1887.05.08

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 53

τῆς 8 Μαΐου 1887

(Παρασκευή).

Ὥρᾳ 3 μ. μ.

(Εὑρεθείσης τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις περὶ τοῦ κύρους τῆς συμπληρωτικῆς ἐκλογῆς Ἀρκαδίας. Νὰ ἀναγνώσῃ ὁ κ. Γραμματεὺς τὴν ἔκθεσιν τοῦ Τμήματος, ἥτις εἶναι ἐπικυρωτική.

§2ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει). (Ὅρα Παράρτημα).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεμία ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Ἀρκαδίας παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ ἐκλογὴ ἐπεκυρώθη, καὶ κηρύσσεται νόμιμος βουλευτὴς Ἀρκαδίας ὁ κ. Δ. Ζέγγελης. (Προσέρχονται οἱ ἄρτι ἐκλεχθέντες βουλευταὶ κ.κ. Μουτσόπουλος καὶ Ζέγγελης καὶ δίδουσιν ἐπὶ τοῦ Ἱεροῦ Εὐαγγελίου τὸν νενομισμένον ὅρκον).

§4ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Γεν. Λογιστηρίου καὶ τῶν δημοσίων χρεῶν, καὶ ἕτερον νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τοῦ νόμου, τοῦ καταργοῦντος τὸν νόμον περὶ πυρείων. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 216–217).

§5ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγνώριζον ἀπὸ πέρυσιν, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἦλθεν εἰς συμφωνίας μὲ τὸν ἐργολάβον τοῦ λιμένος Καλαμῶν, καὶ κατέστρωσε γνώμην τινά, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἔμειναν ἐντελῶς σύμφωνοι. Παρεξενεύθην, ἰδὼν ἐπὶ τὸ βῆμα τὸν κ. Τζάνεν καὶ ζητοῦντα νὰ ληφθῇ μία τέλος πάντων ἀπόφασις. Μετέβην εἰς τὸ Τμῆμα τῶν Δημοσίων ἔργων καὶ ἔμαθον, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον ἀπεφάσισε συνεπείᾳ γνώμης τῶν ἁρμοδίων. Παρακαλῶ ὅθεν, τὴν ἀπόφασιν ταύτην νὰ κοινοποιήσῃ πρὸς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ λιμένος, ὅπως ἀρθῶσι τὰ ἐμπόδια, καὶ οὕτως ἐξακολουθήσῃ ἡ ἐργασία, ἥτις, πρὸς βλάβην τοῦ ἡμιτελοῦς ἔργου, μένει ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον ἐκκρεμής.

§6ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργείου, δηλαδὴ ἡ κοινοποίησις τῆς ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων ἔργων, ἐκοινοποιήθη πρὸ 20 περίπου ἡμερῶν εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Γνωρίζετε πολὺ καλὰ, ὅτι αὐτὴ ἡ Ἐπιτροπὴ κἄπως ἀντιπράττει, καὶ οἱ βουλευταὶ, οἵ τε συμπολιτευόμενοι καὶ οἱ ἀντιπολιτευόμενοι, τῶν Καλαμῶν ζητοῦσι τὴν παῦσιν τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς, καὶ τὸ Συμβούλιον ἐπανειλημμένως ἐζήτησε τὴν παῦσιν τῶν δύο μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς, ὅπερ δὲν ἔπραξα μέχρι τοῦδε, διότι ἐπερίμενα τὴν ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου, διὰ νὰ μὴ ἐκληφθῇ, ὅτι ἐπιβάλλομεν τὴν θέλησίν μας. Ἤδη, ἂν ἐπιμένουν τὰ μέλη, θὰ τοὺς παύσω....

§7ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ δὲν εἶπα νὰ παυθοῦν τὰ μέλη.

§8ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἀλλέως μᾶς παραλύουν.

§9ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω, ἂν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης δέχηται, ὅπως τὴν προσεχῆ Δευτέραν συζητήσωμεν ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεώς μου ἐπὶ τῆς ἀπονομῆς τῶν χαρίτων.

§10ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Μάλιστα, δέχομαι.

§11ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καταθέτω ἔγγραφον αἴτησιν, ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μοὶ παράσχῃ πληροφορίας καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς κατασκευασθείσας ὁδούς. Δηλαδή: ά) Ποῖαί εἰσιν αἱ ὁδοί, αἱ κατασκευασθεῖσαι ἀπὸ τοῦ 1867 μέχρι τοῦ 1882, καὶ ποῖαι αἱ ἀπὸ τοῦ 1883 μέχρι τοῦ 1887 κατασκευασθεῖσαι; βʹ) Ποῖον τὸ μῆκος ἑκάστης τῶν ὁδῶν τούτων, καὶ τί ποσὸν ἐδαπανήθη δι’ αὐτήν;

§12ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Οἱ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Λευκάδος παραγόμενοι οἶνοι δὲν δύνανται νὰ μεταφερθῶσιν εἰς τοὺς διαφόρους τῆς Εὐρώπης λιμένας, ὅπου καταναλίσκονται, ἐὰν προηγουμένως δὲν ἀναμιχθῶσι μετ’ οἰνοπνεύματος, τὸ ὁποῖον μέχρι τοῦδε κατασκευάζεται εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἐπειδὴ ὅμως ἡ εἰσαγωγὴ αὐτοῦ εἶναι ἀσύμφορος εἰς τοὺς ἐμπορευομένους, διότι εἰσαγόμενοι θὰ ὑπεβάλλοντο εἰς διπλοῦν φόρον, τῆς εἰσαγωγῆς καὶ ἐξαγωγῆς, οἱ οἶνοι μεταφέρονται εἰς Τεργέστην, ὅπου γίνεται ἡ ἀνάμιξις, ἐπὶ ζημίᾳ τοῦ παραγωγοῦ καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Πρὸς ἀποφυγὴν τῶν ζημιῶν αὐτῶν, παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν, ἵνα ἐπιτρέψῃ τὴν διαμετακόμισιν τοῦ οἰνοπνεύματος τούτου καὶ εἰς τὸ Τελωνεῖον Λευκάδος, καθότι διὰ τοῦ μέτρου τούτου ὄχι μόνον τὸ ἐμπόριον θέλει διευκολύνει, ἀλλὰ καὶ τὴν ταχεῖαν τοῦ προϊόντος ἐξαγωγὴν, καὶ συνεπῶς τὴν αὔξησιν τῆς τιμῆς, καὶ μετ’ αὐτῆς καὶ τὰς εἰσπράξεις τοῦ Ταμείου μεγάλως θέλει αὐξήσει.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψηφίζεται τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἑνώσεως τῆς ταχυδρομικῆς καὶ τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας.

§14ΡΙΚΑΚΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, νὰ κάμῃ μίαν διασάφησιν, ἡ ὁποία νὰ καταχωρισθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 21, τὸ ὁποῖον μένει ἐντελῶς ἀόριστον· τὸ ἄρθρον 21 λέγει: «ὅπως προβιβασθῇ τις, πρέπει νὰ γνωρίζῃ τὴν Γαλλικήν». Τί ἐννοεῖ; φιλολογικὰς γνώσεις;

§15ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ταχυδρομικάς. (Ἱλαρότης). Νὰ δύνηται ν’ ἀναγινώσκῃ τὴν ἐπιγραφὴν ἐπιστολῆς.

§16ΡΙΚΑΚΗΣ. Νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικά. (Γίνεται δεκτὸν τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀτελείας εἰσαχθέντων σωλήνων κτλ. διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ὑδραγωγείου Γαργαλιάνων καθὼς καὶ σιδηρᾶς γεφύρας διὰ τὸν ἐν Καλάμαις ποταμὸν Νέδοντα.

§18ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤδη, ὅτε ἐψηφίσθη ὁριστικῶς τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀτελείας τῶν σωλήνων, οἱ ὁποῖοι χρησιμεύουσι διὰ τὸ ὑδραγωγεῖον Γαργαλιάνων, θεωρῶ καθῆκόν μου νὰ εὐχαριστήσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, διότι ὕστερον ἀπὸ τόσον καιρὸν ἀπεφάσισε τέλος πάντων νὰ κατασταθῇ εὐμενὴς πρὸς τὴν κωμόπολιν τῶν Γαργαλιάνων. Ἄλλοτε οἱ κάτοικοι τῆς μεγάλης αὐτῆς κωμοπόλεως εἶχον ζητήσει τὴν ἄδειαν νὰ φορολογηθῶσι διὰ νὰ διοχετεύσωσιν ὕδωρ εἰς τὴν κωμόπολιν αὐτῶν, ἥτις ἐστερεῖτο αὐτοῦ τοῦ ἀγαθοῦ, καὶ ἀπὸ τοῦ 1882 ὑπέβαλον τὸ ἀπαιτούμενον ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὄχι μόνον δὲν ἤθελε νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ἀπαιτούμενον νομοσχέδιον, ἀλλὰ καὶ ὅτε ὑπεβλήθη τοιοῦτον ἐκ μέρους ἑνὸς τῶν ἁρμοδίων Βουλευτῶν, δὲν ἐπέτρεψε νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, οὐδὲ νὰ συζητηθῇ. Ἔπρεπε δὲ νὰ πέσῃ ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, καὶ νὰ ἔλθῃ ὁ κ. Δηλιγιάννης, διὰ νὰ κατορθωθῇ, ὥστε νὰ ψηφισθῇ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐπέτρεψεν εἰς τὸν δῆμον Πλαταμώδους νὰ ἐπιβάλῃ πρόσθετον φόρον διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ὑδραγωγείου, ὅπερ ἐγένετο. Ἀλλὰ καὶ τοῦ κ. Δηλιγιάννη ἡ εὔνοια περιωρίσθη μέχρις αὐτοῦ τοῦ σημείου, διότι καὶ ὁ κ. Δηλιγιάννης δὲν ἠθέλησε ν’ ἀπαλλάξῃ τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους τοὺς σωλῆνας, οἱ ὁποῖοι εἰσήχθησαν διὰ τὸ ὑδραγωγεῖον ἐκεῖνο, ὅπως ἔπραξε διὰ τὰ ὑδραγωγεῖα τοῦ Ναυπλίου καὶ τῆς Ναυπάκτου. Τὴν ἔλλειψιν ταύτην εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ τὴν ἀναπληρώσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς σήμερον, καὶ διὰ τοῦτο ἐνόμισα καθῆκόν μου, ὡς ἀντιπρόσωπος τῶν μερῶν ἐκείνων, νὰ εὐχαριστήσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν διὰ τὴν εὐμενῆ αὐτοῦ διάθεσιν.

§19ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπειδὴ εὑρισκόμεθα ἐν παραμοναῖς δημοτικῶν ἐκλογῶν, εἶναι φυσικὸν ἕκαστος νὰ παρίσταται ὡς προσφέρων ὑπηρεσίας εἰς τοὺς δήμους (ἱλαρότης)· δυστυχῶς ὅμως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπικυρώσω τὰ λεχθέντα παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ περὶ τῆς ὑπηρεσίας, τῆς προσενεχθείσης παρ’ αὐτοῦ εἰς τὸν δῆμον Γαργαλιάνων, διότι τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ψηφίζομεν ἤδη, εἶναι ἁπλῶς τυπικόν, καὶ οὐδὲν περαιτέρω. Ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι τυπικόν, ἀποδεικνύεται καὶ ἐξ ὅσων ἐγὼ ἄλλοτε εἶπον καὶ ἐξ ὅσων ὁ προκάτοχός μου κ. Δηλιγιάννης εἶπεν. Ὁ κ. Δηλιγιάννης δὲν ἀντετάχθη εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῶν σωλήνων τοῦ δήμου Γαργαλιάνων, ἀλλ’ εἶπεν, ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ὅταν εἰδικῶς περὶ τῶν σωλήνων θὰ πρόκηται· πρέπει νὰ γινώσκωμεν, ποῖοι θὰ ἦναι οἱ σωλῆνες, ποῖον θὰ ἦναι τὸ ἀντικείμενον, πρὸς τὸ ὁποῖον θέλει γίνει ἡ παραχώρησις· δὲν πρέπει νὰ ψηφίσωμεν ὡς πρὸς τοῦτο γενικὸν νόμον. Ἐγὼ δὲ, ὅτε ἠρνήθην ἄλλοτε νὰ ψηφίσω τὴν ὑπὸ τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐκ Μεσσηνίας ὑποβληθεῖσαν πρότασιν, ἠρνήθην τοῦτο εἰπὼν, ὅτι, πρὶν ἡ Βουλὴ ἀποφανθῇ περὶ τῆς προτάσεως, πρέπει νὰ μάθωμεν, ἂν πρόκηται ἡ παραχώρησις νὰ γίνῃ εἰς τὸν Δῆμον, ἢ εἰς τὸν ἐργολάβον, διότι εἶχε παραστηθῆ, ὅτι ἐξετελεῖτο τὸ ἔργον καὶ ἐξετελεῖτο δι’ ἐργολαβίας. Ἄν ὁ ἐργολάβος εἶχε συμφωνήσει περὶ τοῦ ἔργου, ὅτε ὑπετίθετο, ὅτι θὰ ὑπεβάλλετο εἰς πληρωμὴν δασμοῦ κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν, θὰ ἦτο ἄτοπος ἡ παραχώρησις ἀτελείας, ἀφοῦ ἦτο ἐνδεχόμενον, ἐν τῇ τιμῇ, ἀνθ’ ἧς ὁ ἐργολάβος ἀνέλαβε τὸ ἔργον, νὰ εἶχε περιληφθῇ καὶ ὁ δασμός. Ἔπρεπεν ἄρα προηγουμένως νὰ βεβαιωθῇ, ὅτι ἡ πληρωμὴ τοῦ δασμοῦ δὲν περιελήφθη ἐν ταῖς ὑποχρεώσεσι τῆς περὶ τοῦ ἔργου, τῆς γενομένης πρὸς τὸν ἐργολάβον· εὐθὺς δὲ ὡς τοῦτο ἐβεβαιώθη, οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν ἐδιστάσαμεν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἀποδοχὴν τῆς αἰτήσεως τοῦ Δήμου, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἀναγνωρίζεται σήμερον τὸ πρῶτον ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου ἡ ἀρχὴ τῆς ἀτελείας, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς 5 ἢ 6 Σεπτεμβρίου π. ἔ. ἀνεκοινώθη εἰς τὸν δῆμον Γαργαλιάνων, ὅτι θέλει ὑποβληθῆ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ παρὸν νομοσχέδιον· ἐπετράπη μάλιστα εἰς αὐτὸν κατ’ ἐπέκτασιν νὰ εἰσαγάγῃ ἀτελῶς τοὺς σωλῆνας τούτους, ἐπιφυλαττομένης τῆς βουλευτικῆς κυρώσεως τῆς τοιαύτης πράξεως. Οὗτος εἶναι ὁ χαρακτὴρ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἤδη ψηφίζομεν· κυροῦται δηλαδὴ ἡ ἀτελὴς εἰσαγωγὴ σωλήνων, ἡ κατὰ Σεπτέμβριον π. ε. γενομένη εἰς Γαργαλιάνους.

§20ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν παρεπονέθην πλαγίως κατὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, διότι ἕως τώρα δὲν ἐδόθη ἡ ἀτέλεια τῶν σωλήνων· κυρίως ἐσκόπουν νὰ παραπονεθῶ διότι ἐπὶ 3 ἔτη ἠμποδίζετο ἡ ἐπιψήφισις τοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος ἐπέτρεπεν εἰς τὸν δῆμον Πλαταμώδους νὰ ἐπιβάλῃ τὸν πρόσθετον φόρον, καὶ οἱ κάτοικοι αὐτοῦ ἐστερήθησαν ἐπὶ 3 ἔτη τοῦ ἀγαθοῦ τοῦ ὕδατος. Καθόσον δ’ ἀφορᾷ εἰς τὴν ἀτέλειαν, βεβαιῶ καὶ ἐγὼ, ὅτι οὐδέποτε ἔκαμα λόγον εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργόν. Ἐθεώρησα δὲ καθῆκόν μου νὰ τὸν εὐχαριστήσω, διότι ὁπωσδήποτε κάμνει μίαν παραχώρησιν τώρα, ἐνῷ ἄλλοτε δὲν ἤθελε νὰ ἐπιτρέψῃ οὔτε φόροι νὰ ἐπιβληθῶσιν· εἰς τί δὲ ὀφείλεται ἡ μεταβολὴ αὕτη, δὲν θέλω νὰ τὸ ἐξετάσω.

§21ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ δήμαρχος Γαργαλιάνων, παρουσιασθεὶς εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ἐξέθετο εἰς αὐτὸν τὰ πράγματα, ὡς εἶχον ἀκριβῶς, ὁ δὲ κ. Πρωθυπουργὸς, ἀντιληφθεὶς τῶν πραγμάτων, ἔκαμεν, ὅ,τι ἔκαμε σήμερον. Δὲν ἀνήκει λοιπὸν ἡ πρωτοβουλία εἰς τὸν κ. Σωτηρόπουλον, ἀλλ’ εἰς τὸν οἰκεῖον Δήμαρχον. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον εἰς γʹ. συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον). (Ὡσαύτως γίνονται δεκτὰ εἰς γʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν ἄρθρον καὶ σύνολον, τὰ νομοσχέδια: Περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ τηλεγραφικοῦ ἐργοστασίου, καὶ Περὶ ἀποζημιώσεως καὶ ὁδοιπορικῶν ἐξόδων τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων καὶ τῶν κατὰ τὰς ἐκλογὰς ἀντιπροσώπων.)

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐπιβολῆς δικαιώματος καταναλώσεως ἐπὶ τοῦ ζύθου καὶ τῶν οἰνοπνευματούχων ὑγρῶν.

§23ΝΕΓΡΗΣ. Τὸ ὑποβαλλόμενον νομοσχέδιον πληροῖ ἅπαντας τοὺς ὅρους, οὓς ὀφείλει νὰ ἐπιδιώκῃ ὁ νομοθέτης· ἤτοι θέλει αὐξήσει τὰς προσόδους τοῦ Κράτους, συγχρόνως δὲ θέλει τείνει εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν παραγωγικῶν δυνάμεων τοῦ Ἔθνους, ἐπιβοηθοῦν εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἀμπελοφυτείας. Ὁμολογουμένως ἡ ἄμπελος εἶναι ἐξ ἐκείνων τῶν εἰδῶν, ἅτινα προοδεύουσιν ἄριστα ἐν Ἑλλάδι, τόσον ἐκ τῆς φύσεως τοῦ ἐδάφους, ὅσον καὶ ἐκ τῶν ἀτμοσφαιρικῶν περιστάσεων, καὶ τὸ μόνον ἐμπόδιον εἰς τὴν ἐπέκτασιν τῆς ἀμπελοφυτείας εἶναι ἡ ἔλλειψις ἐπαρκοῦς καταναλώσεως τῶν προϊόντων αὐτῆς. Τίς ὑμῶν ἐλησμόνησεν, ὅτι κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, ὅτε ἡ εὐφορία ἦτο ἐκ τῶν σπανιωτέρων καὶ προσεδόκων οἱ ἀμπελοκτήμονες ν’ ἀνταμειφθῶσι διὰ τοὺς κόπους πολλῶν ἐτῶν, ἀντὶ εὐτυχίας, ἀπήντησαν δυστυχίαν, διότι τὸ γλεῦκος ὑπετιμήθη εἰς τοιοῦτον βαθμὸν, ὥστε οὐδὲ τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας καὶ συγκομιδῆς ἠδυνήθησαν ν’ ἀνακτήσωσιν οἱ καλλιεργηταί; Ἂς ἐξετάσωμεν ἤδη, κατὰ πόσον τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον θέλει συντείνει εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς καταναλώσεως. Ὡς γνωστὸν, τὰ στέμφυλα μέχρι τοῦδε μικρὰν, ἢ καὶ οὐδεμίαν, εἶχον ἀξίαν, καθ’ ὅσον, ὡς ἐκ τῆς εὐωνοτέρας κατασκευῆς οἰνοπνευμάτων ἐξ ἀμυλωδῶν οὐσιῶν, δὲν ἠδύναντο οἱ οἰνοπνευματοποιοὶ νὰ πληρώσωσι τὴν ἐκ στεμφύλων σοῦμαν εἰς τιμὴν, ἀρκούντως ἀμείβουσαν· τὴν σήμερον ὅμως, ὅτε τὸ οἰνόπνευμα, τὸ παραγόμενον ἐκ τοιαύτης σούμας, θέλει φορολογεῖσθαι κατὰ 50 λεπτὰ ὀλιγώτερον, θὰ δυνηθῶσιν οἱ οἰνοπνευματοποιοὶ νὰ πληρόνωσι καλλίτερον τὴν ἐκ στεμφύλων σοῦμαν· ὅθεν καὶ οἱ ἀμπελοκτήμονες θὰ προσπορίζωνται καὶ ἐκ τῶν στεμφύλων κέρδος τι. Δεύτερον, ἐν περιπτώσει ἐκτάκτου εὐφορίας, ὅτε ἡ τιμὴ τοῦ γλεύκους ἐκπίπτει, δύνανται οἱ ἀμπελοκτήμονες μέρος τῶν σταφυλῶν αὐτῶν νὰ μετατρέπωσιν εἰς σοῦμαν, καὶ οὕτω καὶ τὰς τιμὰς τοῦ γλεύκους νὰ διατηρήσωσι σταθερωτέρας, καὶ κέρδος ν’ ἀπολαύσωσι νέον ἐκ τῆς πωλήσεως τῆς σούμας· διὰ τοῦ μέχρι τοῦδε ἐν ἰσχύϊ νόμου δὲν ἠδύναντο νὰ παράγωσι τοιαύτην σοῦμαν, χωρὶς νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς φορολογίαν καὶ δυσκολίας ἀνυπερβλήτους, ἐνῷ τὸ νέον νομοσχέδιον, πρὸς ἔτι μεγαλειτέραν ἐγκαρδίωσιν τῶν ἀμπελοκτημόνων, ἀσφαλίζει αὐτοῖς πλήρη ἐλευθερίαν ἐργασίας πρὸς κατασκευὴν σούμας, εἴτε ἐκ στεμφύλων, εἴτε ἐκ σταφυλῶν. Καὶ τοῦτο ὡς πρὸς τὴν προστασίαν, ἣν ὤφειλεν ἡ Κυβέρνησις νὰ δώσῃ εἰς τοὺς ἀμπελοκτήμονας, προστασίαν, ἥτις εἶναι πλήρης καὶ θέλει φέρει, δὲν ἀμφιβάλλομεν, τὰ μᾶλλον εὐάρεστα ἀποτελέσματα. Ἔρχομαι ἤδη νὰ ἐξετάσω, ἂν τὸ Δημόσιον διὰ τοῦ νέου νομοσχεδίου ἀσφαλίζῃ ἑαυτῷ ἅπαντα τὰ ὀφέλη, τὰ ὁποῖα ἠδύνατο νὰ προσδοκᾷ ἐκ τοιούτου εἴδους φορολογίας, διερχόμενος ἐν συντόμῳ τὰς ὠφελείας, ἃς ἄλλα Κράτη προσεπορίσθησαν ἐξ αὐτῆς. Τὸ κλασικὸν, οὕτως εἰπεῖν, Κράτος διὰ τὴν φορολογίαν τοῦ οἰνοπνεύματος εἶναι ἀναντιῤῥήτως ἡ Ἀγγλία, ὅπου τὴν σήμερον ἡ φορολογία τοῦ εἴδους τούτου ἀνέρχεται εἰς 477 φρ. 19 κατὰ ἑκατόλιτρον ἀνύδρου οἰνοπνεύματος, ἤτοι εἰς 7 φρ. 69 κατ’ ὀκᾶν. Πᾶς τις βεβαίως ἤθελε νομίσει, ὅτι τοιαύτη φορολογία ἤθελεν εἶσθαι ἀπαγορευτικὴ, καὶ μ’ ὅλον τοῦτο ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς εἰσέπραξε τὸ Κράτος τοῦτο μέχρι 544,400,000 φρ. κατὰ τὸ ἔτος 1876, ἤτοι 16 φρ. 40 κατ’ ἄτομον. Βεβαίως ἰδοὺ παράδειγμα παρήγορον, ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ τὸ ἀκολουθήσωμεν, κατ’ ἀναλογίαν, ἐν Ἑλλάδι. Ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν ἔχει οὕτω· ὄχι μόνον διότι τὸ κλίμα ἐν Ἀγγλίᾳ προκαλεῖ τοὺς ἀνθρώπους εἰς κατανάλωσιν πνευματωδῶν ποτῶν, ἀλλὰ καὶ διότι οἱ οἶνοι, εἰσερχόμενοι ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, πωλοῦνται εἰς μεγάλας τιμάς. Τῷ ὄντι, ἂν ἐξ Ἀγγλίας μεταβῶμεν εἰς Γαλλίαν, ὅπου οἱ οἶνοι εἶναι προσιτοὶ εἰς ἅπαντας, βλέπομεν τὸν νομοθέτην, ἀναγκαζόμενον νὰ κάμῃ χρῆσιν φορολογίας πολλῷ μικροτέρας, ἤτοι 156 φρ. 25 καθ’ ἑκατόλιτρον, ἤτοι 2 φρ. 52 κατ’ ὀκᾶν. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἡ φορολογία αὕτη αὐξάνει κατά τι δι’ ἄλλης προσθέτου κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν τῶν οἴνων εἰς τὰς διαφόρους πόλεις κατὰ ποσὰ, κυμαινόμενα μεταξὺ 7,50 καὶ 30 φρ. καθ’ ἑκατόλιτρον, ἀλλὰ μ’ ὅλον τοῦτο οὐδεμία ὑπάρχει σύγκρισις πρὸς τὴν ἐν Ἀγγλίᾳ φορολογίαν. Διὸ καὶ τὸ προϊὸν τῆς φορολογίας ἐν Γαλλίᾳ δὲν ὑπερβαίνει τὰ 258 ἑκατομμύρια φρ. Ἂν δὲ μεταβῶμεν ἔτι μεσημβρινώτερον, ἤτοι εἰς τὴν Ἰταλίαν, ὅπου αἱ περιστάσεις εἶναι ἔτι μᾶλλον πρὸς τὰς ἐν Ἑλλάδι ὅμοιαι, βλέπομεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις μέχρι τοῦ 1885, μ’ ὅλας τὰς δυσχερεῖς περιστάσεις, ἃς διῆλθε, δὲν ἐτόλμησε νὰ φορολογήσῃ τὸ οἰνόπνευμα, εἰμὴ πρὸς 100 φρ. κκτὰ ἑκατόλιτρον, ἢ 1 φρ. 61 κατ’ ὀκᾶν, καὶ μ’ ὅλην τὴν σχετικῶς μικρὰν ταύτην φορολογίαν, ἡ κατανάλωσις δὲν ὑπερέβη τὰ 15,000,000 ὀκ., ἤτοι ἡμίσειαν ὀκᾶν κατ’ ἄτομον. Ὅπερ δεικνύει, ὅτι εἰς τὰ μεσημβρινὰ μέρη, τὰ ἔχοντα ἰδίως ἄφθονον τὸν οἶνον, δὲν δύναταί τις νὰ προσδοκᾷ κατανάλωσιν μεγάλην οἰνοπνεύματος καὶ ὡς ἐκ τούτου καὶ ἡ φορολογία ὀφείλει σχετικῶς νὰ ᾖναι μικρά. Τὴν φορολογίαν λοιπὸν τῆς 1 δρ. κατὰ μετρικὴν ὀκᾶν, ἤτοι 1.25 κατὰ σταθμικὴν, διὰ τὸ ἄνυδρον οἰνόπνευμα, τὸ παραγόμενον ἐκ σταφυλῶν, στεμφύλων καὶ ἄλλων ἐν τῷ τόπῳ ἡμῶν ἐν χρήσει σακχαρωδῶν οὐσιῶν, θεωροῦμεν ἀρκοῦσαν, καὶ ἐλπίζομεν τὸ εἰσόδημα τοῦ Δημοσίου ἐκ τῆς φορολογίας τῶν πνευματωδῶν οὐσιῶν νὰ ἀνέλθῃ εἰς 1,000,000 δραχ. ἐκ τῶν 250,000, εἰς ἃς ἀνῆλθε τὸ 1886. Δὲν προσδοκῶμεν ὅμως καὶ πολὺ μεγαλειτέραν κατανάλωσιν ἐπὶ πολλὰ ἔτη, βασιζόμενοι εἰς τὸ παράδειγμα τῆς Ἰταλίας. Καὶ μέχρι τοῦ σημείου τούτου εὑρίσκω τὸ νομοσχέδιον ἄριστον, πληροῦν, ὡς προεῖπον, ἀμφοτέρους τοὺς ὅρους, οὓς ὀφείλει νὰ ἐπιδιώξῃ ὁ νομοθέτης, τὸν προσπορισμὸν χρημάτων σὺν τῇ ἀναπτύξει τῶν παραγωγικῶν δυνάμεων τοῦ Ἔθνους. Ἐνταῦθα ὅμως ὀφείλω νὰ κάμω μνείαν περὶ τῆς προσθέτου φορολογίας τῶν 50 λεπτῶν ἐπὶ τοῦ οἰνοπνεύματος, τοῦ παραγομένου ἐξ ἀμυλωδῶν οὐσιῶν, καὶ νὰ ἐξετάσω, ἂν ἡ πρόσθετος αὕτη φορολογία θέλῃ ἔχει ὡς σκοπὸν, νὰ φορολογήσῃ ἁπλῶς τὸ εἶδος τοῦτο, ἢ ᾖναι ἀληθῶς ἀπαγορευτική. Ἅπαντα ἐν γένει τὰ ἐν Ἑλλάδι κατασκευάζοντα οἰνόπνευμα ἐξ ἀμυλωδῶν οὐσιῶν ἐργοστάσια χρησιμοποιοῦσι τὸν ἀραβόσιτον, χρειάζονται δὲ 4 ὀκ. ἀραβοσίτου, ἀξίας 90 ὡς ἔγγιστα λεπτῶν, πρὸς παραγωγὴν 1 ὀκᾶς οἰνοπνεύματος ἀνύδρου. Τὰ ἔξοδα δὲ ἐργασίας καὶ ἐπιστασίας εἰσὶ περὶ τὰ 30 λεπτά. Ὀφείλομεν ὅμως νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει, ὅτι τὰ ἐργοστάσια ταῦτα, ἕνεκα τοῦ πολυπλόκου τῆς ἐργασίας, ἀπῄτησαν κεφάλαια ἐγκαταστάσεως πολλῶν ἑκατοντάδων χιλιάδων δρ., ὧν ὁ τόκος ὀφείλει νὰ προστεθῇ εἰς τὰ ἔξοδα, πρὸς 20 ὡς ἔγγιστα λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν. Ὅθεν 1 ὀκᾶ ἀνύδρου οἰνοπνεύματος κοστίζει εἰς τὸν ἐργοστασιάρχην δραχ. 1,40. Μὲ τὴν φορολογίαν δὲ τῆς 1,50 κατ’ ὀκᾶν μετρικὴν, ἢ 1,88 κατ’ ὀκᾶν σταθμικὴν, τὸ ὁλικὸν ἔξοδον τοῦ ἐργοστασιάρχου θέλει ἀνέλθει εἰς δραχ. 3,28. Τουναντίον τὰ ἔξοδα παραγωγῆς οἰνοπνεύματος ἐκ σούμας εἰσὶ τὰ ἑξῆς.

Ὁ συναγωνισμὸς ὅθεν τῶν μὲ ἀμυλώδεις οὐσίας ἐργαζομένων ἐργοστασίων δὲν εἶναι πλέον δυνατὸς, ἰδίως ἂν λάβῃ τις ὑπ’ ὄψει, ὅτι θὰ ἔχωσι νὰ παλαίσωσι καὶ μὲ τὴν λουθράναν, κατασκευὴν, ἥτις εἶναι πολὺ εὐκολωτέρα εἰς τὰ δευτερεύοντα ἐργοστάσια, ἢ εἰς τὰ τελειότερα, ὅπου καὶ ἡ ἐπιτήρησις εἶναι αὐστηροτέρα. Θὰ ἐδικαιοῦντο ὅθεν οἱ ἐργοστασιάρχαι οὗτοι νὰ εἴπωσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν· «ἡμεῖς ἐσυστήσαμεν τὰ ἐργοστάσια ἡμῶν ὑπὸ τοὺς ὅρους τοῦ νόμου ΑΡΙΠʹ τῆς 5 Ἀπριλίου 1883, ὅστις φανερῶς ἦτο προστατευτικὸς δι’ ἡμᾶς, ἀφοῦ ἀπήλλασε τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους τὰς πρώτας ὕλας, τὰς χρησιμευούσας εἰς τὴν παραγωγὴν οἰνοπνεύματος, δὲν ἐπαύσαμεν ἀπὸ τῆς συστάσεως αὐτῶν ἐργαζόμενοι ἀδιακόπως, ὅπως καταστήσωμεν ταῦτα παραγωγὰ, ἀπὸ ἐπιζήμια, οἷα ἦσαν κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη τῆς ἐγκαταστάσεως, ἕνεκα τῶν δυσχερειῶν, τῶν παρουσιαζομένων εἰς πᾶσαν ἀνίδρυσιν νέας βιομηχανίας, καὶ ὅτε, τελειοποιήσαντες αὐτὰ, ἀνεμένομεν νὰ ἴδωμεν τὴν ἀμοιβὴν τῶν κόπων μας, ἔρχεται τὸ Δημόσιον, ἐξ οὗ ἀναμένομεν προστασίαν καὶ συνδρομὴν, καὶ καταστρέφει, ὄχι μόνον τὰς προσδοκίας ἡμῶν, ἀλλὰ καὶ αὐτὴν τὴν περιουσίαν μας, θέτον ἡμᾶς εἰς θέσιν, νὰ ἐγκαταλείψωμεν τὰ ἐργοστάσια ἡμῶν, ὡς καταστάσης διὰ τοῦ νέου νομοσχεδίου τῆς ἐργασίας ἡμῶν ἐπιζημίου». Βεβαίως ἐνδεχόμενον μετά τινα καιρὸν ἡ ἐκ στεμφύλων σοῦμα νὰ ὑπερτιμηθῇ, ὡς ἐκ τῆς ζητήσεως, ἀλλ’ ἂν μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης οἱ ἐργοστασιάρχαι καταστραφῶσιν, ἕνεκα τῶν ἤδη ἐπιβαρυνουσῶν αὐτοὺς ὑποχρεώσεων, τί θέλει ὠφελήσει αὐτοὺς ἡ εἰς τὸ μέλλον ἐπανάληψις τῶν ἐργασιῶν ὑπὸ ἄλλους κυρίους, οἵτινες θέλουσι τότε καρπωθῆ τοὺς καρποὺς τῶν κόπων αὐτῶν; Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι τὰ ἄρθρα 16 καὶ 40 τοῦ νομοσχεδίου προβλέπουσι περὶ τῆς περιστάσεως, καθ’ ἣν οἱ ἐργοστασιάρχαι παύουσι νὰ ἐργάζωνται· τὸ Δημόσιον ἀποζημιοῖ αὐτοὺς διὰ τὰ σκεύη καὶ μηχανήματα αὐτῶν, μὲ προσθήκην μάλιστα 20% ἐπὶ τῆς ἀξίας τῶν μηχανημάτων. Ἀλλ’ ἡ ἀξία τῶν μηχανημάτων εἶναι μικρὰ ἀπέναντι τῆς ἀξίας τῆς ὅλης ἐγκαταστάσεως, καὶ ἂν ἦναι ἄδικον νὰ στερηθῇ τις ὁλοκλήρου τῆς περιουσίας του, δὲν εἶναι ἐπίσης ἄδικον νὰ στερηθῇ καὶ τοῦ ἡμίσεος, ἢ τῶν ¾ αὐτῆς; Ἐνταῦθα θέλω προσθέσει, ὅτι τοιαύτη ἀνεπαρκὴς ἀποζημίωσις, ὄχι μόνον ἄδικος εἶναι, ἀλλὰ καὶ ἀσύμφορος διὰ τὸν τόπον. Τῷ ὄντι, ἂν παραδεχθῶμεν, ὅτι οἱ ἐργοστασιάρχαι θέλουσι ζητήσει τὴν ἀποζημίωσιν ταύτην, βεβαίως ἡ Κυβέρνησις θέλει ἀφαιρέσει καὶ λάβει τὰ μηχανήματα, καταστρέφουσα οὕτω τὰ ἐργοστάσια... Ἄν ὅμως ἐν τῷ μέλλοντι συμβῇ, ὅ,τι συνέβη καὶ πέρυσιν, ἤτοι μεγάλη εὐφορία, καὶ ἐπέλθῃ ἔκπτωσις τῆς τιμῆς τοῦ γλεύκους, ἅπαντες, ὡς προείπομεν, οἱ ἀμπελοκτήμονες θὰ προσπαθήσωσι νὰ μετατρέψωσι μέρος τῶν σταφυλῶν αὐτῶν εἰς σοῦμαν, ἀλλὰ τὰ μέσα αὐτῶν θέλουσιν εἶσθαι πάντοτε γλίσχρα, καὶ δὲν θὰ δυνηθῶσιν, ἐν διαστήματι ἑνὸς μηνὸς, ἤτοι ἐν τῷ διαστήματι τῆς συγκομιδῆς τῶν σταφυλῶν, εἰμὴ μικρὰ ποσὰ σταφυλῶν νὰ ἐπεξεργασθῶσιν, ἐνῷ τοὐναντίον τὰ μὲ ἀμυλώδεις οὐσίας ἐργαζόμενα ἐργοστάσια, χρησιμοποιοῦντα τὰς οὐσίας ταύτας ὡς προζύμην, θέλουσι δυνηθῆ ἕκαστον νὰ ἐπεξεργασθῇ ἐν τῷ αὐτῷ διαστήματι μέχρι 500,000 ὀκ. σταφυλῶν. Εὐκόλως ἐννοεῖται, ὁποία ἀνακούφισις ἔσεται τοῦτο εἰς τοὺς ἀμπελοκτήμονας, καὶ ὁποίαν εὐθύνην θέλομεν φέρει ἅπαντες, ἄν, ἐν περιπτώσει τοιαύτης εὐφορίας, λείψωσι τ’ ἀνωτέρω ἐργοστάσια, καταστραφέντα ὑπὸ διατάξεων ψηφισθεισῶν παρ’ ἡμῶν. Καὶ ἐν ἑτέρᾳ περιπτώσει δύνανται νὰ ἔλθωσι τὰ ἐργοστάσια ταῦτα εἰς βοήθειαν τῶν σταφιδοκτημόνων, ὅταν βραχῶσιν ἐπὶ τῶν ἁλωνίων αἱ σταφίδες, καὶ δὲν δύνανται πλέον νὰ χρησιμεύσωσιν, εἰμὴ πρὸς κατασκευὴν οἰνοπνεύματος. Αἱ ἀμυλώδεις οὐσίαι, χρησιμεύουσαι καὶ ἐνταῦθα ὡς προζύμη, θέλουσιν ἐπιτρέψει τὴν μετατροπὴν τῶν σταφίδων εἰς οἰνόπνευμα εἰς μεγάλας ποσότητας, καὶ οὕτω, καὶ ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ, τὰ ἀνωτέρω ἐργοστάσια θέλουσιν εἶσθαι εὐεργετικὰ διὰ τὸν τόπον. Θεωρῶν λοιπὸν καὶ ἄδικον καὶ ἀσύμφορον νὰ καταστραφῶσι τὰ ἄρτι συστηθέντα πρὸς ἐπεξεργασίαν ἀμυλωδῶν οὐσιῶν ἐργοστάσια, παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, νὰ θέσῃ ἐν τῷ ἤδη συζητουμένῳ νομοσχεδίῳ διάταξιν, ἐπιτρέπουσαν αὐτῇ ν’ ἀποζημιοῖ τοὺς ἐργοστασιάρχας τούτους διὰ μέρος τῶν ἐξόδων τῆς ἐγκαταστάσεως, ν’ ἀφίνῃ δὲ εἰς αὐτοὺς τὴν χρῆσιν τῶν ἐργοστασίων των. Τέλος ὀφείλω νὰ ἐξετάσω ὁποία ὑπάρχει ἐλπὶς πρὸς κανονικὴν λειτουργίαν τοῦ παρόντος νομοσχεδίου. Καὶ πρῶτον ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἐλήφθη πᾶσα πρόνοια πρὸς ἐπιτυχίαν αὐτοῦ. Ἡ ἐπίβλεψις καθορίζεται πλήρης, αἱ ποιναὶ δὲ τοῦ παραβάτου εἰσὶ δρακόντειοι. Μ’ ὅλον τοῦτο ὁμολογῶ, ὅτι ὀλίγας ἔχω ἐλπίδας, ὅτι, ἀπέναντι τοῦ προσδοκωμένου παρὰ τῶν λαθρεμπόρων ὀφέλους, θέλει δυνηθῆ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐμποδίσῃ ἀποτελεσματικῶς τὴν λαθραίαν κατασκευὴν ἐν τῷ ἐσωτερικῷ, ἂν δὲν ἀποφασίσῃ νὰ ἐνοικιάσῃ τὴν εἴσπραξιν τοῦ φόρου, ἢ δὲν παραχωρήσῃ τὸ μονοπώλιον τῆς κατασκευῆς εἰς ἰδιώτας. Ὅταν ἀναλογίζωμαι, ὅτι ἐν Ἀγγλίᾳ, μ’ ὅλον τὸ σέβας, τὸ ὁποῖον τρέφουσιν οἱ πολῖται πρὸς τοὺς νόμους, μ’ ὅλας τὰς τυραννικὰς διατάξεις, ἃς ἠναγκάσθη ἡ Κυβέρνησις νὰ μεταχειρισθῇ πρὸς καταδίωξιν τοῦ λαθρεμπορίου, καὶ τοῦτο εἰς τὸ μᾶλλον φιλελεύθερον Κράτος, ἠναγκάσθη ἡ Κυβέρνησις νὰ μεταχειρισθῇ ὁλόκληρον στρατὸν ὑπαλλήλων, ἐπιβλεπόντων τὴν ἐργασίαν καὶ νύκτα καὶ ἡμέραν, ὅτι ἐν ἑνὶ καὶ μόνῳ ἐργοστασίῳ τὸ προσωπικὸν τοῦτο φέρει μεθ’ ἑαυτοῦ μέχρις 120 κλειδῶν, αἵτινες κλείουσιν ἁπάσας τὰς ὀπάς, δι’ ὧν ἐνδεχόμενον νὰ ῥεύσῃ οἰνόπνευμα, ὅτι ὁ ἐργοστασιάρχης οὐδὲ τὴν παραμικροτέραν δύναται νὰ κάμῃ ἐργασίαν, χωρὶς νὰ ζητήσῃ τὴν προσαγωγὴν μιᾶς ἐκ τῶν ἀνωτέρω κλειδῶν, καὶ ἀναγκάζεται οὕτω νὰ ζητῇ ἑκάστοτε τὴν παρουσίαν τοῦ ἀντιπροσώπου τοῦ Δημοσίου, ὅτι δέ, ὅπως φθάσῃ εἰς τὴν τελειότητα ταύτην ἡ Κυβέρνησις, κατηνάλωσεν ὁλόκληρον αἰῶνα, δυσκόλως δύναμαι νὰ παραδεχθῶ, ὅτι ἐν Ἑλλάδι τοιαύτη ἀκρίβεια θέλει τηρηθῆ, πρὶν ἢ παρέλθωσιν ἔτη πολλά. Εὐτυχῶς, ὡς ἤκουσα, ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκεται εἰς διαπραγματεύσεις πρὸς παραχώρησιν τοῦ μονοπωλίου τῆς κατασκευῆς εἰς ἰδιώτας, καὶ εὔχομαι αἱ διαπραγματεύσεις αὗται νὰ φθάσωσιν εἰς αἴσιον πέρας. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ καὶ τὰ ἄρθρα 1–27).

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 28. (Ἀναγινώσκεται)

§25ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Πρέπει νὰ γίνῃ διάκρισις μεταξὺ παραγωγῶν εἰς τὰς ἐξοχὰς καὶ ἐργοστασιαρχῶν.

§26ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. (Πρωθυπουργός). Ὑπάρχει εἰς τὸ ἄρθρον 17. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 28).

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 29. (Ἀναγινώσκεται).

§28ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀναφέρεται, τίς ἐπιβάλλει τὸ πρόστιμον ἐνταῦθα, ὅπως εἰς ἄλλα ἄρθρα.

§29ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρατηροῦμεν τοῦτο κατὰ τὴν βʹ ἀνάγνωσιν.

§30ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι δρακόντειον τὸ ἐπιβαλλόμενον πρόστιμον;

§31ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἄνευ δρακοντείων διατάξεων φόρος ἐπὶ τῶν οἰνοπνευμάτων δὲν εἰσπράττεται. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 29.)

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 30. (Ἀναγινώσκεται)

§33ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ δηλώσωσιν αὐθημερὸν, ὡς ἀναφέρει ἡ γʹ παράγραφος;

§34ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχουσι δῆμοι, ὡς π. χ. εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου ὁ δῆμος Βοιῶν, οἵτινες ἀπέχουσιν ὥρας ὁλοκλήρους ἀπὸ τῆς ἕδρας τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου· πῶς εἶναι λοιπὸν δυνατὸν νὰ εὕρωσιν αὐθημερὸν τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον;

§35ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ ἕδρᾳ τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου δύναται ὁ Ἔφορος τυχαίως ν’ ἀπουσιάζῃ.

§36ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐνταῦθα πρόκειται περὶ μεγάλων ἐργοστασίων, τὰ ὁποῖα εἶναι πλησίον τῶν κεντρικῶν πόλεων καὶ τὰ ὁποῖα ἔχουσι μηχανικὸν καταμετρητήν· πρέπει δὲ νὰ δηλωθῇ αὐθημερὸν, διότι τὰ μεγάλα οἰνοπνευματοποιεῖα δύνανται ἐν μιᾷ ἡμέρᾳ, ἐξωθοῦντα τὴν παραγωγὴν, νὰ παραγάγωσι μεγάλα ποσὰ, καὶ οὕτω νὰ ζημιώσωσι τὸ Ταμεῖον. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 30 καὶ τὰ ἑπόμενα τοῦ νομοσχεδίου, καθὼς καὶ τὸ σύνολον). (Προσελθὼν ὁρκίζεται ὁ βουλευτὴς Λακωνίας κ. Γ. Πετροπουλάκης). (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον, τὸ νομοσχέδιον περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ ἐν Ἀθήναις Σχολείου τῶν βιομηχάνων τεχνῶν).

§37ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν διασάφησιν ἐπιθυμῶ νὰ λάβω ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Ποίας ἰδέας ἔχει περὶ συνδυασμοῦ τῆς ἤδη λειτουργούσης Σχολῆς πρὸς ἐκείνην, ἡ ὁποία διὰ τοῦ νομοσχεδίου διοργανίζεται, ἰδίως καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τοὺς μαθητὰς, οἱ ὁποῖοι σπουδάζουσι τώρα; τί θὰ γίνωσιν αὐτοί;

§38ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑπάρχουσι διατάξεις περὶ τούτου.

§39ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖαι εἶναι αὗται;

§40ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Διεγράφησαν ἐκ λάθους ἀντὶ ἄλλων.

§41ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ληφθῇ πρόνοιά τις. (Γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως τριῶν πρακτικῶν γεωργικῶν Σχολείων. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§43ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὑποβάλλω μίαν μικρὰν τροπολογίαν ἐπὶ τῶν ἄρθρων 3 καὶ 4, διὰ τὴν γʹ συζήτησιν. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 218).

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταρτισμοῦ στελέχους ἐφέδρων ἀξιωματικῶν.

§45ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις αὕτη τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν. Μία ἐκ τῶν πηγῶν, ἐκ τῶν ὁποίων τὸ νομοσχέδιον θέλει ἀντλήσει τοὺς ἐφέδρους ἀξιωματικοὺς, εἶναι καὶ ἡ ὑπὸ ὅρον ἐθελουσία κατάταξις, ἑπομένως αἱ διατάξεις τοῦ στρατολογικοῦ νόμου περὶ ἐθελουσίας κατατάξεως εὑρίσκονται εἰς ἄμεσον συνδυασμὸν πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, καὶ νομίζω, ὅτι, πρὶν ἢ ὁριστικῶς κανονίσωμεν τὸν τρόπον τῆς ἐθελουσίας κατατάξεως, δὲν εἶναι καλὸν ν’ ἀποφασίσωμεν τίνας ἐξ αὐτῶν θέλομεν ἔχει ἐφέδρους ἀξιωματικοὺς ἐνδέχεται νὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ τροποποιήσωμεν τὰς διατάξεις τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου; ὡς ἐκ τῆς ὁριστικῆς ἀποφάσεως περὶ τῆς ὑπὸ ὅρον ἐθελουσίας κατατάξεως.

§46ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ὑπὸ ὅρον ἐθελουσία κατάταξις ὑφίσταται καὶ ἤδη, ἐννοεῖται ὅμως, ὅτι, ἐὰν ψηφισθῇ τὸ περὶ στρατολογίας νομοσχέδιον, ἡ πηγὴ αὕτη θὰ γίνῃ ἄφθονος, διότι, ὅπως σήμερον ἔχουσι τὰ τῆς στρατολογίας, ἡ ὑπὸ ὅρον κατάταξις δὲν ἑλκύει τοὺς κατατασσομένους, ἐνῷ, κατὰ τὸ νέον σύστημα, θὰ τοὺς ἑλκύῃ, διότι ἡ θητεία θὰ ἦναι διετής, ἐνῷ διὰ τοὺς ὑπὸ ὅρον κατατασσομένους θὰ ἦναι μονοετής.

§47ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ κατάταξις τῶν ὑπὸ ὅρον ἀξιωματικῶν εἶναι δεκαοκτὼ μηνῶν.

§48ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅσοι κατατάσσονται ἐθελουσίως, χωρὶς τῆς ὑποχρεώσεως νὰ γίνωσιν ἔφεδροι ἀξιωματικοί, ἀλλ’ ἐπὶ πληρωμῇ, ὑποχρεοῦνται εἰς θητείαν μονοετῆ. Ἑπομένως, λέγω, ὅτι αἱ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου θέλουσιν ἰσχύει ἐν ἀμφοτέραις ταῖς περιπτώσεσιν. Ἀλλ’ ἡ διαφορὰ εἶναι αὕτη, ὅτι, ἐὰν ψηφισθῇ ὁ νόμος, ὁ ἤδη προτεινόμενος, θέλει καταστῆ πηγὴ σπουδαία τοῦ καταρτισμοῦ τῆς ἐφεδρείας ἡ ὑπὸ ὅρον κατάταξις, ἐνῷ σήμερον, ὅπως ἔχουσι τὰ τῆς νομοθεσίας περὶ στρατολογίας, ἐκ τῆς πηγῆς ταύτης ὀλίγους θ’ ἀπολαύσωσι τὰ στελέχη τῆς ἐφεδρείας. Δὲν βλέπω ἄρα ὑπάρχοντα λόγον, ἵνα μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον. Τὸ νομοσχέδιον συνδυάζεται καὶ μὲ τὴν ὑπάρχουσαν νομοθεσίαν, ἀλλὰ θὰ καταστῇ κυρίως χρήσιμον, ὡς πρὸς ταύτην τὴν διάταξιν, ἐὰν ψηφισθῇ ἡ νέα περὶ στρατολογίας νομοθεσία.

§49ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιμένω, ὅτι τὰ δύο ταῦτα νομοσχέδια, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ ἀντικείμενον τῆς ἐθελουσίας κατατάξεως, εἶναι στενῶς συνδεδεμένα. Ἐγὼ φρονῶ, ἀντιθέτως πρὸς ὅσα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐξέφρασεν, ὅτι διὰ τῆς ἐθελουσίας κατατάξεως ὑπὸ ὅρον, οἵα κανονίζεται εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ εἰσαχθὲν ἐν τῇ Βουλῇ, ὄχι μόνον δὲν θὰ γίνῃ ἀφθονωτέρα ἡ πηγὴ τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, ἀλλ’ ἴσως ἐκλείψῃ καὶ ὁλοτελῶς, καὶ διὰ τοῦτο θεωρῶ ἀναγκαῖον, πρὶν ἢ κανονίσωμεν ὁριστικῶς τὰ περὶ ἐθελουσίας κατατάξεως, ν’ ἀναβάλωμεν νὰ ἐξετάσωμεν κατὰ τίνα τρόπον πρέπει ν’ ἀναγνωρίσωμεν τοὺς ἐφέδρους ἀξιωματικούς.

§50ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν βλέπω κατὰ τί κωλύεσθε, ἵνα ἐν τῷ περὶ στρατολογίας νομοσχεδίῳ κανονίσητε τὰ εἰς τὸν νόμον ἐκεῖνον ἀναγόμενα, ὅπως θεωρηθῇ καταλληλότερον. Σήμερον ἔχομεν διατάξεις ἐν τῷ νόμῳ περὶ τῆς ὑπὸ ὅρον κατατάξεως, οὐδεὶς ὅμως κατατάσσεται ὑπὸ ὅρον· ἑπομένως, καίτοι ἀναγράφεται ἡ πηγὴ αὕτη τῆς στρατολογίας ἐν τῷ νόμῳ περὶ ἐφεδρείας, δὲν ἔχομεν νὰ ἐλπίσωμέν τι ἐξ αὐτῆς· ἀλλὰ δὲν ἀντίκειται ἡ τοιαύτη ἀναγραφὴ πρὸς τὴν ἄλλην νομοθεσίαν, διότι ἀναγνωρίζεται ἡ ἐθελουσία ὑπὸ ὅρον κατάταξις ὑπὸ ταύτης· ἐὰν θὰ καταστῇ χρήσιμος, ἢ οὔ, ἡ ἀναγραφή, τοῦτο ἐξαρτᾶται ἐκ τῶν βαρῶν, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλει ὁ περὶ στρατολογίας νόμος εἰς τὸν ἐξ ἀπογραφῆς κατατασσόμενον, καὶ ἐκ τῆς σχέσεως τῶν βαρῶν τούτων πρὸς τὰ βάρη, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλει ὁ νόμος εἰς τὸν ὑπὸ ὅρον κατατασσόμενον, εἴτε οὗτος ὑποβληθῇ εἰς τὴν ἀπότισιν χρηματικοῦ τιμήματος, εἴτε ἀναδεχθῇ ὑπηρεσίαν ἐν τοῖς στελέχεσι τῆς ἐφεδρείας. Ἑπομένως ἡ διάταξις αὕτη, ἐνῷ, ὡς σήμερον ἔχει ἡ στρατολογικὴ νομοθεσία, εἶναι ἄχρηστος, θέλει καταστῆ χρήσιμος, μεταβαλλομένης τῆς νομοθεσίας. Αὕτη εἶναι ἡ μόνη διαφορά, ἡ ὁποία δύναται νὰ ἐπέλθῃ. Ἐὰν ὁ στρατολογικὸς νόμος δὲν ἐπιβαρύνῃ ἐφ’ ἱκανὸν τοὺς κληρωτούς, ὥστε νὰ καταστῇ προτιμητέα δι’ αὐτοὺς ἡ ἐθελουσία κατάταξις, ὑπὸ τὸν ὅρον ὑποχρεώσεως εἰς ὑπηρεσίαν ὡς ἀξιωματικῶν ἐφέδρων, ἡ διάταξις, ἡ ἐν τῷ νόμῳ περὶ στελεχῶν τῆς ἐφεδρείας, ἡ ἀφορῶσα εἰς τοὺς ὑπὸ ὅρον κατατασσομένους, θὰ μείνῃ ἀτελεσφόρητος, ὅπως θὰ ἦναι ἀτελεσφόρητος καὶ ἐὰν ἡ νομοθεσία ἡμῶν περὶ στρατολογίας δὲν μεταβληθῇ, ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει, θὰ ἔχωμεν λειτουργούσας τὰς ἄλλας πηγὰς τοῦ καταρτισμοῦ τῶν στελεχῶν τῆς ἐφεδρείας.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλλετε, κ. Κωνσταντόπουλε, πρότασιν περὶ ἀναβολῆς;

§52ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 1–21).

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 22.

§54ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρωθυπουργὲ, πολλοὶ στρατιωτικοὶ ὑπηρετοῦσιν εἰς τὸ σῶμα τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν· αὐτοὶ εἶχον ἀνώτερον βαθμὸν, ὅτε παρῃτήθησαν καὶ κατετάχθησαν εἰς τὸ σῶμα τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν, ἦσαν ὑπολοχαγοὶ, λοχαγοί· τώρα δυνάμει τῆς διαταγῆς αὐτῆς θὰ ἔχωσι τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ;

§55ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὗτοι ὑπάγονται εἰς διατάξεις ἄλλας, περὶ ἀξιωματικῶν παραιτηθέντων.

§56ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ γίνεται εἰδικὸς λόγος περὶ τῶν μηχανικῶν, νομίζω ἀναγκαῖον νὰ γίνῃ μία ἐξήγησις.

§57ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ ἐξήγησις εἶναι, ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς ἔρχεται μὲ τὸν ἀνώτερον βαθμὸν, τὸν ὁποῖον ἔχει δικαίωμα νὰ καταλάβῃ κατὰ τὸν νόμον τοῦτον. Κατὰ τὸν νόμον τοῦτον, ἔχει δικαίωμα νὰ καταλάβῃ ὡς ἀξιωματικὸς παραιτηθεὶς ἕνα βαθμὸν, ὡς μηχανικὸς δὲ ἕτερον βαθμὸν, ἐκ τῶν δύο δὲ τούτων βαθμῶν θέλει καταλάβει τὸν ἀνώτερον, διότι εἶναι δικαίωμά του. (Γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα, ὡς καὶ τὸ σύνολον).

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ ἐφεδρείας ᾼϠΜʹ. νόμου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀποδοχῶν τῶν ὁπλιτῶν τῶν εὐζωνικῶν ταγμάτων, τῶν πεζῶν χωροφυλάκων καὶ τῶν ὡς ὑπηρετῶν τῶν ἀξιωματικῶν στρατιωτῶν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον). (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ. συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ νομοσχέδιον περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ περὶ στρατιωτικῆς ποινικῆς νομοθεσίας ΦΚΒʹ. νόμου τῆς 18 Μαΐου 1860. Ἐπίσης γίνονται δεκτὰ κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὰ νομοσχέδια: Περὶ συστάσεως σώματος ἀξιωματικῶν βοηθῶν τοῦ μηχανικοῦ. Περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ βαθμολογίας κτλ. πίνακος τοῦ συνημμένου τῷ ᾼΡΟΘʹ. νόμῳ. Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 14 τοῦ νόμου ΤΟΕʹ. περὶ Ταμείου χηρῶν καὶ ὀρφανῶν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. ναυτικοῦ· καὶ Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ᾼΡΟΗʹ. νόμου περὶ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου).

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις Ὥρα 8 μ. μ.