὶ διάφορα τῶν μελῶν αὐτῆς, ἐν τῷ ἰδιωτικῷ χαρακτῆρι αὐτῶν, καὶ προσωπικῶς καὶ δι’ ὑπομνημάτων προσεπάθησαν νὰ κινήσωσι τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Ἑλληνικῆς Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας, ὡς μᾶλλον ἐνδιαφερομένης περὶ τοῦ ἔργου τούτου, καὶ βυθοκόρον ἐχούσης μεγάλης δυνάμεως. Καὶ μετὰ τοῦ κ. Βασιλειάδου ἔλαβον συνεννόησιν, καὶ τὴν ἐν Παρισίοις ἑδρεύουσαν ἐπιτροπὴν τῶν ἔργων τοῦ Ἰσθμοῦ τῆς Κορίνθου διὰ τῆς φιλοπάτριδος ἐνεργείας τοῦ βουλευτοῦ κ. Καραπάνου ἐπεκαλέσθησαν, ὅπως καὶ αὕτη λάβῃ ὑπὸ σκέψιν τὸ ἀντικείμενον. Πληροφορηθεὶς ἐκ τῶν ἐφημερίδων καὶ ἐκ προσωπικῆς μετὰ τοῦ στρατηγοῦ κ. Τὺρ συνεντεύξεως, ὅτι τὸ ἔργον εὑρίσκεται ὑπὸ σκέψιν, ἀλλὰ μὴ γινώσκων εἰς ποῖον ἔφθασε σημεῖον, κρίνω καθῆκόν μου, νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἰδιαιτέρως τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ἵνα τὸ ἐθνικὸν τοῦτο ἔργον τύχῃ τῆς ἰδιαιτέρας αὐτοῦ μερίμνης.

§28ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Περὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀνοίξεως τῆς διώρυγος τῆς Λευκάδος ἐλήφθη πρόνοια. Ἡ Ἑταιρία τῆς τομῆς τοῦ Ἰσθμοῦ, ἥτις ἔχει βυθοκόρον, ἢ ἀκριβέστερον δύο βυθοκόρους, σχεδὸν ἀχρήστους εἰς αὐτὴν, διότι δὲν ἀνταπεκρίθησαν πρὸς τὸν σκοπὸν, δι’ ὃν παρηγγέλθησαν, ἐμελέτησε τὸ ζήτημα κατὰ παράκλησιν τῆς Κυβερνήσεως· ἔστειλε μηχανικοὺς, ἵνα ἐξετάσωσιν ἐπὶ τόπου, ποία χρησιμοποίησις ἠδύνατο νὰ γενῇ τῶν βυθοκόρων καὶ ὑπὸ τίνας ὅρους ἠδύνατο νὰ συντελεσθῇ τὸ ἔργον, εἴτε εἰς λογαριασμὸν τῆς Κυβερνήσεως, εἴτε εἰς λογαριασμὸν ἄλλου, ἐπὶ παραχωρήσει τῶν προσόδων. Τὸ ἔργον τοῦτο ἐπερατώθη, ἡ δ’ Ἑταιρία ὑπέβαλεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὰ διαγράμματα καὶ τοὺς ὑπολογισμοὺς, καὶ ταῦτα ἔχομεν ἤδη ὑπὸ μελέτην.

§29ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ πολλοῦ χρόνου ὁ ἐξ Ἀρκαδίας συνάδελφος κ. Φλέσσας ἀπηύθυνεν ἐπερώτησιν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀναγομένην εἰς τὰ βοηθήματα, τὰ ὁποῖα ἐπρόκειτο νὰ διανεμηθῶσιν εἰς τοὺς παθόντας ἐκ τοῦ σεισμοῦ, ἰδίως καθόσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Μεγαλοπόλεως. Ἠρώτησε τότε ὁ κ. συνάδελφος, ἐὰν ἐλήφθη πρόνοιά τις περὶ τῶν παθόντων ἐκ τοῦ σεισμοῦ ἐκ τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης, καὶ ἂν πρόκηται ν’ ἀποσταλῶσιν εἰς τὴν ἐπαρχίαν ταύτην τὸ ἀναλογοῦν ἐξ αὐτῶν τῶν συνδρομῶν. Ἐπειδὴ ἕως τώρα οὐδεμία ἐδόθη ἀπάντησις, δι’ ἐπιστολῆς παρακαλοῦμαι ὑπὸ τῶν κατοίκων νὰ ἐπαναλάβω αὖθις αὐτὴν τὴν ἐρώτησιν. Φρονοῦσιν, ὅτι μεταξὺ τῶν μᾶλλον παθόντων μερῶν εἶναι καὶ ἡ Μεγαλόπολις, μία κωμόπολις τῶν Καρυῶν, καὶ παρακαλοῦσι νὰ μὴ ἀναβληθῇ ἡ ἀποστολὴ τῶν ἀναλογούντων βοηθημάτων.

§30ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Αὐτὸ εἶναι εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς· ἠξεύρω, ὅτι καταγίνεται καὶ σκέπτεται περὶ τῆς καταλλήλου διαθέσεως τῶν βοηθημάτων· ἐγὼ οὐδὲν ἔλαβον, ἄμεσον ἢ ἔμμεσον, μέρος εἰς τὴν διανομὴν αὐτῶν τῶν χρημάτων.

§31ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Βουλευτὴς, ὁ θέλων νὰ λάβῃ πληροφορίαν τινὰ, εἶναι ἄδικον νὰ παραπέμπηται εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Ἀπόκειται εἰς ὑμᾶς, κ. Ὑπουργὲ, νὰ πληροφορηθῆτε. Δὲν νομίζω δὲ, ὅτι πρέπει νὰ ἀφεθῇ ἐντελῶς ἐλευθέρα ἡ Ἐπιτροπὴ, καὶ νὰ προτιμῶνται ἄνθρωποι, μὴ παθόντες.

§32ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη παραγνωρίζει τὴν ἀποστολήν της. Πολλοὶ ἀπέστειλαν πρὸς αὐτὴν ποσὰ, ἀρκετὰ μεγάλα, διὰ νὰ διανείμῃ ταῦτα πρὸς τοὺς παθόντας ἐκ τοῦ σεισμοῦ κατ’ ἀναλογίαν, ἐνῷ αὐτοὶ πρὸ ἔτους σχεδὸν ἔχουσιν ἓν ἑκατομμύριον εἰς χεῖράς των.

§33ΜΟΥΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν Τράπεζαν τὰ ἔχουν.

§34ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐννοῶ εἰς τὴν ἐξουσίαν των. Ἐνῷ ἀλλεπάλληλα κάμνουν συμβούλια, διὰ νὰ εὕρωσι τὸν τρόπον τοῦ πῶς νὰ διανείμωσι τὸ ποσὸν αὐτὸ, δὲν ἔφθασαν ἀκόμη εἰς πέρας, διότι οἱ κύριοι αὐτοὶ εἶναι πλούσιοι, δὲν ἔπαθον κἀμμίαν δυστυχίαν. Ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ ἦσαν εἰς τὴν ἀρχὴν κατὰ τὸν σεισμὸν εἰς τὰς ἐπαρχίας τὰς παθούσας, διὰ νὰ ἴδωσι καὶ τώρα ἀκόμη, ἂν μεταβῶσιν ἐκεῖ, θέλουσιν ἰδεῖ, ὁποία ἀθλιότης καὶ ποία οἰκονομικὴ κατάστασις βασιλεύει ἐκεῖ· ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας εἶναι μάρτυρες τῶν παθημάτων τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων καὶ τῆς πενίας των μετὰ τὸ δυστύχημα. Ἐπειδὴ λοιπὸν ἔχουσι καθῆκον καὶ ἔχουσι γνῶσιν περὶ τοῦ τί πρέπει νὰ γίνῃ, τοὺς παρακαλῶ, ταχέως νὰ θέσωσι πέρας εἰς τὴν ὑπόθεσιν, διότι πάσχουσιν ἄπειροι πολῖται· τί περιμένουν;

§35ΤΖΑΝΕΣ. Ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος εἶναι ἁρμοδιώτατος ἐπὶ τοῦ προκειμένου, εἶχε τὴν ἐποπτείαν, — διότι ὁπωσδήποτε, ἡ Κυβέρνησις, ὅσον καὶ ἂν ἦναι ἀξιότιμα τὰ πρόσωπα, δύναται νὰ ἔχῃ ἐποπτείαν, — δὲν ἤθελε σήμερον ἀγνοεῖ τί συνέβη, καὶ δι’ αὐτὸ ἐπέρχεται τὸ ἄτοπον τοῦ νὰ διάκηται ἐν ἀγνοίᾳ καὶ ὁ προλαλήσας. Εἰς τὰς ἐφημερίδας τῆς πρωτευούσης διενεμήθη πίναξ, ἐμφαίνων πόσα διενεμήθησαν εἰς τὰς παθούσας Ἐκκλησίας καὶ πόσα εἰς τὰ παθόντα Σχολεῖα· ἤδη πρόκειται νὰ διανεμηθῶσι πρὸς τοὺς παθόντας ἐν γένει καὶ ἀναλόγως. Ἐνόμισα, ὅτι ἔπρεπε ν’ ἀποδώσω τὰ τοῦ Καίσαρος τῷ Καίσαρι, διότι ἡ Ἐπιτροπὴ ἤρξατο τοῦ ἔργου της. Ἐγὼ ἐπαναλαμβάνω τὴν παράκλησιν τοῦ κ. Κωνσταντοπούλου, νὰ ἐποπτεύσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ ἡ ἐποπτεία θ’ ἀναγκάσῃ τὴν Ἐπιτροπὴν νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν διανομὴν τῶν χρημάτων, καὶ πιστεύω, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν θέλει ὀλιγωρήσει.

§36ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Οὐδὲν, οὔτε ἄμεσον οὔτε ἔμμεσον, μέρος ἔλαβον, οὔτε πληροφορίας ἠθέλησα νὰ λάβω, οὔτε σκοπεύω νὰ λάβω, προκειμένου περὶ τοῦ τρόπου τῆς διαθέσεως τῶν βοηθημάτων ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἔχω 67 ἐτῶν πεῖραν, ἡ ὁποία μοὶ λέγει νὰ μὴ ἀναμιχθῶ. Γνωρίζω τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦσι τὴν Ἐπιτροπὴν, καὶ ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι θέλουσι προσπαθήσει διὰ παντὸς μέσου νὰ τὰ διανείμωσιν ἀναλόγως καὶ μετὰ δικαιοσύνης, ἂν καὶ ἔχω ὅλην τὴν πεποίθησιν, ὅτι, ὅσην προσοχὴν καὶ ἂν καταβάλωσι, πάντοτε θ’ ἀκούσωσι φωνὰς καὶ παράπονα ἐναντίον των, ἀλλὰ τὰ παρακαλῶ νὰ μὴ προσέξωσιν εἰς αὐτὰ καὶ νὰ ἐξακολουθήσωσι νὰ ἐκτελέσωσι τὸ καθῆκόν των.

§37ΝΕΓΡΗΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ ὡς πρῶτον ἔργον εἶχε, νὰ κατορθώσῃ νὰ δώσῃ στέγην εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον, καὶ πρὸς τοῦτο κατηνάλωσε τὸ μεγαλείτερον ποσόν· μετὰ ταῦτα, ἐπειδὴ ἦλθον καὶ ἄλλαι βοήθειαι, ἐπειδὴ τὰ πλεῖστα τῶν παθόντων μερῶν ἐζήτουν νὰ διορθωθῶσι τὰ Σχολεῖα, κατηνάλωσεν ἡ Ἐπιτροπὴ πρὸς τοῦτο ἐπίσης σπουδαῖον ποσὸν, 200,000 δραχμῶν νομίζω. Μένει καὶ ἄλλο ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἡ Ἐπιτροπὴ σκέπτεται ποῦ νὰ διανείμῃ δικαιότερον.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀντικαταστάσεως δανείων. (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ ἄρθρον 1. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 2).

§39ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ἐὰν ἔχῃ προχείρους τοὺς συνδυασμοὺς, νὰ μοὶ εἴπῃ, ποῖον ποσὸν ὑπολογίζει, ὅτι ἀπαιτεῖται πρὸς ἀπόσβεσιν ὅλων αὐτῶν τῶν δανείων, τὰ ὁποῖα ὁρίζει τὸ ἄρθρον 2.

§40ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ δάνειον, ναὶ μὲν συνομολογεῖται ἐπὶ τῇ βάσει νομοσχεδίου, παρέχοντος ἄδειαν δι’ ὀνομαστικὸν κεφάλαιον 150,000,000, ἀλλὰ κατὰ τοὺς ὅρους, τοὺς ὁποίους προανήνεγκον, τὸ πραγματικὸν κεφάλαιον εἶναι 90,000,000. Ταῦτα τὰ 90 ἑκατομμύρια εἶναι περίπου ὁ ὅρος, εἰς τὸν ὁποῖον θέλουσι φθάσει αἱ ἐξοφλήσεις τῶν χρεῶν, τὰ ὁποῖα ἀπηρίθμησα.

§41ΡΙΚΑΚΗΣ. Ὅλον τὸ ποσόν;

§42ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ πλεῖστον. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς καὶ τὰ ἐπίλοιπα ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). (Ψηφίζονται ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς δευτέραν συζήτησιν, τὰ νομοσχέδια: Περὶ τροποποιήσεως τῆς μετὰ τῶν Τραπεζῶν συμβάσεως τῆς ἀφορώσης εἰς τὸ δάνειον τῶν κερματικῶν γραμματίων. Περὶ κυρώσεως συμβάσεως μετὰ τῆς Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας. Περὶ ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως δραχμῶν 87,592 ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως 1886. Ἐπίσης ψηφίζεται εἰς τρίτην συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐπιβολῆς φόρου διὰ τὴν κατασκευὴν ὑδραγωγείου εἰς Λιγούδισταν, καὶ εἰς δευτέραν συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως κατὰ δραχμὴν τοῦ ἐπιβεβλημένου προσθέτου φόρου ἐν τῷ δήμῳ Πλαταμώδους πρὸς κατασκευὴν ὑδραγωγείου).

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐξομοιώσεως τῶν ἐπικούρων ἀνθυποπλοιάρχων πρὸς τοὺς τακτικοὺς μαχίμου ἀξιωματικοὺς τοῦ Β. Ναυτικοῦ.

§44ΕΠ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§45ΡΙΚΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ προκείμενον νομοσχέδιον εἶναι ἄξιον προσοχῆς· ἔρχεται νὰ ἀνατρέψῃ νόμους ὑφισταμένους περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ, καὶ ὀργανικοὺς νόμους τοῦ ἰδίου σώματος. Οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἐκτίθενται ἐν τῇ ἐκθέσει, δὲν εἶναι κατ’ ἐμὲ ἐπαρκεῖς διὰ νὰ δικαιολογήσωσιν ἓν ἔκτακτον μέτρον, τὸ ὁποῖον ἔρχεται εἰς στιγμὴν, καθ’ ἣν λειτουργοῦσι Ναυτικαὶ Σχολαὶ καὶ καθ’ ἣν προχθὲς ἀκόμη ἐψηφίσαμεν νόμους πολὺ τελειοτέρους διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν ἀξιωματικῶν. Ἔρχεται εἷς νόμος νὰ εἰσαγάγῃ 15 ἀξιωματικοὺς διὰ θύρας πλαγίας εἰς τὴν τάξιν τῶν τακτικῶν ἀξιωματικῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς λέγει, ὅτι ἐπὶ δύο ἔτη ἐξεπαιδεύθησαν ἐπὶ τῆς Ὄλγας, ἀλλὰ δὲν μᾶς λέγει εἰς ποῖα μαθήματα ἐξεπαιδεύθησαν, ἐὰν ἔδωσαν ἐξετάσεις καὶ ποῖα τ’ ἀποτελέσματα τῶν ἐξετάσεων. Γνωρίζω τὸ ψήφισμα τοῦ 1863, τὸ ὁποῖον κανονίζει τὰς ἐξετάσεις, ἄλλο Διάταγμα δὲν γνωρίζω, καὶ θέλω νὰ μάθω, ἐὰν ὑπεβλήθησαν εἰς τὰς ἐξετάσεις δυνάμει τοῦ Διατάγματος τοῦ 1863. Ἐὰν εἰσέλθωσι νομίμως, τὸ δέχομαι μετὰ πολλῆς εὐχαριστήσεως, ἀλλὰ δὲν ἐννοῶ νὰ παραβιάζωμεν ὅλους τοὺς νόμους, χωρὶς νὰ ἔχωμεν κἂν τ’ ἀναγκαῖα στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα νὰ μᾶς πείσωσι περὶ τοῦ νομίμου. Παρακαλῶ λοιπὸν, νὰ δοθῇ πληροφορία, ἐὰν ὑπεβλήθησαν εἰς ἐξετάσεις, καὶ εἰς ποίας ἐξετάσεις, καὶ ἰδίως ἐὰν ἐφηρμόσθη τὸ ψήφισμα τοῦ 1863.

§46ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Θέλω καταθέσει τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἀκαρνανίας ἐζήτησε. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰς παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐξ Ἀχαϊοήλιδος, φαίνεται, ὅτι ἐλησμόνησε τὴν ὕπαρξιν τοῦ νόμου ᾼΙΚʹ τοῦ 1883 καὶ συνεζήτησεν, ὡς εἰ ἐπρόκειτο ἵνα σήμερον εἰσαγάγωμεν εἰς τὸ σῶμα αὐτῶν 14 ἢ 15 νέους ἀξιωματικούς. Ἐὰν ἤθελεν ἀναγνώσει μετὰ προσοχῆς τὸν νόμον αὐτὸν, ἤθελεν ἴδει, ὅτι ἔκτοτε εἰσήχθησαν κατόπιν ἐξετάσεων μὲ τὸν τίτλον ἐπικούρων. Δὲν εἰσέρχονται λοιπὸν ἤδη διὰ πλαγίας θύρας· ἀνήκουσιν εἰς τὸ σῶμα τῶν ἀξιωματικῶν, καὶ δυνάμει ὑφισταμένου νόμου δύνανται νὰ προβιβασθῶσιν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ὑποπλοιάρχου. Τὸ ζήτημα εἶναι τώρα, ἐὰν πρέπῃ νὰ σταματήσωσιν ἐκεῖ, ἢ νὰ προβιβασθῶσι καὶ εἰς ἄλλους βαθμούς. Τὸ ζήτημα τοῦτο πολλάκις ἀπησχόλησε τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν· ἐσχάτως δ’ ἐνόμισα καλὸν νὰ σχηματίσω Ἐπιτροπὴν ἐκ 5 ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν, ὅπως ἀποφανθῇ, ἐὰν συμφέρῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἡ ἀφομοίωσις τῶν ἐπικούρων ἀξιωματικῶν πρὸς τοὺς τακτικοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ ναυτικοῦ. Ἡ Ἐπιτροπὴ ὁμοφώνως ἐγνωμάτευσεν ὑπὲρ τῆς ἀφομοιώσεως τῶν ἀξιωματικῶν αὐτῶν. Ἡ γνώμη αὕτη ὑπεβλήθη εἰς τὴν Γαλλικὴν ἀποστολὴν, ἡ ὁποία καὶ αὕτη ἐγνωμάτευσεν ὑπὲρ τῆς ἀφομοιώσεως. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ συμφέροντα τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ βλαβῶσι, δὲν ζητῶ νὰ τὰ καλύψω· τὸ μόνον ζήτημα, διὰ τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρομαι, εἶναι τὸ συμφέρον τοῦ ναυτικοῦ, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖ τὴν ἀφομοίωσιν καὶ ὑπὲρ οὗ καὶ μόνου προτείνεται.

§47ΡΙΚΑΚΗΣ. Ὅταν πρόκηται νὰ ψηφίσωμεν νόμον, ὁ ὁποῖος φέρει καινοτομίας εἰς ὁλόκληρον Σῶμα, δὲν ἀρκεῖ νὰ ἐξετάσωμεν μόνον, ἐὰν ἡ ὑπηρεσία πρόκηται νὰ βλαβῇ, ἀλλὰ μήπως πρόκηται νὰ βλαβῶσι δικαιώματα ἄλλων· καὶ ὅταν δυνάμει νόμων ἐκανονίσαμεν τὴν ἱεραρχίαν καὶ τὰς ὑποχρεώσεις ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀνεδέχθησαν νὰ προετοιμασθῶσι πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτὸν, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον, λαμβάνοντες τὸ συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας μόνον ὑπ’ ὄψει, νὰ καινοτομῶμεν πρὸς βλάβην ἄλλων. Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ ἐξέλθωσι μετ’ ὀλίγους μῆνας ἐκ τῆς Σχολῆς, ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ καθέξωσι τὴν θέσιν, ἡ ὁποία ἐκ τοῦ νόμου εἶναι προητοιμασμένη δι’ αὐτούς. Οἱ ἐπίκουροι ἀξιωματικοὶ δὲν ἐδέχθησαν νὰ ὑπηρετήσωσιν ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ προβιβασθῶσι μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ ὑποπλοιάρχου. Σειρὰν ἀρχαιότητος δὲν ἔχουσι μεταξὺ τῶν τακτικῶν ἀξιωματικῶν. Σήμερον πρόκειται νὰ εἰσαχθῶσιν εἰς τὸ σῶμα τῶν ἀξιωματικῶν, καὶ ἑπομένως νὰ λάβωσιν ὅλα τὰ πλεονεκτήματα, τὰ ὁποῖα οἱ νόμοι ἀπονέμουσιν εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ τακτικοῦ ναυτικοῦ, μὲ τὴν διαφορὰν, ὅτι ἔρχονται εἰς τὸ ἀριστερὸν τῶν σήμερον ὁμοιοβάθμων. Προκειμένου λοιπὸν νὰ εἰσαγάγωμεν τοιούτους βαθμοφόρους, δικαιοῦμαι νὰ ἐρωτήσω, ἂν ἦναι κατηρτισμένοι, ὅπως ὁ νόμος ἀπαιτεῖ, ὅπως αἱ σημεριναὶ περιστάσεις καὶ ἡ ἐπιστημονικὴ ἐκμάθησις θέλει, ἢ ἐὰν ὑπάρχωσιν ἄλλα προσόντα, τὰ ὁποῖα κατ’ ἐξαίρεσιν μᾶς ἐπιβάλλουσι νὰ δεχθῶμεν τὴν διάταξιν ταύτην. Ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἀντὶ νὰ λαμβάνῃ πιστοποιητικὰ καὶ νὰ σχηματίζῃ ἐπιτροπὰς, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον πρώτην φορὰν ἤκουσα, ὅτι δι’ ἐπιτροπῶν βαθμολογοῦνται ἢ προβιβάζονται στρατιωτικοὶ τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης, ἤθελε πράξει καλλίτερον νὰ σχηματίσῃ ἐπιτροπὴν, ὅπως τοὺς ὑποβάλῃ εἰς ἐξετάσεις, καὶ συνεπείᾳ τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν ἐξετάσεων νὰ μᾶς φέρῃ πρότασιν νόμου. Ἐγὼ τοὐλάχιστον πιστοποιητικὰ δὲν γνωρίζω, παρὰ κατὰ τὴν ἐποχὴν τῶν φαλαγγιτῶν· τότε εἰσήρχοντο καὶ ἐβαθμολογοῦντο μὲ πιστοποιητικά· ἀλλ’ εἰς τὴν σημερινὴν ἐποχὴν τὸ τοιοῦτον εἶναι ἀναχρονισμός. Παρακαλῶ λοιπὸν, νὰ δοθῇ ἡ πληροφορία, τὴν ὁποίαν ζητῶ, πρὸ πάντων, ἐὰν ἔδωσαν ἐξετάσεις, τὰς ὁποίας τὸ ψήφισμα τοῦ 1863 ἀπαιτεῖ, ἢ τοὐλάχιστον μετὰ τὴν δοκιμασίαν τῶν δύο ἐτῶν ποίας ἐξετάσεις ἔδωκαν.

§48ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἀποδεικνύει, ὅτι, ὅταν τις συζητῶν θέτῃ ἐσφαλμένας βάσεις, φθάνει εἰς συμπέρασμα ἐπίσης ἐσφαλμένον. Οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι εἶναι ἀξιωματικοὶ τοῦ ναυτικοῦ, δικαιοῦνται δὲ, δυνάμει τοῦ ὑφισταμένου νόμου, νὰ προβιβασθῶσιν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ὑποπλοιάρχου. Τώρα ζητεῖτε, ἐὰν πρέπῃ νὰ προβιβασθῶσιν εἰς ἀνωτέρους βαθμοὺς, ἢ ὄχι. Τὸ ζήτημα τοῦτο βεβαίως θὰ λύσωσιν ἐπιτροπαὶ, διότι πρόκειται περὶ τοῦ, ἂν συμφέρῃ εἰς τὸ ναυτικὸν, ἵνα τοὺς ἀξιωματικοὺς τούτους διατηρήσῃ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, ἢ δὲν συμφέρῃ· ὅπως δὲ τοὺς διατηρήσῃ, πρέπει ν’ ἀνοίξῃ εἰς αὐτοὺς στάδιον προβιβασμοῦ. Θὰ μοὶ εἴπητε, ὅτι κατετάχθησαν ὑπ’ αὐτὸν τὸν ὅρον. Κατετάχθησαν διότι ἐνόμιζον, ὅτι ἐνέργειά τις θὰ γίνῃ, καὶ ὅτι διὰ τῆς καλῆς ὑπηρεσίας ἠδύναντο νὰ προαχθῶσι. Τώρα αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ὑπηρέτησαν κατὰ τὴν ἐπιστρατείαν λαμπρὰ, ὅλοι δὲ οἱ ἀνώτεροι λέγουσιν, ὅτι εἶναι ἱκανοὶ, ὅπως ἀφομοιωθῶσι. Τοῦτο, κατ’ ἐμὲ, ἀρκεῖ καὶ ἡ ἀφομοίωσις πρέπει νὰ γίνῃ δεκτή. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ ζήτημα βλάβης τὴν ὁποίαν ἠδύναντο νὰ ὑποστῶσιν οἱ τακτικοὶ ἀνθυποπλοίαρχοι, διότι αὐτοὶ προάγονται ἐναλλὰξ μὲ τοὺς ἐπικούρους μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ ὑποπλοιάρχου, ὅτε οἱ ἐπίκουροι σταματῶσιν ἀφίνοντες στάδιον ἐλεύθερον εἰς τοὺς τακτικούς, τοῦτο ἐκανονίσθη διὰ τῆς διατάξεως, δυνάμει τῆς ὁποίας οἱ ἀφομοιούμενοι τίθενται εἰς τὸ ἀριστερὸν τῶν τακτικῶν ἀνθυποπλοιάρχων. Συνέπεια τῆς διατάξεως ταύτης εἶναι ὠφέλεια τῶν τακτικῶν. Τώρα ὁ κ. Βουλευτὴς ἀσχολεῖται διὰ τοὺς ἐν τῇ Σχολῇ μαθητάς. Τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο δὲν τὸ ἐννοῶ. Ὑπέθετον, ὅτι οἱ μαθηταὶ οὗτοι δὲν ἤθελον ἀσχοληθῆ περὶ τῆς ὑπάρξεως ἐν ἀνωτέρῳ βαθμῷ 12 ἀξιωματικῶν· ὑπέθετον, ὅτι εἶχον ἄλλο ἰδανικὸν καὶ δὲν ἤθελον ἀσχοληθῆ περὶ προβιβασμοῦ δι’ ἀρχαιότητος· ὑπέθετον, ὅτι τὸ ἰδανικόν των ἦτο, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἠδύνατο κἄτι τι νὰ πράξῃ, καὶ ὅτι ἠδύναντο τοὺς ἀνωτέρους βαθμοὺς νὰ καταλάβωσι δι’ ἄλλων τίτλων καὶ οὐχὶ δι’ ἀρχαιότητος.

§49ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εὑρίσκω ἐπαρκεῖς τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξέθεσε. Κατὰ τὸ 1883 εἰσήχθησάν τινες διὰ νόμου εἰς τὴν ναυτικὴν ὑπηρεσίαν ἐξαιρετικῶς, ἤτοι διὰ τοῦ παραθύρου, ἀλλ’ ἐλήφθησαν καὶ ἐγγυήσεις· εἰδοποιήθησαν ἐξ ἀρχῆς, ὅτι δὲν ἔχουσι στάδιον, εἰμὴ μέχρι τοῦ σημείου ἐκείνου, καὶ ἦσαν ἐλεύθεροι νὰ εἰσέλθωσιν, ἢ μή. Συγχρόνως ἡ Πολιτεία ἔλαβε μέτρα περὶ εἰσαγωγῆς ἀξιωματικῶν διὰ τῆς θύρας, συστήσασα Σχολὰς ναυτικάς. Ἐκεῖνοι τώρα, ἀντὶ ν’ ἀνεχθῶσι τὴν θέσιν αὐτῶν, προσπαθοῦσιν ἀδιακόπως ν’ ἄρωσιν ἐκ τοῦ μέσου τὰ προσκόμματα τῆς προαγωγῆς των, οὐχὶ δι’ ἐξετάσεων, ὅπως εἶπε λίαν ὀρθῶς ὁ κ. Βουλευτής, ἀλλὰ διὰ μεταβολῆς νόμου, αἴροντος πάντα φραγμόν. Τοιοῦτόν τι ἐγένετο καὶ περὶ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς ξηρᾶς. Διὰ νόμου διετάχθη, ὅτι οἱ μὴ ἐξερχόμενοι ἐκ τῆς Σχολῆς ὑπαξιωματικοὶ δύνανται νὰ φθάσωσι μέχρις ὑπολοχαγοῦ, καὶ ἔπειτα ἦλθε νέος νόμος, τοῦ κ. Μαυρομιχάλη, καὶ ἐπέτρεψε προαγωγὴν μέχρι λοχαγοῦ, καὶ ἠμπορεῖ αὔριον νὰ φέρῃ ἄλλος ἕτερον νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ δύνωνται νὰ φθάσωσι μέχρι στρατηγοῦ. Ἕνεκα τούτων ἠδυνάμην νὰ παραδεχθῶ τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον τοῦ νὰ ὑποστῶσιν ἐξετάσεις οἱ θέλοντες νὰ προαχθῶσι, μολονότι καὶ οὕτω δὲν θεωρῶ τὸ πρᾶγμα τακτικόν. Ἀλλ’ ἐνόσῳ δὲν πρόκειται περὶ προαγωγῆς συνεπείᾳ ἐξετάσεων, ἀλλὰ συνεπείᾳ γνωμοδοτήσεων, αἱ ὁποῖαι γνωρίζομεν πῶς λαμβάνονται, δὲν ἔχομεν ἀποχρώσας ἐγγυήσεις, ἵνα ἄρωμεν τὰ εἰς τὴν προαγωγὴν αὐτῶν τεθέντα ὑπὸ τοῦ νόμου ἐμπόδια.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπὴ κατέθεσε τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῶν συμπληρωτικῶν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1887 δηλώσεων τῶν Ὑπουργείων. (Ὅρα Παράρτημα). (Γίνεται δεκτὸν τὸ συζητηθὲν νομοσχέδιον περὶ ἐξομοιώσεως τῶν ἐπικούρων ἀνθυποπλοιάρχων πρὸς τοὺς τακτικοὺς μαχίμους ἀξιωματικοὺς τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ). (Ὡσαύτως γίνεται δεκτὸν εἰς δευτέραν συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ Νόμου ᾼΡΝϚʹ. τῆς 27 Μαρτίου 1884 περὶ συστάσεως Σχολῆς ναυτικῶν δοκίμων).

§51ΕΠ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ψηφισθέντος νομοσχεδίου ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, διὰ τίνα λόγον δὲν εἶναι ἡ Σχολὴ ἐντὸς πλοίου.

§52ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Διότι θ’ ἀπητοῦντο μεγάλαι δαπάναι. Ἔπειτα δὲν ὑπάρχει καὶ πλοῖον διεσκευασμένον πρὸς τοῦτο. Οἱ καθηγηταί, στρατιωτικοὶ καὶ πολιτικοὶ, θὰ ἦσαν ἠναγκασμένοι νὰ μεταβαίνωσι διὰ θαλάσσης, τὸ πλοῖον θὰ εἶχε καὶ πλήρωμα, ὅπερ θὰ ηὔξανε τὰς δαπάνας, ἀλλ’ ὡς γνωρίζετε, οἱ μαθηταὶ ταξειδεύουσι κατ’ ἔτος.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς προσλήψεως ἐκτάκτων ὑπαλλήλων ἐν τῇ Διευθύνσει τῶν Δημοσίων ἔργων κλπ.

§54ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι περιττὸν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, ὕστερον ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον περὶ πολιτικῶν μηχανικῶν;

§55ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὄχι. Μόνον ἐν τούτῳ θ’ ἀπαλειφθῇ τὸ 2ον ἄρθρον. Εἰς τὸ πρῶτον δὲ ἄρθρον μετὰ τὸν ἀριθμὸν ΧΠΗʹ. νὰ προστεθῇ «τῆς 6 Φεβρουαρίου 1878». Ἐπίσης εἰς τὴν τελευταίαν παράγραφον, ἔνθα λέγει: «μὲ μισθὸν καὶ βαθμὸν ἐπαρχιακοῦ μηχανικοῦ», νὰ λείψῃ τὸ «ἐπαρχιακοῦ». (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 1 ὡς ἐτροποποιήθη, καὶ τὰ ἑπόμενα ἄρθρα, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως Τμήματος ἐπὶ τῆς Γεωργίας ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν.

§57ΡΙΚΑΚΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὰς ἑξῆς παρατηρήσεις. Νομίζω, ὅτι κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1859, ὁ ὁποῖος ἐσύστησε τὸ Γραφεῖον τῆς Δημοσίου Οἰκονομίας ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶχε συστηθῆ μία θέσις Διευθυντοῦ καὶ δύο τμηματαρχῶν, αἱ δὲ θέσεις αὗται ἐξακολουθοῦσιν ὑφιστάμεναι. Ὅτε ἐφηρμόσθη κατ’ ἀρχὰς ὁ νόμος ἐκεῖνος, ἐσυστήθησαν δύο τμήματα, τὸ Βιομηχανικὸν καὶ τὸ Γεωργικὸν, ὅπου διωρίσθησαν οἱ τμηματάρχαι, ἀλλὰ βραδύτερον, λόγῳ οἰκονομίας, διεγράφη ἡ πίστωσις ἀπὸ τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ ἔκτοτε ἡ ὑπηρεσία περιωρίσθη εἰς ἓν πρόσωπον, ἀλλ’ ὁ νόμος πάντοτε ἰσχύει. Βραδύτερον τὰς θέσεις ταύτας τῶν τμηματαρχῶν ἐνόμισαν καλὸν ν’ ἀναπληρώσωσι μὲ τὴν σύστασιν ἄλλων τμημάτων, καὶ ἂν δὲν ἀπατῶμαι, τοῦ Οἰκονομικοῦ καὶ Λογιστικοῦ, διότι περὶ αὐτῶν νόμος δὲν ὑπῆρχεν, ἀλλὰ διορίζονται δυνάμει τοῦ νόμου τοῦ 1859· ἐνθυμοῦμαι δὲ, ὅτι κατὰ τὸ 1871 ἢ 1872 ὁ ἀοίδιμος Δεληγεώργης, θελήσας νὰ συστήσῃ Τμῆμα Μεταλλευτικὸν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν, δὲν προεκάλεσε νόμον, ἀλλ’ ἐστηρίχθη εἰς τὸν τοῦ 1859. Ταῦτα λέγω, ἵνα φθάσω εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι προχθὲς κατηργήθη μία θέσις τμηματάρχου ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἡ πίστωσις δ’ αὕτη μένει διαθέσιμος καὶ ὁ Ὑπουργὸς δύναται, δυνάμει τοῦ ὑφισταμένου νόμου, νὰ διορίσῃ εἰς τὴν θέσιν αὐτὴν ἕνα, ὅστις νὰ ὀνομασθῇ Διευθυντὴς τοῦ Τμήματος τῆς Γεωργίας, χωρὶς νὰ ἔχῃ ἀνάγκην νόμου.

§58ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀντὶ τοῦ Γνωμοδοτικοῦ Συμβουλίου ἐπὶ τῆς Γεωργίας καὶ τοῦ Ἐφόρου τοῦ Δημοσίου Δενδροκομείου, θὰ συστηθῇ τὸ Τμῆμα τῆς Γεωργίας· δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ νέα δαπάνη.

§59ΛΕΒΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μόλις εἴμεθα 15 Βουλευταὶ εἰς τὴν αἴθουσαν. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος).

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρόντες 85 Βουλευταί. Ἡ Βουλὴ εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ. (Ψηφίζεται καὶ γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου).

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1. (Ἀναγινώσκεται).

§62ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Συνιστῶμεν, Κύριοι, αὖθις Τμῆμα Γεωργίας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐγὼ οὐδεμίαν ἔχω ἀντίῤῥησιν εἰς τοῦτο, ἀπ’ ἐναντίας ἐπιδοκιμάζω τὴν πρόνοιαν ταύτην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸν κλάδον αὐτὸν τῆς Γεωργίας, ὁ ὁποῖος βεβαίως χρήζει ἑνὸς Διευθυντοῦ, διαρκῶς μένοντος ἐν τῷ Ὑπουργείῳ. Ἀλλὰ, διὰ νὰ ἔχωμεν πεποίθησιν, ὅτι ἡ σύστασις τοῦ Τμήματος θέλει παραγάγει τὰ προσδοκώμενα ἀποτελέσματα, καλὸν εἶναι νὰ μεριμνήσωμεν καὶ περὶ τῶν προσόντων, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχῃ ὁ Διευθυντὴς αὐτοῦ. Νομίζω δὲ, ὅτι ὡς προσὸν πρέπει ν’ ἀπαιτήσωμεν τὴν σπουδὴν τῆς Γεωργίας, ἀποδεικνυομένης διά τινος διπλώματος Γεωργικῆς τινος Εὐρωπαϊκῆς Σχολῆς. Περὶ τοιούτου προσόντος δὲν βλέπω νὰ γίνεται λόγος ἐν τῷ νομοσχεδίῳ.

§63ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὅταν γίνῃ ὁ διορισμὸς, ἐὰν τυχὸν ὁ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος θὰ διορισθῇ, δὲν ἔχῃ τὰ προσόντα, τότε βεβαίως ὁ κ. Βουλευτὴς δύναται νὰ κάμῃ τὴν ἐπίκρισιν.

§64ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ νὰ ἴδωμεν, ἐὰν θὰ ἔχῃ τὰ προσόντα, πρέπει νὰ ὑπάρχῃ νόμος πρὸς τοῦτο. Ἄλλως τε ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ ἐπέμβῃ εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἡ Βουλὴ ἓν μόνον δύναται νὰ πράξῃ, νὰ ὁρίσῃ προσόντα, ὅπως περιορίσῃ τὸν κύκλον τῆς ἐκλογῆς τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ.

§65ΤΖΑΝΕΣ. Δὲν πρόκειναι νὰ νομοθετήσωμεν διὰ τὸ παρὸν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ μέλλον. Βεβαίως ὁ κ. Γεννάδιος ἔχει τὰ προσόντα, ἀλλ’ αἴφνης ἓν ἀπρόοπτον ἀφαιρεῖ τὸν κ. Γεννάδιον· δὲν πρέπει ὁ νόμος νὰ ὁρίζῃ, ὅτι ὁ διάδοχός του πρέπει νὰ ἔχῃ τοὐλάχιστον ἓν δίπλωμα;

§66ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ φρονῶ, ὅτι εἶναι ἀπαραίτητος ἀνάγκη νὰ ὁρισθῇ, ὅτι ὁ Τμηματάρχης τῆς Γεωργίας πρέπει νὰ φέρῃ πτυχίον Εὐρωπαϊκῆς τινος Γεωργικῆς Σχολῆς, καθ’ ὅσον μάλιστα διὰ τοῦ 2 ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου καταργοῦνται αἱ θέσεις τοῦ ἐμμίσθου μέλους τοῦ Γεωργικοῦ Γνωμοδοτικοῦ Συμβουλίου καὶ τοῦ Ἐφόρου τοῦ Δημοσίου Δενδροκομείου, καὶ ἀνατίθενται τὰ καθήκοντα αὐτῶν εἰς τὸν Τμηματάρχην τοῦτον. Ἐὰν λοιπὸν δὲν ἦναι ἐπιστήμων οὗτος, εἰς ποῖον θὰ καταφύγῃ ἡ Κυβέρνησις ἐν ἀνάγκῃ; (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἔχουσι, καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ).

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀναδιοργανώσεως τοῦ σώματος τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν. Ἡ συζήτησις θὰ γίνῃ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ τυπωθέντος νομοσχεδίου, ὡς ἐψηφίσθη κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου καὶ τ’ ἄρθρα 1 καὶ 2 αὐτοῦ).

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3. (Ἀναγινώσκεται).

§69ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω ἐνταῦθα τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμα ἐπὶ τοῦ ἑτέρου νομοσχεδίου, τοῦ ἀφορῶντος εἰς τὸ βοηθητικὸν προσωπικόν. Εἰς τὸ ἀρχικὸν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, δὲν περιλαμβάνονται αὐτοὶ οἱ 5 βοηθοί· φαίνεται δὲ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς κατὰ λάθος νομίζει, ὅτι πρέπει νὰ περιληφθῶσιν ἐν τῷ συζητουμένῳ νομοσχεδίῳ, ἐνῷ περιελήφθησαν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, τῷ ἀφορῶντι εἰς τὸ βοηθητικὸν προσωπικὸν, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσαμεν ἤδη. Ἐὰν ὅμως μελετήσῃ τὸ ζήτημα καὶ πεισθῇ, ὅτι ἔχει ἀνάγκην, οὐχὶ 5 βοηθῶν, ἀλλὰ 10, τότε δύναται νὰ περιλάβῃ καὶ τοὺς 10 εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ βοηθητικοῦ προσωπικοῦ.

§70ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐπαναλαμβάνω εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. συνάδελφον, ὅτι πρόκειται περὶ διορισμοῦ 10 βοηθῶν. Οἱ πέντε ὑπάρχουσιν ἤδη διὰ τοῦ ἄλλου νομοσχεδίου, οἱ ἕτεροι πέντε θὰ διορισθῶσι πρὸς ἀναπλήρωσιν τοῦ ὑπάρχοντος ἤδη ἐκτάκτου προσωπικοῦ, διὰ τὸ ὁποῖον δαπανῶνται 1050 δραχμαὶ κατὰ μῆνα. Περιλαμβάνονται δὲ εἰς δύο διάφορα νομοσχέδια, διότι οὗτοι μὲν διορίζονται διὰ τὴν Διεύθυνσιν τῶν Δημοσίων ἔργων, οἱ δ’ ἕτεροι διωρίσθησαν διὰ τὴν ὁδοποιΐαν. Εἰς τὴν τετάρτην παράγραφον τοῦ ἄρθρου τούτου, παρακαλῶ νὰ διαγραφῇ ἡ λέξις «ἐπαρχιακοῦ», καὶ τὸ «ἐκ πέντε βοηθῶν» νὰ γίνῃ «πέντε βοηθούς». (Ψηφίζονται τὸ ἄρθρον 3 ὡς διεσκευάσθη, καὶ τὰ ἄρθρα 4–20 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 21. (Ἀναγινώσκεται).

§72ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Χάριν ἐπιστημονικῆς ἀκριβείας, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τεθῶσιν, ἀντὶ τῆς λέξεως «προστίμου», αἱ λέξεις «χρηματικῆς ποινῆς», νὰ διαγραφῇ δὲ ἡ λέξις «τετραμήνου» καὶ νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις «ἀπὸ ἑνὸς μέχρις ἓξ μηνῶν», ἵνα ὑπάρχῃ ἐλάχιστος καὶ μέγιστος ὅρος.

§73ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μάλιστα. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 21, οὕτω τροπολογηθὲν, καὶ τὰ ἄρθρα 22–25, ὡς ἔχουσι).

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 26. (Ἀναγινώσκεται).

§75ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, ν’ ἀντικατασταθῇ ἡ ἐν τῇ τελευταίᾳ γραμμῇ λέξις «νομαρχιακοὺς» διὰ τῆς λέξεως «νομομηχανικούς». (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 26, ὡς ἐτροπολογήθη).

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 27. (Ἀναγινώσκεται).

§77ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνταῦθα ἀνάγεται ἡ τροπολογία μου περὶ τῶν εἰδικῶν Ταμείων, καθ’ ἣν ἐζήτησα ἀντὶ «εἰδικῶν Ταμείων» νὰ σημειωθῇ «Λιμενικῶν Ταμείων καὶ τοῦ Ταμείου τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας».

§78ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν δεχόμεθα αὐτὴν τὴν τροπολογίαν· πρὸς ἄρσιν δὲ πάσης ἀμφιβολίας νὰ σημειωθῇ, ὅτι ἐννοοῦμεν ὅλα τὰ Ταμεῖα, καὶ τὰ Δημοτικά. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 27, ὡς καὶ τὸ 28 τοῦ νομοσχεδίου, ἔτι δὲ τὸ ἄρθρον 29, ἀπὸ τὸ ὁποῖον διεγράφησαν αἱ λέξεις «πλὴν ἡ ἀξία ἁπάντων ὁμοῦ τῶν οὑτωσὶ ἐγκρινομένων ἔργων δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ὑπερβαίνῃ ἐν συνόλῳ τὰς 60,000 δραχμὰς κατ’ ἔτος». Ψηφίζονται ὡσαύτως τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὸ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως). (Εἶτα ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς γʹ. συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὰ νομοσχέδια: Περὶ παραχωρήσεως δικαιώματος μεταλλεύσεως μαγγανεζιούχου σιδήρου ἐπὶ τοῦ μεταλλείου χαλκοῦ καὶ ψευδαργύρου, τοῦ διὰ τοῦ Β. Διατάγματος τῆς 9 Ὀκτωβρίου 1876 παραχωρηθέντος· καὶ Περὶ κυρώσεως συμβάσεως διὰ τὴν σιδηροδρομικὴν γραμμὴν Πατρῶν–Πύργου).

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κανονισμοῦ τῆς εἰς τὸ Κράτος εἰσαγωγῆς καὶ τῆς διαθέσεως δυναμίτιδος. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ καὶ τὰ ἄρθρα 1–4 τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἔχουσιν).

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5. (Ἀναγινώσκεται).

§81ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἀπὸ κοινοῦ μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν συναδέλφου ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5: «Οἱ παρὰ τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου εἰσάγοντες, κατέχοντες ἢ πωλοῦντες δυναμίτιδα τιμωροῦνται διὰ φυλακίσεως ἑνὸς μηνὸς μέχρις ἑνὸς ἔτους καὶ χρηματικῆς ποινῆς 100 μέχρι 500 δραχμῶν. Ἐφαρμόζονται δὲ κατ’ αὐτῶν αἱ περὶ συλλήψεως καὶ φυλακίσεως διατάξεις τῶν ἄρθρων 207 καὶ 208 τῆς Ποιν. Δικονομίας». (Οὕτω τροποποιηθὲν τὸ ἄρθρον, γίνεται δεκτόν).

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 6. (Ἀναγινώσκεται).

§83ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6 νὰ διαγραφῶσιν αἱ λέξεις «ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου» καὶ ν’ ἀντικατασταθῶσι διὰ τῶν λέξεων «καὶ δημεύεται». (Οὕτω τροποποιηθὲν τὸ ἄρθρον, γίνεται δεκτόν).

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 7. (Ἀναγινώσκεται).

§85ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις «ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς ἰσχύος αὐτοῦ» πρὸ τῆς ἐν τῇ τρίτῃ γραμμῇ λέξεως «κατά», (Οὕτω τροποποιηθὲν τὸ ἄρθρον, γίνεται δεκτόν). (Ἐπίσης γίνεται δεκτὸν τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ φυλακῶν. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ καὶ τὰ ἄρθρα 1–8 ὡς ἔχουσιν).

§87ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τὰ ἄρθρα 9 καὶ 10 ἐναλάσσονται καὶ τὸ 9 γίνεται 10 καὶ τὸ 10 γίνεται 9. Προστίθενται δὲ τῷ νῦν ἄρθρῳ 9 αἱ λέξεις «διὰ τὸ ἐνεστὸς ἔτος» μετὰ τὴν ἐν τῇ πέμπτῃ γραμμῇ λέξιν «περιορίζεται». (Γίνονται οὕτω δεκτὰ τὰ ἄρθρα 9 καὶ 10, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). (Εἶτα γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς γʹ. συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ κηρυκείων δικαιωμάτων).

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ παραχωρήσεως ἐθνικῶν, ἐπισκοπικῶν, ἢ εἰς διαλελυμένας Μονὰς ἀνηκόντων γηπέδων, οἰκοπέδων καὶ κτιρίων. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχή).

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1. (Ἀναγινώσκεται).

§90ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀντὶ «μέχρι τέλους τοῦ μηνὸς Αὐγούστου» νὰ τεθῇ «μέχρι τέλους τοῦ μηνὸς Δεκεμβρίου». (Οὕτω τροποποιηθὲν τὸ ἄρθρον, γίνεται δεκτόν). (Ὁμοίως γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). (Εἶτα γίνονται δεκτὰ κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς γʹ συζήτησιν τὰ νομοσχέδια: Περὶ ἅλατος διὰ βιομηχανικὴν καὶ γεωπονικὴν χρῆσιν. Περὶ παραχωρήσεως οἰκοπέδων τοῦ Δημοσίου ἐν Πάτραις εἰς τοὺς ἐπ’ αὐτῶν οἰκοδομήσαντας. Περὶ καταργήσεως τῆς θέσεως τοῦ ἐπιστάτου τῆς διαχειρίσεως τῆς σμύριδος καὶ τῆς προσθήκης ἑνὸς Οἰκονομικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ).

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου περὶ ἐπιβολῆς εἰδικοῦ φόρου πρὸς μηχανικὰς μελέτας τῶν ἐκτελεστέων ἐν Θεσσαλίᾳ ὑδραυλικῶν ἔργων. Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς;

§92ΤΖΑΝΕΣ. Ἐκεῖ, ὅπου λέγει: «τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων ἐν Θεσσαλίᾳ», δύναται νὰ προστεθῇ: «καὶ τῶν ἐν Μεσσηνίᾳ».

§93ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ σπεύσωμεν εἰς τοῦτο, διότι δυνατὸν νὰ μὴ ἐπιθυμῶσι τοῦτο οἱ ἐκεῖ, δυνατὸν νὰ μὴ ἦναι εὔκολος ἡ πραγματοποίησις εἰς τὸ Μεσσηνιακὸν πεδίον· ἂς ἀφήσωμεν μέχρι τῆς προσεχοῦς Συνόδου, διὰ νὰ μελετηθῇ τὸ θέμα, εἶναι δὲ πολὺ πιθανὸν, ὅτι θέλομεν δυνηθῆ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν μελέτην καὶ ἄνευ τοῦ τοιούτου ἐράνου.

§94ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ προβῆτε εἰς τὴν μελέτην καὶ τῆς πεδιάδος τῆς Φθιώτιδος, ἰδίως τοῦ Σπερχειοῦ καὶ τῆς Μεγάλης Βρύσεως. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον).

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ποιμνιοβοσκῆς. Παρά τινος τῶν βουλευτῶν Ἀρκαδίας κατετέθη πλῆρες σχέδιον νόμου, ἵνα χρησιμεύσῃ ὡς κείμενον ἐπὶ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου.

§96ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἕνεκα τῶν γενομένων παρατηρήσεων ἐκ μέρους ἀξιοτίμων συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐπιθυμοῦσι νὰ ἐφαρμοσθῶσιν αἱ ἀπαγορεύσεις, ἕνεκα ἄλλων παρατηρήσεων, ὅπως ἐξαιρεθῶσι γαῖαι, αἱ ὁποῖαι ἀνήκουσιν εἰς ἕνα ἰδιοκτήτην, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ ἔχῃ μίαν ἔκτασιν μέχρι δύο χιλιάδων στρεμμάτων, γίνονται αἱ ἑπόμεναι μεταβολαί. Εἰς τὸ ἄρθρον 1 νὰ διαγραφῇ ἡ βʹ. παράγραφος, ἡ ὁποία μεταφέρεται εἰς τὸ τέλος ὡς ἄρθρον 16, τὸ ὁποῖον περιλαμβάνει τὰ ἑπόμενα. «Αἱ διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου δὲν ἐφαρμόζονται: αʹ) ὡς πρὸς τὰ οἰκόσιτα ζῶα, τὰ βόσκοντα ἐντὸς περιπεφραγμένου κτήματος ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ ἰδιοκτήτου, ἢ, ἀδείᾳ αὐτοῦ, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ ἐπιστάτου, ἢ τοῦ καλλιεργητοῦ τοῦ κτήματος· βʹ) εἰς γαίας συνεχοῦς ἐκτάσεως δύο χιλιάδων τοὐλάχιστον στρεμμάτων, ἀνηκούσας εἰς τὸν αὐτὸν ἰδιοκτήτην· καὶ γʹ) εἰς τὰς ἐπαρχίας Φθιώτιδος, Λοκρίδος, Ξηροχωρίου, Καλαμπάκας, Καρδίτσης, Τρικκάλων, Ἁλμυροῦ, Φαρσάλων καὶ Ἀγυιᾶς. «Διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος κανονισθήσονται τὰ τῆς ἐξαιρέσεως τῶν ἐν τῷ ἐδαφίῳ βʹ. ἀναφερομένων γαιῶν.» Προστίθεται δὲ καὶ τελευταῖον ἄρθρον 17, ἔχον οὕτω: «Καταργεῖται πᾶς νόμος καὶ πᾶσα διάταξις ἀντιβαίνουσα εἰς τὸν παρόντα νόμον.»

§97ΠΑΧΥΣ. Παρακαλῶ νὰ γίνῃ τοῦτο καὶ διὰ τὴν Ἄρταν, διότι δὲν ὑπάρχει οὔτε ἓν στρέμμα ἀμπέλου.

§98ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις διὰ τὴν αὔριον, διὰ νὰ τυπωθῶσι καὶ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψει αἱ τροπολογίαι.

§99ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν ὑπάρχει κἀμμία διαφορὰ, παρὰ μόνον, ὅτι ἐξῃρέθησαν αἱ ἐπαρχίαι, αἱ ὁποῖαι θέλουσι νὰ ἐξαιρεθῶσι.

§100ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Παρακαλῶ νὰ προστεθῇ εἰς τὰς ἐξῃρημένας καὶ ἡ ἐπαρχία Πύλου.

§101ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἶσθε μόνος· δὲν ἠξεύρω, ἂν καὶ οἱ ἄλλοι Βουλευταὶ θέλωσι.

§102ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ διὰ τὴν αὔριον, ἐπειδὴ ἔχομεν καὶ ἡμεῖς συναφῆ τοιαῦτα ζητήματα, τὰ ὁποῖα συνδέονται.

§103ΤΖΑΝΕΣ. Εἶναι περιττὸν, ἀφοῦ, ὅστις νομίζει, ὅτι βλάπτεται ἡ ἐπαρχία του, δύναται νὰ ζητήσῃ τὴν ἐξαίρεσιν.

§104ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἀρκεῖ νὰ ἦναι σύμφωνοι οἱ Βουλευταί.

§105ΤΖΑΝΕΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ προστεθῇ εἰς τὸ τέλος, ὅτι αἱ διατάξεις τοῦ νόμου ἰσχύουσιν ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου 1886. Ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ζητῶ διὰ τὰς Καλάμας νὰ ἔχῃ ἀναδρομικὴν δύναμιν ὁ νόμος, εἶναι ὁ ἑξῆς· οἱ ἀγροφύλακες καὶ οἱ χωροφύλακες καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τοῦ ἰσχύοντος μέχρι τοῦδε νόμου ἔκαμνον μυρίας καταχρήσεις. Ὑπάρχουσιν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἐναντίον των ποινὰς βαρυτάτας χρηματικὰς, τὰς ὁποίας δὲν θὰ δυνηθῶσι νὰ πληρώσωσι. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι θὰ πράξῃ ἔργον φιλανθρωπίας ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν δεχθῇ τὴν πρότασίν μου ταύτην.

§106ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τοῦτο.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Τζάνε, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Οὐδεὶς ἐγείρεται). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§108ΕΠ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα). (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου).

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1. (Ἀναγινώσκεται).

§110ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ὑπάρχει μία πρότασις τοῦ κ. Κωνσταντοπούλου.

§111ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Αὕτη εἶναι πλῆρες νομοσχέδιον· πρέπει νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ διανεμηθῇ.

§112ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ὁ κ. Βαλσαμάκης ἔχει τροπολογίαν.

§113ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ποῦ εἶναι ὁ κ. Βαλσαμάκης; Τὴν ὑποστηρίζει κἀνεὶς ἄλλος;

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τελευταία παράγραφος, κατὰ πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, γίνεται ἄρθρον 16. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροποποιήθη).

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2. (Ἀναγινώσκεται). Ἐπ’ αὐτοῦ ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Μουσούρη.

§116ΜΟΥΣΟΥΡΗΣ. Ὡς εἶναι διατετυπωμένον τὸ νομοσχέδιον, δὲν ὁρίζει γενικῶς, εἰς ποίας περιφερείας ἐπιτρέπεται ἡ ποιμνιοβοσκὴ καὶ εἰς ποίας ὄχι. Λοιπὸν ἐγὼ προτείνω, τὸ Συμβούλιον νὰ ὁρίζῃ τὰς περιφερείας γενικῶς, καὶ οὕτω νὰ γνωρίζῃ ὁ κόσμος· νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἀμφιβολία. (Ἀποῤῥίπτεται ἡ τροπολογία, καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2 ὡς ἔχει. Ὁμοίως τὰ ἄρθρα 3–9).

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 10. (Ἀναγινώσκεται).

§118ΜΟΥΣΟΥΡΗΣ. Ἔχω τροπολογίαν. Τὸ νομοσχέδιον λέγει, ὅτι πρὸς ὁρισμὸν τῆς ἀποζημιώσεως θὰ πηγαίνωσιν εἰς τὸν Πρόεδρον. Φαντασθῆτε τί θὰ γίνηται. Καλλίτερον εἶναι, νὰ ὁρίσωμεν ἀμέσως ἐν τῷ νόμῳ τρεῖς δραχμὰς διὰ πᾶσαν πραγματογνωμοσύνην ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ Δήμου.

§119ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δέχομαι τὴν τροποποίησιν ταύτην.

§120Ε. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ ἐξηγήσῃ ὁ κ. Ὑπουργός, τίνι τρόπῳ θὰ διορίζωνται αὐτοὶ οἱ πραγματογνώμονες.

§121ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὁ Νομάρχης θὰ εἰδοποιῇ τὸν Πρόεδρον, ὅτι εἰς τὸν δεῖνα Δῆμον πρέπει νὰ διορισθῶσι πραγματογνώμονες, διὰ νὰ ἐκτιμήσωσι τὰς ζημίας, τὰ ὁποίας προξενοῦσι τὰ ποίμνια.

§122ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ποῦ θὰ γνωρίζῃ τὰ κατάλληλα πρόσωπα ὁ Πρόεδρος;.... (Ὅρα Παράρτημα).

§123ΤΖΑΝΕΣ. Θὰ ἔλεγον ν’ ἀναγραφῇ μία διάταξις εἰς τὸν νόμον, περὶ τιμωρίας τῶν ὀργάνων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐκτελοῦσι τὸν νόμον· ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θὰ μοὶ ἀπαντήσῃ: «εἰς τὰς γενικὰς διατάξεις». Ἀλλὰ δυστυχῶς ὁ ἐν ἰσχύϊ νῦν νόμος δὲν προέλαβεν· ὅλα ἐκεῖνα τὰ ὄργανα, τὰ σεσηπότα, τὰ κακοήθη, τὰ ὁποῖα ἠφάνισαν τοὺς κτηνοτρόφους καὶ τοὺς οἰκοκυραίους, ἀκόμη δὲν ἐτιμωρήθησαν. Θὰ παρακαλέσω ν’ ἀναγράψωμεν τοὐλάχιστον μίαν διάταξιν ποινικὴν, καθ’ ἣν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι σκοπίμως βλάπτουσι τοὺς πολίτας, ἀφαιροῦντες τὰ ζῶά των ἀπὸ τὰς αὐλὰς, νὰ τιμωρῶνται. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 10, ὡς ἐτροπολογήθη). (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 11, 12 καὶ 13, ὡς ἔχουσιν). (Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 14).

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Μουσούρη, ἡ ἑξῆς. «Πάντες οἱ κατὰ παράβασιν τοῦ παρόντος νόμου βόσκοντες ζῶα, καθ’ ἣν ἐποχὴν ἐγένετο ζημία τις ὑπὸ τοιούτων, εὐθύνονται ἀλληλεγγύως εἰς ἀποζημίωσιν ὑπὲρ τοῦ ἰδιοκτήτου τοῦ ζημιωθέντος κτήματος, ἀπαλλάσσονται δὲ τῆς εὐθύνης ταύτης, ἂν ὑποδείξωσι τὸν προξενήσαντα τὴν ζημίαν».

§125ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μάλιστα, νὰ γίνῃ δεκτή. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 14 μὲ τὴν τροπολογίαν καὶ τὸ ἄρθρον 15 ὡς ἔχει). (Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 16).

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τροπολογία τῶν κκ. Μισυρλῆ καὶ Σάκκη. (Ἀναγινώσκεται).

§127ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχῃ ἀντίῤῥησιν εἰς τὴν τροπολογίαν, περιοριζόμεθα εἰς τὴν ἐξαίρεσιν.

§128ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀντὶ τῶν 2,000 στρεμμάτων νὰ τεθῇ χίλια στρέμματα.

§129ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). 2,000 στρέμματα.

§130ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θέλετε νὰ ἐξαιρέσητε καὶ τὴν Πυλίαν;

§131ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Μάλιστα.

§132ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Καλὰ, ἐξαιρέσατέ την, ἀλλὰ δὲν θὰ ἔχητε κτήματα.

§133ΑΣΗΜ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἔχω τροπολογίαν περὶ ἐξαιρέσεως τριῶν δήμων ὀρεινῶν τῆς ἐπαρχίας Ὀλυμπίας.

§134ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Μάλιστα, νὰ γίνῃ δεκτή. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 16 μετὰ τῶν τροπολογιῶν, καὶ τὸ ἄρθρον 17, ὡς ἔχει, ὡς καὶ τὸ σύνολον).

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ Νομαρχιακῶν Συμβουλίων.

§136ΜΟΥΣΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ θεωρῶ ὡς τὸ σπουδαιότατον πάντων τῶν κατὰ τὴν Σύνοδον ταύτην εἰσαχθέντων, διότι πρόκειται περὶ νέου θεσμοῦ, ὅστις ἐν Γαλλίᾳ τοσοῦτον ἐπέδρασεν εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς καταστάσεως, καὶ πρέπει νὰ μελετηθῇ καλλίτερον· ἑπομένως παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ν’ ἀναβληθῇ ἐπὶ τοῦ παρόντος, τοσούτῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον ἔχει ἀτελείας τὸ νομοσχέδιον καὶ καθ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει τὸ κατεπεῖγον, ἀφοῦ δὲ ὁ λαὸς ἀπό τινος τόσον πολὺ ἠσχολήθη εἰς ἐκλογὰς, εἶναι καλὸν νὰ μὴ τὸν ἀπασχολήσωμεν πλέον εἰς νέας ἐκλογάς.

§137ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ ἀτελείας, ὡς ἔργον ἀνθρώπινον, τὸ παραδέχομαι, τόσον περισσότερον, ἀφοῦ πρόκειται περὶ θεσμοῦ, ὁ ὁποῖος πρώτην φορὰν θὰ εἰσαχθῇ, ἀλλ’ ἂς εἰσαχθῇ τουλάχιστον καὶ ἔπειτα ἐκ τῆς πείρας τὸν διορθόνομεν· διότι, ἂν σήμερον ἀναβληθῇ, μετὰ 6 μῆνας πάλιν θὰ ζητήσωμεν νὰ τὸ ἀναβάλωμεν. Εἶναι ἐπὶ τέλους ἓν βῆμα ἀποκεντρώσεως· ἂς τὸ κάμωμεν.

§138ΜΟΥΣΟΥΡΗΣ. Ναί, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἄλλη ἀρχὴ, ὅτι, ὁσάκις εἰσάγωμεν θεσμὸν πρὸς δοκιμὴν, χωρὶς νὰ ἔχωμεν ἐχέγγυα περὶ τῆς ἐπιτυχίας, τότε τὸ ναυάγιον εἶναι βέβαιον, καὶ πᾶσα προσπάθεια πρὸς βελτίωσιν εἶναι ματαία, διότι ἐπέρχεται ἡ ἀποθάῤῥυνσις. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι εἶναι καλλίτερον νὰ μείνῃ. Ἐὰν δὲν θέλητε νὰ μείνῃ, τότε νὰ τὸ συζητήσωμεν· ἀλλ’ ἐγὼ θέλω ν’ ἀποφύγω τὴν συζήτησιν.

§139ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θὰ ἦναι περίεργος ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, ἐὰν θελήσῃ ν’ ἀναβάλῃ τὴν συζήτησιν ταύτην, ἀφοῦ πρὸ 10 λεπτῶν ἐψήφισε τὴν ὕπαρξιν Νομαρχιακῶν Συμβουλίων εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ ποιμνιοβοσκῆς. Καὶ ἄλλας διατάξεις δὲ εἰς ἄλλα νομοσχέδια ἔχομεν, τὰ ὁποῖα προβλέπουσι τὴν ὕπαρξιν τῶν Συμβουλίων τούτων.

§140Ε. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ λόγος αὐτὸς νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἀρκετὸς διὰ νὰ μᾶς πείσῃ, ὅπως προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν, διότι τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο λέγει ῥητῶς, μέχρις οὗ συστηθῶσι τὰ Νομαρχιακὰ Συμβούλια. Καὶ ἐγὼ συμφωνῶ μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. Μουσούρη. Αὐτῆς τῆς γνώμης εἶναι καὶ πολλοὶ τῶν Βουλευτῶν, ὄχι διότι νομίζουσι τὸν θεσμὸν αὐτὸν ἄχρηστον, μολονότι ἄλλοι φρονοῦσιν, ὅτι εἶναι τῷ ὄντι ἄχρηστος, ἀλλὰ διότι τὸ νομοσχέδιον περιέχει τῷ ὄντι ἀτελείας πολλὰς καὶ περιέχει βεβαίως τὰ σπέρματα τῆς ἀποτυχίας.

§141ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ποῖα; Εἴπετέ τα.

§142ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν δὲν συμφωνῆτε εἰς τὴν ἀναβολὴν, τότε θὰ σᾶς παρακαλέσω, ὅπως καὶ πρὸ ἡμερῶν εἶχον τὴν τιμὴν, νὰ ἐκθέσητε ἀπὸ τοῦ βήματος ἐν ἐκτάσει τοὺς λόγους τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἡ ἔκθεσις δὲν λέγει τίποτε.

§143ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει, Κύριε Πρόεδρε, τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ νὰ μείνῃ δι’ αὔριον, διότι θὰ ἔχῃ μακρὰν συζήτησιν.

§144ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀπόψε, διότι αὔριον θὰ ἔχωμεν σπουδαιότερον.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ἔχει τις τὸν λόγον;

§146ΜΟΥΣΟΥΡΗΣ. Τὴν ἀποκέντρωσιν, τὴν ἐλάττωσιν δηλαδὴ τῆς ὑπερόγκου δυνάμεως τῆς κεντρικῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν αὔξησιν τῆς δυνάμεως τῶν κατὰ τόπους ἐξουσιῶν, ἀνατιθεμένων εἰς αὐτὰς πολλῶν ἐκ τῶν δικαιωμάτων καὶ καθηκόντων, τὰ ὁποῖα εἶναι νῦν ἀνατεθειμένα εἰς τὴν Κεντρικὴν Κυβέρνησιν, ἐθεώρησα πάντοτε, ὡς τὴν σπουδαιοτέραν καὶ ἀναγκαιοτέραν νομοθετικὴν μεταῤῥύθμισιν, ὡς τὸ λυσιτελέστερον καὶ ἀποτελεσματικώτερον μέσον πρὸς βελτίωσιν τῆς κακῆς ἡμῶν καταστάσεως, διότι, κατ’ ἐμὲ, ὅλα τὰ δεινὰ, τὰ ὁποῖα πάσχομεν, ἡ διοικητικὴ παραλυσία, ὁ φατριασμὸς καὶ ἡ ἀσυνειδησία τῶν ὑπαλλήλων, ἡ μὴ προσήκουσα τῆς δικαιοσύνης ἀπονομὴ, αἱ καταχρήσεις, ἡ σωρεία τῶν ἐγκλημάτων, ἡ ἔλλειψις ἀσφαλείας καὶ τάξεως, ἡ τῶν νόμων καὶ τοῦ δικαίου περιφρόνησις καὶ τέλος ἡ ἐπικρατοῦσα παρ’ ἡμῖν ἄκρα πολιτικὴ διαφθορὰ, ὅλα αὐτὰ τὰ κακὰ, τὰ ὁποῖα παριστῶσι τὸ Ἔθνος ἡμῶν, οὐχὶ ὡς Ἔθνος πεπολιτισμένον καὶ ὀργῶν πρὸς τὴν πρόοδον, ἀλλ’ ὡς Ἔθνος βάρβαρον καὶ βαῖνον εἰς παρακμὴν καὶ κατάπτωσιν, ὅλα αὐτὰ τὰ κακὰ μίαν καὶ μόνην ἔχουσι πηγὴν καὶ αἰτίαν, τὴν μεγάλην συγκέντρωσιν. Αὐτῆς ἕνεκα ὁ πολίτης, ὁ θέλων νὰ λάβῃ τι παρὰ τῆς Ἀρχῆς, εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ προσφύγῃ εἰς τὴν Κεντρικὴν Κυβέρνησιν, μεταχειρίζεται ὡς μέσον πρὸς ἐπιτυχίαν τοῦ σκοποῦ του τὸν Βουλευτὴν, ὁ Βουλευτὴς πιέζει τὸν Ὑπουργὸν, τἀνάπαλιν δὲ ὁ Ὑπουργὸς μεταχειρίζεται τὴν δύναμιν τῆς Κεντρικῆς Κυβερνήσεως, ὡς μέσον, ὅπως ἑλκύῃ καὶ κρατῇ δέσμιον τὸν Βουλευτὴν, καὶ ὁ Βουλευτὴς τὸν ἐκλογέα. Ἕνεκα τῆς μεγάλης αὐτῆς συγκεντρώσεως οἱ φίλοι τῆς Κυβερνήσεως Βουλευταὶ ἐπιβάλλονται εἰς τοὺς ὑπαλλήλους καὶ ἀναγκάζουσιν αὐτοὺς νὰ φατριάζωσι καὶ παραβιάζωσι τὸ καθῆκόν των. Οὕτω δὲ σχηματίζεται ἅλυσις διαφθορᾶς, πάντων τὴν θέλησιν καὶ τὰς χεῖρας δεσμεύουσα καὶ πάντα εἰς ἠθικὴν ἀπώλειαν σύρουσα. Ἡ ἀποκέντρωσις, ἐλαττοῦσα τὴν ὑπέρογκον δύναμιν τῆς Κυβερνήσεως, θ’ ἀφαιρέσῃ τὴν αἰτίαν καὶ τὸ μέσον τῆς διαφθορᾶς ταύτης, καὶ θὰ καταπαύσῃ τὴν αἰσχρὰν καὶ ἀνήθικον συναλλαγὴν, ἥτις ῥυθμίζει παρ’ ἡμῖν πᾶσαν πολιτικὴν σκέψιν καὶ ἐνέργειαν. Τοιαύτην ἔχων περὶ ἀποκεντρώσεως ἰδέαν, κατελήφθην, ὡς ἦν ἑπόμενον, ὑπὸ ἐνθουσιασμοῦ, ὅτε ἀνέγνων τὸν ὡραῖον ἐκεῖνον λόγον, ὃν ἀπήγγειλεν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ εὐρύνσεως τῆς ἐκλογικῆς περιφερείας καὶ δι’ οὗ ἐπηγγείλατο τὴν καὶ παρ’ ὑμῖν καθιέρωσιν τῶν τῆς ἀποκεντρώσεως ἀρχῶν, προθύμως δὲ ὑπεστήριξα ὅλα τὰ κατὰ τὴν παροῦσαν Σύνοδον τῆς Βουλῆς προταθέντα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως μέτρα, τὰ τείνοντα εἰς τὸ νὰ περιορίσωσι τὴν ὑπέρογκον δύναμιν τῆς Κεντρικῆς Ἐξουσίας καὶ τὴν ἐπίδρασιν τῆς πολιτικῆς ἐπὶ τῆς Διοικήσεως, ἅτε ὁρίζοντα τὰ προσόντα καὶ καθιεροῦντα τὴν μονιμότητα τῶν ὑπαλλήλων. Ἔτι δὲ μᾶλλον ἐχάρην, ὅτε εἶδον ὑποβαλλόμενον εἰς τὴν Βουλὴν τὸ νομοσχέδιον περὶ Νομαρχιακῶν Συμβουλίων, δι’ οὗ εἰσάγεται καὶ παρ’ ἡμῖν ὁ περὶ τούτων θεσμὸς, ὅστις, λειτουργῶν ἐν Γαλλίᾳ ἀπὸ τοῦ ἔτους 1852, τόσα λαμπρὰ ἐπήνεγκεν ἀποτελέσματα καὶ τόσον συνετέλεσε εἰς τὸν περιορισμὸν τῆς αὐθαιρέτου ἐξουσίας Ναπολέοντος τοῦ Γʹ. καὶ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν δημοτικῶν ἐλευθεριῶν. Ἐνῷ ὅμως τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον ἐλήφθη ἐκ τοῦ Γαλλικοῦ νόμου, ὁ συντάκτης αὐτοῦ δὲν ἠκολούθησε κατὰ πάντα τὸν Γαλλικὸν νόμον, ἀλλὰ πολὺ αὐτοῦ ἀπεμακρύνθη! Κατὰ τὸν Γαλλικὸν νόμον ὑπάρχουσι δύο Συμβούλια, τὸ Conseil de prefecture καὶ τὸ Conseil Général (Συμβούλιον τῆς Νομαρχίας καὶ Γενικὸν Συμβούλιον), τὰ ὁποῖα ἔχουσι σχεδὸν τὰ αὐτὰ καθήκοντα καὶ δικαιώματα, μὲ μόνην τὴν διαφορὰν, ὅτι τὸ μὲν Conseil Général εἶναι τρόπον τινὰ Ἀρχὴ νομοθετικὴ καὶ συμβουλευτικὴ, τὸ δὲ Conseil de prefecture εἶναι Ἀρχὴ δικαστικὴ καὶ ἐκτελεστική. Ὁ συντάκτης τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου συνεχαίνευσε τὰ δύο Συμβούλια εἰς ἓν, τὸ Νομαρχιακὸν, καὶ ὡς πρὸς τοῦτο ἔπραξε καλῶς, διότι οὕτω τὸ πρᾶγμα εἶναι ἁπλούστερον. Ἐκτὸς ὅμως αὐτῆς τῆς περὶ τὸν τύπον διαφορᾶς, ὑπάρχουσι πλεῖσται καὶ οὐσιώδεις διαφοραὶ μεταξὺ τῶν δύο νόμων ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς συγκροτήσεως τοῦ Νομαρχιακοῦ Συμβουλίου, καὶ ὡς πρὸς τὰ δικαιώματα καὶ καθήκοντα αὐτοῦ. Τὸ Νομαρχιακὸν Συμβούλιον ἐν Γαλλίᾳ ἔχει δικαιώματα καὶ ἐξουσίαν εὐρύτατα, ἐνῷ τὰ ἀναγραφόμενα ἐν τῷ προκειμένῳ νομοσχεδίῳ εἶναι ἐλάχιστα καὶ ἀνάξια λόγου. Ἐν Γαλλίᾳ ὁ νομὸς εἶναι ἠθικὸν πρόσωπον, ἔχον ἰδίους πόρους, ἴδιον Ταμεῖον, ἰδίαν περιουσίαν, διαχειριστὴς δὲ πάντων τούτων εἶναι τὸ Νομαρχιακὸν Συμβούλιον· τοῦτο ἀποφασίζει περὶ τῶν ὁδῶν, τῶν γεφυρῶν καὶ περὶ παντὸς δημοσίου ἔργου ἐν τῷ νομῷ, οὐδαμῶς ἀναμιγνυομένης τῆς Κεντρικῆς Κυβερνήσεως· αὐτὸ ἀποφασίζει περὶ διανομῆς τῶν δημοσίων φόρων καὶ ἐπιβάλλει τοὺς νομαρχιακοὺς φόρους, ἔχει τὸ δικαίωμα οὐ μόνον νὰ ἐπιτηρῇ τὰς Δημοτικὰς Ἀρχὰς καὶ τὰ ἀγαθοεργὰ καταστήματα, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐπιβάλλῃ ποινὰς εἰς τὰς Ἀρχὰς ταύτας καὶ εἰς τοὺς Διευθυντὰς τῶν ἀγαθοεργῶν καταστημάτων, ὁσάκις οὗτοι παραβιάζωσι τὸ καθῆκόν των, ἐξελέγχει τὰς διαχειρίσεις τῶν Δημοτικῶν ὑπαλλήλων, ἀποφασίζει ἐπὶ τῶν ἐφέσεων τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων καὶ ἐν γένει ἐπιτηρεῖ καὶ διευθύνει ὅλα σχεδὸν τὰ ἐν τῷ νομῷ. Εἰς ταῦτα ἐὰν προσθέσωμεν, ὅτι ὁ Νομάρχης ἔχει καὶ αὐτὸς ἰδίαν ἐξουσίαν, εἰς ἣν οὐδόλως ἀναμιγνύεται ἡ Κεντρικὴ Κυβέρνησις, καθόσον αὐτὸς διορίζει καὶ παύει τοὺς διευθυντὰς καὶ τοὺς φύλακας τῶν Σωφρονιστηρίων, τοὺς δασοφύλακας καὶ τοὺς ἀγροφύλακας τοὺς δημοδιδασκάλους καὶ τὰς δημοδιδασκαλίσσας καὶ πλῆθος ἄλλων μικρῶν ὑπαλλήλων, θὰ κατανοήσωμεν πόσον εὐρεῖα εἶναι ἐν Γαλλίᾳ ἡ ἐξουσία τῶν τοῦ νομοῦ Ἀρχῶν. Καὶ μ’ ὅλα ταῦτα, ἐν Γαλλίᾳ παραπονοῦνται κατὰ τοῦ ἐπικρατοῦντος ἐκεῖ διοικητικοῦ συστήματος, ὡς ἄγαν συγκεντρωτικοῦ, καίτοι πολλοὶ μεταγενέστεροι νόμοι ἠλάττωσαν καὶ ἐλαττοῦσιν ἐπὶ μᾶλλον καὶ μᾶλλον τὴν ἐξουσίαν τῆς Κεντρικῆς Κυβερνήσεως, αὐξάνοντες τὴν τῶν τοπικῶν Ἀρχῶν. Κατὰ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον ἐλλείπει τὸ κύριον καὶ πρώτιστον μέσον, δι’ οὗ ὁ νομὸς θὰ λάβῃ ἀληθῆ ὕπαρξιν καὶ ζωὴν, ἐλλείπουσι τὰ χρηματικὰ μέσα. Ὁρίζονται μὲν πόροι τινὲς, ἀλλὰ τὰ χρηματικὰ ποσὰ, ἅπερ ἐκ τούτων θὰ εἰσέρχωνται εἰς τὸ Νομαρχιακὸν Ταμεῖον, θὰ ἦναι ἐλάχιστα καὶ ἀνάξια λόγου. Καὶ τοῦτο μὲν εἶναι τὸ πρῶτον καὶ σπουδαιότατον ἐλάττωμα τοῦ νομοσχεδίου. Ἕτερον δὲ, ἐπίσης σπουδαῖον, ἐλάττωμα εἶναι, ὅτι δὲν δίδεται εἰς τὰ Νομαρχιακὰ Συμβούλια πραγματικὴ ἐξουσία. Πάντα τὰ ἔργα, πᾶσαι αἱ λειτουργίαι, πάντα τὰ δικαιώματα καὶ καθήκοντα, ἅπερ ἦσαν μέχρι τοῦ νῦν ἀνατεθειμένα εἰς τὴν Κεντρικὴν Κυβέρνησιν, θὰ ἐξακολουθήσωσιν ἐκτελούμενα ὑπ’ αὐτῆς, ὡς καὶ πρότερον. Χορηγοῦνται μὲν διὰ τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὰ Νομαρχιακὰ Συμβούλια μικρά τινα δικαιώματα, ἀλλὰ καὶ ταῦτα εἶναι ἰδανικὰ μᾶλλον ἢ πραγματικά. Οὕτω δίδεται εἰς τὸ Συμβούλιον τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιτηρῇ τὰς πράξεις καὶ τὴν διαχείρισιν τῶν Δημοτικῶν Ἀρχῶν, νὰ ἐξετάζῃ τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῶν Δήμων καὶ τῶν ἀγαθοεργῶν καταστημάτων, ν’ ἀποφαίνηται ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν τῶν ὑποβαλλομένων εἰς αὐτὸ, νὰ ὑποβάλλῃ τὴν ἰδέαν του περὶ παντὸς πράγματος, ἀφορῶντος εἰς τὸν νομὸν κτλ, ἀλλὰ περὶ πάντων τούτων ἁπλῆν γνώμην δύναται νὰ ἐκφράζῃ. Ποίαν δὲ σημασίαν ἔχουσι πάντα ταῦτα τὰ δικαιώματα, ἀφοῦ τὸ Συμβούλιον δὲν θὰ ἔχῃ ψῆφον ἀποφασιστικὴν, ἀφοῦ δὲν θὰ δικαιῶται νὰ ἐπιβάλλῃ τὰς ἀποφάσεις του καὶ ἀφοῦ δὲν θὰ δύνηται νὰ τιμωρῇ τὰς ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν καὶ ἐπιτήρησιν αὐτοῦ Ἀρχὰς, ὁσάκις αὗται παραβιάζωσι τὸ καθῆκον των; Ἓν μόνον, σπουδαῖον ὁπωσοῦν, δικαίωμα δίδεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὸ Συμβούλιον, τὸ ν’ ἀποφαίνηται ἐπὶ τῶν ἐφέσεων τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων, ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἐκολοβώθη, διότι ἐξηρέθησαν τῆς δικαιοδοσίας αὐτοῦ ὅλαι αἱ ἐφέσεις, αἱ σχέσιν ἔχουσαι πρὸς τὰς νομίμους ὑποχρεώσεις τῶν Δήμων, τὰς ἀναφερομένας εἰς τὸ ἄρθρον 18 τοῦ περὶ Δήμων νόμου. Αἱ ὑποχρεώσεις δὲ, αἱ εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο ἀναφερόμεναι, εἶναι ὅλα σχεδὸν τὰ σπουδαιότητα ἔχοντα δικαιώματα καὶ καθήκοντα τῶν Δημοτικῶν Ἀρχῶν. Ὥστε καὶ τὸ δικαίωμα τοῦτο, τὸ χορηγούμενον εἰς τὸ Νομαρχιακὸν Συμβούλιον, σχεδὸν ἐκμηδενίζεται διὰ τῆς καθιερουμένης ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου ἐξαιρέσεως, καθόσον περὶ τῶν σπουδαίων ζητημάτων θὰ ἐξακολουθήσῃ ἀποφασίζον τὸ Ὑπουργεῖον, ὡς ἐγίνετο καὶ πρότερον. Ἔχει δὲ ἡ ἐξαίρεσις αὕτη καὶ ἓν ἄλλο ἄτοπον, ὅτι θὰ φέρῃ μεγίστην σύγχυσιν καὶ περιπλοκὴν, διότι, ἐγειρομένης ἐφέσεώς τινος Δημοτικοῦ Συμβουλίου, θὰ γεννᾶται πολλάκις ζήτημα, ἂν αὕτη ὑπάγηται εἰς τὸ Νομαρχιακὸν Συμβούλιον, ἢ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ πολλάκις θὰ συμβαίνῃ, ὥστε μία καὶ ἡ αὐτὴ ἔφεσις Δημοτικοῦ τινος Συμβουλίου θὰ δικάζηται ἐν μέρει μὲν παρὰ τοῦ Συμβουλίου τοῦ Νομαρχιακοῦ, ἐν μέρει δὲ παρὰ τοῦ Ὑπουργείου, καθόσον εἶναι πιθανὸν νὰ περιέχῃ διάφορα ζητήματα, ἐξ ὧν ἄλλα μὲν νὰ ὑπάγωνται εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῆς μιᾶς Ἀρχῆς καὶ ἄλλα εἰς τὴν τῆς ἄλλης. Καὶ οὕτω, ἐνῷ διὰ τοῦ εἰσαγομένου θεσμοῦ σκοποῦμεν νὰ φέρωμεν ἁπλότητα, καθιστῶμεν τὰ πράγματα μᾶλλον πολύπλοκα. Ἐὰν θέλωμεν, Κύριοι, νὰ δώσωμεν ζωὴν εἰς τὰς τοπικὰς Ἀρχὰς, ν’ ἀναπτύξωμεν τὴν αὐτοδιοίκησιν καὶ ἐλαττώσωμεν τὰ κακὰ, ἅπερ προέρχονται ἐκ τῆς μεγάλης συγκεντρώσεως, πρέπει πρῶτον νὰ δώσωμεν εἰς τὸν νομὸν πόρους ἀληθεῖς, δεύτερον νὰ χορηγήσωμεν εἰς τὰ Νομαρχιακὰ Συμβούλια ἐξουσίαν καὶ δύναμιν ἀληθῆ, ἀφαιροῦντες ἐκ τῆς Κυβερνήσεως καὶ χορηγοῦντες εἰς αὐτὰ πολλὰ ἐκ τῶν ἀνατεθειμένων ἤδη αὐτῇ καθηκόντων καὶ δικαιωμάτων. Σπουδαιοτάτη, κατ’ ἐμὲ, ἔλλειψις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι καὶ τὸ ὅτι δὲν ὁρίζονται προσόντα διὰ τὴν θέσιν τῶν Νομαρχιακῶν Συμβούλων, ἀλλ’ ἀφίεται ἡ ἐκλογὴ τούτων εἰς τὴν ἐλευθέραν κρίσιν τῶν ἐκλογέων. Τοῦτο, ἐὰν καθιεροῦτο καὶ διὰ τοὺς Νομαρχιακοὺς Συμβούλους ἡ εὐρεῖα ἐκλογὴ περιφέρεια, δὲν θὰ ἦτο τόσον κακὸν, διότι θὰ ἐξελέγοντο οἱ ἄνθρωποι οἱ γνωστοὶ καθ’ ὅλον τὸν νομὸν, καὶ τοιοῦτοι εἶναι βεβαίως μόνοι οἱ ἔχοντες ἀξίαν τινά· ἀλλ’ ἤδη, ὅτε διὰ τοῦ νομοσχεδίου καθιεροῦται ἡ κατὰ Δήμους ἐκλογὴ,—καὶ δὲν ἠδύνατο νὰ γίνῃ ἄλλως, διότι πρέπει πάντες οἱ Δῆμοι ν’ ἀντιπροσωπεύωνται ἐν τῷ Νομαρχιακῷ Συμβουλίῳ, — ἡ ἔλλειψις προσόντων θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα, νὰ ἐκλέγωνται οὐχὶ οἱ κατάλληλοι διὰ τὴν θέσιν, ἀλλ’ οἱ ἔχοντες πολλὰς σχέσεις καὶ ἐπιῤῥοὴν ἐν τῷ Δήμῳ.

§147ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Ἡ ἐπιῤῥοὴ δὲν εἶναι μία ἐγγύησις;

§148ΜΟΥΣΟΥΡΗΣ. Ὄχι πάντοτε.—Ἀπαιτοῦνται δὲ προσόντα τόσῳ μᾶλλον, ὅσῳ οἱ Νομαρχιακοὶ Σύμβουλοι θὰ ἔχωσι καὶ καθήκοντα δικαστικὰ, αὐτοὶ θὰ ἐξελέγχωσι τὴν διαχείρισιν τῶν δημοτικῶν ὑπολόγων, αὐτοὶ θ’ ἀποφαίνωνται ἐπὶ τῶν ἐφέσεων τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων· διὰ νὰ δύνωνται δὲ νὰ ἐνασκῶσι καλῶς τοιαῦτα δικαιώματα καὶ ν’ ἀποφαίνωνται ὀρθῶς ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων, ἀπαιτεῖται νὰ ἔχωσι πεῖραν, γνώσεις εἰδικάς. Ἐν Γαλλίᾳ, διὰ νὰ γίνῃ τις Νομαρχιακὸς Σύμβουλος, ἀπαιτεῖται νὰ ἔχῃ πτυχίον τῆς Νομικῆς Σχολῆς, ἢ νὰ ὑπηρέτησεν ἐπὶ δεκαετίαν ὡς δικαστικὸς ἢ διοικητικὸς ὑπάλληλος, καὶ τοιοῦτόν τι δέον νὰ καθιερωθῇ καὶ παρ’ ἡμῖν, ἂν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν Νομαρχιακὰ Συμβούλια, αἰσθανόμενα καὶ δυνάμενα νὰ ἐκπληρώσωσι τὴν ἀποστολήν των, ἄλλως, θὰ ἔχωμεν δευτέραν ἔκδοσιν τῶν Ἐπαρχιακῶν Συμβουλίων, μὲ μόνην τὴν διαφορὰν, ὅτι, ἕνεκα τοῦ διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὁριζομένου μισθοῦ τῶν Νομαρχιακῶν Συμβούλων, ἐκ δραχμῶν 100 κατὰ μῆνα τῶν ἀποτελούντων τὴν Νομαρχιακὴν Ἐπιτροπὴν, καὶ δραχμῶν 300 κατ’ ἔτος τῶν λοιπῶν, θὰ ἔχωμεν μίαν εἰσέτι τάξιν θεσιθηρῶν καὶ ἓν ἔτι σῶμα κηφήνων. Ἐκτὸς τούτων, τὸ νομοσχέδιον ἔχει καὶ τὸ ἑξῆς ἄτοπον. Δι’ αὐτοῦ ἐπιβάλλεται εἰς τοὺς Δήμους ἡ δαπάνη τῆς συντηρήσεως τῶν Νομαρχιακῶν Συμβουλίων, διότι κατ’ αὐτὸ πᾶς Δῆμος, ἔχων εἰσόδημα ἄνω τῶν 10 χιλιάδων δραχμῶν, ὀφείλει νὰ συνεισφέρῃ μέχρι 5% ἐκ τῶν εἰσοδημάτων του πρὸς συντήρησιν τοῦ Νομαρχιακοῦ Συμβουλίου. Οὕτω, ἀντὶ νὰ ἐλαφρώσωμεν τοὺς Δήμους, λίαν ἤδη ἐπιβεβαρημένους ἐκ τῆς δαπάνης τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἥτις ἀποῤῥοφᾷ τὸ πλεῖστον τῶν εἰσοδημάτων των, ἐπιβαρύνομεν αὐτοὺς ἔτι μᾶλλον. Χειροτερεύομεν λοιπὸν τὴν κατάστασιν τῶν Δήμων, χωρὶς νὰ ἔχωμεν τοὐλάχιστον τὴν ἐλπίδα, ὅτι ἐκ τούτων θὰ ἐπέλθῃ τι καλόν. Κατ’ ἐμὲ, ὅπως καταστῇ δυνατὸν νὰ φέρῃ ὁ διὰ τοῦ νομοσχεδίου εἰσαγόμενος θεσμὸς, ἅπερ ἐξ αὐτοῦ προσδοκῶμεν εὐεργετικὰ καὶ σωτήρια ἀποτελέσματα, δέον τοῦτο νὰ τροποποιηθῇ οὕτως, ὥστε νὰ ῥυθμισθῶσι τὰ τῶν Νομαρχιακῶν Συμβουλίων ἐπὶ εὐρυτέρων βάσεων. Δέον πρὸ παντὸς ἄλλου νὰ δοθῶσιν εἰς τὸν νομόν πόροι χρηματικοὶ σπουδαῖοι, ὅπως λάβῃ πράγματι χαρακτῆρα ἠθικοῦ προσώπου καὶ δύνωνται αἱ ἐν αὐτῷ Ἀρχαὶ ν’ ἀσκῶσιν ἐπωφελῶς καὶ ἀποτελεσματικῶς τὴν ἀνατιθεμένην αὐτοῖς ἐξουσίαν. Δέον νὰ δοθῇ αὐτοῖς ἐξουσία καὶ δύναμις ἀληθὴς, οἵαν ἔχουσι τὰ ἐν Γαλλίᾳ Συμβούλια, οἷον ν’ ἀποφασίζῃ περὶ πάντων τῶν ἐν τῷ νομῷ ἔργων καὶ περὶ παντὸς, ὅ,τι ἀφορᾷ ἰδίως τὸν νομὸν καὶ δὲν ἀνάγεται εἰς τὴν γενικὴν κυβέρνησιν τοῦ Κράτους, ἀπαλλασσομένης οὕτω τῆς Κεντρικῆς Κυβερνήσεως τῶν περὶ τούτων φροντίδων καὶ ἀσχολιῶν, ὁρισθῶσι δὲ συνάμα καὶ προσόντα διὰ τὴν θέσιν τοῦ Νομαρχιακοῦ Συμβούλου. Νομίζω δὲ, ὅτι ἄριστα θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν πάντα ταῦτα, ἐὰν κατηργοῦμεν τὰς Λιμενικὰς Ἐπιτροπὰς, καθιστῶμεν παγίους τοὺς λιμενικοὺς φόρους καὶ συνεχωνεύομεν τὰ Λιμενικὰ Ταμεῖα, ὡς καὶ τὰ Ταμεῖα τῆς ἐπαρχιακῆς καὶ δημοτικῆς ὁδοποιΐας, μετὰ τῶν Ταμείων τοῦ νομοῦ, ἐδίδομεν δὲ εἰς τὸ Νομαρχιακὸν Συμβούλιον τὸ δικαίωμα, ν’ ἀποφασίζῃ ὁριστικῶς περὶ πάντων τῶν ἐν τῷ νομῷ ἔργων, ἐνασκῇ ὅλην τὴν ἐξουσίαν, ἣν ἐν Γαλλίᾳ ἀσκοῦσι τὸ Συμβούλιον τῆς Νομαρχίας καὶ τὸ Γενικὸν Συμβούλιον, καὶ διορίζῃ ὅλους τοὺς ὑπαλλήλους, οἵτινες ἐν Γαλλίᾳ διορίζονται ὑπὸ τοῦ Νομάρχου. Οὕτω θὰ ἐδίδετο εἰς τὸ ἠθικὸν πρόσωπον τοῦ νομοῦ ἀληθὴς ἐξουσία καὶ δύναμις, θὰ ἠνοίγετο εὐρὺς κύκλος ἐνεργείας εἰς τὰς ἐν αὐτῷ Ἀρχὰς, θὰ ἀνεπτύσσετο τὸ πνεῦμα τῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ, ὅπερ σπουδαιότερον, θὰ ἀπηλλάσσετο ἡ μὲν Κεντρικὴ Κυβέρνησις τῆς ὑπερόγκου ἐκείνης ἐξουσίας, ἥτις ἀποτελεῖ τὴν δύναμιν, ἀλλὰ συνάμα καὶ τὴν δουλείαν αὐτῆς, οἱ δὲ πολῖται τῆς ἀνάγκης τοῦ νὰ προσφεύγωσι καὶ διὰ τὸ ἐλάχιστον πρᾶγμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν· πρὸς τούτοις θ’ ἁπλοποιεῖτο ἡ ὑπηρεσία καὶ θὰ ἔπαυεν ἡ φοβερὰ αὕτη γραφειοκρατεία, ἡ τόσας ἀπαιτοῦσα δαπάνας καὶ τόσην ἐπιφέρουσα σύγχυσιν καὶ περιπλοκήν. Τὰς σκέψεις ταύτας ἐνόμισα καλὸν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, παρακαλῶ δὲ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν καὶ τὰ λοιπὰ τῆς Κυβερνήσεως μέλη, νὰ τὰς λάβωσιν ὑπ’ ὄψει καὶ διαῤῥυθμίσωσιν ἄλλως τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Ἀφοῦ ἀπεφασίσατε νὰ προβῆτε ὀλίγον εἰς τὴν ἀποκέντρωσιν, προβῆτε μετὰ τόλμης καὶ γεναιότητος καὶ οὐχὶ μὲ βῆμα δειλὸν καὶ σφαλλόμενον· λάβετε ἐπὶ τέλους τὸ θάῤῥος, ν’ ἀποτινάξητε τὴν ὑπέρογκον αὐτὴν ἐξουσίαν, τὸν βαρὺν αὐτὸν ἐφιάλτην, ὅστις σᾶς δεσμεύει, σᾶς κρατεῖ ὑποχειρίους καὶ δὲν σᾶς ἀφίνει νὰ ἐνεργήσητε ἐλευθέρως ὅ,τι νομίζετε συμφέρον εἰς τὸ Ἔθνος· δώσατε εἰς τὰς τοπικὰς Ἀρχὰς ἀληθῆ καὶ οὐχὶ ψευδῆ καὶ εἰκονικὴν ἐξουσίαν καὶ δύναμιν.

§149ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶμαι σύμφωνος εἰς ὅσα ἀνέπτυξεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς ἐκ Κεφαλληνίας. Εἰς τοῦτο πρέπει νὰ τείνωσι τὰ Νομαρχιακὰ Συμβούλια. Δὲν πρέπει ὅμως ν’ ἀναθέσωμεν εἰς αὐτὰ ὅλα τὰ καθήκοντα, ἅτινα σήμερον ἔχουσιν ἐν Γαλλίᾳ, διότι δυσκόλως θὰ δυνηθῶσι νὰ ἐκπληρώσωσιν ἀμέσως ταῦτα. Θεωρῶ ἀναγκαιότατον, νὰ δοθῶσιν εἰς αὐτὰ καθήκοντα καὶ ἐργασίαι, ἐγείρουσαι τὸ πραγματικὸν ἐνδιαφέρον τῶν μελῶν αὐτῶν. Τὰς περὶ τούτου σκέψεις μου ἀνέπτυξα κατὰ τὴν βʹ. συζήτησιν, καθ’ ἣν ὑπέβαλον ὡσαύτως καὶ τὰς τροποποιήσεις, ὡς νομίζω, ἀπολύτως ἀναγκαίας διὰ τὴν ἀσφαλεστέραν ἐφαρμογὴν τοῦ νέου τούτου θεσμοῦ. Θεωρῶ περιττὸν νὰ εἰσέλθω εἰς τὰς λεπτομερείας καὶ ἐπαναλάβω ὅσα ἀνέπτυξα ἤδη πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν. Αἱ προτάσεις μου εἶναι ὑπ’ ὄψει ὑμῶν καὶ δύνασθε νὰ κρίνητε περὶ αὐτῶν.

§150ΤΖΑΝΕΣ. Δὲν ἀντιτάσσομαι κατὰ τῆς συζητήσεως. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἕνα πρέπει νὰ ἐπιδιώξωμεν κυρίως σκοπόν: τὴν θεραπείαν τῆς κληρονομικῆς τῆς φυλῆς ἡμῶν ἀσθενείας, τῆς φιλοπρωτείας. Ἐὰν δεχθῶμεν διπλάσιον ἀριθμὸν Νομαρχιακῶν Συμβούλων, δεχόμεθα τὸ λυσιτελέστερον φάρμακον εἰς τὴν θεραπείαν τῆς ἀσθενείας ταύτης, διότι ἀνοίγομεν στάδιον εὐρύτερον εἰς τὴν ἐκλογικὴν πάλην. Ὁ φιλόπρωτος δύναται νὰ ᾖναι χρήσιμος, ἐὰν δώσωμεν αὐτῷ στάδιον εὐγενοῦς συναγωνισμοῦ. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν, ἰδίως δὲ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν, ὅστις πιστεύω νὰ μ’ ἐνόησε, νὰ δεχθῇ τὴν γνώμην ταύτην, ἀναγράφων ἐν τῷ νόμῳ διπλάσιον δι’ ἕκαστον νομὸν ἀριθμὸν Νομαρχιακῶν Συμβούλων. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ λαμβάνωσι μέρος καὶ οἱ παραπληρωματικοὶ, ἵνα ἀποφεύγωμεν τὰς συνεχεῖς ἐκλογὰς, διότι εἰς τὸ διάστημα τῆς ἑξαετίας ἴσως ἀποθάνωσι τὰ ⅔, καὶ θὰ εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ ἐπαναλαμβάνωμεν καθ’ ἑκάστην ἐκλογάς· ὅταν ὅμως οἱ 10 τελευταῖοι ᾖναι παραπληρωματικοὶ, τότε θεραπεύεται τὸ κακόν. Καθ’ ὅλα τὰ ἄλλα ὁ θεσμὸς εἶναι καλὸς καὶ πρέπει νὰ ψηφισθῇ, διότι ἡ ἀρχὴ εἶναι τὸ ἥμισυ τοῦ παντὸς, καὶ ἤδη ἀρχὴν ποιούμεθα. Ἔχομεν καιρὸν νὰ διορθώσωμεν τὰς τυχὸν ἐλλείψεις τοῦ νόμου.

§151ΕΠ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§152ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Πάλιν ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἰς τὰ καθέκαστα εἶναι ἡ διαφορὰ μας. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἀνεγνώρισεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νὰ φανῇ ὠφέλιμον, ἢ τοὐλάχιστον νὰ μὴ βλάψῃ. Ἡμεῖς πιστεύομεν,—ἐγὼ τοὐλάχιστον ἔχω τὴν πεποίθησιν,—ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ θὰ φέρῃ καλὸν ἀποτέλεσμα, ὅτι θὰ ἐκλεχθῶσιν ἄνθρωποι πολὺ καλλίτεροι ἀπὸ ἐκείνους, τοὺς ὁποίους νομίζει ὁ κ. Βουλευτὴς, διότι ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι πολὺ περισσότερος διαγωνισμὸς θὰ ὑπάρχῃ δι’ αὐτὴν τὴν θέσιν, παρὰ διὰ τὴν θέσιν τοῦ Βουλευτοῦ. (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὸ ἄρθρον 1).

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2. (Ἀναγινώσκεται).

§154ΤΖΑΝΕΣ. Δὲν θὰ δεχθῆτε, κ. Ὑπουργὲ, τὸν διπλασιασμὸν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Νομαρχιακῶν Συμβούλων;

§155ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἡ πρότασις περὶ αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Συμβούλων εἶναι ὀρθοτάτη, διὰ τὸν ἑξῆς λόγον· ὑποθέσατε νομόν τινα, ἀποστέλλοντα 12 Νομαρχιακοὺς Συμβούλους εἰς τὸ Νομαρχιακὸν Συμβούλιον· ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θ’ ἀποτελέσωσι τὴν ἀπαρτίαν, θὰ ᾖναι 7, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐκδώσωσι τὴν ἀπόφασιν, θὰ ἦναι 4. Τί Συμβούλιον λοιπὸν θὰ ἦναι αὐτό; Νομίζω, ὅτι, ἂν προσδιορίσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν Νομαρχιακῶν Συμβούλων διπλάσιον τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Βουλευτῶν, κἄτι θὰ κάμωμεν. Πῶς θὰ ἔχῃ σοβαρότητα ἓν τοιοῦτον Συμβούλιον; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἦναι Σῶμα Κοινοβουλευτικόν;—διότι τῷ ἀναθέτετε καθήκοντα βουλευτικά. Ἀλλὰ καὶ ἓν ἄλλο ἀκόμη. Ὅπως ἔχει τὸ νομοσχέδιον, οὔτε ἡ ὁλομέλεια θὰ ἔχῃ εὐθύνην, οὔτε ἡ Ἐπιτροπή, καὶ παραδέχομαι τὰς παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Αἰτωλοακαρνανίας κ. Σακελλαροπούλου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἔχει).

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3. (Ἀναγινώσκεται).

§157ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ν’ ἀντικατασταθῇ τὸ ἐν ἀρχῇ τῆς τετάρτης παραγράφου «ἐντὸς μηνὸς» διὰ τῶν ἑξῆς: «ἐντὸς ἕξ μηνῶν». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον, οὕτω τροποποιηθέν).

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4. (Ἀναγινώσκεται).

§159ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἔχω τροπολογίαν ἐπ’ αὐτοῦ, νὰ προσδιορισθῇ ἡ ἐποχὴ τῆς ἐκλογῆς κατὰ τὸν Σεπτέμβριον.

§160ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶναι δι’ ὅλα τὰ μέρη καλὰ τὸν Σεπτέμβριον.

§161ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶπον τὸν Σεπτέμβριον, ἐπειδὴ γίνεται ἡ συνεδρίασις τοῦ Νομαρχιακοῦ Συμβουλίου τῇ 1 Ὀκτωβρίου· ἑπομένως νομίζω, ὅτι ὁ Σεπτέμβριος εἶναι ὁ καταλληλότερος χρόνος· δύναται βεβαίως νὰ εὑρεθῇ καὶ ἄλλος κατάλληλος χρόνος,—ἂς ἦναι ὁ Μάϊος, — ἀλλὰ πρέπει νὰ ὁρισθῇ εἷς χρόνος.

§162ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν εἶναι ἀπαραίτητον.

§163ΕΠ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο «ἡ ἐκλογὴ τῶν Νομαρχιακῶν Συμβούλων ἐνεργεῖται κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν νόμου»· δηλαδὴ οἱ ἐκλογεῖς θ’ ἀπευθύνωσιν αἴτησιν πρὸς τὸν Πρόεδρον τοῦ Δικαστηρίου, διὰ τῆς ὁποίας θὰ γνωστοποιῶσιν, ὅτι θέλουσι ν’ ἀνακηρυχθῇ ὑποψήφιος ὁ δεῖνα.

§164ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Μάλιστα.

§165ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ δὲν νομίζετε, ὅτι πρέπει νὰ ἐπισυνάπτηται καὶ πιστοποιητικὸν τοῦ Δημάρχου, ὅτι ἔχει ὅλα τὰ προσόντα ὁ ὑποψήφιος;

§166ΚΡΙΣΠΗΣ. Δι’ αὐτὸ εἶναι καλλίτερον νὰ γίνεται συμπληρωτικὴ ἐκλογή.

§167ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 9 εἶναι αὐτὸ τὸ ζήτημα.

§168ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐρωτῶ, θὰ γίνῃ δεκτὸν αὐτό; Διότι, ἐὰν γίνῃ δεκτὸν, καλῶς, ἐὰν δὲν γίνῃ δεκτὸν ἐκεῖ, νὰ προστεθῇ ἐδῶ, ὅτι οἱ ἐκλογεῖς πρέπει νὰ ἐπισυνάπτωσι καὶ πιστοποιητικὸν τοῦ ἁρμοδίου Δημάρχου, ὅτι ἔχει ὁ ὑποψήφιος τ’ ἀπαιτούμενα προσόντα.

§169ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐὰν δὲν θέλῃ ὁ Δήμαρχος νὰ δώσῃ πιστοποιητικόν;

§170ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δύναται, διότι θὰ ἔχῃ εὐθύνας.

§171ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὸ ἄρθρον 9, τότε βλέπωμεν.

§172ΕΠ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα). (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4 τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἔχει).

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5. (Ἀναγινώσκεται).

§174ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὴν μὴ ἐξαίρεσιν τῶν Βουλευτῶν δὲν παρεδέχθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν;

§175ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὄχι. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5 ὡς ἔχει, ὁμοίως δὲ καὶ τὰ ἄρθρα 6, 7 καὶ 8.)

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 9. (Ἀναγινώσκεται).

§177ΕΠ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶχεν εἰπεῖ, ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου 9 θέλει ἀποφασίσει, ἐὰν παραδέχηται τὴν γνώμην, ἡ ὁποία ἐξηνέχθη ὑπό τινων Βουλευτῶν, περὶ τοῦ τί θὰ γίνηται ἐν περιπτώσει ἀποβιώσεως, ἢ ἀπαλλαγῆς, ἢ παραιτήσεως Νομαρχιακοῦ τινος Συμβούλου. Παραδέχεσθε λοιπὸν τὴν τροπολογίαν, καθ’ ἣν θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ ἀναπληρωθῇ ἡ κενουμένη θέσις ὑπὸ τοῦ συμπληρωτικοῦ Συμβούλου,—καὶ τοιοῦτοι θὰ ἦναι, ὅσοι ἔρχονται ὡς ἐπιλαχόντες,—ἢ θὰ γίνηται νέα ἐκλογή;

§178ΤΙΝΕΣ. Νὰ ἔρχωνται οἱ ἐπιλαχόντες.

§179ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν δὲν ὑπάρχωσιν ἐπιλαχόντες, τότε κατ’ ἀνάγκην πρέπει νὰ γίνηται νέα ἐκλογή. (Διάλογοι). (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 9 τοῦ νομοσχεδίου ὡς ἔχει, ὁμοίως δὲ καὶ τὸ ἄρθρον 10).

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 11. (Ἀναγινώσκεται).

§181ΕΠ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι τὸ Νομαρχιακὸν Συμβούλιον πρέπει νὰ συνεδριάζῃ ἐντὸς τοῦ καταστήματος, διότι ἀλλοῦ χρειάζονται ἐνοίκια, καὶ πόσα θὰ χρειασθῶσι καθ’ ἅπαν τὸ Κράτος; (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 11, ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 12, 13 καὶ 14).

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 15. (Ἀναγινώσκεται).

§183ΕΠ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ἔχω δύο τροπολογίας. (Ἀναγινώσκονται). (Ἀποῤῥίπτονται ἀμφότεραι αἱ τροπολογίαι καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 15, ὡς καὶ τὰ 16 καὶ 17).

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 18. (Ἀναγινώσκεται).

§185ΕΠ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πιθανὸν εἷς τῶν Συμβούλων ν’ ἀσθενήσῃ· αὐτὸς δὲν θὰ λαμβάνῃ ἀποζημίωσιν; (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 18, 19 καὶ 20.)

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 21. (Ἀναγινώσκεται.)

§187ΕΠ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν ἀποδειχθῇ, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ παραταθῶσιν αἱ συνεδριάσεις, ὅταν ἐκ τοῦ νόμου γνωρίζωσιν, ὅτι δὲν θὰ ἀποζημιωθῶσι, δὲν θὰ συνεδριάζωσι, καὶ τότε θὰ βλαβῇ ἡ ὑπηρεσία. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 21, προστεθείσης, τῇ προτάσει τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, τῆς ἑξῆς παραγράφου: «Ἡ Νομαρχιακὴ Ἐπιτροπὴ ὑφίσταται μετὰ τὴν διάλυσιν τοῦ Νομαρχιακοῦ Συμβουλίου μέχρι τῆς ἀντικαταστάσεώς της, ἐὰν ἐν τῷ Διατάγματι δὲν ὡρίσθη καὶ αὐτῆς ἡ διάλυσις.»

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 22. (Ἀναγινώσκεται).

§189ΕΠ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ λαμβάνωσι τὴν ἀμοιβήν των οἱ Σύμβουλοι κατὰ τὰς διακοπὰς, ἢ ὄχι;

§190ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὄχι.

§191ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι, νομίζω, ὅλως διόλου περιττὸν, νὰ νομοθετῶμεν τὴν σύστασιν δῆθεν Νομαρχιακῶν Συμβουλίων ὑπὸ ὅρους τοιούτους. Ὅταν ὁ Νομάρχης δύνηται ν’ ἀναβάλῃ ἐπὶ 10 ἡμέρας τὰς ἐργασίας τῶν Νομαρχιακῶν Συμβουλίων, καὶ στερήσῃ τοὺς Συμβούλους τῆς ἐπιχορηγήσεως αὐτῶν, οὗτοι θὰ εὑρίσκωνται συχνότατα εἰς τὴν ἀνάγκην, νὰ ὑπακούωσιν εἰς τὴν θέλησιν τοῦ Νομάρχου. Ἂν ἐπὶ τοιούτων βάσεων ζητῶμεν νὰ ἱδρύσωμεν τὸν θεσμὸν τῶν Νομαρχιακῶν Συμβουλίων, νομίζω, ὅτι εἶναι προτιμότερον, νὰ μὴ χάσωμεν τὴν συνεδρίασιν ταύτην, ἥτις εἶναι προτελευταία, καὶ ν’ ἀφήσωμεν τὸ νομοσχέδιον διὰ τὴν προσεχῆ Σύνοδον. Δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ λέγωμεν, ὅτι θέλομεν νὰ ἱδρύσωμεν ἐν τῷ τόπῳ ἡμῶν θεσμὸν ὑψίστης σημασίας, νὰ ζητῶμεν δὲ νὰ ἱδρύσωμεν αὐτὸν κατὰ τρόπον, ὅστις θὰ καταστήσῃ αὐτὸν ἀνεφάρμοστον, ὡς ἐγένετο καὶ ἐπὶ τῶν Ἐπαρχιακῶν Συμβουλίων, ἐν οἷς οὐδεὶς, δυνάμενος πράγματι νὰ ὑπηρετήσῃ τὸν τόπον, νομίζει ἀξιοπρεπὲς νὰ εἰσέλθῃ. Ἀντὶ νὰ ἐξευτελίσωμεν τὸν θεσμὸν καὶ καταστήσωμεν δυσκολωτέραν τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ, ἂς ἀφεθῇ ἡ ψήφισις καὶ ἡ ἐφαρμογὴ αὐτοῦ εἰς ἄλλους, οἵτινες θὰ ἔχωσι τὴν θέλησιν νὰ τὸν ἱδρύσωσιν ἐν Ἑλλάδι.

§192ΕΠ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Γελοῖος δὲν εἶναι τόσον ὁ θεσμὸς αὐτός, ὅσον βλαβερὸς καὶ ἐπιζήμιος. Λάβετε ὑπ’ ὄψει καὶ τὴν δαπάνην, ἡ ὁποία θ’ ἀπαιτηθῇ δι’ ὅλους τοὺς Συμβούλους· ἡ δαπάνη αὕτη θ’ ἀναβαίνῃ εἰς ἀρκετὰ μέγιστον ποσόν· ὥστε νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ τὰ παρατρέχωμεν οὕτω. Ἡ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἐξ Ἄρτης βουλευτής, εἶναι ἀξία προσοχῆς· ἂν ὁ Βασιλεὺς ἀναβάλῃ τὰς συνεδριάσεις των ἐπὶ ἕνα μῆνα, αὐτοὶ οἱ Σύμβουλοι θὰ πηγαίνωσιν εἰς τὴν πατρίδα των καὶ θὰ ἔρχωνται πληρόνοντες τὰ ἔξοδα ἐξ ἰδίων των; Εἶναι θεσμὸς αὐτός; Ἠμπορεῖ ποτε νὰ λειτουργήσῃ αὐτὸς ὁ θεσμὸς ὑπὸ τοιούτους ὅρους; Παρακαλῶ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή, ὡς ἐκ περισσοῦ, ἂν πρέπῃ νὰ πληρώνωνται, ἐν ὅσῳ δὲν συνεδριάζουσι παρὰ τὴν θέλησίν των. (Ἀποῤῥίπτεται ἡ πρότασις τοῦ κ. Σακελλαροπούλου, καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 21 ὡς ἔχει· ὁμοίως τὸ 22).

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 23. (Ἀναγινώσκεται).

§194ΜΟΥΣΟΥΡΗΣ. Ν’ ἀφαιρεθῶσιν αἱ λέξεις «ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τοῦ Νομάρχου», διότι ἄλλως δὲν ἠμποροῦν νὰ ἐκτελέσωσι τὰ καθήκοντά των. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 23, μὲ τὴν προσθήκην τῆς λέξεως «τοῖς» πρὸ τῆς ἐν ἀρχῇ τῆς δʹ. γραμμῆς λέξεως «δημοτικοῖς», καὶ τὸ ἄρθρον 24, ὡς ἔχει. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 25).

§195ΕΠ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχουσι πολλὰ ἄρθρα, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ἀνάγκην συζητήσεως. Ἐγὼ θὰ ζητήσω τὸν λόγον ἐπὶ ὅλων τῶν ἄρθρων. Νομίζω, ὅτι πρέπει ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τῶν ὑπολοίπων ἄρθρων δι’ αὔριον.

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλή, ἂν θέλῃ ν’ ἀναβάλῃ.

§197Ε. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία, Κύριε Πρόεδρε. (Ἐκφωνεῖται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος).

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 11½ μ. μ.