1887.05.15

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 59

τῆς 15ης Μαΐου 1887.

(Παρασκευὴ)

Ὥρᾳ 5 μ. μ.

(Εὑρεθείσης τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐργοστασιάρχαι τινὲς ἀτμομύλων ἐν Χαλκίδι ζητοῦσι νὰ χορηγηθῇ αὐτοῖς ἀτέλεια διαπορθμεύσεως τῶν σιτηρῶν καὶ λοιπῶν διὰ τοῦ πορθμοῦ. Ἐὰν ἐγκρίνῃ ἡ Βουλή, θὰ σταλῇ εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον.

§2ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπειδὴ χθὲς ἀργὰ συνέταξα τὰς τροπολογίας, τὰς ὁποίας ἐνόμισα ἀναγκαίας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ Νομαρχιακῶν Συμβουλίων, ὑποβάλλω αὐτὰς ἤδη. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 247).

§3ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποβάλλω νομοσχέδια: Περὶ ὑπαγωγῆς τελωνιακῶν τινων ὑπαλλήλων εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ΦΜʹ νόμου τῆς 11 Νοεμβρίου 1875. Περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων, τουτέστι περὶ ἀπαγορεύσεως, ὅπως διορίζωνται ἐν τῇ πατρίδι αὑτῶν. Περὶ τοῦ ὑποδεεστέρου προσωπικοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Περὶ κτηματικῶν ὑποθέσεων τῆς Οἰκονομικῆς Ἐφορίας Ἀττικῆς. Περὶ συμπληρώσεως καὶ μεταῤῥυθμίσεως διατάξεων τῶν τελωνιακῶν νόμων. Καὶ νομοσχέδιον περὶ μεταῤῥυθμίσεως διατάξεων τοῦ νόμου περὶ συστάσεως τῆς τελωνοφυλακῆς. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 248–252).

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μουσούρης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ Νομαρχιακῶν Συμβουλίων. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 253). Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. (Ψηφίζονται ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς αʹ. συζήτησιν, τὰ νομοσχέδια: Περὶ προσχωρήσεως εἰς τὴν πρόσθετον πρᾶξιν περὶ ἀνταλλαγῆς ταχυδρομικῶν ἐπιταγῶν· καὶ Περὶ ἐγκρίσεως προσθέτου πράξεως εἰς τὴν διεθνῆ ταχυδρομικὴν σύμβασιν τῆς 3 Νοεμβρίου 1880 περὶ ἀνταλλαγῆς τῶν ταχυδρομικῶν δεμάτων, διομολογηθείσης ἐν Λισσαβῶνι τῇ 21 Μαρτίου 1885).

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ Λογιστικοῦ νόμου καὶ τῶν ὀργανισμῶν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ καὶ τ’ ἄρθρα 1–20. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 21).

§6ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι ἠδυνάμεθα νὰ ἔχωμεν καλλίτερα ἀποτελέσματα, ἐὰν ἡ μὲν μηνιαία ἀποζημίωσις τῶν ἐκτάκτων αὐτῶν ὑπαλλήλων ἔλειπεν, ἢ ἦτο μικροτέρα, πρὸς συμπλήρωσιν δὲ ταύτης ὡρίζετο ἀμοιβὴ διὰ πᾶσαν ἐργασίαν. Τὸ σύστημα τοῦτο εἶναι ἐν χρήσει καὶ εἰς ἄλλα Κράτη, καὶ ὅπου ἡ ἐξέλεγξις τῶν λογαριασμῶν γίνεται διὰ τῶν τακτικῶν ὑπαλλήλων καὶ εἶναι ἐνήμεροι, ὅπως π. χ. ἐν Γαλλίᾳ, τὸ ἔργον τῆς ἐξελέγξεως εἶναι ὀχληρὸν καὶ ἄχαρι, δὲν εἶναι δὲ εὔκολον νὰ γίνηται ἐγκαίρως διὰ τῶν τακτικῶν ὑπαλλήλων, λαμβανόντων τὴν μισθοδοσίαν των μόνον. Διὰ τοῦτο πλὴν τῆς μισθοδοσίας χορηγεῖται διὰ πᾶσαν ἐξέλεγξιν καὶ ὡρισμένη τις ἀποζημίωσις. Νομίζω, ὅτι τοῦτο δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ ἐνταῦθα, προκειμένου μάλιστα περὶ ἐκτάκτων ὑπαλλήλων, διότι φοβοῦμαι μήπως καὶ οἱ ἔκτακτοι αὐτοί, διοριζόμενοι ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου καὶ λαμβάνοντες ὡρισμένην μηνιαίαν μισθοδοσίαν, δὲν θὰ ἐργασθῶσιν, ὅσον πρέπει, ἐνῷ δύναται ὁ μὲν Πρόεδρος ἐν ἀρχῇ τοῦ ἔτους νὰ προσδιορίζῃ τοὺς λογαριασμοὺς, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐξελεγχθῶσιν, ἀναλόγως τῶν χορηγουμένων μέσων, ὁλόκληρον δὲ τὸ Συνέδριον νὰ κανονίζῃ τὴν ἀμοιβήν· διότι ἄλλως φοβοῦμαι μήπως καταργήσῃ καὶ τὸ ἤδη λαμβανόμενον μέτρον.

§7ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ σύστημα, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας, ἐλήφθη παρ’ ἡμῶν ὑπ’ ὄψει, καὶ ἀπεκλίναμεν εἰς παραδοχὴν αὐτοῦ, ἐφοβήθημεν ὅμως, μήπως ἡ ἐκτίμησις τῶν ποσῶν, τῶν χορηγητέων ἐπὶ τῇ συμπληρώσει ὡρισμένης ἐργασίας, συσχετιζομένη πρὸς τὸ ἐργασθὲν πρόσωπον, γένηται ὑπὸ τὴν ἐπίδρασιν τῶν πρὸς τὸ πρόσωπον διαθέσεων. Ὅταν κανονίζωμεν ἐν τῷ νόμῳ τὸν μισθόν, δὲν ἐξαρτᾶται ἐκ προσωπικῶν λόγων ὁ καθορισμὸς τῶν εἰς ἕκαστον πληρωτέων. Ἐὰν ἠδύνατο μηχανικῶς νὰ γίνῃ ἡ ἐκτίμησις τῆς ἐργασίας, θὰ ἦτο προτιμητέον τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον συνιστᾷ ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας ἀλλὰ γινομένη παρὰ προσώπων, κινδυνεύει νὰ γίνηται καὶ ὑπὲρ προσώπων, δὲν λέγω δὲ καὶ κατὰ προσώπων. Ἐὰν ὁ κ. Βουλευτὴς εὐαρεστηθῇ νὰ διατυπώσῃ τὴν τροπολογίαν, οὐχὶ μόνον ἐν τῇ ἀρχικῇ αὐτῆς ἰδέᾳ, ἀλλὰ καὶ ἐν λεπτομερείᾳ, θέλομεν τὴν λάβει ὑπ’ ὄψει ἀποκλίνοντες ἐκ προοιμίων ὑπὲρ τῆς παραδοχῆς, διότι ὁμολογῶ, ὅτι καὶ κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ νομοσχεδίου ἀνεγνώρισα τὰ πλεονεκτήματα τῆς κατ’ ἀποκοπὴν ἀποζημιώσεως, ἂν κατωρθοῦτο ὁ συνδυασμὸς αὐτῆς πρὸς τὴν ἀπροσωπόληπτον τῆς τελεσθείσης ἐργασίας ἐκτίμησιν.

§8ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν κίνδυνον, τὸν ὁποῖον ἀνήνεγκεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργὸς, δυνάμεθα ν’ ἀποφύγωμεν, ἐὰν, πρὶν ἢ διαμοιρασθῇ ἡ ἐργασία, τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, ἐν σώματι συνερχόμενον, προσδιορίζῃ τὴν ἀμοιβήν.

§9ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ναὶ, ἀλλὰ τί περὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ προσώπου, τὸ ὁποῖον θ’ ἀναλάβῃ τὴν ἐργασίαν;

§10ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ σῶμα θὰ προσδιορίζῃ τὴν ἀμοιβὴν, τὴν ὁποίαν ἀξίζει ἑκάστη ἐργασία. Εἰς ποίους δὲ θ’ ἀνατεθῇ ἡ ἐργασία, δὲν θὰ ἦναι γνωστὸν, καθ’ ὃν χρόνον θὰ προσδιορίζηται ἡ ἀμοιβὴ, διότι ἡ διανομὴ θὰ γίνηται ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ἑκάστη δὲ ἐργασία θὰ ἦναι διατετιμημένη ἀναλόγως τῆς ἀξίας. Μ’ ὅλα ταῦτα, ἐπιφυλάττομαι κατὰ τὴν βʹ ἀνάγνωσιν νὰ ὑποβάλω ἔγγραφον τροπολογίαν. (Ψηφίζονται καὶ τ’ ἄρθρα 21, 22, 23 καὶ 24, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). (Ψηφίζεται εἶτα εἰς βʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὸ νομοσχέδιον περὶ ὀργανισμοῦ τῶν πληρωμάτων τοῦ στόλου, μὲ τὴν ἑξῆς μεταβολὴν ἐν τῷ προσαρτωμένῳ πίνακι: «Ναυτόπαις... κατὰ μῆνα δρ. 18», καὶ τὴν διαγραφὴν τῶν λέξεων: «ὑπολογιστὴς ἢ ἀρχικελευστὴς τοῦ οἰκονομικοῦ κατὰ μῆνα δραχ. 100», καὶ τοῦ ἄρθρου 56 τοῦ νομοσχεδίου, ταχθέντων οὕτω τῶν ἄρθρων 57, 58, 59, 60 καὶ 61 ὡς ἄρθρων 56, 57, 58, 59 καὶ 60. Ψηφίζεται ἔτι εἰς βʹ συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ τῆς οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας τῶν πολεμικῶν πλοίων, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§11ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς προσλήψεως ἐκτάκτων ὑπαλλήλων ἐν τῇ Διευθύνσει τῶν Δημοσίων ἔργων, κανονισμοῦ τοῦ ἐν αὐτῇ βοηθητικοῦ προσωπικοῦ καὶ ἐπαναφορᾶς τῶν βʹ τάξεως ἐπαρχιακῶν μηχανικῶν. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 255).

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσθέτου φόρου διὰ τὴν κατασκευὴν ὑδραγωγείου ἐν τῷ δήμῳ Ἐράνης.

§13ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐὰν ἐγκρίνῃ, νὰ δεχθῇ προσθήκην τινὰ εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Ἡ πρόσθετος φορολογία, τῆς ὁποίας ζητεῖται ἡ παράτασις, ἐπεβλήθη διὰ νόμου, ψηφισθέντος κατὰ τὸ 1881, καὶ ἐπεβλήθη διὰ μίαν δεκαετίαν, ἀλλ’ ἕνεκα διαφόρων λόγων, τοὺς ὁποίους κρίνω περιττὸν νὰ ἀναφέρω, ἡ ἐκ τῆς δεκαετίας πρόσοδος ἀπεδείχθη μὴ ἐπαρκὴς, καὶ διὰ τοῦτο κατὰ τὸ 1885 τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον ἐζήτησε παράτασιν 8 ἐτῶν, ἀλλ’ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, μελετήσασα τὸ ἀντικείμενον, ἐθεώρησα πολλὰ τὰ 8 ἔτη, καὶ εἰσήγαγεν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον διὰ 4 μόνον. Κατὰ τὴν πρώτην ὅμως συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου, ἐπὶ τῇ παρατηρήσει ἐμοῦ, ἐδέχθη ἡ Βουλὴ νὰ γίνῃ ἡ παράτασις δι’ 6 ἔτη, ἀλλὰ κατὰ τὴν γʹ. ἀνάγνωσιν ἐγένετο τὸ λάθος, νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του ὁ συντάκτης τῶν πρακτικῶν οὐχὶ τὸ διορθωθὲν νομοσχέδιον, ἀλλὰ τὸ ἀρχικῶς εἰσαχθέν, καὶ οὕτω δὲν ἐνομοθετήθη ἡ παράτασις διὰ 4 μόνον ἔτη. Διὰ τοῦ ἤδη ὑποβληθέντος, νομοσχεδίου ζητεῖται νέα παράτασις, τριῶν ἐτῶν. Καὶ ὡς πρὸς τοῦτο οὐδεμίαν ἔχω ἀντίῤῥησιν, ἀλλὰ χρεωστῶ νὰ παρατηρήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι, κατὰ τὸν ἀρχικὸν νόμον, ἐπρόκειτο περὶ διοχετεύσεως τοῦ ὕδατος εἰς τὴν πόλιν τῶν Φιλιατρῶν, ἀλλ’ ἡ πρόσθετος φορολογία δὲν ἐπιβαρύνει μόνον τὸν σταφιδόκαρπον, τὸν ἐν τῇ περιφερείᾳ τῆς πόλεως, ἀλλ’ ἐπιβάλλεται καὶ εἰς τὸν σταφιδόκαρπον, τὸν παραγόμενον εἰς ὁλόκληρον τὸν Δῆμον, ὑπάρχουσι δὲ εἰς τὸν δῆμον τοῦτον τρία χωρία, τὰ ὁποῖα στεροῦνται ποσίμου ὕδατος· καὶ περὶ μὲν τοῦ ἑνὸς ἐξ αὐτῶν, ἤτοι τοῦ χωρίου Χαλαζῶνι, ἐλήφθη πρόνοια καὶ ἔχει ἤδη ὕδωρ, ἀλλὰ τὰ ἕτερα δύο χωρία, τὸ Κατσίμπαλι καὶ ἡ Βούλεια, στεροῦνται εἰσέτι τοῦ ἀγαθοῦ τούτου. Θεωρῶ ἑπομένως δίκαιον, ἀφοῦ καὶ ταῦτα πληρώνουσι τὸν πρόσθετον τοῦτον φόρον, νὰ γίνῃ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἡ προσθήκη, ὅτι ἐκ τοῦ φόρου τούτου θὰ διοχετευθῇ ὕδωρ καὶ εἰς τὰ δύο εἰρημένα χωρία, διότι τοιαύτη εἶναι ἡ πρόθεσις ὁλοκλήρου τοῦ δήμου.

§14ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός.). Ὁ νόμος δὲν λέγει, ὅτι θὰ διοχετευθῇ ὕδωρ εἰς τὴν πόλιν τῶν Φιλιατρῶν, ἀλλὰ λέγει, ἐν τῷ δήμῳ Ἐράνης· ἐν δὲ τῷ δήμῳ περιλαμβάνονται καὶ τὰ χωρία ταῦτα.

§15ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ εἰς τὸ ἀρχικὸν νομοσχέδιον ἐγένετο λόγος μόνον περὶ τῆς πόλεως Φιλιατρῶν, θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ προστεθῇ ἡ ἐξήγησις αὕτη, διὰ νὰ μὴ ὑποτεθῇ, ὅτι ἀποκλείονται τὰ χωρία.

§16ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μάλιστα. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον.)

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐπιβολῆς φόρου διὰ τὴν κατασκευὴν ὑδραγωγείου εἰς Λυγούδισταν. (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2.)

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3. (Ἀναγινώσκεται.)

§19ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ τρίτον ἄρθρον παρατηρῶ, ὅτι οἱ μισθωταὶ δὲν δύνανται νὰ καταθέσωσι τὰ μισθώματα ἢ εἰς τὸν δημόσιον εἰσπράκτορα, καὶ ὁ δημόσιος εἰσπράκτωρ θὰ τὰ καταθέτῃ εἰς τὸ κατάστημα. (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 3 καὶ 4, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.)

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως διατάξεών τινων τῶν περὶ προσόντων καὶ πειθαρχικῆς τιμωρίας τῶν δημοσίων λειτουργῶν νόμων, καὶ περὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων τούτων. (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου).

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2. (Ἀναγινώσκεται.)

§22ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός.). Ὑποβάλλω τροπολογίαν εἰς τὸ 2 ἄρθρον· περὶ τὸ τέλος αὐτοῦ νὰ προστεθῇ ἡ φράσις «καὶ ἐν τῇ Ἐθνικῇ Βιβλιοθήκῃ», διὰ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει κατὰ τὴν γʹ συζήτησιν. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθμὸς 256.) (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου.)

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ Νομαρχιακῶν Συμβουλίων.

§24ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν συγκατετέθη, ὅπως τυπωθῶσι καὶ διανεμηθῶσιν αἱ τροποποιήσεις, ἃς ὑπέβαλα, καὶ παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, ὡς καὶ τοῦ κατόπιν περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ ἀπὸ 5 Δεκεμβρίου 1848 νόμου περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως τοῦ Κράτους.

§25ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ τὸ παρὸν νομοσχέδιον δὲν συνοδεύεται ὑπὸ ἐκθέσεως δικαιολογητικῆς, ἐκ δὲ τῆς οἰκονομίας τοῦ ὅλου νομοσχεδίου δὲν δύναταί τις νὰ ἐννοήσῃ τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ ἐκθέσῃ τὰς πλημμελείας τῆς Διοικήσεως καὶ τὰς ἀτελείας αὐτῆς, αἵτινες τὸν ἠνάγκασαν νὰ ὑποβάλῃ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον.

§26ΤΖΑΝΕΣ. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν πρέπει νὰ γίνῃ ἀποδεκτὸν εἰς τὴν παροῦσαν Σύνοδον· φρονῶ, ὅτι, ἂν ἐπιμένῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ συζητηθῇ, πρέπει νὰ παραπεμφθῇ εἰς Ἐπιτροπὴν, ἵνα τὸ μελετήσῃ, διότι, κ. Πρόεδρε ἔχει τοσαύτας ἐλλείψεις, ὅσας δὲν δύναμαι νὰ ὀνομάσω. Θὰ θέσητε τὴν Ἑλληνικὴν κοινωνίαν αἰωνίως εἰς ἐκλογὰς. Λοιπὸν, ἐὰν ἐπιμένῃ ἡ Κυβέρνησις, πρέπει νὰ παραπεμφθῇ εἰς Ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία νὰ μᾶς φέρῃ μίαν ἔκθεσιν, ἵνα φωτισθῶμεν, διότι σκοτιζόμεθα, ἀναγινώσκοντες τὸ νομοσχέδιον.

§27ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι, πρὶν ἢ ὁ κ. Ὑπουργὸς μᾶς ἐκθέσῃ τοὺς λόγους, δι’ οὓς ἔκρινε καλὸν νὰ εἰσαγάγῃ τὸ νομοσχέδιον, δὲν δυνάμεθα ν’ ἀποφανθῶμεν, οὔτε περὶ ἀναβολῆς εἰς ἄλλην Σύνοδον, οὔτε περὶ ἀποστολῆς εἰς Ἐπιτροπήν.

§28ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐγὼ καὶ ἔκθεσιν ὑπέβαλα μὲ ὅλην τὴν ἀνάλυσιν, καὶ αὔριον θὰ ἐξηγήσω τοὺς λόγους τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ παρόντος νομοσχεδίου.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον λοιπὸν φέρετε, Κύριοι, τὰς προτάσεις σας. (Ψηφίζεται εἰς τρίτην συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὸ νομοσχέδιον περὶ κατασκευῆς ὑδραγωγείου ἐν Ἰθάκῃ διὰ τῶν λιμενικῶν εἰσπράξεων).

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Μισυρλῆς καὶ Σάκκης ὑπέβαλον τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ποιμνιοβοσκῆς. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 257).

§31ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ μετ’ ἄλλων πολλῶν συναδέλφων ὑποβάλλω τροπολογίαν εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων. (Ὅρα Παράρτημα).

§32ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ ὑποβάλλω τροπολογίαν, ἢ μᾶλλον πλῆρες νομοσχέδιον περὶ βοσκῆς, ἀπομακρυνόμενον τῶν βάσεων, τὰς ὁποίας ἔχει τὸ Ὑπουργικὸν νομοσχέδιον. (Ὅρα Παράρτημα).

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσωπικοῦ τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρίας. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ καὶ τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2). Ἄρθρον 3. (Ἀναγινώσκεται).

§34ΜΑΝΕΤΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως). Ν’ ἀντικατασταθῶσι τὰ ἐδάφια ά καὶ βʹ ὡς ἑξῆς: ά. Εἷς βοηθὸς τῆς γεν. Ἐφορίας μὲ μισθὸν καὶ βαθμὸν ὑπουργικοῦ γραφέως ά ἢ βʹ τάξεως. βʹ. Δύο βοηθοὶ ἐφόρων ἀρχαιοτήτων μὲ βαθμὸν καὶ μισθὸν ὑπουργικοῦ γραφέως βʹ τάξεως. (Ψηφίζεται οὕτω τὸ ἄρθρον 3, καὶ τὰ λοιπὰ τοῦ νομοσχεδίου, διαγραφείσης τῆς ά καὶ βʹ παραγράφου τοῦ ἄρθρου 4. Ἐπίσης ψηφίζεται τὸ σύνολον). (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον περὶ τοῦ βοηθοῦ τοῦ παρὰ τῇ Ἐθν. Βιβλιοθήκῃ νομισματογνώμονος εἰς τρίτην συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν ἄρθρον καὶ σύνολον).

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ πειθαρχικῶν ποινῶν, παύσεως καὶ μεταθέσεως τῶν δημοδιδασκάλων ἀμφοτέρων τῶν φύλων. (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὰ ἄρθρα 1–4).

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5. (Ἀναγινώσκεται).

§37ΜΑΝΕΤΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως). Εἰς τὰ ἄρθρα 5 καὶ 6 ὑποβάλλω τροπολογίας, ἤτοι νὰ ἀντικατασταθῶσιν ὡς ἑξῆς: «Ἄρθρον 5. Οἱ δημοδιδάσκαλοι καὶ αἱ δημοδιδάσκαλοι ἀπολύονται τῆς ὑπηρεσίας· ά. Ἄν στερηθῶσι τῶν ἀστικῶν δικαιωμάτων αὑτῶν, ἢ παραπεμφθῶσιν ἐπὶ κακουργήματι ἢ πλημμελήματι ἐκ τῶν διαλαμβανομένων ἐν ἄρθροις 22, 249, 432, 433, 701 καὶ 702 τοῦ ποινικοῦ νόμου. βʹ. Ἄν τιμωρηθῶσι πειθαρχικῶς τρὶς διὰ τοῦ ἀνωτάτου ὅρου τοῦ προστίμου ἢ προσωρινῆς παύσεως, ἢ δὶς διὰ παραπτώματα, πραχθέντα ἐντὸς τοῦ ἔτους, καὶ προτείνῃ τὴν ἀπόλυσιν αὐτῶν ὁ γενικὸς ἐπιθεωρητὴς τῶν δημοτικῶν σχολείων. γʹ. Ἄν ἀπόσχωσιν αὐτοβούλως ἐπὶ μῆνα τῆς ἐκπληρώσεως τῶν καθηκόντων αὑτῶν. δʹ. Ἄν ἕνεκα νόσου καταστῶσιν ἀνίκανοι πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων αὑτῶν πλέον τῶν τριῶν μηνῶν, κατ’ ἔνορκον ἐνώπιον Εἰρηνοδίκου βεβαίωσιν δύο ἰατρῶν. εʹ. Ἄν καταδειχθῶσιν ἀνίκανοι ἢ ἀμελεῖς πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων αὑτῶν, ἢ ἀποδείξωσιν ὁπωσδήποτε ἀναξιοπρεπῆ καὶ ἀσυμβίβαστον πρὸς τὴν θέσιν των διαγωγήν. Συνάγεται δὲ μία τῶν περιπτώσεων τούτων, εἴτε ἐκ δικαστικῆς ἀποφάσεως ἢ βουλεύματος, ἀσχέτως πρὸς τὴν ἔκβασιν τῆς ποινικῆς καταδιώξεως, εἴτε ἐκ πειθαρχικῶν ἀποφάσεων, μὴ ὑπαγομένων εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἐδαφίου βʹ, εἴτε ἐξ ἠτιολογημένης ἐκθέσεως τοῦ γενικοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν δημοτικῶν σχολείων, ἢ ἐκτάκτου ἐπιθεωρητοῦ. Ἐν οἱᾳδήποτε τῶν περιπτώσεων τούτων, προαπαιτεῖται νὰ κληθῶσιν εἰς ἀπολογίαν, καὶ νὰ γνωμοδοτήσῃ ὑπὲρ τῆς παύσεως ὁ γενικὸς ἐπιθεωρητὴς τῶν δημοτικῶν σχολείων. Ϛʹ. Ἄν, προτάσει τοῦ γενικοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν δημοτικῶν σχολείων, παραπεμφθῶσιν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ἐν περιπτώσει ἀμφιβολίας περὶ τῆς ἱκανότητος αὑτῶν, πρὸς ἐξέτασιν, οἱ μὲν διδάσκαλοι ἐνώπιον μιᾶς τῶν ἐπιτροπῶν, αἵτινες ἐξετάζουσιν ἐπὶ ἀπολύσει τοὺς μαθητὰς τῶν Διδασκαλείων, αἱ δὲ δημοδιδάσκαλοι ἐνώπιον μιᾶς τῶν ἐπιτροπῶν, αἵτινες ἐξετάζουσιν ἐπὶ ἀπολύσει τὰς μαθητρίας τῶν Διδασκαλείων τῶν θηλέων ἐπὶ πτυχίῳ, καὶ ἀποφανθῇ ἡ ἐπιτροπὴ περὶ ἐπαναλήψεως ἐν Διδασκαλείῳ ἐπὶ ὡρισμένον χρόνον ἑνὸς ἢ πλειόνων μαθημάτων, ἢ περὶ ὑποβιβασμοῦ, ἢ περὶ ἀκυρώσεως τοῦ πτυχίου τοῦ ἐξετασθέντος. Ἐν ταῖς δυσὶ τελευταίαις περιπτώσεσιν ἀκυροῦται τὸ πτυχίον αὐτοῦ, ἢ διορθοῦται, μεταβαλλομένου τοῦ βαθμοῦ συμφώνως τῇ προτάσει τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς. ζʹ. Ἄν διαγραφῇ ἐκ τοῦ δημοτικοῦ προϋπολογισμοῦ ἡ πρὸς πληρωμὴν τοῦ μισθοῦ τοῦ δημοδιδασκάλου ἀναγκαία πίστωσις. Ἄρθρον 6. Οἱ δημοδιδάσκαλοι μετατίθενται ἀπὸ τόπου εἰς τόπον· ά. Ἄν ὑποβάλωσιν αἴτησιν περὶ μεταθέσεως. βʹ. Ἄν δι’ ἐκτάκτους λόγους, βεβαιουμένους δι’ ἐκθέσεως τῆς διοικητικῆς Ἀρχῆς καὶ τῆς ἐπιτοπίου Ἐφορείας τοῦ σχολείου, κριθῇ ἀναγκαία ἡ μετάθεσις. γʹ. Ἄν ὑποβιβασθῶσι κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἀνωτέρω ἄρθρου, καὶ δʹ. Ἄν αἰτήσῃ τὸν διορισμὸν ἐν σχολείῳ τοῦ δήμου, ἐν ᾧ διδάσκουσιν, ὑπότροφος τοῦ δήμου κατὰ τὸν ΧΘʹ. νόμον τῆς 11 Ἰανουαρίου 1878, ἀπολυθεὶς τοῦ Διδασκαλείου, καὶ ἐν οὐδενὶ σχολείῳ τοῦ αὐτοῦ δήμου ὑπάρχῃ κενὴ θέσις.»

§38ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Μίαν παρατήρησιν ὑποβάλλω, καθόσον ἀφορᾷ τὸ ἐδάφιον 6, νομίζω, ἢ 5, κατὰ τὸ ὁποῖον οἱ δημοδιδάσκαλοι, ἐν περιπτώσει ἀνικανότητος, ἥτις ἤθελε κριθῇ ὑπὸ τοῦ συμβούλου ἢ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, παραπέμπονται ἐκ νέου πρὸς ἐξέτασιν ἐνώπιον τῆς ἁρμοδίου Ἐπιτροπῆς, κατόπιν δὲ τῆς ἐξετάσεως ταύτης χορηγεῖται τὸ δικαίωμα εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν νὰ ἀφαιρέσῃ τὸ πτυχίον, τὸ ὁποῖον ἤδη αὐτοὶ εἶχον ἀποκτήσει συνεπείᾳ βεβαίως ἐξετάσεων, δοθεισῶν ἐνώπιον ἁπάσης τῆς ἁρμοδίου Ἐπιτροπῆς. Νομίζω, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη ἔχει πολὺ τὸ μὴ ὀρθὸν καὶ τὸ ἄδικον, καθόσον πρόκειται νὰ στερηθῇ ὁ πολίτης κεκτημένου δικαιώματος. Ὁ δημοδιδάσκαλος, ὁ ὁποῖος ἔχει τὸ πτυχίον του, τὸ ἀπέκτησε δυνάμει τῶν κειμένων νόμων, κατὰ τοὺς ὁποίους ὑπεβλήθη εἰς τὰς ὑπὸ τῶν ἰδίων ἀπαιτουμένας ἐξετάσεις, καὶ τὸ ἔλαβε παρὰ τῆς ἁρμοδίου Ἐπιτροπῆς, αὐτὴ δὲ αὕτη ἡ ἁρμόδιος Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία τῷ ἐχορήγησε κατόπιν ἐξετάσεως τὸ πτυχίον, ὑποβαλλόμενον σήμερον εἰς νέας ἐξετάσεις, στερεῖ αὐτὸν τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον οὕτως ἀπέκτησεν. Ἡ τοιαύτη διάταξις, ἐκτὸς τοῦ ὅτι προσβάλλει τὰ κεκτημένα δικαιώματα, ἔχει καί τι, ὅπερ δὲν συμβιβάζεται, μὲ ὅ,τι μέχρι τοῦδε ἔχομεν ἀναγνωρίσει· διότι, πῶς, ἀφοῦ οὗτος ἐθεωρήθη κατάλληλος, διὰ νὰ λάβῃ τὸ πτυχίον, καὶ ἐπὶ πολὺν χρόνον ἀνεγνωρίσθη τοιοῦτος, κατόπιν, ἐπὶ τῇ ὑπονοίᾳ ἢ ἐπὶ τῇ γνώμῃ τινὸς ἐπιθεωρητοῦ, δὲν θεωρεῖται πλέον ἱκανός, καίτοι ἔχει τὸ τεκμήριον τῆς ἱκανότητός του δυνάμει τοῦ πτυχίου, καὶ ὑποβάλλεται ἐκ νέου εἰς ἐξετάσεις; Ἐὰν τὴν ἀρχὴν ταύτην θεωρήσωμεν ὡς ὀρθήν, διατί νὰ μὴ τὴν ἐπεκτείνωμεν εἰς ὅλους τοὺς κλάδους; εἰς τοὺς δικηγόρους παραδείγματος χάριν, εἰς τοὺς δικαστὰς, εἰς τοὺς ἰατροὺς κτλ. Ἅμα δὲ τὴν ἀρχὴν θεωρήσωμεν ὡς ὀρθήν, βεβαίως ὀφείλομεν νὰ σκεφθῶμεν, ὅτι ταύτην πρὸ παντὸς πρέπει νὰ τὴν ἐφαρμόσωμεν, εἰς οὓς προηγουμένους ἀνέφερον, καθότι, προκειμένου περὶ τοῦ δημοδιδασκάλου, ἡ ὕπαρξίς του ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν, ὁ ὁποῖος, ἐὰν τὸν θεωρήσῃ ἀκατάλληλον, δύναται νὰ προβῇ εἰς τὴν παῦσίν του, καὶ τοιουτοτρόπως πᾶσα ἐκ τῆς ἀνικανότητός του ζημία παύει, ἐνῷ ὁ πτυχιόχος ἰατρὸς ἐξακολουθεῖ μετερχόμενος τὴν ἐπιστήμην του, καὶ δὲν δύναται νὰ παυθῇ, καίτοι ἀνίκανος, καίτοι καθίσταται πασιφανῶς ἐπιζήμιος, καὶ ὁ διοριζόμενος δικαστὴς, δυνάμει τοῦ πτυχίου, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν, ἐξακολουθεῖ νὰ δικάζῃ, καίπερ κεκιρυγμένος ὡς ἀνίκανος κτλ. Καὶ ἔχομεν τοιούτους δικαστὰς καὶ δικηγόρους. Ἀλλὰ καὶ περὶ ἡμῶν αὐτῶν, ἐὰν ἐρωτηθῇ ἕκαστος τί φρονεῖ περὶ ἑνὸς ἑκάστου, δυνατὸν νὰ εὑρεθῶσι πολλοὶ οἱ φρονοῦντες τοὺς ἄλλους ὡς ἀνικάνους.

§39ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τὰ πτυχία ἀπέκτησαν οἱ περισσότεροι δημοδιδάσκαλοι μὲ δῶρα.

§40ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἀλλ’ ἔχομεν ἰατροὺς, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον τὸ πτυχίον των ὄντες Εἰρηνοδῖκαι, ἢ ὁδοεργάται, καὶ ἐνῷ ἐμισθοδοτοῦντο παρὰ τοῦ Δημοσίου, διὰ μιᾶς παρουσιάσθησαν ὡς ἰατροί. Πῶς ἔγινεν; ἐσπούδαζον ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ; Ὄχι. Καὶ ὅμως εἶναι ἰατροί, ἢ δικηγόροι κτλ. Ἀλλὰ νῦν πρόκειται περὶ τοῦ κεκτημένου δικαιώματος, κ. Δημητριάδη, διατὶ δὲ νὰ ἀφαιρέσωμεν αὐτό; διότι ὁ δημοδιδάσκαλος εἶναι ἐκ τῶν τελευταίων ὑπαλλήλων; ἕνεκα τούτου νὰ τοὺς ὑποβάλωμεν εἰς τὴν ἰδιοτροπίαν ἑνὸς ἐπιθεωρητοῦ; Ἐὰν τοὐλάχιστον φρονῆτε, ὅτι ὀφείλετε νὰ ἐπιμείνητε εἰς αὐτὴν τὴν διάταξιν, προστατεύσατε τοὐλάχιστον αὐτοὺς, καὶ μὴ τοὺς ἀφήσητε εἰς τὴν ἰδιοτροπίαν ἑνὸς προσώπου, οἷος εἶναι ὁ ἐπιθεωρητής· ὑπαγάγετε αὐτοὺς εἰς τὴν γνώμην τοῦ Συμβουλίου, διότι παραδέχεσθε, ἢ τὸ Συμβούλειον, ἢ τὸν Ἐπιθεωρητήν. Σταματήσατε τοὐλάχιστον εἰς τὸ Συμβούλιον, διότι θὰ ἔχωμεν τὴν ἐγγύησιν, ὅτι θὰ πεμφθῶσιν εἰς ἐξετάσεις, ἐὰν συμφωνήσῃ ἓν Συμβούλιον. Πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει καὶ τὴν κατάστασιν τῆς κοινωνίας μας, κ. Ὑπουργὲ, πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει, ὅτι εἶναι καὶ τὰ κομματικὰ πάθη, καὶ ὅτι πιθανὸν οἱ δημοδιδάσκαλοι, ἐκφράζοντες τὴν γνώμην των, νὰ ἐκτεθῶσιν εἰς τὴν πολιτικὴν ἐκδίκησιν, καὶ νὰ γίνωσι θύματα τῆς πολιτικῆς· γνωρίζομεν δὲ τὸν κλάδον τοῦτον καὶ πόσον στερούμεθα τῶν ἁρμοδίων προσώπων πρὸς λειτουργίαν τούτου. Ἕνεκα τούτων, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὰς παρατηρήσεις, καὶ νὰ διορθώσῃ τὸ κείμενον τοῦ νομοσχεδίου, τοὐλάχιστον ν’ ἀφαιρέσῃ τὴν διάταξιν, διὰ τῆς ὁποίας ἀφαιρεῖται τὸ πτυχίον τοῦ δημοδιδασκάλου, ἐν ᾗ περιπτώσει κριθῇ ὡς ἀνίκανος διότι, ἐὰν δὲν θέλῃ τὸ Δημόσιον τὸ Ἑλληνικὸν νὰ χρησιμοποιήσῃ αὐτοὺς, δύνανται νὰ ἐπιδιώξωσι πόρον ζωῆς εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν, δυνάμει τοῦ πτυχίου των.

§41ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐπειδὴ ὁ φίλος μου βουλευτὴς ἐκ Κεφαλληνίας μὲ προεκάλεσε νὰ δώσω ἐξήγησιν ἐπὶ τῆς γνώμης, τὴν ὁποίαν ἐδήλωσα, τῷ ὑπενθυμίζω, ὅτι αὕτη εἶναι σύμφωνος μὲ τὴν γνώμην αὐτοῦ, τὴν ὁποίαν εἶχεν, ὅτε κατὰ τὸ 1878 ἐψήφιζε τὸν νόμον αὐτὸν, διότι ἡ διάταξις αὕτη περὶ ἀφαιρέσεως τοῦ πτυχίου τῶν δημοδιδασκάλων ἐψηφίσθη κατὰ τὸ 1878, καὶ ἁπλῶς μόνον μεταγράφεται εἰς τὸν νέον νόμον. Οἱ λόγοι λοιπὸν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔπεισαν τὸν φίλον μου νὰ ψηφίσῃ αὐτὴν τὴν διάταξιν τότε, οἱ αὐτοὶ λόγοι ἐπικρατοῦσι καὶ σήμερον ὑπὲρ τῆς ψηφίσεως αὐτῆς τῆς διατάξεως.

§42ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Κατὰ τοῦτο διορθόνω τὸν ἀξιότιμον φίλον μου κ. Δημητριάδην, ὅτι, ἐὰν στηρίζηται εἰς τὴν μνήμην του καὶ ἐπ’ αὐτῆς στηριζόμενος διαβεβαιοῖ, ὅτι πρόκειται περὶ διατάξεως, τὴν ὁποίαν ἐψήφισα, κατ’ αὐτὴν τὴν περίστασιν, ἡ μνήμη του τὸν ἀπατᾷ, καὶ, ἐὰν ἐνθυμηθῇ καλλίτερον, θὰ ἴδῃ, ὅτι ἡ παρατήρησίς μου εἶναι ὀρθὴ, καὶ ὅτι δὲν πρόκειται περὶ τοιαύτης τινὸς διατάξεως.

§43ΜΑΝΕΤΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως). Καὶ χθὲς ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ ἐξηγήσω πρὸς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη δὲν εἶναι νέα, εἶναι ἐν ἰσχύει· καὶ ἀνέγνωσα μάλιστα καὶ τὸ κείμενον τοῦ νόμου, τὸ ὁποῖον τὴν ἀναγράφει.

§44ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Δὲν ἀρκεῖ τοῦτο· πρέπει, ἀφοῦ νομοθετεῖτε ἐκ νέου σήμερον, νὰ τὸ διορθώσητε.

§45ΜΑΝΕΤΑΣ. Πρόκειται περὶ συναρμολογήσεως διατάξεων· ὥστε αἱ διατάξεις, τὰς ὁποίας περιέχει τὸ νομοσχέδιον, περὶ τοῦ ὁποίου συζητοῦμεν, δὲν εἶναι νέαι, εἶναι διατάξεις ἰσχύουσαι καὶ ἀναγεγραμμέναι ἐν τοῖς κειμένοις νόμοις. Εἶναι μία συναρμολόγησις τῶν διατάξεων, διὰ νὰ προσαρμοσθῶσιν εἰς τὸ ἄλλο νομοσχέδιον, τὸ περὶ λειτουργίας τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, καθὼς καὶ εἰς τὸν γενικὸν νόμον περὶ προσόντων καὶ τῆς πειθαρχικῆς τιμωρίας τῶν δημοσίων λειτουργῶν. Χθὲς δὲ ἀνήνεγκον τὸ ἄρθρον τοῦ νόμου, κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ Ἔφορος τῶν Δημοτικῶν Σχολείων ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ παραπέμπῃ εἰς νέαν ἐξέτασιν· ὡς μάλιστα διατυποῦται ἡ διάταξις ἐδῶ, εἶναι εὐνοϊκωτέρα διὰ τοὺς δημοδιδασκάλους, οὔτε εἶναι ἐκτεθειμένοι, ὡς ὑπέθεσεν ὁ κ. Βουλευτὴς, εἰς τὴν αὐθαίρετον διάκρισιν τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ τῶν Δημοτικῶν Σχολείων, ὁ ὁποῖος ἔχει μόνον τὸ δικαίωμα νὰ τοὺς παραπέμπῃ εἰς νέαν ἐξέτασιν, ἡ Ἐπιτροπὴ δὲ, ἡ ὁποία θέλει ἐξετάσει αὐτοὺς, θέλει ἀποφανθῆ, ἐὰν πρέπῃ νὰ ἀκυρωθῇ τὸ πτυχίον, των ἢ νὰ ὑποβιβασθῶσι. Τὴν διάταξιν δὲ θεωρῶ λογικωτάτην καὶ ὀρθοτάτην, καθόσον νομίζω, ὅτι οἱ δημοδιδάσκαλοι πρέπει νὰ ἔχωσιν αὐτὸν τὸν φόβον τῆς παραπομπῆς εἰς νέαν ἐξέτασιν, διότι τοιουτοτρόπως θὰ καταγίνωνται εἰς τὰ ἔργα των καὶ θέλουσι διατηρεῖ τὴν ἱκανότητα, τὴν ὁποίαν ἀπέκτησαν ἐν τοῖς Διδασκαλείοις, καὶ δὲν θὰ περιπέσωσιν εἰς ὀκνηρίαν καὶ ἀμέλειαν. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους νομίζω, ὅτι κάλλιστα ἐτέθη ἡ διάταξις ἐξ ἀρχῆς, καὶ δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ διαγραφῇ.

§46ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὁ Διδασκαλικὸς Σύλλογος δὲν ἀνηνέχθη πρὸς ὑμᾶς;

§47ΜΑΝΕΤΑΣ. Μάλιστα.

§48ΜΙΛΗΣΗΣ. Νομίζω, ὅτι οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους ὑποβάλλει, εἶναι σπουδαῖοι.

§49ΜΑΝΕΤΑΣ. Δὲν τοὺς εὗρον τοιούτους, οὔτε πείθοντας, ἵνα προτείνω τὴν διαγραφὴν διατάξεως, ἰσχυούσης ἐν τῇ νομοθεσίᾳ. Ὁ Διδασκαλικὸς Σύλλογος νομίζει, ὅτι δὲν ὑπάρχει τοιαύτη διάταξις, καὶ ὅτι ἤδη τὸ πρῶτον νομοθετεῖται, ὡς πρὸς τοῦτο δὲ σφάλλει· ἐὰν δὲ θέλητε, δύναμαι καὶ πάλιν νὰ φέρω τὸν νόμον.

§50ΜΙΛΗΣΗΣ. Τὸ κατ’ ἐμέ, φρονῶ, ὅτι ζήτημα δευτερεῦον εἶναι, ἂν ἡ προκειμένη διάταξις ἐλήφθη ἐκ τοῦ παλαιοῦ νόμου, ἢ εἰσάγηται νῦν τὸ πρῶτον· τὸ ἐξεταστέον εἶναι, ἂν ἡ διάταξις ἦναι ὀρθή, ἂν ἦναι δικαία. Ἐγὼ εὑρίσκω αὐτὴν πολὺ αὐστηρὰν καὶ ἄδικον, διότι δι’ αὐτῆς δίδεται εἰς τὸν Ἐπιθεωρητήν, ὁρμώμενον ἐκ στιγμιαίας παρατηρήσεως καὶ ἐξετάσεως, τὸ δικαίωμα, νὰ ἀναιρῇ τὸ ἐπίσημον ἀποτέλεσμα ἐξετάσεως τακτικῆς καὶ εἰδικῆς, διότι τὸ πτυχίον τοῦ δημοδιδασκάλου τοιαύτης ἐξετάσεως εἶναι ἀποτέλεσμα, ἐξετάσεως γενομένης παρὰ τῶν εἰδικῶν καθηγητῶν, τῶν διδαξάντων τὰ μαθήματα ἐν χρόνῳ ἐπαρκεῖ καὶ κατὰ τρόπον ἀσφαλίζοντα τὴν ἀλήθειαν τοῦ ἐλέγχου. Πῶς εἶναι λοιπὸν δίκαιον, πῶς εἶναι λογικὸν, τὸ οὕτω ληφθὲν πτυχίον νὰ τὸ ὑποβάλωμεν εἰς νέον ἔλεγχον, καὶ τοῦτον παροδικὸν καὶ ἀτελῆ, νὰ τὸ θέσωμεν εἰς τὴν διάκρισιν τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ, ὁ ὁποῖος ἐπὶ μίαν στιγμὴν ἐξετάζει τὸν διδάσκαλον καὶ ὑπολαμβάνων αὐτὸν ἔκ τινος σφάλματος ἀνίκανον τὸν παραπέμπει εἰς νέαν ἐξέτασιν; Νομίζω, ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ μέσου ἡ ἐπιθεώρησις ὑπερβαίνει τὰ ὅριά της, καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ, ἀλλὰ νὰ δεχθῇ τὴν διαγραφὴν αὐτῆς τῆς διατάξεως, ἡ ὁποία ταπεινώνει τὸ φρόνημα τῶν δημοδιδασκάλων καὶ καταδουλώνει αὐτὰς, ἐπὶ ζημίᾳ τῆς δημοσίας ἐκπαιδεύσεως....

§51ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ ὑπάρχει ἡ διάταξις αὐτή.

§52ΜΙΛΗΣΗΣ. Τί σημαίνει; τώρα τὴν ἀνακαινίζομεν πρὸς ἐφαρμογήν. Μέχρι τοῦδε δὲν ὑπῆρχεν ἀληθὴς ἐπιθεώρησις, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἔχετε ἕως τώρα ἓν παράδειγμα Ἐπιθεωρητοῦ, ἀφαιρέσαντος τὸ πτυχίον καὶ παραπέμψαντος οἱονδήποτε δημοδιδάσκαλον εἰς νέον ἔλεγχον· δὲν εἴχετε κἂν ἐπιθεώρησιν· τυπικὴ ἦτο ἡ ἐπιθεώρησις, καὶ σχεδὸν ἦτο εἰς ἀχρηστίαν. Διὰ τοῦ νέου νόμου πρόκειται νὰ δώσωμεν ζωὴν εἰς τὴν ἐπιθεώρησιν, νὰ τὴν καταστήσωμεν ἀποτελεσματικὴν καὶ ἐνεργὸν, ἑπομένως θὰ δύνηται νῦν ὁ Ἐπιθεωρητὴς ν’ ἀφαιρῇ καὶ θ’ ἀφαιρῇ πτυχία.

§53ΜΑΝΕΤΑΣ. Ὄχι· ὁ Ἐπιθεωρητὴς, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ παραπέμψῃ μόνον εἰς ἐξέτασιν· ἀλλ’ ἡ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπὴ τῶν Διδασκαλείων, εἰς τὰ ὁποῖα θὰ παραπεμφθῶσι....

§54ΜΙΛΗΣΗΣ. Πάντοτε προσωρινῶς θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ὁ Ἐπιθεωρητὴς νὰ καταστήσῃ ἀμφίβολον τὸ πτυχίον, παραπέμπων τὸν δημοδιδάσκαλον, τὸν λαβόντα καὶ ἔχοντα αὐτὸ, εἰς δευτέραν ἐξέτασιν. Λέγω, ὅτι αὐτὸ τὸ δικαίωμα εἶναι τερατῶδες, ὀφείλω δὲ, κ. Πρόεδρε, νὰ γνωρίσω ἐν τέλει εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι, καθ’ ἃ ἐπιτροπὴ τοῦ Διδασκαλικοῦ Συλλόγου μοὶ ἀνεκοίνωσε, πλεῖστοι τῶν ἀρχαίων δημοδιδασκάλων ἔχουσιν ἀπόφασιν μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου ν’ ἀποσυρθῶσι, μὴ ἀνεχόμενοι νὰ περιέλθωσιν εἰς θέσιν ἀναξίαν καὶ τῆς ἰδίας φιλοτιμίας καὶ τῆς ἀξιοπρεπείας τοῦ ἐπαγγέλματός των, καὶ νὰ τρέμωσι πάντοτε ἐνώπιον ἑνὸς Ἐπιθεωρητοῦ, ἀναλογιζόμενοι, ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον, ἐν στιγμῇ δυσμενείας ἢ ἀπροσεξίας, νὰ τοὺς παραπέμψῃ οὗτος ἐκ νέου εἰς δευτέραν ἐξέτασιν. Ἀναλογίσθητε, κ. Πρόεδρε, ἐπὶ μίαν στιγμὴν τὴν θέσιν ἑνὸς δημοδιδασκάλου, ὅστις μετὰ 15ετῆ διδασκαλίαν εὑρίσκεται αἴφνης ἀπέναντι ἰδιοτρόπου, ἢ ἀπροσέκτου, ἢ δυσμενοῦς Ἐπιθεωρητοῦ, ὁ ὁποῖος τὸν κηρύττει ἀνάξιον καὶ τῷ λέγει: «πήγαινε νὰ ὑποστῇς δευτέραν ἐξέτασιν.» Τίς ἄνθρωπος, ὀλίγον σεβόμενος ἑαυτὸν καὶ ἔχων μικράν τινα ἀξίαν, θ’ ἀποφασίσῃ νὰ δεχθῇ τοιαύτην ἀκατονόμαστον θέσιν; Καταστρέφετε λοιπὸν, ἀντὶ νὰ ὀργανίζητε καὶ ἀνακαινίζητε τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν. Αὐτὰς τὰς ὀλίγας σκέψεις ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν, ἂν ὄχι δι’ ἄλλο, τοὐλάχιστον διὰ νὰ καλύψω τὴν ἰδίαν εὐθύνην.

§55ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§56ΤΖΑΝΕΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ δοθῇ εἰς ἕνα ἄνθρωπον τὸ δικαίωμα, νὰ λέγῃ εἰς τὸν δημοδιδάσκαλον: ἔξελθε, δὲν εἶσαι πλέον ἱκανός. Ἐὰν ὁ Ὑπουργὸς ζητῇ νὰ μάθῃ, πῶς αὐτὸς ὁ δημοδιδάσκαλος ἐκπληροῖ τὸ καθῆκόν του, καὶ θέλῃ διὰ τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ νὰ τὸ μάθῃ, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ καταφύγῃ εἰς τοῦτο, διότι εἰς ἕκαστον χωρίον ἔχει Ἐφόρους, ὑπάρχει τριὰς ἢ πεντὰς ἀνθρώπων, ἐφορεύουσα ἐπὶ τῆς πορείας τῶν δημοδιδασκάλων, εἰς τοὺς ὁποίους δύναται νὰ ἀρκεσθῇ ὁ Ὑπουργός. Ἴσως δὲν εἶναι κακὸν τὸ μέτρον, εἰς τὸ ὁποῖον καταφεύγει ὁ Ὑπουργός· ἀνασκάπτει καὶ ἀνευρίσκει τὴν διάταξιν ταύτην, τὴν πεπαλαιωμένην, τοῦ νὰ ἀναθέτῃ εἰς τὴν γνώμην ἑνὸς ἀνθρώπου τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ θεωρῇ ἕνα δημοδιδάσκαλον ὡς μὴ ἱκανὸν, καὶ δὲν θὰ ἔχωμεν ἕνα Ἐπιθεωρητὴν, ὁ ὁποῖος, διακείμενος ἐναντίον, νὰ ἦναι εἰλικρινὴς εἰς τὴν ὑποβολὴν τῶν σκέψεών του καὶ τῶν γνωμῶν του. Ἐὰν καταφύγητε εἰς αὐτὸ τὸ μέτρον, θὰ πληρώσητε τὰ Σχολεῖα τῶν ἐπαρχιῶν ἀπὸ τοὺς λεγομένους κολλυβοδιδασκάλους, καὶ τοιοῦτοι ὑπάρχουσιν εἰς τὰ πλεῖστα Σχολεῖα τῶν ἐπαρχιῶν. Δὲν εἶναι ὀρθὸν τοῦτο, εἶναι ἄδικον, κ. Ὑπουργὲ, διότι ἡ διάταξις, ἡ ὁποία δὲν λειτουργεῖ, εἶναι ὡς τὸ ἔπιπλον, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι χρήσιμον, εἶναι βενετικὸς καθρέπτης, ὅστις τίθεται εἰς τὴν γωνίαν, καὶ τὸ ἔπιπλον αὐτὸ πρέπει ν’ ἀντικατασταθῇ μὲ νεώτερον, τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς ὠφελήσῃ· αὐτὸ θὰ σᾶς βλάψῃ· αἱ διατάξεις αὗται, μὴ λειτουργοῦσαι, εἶναι ἄχρηστοι, καὶ πρέπει ν’ ἀντικατασταθῶσι διὰ νεωτέρων. Ὑποστηρίζω λοιπὸν καὶ ἐγὼ καὶ εἶμαι σύμφωνος, καὶ πρέπει νὰ τὸ κάμῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη πρέπει νὰ ἐξαλειφθῇ ἀπὸ τὸν νόμον, καὶ νὰ μὴ καταφεύγωμεν εἰς πράγματα ἀπηρχαιωμένα καὶ πεπαλαιωμένα.

§57ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἀπαντῶν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως εἰς τὴν γενομένην ὑπ’ ἐμοῦ πρότασιν, ἐπεκαλέσθη πρωτίστως τὸν λόγον, ὅτι ὑπάρχει ἡ διάταξις αὕτη εἰς τὸν ἤδη ἰσχύοντα νόμον, καὶ ἀφοῦ ὑπάρχει, πρέπει νὰ συμπεριληφθῇ καὶ εἰς τὸν νῦν συζητούμενον. Ἀλλ’ ὁ λόγος οὗτος, τοιουτοτρόπως ἐκφερόμενος καὶ τοιουτοτρόπως ὑποστηριζόμενος, δὲν δύναται νὰ πείσῃ τὴν Βουλήν, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ἀποδεκτή. Μάλιστα ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει, ὅτι ἡ διάταξις, καίπερ ὑπάρχουσα, δὲν ἐφηρμόσθη μέχρι τοῦδε, καὶ δὲν ὑπάρχει παράδειγμα ὅτι ἐφηρμόσθη, ἔχομεν τὴν πλήρη ἀπόδειξιν, τὴν ἄμεσον ἀπόδειξιν, ὅτι ἡ διάταξις ἐθεωρήθη ἀπὸ τοὺς κατὰ καιρὸν διευθύνοντας τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, ὅτι εἶναι διάταξις, ἡ ὁποία ὀφείλει νὰ μένῃ νεκρὰ, δι’ ὅλους τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ἐξετέθησαν σήμερον· ἄλλως τε, ἀφοῦ ἅπαξ πρόκειται νὰ κανονισθῇ διὰ νέου νόμου, ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, τὸ ὁποῖον λειτουργεῖ σήμερον, ὑπάρχουσι διατάξεις, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς μὴ δίκαιαι, ὡς μὴ ὑποστηρίξιμοι, ἢ ὡς μὴ ὀρθαὶ, ἐννοεῖται, ὅτι πρέπει νὰ ἐξαλειφθῶσιν, ὅπως συντελέσωμεν εἰς τὴν διασκευὴν τελειοτέρου νόμου τοῦ ὑπάρχοντος, διότι, ἐὰν ἦτο τέλειος ὁ ὑπάρχων νόμος, θὰ ἦτο περιττὴ ἡ ὑποβολὴ νέου νομοσχεδίου, καὶ πρέπει νὰ πεισθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας νὰ διαγράψῃ τὴν τοιαύτην διάταξιν, δι’ οὓς λόγους ἀνήνεγκον καὶ οἱ προλαλήσαντες.

§58ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Θὰ μείνῃ ἐν ἰσχύϊ πάλιν.

§59ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ὅταν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τεθῇ ῥήτρα, ὅτι καταργεῖται τὸ ἄρθρον, θὰ καταργηθῇ καὶ ἡ διάταξις αὕτη. Ὁ δεύτερος λόγος, τὸν ὁποῖον ἐπεκαλέσθη ὁ κ. Ὑπουργὸς, εἶναι, ὅτι δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ Ἐπιθεωρητὴς, οὔτε νὰ ἀφαιρέσῃ τὸ πτυχίον, οὔτε νὰ βλάψῃ τὸν δημοδιδάσκαλον. Τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθὸν, καθότι ὁ Ἐπιθεωρητὴς, ἐὰν παραπέμψῃ τὸν δημοδιδάσκαλον εἰς νέας ἐξετάσεις, ἐπέτυχε τοῦ σκοποῦ του, ἐὰν ἔχῃ τοιοῦτον, δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου νὰ βλάψῃ δημοδιδάσκαλόν τινα, ἢ ὅπως δήποτε δι’ ἄλλους λόγους νὰ καταδιώξῃ τινά. Ποῖος εἶναι ὁ δημοδιδάσκαλος, ἄγων ἡλικίαν 40 ἢ 50 ἐτῶν, ὁ ὁποῖος θ’ ἀποφασίσῃ νὰ ὑποβληθῇ ἐκ νέου εἰς ἐξετάσεις; δὲν ἠξεύρω πόσοι ἐκ τῶν ὑπαρχόντων πτυχιούχων θὰ ἦναι εἰς θέσιν σήμερον νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς νέας ἐξετάσεις καὶ οἱ πλέον πεπειραμένοι, καὶ οἱ μᾶλλον καταγινόμενοι εἰς τὴν ἐπιστήμην των, ἐὰν σήμερον ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν ἐξέτασιν ἐκείνην, εἰς τὴν ὁποίαν ἄλλοτε ὑπεβλήθησαν, βεβαίως θ’ ἀποτύχωσιν· ἐγὼ βεβαίως δὲν θὰ τολμήσω νὰ ὑποβληθῶ εἰς ἐξέτασιν γυμνασιακήν. Ἡ ἐφαρμογὴ εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία καθιστᾷ ἱκανὸν εἰς τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἐπαγγέλεται, τὸν ἐπαγγελλόμενον. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους ἐπιμένω εἰς τὴν γενομένην ὑπ’ ἐμοῦ παρατήρησιν, καὶ ἂν δὲν παραδέχεσθε τὴν πλήρη διαγραφὴν τῆς διατάξεως ταύτης, ἂς περιορισθῇ τοὐλάχιστον αὕτη εἰς τὴν γνωμάτευσιν τοῦ Συμβουλίου, καὶ ἂς μὴ ἐξαρτᾶται ἡ παραπομπὴ ἀπὸ τὴν γνωμάτευσιν μόνον τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ.

§60ΑΘ. ΠΕΤΜΕΖΑΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶχεν ἀρνηθῆ ἄλλοτε νὰ διορίσῃ εἰς τηλεγραφικὴν ὑπηρεσίαν ἄνθρωπόν τινα, διότι ἔτυχε νὰ περιέλθῃ εἰς χεῖράς του μία ἐπιστολή· ἅμα εἶδε τὴν ἐπιστολὴν, εἶπεν, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ διορισθῇ. Ἐὰν ἦτο δυνατὸν, Κύριοι, νὰ γνωρίζητε τὸ γράψιμον μερικῶν δημοδιδασκάλων, οὐδέποτε ἠθέλετε συγχωρήσει εἰς αὐτοὺς νὰ ἐξακολουθῶσι διδάσκοντες. Ὑπάρχουσιν ἐν ταῖς ἐπαρχίαις δημοδιδάσκαλοι, ἐντελῶς ἀνίκανοι, οἱ ὁποῖοι εἰς οὐδὲν ἄλλο ἀσχολοῦνται ἢ εἰς τὴν πολιτικήν. Τὸ ἐπάγγελμά των τὸ θεωροῦσι πάρεργον, γυρίζουν ἀπὸ καφφενείου εἰς καφφενεῖον, συζητοῦντας πολιτικά. Περὶ αὐτῶν λοιπὸν πρόκειται, καὶ εἰς τούτους τὸ νομοσχέδιον ἀφορᾷ, καὶ δι’ αὐτὸ δέον νὰ ψηφισθῇ.

§61ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ φρονῶ, Κύριοι, ὅτι ἡ διάταξις πρέπει νὰ διαγραφῇ καὶ ἐκ τοῦ νόμου τούτου, καὶ νὰ καταργηθῇ καὶ ἡ ὑπάρχουσα διάταξις, διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Ἐνθυμοῦμαι, Κύριοι, ὅτι καὶ κατὰ τὴν προηγουμένην Περίοδον τῆς Βουλῆς εἰσήχθη νομοσχέδιον ὑπὸ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ κ. Βουλπιώτου περὶ ὑποδιδασκάλων· προέβη δὲ εἰς τὸ μέτρον τοῦτο ὁ τότε Ὑπουργὸς, ἕνεκα τῆς μεγίστης ἐλλείψεως δημοδιδασκάλων, αὐτὴ δὲ ἡ ἔλλειψις ὑφίσταται ἔτι καὶ σήμερον· πάντες δὲ γνωρίζομεν, ὅτι διατελοῦσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν γραμματοδιδάσκαλοι περὶ τοὺς 1400, διότι δὲν ἔχομεν δημοδιδασκάλους. Οἱ γραμματοδιδάσκαλοι δὲ οὗτοι εἶναι ἀμαθέστατοι. Τούτων οὕτως ἐχόντων, πῶς δυνάμεθα νὰ σκεφθῶμεν περὶ ἀποπομπῆς ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τῶν ὁπωσδήποτε ὑπαρχόντων δημοδιδασκάλων, οἱ ὁποῖοι ἀσυγκρίτῳ τῷ λόγῳ εἶναι καλλίτεροι καὶ μᾶλλον ἐγγράμματοι τῶν γραμματοδιδασκάλων; Ὅταν κατορθώσωμεν, Κύριοι, νὰ ἔχωμεν ἀριθμὸν δημοδιδασκάλων ἐπαρκῆ, τότε δυνάμεθα νὰ σκεφθῶμεν περὶ ἐκκαθαρίσεως τοῦ κλάδου αὐτοῦ, ἀποβάλλοντες καὶ ἀντικαθιστῶντες τοὺς ἀνικάνους δι’ ἱκανῶν καὶ ἐγγραμμάτων. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ τροποποιηθῇ ἡ περὶ ἧς πρόκειται διάταξις τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου.

§62ΜΑΝΕΤΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως). Ἀπαντῶν εἰς ὅσα ἐλέχθησαν, παρατηρῶ, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ ἀποσύρω τὴν διάταξιν τῶν συζητουμένων, πολὺ δὲ ὀλιγώτερον νὰ προτείνω τὴν κατάργησιν τῶν ὑφισταμένων νόμων περὶ δημοτικῶν Σχολείων. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη δὲν θέλει συντελέσει παντάπασιν εἰς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δημοδιδασκάλων, ἀλλὰ μᾶλλον θέλει συντελέσει εἰς τὴν βελτίωσιν αὐτῶν καὶ θέλει τοὺς ἀναγκάσει νὰ καταγίνωνται εἰς τὰ ἔργα των καὶ νὰ μὴ δίδωσιν ἀφορμὴν εἰς παράπονα.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν διαγραφὴν τοῦ ἄρθρου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 5 καὶ 6 καὶ τὰ ἐπίλοιπα ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, καθὼς καὶ τὸ σύνολον).

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διάφοροι ἀμπελοκτήμονες Χαλκίδος ἀπέστειλαν ἀναφορὰν πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ τοὺς βουλευτὰς Εὐβοίας, δι’ ἧς ἀναφέρουσιν, ὅτι θὰ ἐπέλθῃ καταστροφή, ἐὰν ψηφισθῶσι διατάξεις τινὲς τοῦ περὶ πνευματωδῶν ποτῶν νομοσχεδίου.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τῶν Ἐμποροδικείων. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχή. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 1).

§66ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου τούτου δὲν εἶναι τόσον ἀκριβῶς συντεταγμένον, ὅσον ἀπαιτεῖται, ἵνα μὴ γεννῶνται ζητήματα ἐπὶ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου· τὸ ἄρθρον λέγει, ὅτι τὰ Ἐμποροδικεῖα καὶ αἱ περὶ αὐτῶν διατάξεις τῶν νόμων καταργοῦνται· ἀλλ’ ἔχομεν τὸν νόμον περὶ ἁρμοδιότητος τῶν Ἐμποροδικείων τῆς 2 Μαΐου 1835. Αὐτὸς καταργεῖται;

§67ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὄχι.

§68ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι τὸ ἄρθρον πρέπει νὰ συνταχθῇ ὡς ἑξῆς: «Τὰ Ἐμποροδικεῖα καταργοῦνται, πᾶσαι δὲ αἱ εἰς τὴν ἁρμοδιότητα αὐτῶν ὑπαγόμεναι διαφοραὶ ὑπάγονται ἐφεξῆς εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῶν Πρωτοδικείων».

§69ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ὡς πρὸς τὴν ἔννοιαν τοῦ ἄρθρου, δὲν ὑπάρχει ἀμφισβήτησις μεταξὺ τοῦ κ. συναδέλφου καὶ ἡμῶν· δὲν βλέπω ὅμως, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη διορθώσεως. Ἀλλὰ δὲν ἔχω καὶ δυσκολίαν νὰ παραδεχθῶ τὴν πρότασίν του.

§70ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σεῖς γνωρίζετε, πόσα ζητήματα γεννᾷ ἡ στρεψοδικία.

§71ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Μάλιστα· τὸ βλέπω.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς. «Τὰ Ἐμποροδικεῖα καταργοῦνται, πᾶσαι δὲ αἱ εἰς τὴν ἁρμοδιότητα αὐτῶν ὑπαγόμεναι διαφοραὶ ὑπάγονται ἐφεξῆς εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῶν Πρωτοδικείων.»

§73ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι πληρεστέρα τοῦ ἄρθρου ἡ πρότασις.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει εἰς τὴν γʹ συζήτησιν. Ἄρθρον 2. (Ἀναγινώσκεται.)

§75ΣΑΚΚΗΣ. Φρονῶ, ὅτι ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 ἰδίως ἐπὶ τῆς παραγράφου, ἥτις λέγει «νὰ ἐγγραφῇ κτλ....», πρέπει νὰ προστεθῇ τι, ἵνα χρησιμεύσῃ, ὅπως αἱ δίκαι διεξάγωνται συντομώτερον, διότι ἡ ἄρνησις τῆς ὑπογραφῆς εἶναι συνηθεστάτη παρὰ τοῖς διαδίκοις. Φρονῶ λοιπόν, ὅτι, ἵνα αἱ ἐνστάσεις ἦναι ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγώτεραι, πρέπει νὰ ὑποχρεωθῇ ὁ προβάλλων τοιαύτην ἔνστασιν νὰ καταθέτῃ προηγουμένως τὴν ὑπὸ τοῦ νόμου ἐπιβαλλομένην χρηματικὴν ποινήν.

§76ΤΟΜΑΝ. Οὕτω θὰ εἰσέλθωμεν εἰς τροποποίησιν καὶ ἄλλων διατάξεων, καὶ θὰ ἀνατρέψωμεν πολλά.

§77ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης.). Ἡ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Σάκκης, εἶναι ὀρθή, διότι ἀληθῶς ἡ μεγίστη παράτασις τῶν δικῶν προέρχεται ἐκ τῆς ἀρνήσεως τῆς ὑπογραφῆς, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἐδῶ ἡ θέσις πρὸς τοιαύτην διόρθωσιν, διότι αὐτὰ δὲν συμβαίνουσιν εἰς τὰς ἐμπορικὰς δίκας, ἀλλ’ εἰς τὰς πολιτικὰς, καὶ δὲν εἶναι δίκαιον νὰ καθιερώσωμεν διάταξιν προληπτικὴν τοῦ κακοῦ ἐν τῇ διαδικασίᾳ τῶν ἐμποροδικῶν, χωρὶς νὰ μεταῤῥυθμίσωμεν συνάμα καὶ ἑτέρας διατάξεις. Μόνον, ἀντὶ διαγράφονται αἱ λέξεις «περὶ εἰσαγγελέων», νὰ τεθῇ διαγράφεται ἡ λέξις «εἰσαγγελέων.» (Γίνεται οὕτω δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2).

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3. (Ἀναγινώσκεται). Ἐδῶ ἔχει τροπολογίαν ὁ κ. Κωνσταντόπουλος (Ἀναγινώσκεται ἡ τροπολογία.)

§79ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δέχομαι τὸ πρῶτον μέρος ὡς βʹ ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 3, διότι εἶναι ἀπαράλλακτον μὲ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 624 περὶ τῶν κακῶς συντασσομένων ὑποθέσεων. Οὐδένα εὑρίσκω λόγον, νὰ μὴ ἰσχύῃ ἡ διάταξις αὕτη. Παρακαλῶ ὅμως τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, νὰ μὴ θελήσῃ νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν τροπολογίαν του τὴν ἄλλην.

§80ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνόμισα, ὅτι διὰ τῆς τροπολογίας ἀποφεύγομεν ἐνστάσεις ἀκυρότητος· ἐὰν ὅμως ὁ κ. Ὑπουργὸς διαφωνῇ, δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ παραιτηθῶ. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 3, προταθέντων ὡς βʹ παραγράφου τῶν ἑξῆς: «Ἐὰν εἰς τὸ πινάκιον τοῦτο ἤθελεν ἐγγραφῆ δίκη πολιτική, ἢ ἐὰν εἰς τὸ πινάκιον τῶν πολιτικῶν δικῶν ἤθελεν ἐγγραφῇ δίκη ἐμπορική, τὸ Πρωτοδικεῖον διατάσσει τὴν εἰς τὸ προσῆκον πινάκιον ἐγγραφὴν τῆς ὑποθέσεως, καὶ καταδικάζει τὸν ἐγγράψαντα αὐτὴν εἰς τὴν πληρωμὴν τῶν ἐξόδων». (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 4 καὶ 5, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου.)

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τῶν περὶ ἀποπείρας συμβιβασμοῦ διατάξεων. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ αὐτοῦ.) Ἄρθρον μόνον. (Ἀναγινώσκεται ὡς καὶ αἱ ἐπ’ αὐτοῦ τροπολογίαι.)

§82ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τὸ νομοσχέδιον προδήλως σκοπεῖ τὴν κατάργησιν τοῦ θεσμοῦ τῆς ἀποπείρας πρὸς συμβιβασμόν. Πρὸ τριακονταπενταετίας ἤδη ἡ γνώμη ἁπάντων εἶναι ὑπὲρ τούτου. Δὲν εὑρίσκω, ὅτι συνδέεται ὅσον ἔπρεπε νὰ συνδέεται πρὸς τὸ νομοθέτημα ἡ τροπολογία τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου. Ἡ ἀπόπειρα πρὸς συμβιβασμὸν δὲν εἶναι τὸ στοιχεῖον, τὸ ὁποῖον ἀποκλειστικῶς διακρίνει τὰς συνοπτικὰς ἀπὸ τὰς συνήθεις διαδικασίας. Δὲν ἀρνοῦμαι, ὅτι καλὸν ἦτο νὰ ἀφομοιωθῶσιν ἀμφότεραι αἱ διαδικασίαι. Ἤθελον παρακαλέσει τοὺς συναδέλφους, νὰ μὴ θελήσωσι νὰ συγχέωμεν τὸ προκείμενον νομοσχέδιον μὲ διατάξεις ἄλλας, τὰς ὁποίας θεωρῶ, ὅτι εἶναι ἀνάγκη καὶ εὐρύτερον νὰ μελετήσωμεν καὶ κανονικώτερον ἴσως νὰ διατυπώσωμεν.

§83ΜΟΥΣΟΥΡΗΣ. Ὁ σκοπὸς τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου εἶναι διπλοῦς, ἀφ’ ἑνὸς νὰ ἐλαττώσῃ τὰς δαπάνας, ἀφ’ ἑτέρου νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ταχεῖαν ἀποπεράτωσιν τῶν δικῶν· ὁ σκοπὸς αὐτὸς δὲν ἐπιτυγχάνεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, καθ’ ὅσον θὰ ἔχωμεν καὶ εἰς τὸ μέλλον τὴν πορείαν τῶν συνήθων ἐνστάσεων. Ἐὰν θέλωμεν λοιπὸν νὰ ἐπιτύχωμεν τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει τὸ νομοσχέδιον, εἶναι καλὸν νὰ παύσῃ πᾶσα διάκρισις μεταξὺ συνήθων καὶ συνοπτικῶν δικῶν.

§84ΤΟΜΑΝ. Βεβαίως, κ. Πρόεδρε, τὸ τέλειον δὲν ἐπιτυγχάνεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ ἐὰν θελήσωμεν νῦν, χωρὶς προηγουμένως νὰ μελετήσωμεν λεπτομερῶς τὰς διατάξεις τὰς ἑτέρας, αἱ ὁποῖαι προσήκουσιν εἰς τὴν νῦν διαδικασίαν, ν’ ἀναστρέψωμεν ταύτην οὕτω πως ἐπιπολαίως, τρέχομεν τὸν κίνδυνον, νὰ χάσωμεν καὶ τὴν ὠφέλειαν, τὴν ὁποίαν ἀποκτῶμεν βεβαίως διὰ τῆς καταργήσεως τῆς πρὸς συμβιβασμὸν ἀποπείρας. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν πρέπει νὰ γίνῃ μεταβολὴ, διότι δὲν εἶναι μὲν βέβαιον, ἀλλ’ εἶναι πολὺ πιθανὸν, νὰ καταργηθῶσιν ἀσφάλειαι σπουδαιόταται.

§85ΜΟΥΣΟΥΡΗΣ. Δὲν ἀξίζει τὸν κόπον, κ. Πρόεδρε, νὰ κάμωμεν ἕνα νόμον διὰ πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δυνάμεθα νὰ κατορθώσωμεν μὲ μίαν αἴτησιν προτιμήσεως, αἱ ἀρχαὶ δὲ, τὰς ὁποίας ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος λέγει νὰ μελετήσωμεν, εἶναι πασίγνωστοι εἰς ὅλους ἡμᾶς.

§86ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, ἐπὶ πενταετίαν νομίζω, ὅτι ἔχω τὴν τιμὴν νὰ διατελῶ Βουλευτὴς, ἑκατοντάκις κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο ὑψώθη φωνὴ ὑπὲρ ταχίστης θεραπείας ἐλλείψεών τινων, ἀναγομένων εἰς τὴν νομοθεσίαν τῶν διεπόντων τὰ τῆς ἀπονομῆς τῆς δικαιοσύνης, καὶ ἐπρόκειτο περὶ ἀντικειμένων, περὶ ὧν, ὡς καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς εἶπε, πρὸ 35ετίας εἶναι ὅλοι σύμφωνοι, καὶ ὅμως, ἂν καὶ ἄλλοτε εἰσήχθησαν νομοσχέδια, μέχρι σήμερον δὲν ἐπῆλθεν εἰσέτι ἡ δέουσα θεραπεία. Σήμερον τέλος παρουσιάζεται ἡ εὐκαιρία, νὰ ἐργασθῶμεν σπουδαίως καὶ ἀποτελεσματικῶς ὑπὲρ τῆς ταχείας ἀπονομῆς τῆς δικαιοσύνης, καὶ ὅμως προβάλλουσιν ἡμῖν ἀντιῤῥήσεις, συμβουλεύουσιν ἡμᾶς νὰ περιμείνωμεν, δὲν γνωρίζω πόσα ἔτη ἀκόμη, ἕως ὅτου ὁ κ. Ὑπουργὸς παρασκευάσῃ ἰδιαίτερον περὶ τῶν συνήθων δικῶν νομοσχέδιον! Ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν ἀμέσως τὰς προτεινομένας ἀντιῤῥήσεις, ἵνα πεισθῶμεν, ἂν ὑπάρχῃ δυσκολία τις καὶ ἀνάγκη ἀναβολῆς. Ἐὰν ἐξετάσῃ τις τὰ πινάκια τῶν Δικαστηρίων τοῦ Κράτους, θὰ παρατηρήσῃ, ὅτι αἱ συνοπτικαὶ ὑποθέσεις εἶναι πενταπλάσιαι τοὐλάχιστον τῶν συνήθων, καὶ ὅμως διεξάγονται κατὰ τὴν πρὸς τοῦτο διαγεγραμμένην διαδικασίαν, χωρὶς νὰ γεννηθῇ ἡ ἀντίῤῥησις, ὅτι, ἕνεκα τῆς ταχύτητος τῆς διεξαγωγῆς, ἐπῆλθον βλάβαι εἰς τὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης. Διατὶ λοιπὸν διστάζετε νὰ ὑπαγάγητε εἰς τὴν διαδικασίαν ταύτην καὶ τὸ ὑπόλοιπον τρίτον τῶν ὑποθέσεων, αἵτινες δικάζονται ἤδη ὡς συνήθεις; Τίνες εἶναι αἱ οὐσιώδεις διαφοραὶ μεταξὺ αὐτῶν τῶν διαδικασιῶν; Ὅτι εἰς τὴν συνήθη διαδικασίαν ἡ ἀνταγωγὴ γίνεται διὰ τοῦ ἀπολογητηρίου, καὶ ἡ ἀντέφεσις δι’ ἰδίου ἐγγράφου, ἐνῷ εἰς τὰς συνοπτικὰς ἀμφότερα γίνονται διὰ τῶν προτάσεων. Τί θέλει βλάψει, ἂν ταῦτα γίνωνται διὰ τῶν προτάσεων καὶ εἰς τὰς συνήθεις δίκας; Καὶ μήπως τάχα εἶναι σπουδαιότεραι αἱ συνήθεις δίκαι; Οὐχὶ, διότι πολλάκις πρόκειται περὶ κυριότητος ὀλίγων στρεμμάτων ἀγροῦ, ἐνῷ αἱ συνοπτικαὶ ἔχουσι πολλάκις ἀντικείμενα μεγίστης ἀξίας. Οὐδεὶς λοιπὸν ὑπάρχει λόγος ν’ ἀναβάλωμεν τὴν ἐξομοίωσιν, τοὐναντίον δι’ αὐτῆς πλεῖσται δυσχέρειαι καὶ ἀμφισβητήσεις θέλουσιν ἐκλείψει, περὶ τοῦ ἂν συνοπτικὴ, ἢ συνήθης, ἦναι ἡ ὑπόθεσις, ἂν ἐνεγράφη καλῶς εἰς τὸ πινάκιον, ἂν καλῶς ἐγένετο ἡ ἀνταγωγὴ, ἂν παραδεκτὴ ἡ ἀντέφεσις. Τὰς δυσχερείας μάλιστα ταύτας ὑποστηρίζει ἡ νομολογία μας διὰ τῆς ἀστασίας αὑτῆς περὶ τῆς ἐννοίας τῶν συνοπτικῶν καὶ τῶν συνήθων ὑποθέσεων. Ἄλλοτε ὑπερίσχυεν ἡ γνώμη, ὅτι ἡ προτίμησις τῶν ὑποθέσεων καθιστᾶ τὴν ὑπόθεσιν ἐντελῶς συνοπτικήν’ ἄλλοτε, ὅτι ἡ προτίμησις μόνον τῆς ἀποπείρας τοῦ συμβιβασμοῦ ἀπαλλάσσει. Ἕνεκα τούτων ἡ μὲν ἐξομοίωσις οὐδένα φέρει κίνδυνον, ἡ δὲ διάκρισις πλείστας συνεπάγει δυσχερείας καὶ ζημίας. Ἀφοῦ λοιπὸν μᾶς ἐδόθη εὐκαιρία νὰ πράξωμέν τι, συντελοῦν εἰς τὴν ταχυτέραν καὶ ἁπλουστέραν ἐκδίκασιν τῶν ὑποθέσεων, νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει καθῆκον νὰ τὸ παραδεχθῇ, καὶ νὰ μὴ τὸ ἀναβάλῃ ἐπὶ πλέον.

§87ΤΟΜΑΝ. Ἐγὼ, κ. Πρόεδρε, δὲν εἶπον, ὅτι τρέχομεν κίνδυνον τινα διὰ τῆς καταργήσεως τῆς συνήθους διαδικασίας· ἀπ’ ἀναντίας ἀποδέχομαι κατ’ ἀρχὴν, ὅτι μᾶλλον συμφέρουσα εἶναι ἡ κατάργησις· ἰσχυρίζομαι μόνον, ὅτι δὲν εἶναι τῆς παρούσης ὥρας, διότι φοβοῦμαι, μὴ τυχὸν, ἐρχόμενοι νῦν ἀπαρασκεύαστοι νὰ καταργήσωμεν θεσμὸν ἀνεγνωρισμένον, περιπέσωμεν εἰς τὸ σφάλμα, νὰ καταργήσωμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει. Λέγω λοιπὸν, ὅτι εἶμαι συμφωνότατος περὶ τῆς ἑνώσεως τῶν διαδικασιῶν, διότι θὰ ἐκλείψωσι πολλὰ κακὰ, ἀλλὰ τοῦτο μόνον μετὰ ὥριμον μελέτην, ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατὸν νῦν νὰ λάβῃ χώραν.

§88ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε ν’ ἀναβάλωμεν ἐπὶ δύο ἡμέρας τὴν συζήτησιν αὐτὴν, καὶ νὰ συνέλθωμεν, ὅπως εὕρωμεν ἕνα τρόπον διορθώσεως. Ἐγὼ τὴν τροπολογίαν μου αὐτὴν ὑπέβαλον ἀφ’ ὅτου ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον ὑπὸ τοῦ κ. Κοντοσταύλου, καὶ μετὰ διαφόρων συναδέλφων καὶ διακεκριμένων νομομαθῶν ὡμίλησα περὶ αὐτοῦ, καὶ οἱ πλεῖστοι εἶναι σύμφωνοι.

§89ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Καὶ ἐγὼ ἐμελέτησα τὸ ζήτημα, καὶ εἶμαι ὑπὲρ τῆς γνώμης, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ἡ συγχώνευσις τῶν διαδικασιῶν αὐτῶν, ἀλλὰ βεβαίως δὲν εἰμπορεῖ τοῦτο νὰ γίνῃ ἐν τῷ νομοθετήματι, τῷ κανονίζοντι τὴν κατάργησιν τοῦ θεσμοῦ τοῦ συμβιβασμοῦ. Πιθανὸν ἐν ἑτέρῳ νομοθετήματι, διότι γίνεται τοιαύτη ἐργασία, νὰ περιληφθῇ τοῦτο. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι ἀκριβῶς περιωρισμένον εἰς τὴν κατάργησιν τῆς ἀποπείρας πρὸς συμβιβασμὸν καὶ παρακαλῶ νὰ περιορισθῶμεν εἰς αὐτό.

§90ΜΟΥΣΟΥΡΗΣ. Αἱ προτεινόμεναι μεταῤῥυθμίσεις προτείνονται ἀπὸ εἰκοσαετίας, καὶ δὲν εὕρομεν ποτὲ τὸν καιρόν. Διατὶ λοιπὸν τώρα, ὅτε εὕρομεν τὸν καιρὸν, νὰ μὴ τὰς νομοθετήσωμεν;

§91ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς γίνῃ μία ἐπιτροπή.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψηφοφορεῖται ἡ τροπολογία τοῦ κ. Κωνσταντοπούλου. Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Μουσούρη παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον ὡς καὶ τὸ σύνολον). Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ στρατολογίας τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ.

§93ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας ὑπέβαλε τροπολογίας τινας. Ὑπέβαλεν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 8 τροπολογίαν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι σύμφωνος πρὸς τὰ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ἀποφασισθέντα. Ἡ ἐπιτροπὴ εἶχε προτείνει τροπολογίας, τὰς ὁποίας ἀπεδέχθη τὸ Ὑπουργεῖον ἐν μέρει, διασκευάσαν τὸ ἄρθρον, ὅπως ἔχει ἐν τῷ κωδικοποιημένῳ κειμένῳ. Ἀλλ’ ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας ἐπιμένει εἰς ἄλλας τινὰς τροπολογίας, ἰδίως δὲ ἐπιμένει εἰς τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν καὶ ἡ ἐπιτροπὴ κατ’ ἀρχὴν ἀπεδέχετο, ὅπως ἐν τῷ ἐτησίῳ στρατολογικῷ καταλόγῳ ἐγγράφωνται οἱ ἐν τῷ δήμῳ κατοικοῦντες, ὅσοι οὐδόλως εἰσὶν ἐγγεγραμμένοι ἐν τῷ μητρῴῳ ἀῤῥένων καὶ ὅσοι, ἐγγεγραμμένοι ἐν τῷ μητρῴῳ ἀῤῥένων ἑτέρου δήμου, ἤθελον ζητήσει τὴν ἐγγραφήν των ἐν τῷ τῆς κατοικίας των. Κατὰ τὴν τροπολογίαν ταύτην ὁ στρατολογικὸς κατάλογος δὲν θὰ περιέχῃ τοὺς ἐγκατεστημένους ἐν τῷ δήμῳ, ἀλλὰ τοὺς κατοικοῦντας, ἤτοι τοὺς ὁπωσδήποτε διαμένοντας ἐν αὐτῷ. Ἡ βάσις, ἐπὶ τῆς ὁποίας στηρίζεται ἡ σύνταξις τοῦ στρατολογικοῦ καταλόγου κατὰ τὰ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, εἶναι ἐναντία, τουτέστιν, ὅτι ὁ ἐτήσιος στρατολογικὸς κατάλογος περιλαμβάνει τοὺς ἐγκατεστημένους, καὶ μόνον τοὺς ἐγκατεστημένους ἐν τῷ δήμῳ, ὅσοι συμπληροῦσι τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας. Τούτους, μεταγραφομένους ἐκ τοῦ στρατολογικοῦ καταλόγου εἰς τὰ στρατολογικὸν μητρῷον τοῦ οἰκείου Στρατολογικοῦ Γραφείου, παρακολουθεῖ τὸ Γραφεῖον τοῦτο ἐν πάσαις ταῖς μεταβαλλομέναις στρατολογικαῖς καταστάσεσιν, ἤτοι ὡς κληρωτοὺς, ἐφέδρους τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ, ἐθνοφρουροὺς καὶ ἐφέδρους τῆς ἐθνοφρουρᾶς, μηδέποτε διαγράφον αὐτοὺς ἀπὸ τοῦ στρατολογικοῦ μητρῴου, ἅπαξ ἐγγραφέντας. Κρατεῖται ὅμως παρὰ τῶν Στρατολογικῶν Γραφείων ἕτερον βιβλίον, ἐν ᾧ ἐγγράφονται ὅσοι, ἐγγεγραμμένοι ἐν στρατολογικῷ μητρῴῳ ἄλλου νομοῦ, μεταφέρουσιν εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ Στρατολογικοῦ γραφείου τὴν ἐγκατάστασιν, ἢ τὴν διαμονήν των. Τὸ βιβλίον τοῦτο καλεῖται «κατάλογος μητρῴου» καὶ περιλαμβάνει καὶ τοὺς ἐθελοντάς, ὅσοι κατατάσσονται πρὸ τῆς ἡλικίας τῆς κληρώσεως, ἐγγράφονται δὲ ἐν τῷ στρατολογικῷ μητρῴῳ τοῦ νομοῦ τῆς ἐγκαταστάσεώς των κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς κληρώσεως τῶν συνηλικιωτῶν των. Ὁ στρατολογικὸς ὅμως κατάλογος, ὁ περιλαμβάνων καὶ τοὺς ἁπλῶς διαμένοντας ἐν τῷ νομῷ, οὐδόλως μειοῖ τὸ κῦρος τοῦ στρατολογικοῦ μητρῴου, τοῦ περιλαμβάνοντος μόνον τοὺς ἐγκατεστημένους καὶ ἐφ’ οὗ στηρίζονται τὰ ἀτομικὰ βιβλιάρια τῶν ἀνδρῶν καὶ ἡ ὅλη κινητοποίησις τοῦ στρατοῦ. Ἠρώτησεν ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας χθὲς, ποία εἶναι ἡ ἔννοια τοῦ ἄρθρου 68, ἀναγράφοντος διάκρισιν μεταξὺ στρατολογικοῦ μητρῴου καὶ καταλόγου μητρῴου.....

§94ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, τοιαύτην αἴτησιν δὲν ὑπέβαλον. Ἠρώτησα ἁπλῶς, διατὶ κατηργήθη τὸ ἄρθρον αὐτὸ, ὡς μὴ ὤφειλε, καὶ ἤδη ἐπαναφέρεται πάλιν ἐν ἰσχύϊ.

§95ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ ἐνόησα, ὅτι ἠρωτήσατε, τί διαφέρει τὸ στρατολογικὸν μητρῷον ἀπὸ τοῦ καταλόγου μητρῴου, καὶ δὲν ἀπήντησα χθὲς, διότι θ’ ἀπῄτει χρόνον ἡ ἐξήγησις· ἀφοῦ ὅμως δὲν ἠρωτήσατε τοῦτο, προτιμῶ νὰ μὴ δώσω περαιτέρω ἐξηγήσεις, διότι θὰ εἰσηρχόμην εἰς ἀνάπτυξιν τοῦ ὅλου συστήματος.

§96ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠρώτησα, διότι, ἐνῷ τὸ προηγούμενον ἄρθρον ἀναφέρει μόνον στρατολογικὸν μητρῷον, ἤδη τὸ νέον ἀναφέρει καὶ ἄλλα.

§97ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Διότι ὁ κατάλογος μητρῴου χρησιμεύει εἰς τὸν Διευθυντὴν τοῦ Στρατολογικοῦ Γραφείου τῆς διαμονῆς τῶν ἀνδρῶν, χάριν τῆς ἀμέσου διαχειρίσεως αὐτῶν, ἐνῷ τὸ Στρατολογικὸν Γραφεῖον τοῦ νομοῦ τῆς ἐγκαταστάσεως τῶν ἀνδρῶν, εἰδοποιούμενον περὶ τῶν ἐν τῷ καταλόγῳ μητρῴου ἐγγραφῶν, τηρεῖ ἐνήμερον τὸ στρατολογικὸν μητρῷον καὶ παρακολουθεῖ τὸν ἄνδρα δι’ ὅλων τῶν μεταβολῶν τῶν στρατολογικῶν καταστάσεων μέχρι τῆς ἐντελοῦς αὐτοῦ ἀπαλλαγῆς· ἀλλ’ εἶναι ἴσως περιττὸν ν’ ἀναπτυχθῶ περὶ τούτου, διότι, ὡς βλέπω, δὲν ἀποδίδει εἰς ταῦτα τοσαύτην σημασίαν ὁ κ. Βουλευτὴς σήμερον, ὅσην ἀπέδιδε προχθές. Εἶναι ἴσως ἁπλούστερον νὰ εἴπω, ποίας ἐκ τῶν τροπολογιῶν αὐτοῦ παραδέχομαι. Παραδέχομαι ἐν τῷ ἄρθρῳ 8 νὰ προστεθῶσι τὰ περὶ τῆς ἐγγραφῆς τῶν ἐκθέτων, διότι τῷ ὄντι περὶ τούτου δὲν λαμβάνεται πρόνοια· ἑπομένως μετὰ τὸ ἐδάφιον 3 προτείνω ἵνα προστεθῇ: «τὰ ἔκθετα δηλοῦνται ἐντὸς 24 ὡρῶν παρὰ τῶν ἀνευρόντων ἢ διατρεφόντων αὐτὰ, ἢ παρὰ τῶν διευθυντῶν τῶν Βρεφοκομείων, ἐν οἷς ταῦτα διατρέφονται». Παραδέχομαι ἐπίσης κατόπιν ἐν τῇ δʹ. παραγράφῳ νὰ προστεθῇ: «ἐν περιπτώσει ἀνυπερβλήτων κωλυμάτων, αἱ ἄνω προθεσμίαι ἄρχονται μετὰ τὴν παῦσιν τῶν κωλυμάτων τούτων». Ἐν τῷ ἐδαφίῳ 10 δὲν παραδέχομαι τὰς τροπολογίας τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος· ἀλλ’ αἱ παρατηρήσεις αὐτοῦ μὲ ἔπεισαν, ὅτι πρέπει νὰ προτείνω τροπολογίαν τινὰ, ὅπως καταστήσω εὐκρινεστέραν τὴν ἔννοιαν τοῦ ἐδαφίου τούτου, κατὰ δὲ τὴν τροπολογίαν, ὁ Δήμαρχος, λαμβάνων τὰ τῶν ἐνοριῶν βιβλία τῶν πράξεων γεννήσεως καὶ βαπτίσεως, ἐγγράφει ἐν τῷ ἐτησίῳ μητρῴῳ τῶν ἀῤῥένων τοῦ δήμου μόνον τοὺς ἐγκατεστημένους ἐν αὐτῷ ἄῤῥενας, ἀντίγραφα δὲ τῶν εἰρημένων πράξεων τῶν μὴ ἐγκατεστημένων ἀῤῥένων πέμπει εἰς τοὺς Δημάρχους τῶν δήμων τῆς ἐγκαταστάσεως αὐτῶν, ἵνα οὗτοι ἐγγράψωσιν αὐτοὺς ἐν τοῖς οἰκείοις ἐτησίοις μητρῴοις. Ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας προτείνει, ὅπως διαγραφῶσι τὸ ἄρθρον 9 καὶ τὰ ἐξ αὐτοῦ ἐξηρτημένα, τουτέστι τὰ ἄρθρα τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν ἀναθεώρησιν κατὰ δεκαετίαν τοῦ μητρῴου ἀῤῥένων. Παρετήρησα καὶ χθὲς εἰς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν, ὅτι, κατὰ τὴν κειμένην νομοθεσίαν, τὸ ἐτήσιον μητρῷον ἀῤῥένων ἀναθεωρεῖται κατὰ τὸ ἔτος, τὸ προηγούμενον ἐκείνου, καθ’ ὃ οἱ ἐν αὐτῷ ἐγγεγραμμένοι πληροῦσι τὴν στρατεύσιμον ἡλικίαν, ὅπως ἡ σύνταξις τοῦ στρατολογικοῦ καταλόγου γίνηται ἐπὶ τῇ βάσει ἀνατεθεωρημένου ἐτησίου μητρώου ἀῤῥένων. Ἀλλ’ ἡ τοιαύτη ἀναθεώρησις ἀπαιτεῖ ἐργασίαν τοσοῦτον κοπιώδη, ὥστε πράγματι δὲν ἐφηρμόσθη. Χάριν ἄρα τῆς εὐχερεστέρας ἐφαρμογῆς τοῦ μέτρου τῆς ἀναθεωρήσεως περιορίζομεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τὴν ἐργασίαν εἰς δεκαετεῖς περιόδους, περιλαμβανούσας ἐν ἀναθεωρήσει ἑνιαίᾳ τὰ ἐτήσια μητρῷα τῶν ἀῤῥένων τῆς δεκαετίας. Ὁ κ. Βουλευτὴς θὰ ἐπροτίμα οὐδεμία νὰ ἐγίνετο ἀναθεώρησις, ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει κατὰ τὸ ἔτος τῆς στρατευσίμου ἡλικίας τὸ ἐτήσιον μητρῷον τῶν ἀῤῥένων τῆς ἡλικίας ταύτης θὰ χρήζῃ τοσούτων μεταῤῥυθμίσεων, ἕνεκα ἀποβιώσεων καὶ μεταγωγῆς δημοτικότητος εἰς ἄλλον δῆμον, ὥστε ὁ καταρτισμὸς γνησίου στρατολογικοῦ πίνακος ἐπὶ τῇ βάσει τοιούτου ἐτησίου μητρώου ἔσται ἀδύνατος. Ἡ ἀναθεώρησις κατὰ δεκαετίαν καθιστᾷ τὸ μητρῷον τῶν ἀῤῥένων ἐγγύτερον πρὸς τὴν ἀλήθειαν, ὁ δὲ καταρτισμὸς τοῦ στρατολογικοῦ πίνακος, ἐπὶ τῇ βάσει οὕτως ἀνατεθεωρημένου ἐτησίου μητρώου, θὰ ἦναι εὐχερέστερος. Ἐπιμένω ἄρα, ὅπως μὴ διαγραφῶσι τὰ ἄρθρα ταῦτα. Ἐπρότεινεν ὡσαύτως ὁ κ. Βουλευτής, ὅπως διαγραφῇ τὸ ἄρθρον 25. Περὶ τούτου ὡμίλησα καὶ χθές, καὶ περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω τὰ ῥηθέντα, καθ’ ἃ τὸ ἄρθρον εἶναι ἀναγκαῖον. Ἐν τῷ ἄρθρῳ ὅμως 25 εἶναι ὀρθὸν νὰ γένηται μνεία καὶ τοῦ ἄρθρου 27 κατὰ τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ, διότι καὶ οἱ κατὰ τὸ ἄρθρον 27 ἐγγραφόμενοι ἐν τῷ μητρῴῳ τῶν ἀῤῥένων ὑπάγονται εἰς τὴν κατηγορίαν, περὶ ἧς προνοεῖ τὸ ἄρθρον 25. Ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας εἶχε παρατηρήσει, ὅτι οὐδεμία λαμβάνεται πρόνοια περὶ τῆς ἐκ νέου ἐγγραφῆς τῶν διαγραφομένων ἐν τοῖς στρατολογικοῖς καταλόγοις, ὡς ἀνικάνων, κατόπιν δικαστικῶν ἀποφάσεων ἐπὶ πλημμελήματι. Εἰς ἀναπλήρωσιν τοῦ κενοῦ προστίθεται ἐν ἄρθρῳ 30 τελευταῖον ἐδάφιον, ἔχον ὡς ἑξῆς. «Αἱ ἀνωτέρω διατάξεις ἐφαρμόζονται καὶ ἐπὶ τῶν καταδικασθέντων εἰς ἐπανορθωτικὴν ποινὴν φυλακίσεως τοὐλάχιστον ἐνιαυσίου καὶ στερηθέντων διὰ τῆς ποινικῆς ἀποφάσεως καθ’ ὅλου, ἢ ἐν μέρει, τῶν πολιτικῶν καὶ ἀστικῶν δικαιωμάτων, ἅμα παύσῃ ἡ κατάστασις αὕτη.» Τὸ ἄρθρον 30 ὁρίζει, τίνες εἶναι οἱ ἐκ τῶν παραλειφθέντων ἐγγραφόμενοι.......

§98ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι μεταβολὴ συστήματος.

§99ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τοῦτο εἶναι αὐτὸ τὸ σύστημα· διότι ὁλόκληρον τὸ σύστημα ἑδράζεται ἐπὶ τῆς ἐκπληρώσεως τῆς στρατιωτικῆς αὐτοῦ ὑποχρεώσεως παρὰ παντὸς ἐγκατεστημένου ἔν τινι δήμῳ τῆς περιφερείας τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου. Εἰς τὸ ἄρθρον 72 προστίθενται ἁπλαῖ συμπληρώσεις, συνεπείᾳ παρατηρήσεως τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐκ Μεσσηνίας, συστήσαντος, ὅπως μὴ μνημονεύωνται μόνα τὰ στοιχεῖα τῶν νόμων, ἀλλὰ καὶ αἱ ἡμερομηνίαι καὶ οἱ τίτλοι αὐτῶν. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 128 διαγράφεται ἡ λέξις «ἐξαιρεῖται». Τὸ ἄρθρον 135 ἀντικαθίσταται διὰ τοῦ ἑξῆς: «Οἱ κατὰ τὸ ἄρθρον 11 ὑποβάλλοντες ἐνστάσεις περὶ ἐγγραφῆς παραλειφθέντων, ἐὰν, ὑπόχρεοι ὄντες εἰς τοῦτο, ὑπερβῶσι τὸ ὑπὸ τοῦ πρώτου ἐδαφίου τοῦ εἰρημένου ἄρθρου διαγραφόμενον χρονικὸν ὅριον, τιμωροῦνται μὲ πρόστιμον, δραχμῶν 5 μέχρι 50 δι’ ἕκαστον τῶν ὑπὲρ τὸ ὅριον τοῦτο προταθέντων πρὸς ἐγγραφήν». Ἡ τοιαύτη τοῦ ἄρθρου διασκευὴ προτείνεται εἰς εὐκρινεστέραν τῆς ἐννοίας, ἣν ἠθέλομεν νὰ ἐκφράσωμεν, διατύπωσιν.

§100ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τούτου θὰ τοὺς ἀναγκάσητε, νὰ μὴ φέρωσι τὴν ἔνστασιν.

§101ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐὰν δὲν ὑποβάλῃ τὴν ἔνστασιν, θὰ τιμωρηθῇ κατ’ ἄλλην διάταξιν.

§102ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν μοὶ ἐπιτρέπητε νὰ σᾶς ὑπομνήσω, ἡ σπουδαιοτέρα παρατήρησίς μου, εἰς ἣν εἶναι σύμφωνος ὁλόκληρος ἡ ἐπιτροπὴ, ἀνάγεται εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ στρατολογικοῦ καταλόγου, περὶ τῆς ὁποίας δὲν ἐκάμετε λόγον.

§103ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶχον ἐπιληφθῆ τοῦ θέματος, ἀλλὰ μοὶ ἐφάνη, ὅτι ἤκουσα παρ’ ὑμῶν, ὅτι δὲν ἐνδιαφέρεσθε· ἐφ’ ᾧ ἐδήλωσα, ὅτι θὰ περιορισθῶ εἰς ἀνακοίνωσιν τῶν γενομένων δεκτῶν. Μετὰ τὸ ἄρθρον 188, ἐν ταῖς εἰδικαῖς διατάξεσι προτείνω πρόσθετον ἄρθρον, ἔχον ὡς ἑξῆς: «Ἀναβάλλονται τῆς ἐνεστώσης ἀπογραφῆς, ἡ μὲν ἔναρξις τῶν ἐργασιῶν τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων εἰς τὴν 1 Αὐγούστου ε. ε., ἡ δὲ κατάταξις τῶν κληρωτῶν εἰς τὴν 28 10βρίου ε. ε.» Αὕτη ἡ διάταξις εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαία, ὡς ἐκ τῆς βραδείας ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου. Ὡς πρὸς δὲ τὸ ἄρθρον 29 (ἄρθρον 3 τοῦ πρώτου νομοσχεδίου) παρατηρῶ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν τὰς προτάσεις τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐξ Ἀρκαδίας, διὰ τὸν λόγον, ὅτι αἱ προτάσεις αὗται μεταβάλλουσιν ἐκ θεμελίων τὸ σύστημα τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑποθέτει σταθερὰν ἐγγραφὴν παντὸς ὑποχρέου ἐν τῷ στρατολογικῷ μητρῴῳ τοῦ στρατολογικοῦ γραφείου τῆς περιφερείας, ἐν ᾗ εἶναι ἐγκατεστημένος ὁ ὑπόχρεως, καὶ διευθυντὴν τοῦ στρατολογικοῦ γραφείου, γινώσκοντα ποίους ἔχει ἐν τῇ δικαιοδοσίᾳ του καὶ παρακολουθοῦντα αὐτοὺς ἁπανταχοῦ καὶ πάντοτε ἐν τοιαύτῃ καταστάσει τῆς στρατολογικῆς αὑτῶν ὑποχρεώσεως. Οὕτως οἱ ἐν στρατολογικῷ τινι μητρῴῳ ἐγγεγραμμένοι δύνανται νὰ μεταβάλλωσιν ἐγκατάστασιν, δύνανται νὰ μεταβάλλωσιν ἁπλῶς κατοικίαν· ταῦτα θέλουσιν ἐγγραφῆ ἐν τῇ περιφερείᾳ τῆς νέας αὑτῶν ἐγκαταστάσεως ἢ διαμονῆς, ἀλλὰ θέλουσιν ἐγγραφῆ οὐχὶ ἐν τῷ στρατολογικῷ μητρῴῳ τῆς περιφερείας ἐκείνης, ἀλλ’ ἐν βιβλίῳ κρατουμένῳ ἐν τῷ στρατολογικῷ γραφείῳ ἐπιπροσθέτως, χάριν αὐτῶν καὶ χάριν τῶν καταταχθέντων ὡς ἐθελοντῶν πρὸ τοῦ ἔτους, καθ’ ὃ ὀφείλουσι νὰ παρουσιασθῶσιν ἐνώπιον τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου μέχρι τῆς ἐποχῆς τῆς κληρώσεως τῶν συνηλικιωτῶν των, ὅτε ἐγγράφονται ἐν τῷ στρατολογικῷ μητρῴῳ τῆς περιφερείας τῆς ἐγκαταστάσεως αὑτῶν. Ἐκ τοῦ Στρατολογικοῦ Γραφείου τῆς ἐγκαταστάσεως τοῦ στρατευσίμου, καθ’ ἣν ἐποχὴν συνετάχθη ὁ στρατολογικὸς κατάλογος, ἐκδίδεται τὸ ἀτομικὸν βιβλιάριον τοῦ ὑποχρέου, ἐν ᾧ ἐγγράφεται πᾶσα αὐτοῦ στρατολογικὴ κατάστασις, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὸ διαβατήριον αὐτοῦ, τὸν τίτλον τῆς ἀναγνωρίσεως αὐτοῦ τῆς στρατιωτικῆς, καὶ ἐκ τοῦ ὁποίου ἐξαρτᾶται πᾶσα ἡ ἐφαρμογὴ τῶν νόμων περὶ συγκλήσεως ἐφεδρείας χάριν γενικῶν ἀσκήσεων, περὶ ἐπιστρατεύσεως, καὶ περὶ ἐμπολέμου καταστάσεως. Κατὰ τὰς μέχρι τοῦδε ἐπιστρατείας ἡ ἔλλειψις τοιούτων βιβλιαρίων ἐπήνεγκε τὰς μεγαλειτέρας δυσχερείας· δὲν ἦτο γνωστὸν εἰς ποῖον σῶμα ἀνῆκεν ὁ ὑπόχρεως, εἰς ποῖον Στρατολογικὸν Γραφεῖον ἦτο ἐγγεγραμένος, καὶ τίς ἡ στρατολογικὴ αὐτοῦ κατάστασις, ὅταν δὲ ἐπρόκειτο περὶ ἀπολύσεως κλάσεων ἢ κατηγοριῶν, δὲν ἦτο γνωστὸν, τίνες οἱ ἀφιέμενοι καὶ τίνες οἱ μὴ ἀπολυτέοι. Αἱ ἐλλείψεις αὗται ἀναπληροῦνται διὰ τοῦ ἀτομικοῦ βιβλιαρίου, τὸ ὁποῖον εἶναι διαρκὲς, ἀποῤῥέον ἐκ τοῦ στρατολογικοῦ μητρώου τοῦ Δήμου τῆς οἰκείας ἐγκαταστάσεως καὶ τηρούμενον ἐν διηνεκεῖ ἁρμονίᾳ πρὸς τὸ μητρῷον τοῦτο. Τὸ βιβλιάριον θὰ ἐστερεῖτο πάσης αὐτοῦ τῆς ἀξίας, καθιστάμενον ἄχρηστον, εἰς ὃν προώρισται σκοπὸν, ἂν ἀπεχωρίζετο ἀπὸ τοῦ μητρώου τῆς περιφερείας τῆς ἐγκαταστάσεως, ἵνα ἐξαρτηθῇ ἀπὸ ἄλλου στρατολογικοῦ μητρώου. Τοιαύτη ὅμως μεταφορὰ τοῦ ἀτομικοῦ βιβλιαρίου ἀπὸ μητρώου εἰς μητρῷον θὰ ἦτο ἀναπόδραστος συνέπεια τῆς ἀποδοχῆς τῆς προτάσεως τῆς Ἐπιτροπῆς. Τὰ βιβλιάρια, παραγγελθέντα, παραδίδονται προσεχῶς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Ἐπιμένομεν ἄρα, ὅπως μὴ γένηται δεκτὴ πρότασις, ματαιοῦσα πᾶσαν τὴν περὶ αὐτῶν γενομένην μέχρι τοῦδε ἐργασίαν. Διὰ τοῦ θεσμοῦ τῶν βιβλιαρίων, λειτουργοῦντος, θ’ ἀποκτήσωσιν ἐγγυήσεις καὶ οἱ ὑπέχοντες στρατολογικὰς ὑποχρεώσεις, ὅτι δὲν θὰ καταζητῶνται, εἰμὴ πρὸς ἐκπλήρωσιν ὑποχρεώσεων βεβαιωμένων, καὶ ἡ ὑπηρεσία θὰ ᾖ βεβαιωμένη, ὅτι δὲν θὰ διαλάθωσι τὴν καταζήτησιν οἱ ὑπόχρεοι. Τὸ ἀτομικὸν βιβλιάριον, τηρούμενον διηνεκῶς ἐνήμερον καὶ ἐν ἁρμονίᾳ πρὸς τὸ στρατολογικὸν μητρῷον τῆς ἀρχικῆς τοῦ ἀτόμου ἐγκαταστάσεως, θὰ προστατεύῃ τὸν φέροντα κατ’ ἀνεξελέγκτων ἀξιώσεων τῆς ὑπηρεσίας, θὰ παρέχῃ δὲ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν πλῆρες φῶς πρὸς ἀποκάλυψιν πάσης στρατολογικῆς ὑποχρεώσεως, καὶ ἐπίσημα στοιχεῖα πρὸς ἄρσιν τῶν ἀμφισβητήσεων. Ταῦτα ἐν ὀλίγοις περὶ τοῦ θέματος, περὶ οὗ εἰδικώτερον ἐζητήθησαν ἐξηγήσεις. Περιττὸν μοὶ φαίνεται νὰ ἐνδιατρίψω εἰς τὰ τοῦ συστήματος τοῦ προτεινομένου παρ’ ἡμῶν στρατολογικοῦ νόμου ἐν γένει, οὐδ’ εἰς τὰς ἄλλας προτάσεις τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐξ Ἀρκαδίας, ἢ εἰς εἰδικωτέρας αὐτοῦ ἀντιῤῥήσεις κατὰ τῶν ἡμετέρων προτάσεων· διότι, ἂν παραδέχηται ἡ Βουλὴ κατ’ ἀρχὴν τὸ σύστημα τοῦτο, δὲν δύναται νὰ παραδεχθῇ τὰς τροπολογίας τοῦ κ. Βουλευτοῦ, τοὐναντίον δὲ, ἐὰν παραδέχηται τὰς τροπολογίας τοῦ κ. Βουλευτοῦ, πρέπει νὰ τεθῇ κατὰ μέρος ὁλόκληρον τὸ νομοσχέδιον, διότι αἱ τροπολογίαι ἀνατρέπουσι θεμελιώδη τοῦ νομοσχεδίου ἀρχήν.

§104ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ἐσχημάτισα τὴν πεποίθησιν, ὅτι εἰς τὴν διάνοιαν τῶν συντακτῶν τοῦ νομοσχεδίου ὑπῆρχε σύγχυσίς της περὶ τὴν χρῆσιν τῶν ὅρων ὡς καὶ τῶν διαφόρων βιβλίων, περὶ ὧν πραγματεύεται τὸ προκείμενον νομοσχέδιον. Θὰ πείσω ὑμᾶς περὶ τούτου, ἐὰν τύχω τῆς εὐμενοῦς ἀκροάσεώς σας. Πρὸ πάντων πρέπει νὰ διακρίνωμεν σαφῶς, ὅτι ἄλλο εἶναι τὸ μητρῷον τῶν ἀῤῥένων τό τε γενικὸν, τὸ συνταχθὲν τὸ 1879, καὶ τὰ ἐτήσια, τὰ συντασσόμενα κατ’ ἔτος καὶ συνταχθέντα ἤδη ἐπὶ 8 ἔτη ὁλόκληρα, καὶ συνταχθέντα μάλιστα ἄνευ τῶν τροποποιήσεων, τὰς ὁποίας σήμερον κατὰ πρῶτον εἰσάγει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑποχρεῶν, ὡς ἠκούσατε, τοὺς συντάσσοντας αὐτὰ ἱερεῖς ν’ ἀποστέλλωσι διαδοχικῶς εἰς τοὺς διαφόρους Δημάρχους τὰς γεννητηρίους πράξεις τῶν ἐξ ἑκάστου Δήμου γεννωμένων ἀῤῥένων. Μὴ συγχέητε λοιπὸν πρὸς τὸ γενικὸν μητρῷον καὶ τὰ ἐτήσια μητρῷα, ἓν ἕτερον βιβλίον, τὸ ὁποῖον λέγεται στρατολογικὸν μητρῷον.

§105ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως.

§106ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν Γαλλίᾳ δὲν ὑπάρχουσι μητρῷα ἀῤῥένων, ὑπάρχουσι μόνον τὰ ληξιαρχικὰ βιβλία, ἐν τοῖς ὁποίοις περιέχονται ὅλαι αὐταὶ αἱ πληροφορίαι περὶ τῶν γεννήσεων, ἀποβιώσεων, γάμων κτλ. ἁπάντων ἐν γένει τῶν πολιτῶν. Οὔτε φροντίζουσιν ἐκεῖ νὰ ὑποχρεώσωσι τοὺς ληξιάρχους ν’ ἀποστέλλωσιν εἰς τοὺς οἰκείους Δημάρχους τὰ σχετικὰ μέρη τῶν ληξιαρχικῶν βιβλίων, τὰ ἀναγόμενα εἰς τὰς γεννήσεις τῶν ἀῤῥένων. Οὐδεὶς λοιπὸν λόγος περὶ μητρῴου ἀῤῥένων ἐν τῇ Γαλλικῇ νομοθεσίᾳ, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς μετεφράσαμεν καὶ ἐφαρμόζομεν. Τουναντίον ῥητῶς ἐπρονόησαν ἐκεῖ περὶ στρατολογικοῦ μητρῴου, καὶ πρέπει νὰ ἐννοήσωμεν τί ἐστὶ στρατολογικὸν μητρῷον, καὶ πῶς συντάσσεται, διότι, ἅμα τοῦτο ἐννοήσωμεν, ὅλα τὰ ἐπιχειρήματα, ἅτινα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐστήριξεν ἐπὶ τοῦ στρατολογικοῦ μητρῴου ὑπὲρ τοῦ συστήματος τῆς συντάξεως τῶν μητρῴων τῶν ἀῤῥένων, καὶ τῶν στρατολογικῶν καταλόγων, πίπτουσι καθ’ ὁλοκληρίαν. Καὶ τώρα μάλιστα ἐννοῶ, διατὶ οἱ συντάξαντες τὸν νόμον ᾼΛΓʹ εἶχον τὴν ἀφροσύνην νὰ καταργήσωσι τὸ στρατολογικὸν μητρῷον, οὗ ἡ ἔλλειψις τοσούτῳ ἐπιβλαβὴς ἐγένετο κατὰ τὴν ἐπιστράτευσιν, ὡς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὡμολόγησε. Καὶ ἐννοῶ μάλιστα καὶ διατὶ, ἐνῷ κατήργησαν τὸ στρατολογικὸν μητρῷον, ἄφησαν ἐν τῷ νόμῳ διατάξεις, ἀναγομένας εἰς τὸ μητρῷον τοῦτο καὶ τιμωρούσας τοὺς μὴ δηλοῦντας τὴν μεταβολὴν τῆς κατοικίας των διαθεσίμους ἐφέδρους ἢ ἐθνοφρουρούς. Δὲν εἶχον ἐννοήσει τὴν χρησιμότητα τοῦ βιβλίου τούτου, καὶ ἤδη ἐπαναφέρουσιν αὐτὸ, ἐνῷ οὐδέποτε βεβαίως ἔπρεπε νὰ τὸ καταργήσωσιν. Ἀλλὰ τί ἐστὶ στρατολογικὸν μητρῷον; Ἀφοῦ τελειώσῃ ὅλη ἡ ἐργασία τοῦ σχηματισμοῦ τῶν μητρῴων τῶν ἀῤῥένων, τῶν ἐτησίων μητρῴων, τοῦ στρατολογικοῦ πίνακος, τὸν ὁποῖον στέλλει ὁ Νομάρχης εἰς τὸν Δήμαρχον, καὶ συμπληρώσῃ ὁ Δήμαρχος τὸν στρατολογικὸν κατάλογον, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ ἐνεργηθῇ ἡ κλήρωσις ἐνώπιον τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου, καὶ συνταχθῇ οὕτως ὁ κληρωτικὸς πίναξ, καὶ ἀφοῦ τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον ἀποφασίσῃ ἐπὶ τῶν ἐξαιρέσεων καὶ ἀπαλλαγῶν κτλ., συντάσσεται ὁ στρατολογικὸς ἔλεγχος τῶν εἰς στράτευσιν ὑποχρέων, καὶ τότε λαμβάνει πρόνοιαν ἡ Πολιτεία νὰ καταγράψῃ ἅπαντας τούτους εἰς βιβλίον, ὅπερ ὀνομάζεται στρατολογικὸν μητρῷον, ἵνα γνωρίσῃ δι’ αὐτοῦ, τίνες εἶναι οἱ ἀληθῶς ἀνήκοντες εἰς τὸν στρατὸν καὶ ποῦ κατοικεῖ ἕκαστος, ἵνα προσκαλῇ αὐτοὺς ἐν ἀνάγκῃ. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι πρόκειται περὶ δύο ἐργασιῶν, ἐντελῶς ἀσχέτων πρὸς ἀλλήλας. Ὅλα τὰ γινόμενα μέχρι τῆς κατατάξεως εἰς τὸν στρατὸν ἀνάγονται εἰς τὰ ἄρθρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα χθὲς συνεζήτησα. Μετὰ τὴν κατάταξιν ἕπεται ἡ σύνταξις τοῦ στρατολογικοῦ μητρῴου καὶ τῶν βιβλιαρίων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα, πολὺ καλῶς ποιῶν, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἰσήγαγεν. Ὅλα τὰ προηγούμενα τῆς κατατάξεως τῶν στρατολογικῶν μητρῴων οὐδεμίαν ἔχουσι σχέσιν μετ’ αὐτῶν, καὶ οὐχὶ ὀρθῶς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐζήτησεν ἐκ τούτων νὰ ἀντλήσῃ ἐπιχειρήματα περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐνεργείας ἐκείνων. Τουναντίον καὶ αὐτὸ τὸ στρατολογικὸν μητρῷον θὰ συνταχθῇ λυσιτελέστερον πρὸς τὸν σκοπὸν, δι’ ὃν συντάσσεται, ἂν κατὰ τὸ ἐμὸν σύστημα συνταχθῶσιν οἱ ἐτήσιοι στρατολογικοὶ κατάλογοι. Ὁ σκοπὸς τοῦ στρατολογικοῦ μητρῴου ἀπαιτεῖ νὰ περιέχωνται ἐν αὐτῷ οἱ πράγματι κατοικοῦντες ἐν τῷ νομῷ, ἵνα τάχιον καλῶνται καὶ προσέρχωνται. Ἀλλὰ πρὸς τοῦτο πρέπει νὰ παραδεχθῆτε τὸ σύστημα τῆς συντάξεως τῶν στρατολογικῶν καταλόγων, ὅπερ ἐγὼ ὑποστηρίζω, διότι κατ’ αὐτὸ ἅπαντες οἱ πράγματι ἐγκατεστημένοι εἰς ἕκαστον δῆμον θὰ ζητήσωσι νὰ ἐγγραφῶσιν εἰς τὸν στρατολογικὸν κατάλογον αὐτοῦ, καὶ συνεπῶς θὰ καταταχθῶσι καὶ εἰς τὸ ἐκεῖ στρατολογικὸν μητρῷον. Ἐνῷ κατὰ τὸ ἰδικόν σας σύστημα εἰς ἕκαστον στρατολογικὸν κατάλογον θὰ περιληφθῶσιν οἱ δημόται τῶν δήμων, καί περ μακρὰν κατοικοῦντες· οὕτως ὁ κάτοικος Ἀθηνῶν θὰ ἐγγραφῇ εἰς τὸν κατάλογον τοῦ δήμου Λαρίσσης, ἔνθα εἶναι δημότης, καὶ συνεπῶς θὰ περιληφθῇ εἰς τὸ στρατολογικὸν μητρῷον τοῦ νομοῦ Λαρίσσης, καὶ ἐκεῖ θά προσκληθῇ πάλιν ἐν ἀνάγκῃ. Λοιπὸν ὅλα τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ἀνέπτυξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἐνισχύουσι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐγὼ ὑποστηρίζω. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν ἦλθον νὰ προκαλέσω μακρὰν συζήτησιν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου. Ἐνόμισα ἁπλῶς καθῆκόν μου νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν γνώμην μου, τὴν ὁποίαν ἐσχημάτισα, οὐχὶ ἐπιπολαίως ἐξετάσας τὸ ζήτημα, ἀλλὰ μετὰ μελέτην σπουδαίαν καὶ βάσανον. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ὑποβάλω καὶ δύο παρατηρήσεις ἐπὶ ἑτέρων δύο ἄρθρων. Ὑπάρχουσι διατάξεις, ὡς ἡ τοῦ ἄρθρου 160, ἐπιβάλλουσαι ἀνικανότητας εἰς τοὺς ἀνυποτάκτους, διαρκούσας καὶ μετὰ τὴν ὑπηρεσίαν των ἐν τῷ στρατῷ, ἐπὶ ἓν ἔτος, προκειμένου περὶ ἀνυποτάκτων ἐν εἰρήνῃ, καὶ ἐπὶ 2 ἔτη, προκειμένου περὶ ἀνυποτάκτων ἐν ἀποστρατείᾳ, καὶ ἐπὶ πέντε ἔτη, προκειμένου περὶ ἀνυποτάκτων ἐν πολέμῳ. Προκειμένου περὶ ἀνυποτάκτων, ἠκούσατε χθὲς, ὅτι εἰς τὴν ἡμετέραν νομοθεσίαν ἔχομεν δύο τάξεις ἀνυποτάκτων, ἔχομεν τοὺς ἰδίως ἀνυποτάκτους, τοὺς οὐδόλως προσελθόντας ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας, καὶ τοὺς φυγοστράτους, τοὺς προσελθόντας μὲν εἰς τὰ Στρατολογικὰ Γραφεῖα, μὴ καταταχθέντας ὅμως, καὶ νομίζω, ὅτι μᾶλλον ἀξιοκατάκριτοι καὶ ἀξιόποινοι ἐκ τούτων πρέπει νὰ θεωρηθῶσιν οἱ φυγόστρατοι, διότι οἱ μὲν δὲν προσῆλθον οὐδόλως εἰς τὸν στρατὸν, οἱ δὲ, καί περ προσελθόντες εἰς τὸ Στρατολογικὸν Γραφεῖον, ἀνεχώρησαν. Τώρα, ἀφοῦ κατὰ τῶν ἀνυποτάκτων ἐπιβάλλομεν τοιούτας ποινὰς καὶ τοιαύτας στερήσεις δικαιωμάτων, δὲν νομίζετε, ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον νὰ λάβωμεν τὰ αὐτὰ καὶ αὐστηρότερα ἀκόμη μέτρα κατὰ τῶν φυγοστράτων, οἱ ὁποῖοι δεικνύουσι διαγωγήν, μᾶλλον ἀξιακατάκριτον τῶν ἀνυποτάκτων; Καὶ ὅμως ἐμελέτησα τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν προχθὲς, περὶ στρατιωτικῆς νομοθεσίας· τί δ’ ἐξάγεται ἐξ αὐτοῦ; Ὅτι αὐτοὶ οἱ φυγόστρατοι τιμωροῦνται πολὺ ὀλιγώτερον τῶν ἀνυποτάκτων, διότι οἱ φυγόστρατοι τιμωροῦνται, ἐὰν προσέλθωσιν ἐντὸς 8 ὀκτὼ ἡμερῶν, μὲ φυλάκισιν ἀπὸ 3 μηνῶν μέχρι 2 ἐτῶν ἐν καιρῷ εἰρήνης, καὶ ἐν πολέμῳ μὲ φυλάκισιν τοὐλάχιστον ἑνὸς ἔτους. Πῶς τιμωροῦνται οἱ ἀνυπότακτοι κατὰ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ὑπ’ ὄψει; Τιμωροῦνται ἐν ἐπιστρατείᾳ μὲ ἑνὸς μέχρι δύο ἐτῶν, ἐν πολέμῳ μὲ φυλάκισιν 2–5 ἐτῶν. Ἐὰν πάλιν λάβητε ὑπ’ ὄψει τὰς προθεσμίας, οἱ ἀνυπότακτοι τιμωροῦνται, ἐὰν ἐντὸς 3 ἡμερῶν δὲν ἐμφανισθῶσιν, ἐν πολέμῳ, οἱ δὲ φυγόστρατοι, ἐὰν ἐντὸς 8 ἡμερῶν. Ὥστε παρέχομεν εἰς αὐτοὺς προθεσμίαν μείζονα πρὸς ἐμφάνισιν. Βλέπετε, Κύριοι, πόσον σοφὴ εἶναι ἡ παροιμία: «ἑνὸς ἀτόπου δοθέντος μυρία ἕπονται!» Ἅμα ἠθελήσαμεν νὰ διακρίνωμεν τὴν φυγοστρατίαν, ὡς ἴδιον ἔγκλημα τῆς ἀνυποταξίας, ἰδοὺ εἰς ποία ἀποτελέσματα φθάνομεν, νὰ τιμωρῶμεν τοὺς φυγοστράτους πολὺ ἐλαφρότερον, καὶ νὰ μὴ στερῶμεν αὐτοὺς οὐδενὸς δικαιώματος, οὔτε τῶν ἐκλογικῶν δικαιωμάτων, οὔτε τῶν δημοσίων θέσεων. Κατὰ πόσον ταῦτα δύνανται νὰ ᾖναι ὀρθὰ, ἁρμονικὰ εἰς μίαν νομοθεσίαν, δὲν ἐκτείνομαι· τελειόνω μόνον μὲ τὴν ἑξῆς παρατήρησιν. Δὲν ἔχω κἀμμίαν ἀντίῤῥησιν νὰ στερῶνται οἱ ἀνυπότακτοι καὶ μετὰ τὴν παῦσιν τῆς ὑπηρεσίας των τοῦ δικαιώματος τοῦ διορισμοῦ εἰς δημοσίαν ὑπηρεσίαν· ἀλλὰ τοῦτο παραδέχομαι δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δι’ ἀποφάσεως δικαστικῆς κατεδικάσθησαν ὡς ἀνυπότακτοι· οἱ ἐν εἰρήνῃ ὅμως ἀνυπότακτοι δὲν ὑποβάλλονται εἰς ποινικὴν δίκην, διότι τιμωροῦνται διὰ προσθέτου ὑπηρεσίας. Τώρα, ἐάν τις ἐν εἰρήνῃ ἀνυπότακτος, ἕνεκα ἀσθενείας, ἢ ἄλλης ἀνωτέρας βίας, δὲν ἠδυνήθη νὰ προσέλθῃ ἐγκαίρως εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, θὰ ὑποστῇ βεβαίως τὴν πρόσθετον ὑπηρεσίαν, διότι εἶναι μέτρον, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ ἀποφύγῃ. Ἀλλ’ εἶναι δίκαιον, ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς, ἄνευ ἐξετάσεως, ἐὰν ἐξ ἀνωτέρας βίας δὲν προσῆλθε, νὰ στερηθῇ καὶ τῶν πολιτικῶν του δικαιωμάτων; Ἐγὼ δὲν τὸ εὑρίσκω δίκαιον, καὶ σᾶς ὑποβάλλω τὰς παρατηρήσεις μου, ὑμεῖς δὲ, ὅ,τι νομίσητε ὀρθότερον, πράξατε.

§107ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐνταῦθα περιέχονται ὅλαι αἱ τροπολογίαι καὶ διορθώσεις, αἵτινες καὶ ἐν τῇ οἰκείᾳ θέσει εἶναι ἀναγεγραμμέναι διακεκριμένως.

§108ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐγκαταστάσεως δὲν θὰ παραδεχθῆτε τίποτε;

§109ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ........

§110ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω, ὅτι ὑπάρχει ἀντίθεσις, μεταξὺ τοῦ συμφέροντος τῆς ὑπηρεσίας καὶ τῶν συμφερόντων τῆς Πολιτείας, διὰ τοὺς ἐγκατεστημένους εἰς μέρος, ὅπου δὲν ἐξασκοῦσι καὶ τὰ δημοτικά των δικαιώματα.

§111ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Πῶς δὲν ἐξασκοῦσιν. Ὅταν ὁμιλῶ περὶ τῆς ἐγκαταστάσεως, ὁμιλῶ περὶ τῆς δημοτικῆς ἐγκαταστάσεως.

§112ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μάλιστα περὶ τῆς δημοτικῆς. Ἀλλ’ ὅταν τις, ἐγκατεστημένος ἔν τινι πόλει, δὲν ἐξασκῇ τὰ δημοτικά του δικαιώματα ἐν αὐτῷ;

§113ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ ὁμιλῶ περὶ τῆς ἐγκαταστάσεως τοῦ κατὰ νόμον δημότου· τώρα ὑμεῖς κάμνετε ὑπόθεσιν περὶ ἐγκαταστάσεως......

§114ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Περὶ τῆς κατοικίας.

§115ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τώρα ἐννοεῖτε τὴν διαμονήν.....

§116ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μάλιστα.

§117ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ δὲν παραδέχομαι τὴν διαμονὴν, ἀλλὰ τὴν νόμιμον ἐγκατάστασιν, τὴν Γαλλιστὶ domicile, διότι ἡ διάταξις εἶναι μεταπεφρασμένη ἐκ τοῦ Γαλλικοῦ.

§118ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ λέξις domicile δὲν περιλαμβάνει τὴν ἐξάσκησιν τῶν δημοτικῶν δικαιωμάτων.

§119ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὴν περιλαμβάνει.

§120ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δύναταί τις νὰ ἦναι domeilier ἐν Παρισίοις π. χ. καὶ νὰ ἐξασκῇ τὰ δημοτικά του δικαιώματα ἐν ἄλλῃ πόλει τῆς Γαλλίας.

§121ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι· δὲν δύναται νὰ ἦναι.

§122ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δύναται.

§123ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐνίοτε ἐν τῇ κοινῇ ὁμιλίᾳ, ἀλλ’ ὅταν ὁμιλῇ ὁ νόμος περὶ τοῦ domicile, ὁμιλεῖ περὶ τοῦ domicile légal, καὶ τοῦτο εἶναι τὸ συνδυαζόμενον μετὰ τῆς ἐνασκήσεως τῶν δημοτικῶν δικαιωμάτων.

§124ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐὰν θελήσωμεν τοὺς ἐγκατεστημένους ἔν τινι πόλει, ἐν ᾗ δὲν ἐξασκοῦσι τὰ δημοτικά των δικαιώματα, νὰ τοὺς ὑποχρεώσωμεν νὰ ἐκπληρώσωσι τὴν στρατιωτικήν των ὑποχρέωσιν ἐν τῷ δήμῳ, ὅπου ἐξασκοῦσι ταῦτα, νομίζω, ὅτι θὰ προξενήσωμεν εἰς αὐτοὺς δυσκολίας σπουδαίας, ἄνευ σπουδαίας ὠφελείας τῆς ὑπηρεσίας. Ὅπως ἐπιτρέπομεν τὴν μεταβολὴν τοῦ στρατολογικοῦ μητρώου, ἕνεκα τῆς εἰς ἄλλον δῆμον μεταφορᾶς τῶν δημοτικῶν δικαιωμάτων τινὸς τῶν ἐν αὐτῇ ἐγγεγραμμένων, καὶ παραδεχόμεθα τὴν ἐκ ταύτης διατάραξιν τῆς παγιότητος τοῦ μητρώου, ἣν ἡ ὑπηρεσία θέλει ν’ ἀποφύγῃ, οὕτω δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν τοιαύτην μεταβολὴν διὰ τῆς ἐν τῷ μητρώῳ τῆς διαμονῆς ἐγγραφῆς ἐκείνων, οἵτινες θέλουσι νὰ ἐκπληρώσωσι τὴν στρατιωτικὴν ὑποχρέωσίν των ἐκεῖ, ὅπου διαμένουσι. Πρὸς ἀποφυγὴν δὲ τῶν δυσκολιῶν, ἡ Ἐπιτροπὴ προτείνει, ἵνα οἱ θέλοντες νὰ ἐκπληρώσωσι τὴν στρατιωτικήν των ὑποχρέωσιν ἐν τῷ τόπῳ τῆς ἁπλῆς ἐγκαταστάσεώς των, ὑποχρεωθῶσι νὰ δηλώσωσι τοῦτο εἰς τὸν Δήμαρχον τῆς πόλεως, ἐν ᾗ εἰσιν ἐγκατεστημένοι. Τοιουτοτρόπως νομίζω αἴρομεν τὴν ἀντίθεσιν, ἥτις ὑπάρχει μεταξὺ τῶν συμφερόντων τῶν πολιτῶν καὶ τῶν τῆς ὑπηρεσίας, παρέχοντες εὐκολίαν εἰς τοὺς πρώτους ἄνευ βλάβης τῆς δευτέρας.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–7).

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 8. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργείου, προτείναντος κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν νὰ προστεθῶσι μεταξὺ τῆς βʹ καὶ γʹ παραγράφου τὰ ἑξῆς: «Τὰ ἔκθετα δηλοῦνται ἐντὸς 24 ὡρῶν παρὰ τῶν ἀνευρόντων ἢ διατρεφόντων αὐτά, ἢ παρὰ τῶν διευθυντῶν τῶν Βρεφοκομείων, ἐν οἷς ταῦτα διατρέφονται. «Ἐν περιπτώσει ἀνυπερβλήτων κωλυμάτων, αἱ ἄνω προθεσμίαι ἄρχονται μετὰ τὴν παῦσιν τῶν κωλυμάτων τούτων». Ὁμοίως ν’ ἀντικατασταθῇ ἡ δεκάτη τοῦ ἄρθρου παράγραφος ὡς ἑξῆς: «Ἐντὸς τοῦ μηνὸς Ἰανουαρίου τοῦ ἑπομένου ἔτους οἱ ἱερεῖς ὀφείλουσι νὰ παραδώσωσιν ἐπὶ ἀποδείξει τὰ βιβλία τῶν τῆς ἐνορίας των πράξεων γεννήσεως καὶ βαπτίσεως εἰς τὸν οἰκεῖον Δήμαρχον, ὅστις ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν συντάσσει εἰς τριπλοῦν τὸ ἐτήσιον μητρῷον τῶν ἐν τῷ δήμῳ του ἐγκατεστημένων ἀῤῥένων, πέμπων ἐντὸς τῆς ἀνωτέρω προθεσμίας, διὰ τὰ μὴ ἐν τῷ δήμῳ του ἐγκατεστημένα ἄῤῥενα, ἀντίγραφα τῶν γεννητηρίων πράξεων τῶν ἱερέων εἰς τὸν οἰκεῖον Δήμαρχον, ὅπως οὗτος ἐνεργήσῃ τὰ κατ’ αὐτὸν κατὰ τὴν σύνταξιν τῶν ἐτησίων μητρῴων τοῦ δήμου του. «Τὸ εἰς τριπλοῦν συνταχθὲν ἐτήσιον μητρῷον πέμπεται παρὰ τοῦ Δημάρχου, μετὰ τῶν βιβλίων τῶν ἱερέων, ἐπὶ ἀποδείξει, πρὸς τὸν οἰκεῖον Νομάρχην ἀνυπερθέτως ἐντὸς τοῦ μηνὸς Φεβρουαρίου τοῦ αὐτοῦ ἔτους». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 8, ὡς ἐτροπολογήθη). (Ὁμοίως γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 9–24, ὡς ἔχουσι).

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 25. (Ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει ἡ τροπολογία τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργείου, ὅπως ἀντικατασταθῶσι τὰ ἐν τῇ πρώτῃ γραμμῇ «ἄρθρων 22, 23 καὶ 24» διὰ τῶν ἑξῆς: «ἄρθρων 22, 23, 24 καὶ 27». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 25, ὡς ἐτροπολογήθη). (Ἀκολούθως γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 26, 27, 28 καὶ 29, ὡς ἔχουσιν).

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 30 ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργείου, προτείνοντος νὰ προστεθῇ ὡς δευτέρα παράγραφος τοῦ ἄρθρου τὸ ἑξῆς: «Αἱ ἀνωτέρω διατάξεις ἐφαρμόζονται καὶ ἐπὶ τῶν καταδικασθέντων εἰς ἐπανορθωτικὴν ποινὴν φυλακίσεως, τοὐλάχιστον ἐνιαυσίου, καὶ στερηθέντων διὰ τῆς ποινικῆς ἀποφάσεως, καθόλου ἢ ἐν μέρει, τῶν πολιτικῶν καὶ ἀστικῶν δικαιωμάτων των, ἅμα παύσῃ ἡ κατάστασις αὕτη». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 30, ὡς ἐτροπολογήθη). (Ὁμοίως γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 31–71, ὡς ἔχουσιν).

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 72 ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργείου, προτείνοντος νὰ προστεθῶσιν ἐν τέλει τοῦ ἄρθρου τὰ ἑξῆς· «τῆς 22 Ἰουνίου 1882 περὶ προσμετρήσεως τοῦ πρὸς προβιβασμὸν ἀξιωματικῶν ἀπαιτουμένου χρόνου.» (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 72, ὡς ἐτροπολογήθη). (Μετὰ ταῦτα γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 73–77, ὡς ἔχουσιν).

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 78 ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργείου, νὰ προστεθῇ κατόπιν τῆς λέξεως «ἐθνοφρουροὶ» ἡ λέξις «καλούμενοι». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 78, ὡς ἐτροπολογήθη). (Ὁμοίως γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 79–123, ὡς ἔχουσιν).

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 124 ὑπάρχει τροπολογία, νὰ προστεθῶσι μετὰ τὰς ἐν τῇ τρίτῃ γραμμῇ λέξεις «ΑΚΑʹ νόμου» αἱ λέξεις «τῆς 22 Ἰουνίου 1882 περὶ νομικῶν συμβούλων». (Μὲ τὴν προσθήκην ταύτην γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον). (Ὁμοίως γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 125, 126 καὶ 127, ὡς ἔχουσιν).

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 128 ὑπάρχει πρότασις τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργείου, νὰ διαγραφῶσιν αἱ ἐν τῇ πρώτῃ γραμμῇ λέξεις «ἐξαιρεῖται ἢ». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μετὰ τὴν διαγραφήν.) (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 129 καὶ 130, ὡς ἔχουσιν).

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 131 ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργείου, προτείνοντος νὰ τροποποιηθῇ τὸ ἄρθρον, ὡς ἑξῆς· «Δήμαρχοι, μὴ ἐγγράψαντες ἐν τῷ μητρῴῳ τῶν ἀῤῥένων τινὰ τῶν κατὰ τὰ ἄρθρα 22, 23, 24, 27 καὶ 168 δηλωσάντων ἢ δηλωθέντων, τιμωροῦνται μὲ χρηματικὴν ποινὴν δραχμῶν 100–150». (Γίνεται οὕτω δεκτὸν τὸ ἄρθρον. Ἐπίσης τὰ ἄρθρα 132,133 καὶ 134 ὡς ἔχουσιν).

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 135 ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργείου, ἔχουσα ὡς ἑξῆς: «Οἱ κατὰ τὸ ἄρθρον 11 ὑποβάλλοντες ἐνστάσεις περὶ ἐγγραφῆς παραλειφθέντων, ἐὰν, ὑπόχρεοι ὄντες εἰς τοῦτο, ὑπερβῶσι τὸ ὑπὸ τοῦ πρώτου ἐδαφίου τοῦ εἰρημένου ἄρθρου διαγραφόμενον χρονικὸν ὅριον, τιμωροῦνται μὲ πρόστιμον δραχμῶν 5 μέχρι 50 δι’ ἕκαστον τῶν ὑπὲρ τὸ ὅριον τοῦτο προταθέντων πρὸς ἐγγραφήν». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον τοῦτο, ὡς ἐτροπολογήθη, εἰς ἀντικατάστασιν τοῦ ἄρθρου 135 τοῦ νομοσχεδίου). (Ὁμοίως γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 136–158, ὡς ἔχουσιν).

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 159 ὑπάρχει ἡ ἑξῆς προσθήκη τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργείου: «περὶ ἀποχωρήσεως τῶν ἰσοβίων δικαστῶν καὶ τῶν μελῶν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου». (Μὲ τὴν προσθήκην ταύτην γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον. Ἐπίσης γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 160–165 ὡς ἔχουσιν). (Κατόπιν διαγράφεται τῇ προτάσει τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργείου, τὸ ἄρθρον 166, ἀναγνωσθὲν δὲ τὸ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἄρθρον 167, γίνεται δεκτόν, ταχθὲν ἄρθρον 166 τοῦ ψηφιζομένου). (Μετὰ ταῦτα ἀναγινώσκεται ἡ κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν ὑποβληθεῖσα καὶ τυπωθεῖσα τροπολογία τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργείου, καὶ γίνεται δεκτή, ταχθεῖσα μετὰ τὰς λέξεις, «εἰδικαὶ διατάξεις» ὡς ἄρθρον 167 τοῦ ψηφιζομένου). (Ὁμοίως γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 168–189, ὡς ἔχουσιν).

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἔχουσα οὕτως: «Ἀναβάλλονται τῆς ἐνεστώσης ἀπογραφῆς, ἡ μὲν ἔναρξις τῶν ἐργασιῶν τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων εἰς τὴν 1 Αὐγούστου ἐ. ἔ., ἡ δὲ κατάταξις τῶν κληρωτῶν εἰς τὴν 28 Δεκεμβρίου ἐ. ἔ.» (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀνωτέρω τροπολογία, τεθεῖσα ἄρθρον 189 τοῦ ψηφιζομένου). (Ἀναγνωσθέντος δὲ τοῦ ἄρθρου 189 τοῦ νομοσχεδίου, τῇ προτάσει τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργείου, προστίθενται ἐν ἑκάστῳ τῶν μνημονευομένων ἐν αὐτῷ νόμων, οἱ τίτλοι καὶ ἡ χρονολογία ἑνὸς ἑκάστου αὐτῶν. Μετὰ τὰς προσθήκας ταύτας, ψηφίζεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 189 τοῦ νομοσχεδίου, ταχθὲν ἄρθρον 190 τοῦ ψηφιζομένου). (Γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ναυτικῆς στρατολογίας. (Γίνεται δεκτὸν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κατωτέρας ἐκπαιδεύσεως ἐν τῷ πολεμικῷ ναυτικῷ. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἔχει).

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2. (Ἀναγινώσκεται).

§140ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, νὰ ἐκθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, διὰ ποῖον λόγον τὸ Κεντρικὸν Προγυμναστήριον ἱδρύεται ἐν Πόρῳ καὶ ὄχι ἐν τῷ Ναυστάθμῳ.

§141ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Διότι δὲν ὑπάρχει ἀρκετὸς χῶρος ἐν Ναυστάθμῳ.

§142ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τῷ Ναυστάθμῳ ὑπάρχει στρατών.

§143ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὁ ὁποῖος δὲν δύναται νὰ περιλάβῃ ὅλους τοὺς ναύτας τῆς ἀπογραφῆς.

§144ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἦναι ἀνάγκη νὰ συστηθῶσι συνεργεῖα ἐν Πόρῳ, ἀφοῦ πρόκειται νὰ ἀσκηθῶσι.

§145ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Διόλου. Διότι τὰ διπλώματα θὰ τὰ λαμβάνωσι, ἢ εἰς τὸ Προγυμναστήριον τοῦ Πόρου, ἢ εἰς τὰ πλοῖα. Ὅταν δὲ πρόκηται περὶ διπλωμάτων συνεργείων, θὰ τὰ λαμβάνωσιν ἐν τοῖς συνεργείοις τοῦ Ναυστάθμου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2).

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3. (Ἀναγινώσκεται).

§147ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Σχετικῶς μὲ τὸ ἄρθρον τοῦτο νομίζω, ὅτι τρία πλοῖα....

§148ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Θὰ ἦναι ἡ «Ὄλγα» καὶ ὁ «Ἄρης».

§149ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ «Ὄλγα» δὲν χρησιμεύει ὡς Σχολεῖον.

§150ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μάλιστα· καὶ θὰ ἐξακολουθῇ νὰ χρησιμεύῃ ὡς Σχολεῖον ἐκπαιδευτικὸν, μὲ τὴν διαφορὰν, ὅτι ὁ κυβερνήτης τῆς «Ὄλγας» θὰ ἦναι καὶ διευθυντὴς τοῦ Προγυμναστηρίου ἐν Πόρῳ, ἑπομένως δὲν θὰ ὑπάρχῃ δαπάνη.

§151ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἑπομένως θὰ διαλυθῇ ἡ μοῖρα.

§152ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὄχι, διότι ἡ μοῖρα σύγκειται ἀπὸ τὰ δύο ταῦτα πλοῖα, τὴν Ὄλγαν καὶ τὸν Ἄρην, τὰ ὁποῖα θὰ μεταβῶσιν εἰς Πόρον, καὶ ἑπομένως δὲν θὰ διαλυθῇ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3 ὡς ἔχει. Ὁμοίως γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 4 καὶ 5.)

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 6. (Ἀναγινώσκεται).

§154ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀρκοῦσι τρεῖς μῆνες πρὸς ἐκπαίδευσιν, κ. Ὑπουργέ;

§155ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν.) Βεβαίως σήμερον δὲν θὰ ἔχωμεν διετῆ θητείαν, καὶ ἐννοεῖται, ὅτι θὰ ἐπαρκέσῃ αὕτη, ὅπως οἱ ναῦται διέλθωσιν ὅλα τὰ στάδια, καθ’ ὅσον ἐξ αὐτῆς θὰ διανύσωσι τρεῖς μῆνες ἐν τῷ προγυμναστηρίῳ, ὅταν ἐξέλθωσιν ἐκ τῶν Σχολῶν, καὶ μετὰ τὴν παρέλευσιν τῆς θητείας των θὰ ἦναι ἐντελῶς κατηρτισμένοι.

§156ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν συνδυάσῃ τις τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου πρὸς τὸν ψηφισθέντα πρὸ ὀλίγου νόμον περὶ ναυτικῆς στρατολογίας, θὰ ἴδῃ ὅτι, οἱ πλεῖστοι ἐκ τῶν ναυτῶν μόνον ἐπὶ τρεῖς μῆνας θὰ διδάσκωνται, διότι θὰ τίθηνται εἰς διαθεσιμότητα.

§157ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἀπ’ ἐναντίας, ἐκ τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἔχω, πιστεύω, ὅτι δὲν θὰ ἔχωμεν πλεονάζοντα ἀριθμὸν ναυτῶν, ὥστε νὰ στείλωμεν μερικοὺς εἰς διαθεσιμότητα, διότι τότε μόνον θὰ πράξωμεν τοῦτο, ὅταν ἐκ τῶν ἐργατῶν θαλάσσης, τῶν ὑποχρέων εἰς ὑπηρεσίαν, θὰ ἔχωμεν ἀριθμὸν τοιοῦτον, ὥστε νὰ ὑπερβαίνῃ τὴν τακτικὴν δύναμιν τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ. Ἀπ’ ἐναντίας νομίζω, ὅτι καὶ σήμερον καὶ ἐπὶ τρία ἢ τέσσαρα ἔτη ἀκόμη δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος αὐτὸς καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν διαθεσιμότητα, ἐὰν δὲν αὐξήσῃ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐν τοῖς μητρῴοις περιλαμβανομένων, ὁ ὁποῖος σήμερον μόλις ἐπαρκεῖ εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ ναυτικοῦ. Τότε, ἀλλὰ τότε μόνον, θὰ ἐφαρμοσθῶσιν αἱ περὶ διαθεσιμότητος διατάξεις. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 6, ὡς ἔχει).

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 7. (Ἀναγινώσκεται.)

§159ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ χρόνος, ὁ ὁποῖος ὁρίζεται διὰ τὴν διδασκαλίαν τῶν ὁπλιτῶν, σχετικῶς πρὸς τὸν χρόνον, ὁ ὁποῖος ὁρίζεται διὰ τὴν διδασκαλίαν τῶν ἐσχαρέων καὶ τῶν διανομέων, δὲν νομίζετε, ὅτι εἶναι δυσανάλογος;

§160ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Οὐδεμία ὑπάρχει δυσαναλογία.

§161ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος εἶναι ὁ προορισμὸς τῶν διανομέων;

§162ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Αὐτοὶ διανέμουσι τὰ διάφορα τρόφιμα εἰς τὰ πλοῖα, εἶναι δὲ τόσον δύσκολος ἡ ὑπηρεσία αὕτη, ὥστε σήμερον τὴν ἐκτελοῦσιν οἱ ὑπαξιωματικοὶ καὶ οἱ ὑπολογισταί.

§163ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν ἐρώτησιν αὐτὴν τὴν ἔκαμα, διότι πιστεύω, ὅτι, ἀφοῦ ἀπαιτοῦνται 4 μῆνες διὰ νὰ μάθῃ τις τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ μαγείρου καὶ τοῦ διανομέως, μοὶ φαίνεται, ὅτι θ’ ἀπαιτῆται πολὺ μεγαλύτερον διάστημα, διὰ νὰ γίνῃ τις ὁπλίτης.

§164ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι μετὰ τοὺς μῆνας αὐτοὺς λαμβάνουσιν οὗτοι πτυχίον τῆς εἰδικότητός των, ἐνῷ οἱ ὁπλῖται καθ’ ὅλον τὸν χρόνον ἐξακολουθοῦσι τὰ γυμνάσια.

§165ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῦ;

§166ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Εἰς τὰ διάφορα πλοῖα, ὅπου θὰ ἐξακολουθῶσι γυμναζόμενοι.

§167ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν ἐρώτησιν ταύτην τὴν ἀπηύθυνα, διότι δὲν πρόκειται περὶ τοῦ μέλλοντος, ἀλλὰ καὶ περὶ τοῦ παρόντος, διότι ἐπὶ τοῦ παρόντος βλέπομεν, ὅτι τὰ πλεῖστα τῶν πλοίων παροπλίζονται καὶ εἴτε ἀπολύονται οἱ ναῦται, εἴτε τίθενται εἰς διαθεσιμότητα, καὶ ἐὰν τοὺς καλέσωμεν κατόπιν εἰς τὴν ἐφεδρείαν, δὲν θὰ ἦναι γεγυμνασμένοι.

§168ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Καὶ ἐπὶ τοῦ παρόντος τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές, διότι ἐφέτος ἔγινε πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον πρὸ πολλῶν ἐτῶν δὲν εἶχε γίνει, ἐγένετο μοῖρα γυμνασίων, καὶ ὑπάρχουσι ναῦται, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ 9 ὅλους μῆνας ἔκαμαν γυμνάσια, καὶ δύναμαι νὰ σᾶς διαβεβαιώσω, ὅτι εἶναι πολὺ καλὰ γεγυμνασμένα τὰ πληρώματα. Ἐὰν δὲ προβαίνωμεν εἰς τὸν παροπλισμὸν, τὸ πράττομεν, διότι, ὡς ἐκ τῆς ψηφίσεως τοῦ νέου περὶ στρατολογίας νόμου, δὲν θὰ γίνῃ κατάταξις κληρωτῶν κατὰ Ἰούλιον, ἀλλὰ μόνον κατὰ τὸν Ὀκτώβριον, ὅτε θέλει ἐφαρμοσθῇ ὁ νέος περὶ στρατολογίας νόμος, ἑπομένως μεταξὺ Ἰουλίου καὶ Ὀκτωβρίου μικρὸς ἔσεται ὁ ἀριθμὸς τῶν ναυτῶν. Ἐκ τοῦ γεγονότος τούτου καὶ μόνου ἐπιβάλλεται ὁ παροπλισμὸς πλοίων τινῶν. Ἐὰν εἴχομεν δύναμιν ἀρκετὴν δι’ ὅλα τὰ πλοῖα, δὲν ἠθέλομεν προβῆ εἰς τὸν παροπλισμόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 7, ὡς ἔχει. Ὁμοίως γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἔχουσιν, ὡς καὶ τὸ σύνολον).

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ΦΑʹ. Νόμου περὶ συστάσεως Ταμείου τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν τοῦ Βασιλικοῦ Ναυτικοῦ. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ καὶ τὰ ἄρθρα 1–6, ὡς ἔχουσιν).

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 7 ὑπάρχει προσθήκη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν λέξεων: «τῆς 27 Μαρτίου 1874 περὶ συστάσεως Ταμείου ἀποστράτων ἀξιωματικῶν τοῦ Βασιλικοῦ Ναυτικοῦ». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μὲ τὴν ἀνωτέρω προσθήκην, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). (Ὁμοίως γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως εἰς γʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον περὶ καταστάσεως τῶν ὑπαξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ).

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐπιβολῆς δικαιώματος καταναλώσεως ἐπὶ τοῦ ζύθου καὶ τῶν οἰνοπνευματούχων ὑγρῶν ἀναβάλλεται. Γʹ. συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὀργανισμοῦ τῶν προξενικῶν ἀρχῶν. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ ἄρθρον 1). Ἄρθρον 2. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἀντικατασταθεισῶν ἐν τῷ τροποποιουμένῳ ἄρθρῳ 74 τῶν λέξεων: «οἱ μὲν φέροντες δίπλωμα τῆς νομικῆς σχολῆς τοῦ ἐθνικοῦ, ἢ ἄλλου ὁμοταγοῦς πανεπιστημίου, ἂν διετέλεσαν ἐν τῇ προξενικῇ ὑπηρεσίᾳ ἐπὶ ἓν τοὐλάχιστον ἔτος, οἱ δὲ στερούμενοι τοῦ προσόντος τούτου, ἂν διετέλεσαν ἐν αὐτῇ ἐπὶ πενταετίαν» διὰ τῶν ἑξῆς: «ἐὰν φέρωσι δίπλωμα τῆς νομικῆς σχολῆς τοῦ ἐθνικοῦ ἢ ἄλλου ὁμοταγοῦς πανεπιστημίου, οἱ δὲ στερούμενοι τοῦ προσόντος τούτου, ἂν διετέλεσαν ἐν τῇ προξενικῇ ὑπηρεσίᾳ ἐπὶ πενταετίαν.») Ἄρθρον 3. (Ἀναγινώσκεται).

§172ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Προτείνω, ὅπως, τὸ ἀπὸ τῆς ἐννάτης γραμμῆς μέχρι τέλους τοῦ τροποποιουμένου ἄρθρου 112 γραφόμενον «ἢ ὡς πρόξενος ἐπὶ δεκαετίαν ἢ ὡς γενικὸς πρόξενος ἐπὶ πενταετίαν πρὸ τῆς 1 Ὀκτωβρίου 1882, εἴτε διατελεῖ ἐν ὑπηρεσίᾳ, εἴτε εὑρίσκεται ἐκτὸς αὐτῆς» ἀντικατασταθῇ ὡς ἑξῆς· «ἢ ὡς πρόξενος, πρόεδρος ἢ πάρεδρος προξενικοῦ δικαστηρίου ἐπὶ δεκαετίαν, ἢ ὡς γενικὸς πρόξενος ἐπὶ πενταετίαν, εἴτε διατελεῖ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, εἴτε εὑρίσκεται ἐκτὸς αὐτῆς». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3, οὕτω τροποποιηθέν. Ἐπίσης γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 4–9, ὡς ἔχουσιν).

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 10. (Ἀναγινώσκεται).

§174ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Νὰ προστεθῶσι μετὰ τὰς λέξεις «ὁσάκις δὲ οἱ ἐν αὐτοῖς» αἱ λέξεις «πλὴν τῆς Φιλιππουπόλεως». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 10 μὲ τὴν προσθήκην ταύτην. Ἐπίσης γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 11 καὶ 12 καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ τῶν ἐν Βοσπόρῳ καὶ Ἴστρῳ ῥυμουλκῶν ποταμοπλοίων νόμου ΩΞΑʹ τῆς 25 Ἀπριλίου 1880. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ, τὰ ἄρθρα 1–4 ὡς ἔχουσι, διαγράφεται τὸ ἄρθρον 5, γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 6 ταχθὲν ὡς 5, ἐπίσης τὸ 7 ταχθὲν ὡς 6 καὶ διαγραφείσης τῆς ἐν τῇ γʹ. γραμμῇ λέξεως «ὑπάρχον». Γίνονται δεκτὰ, ὡς ἔχουσι, τὰ ἄρθρα 8–21 ταχθέντα ὡς ἄρθρα 7–20. Ψηφίζεται εἶτα τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). (Γίνεται δεκτὸν εἰς γʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐπεκτάσεως τῆς δικαιοδοσίας τοῦ ἐν Γαλαζίῳ προξενείου.)

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρχόμεθα εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ ποιμνιοβοσκῆς.

§177ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἄς ἀναβληθῇ.

§178ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δηλῶ ἀπὸ σήμερον, ὅτι ἐπιθυμῶ, νὰ ἐξαιρεθῇ ὁ νομὸς Ἄρτης.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἀπὸ 18 7βρίου 1836 Β. Διατάγματος περὶ ἀνακοπῆς. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου).

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1. (Ἀναγινώσκεται).

§181ΡΙΚΑΚΗΣ. Εἰς αὐτὸ ὑποβάλλω τροποποιήσεις τινὰς ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς ἐπιδόσεως, διότι πρέπει νὰ ἔχωμεν τὴν βεβαιότητα, ὅτι ἐγένετο εἰς τὸν διάδικον ἡ ἐπίδοσις. Ὑποβάλλω τροπολογίαν. (Ὅρα Παράρτημα). (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταῤῥυθμίσεως τῶν ἄρθρων 689 καὶ 690 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν).

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1. (Ἀναγινώσκεται).

§184ΣΑΚΚΗΣ. Εἰς τὴν πρώτην παράγραφον τοῦ ἄρθρου 689 προτείνω νὰ προστεθῶσι μετὰ τὴν φράσιν «τῆς κατοικίας τοῦ ὀφειλέτου» τὰ ἑξῆς: «προσάγοντες πιστοποιητικὸν τοῦ ἁρμοδίου Δημάρχου περὶ τούτου».

§185ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Μάλιστα. Διατυπώσατε τὴν πρότασίν σας. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, ὡς καὶ τὸ σύνολον). (Ὡσαύτως γίνεται δεκτὸν εἰς δευτέραν συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ προσθέτου διατάξεως εἰς τὸ ἄρθρον 182 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας.)

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ συμπληρώσεως καὶ μεταῤῥυθμίσεως τῶν ἄρθρων 336, 337,338, 339 καὶ 341 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας.

§187ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐγὼ ἤθελον παρακαλέσει, ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς δεχθῇ, ἵνα τὸ νομοσχέδιον τοῦτο σταλῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν, ὅπως μελετηθῇ, διότι θίγει σοβαρὰ συμφέροντα· καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ.

§188ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ καταθέτω δύο τροπολογίας.

§189ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης.). Εἶμαι διατεθειμένος νὰ δεχθῶ τινας τῶν τροπολογιῶν, ἀλλ’ εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν περὶ τούτων. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχή. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 1.)

§190ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Αὐτὸ τὸ «ἀπολύτως» ἐπὶ τοῦ τροποποιουμένου ἄρθρου 341 νὰ διαγραφῇ.

§191ΣΑΚΚΗΣ. Ἐγὼ δὲν συμφωνῶ, ὅτι πρέπει νὰ διαγραφῇ ἡ λέξις «ἀπολύτως», διότι πράγματι οἱ δικηγόροι ἐνθαῤῥύνουσι τοὺς κατηγορουμένους ν’ ἀπόσχωσι. Δὲν πειράζει, τοῖς λέγουσιν, ἀφήσατε ὁριστικὴν τὴν ἀπόφασιν.

§192ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἢ δὲν ἔκαμε τὸν δικηγόρον ὁ κ. προαγορεύσας, ἢ δὲν τὸν ἔκαμεν εἰλικρινῶς, ἵνα γνωρίζῃ, ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι δικαίωμα, τὸ ὁποῖον μεταχειρίζονται ὡς παίγνιον οἱ δικηγόροι, ἐπὶ κινδύνῳ τῆς τύχης τοῦ κατηγορουμένου. Ὅστις εἰργάσθη ὡς τίμιος δικηγόρος, γνωρίζει, ὅτι πολλοὶ κατηγορούμενοι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρασταθῶσιν ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου ἐξ ἀδυναμίας, καίπερ καλούμενοι πρὸς συζήτησιν τῆς ἀνακοπῆς των. Αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους ζητοῦσιν ἤδη νὰ τοὺς ἀποκλείσωσι τοῦ δικαιώματος ν’ ἀπολογηθῶσιν ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου, καὶ νὰ ἐπιβληθῇ εἰς αὐτοὺς ἡ ποινή, ἡ ὁποία ἐπεβλήθη εἰς τὴν κατ’ ἐρήμην συζήτησιν, καθ’ ἣν οὐδεμία προσοχὴ καταβάλλεται οὐδὲ περὶ τοῦ χαρακτηρισμοῦ τῆς πράξεως, οὐδὲ περὶ τῶν κατὰ τὴν διαδικασίαν λαμβανόντων χώραν. Ἀπόδειξιν τούτου ἔχω σημερινὴν δίκην, καθ’ ἣν κατηγορούμενος εἶχε καταδικασθῆ ἐρήμην, ἐνῷ κατὰ τὴν διαδικασίαν οὐδὲ λόγος ἐγένετο περὶ αὐτοῦ. Πρόκειται λοιπὸν περὶ τούτου καὶ μόνου: νὰ μὴ ἄγηται εἰς τὰς φυλακὰς, ὡς πρόβατον, ὁ πολίτης, καὶ δὲν πρόκειται περὶ τῆς στρεψοδικίας, τῆς ὁποίας θέλουσι νὰ ἐπωφεληθῶσιν ἄτεχνοι καὶ μὴ εἰλικρινεῖς ὑπερασπισταί. Ζητῶ λοιπὸν, ν’ ἀκούηται ὁ πολίτης κατηγορούμενος, καὶ οὐδὲν πλέον, νὰ δύνηται ν’ ἀπολογηθῇ, διὰ ν’ ἀποδοθῇ εἰς αὐτὸν δικαιοσύνη. Προτείνω λοιπὸν ν’ ἀπαλειφθῇ τὸ «ἀπολύτως».

§193ΤΟΜΑΝ. Νὰ μὴ στερῆται τοῦ δικαιώματος ἐκεῖνος, ὅστις δὲν ἐμφανίζεται πρὸς ὑποστήριξιν τῆς ἀνακοπῆς αὐτοῦ ἕνεκα λόγων ἀνεξαρτήτων τῆς θελήσεώς του. Πῶς θέλετε νὰ καθιερώσητε νῦν ἐξαιρετικῶς, παρὰ πάντας τοὺς κανόνας τοῦ δικαίου, τὴν ἀρχὴν, ὅτι ἀπώλεσε δικαίωμα ἐκεῖνος, ὅστις δὲν δύναται ἕνεκα ἀδυναμίας νὰ τὸ ἀσκήσῃ; Βεβαίως, ἐὰν εἴπωμεν ἐν τῷ νόμῳ, ὅτι ἐπιτρέπεται δευτέρα ἀνακοπὴ, θὰ δώσωμεν λαβὴν εἰς καταχρήσεις. Ἐπιδιώκομεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καὶ τώρα γίνεται πρακτικῶς, νὰ ἐπιτρέπηται δευτέρα ἀνακοπὴ ἐκ τῆς κρίσεως τοῦ Δικαστηρίου, ἐὰν ὁ ἀνακόπτων, ἕνεκα ἀνεξαρτήτων τῆς θελήσεώς του περιστατικῶν, δὲν ἠδυνήθη νὰ προσέλθῃ, διὰ νὰ μὴ στερήσητε ἑνὸς ἱεροῦ δικαιώματος ἄνθρωπον, ὅστις ἐξήρτηται ἐκ τῆς διακρίσεως ἁπλῶς τοῦ Εἰσαγγελέως νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὸ Δικαστήριον διὰ πρᾶξιν, τὴν ὁποίαν μόνος ὁ μηνυτὴς ἀποδίδει εἰς αὐτὸν, καθ’ ὅσον ἔχετε μάλιστα ἀτελεστάτην νομοθετικὴν διάταξιν περὶ ἐπιδόσεως, δὲν ἔχετε δὲ καὶ συγκοινωνίαν ἐντελῆ, ὥστε νὰ δύνησθε νὰ εἴπητε, ὅτι ἡ ἀσφάλεια περὶ τὴν ἐπίδοσιν καὶ ἡ συγκοινωνία σοῦ δίδει ὅλα τὰ μέσα νὰ προσέλθῃς πρὸς ὑποστήριξιν τῶν δικαίων σου.

§194ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν μεσολαβῇ εἷς ποταμὸς ἀδιάβατος, ἢ ἐπῆλθε χειμὼν βαρὺς, ἕπεται, ὅτι πρέπει νὰ ὑποστῶ τὴν ποινὴν, ἥτις μοὶ ἐπεβλήθη κατὰ τὴν ἐρήμην δίκην; Προχθὲς ὑπερασπίσθην εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον Ἀθηνῶν κατηγορούμενον, ὁ ὁποῖος, δικασθεὶς ἐρήμην, κατεδικάσθη καὶ ἔκαμεν ἀνακοπὴν, καὶ ὑπεβλήθη εἰς ἔξοδα, καὶ μετὰ βίας καὶ κόπου ἠδυνήθη ν’ ἀπαλλαγῇ.

§195ΡΙΚΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι δύναται νὰ συμβιβασθῇ, ἐὰν τὸ ἄρθρον γίνῃ ὡς ἑξῆς· ἐὰν ὁ ἀνακόπτων δὲν ἐμφανισθῇ ἐξ ἀπειθείας.

§196ΤΟΜΑΝ. Τοῦτο λέγει ὁ νόμος, τὸ ἀπολύτως ὅμως δὲν δύναται νὰ μείνῃ.

§197ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Εἰς τὴν γʹ ἀνάγνωσιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς καὶ τὸ ἄρθρον 2 καὶ τὸ σύνολον). (Ψηφίζεται εἰς βʹ συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀντικαταστάσεως τῶν ἄρθρων 118 καὶ 234 τοῦ νόμου περὶ ὀργανισμοῦ τῶν Δικαστηρίων).

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐνόρκων.

§199ΡΙΚΑΚΗΣ. Δὲν ἠξεύρω, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔφερεν εἰς τὸ 1 ἄρθρον κἀμμίαν τροπολογίαν.

§200ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Καὶ δὲν θὰ φέρω. Εἶμαι διατεθειμένος νὰ δεχθῶ πᾶσαν πρότασιν περὶ αὐξήσεως τοῦ ποσοῦ· ὡς πρὸς τὸν τρόπον βεβαιώσεως ὅμως, νομίζω, ὅτι εἶναι δίκαιον ν’ ἀρκεσθῶμεν εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 19.

§201ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἡ ἀκίνητος περιουσία δραχμῶν 10,000 δὲν εἶναι κἀμμία ἐγγύησις διὰ τὴν Πολιτείαν, διότι ἠμπορῶ νὰ ἔχω μίαν οἰκίαν 10,000 δραχμῶν, ἐν τῇ ὁποίᾳ νὰ κατοικῶ, καὶ νὰ μὴ ἔχω κἀμμίαν ἄλλην πρόσοδον. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ περιορισθῶμεν μόνον εἰς τὴν πρόσοδον τὴν ἐνιαυσίαν, τὴν ὁποίαν, ἂν θέλητε, δύνασθε ν’ αὐξήσητε. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ ἄρθρον 1).

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2. (Ἀναγινώσκεται).

§203ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου εἰσέρχεται ἕκαστος ἐλευθέρως εἰς τὴν θέσιν τοῦ δικαστοῦ. Ἕκαστος Δήμαρχος δύναται νὰ λέγῃ, ὅτι ὁ δεῖνα ἔχει 2,000 δραχμὰς, εἴτε ἐκ τῆς μεσιτείας, εἴτε διότι εἶναι ἀνθρακεύς. Ἀφοῦ λοιπὸν βάσις εἶναι, νὰ προβιβασθῇ τὸ ἀξίωμα τοῦ ἐνόρκου, νομίζω, ὅτι, ἀντὶ τῆς ἀκινήτου περιουσίας καὶ τοῦ εἰσοδήματος τῶν 2,000 δραχμῶν, ἢ σὺν τούτοις, νὰ προσδιορισθῇ, ὅστις πληρόνει φόρον εἰς τὸ Δημόσιον ἐξ ἀμέσων φόρων δραχ. 200.

§204ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). 100 δραχμάς.

§205ΚΑΛΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε θὰ εἰσέλθωσιν ὅλοι οἱ τσοπάνιδες.

§206ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον δὲν ὑπάρχει διαδικασία, καθ’ ἣν θὰ βεβαιῶται ἡ γνῶσις τῆς γραφῆς καὶ τῆς ἀναγνώσεως. Θέσατε τοὐλάχιστον ἀπολυτήριον Σχολαρχείου, ἔστω καὶ ἀπολυτήριον Ἀλληλοδιδακτικοῦ Σχολείου, διὰ νὰ ἔχωμεν τέλος πάντων ἐπίσημον βεβαίωσιν, ὅτι γνωρίζει γραφὴν καὶ ἀνάγνωσιν.

§207ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐγὼ δὲν ἔχω δισταγμὸν, ὅτι οἱ ἔχοντες τὰ προσόντα, κατὰ κανόνα, μὲ ἐλαχίστας ἐξαιρέσεις, θὰ ἔχωσι καὶ ἀπολυτήριον Δημοτικοῦ Σχολείου, δυσκολία ὅμως θὰ παρουσιασθῇ εἰς τὴν ἀπόδειξιν τοῦ ἀπολυτηρίου, διότι θὰ εὑρεθῶσι πολλοὶ πεντηκοντούτιδες, ἔχοντες 20 καὶ 25 χιλιάδων δραχμῶν περιουσίαν, ἢ 10 καὶ 15 χιλιάδων δραχμῶν εἰσόδημα, οἵτινες, δικαιούμενοι νὰ ὑπηρετήσωσι τὴν Πολιτείαν ὡς ἔνορκοι, δὲν θὰ δύνανται νὰ παρουσιάσωσι τοιοῦτον ἀπολυτήριον.

§208ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν εὕρητε ἄλλον τρόπον, δι’ οὗ νὰ βεβαιῶται ἡ γνῶσις τῆς γραφῆς καὶ τῆς ἀναγνώσεως, ὅταν δὲν ἔχῃ οὔτε ἀπολυτήριον Δημοτικοῦ Σχολείου, ἔχει καλῶς· διότι ναὶ μὲν καὶ μεταξὺ ἀνθρώπων μὴ ἐχόντων ἀπολυτήριον τοιοῦτον, ὑπάρχουσιν ἄνθρωποι ἐντιμότατοι, ἀλλ’ ὅταν ἦναι ἐντελῶς ἀγράμματοι, δύνανται νὰ παραπλανηθῶσι.

§209ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Νομίζω, ὅτι πρέπει ν’ ἀρκεσθῶμεν εἰς τὴν βεβαίωσιν τοῦ Δημάρχου, ὁ ὁποῖος ὑπ’ εὐθύνην του βεβαιοῖ. Ἐὰν εὑρίσκητε, ὅτι εἶναι ἀνεπαρκὴς ἡ ἀνάπτυξις τοῦ νὰ γνωρίζῃ γραφὴν καὶ ἀνάγνωσιν, μὴ λησμονῆτε, ὅτι τοῦτο ἀπαιτεῖται σχετικῶς πρὸς τ’ ἄλλα προσόντα.

§210ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν γραφὴν καὶ τὴν ἀνάγνωσιν δὲν τὴν θεωρῶ ὡς ἐγγύησιν τῆς τιμιότητος βεβαίως, διότι δύναται, χωρὶς νὰ γνωρίζῃ οὔτε τὸ Ἀλφάβητον, νὰ ἦναί τις ἐντιμότατος ἄνθρωπος, μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι δύναται ν’ ἀποπλανηθῇ. Διὰ τοῦτο θέλω νὰ γνωρίζῃ γραφὴν καὶ ἀνάγνωσιν, διὰ νὰ ἠξεύρῃ τί γράφεται.

§211ΡΙΚΑΚΗΣ. Ὁ ἔχων τὸ δίπλωμα ὑποτίθεται, ὅτι εἶναι ἄνθρωπος μορφωμένος· ὁ ἔχων ἀπολυτήριον Γυμνασίου καὶ μὴ ἔχων κἀνὲν ἄλλο ἔργον δὲν παρέχει κἀμμίαν ἐγγύησιν. Ἐπειδὴ ἄνθρωπός τις ἔτυχε νὰ γίνῃ Δημοτικὸς Σύμβουλος καὶ εἶναι σουλατσαδόρος, θὰ τὸν κάμω ἔνορκον;

§212ΣΑΚΚΗΣ. Εἰς τὴν κατηγορίαν ταύτην πρέπει νὰ προστεθῇ· «καὶ οἱ μὴ ὄντες ὀφειλέται τοῦ Δημοσίου.»

§213ΤΟΜΑΝ. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2).

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3. (Ἀναγινώσκεται).

§215ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ εἴπομεν, ὅτι καλὸν ἦτο νὰ τεθῇ ὡς συμπληρωτικὸν προσὸν τοῦ 1 ἄρθρου καὶ ἡ πληρωμὴ ἀμέσου τινὸς φόρου, δι’ αὐτὸ φρονῶ, ὅτι εἰς τὸ ἄρθρον 3, προκειμένου περὶ τῶν ἀνικανοτήτων πρέπει, νὰ θέσωμεν: «προσκαίρως δὲ οἱ καθυστεροῦντες ἐπὶ διετίαν τὴν πληρωμὴν τῶν ἀμέσων φόρων», ὥστε νὰ μὴ ἦναι προσὸν εἰκονικόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3).

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4. (Ἀναγινώσκεται), (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 4–7 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 8. (Ἀναγινώσκεται).

§218ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ τοῦ ἄρθρου 6 μέχρι τοῦ ἄρθρου 9 γίνεται λόγος, πῶς συντάσσονται ἀρχικῶς οἱ κατάλογοι ἀνὰ πᾶσαν τριετίαν. Φρονῶ, ὅτι ἡ ἀπὸ τοῦ ἄρθρου 9 ἀρχομένη διαδικασία εἶναι καὶ περιττὴ καὶ ἐπιζημία, καὶ νομίζω, ὅτι, ἀφοῦ καταρτισθῶσιν οἱ κατάλογοι ὑπὸ τῶν Δημάρχων, καὶ μετὰ ταῦτα ἀναθεωρηθῶσιν ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν, πρέπει ἀμέσως ὑπὸ τούτου νὰ πέμπωνται εἰς τὸν Εἰσαγγελέα τῶν Ἐφετῶν, χωρὶς νὰ μεσολαβῇ ὁ Νομάρχης, διότι εὐθὺς ὡς δώσητε δικαίωμα ἐκλογῆς, εἴτε εἰς τὸν Νομάρχην, εἴτε εἰς τὸν Πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν ἢ τῶν Ἐφετῶν, εἴτε εἰς τὸν Πρόεδρον τοῦ Ἀρείου Πάγου, εὐθὺς ἀρχίζει τὸ ῥουσφέτι· ὁ Νομάρχης θὰ ἐκλέξῃ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ προσέλθωσι νὰ ἐκλιπαρήσωσι, καὶ αὐτοὶ βεβαίως θὰ ἦναι οἱ χειρότεροι. Διὰ τοῦτο προτείνω, ὅπως τὰ ἄρθρα 9–12 καταρτισθῶσιν οὕτω πως. Ἄρθρον 9. «Οἱ κατάλογοι, ὁριστικῶς καταρτισθέντες, πέμπονται ὑπὸ τῶν Προέδρων τῶν Πρωτοδικείων μέχρι τῆς 1 Σεπτεμβρίου πρὸς τὸν Εἰσαγγελέα τῶν Ἐφετῶν τῆς περιφερείας των, ὅστις καταρτίζει ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ μηνὸς τὸν γενικὸν κατάλογον, περιέχοντα πάντας τοὺς ἐν τῇ περιφερείᾳ τῶν Ἐφετῶν κεκτημένους κατὰ τὰ ἀνωτέρω τὰ προσόντα ἐνόρκου, καὶ ἐπιμελεῖται τῆς ταχίστης δημοσιεύσεως αὐτοῦ διὰ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως.» Ἄρθρον 10. Τὸ ἄρθρον τοῦτο νὰ τροπολογηθῇ ὡς ἑξῆς· «Ὁ κατὰ τὰς ἀνωτέρω διατάξεις καταρτιζόμενος γενικὸς κατάλογος πρέπει νὰ δημοσιεύηται ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως, διῃρημένος εἰς στήλας, περιεχούσας τὸ ὄνομα, τὸ ἐπώνυμον, τὴν κατοικίαν, τὸ ἐπάγγελμα, τὴν ἡλικίαν καὶ τὰ λοιπὰ προσόντα ἑκάστου τῶν ἐγγεγραμμένων ἐν αὐτοῖς.» Ἄρθρον 11. Τὸ ἄρθρον τοῦτο νὰ τροπολογηθῇ ὡς ἑξῆς. «Ἐκ τοῦ γενικοῦ τούτου καταλόγου ἐκλέγεται διὰ κλήρου κατὰ τὰ κατωτέρω ὁ ἀπαιτούμενος ἀριθμὸς τῶν ἐνόρκων». Ἄρθρον 12. «Κατ’ ἔτος ἐντὸς τοῦ μηνὸς Δεκεμβρίου ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν, προκαλῶν παρὰ τῶν οἰκείων Δημάρχων καὶ Εἰσαγγελέων πληροφορίας, σημειοῖ ἐν τῷ ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως δημοσιευθέντι γενικῷ καταλόγῳ τὰς τυχὸν ἐν τῷ μεταξὺ ἐπελθούσας ἀποβιώσεις, ἢ ἀνικανότητας, ἀντικρὺ ἑκάστου σχετικοῦ ὀνόματος, τοῦθ’ ὅπερ πράττει, κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον καὶ τρόπον, καὶ κατὰ τὰ δύο ἑπόμενα ἔτη μέχρι τοῦ ὁριστικοῦ, κατὰ τὸ ἄρθρον 6 τοῦ παρόντος νόμου, ἀνασχηματισμοῦ τοῦ καταλόγου.» (Ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 8 καὶ 9, καὶ ὡς τὰ λοιπὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐποπτείας καὶ ἐπιθεωρήσεως τῶν δικαστικῶν γραφείων. (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον).

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταῤῥυθμίσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων. (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου).

§221ΣΑΚΚΗΣ. Προτείνω, κ. Πρόεδρε, νὰ προστεθῇ εἰς τὸ ἄρθρον 4, ὅτι ὁ ἐπὶ 10 ἔτη διατελέσας γραμματεὺς Πρωτοδικείου δύναται νὰ λαμβάνῃ δίπλωμα συμβολαιογράφου, χωρὶς νὰ ἔχῃ ἀνάγκην νὰ ὑποστῇ ἐξετάσεις πρὸς τοῦτο.

§222ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Κατὰ τὸ ἄρθρον 10, «εἰς Εἰσαγγελέα παρὰ Πρωτοδίκαις προβιβάζεται ὁ ὡς Πρωτοδίκης ἐπὶ 4 ἔτη, ἢ ὡς Ἀντεισαγγελεὺς ἐπὶ 5 ἔτη διατελέσας». Κατὰ τὸν νόμον ἓν γένει τὸν περὶ προσόντων τῶν Δικαστικῶν ὑπαλλήλων, διάκρισις μεταξὺ Ἀντεισαγγελέως καὶ Πρωτοδίκου δὲν γίνεται, οὔτε πρέπει νὰ γίνηται· ἀφοῦ δὲ ὁ νόμος οὐδεμίαν ποιεῖται διάκρισιν, οὔτε εἰς τὰς ἐξετάσεις πρέπει νὰ γίνηται διάκρισις. Καὶ δὲν γνωρίζω πῶς ἐπεκράτησεν, ὥστε ἡ ἐπιτροπὴ ν’ ἀποφαίνηται, ὅτι ὁ δεῖνα εἶναι ἄξιος δι’ Ἀντεισαγγελεύς, ὁ ἕτερος διὰ Πρωτοδίκης, χωρὶς ὁ νόμος νὰ ποιῆται διάκρισιν περὶ τούτων, καὶ ὁ Ὑπουργὸς, ἀκούων τὴν ἐπιτροπὴν, δὲν διορίζει τὸν δι’ Ἀντεισαγγελέα κριθέντα ἱκανὸν εἰς τὴν θέσιν τοῦ Πρωτοδίκου. Τοῦτο εἶναι ἰδιαιτέρα διάκρισις, ἣν αὐθαιρέτως ἐποιήσατο ἡ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπή. Ἀφοῦ λοιπὸν ὁ νόμος δὲν ἔχει διάκρισιν, εὑρίσκω ἄτοπον τὴν διάκρισιν ταύτην τοῦ ἄρθρου 10· διότι, ἐὰν ὁ Πρωτοδίκης, ὁ ἐπὶ 4 ἔτη ὑπηρετῶν, ἦναι ἄξιος νὰ καταλάβῃ τὴν θέσιν τοῦ Εἰσαγγελέως, κατὰ μείζονα λόγον εἶναι ἄξιος διὰ τὴν θέσιν ταύτην ὁ ἐπὶ 4 ἔτη ὡς Ἀντεισαγγελεὺς ὑπηρετῶν, ὁ ὁποῖος καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς ὑπηρεσίας του ἦτο Εἰσαγγελεὺς, διότι καὶ εἰσαγγελεύει κατὰ τὸ πλεῖστον καὶ ἐνεργεῖ εἰσαγγελικὴν ὑπηρεσίαν πάντοτε.

§223ΡΙΚΑΚΗΣ. Νομίζω, ὅτι παρελείφθη ἐν τῇ προκειμένῃ μεταῤῥυθμίσει τοῦ περὶ προσόντων νόμου μία οὐσιώδης προσθήκη, τὴν ὁποίαν θεωρῶ ἀναγκαίαν, δηλ. νὰ προστεθῇ, ὅτι δὲν ἀρκεῖ ἡ ἐξέτασις τοῦ δικηγόρου, ὅπως διορισθῇ οὗτος εἰς τὴν θέσιν τοῦ Δικαστοῦ, ἀλλὰ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ γνωμοδότησις τοῦ Προέδρου καὶ τοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ Δικαστηρίου, παρ’ ᾧ ὑπηρέτησεν ὡς δικηγόρος ἐπὶ 2 ἔτη, διότι ἴσως ὁ δικηγόρος οὗτος κατὰ τὰ δύο αὐτὰ ἔτη δὲν ἀνέπτυξε τοιαύτην διαγωγὴν καὶ τοιαῦτα προσόντα, τὰ ὁποῖα νὰ τὸν συνιστῶσι διὰ τὴν θέσιν τοῦ Δικαστοῦ. Εἰς δὲ τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἀντιτάσσω τὴν παρατήρησιν, ὅτι κατ’ ἐμὲ ἡ διάκρισις μεταξὺ ὑπηρεσίας Πρωτοδίκου καὶ Ἀντεισαγγελέως πρέπει νὰ μείνῃ, ὄχι μόνον, διότι ἐπεκράτησε νὰ συνιστῶνται διὰ τὴν θέσιν τοῦ Πρωτοδίκου οἱ ἱκανώτεροι, ἀλλὰ καὶ διότι ὁ ἰσόβιος δικαστὴς, διὰ νὰ παραιτηθῇ τῆς ἰσοβιότητος, καὶ δεχθῇ νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν Εἰσαγγελικὴν ὑπηρεσίαν, πράττει μίαν θυσίαν, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ διευκολύνωμεν δι’ αὐτοῦ τοῦ πλεονεκτήματος. Συγχρόνως παρατηρῶ εἰς τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι πρέπει νὰ τηρηθῇ μία ἱεραρχία, ἡ ὁποία δὲν τηρεῖται ὡς ἔχει τὸ νομοσχέδιον· δηλαδὴ οἱ Δικασταὶ, προβιβαζόμενοι νὰ προβιβάζωνται ἀπὸ βαθμοῦ εἰς βαθμὸν, καὶ νὰ μὴ δύνηται νὰ γίνῃ ὁ Πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν ἀμέσως Ἀρειοπαγίτης, χωρὶς νὰ διατρέξῃ ὅλα τὰ στάδια καὶ νὰ ὑποστῇ τὴν ἀναγκαίαν δοκιμασίαν· ἄλλως τε διὰ τούτου παραβιάζεται ἐντελῶς καὶ ἡ ἱεραρχία, ὅπερ δὲν δύναται ἢ νὰ γεννήσῃ παράπονα, καὶ προκαλέσῃ δυσαρεσκείας. Συγχρόνως παρατηρῶ, ὅτι τὴν ἐξαίρεσιν, καθ’ ἣν ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς Καθηγητὰς τοῦ Πανεπιστημίου νὰ εἰσέρχωνται εἰς τὴν δικαστικὴν ὑπηρεσίαν, πρέπει νὰ ἐφαρμόσωμεν ἐκεῖ μόνον, ὅπου εἶναι ἀναγκαία ἡ ἐξαίρεσις αὕτη, καὶ κατ’ ἐμὲ μόνον εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον εἶναι ἀναγκαία, διότι Προέδρους Ἐφετῶν καὶ Ἐφέτας ἔχομεν πολλοὺς εἰς τὴν δικαστικὴν ὑπηρεσίαν. Ἐπίσης νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ δεχθῶμεν, ὅτι οἱ Καθηγηταὶ διορίζονται εἰς τοιαύτας δικαστικὰς θέσεις, ἐὰν ὑπηρετήσωσιν ἐπὶ 5 ἔτη ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τοῦ Πρωτοδίκου καὶ ἀνωτέρω, ἢ ὡς δικηγόροι ἐπὶ δεκαετίαν τοὐλάχιστον. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου, ὡς καὶ τὸ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ ἀπὸ 22 Ἰουνίου 1882 ΑΝΕʹ Νόμου.

§225ΣΑΚΚΗΣ. Πρέπει νὰ προστεθῇ, ὅτι καὶ οἱ γραμματεῖς τῶν Πρωτοδικείων καὶ Εἰρηνοδικείων δὲν μετατίθενται ἢ μόνον κατὰ τὸν μῆνα Αὔγουστον.

§226ΡΙΚΑΚΗΣ. Εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο φέρω τὴν τροπολογίαν, ὅτι διὰ τὴν μετάθεσιν καὶ τοῦ Εἰρηνοδίκου ἀπαιτεῖται ἀπόφασις δεδικαιολογημένη τοῦ Δικαστικοῦ Συμβουλίου. (Ψηφίζεται εἶτα κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον). (Ὁμοίως ψηφίζεται εἰς βʹ συζήτησιν καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ κανονισμοῦ χρόνου καὶ περιπτώσεως μεταθέσεως Ἐφετῶν καὶ Πρωτοδικῶν). (Ἀκολούθως γίνονται δεκτά, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὰ ἑπόμενα νομοσχέδια, εἰς αʹ συζήτησιν: Περὶ δυνάμεως τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ διὰ τὸ ἔτος 1887. Περὶ τῆς κατὰ θάλασσαν στρατιωτικῆς δυνάμεως διὰ τὸ ἔτος 1887. Περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου ΣΞΓʹ περὶ ὁδοποιΐας καὶ ΣΚϚʹ περὶ συστάσεως Ταμείου αὐτῆς).

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 11½ μ. μ.