1887.03.31

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 48

τῆς 31 Μαρτίου 1887.

(Τρίτη)

Ὥρᾳ 3 μ. μ.

(Εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναφορὰ διαφόρων ἀφυπηρετησάντων ὑπαξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι παρακαλοῦσι νὰ διορίζωνται εἰς διαφόρους θέσεις· πρὸς τοῦτο ὑποβάλλουσι καὶ σχέδιον νόμου. Ὁ βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης κ. Καραπάνος κωλύεται νὰ μεταβῇ εἰς Κέρκυραν διὰ τὰ ἀποκαλυπτήρια τοῦ Καποδιστρίου· θέλει ἀναπληρωθῆ ὑπὸ τοῦ κ. Γκίκα.

§2ΤΖΑΝΕΣ. Κύριοι βουλευταί, ἀπεστάλη ἡμῖν, τοῖς ἀντιπροσώποις τῆς Μεσσηνίας, σήμερον τηλεγράφημα, οὗτινος ἡ ἀνάγνωσις προξενεῖ θλίψιν. Τοῦ τηλεγραφήματος τούτου ὑποθέτω, ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις ἔλαβε γνῶσιν· εἷς τῶν ἡμετέρων συναδέλφων βεβαίως θ’ ἀνεκοίνωσεν αὐτῇ τὸ περιεχόμενον αὐτοῦ, ὅπερ κρατῶ ἀνὰ χεῖρας, καὶ τὸ ὁποῖον ἔχει ὡς ἑξῆς· (ἀναγινώσκει). «Ἐκχυθέντος ποταμοῦ Παμίσου, ὕδατα, ὑπερχειλίσαντα ἕνεκα τελευταίων βροχῶν, κατέστρεψαν σταφιδαμπέλους Θουρίας καὶ Ἄριος, εὑρισκομένας ἐν ὥρᾳ βλαστήσεως· ζημία πολλῶν ἑκατομμυρίων· ὑψώσατε φωνὴν ἐν τῇ Βουλῇ ὑπὲρ δεινοπαθούντων κτηματιῶν. Συστήσατε τῇ Κυβερνήσει διόρθωσιν κακοῦ, λαμβανούσῃ πρόνοιαν.» Ὁ κ. Νομάρχης Μεσσηνίας ὅμως, ἀγνοῶ, ἐὰν ἔσπευσε νὰ γνωρίσῃ τῇ Κυβερνήσει τὰ περὶ τῶν συμφορῶν τούτων, ὡς ὤφειλε, παραχρῆμα. Βλέπετε, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἐκ τῆς πλημμύρας ταύτης θὰ ὑποστῶμεν μεγάλας ζημίας ἐν Μεσσηνίᾳ, καὶ φρονῶ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὤφειλε νὰ διατελῇ ἐν γνώσει τῆς καταστάσεως τῆς Μεσσηνίας, περὶ ἧς, ὡς ἐνθυμεῖσθε, ἀπηύθυνα πρὸ ἡμερῶν παράκλησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, συστήσας αὐτῇ, ὅτι, ἐὰν δὲν μεριμνήσῃ, ὅσον ἔνεστι τάχιον, περὶ τῆς ἀνορύξεως καὶ ἐκκαθάρσεως ἰδίᾳ τῶν χανδάκων, τῶν λεγομένων τοῦ Κασκούτη, τῆς Λυγδοῦς, τῆς Ρήνας καὶ τῆς μεγάλης τάφρου τῆς καλουμένης Μοντελάκη, ἀμφίβολον θέλει εἶσθαι, ἂν μετὰ τρία τὸ πολὺ ἔτη θὰ ἔχωμεν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Καλαμῶν σταφιδαμπέλους καὶ συκεῶνας· διέλαβον μάλιστα ἐν τῇ ὁμιλίᾳ μου ἐκείνῃ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἡ ἀποξήρανσις, διὰ τῆς προσγενομένης σήψεως, ἤδη ἤρξατο σχεδὸν ν’ ἀναφαίνηται ἀπό τινος εἰς τὰς φυτείας ἐν γένει ἐν τῷ λεκανοπεδίῳ τῶν Καλαμῶν. Ὅθεν ἡ Κυβέρνησις, εἶναι ἀνάγκη, κύριοι Βουλευταί, νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῆς σωτηρίας ἡμῶν ἐν Καλάμαις, δι’ ἣν δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ μόνον τὸ ποσὸν 100,000 δραχμῶν. Ἀνάγκη ὑφίσταται βορβοροφάγου, δυναμένης νὰ συντελέσῃ σπουδαίως εἰς μεγίστην βελτίωσιν καὶ ἀσφαλῆ κατάστασιν τῶν μερῶν ἐκείνων τῆς ἐπαρχίας Καλαμῶν, ἐξ ἧς ἀντλεῖ τοσούτους φόρους καὶ ἐφ’ ἧς ἤδη διὰ τῶν οἰκονομικῶν της μέτρων ἡ Κυβέρνησις ἐπιβάλλει δυσβάστακτα βάρη. Πρὸς δὲ τούτοις ἀνάγκη νὰ διαταχθῇ ἡ ἐκκοπὴ τῶν ἐντὸς καὶ παρὰ τὰς ὄχθας τοῦ Παμίσου ἀναφυέντων πρὸ χρόνων δένδρων, ἅτινα, ῥίπτοντα τοὺς κλώνους αὐτῶν καὶ κύπτοντα ἐπὶ τὰ ὕδατα τοῦ ποταμοῦ, σχηματίζοντα δὲ πολλαχοῦ αὐτοῦ παρακωλύματα οἱονεὶ φρακτῶν, οὐχὶ μόνον ἀνακόπτουσι τὴν ἐλευθέραν κατάῤῥυσιν τῶν ὑδάτων τοῦ ποταμοῦ, ἀλλὰ καὶ συντελοῦσι μεγάλως εἰς τὴν ὑπερχείλισιν αὐτῶν.

§3ΠΑΧΥΣ. Καὶ διατὶ δὲν κόπτουν τὰ δένδρα οἱ κάτοικοι;

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε τὸν ἀγορεύοντα.

§5ΤΖΑΝΕΣ. Διότι, κύριε Παχὺ, δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς κατοίκους τῆς Ἑλλάδος, νὰ περισώζωσιν ἐνίοτε τὴν περιουσίαν των· μ’ ἐννοεῖτε; Δὲν θὰ ᾖναι μάλιστα παράδοξον μηδαμῶς, ἐὰν οἱ συμπολῖταί μου, θέλοντες νὰ σώσωσι τὰ ἑαυτῶν κτήματα ἐκ τῆς πλημμύρας διὰ τῆς ἐκκοπῆς τῶν τοιούτων δένδρων, καταγγελθῶσιν ἐπὶ δενδροφθορᾷ. Ἐν τούτοις, κύριοι Βουλευταὶ, οἱ τὴν χώραν κυβερνῶντες,—καὶ δὲν ὁμιλῶ περὶ μόνης τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως,—ἐφαρμόζοντες τὸ σύστημα τῆς θεραπείας τοῦ ἰατροῦ Ζιλ–Βλὰς διὰ τῶν ἀφαιμάξεων καὶ τοῦ θερμοῦ ὕδατος, δὲν ἐφρόντισαν καὶ πώποτε νὰ δώσωσιν εἰς τὸν πάσχοντα τόπον καὶ τ’ ἀπαιτούμενα τονωτικὰ, διὰ ν’ ἀντέχῃ εἰς τὰς τοιαύτας ἀφαιμάξεις καὶ θερμολουσίας. Οἱ κυβερνῶντες, κυβερνῶσι τὸν τόπον διὰ τῆς μεθόδου τῆς ἀφαιρέσεως, ἀφίνοντες αὐτὸν νὰ καλλιεργῇ, νὰ σώζηται ἐκ τῶν πλημμυρῶν, νὰ συντηρῆται καὶ νὰ ὑπάρχῃ ἐν καταστάσει προδαιδαλίῳ. Τέλος πάντων, ἐπὶ τοῦ προκειμένου, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπισπεύσῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἐκ τῶν ἐνόντων νὰ συντελέσῃ, εἰς ὅ,τι εἶναι δυνατὸν, ὑπὲρ τῶν τὰ τοιαῦτα ἐκ τῆς πλημμύρας παθόντων· παρακαλῶ, καὶ ἱκετεύω αὐτὴν μάλιστα, οὐ μόνον νὰ μὴ ἀρκεσθῇ εἰς τὰς ἐνεργείας τῶν ἐπιτοπίων Ἀρχῶν, ἀλλὰ καὶ ν’ ἀποστείλῃ εἰδήμονα μηχανικὸν, ὅστις πρὸ παντὸς ἄλλου κατὰ τὸ παρὸν νὰ ὑποδείξῃ τὴν ἄμεσον ἀποκοπὴν τῶν ἐντὸς καὶ παρὰ τὰς ὄχθας τοῦ ποταμοῦ Παμίσου ἀναφυέντων δένδρων, νὰ ὑποβάλῃ δὲ τῇ Κυβερνήσει τὰς σκέψεις του περὶ τῆς ταχείας ἐκκαθαρίσεως τῆς κοίτης τοῦ ποταμοῦ Παμίσου, τῆς μεγάλης τάφρου τοῦ Μοντελάκη καὶ τῶν χανδάκων τοῦ Κασκούτη, τῆς Λυγδοῦς καὶ τῆς Ρήνας.

§6ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ Νομάρχης καὶ οἱ μηχανικοὶ διετάχθησαν ἀπὸ πρωΐας νὰ μεταβῶσιν, ἵνα ἐξετάσωσι καὶ πληροφορήσωσι τὴν Κυβέρνησιν. Θὰ γίνῃ, ὅ,τι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ.

§7ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πάντες οἱ βουλευταὶ τοῦ νομοῦ Μεσσηνίας παρακαλοῦμεν τὴν Κυβέρνησιν, νὰ λάβῃ σπουδαίαν πρόνοιαν διὰ τὸ ἀντικείμενον τοῦτο. Ἀκόμη οἱ κάτοικοι τῶν μερῶν ἐκείνων δὲν συνῆλθον ἀπὸ τὰ δεινὰ τοῦ σεισμοῦ, ἀκόμη διανυκτερεύουσιν ἐν ὑπαίθρῳ, ἕνεκα τῶν ἀλλεπαλλήλων δονήσεων τοῦ ἐδάφους, καὶ ἤδη ἐνέσκηψεν ἑτέρα συμφορὰ, ἡ ὁποία ἠδύνατο νὰ προληφθῇ, ἐὰν ἐλαμβάνετο ἐγκαίρως ἡ ἀνήκουσα πρόνοια. Τὰ ὕδατα τοῦ Παμίσου, ὑπερχειλίσαντα, ἐκάλυψαν ὅλην τὴν πεδιάδα, καὶ κατέστρεψαν τὰς σπορὰς καὶ πολλὰς ἐκ τῶν φυτειῶν, αἱ ὁποῖαι δι’ ἁδροτάτων δαπανῶν ἐγένοντο εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα. Τὸ κακὸν ἐκεῖ πηγάζει ὡς ἐκ τῆς ἰδιότητος τοῦ ἐδάφους, ἕνεκα τῆς ὁποίας ἡ κοίτη τῶν ποταμῶν γεμίζει ἀπὸ χόρτα, καὶ τὰ ὕδατα ὑπερχειλίζουν καὶ πλημμυροῦν τὰς πεδιάδας. Διὰ τοῦτο εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῇ πρόνοια καθαρισμοῦ τῆς κοίτης καὶ ἀνορύξεως τῶν πτερύγων, αἱ ὁποῖαι εἶχον ἀνοιχθῆ ἄλλοτε καὶ διὰ τῶν ὁποίων τὰ ὑπερχειλίζοντα ὕδατα ἐχύνοντο εἰς τὴν θάλασσαν. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν της εἰς τὸ ἀντικείμενον τοῦτο· διότι, ἂν ἀφήσῃ τὰ πράγματα ὡς ἔχουσιν, ὅλαι ἐκεῖναι αἱ ὡραῖαι πεδιάδες, αἱ θαυμαζόμεναι διὰ τὴν εὐφορίαν καὶ τὴν παραγωγὴν, θὰ κατασταθῶσιν ἐρημίαι.

§8ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ μᾶς δώσῃ πληροφορίας τινὰς περὶ τῆς στάσεως, εἰς ἣν εὑρίσκεται τὸ Τελωνεῖον Πειραιῶς καὶ πρὸ πάντων νὰ μᾶς εἴπῃ, ἂν ἡ διοικητικὴ ἐπιτροπὴ, ἥτις ἐπεράτωσε τὰς ἐργασίας της, ὑπέβαλεν ἔκθεσιν, καὶ ποῖον εἶναι τὸ πόρισμα τῆς ἐκθέσεως ταύτης.

§9ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὰ τοῦ Τελωνείου Πειραιῶς διεξάγονται διὰ δικαστικῆς ἀνακρίσεως, συνάμα δὲ μετ’ αὐτῆς ἐθεωρήθη ἀναγκαῖον νὰ διεξαχθῇ καὶ διοικητική. Ἀλλ’ αὕτη συμπράττει μετὰ τῆς δικαστικῆς ἀνακρίσεως, διότι οἱ διευθύνοντες τὰ τῆς δικαστικῆς ἀνακρίσεως ἐζήτησαν τὴν συνδρομὴν τῶν μελῶν τῆς διοικητικῆς Ἐπιτροπῆς. Δὲν εἶναι ἄρα πρέπον νὰ γίνῃ δημοσίευσίς τις τῶν παρὰ τῆς διοικητικῆς ἐπιτροπῆς ἀναγγελθέντων πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον, ἀφοῦ στενῶς συνδέονται ταῦτα πρὸς τὰ τῆς δικαστικῆς ἀνακρίσεως.

§10ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ διοικητικὴ ἐπιτροπὴ δὲν ἔχει κανὲν ἔργον;

§11ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ διοικητικὴ ἐπιτροπή, ὡς εἶπον, συντρέχει τὴν δικαστικὴν ἀνάκρισιν, καὶ μόνον ἐφ’ ὅσον ἡ δικαστικὴ ἀνάκρισις ἐπιτρέπει τὴν ἐπ’ ἀδείᾳ ἀναχώρησιν τούτου ἢ ἐκείνου τοῦ μέλους τῆς ἐπιτροπῆς, ἀναχωροῦσιν οὗτοι.

§12ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦτο ἤθελον νὰ παρατηρήσω, ὅτι, ἐξ ὅσων δημοσιεύθησαν, καὶ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται ἀπὸ στόματος εἰς στόμα, πείθομαι, ὅτι ἡ λυπηρὰ αὕτη ὑπόθεσις εἶναι δευτέρα ἔκδοσις τῶν Βελεντζιακῶν· καὶ δὲν εἶναι ἔνοχοι ἐκεῖνοι μόνον, οἱ ὁποῖοι σήμερον κρατοῦνται εἰς τὰς φυλακὰς, ἀλλὰ καὶ ἄλλοι. Παρακαλῶ δὲ τὴν Κυβέρνησιν νὰ προσέξῃ, μήπως πάθωσιν ἀθῶοι.

§13ΦΩΤΗΛΑΣ. Πολλὰ λέγουσιν ἐν Πειραιεῖ, καὶ τὰ ἤκουσα παρ’ ὑπαλλήλων τελωνιακῶν, ὅτι δὲν δύναται νὰ λειτουργήσῃ ἡ ἀνάκρισις, τόσον ἡ διοικητική, ὅσον καὶ ἡ δικαστικὴ, διότι, ὅπως λέγεται, —ἐγὼ δὲν ἀναλαμβάνω εὐθύνην,— ἐνέχονται πρόσωπα, ἀπέναντι τῶν ὁποίων καὶ οἱ κατώτεροι ὑπάλληλοι καὶ ἔμποροι ἐν Πειραιεῖ δὲν τολμῶσι νὰ καταθέσωσι μαρτυρίας. Θὰ πράξῃ ἔργον προνοίας ἡ Κυβέρνησις, ἂν ἀπομακρύνῃ τοὺς προϊσταμένους τοῦ Τελωνείου, καὶ διορίσῃ ἑτέρους, ὅπως ὦσιν ἐλεύθεροι οἱ ἔμποροι νὰ καταθέσωσι, διότι σήμερον φοβοῦνται. Πολλὰ λέγονται, πολλὰ δὲ ἤκουσα καὶ ἐγὼ αὐτὸς παρ’ ὑπαλλήλων. Ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐνδιαφέρεται μᾶλλον ἡμῶν εἰς τὴν ἀνακάλυψιν τῶν καταχρήσεων· ἀλλ’ αὐτὸ τὸ παράπονον, τὸ ὁποῖον ἤκουσα, ὤφειλον νὰ τὸ ἀνακοινώσω, ὅπως ἡ Κυβέρνησις λάβῃ πρόνοιαν.

§14ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός.). Ἡ Κυβέρνησις ἔχει πλήρη πεποίθησιν εἰς τὰς ἐνεργείας τῆς δικαστικῆς Ἀρχῆς, καὶ εἰς τὰς παραστάσεις αὐτῆς δύναται νὰ παράσχῃ πίστιν. Ἐὰν ἡ δικαστικὴ Ἀρχὴ θεωρήσῃ, ὅτι παρεμποδίζεται ὑπὸ τούτου, ἢ ὑπ’ ἐκείνου, πᾶσα παράστασις αὐτῆς θέλει ληφθῆ ὑπ’ ὄψει· ἀλλὰ παράστασις, προερχομένη ἐκ διαδόσεων ἁπλῶν, ἄνευ ὑπευθύνου, δὲν δύναται νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως.

§15ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἡ δικαστικὴ Ἀρχὴ ἐπιτελεῖ τὸ καθῆκόν της πρεπόντως, ἀλλ’ αὕτη ἐνεργεῖ τὸ καθῆκόν της μυστικῶς, καὶ ἐνώπιον τῆς μυστικῆς ἀνακρίσεως δὲν θὰ προσέλθωσιν οἱ ἐνδιαφερόμενοι πολῖται καὶ ἔμποροι, διότι φοβοῦνται τὸν δεῖνα ἢ δεῖνα. Διὰ τοῦτο καλὸν ἤθελεν εἶσθαι, ἂν ὅλοι οἱ προϊστάμενοι ὑπάλληλοι ἀπεσύροντο ἐκ τοῦ Τελωνείου ἐκείνου, ἵνα χυθῇ φῶς εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην. Αὕτη εἶναι ἡ γνώμη μου. Ἐγὼ ἤκουσα πολλὰ λεγόμενα, καὶ μάλιστα παρὰ τῶν κατωτέρων ὑπαλλήλων, καὶ ἐκ τούτων μανθάνει τις τὴν ἀλήθειαν. Τὰ ἀνέφερον δ’ ἐνταῦθα, ἵνα τ’ ἀκούσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργός.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρώτη συζήτησις περὶ χορηγίας ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως ἐπὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως 1886 ἐκ δρ. 112,000.

§17ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καλὸν ἤθελεν εἶσθαι, ἂν ἡ αἴτησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ περὶ χορηγίας τῆς ζητουμένης πιστώσεως συνωδεύετο μὲ τὰ ἀπαιτούμενα δικαιολογητικὰ ἔγγραφα, διότι ἐνταῦθα σημειοῦνται ποσὰ ὑπερβαίνοντα τὰς διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ χορηγηθείσας πιστώσεις· πρὸ πάντων ὅμως παρατηρῶ ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὡς πρὸς τὸ ποσὸν τῶν 9,000 δραχ., τὰς ὁποίας ζητεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς πρὸς συμπλήρωσιν τῆς δαπάνης τῆς ἐκτυπώσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, ὅτι τὸ ποσὸν τοῦτο προέρχεται ἐξ ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας εἶχεν ἀναλάβει τὸ προκάτοχον Ὑπουργεῖον· καὶ διὰ τοῦτο, ἐνῷ εἶχε σημειωθῆ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ δαπάνη 30,000 δραχμῶν, ἐδαπανήθησαν 39,000, ἡ ὑπέρβασις δὲ αὕτη τῶν δραχμῶν 9,000 προέρχεται ἐξ ὑποχρεώσεων, ἃς ἀνέλαβε τὸ προκάτοχον Ὑπουργεῖον. Ἡ ἐκτύπωσις τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων τοῦ 1886 ἔμελλε νὰ γίνῃ κατὰ τὸν Ἰούνιον τοῦ ἔτους ἐκείνου, ἑπομένως τὸ προκάτοχον Ὑπουργεῖον δὲν ἠδύνατο νομίζω ν’ ἀναλάβῃ ὑποχρεώσεις καὶ συνομολογήσῃ συμφωνίας διὰ τὴν ἐκτύπωσιν τῶν ἐκλογικῶν τούτων καταλόγων· διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰς τὴν βʹ. ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου νὰ προσαγάγῃ τὰ δικαιολογητικὰ ἔγγραφα τῆς δαπάνης ταύτης. Ἀπόκειται εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, ἂν θέλῃ, νὰ προσαγάγῃ καὶ τὰ δικαιολογητικὰ ἔγγραφα τῆς δαπάνης τῆς ἀναγομένης εἰς τὸ πέμπτον κεφάλαιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἄρθρον 12, ἤτοι «ἔξοδα ὑγειονομικά». Ὡσαύτως τὰ δικαιολογητικὰ ἔγγραφα τῆς ζητουμένης πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 6,000 δι’ ἐπισκευὴν δημοσίων οἰκοδομῶν· ἐπίσης τὰ δικαιολογητικὰ ἔγγραφα τῆς αἰτουμένης πιστώσεως 14,000 δραχμῶν ἐπὶ τοῦ κεφ. 9, ἄρθρου 9: «Κατασκευὴ καὶ συντήρησις φάρων καὶ φανῶν»· ἐπίσης διὰ τὰ ἔξοδα τὰ ἀναγόμενα εἰς τὸ φρενοκομεῖον Κερκύρας, ἐκ δραχ. 20,000· διότι ὅλαι αὐταὶ αἱ πιστώσεις μοὶ φαίνονται κἄπως ὑπερβολικαί.

§18ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα). (Γίνεται δεκτὸν εἰς ά. συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὸ ἀναγνωσθὲν νομοσχέδιον). (Ὡσαύτως γίνονται δεκτὰ εἰς ά συζήτησιν τὰ νομοσχέδια: Περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως 1886 ἐκ δρ. 2,240. Περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν τῆς χρήσεως 1886 ἐκ δρ. 161,901).

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐκτάκτου πιστώσεως ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως 1887 ἐκ δρ. 2,500,000.

§20ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§21ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅταν ὁ Προϋπολογισμὸς δὲν ψηφίζεται πρὸ τοῦ ἔτους, κατὰ τὸν Λογιστικὸν νόμον, περιερχόμεθα εἰς τὸ ἄτοπον, περὶ τοῦ ὁποίου γίνεται λόγος· ὁ Λογιστικὸς νόμος ἐννοεῖ, ὅτι αἱ ἔκτακτοι πιστώσεις ψηφίζονται μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ ταυτοχρόνως ἐννοεῖ, ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς εἶναι ἐψηφισμένος πρὸ τῆς ἀρχῆς τοῦ ἔτους. Ἡ πίστωσις, περὶ ἧς πρόκειται, δὲν ἠδύνατο νὰ ψηφισθῇ ἢ ὑπὸ τύπον ἐκτάκτου πιστώσεως· δὲν πρόκειται περὶ πιστώσεως κανονικῆς, ἀνταποκρινομένης πρὸς τὰς προσόδους τοῦ Κράτους, ἀλλὰ περὶ πιστώσεως, ἡ ὁποία ἐκδίδεται ἀπέναντι δανείου. Τοῦ δανείου οἱ τόκοι ἀναγράφονται ἐν τοῖς Προϋπολογισμοῖς, ἀνεγράφη δὲ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ ἔτους, καθ’ ὃ ἐπραγματοποιήθη τὸ δάνειον, ἡ ἐξ αὐτοῦ ἔκτακτος πρόσοδος. Ὅπως προτείνεται σήμερον, ἡ ψήφισις τῆς πιστώσεως δὲν εἶναι κανονική, ἀλλὰ πάντοτε, ἐπὶ ὁμοίας περιπτώσεως, οὕτως ἐγένετο· διότι ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ὅ,τι δήποτε καὶ ἂν πράξωμεν, θὰ ἦναι ἔκρυθμον· μεταξὺ ὅμως ὅλων τῶν ἐκρύθμων διεξόδων τὸ προτεινόμενον μέτρον εἶναι τὸ ἧττον ἔκρυθμον.

§22ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκτὸς τόσων ἄλλων, τὰ ὁποῖα ἐγένοντο ἐνταῦθα, προστίθεται καὶ τοῦτο τὸ ἔκρυθμον, τὸ νὰ θέλωμεν δηλ. νὰ χαρακτηρίσωμεν ὡς ἐκτάκτους τὰς πιστώσεις, αἱ ὁποῖαι πληρόνονται ἀπὸ ἐκτάκτους πόρους, ἐνῷ, ἐὰν ἀναγνώσῃ τις τὸν Λογιστικὸν νόμον, θέλει ἰδεῖ, ὅτι ἔκτακτοι πιστώσεις εἶναι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι χορηγοῦνται δι’ ἀνάγκας, μὴ δυναμένας νὰ προβλεφθῶσι, καθ’ ὃν χρόνον συνετάσσετο, ἢ ἐψηφίζετο ὁ Προϋπολογισμός. Αὐτὸς εἶναι ὁ ὁρισμὸς τῶν ἐκτάκτων πιστώσεων. Κατὰ τὸν νόμον, πᾶσα δαπάνη τοῦ Κράτους πρέπει νὰ ἀναγράφηται εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν, οἱαδήποτε καὶ ἂν ἦναι ἡ ἀνάγκη, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ θεραπευθῇ δι’ αὐτῆς, εἴτε τακτικὴ εἶναι, εἴτε ἔκτακτος· ἐὰν, καθ’ ὃν χρόνον συντάσσεται ὁ Προϋπολογισμὸς, ἢ καὶ καθ’ ὃν χρόνον ψηφίζεται, ἦναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει τὴν ἀνάγκην ταύτην, πρέπει νὰ συμπεριληφθῇ εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους ἡ ἀπαιτουμένη πίστωσις. Ἐὰν ὅμως μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ παρουσιασθῶσιν ἔκτακτοι περιστάσεις καὶ ἀπρόβλεπτοι, τὰς ὁποίας δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εἴχομεν ὑπ’ ὄψει καθ’ ὃν χρόνον συνετάσσετο ὁ Προϋπολογισμός, ἢ ἐψηφίζετο, τότε βεβαίως ζητεῖται ἡ ἔκτακτος πίστωσις. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, συγχέων τὸν ὁρισμὸν τοῦτον μετὰ τοῦ ὅτι τὰ χρήματα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ θεραπευθῇ ἡ ἔκτακτος ἀνάγκη, θὰ ληφθῶσιν ἐξ ἐκτάκτων πόρων, ἤτοι ἐκ τοῦ δανείου, θέλει νὰ χαρακτηρίσῃ καὶ τὴν πίστωσιν ἔκτακτον, φρονῶν, ὅτι δὲν δύναται νὰ συμπεριληφθῇ εἰς τὸν Προϋπολογισμόν· ἀλλ’ εἰς τοιαύτην περίστασιν ἔπρεπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ ἀναγράψῃ εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν μόνον τὰς δαπάνας, περὶ τῶν ὁποίων εἶναι βέβαιος, ὅτι θὰ πληρωθῶσιν ἀπὸ τὰ τακτικὰ εἰσοδήματα τοῦ Κράτους, ὅλαι δὲ αἱ δαπάναι, αἱ ὁποῖαι πληρόνονται ἀπὸ τὰ δάνεια, καὶ τοιαύτας ἔχομεν κατὰ τὰ τελευταῖα ταῦτα ἔτη τὸ ἓν τρίτον περίπου, ἔπρεπε νὰ ζητῶνται δι’ ἐκτάκτων πιστώσεων. Ἔχει δίκαιον ἑπομένως ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, λέγων, ὅτι, ἀφοῦ ὁ Προϋπολογισμὸς δὲν ἐψηφίσθη ἀκόμη, δὲν εἶναι τακτικὸν, ἡ πίστωσις αὕτη νὰ ψηφισθῇ δι’ εἰδικοῦ νόμου, πρέπει νὰ συμπεριληφθῇ εἰς τὸν Προϋπολογισμόν· ἀφοῦ δὲ τὰ τακτικὰ εἰσοδήματα δὲν ἐπαρκοῦσι, βεβαίως θὰ πληρωθῇ ἀπὸ τὰ δάνεια, ἢ ἀπὸ οἱονδήποτε ἄλλον ἔκτακτον πόρον.

§23ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας εἶπεν, ὅτι αἱ παραστάσεις αἱ ἐμαὶ ἀφορῶσιν εἰς τοῦτο, ὅπως μὴ καταλογισθῶσιν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν αἱ δαπάναι διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου. Ἀλλ’ ἀκριβῶς ἡ πίστωσις λέγει, ὅτι θέλουσιν αὗται καταλογισθῆ εἰς τὸν Προϋπολογισμόν. (Ἀναγινώσκει). «Ἄρθρον 1. Ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως 1887 χορηγεῖται ἔκτακτος πίστωσις, καταλογιζομένη ὑπὸ τὸ κεφάλαιον 13, ἄρθρον 1, «χιλιομετρικὴ ἀποζημίωσις τῆς Ἑταιρίας, τῆς ἀναδεχθείσης τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Πελοποννήσου.» Ἑπομένως ῥητῶς προτείνομεν νὰ καταλογισθῇ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ. Οὐδόλως ἄρα πρόκειται περὶ ὅσων εἶπεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας, ὅστις ἤθελε νὰ παραστήσῃ, ὅτι δῆθεν καὶ τὸ ποσὸν τοῦτο συντελεῖ εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ ἐλλείμματος τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου ἤδη. Τὸ χρῆμα τοῦτο θέλει δαπανηθῆ πρὸς κατασκευὴν σιδηροδρόμων. Ἐὰν νομίζῃ ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας, ὅτι τὸ τακτικὸν ἔλλειμμα τοῦ Κράτους περιλαμβάνει καὶ τὴν δαπάνην πρὸς κατασκευὴν σιδηροδρόμων, ἐκ δανείων γενομένην, τοῦτο ἀνήκει εἰς τὰς θεωρίας τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐκ Μεσσηνίας καὶ βεβαίως δὲν ἀσπάζομαι τὰς θεωρίας ταύτας. Ἀλλ’ οὐδόλως ἀφορῶσιν εἰς τὸ θέμα αἱ παρατηρήσεις τοῦ κ. βουλευτοῦ, διότι ἐγὼ ἀνομολογῶ, ὅτι τὸ ποσὸν τοῦτο ἔπρεπε ν’ ἀναγραφῇ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, καὶ προτείνω, ἵνα ἀναγραφῇ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ· ἀλλ’ ἔπρεπεν ὁ Προϋπολογισμὸς νὰ ἦναι ἐψηφισμένος, διὰ νὰ δύνηται κανονικῶς νὰ προταθῇ δι’ ἐκτάκτου πιστώσεως, ὅπως προτείνεται, ἔπρεπεν ὅμως συνάμα καὶ ὁ Προϋπολογισμὸς, κατὰ τὸν Λογιστικὸν νόμον, νὰ εἶχε ψηφισθῆ πρὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ ἔτους, εἰς ὃ ἀφορᾷ. Πολλάκις ὅμως συνέβη παρ’ ἡμῖν ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ τρέχοντος ἔτους νὰ ψηφίζηται βραδέως, καὶ, ἐν τοιαύταις περιπτώσεσι, θέλετε εὑρεῖ, ὅτι συνεχῶς ἐψηφίσθησαν πιστώσεις ἔκτακτοι πρὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὡς ἐκ τῆς ἐκτάκτου ἀνάγκης. Αὕτη φρονῶ, ὅτι εἶναι, ὡς εἶπον, ἡ ὀλιγώτερον πάσης ἄλλης ἔκρυθμος διέξοδος ἐκ τῆς δυσχερείας, ἐν τῇ ὁποίᾳ εὑρισκόμεθα, καὶ τὴν ὁποίαν δημιουργεῖ, οὐδὲν ἄλλο, εἰμὴ ἡ βραδεῖα ψήφισις τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐνεστῶτος ἔτους.

§24ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐλάμβανε τὸν κόπον, νὰ ἐξετάσῃ ὅλα τὰ νομοσχέδια, διὰ τῶν ὁποίων ζητοῦνται ἔκτακτοι πιστώσεις, ἤθελεν ἰδεῖ, ὅτι εἰς ὅλα ταῦτα εἶναι ἀναγεγραμμένη ἡ διάταξις, ὅτι αὗται θέλουσι καταχωρισθῆ εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν, εἴτε τὸν Ἀπολογισμὸν τοῦ Κράτους, ὑπὸ ἴδιον κεφάλαιον. Ἐκ τοῦ ὅτι λοιπὸν καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο διαλαμβάνει, ὅτι ἡ πίστωσις αὕτη θέλει καταχωρισθῆ ὑπὸ ἴδιον κεφάλαιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ, δὲν ἕπεται ἐκ τούτου, ὅτι ἔχει καὶ τὸ δικαίωμα νὰ τὴν ζητήσῃ, ἐνῷ ὁ Προϋπολογισμὸς δὲν εἶναι ἐψηφισμένος. Περὶ τούτου πρόκειται, κ. Πρόεδρε. Ὁ Προϋπολογισμὸς δὲν ἐψηφίσθη εἰσέτι, καὶ ἀφοῦ δὲν ἐψηφίσθη, παραβιάζομεν τὸ γράμμα τοῦ νόμου, τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι τότε μόνον ἐπιτρέπεται νὰ ζητῶνται ἔκτακτοι πιστώσεις, ὅταν δὲν ἦναι δυνατὸν νὰ προΐδωμεν τὰς ἀνάγκας, διὰ τὰς ὁποίας ζητοῦνται αὗται, καθ’ ὃν χρόνον συνετάσσετο ὁ Προϋπολογισμός. Εἰς τοῦτο περιστρέφεται τὸ ζήτημα. Ἐρωτῶ λοιπὸν, καθ’ ὃν χρόνον πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν τὸν Προϋπολογισμὸν, εἶναι δυνατὸν νὰ προΐδωμεν τὴν ἀνάγκην ταύτην; Βεβαίως εἶναι. Ἔχομεν ἀπὸ τοῦδε ὑπ’ ὄψει τὴν ἀνάγκην ταύτην, καὶ ὁ Προϋπολογισμὸς δὲν ἐψηφίσθη εἰσέτι. Εἶναι περιττὸν λοιπὸν νὰ τὴν χορηγήσωμεν δι’ εἰδικῶν νόμων. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δύναται διὰ δηλώσεως νὰ ζητήσῃ, ὅπως ἀναγραφῇ τὸ ποσὸν τοῦτο ἐπὶ τοῦ Γενικοῦ Προϋπολογισμοῦ, καὶ ν’ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὡς περιττόν. Ὅλα τὰ ἄλλα, ὅσα εἶπε, δὲν λύουσι τὸ ζήτημα, οὔτε μᾶς διαφωτίζουσι. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου, ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2 καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ).

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ νόμου ͵ΣΙΣΤʹ. περὶ φόρου ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ὡς καὶ τὸ ἄρθρον 1. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 2.)

§26ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα). (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2).

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3. (Ἀναγινώσκεται).

§28ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§29ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. (Πρωθυπουργός). Ὅ,τι δύναταί τις νὰ ἀπαιτήσῃ, εἶναι, νὰ δοθῇ δικαίωμα προσφυγῆς εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος νομίζει, ὅτι ἀτόπως κατετάχθη μεταξὺ τῶν ἐπιτηδευματιῶν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν, ὡς πρὸς τοῦτο, νὰ μὴ κρατήσῃ ἡ ἀρχὴ, ἡ ὁποία ἐπὶ πάσης τοιαύτης προσφυγῆς πρέπει νὰ κρατῇ, ὅπως ἐντὸς ὡρισμένου χρονικοῦ ὁρίου γίνηται ἡ ἐνάσκησις τοῦ δικαιώματος. Δύναταί τις νὰ ἐπικρίνῃ τὸ προτεινόμενον χρονικὸν ὅριον, ὡς ὑπερβολικὸν, ἢ ὡς ἀνεπαρκές· ἀλλ’ ἡ ἀπαίτησις, ὅπως μείνῃ ἀπροσδιόριστος ὁ χρόνος τῆς ἐνασκήσεως τῆς προσφυγῆς, δὲν φαίνεται δεδικαιολογημένη.

§30ΡΙΚΑΚΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ παρατήρησις τοῦ κ. ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας βουλευτοῦ, εἶναι ὀρθὴ, ἑπομένως ἀνάγκη νὰ συμπληρωθῇ τὸ ἄρθρον. Ὅπως ἀποκλεισθῇ ὁ ἐπιτηδευματίας τοῦ δικαιώματος τῆς προσφυγῆς μετὰ τὸ τέλος τῆς χρήσεως, πρέπει νὰ ἦναι βεβαιωμένον, ὅτι ἔλαβε γνῶσιν τῆς ἐν τῷ καταλόγῳ ἐγγραφῆς του, ἢ προσεκλήθη νὰ πληρώσῃ. Πολλοὶ, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐπαγγέλλονται ἐπιτήδευμα, δὲν ἔχουσιν ἀφορμὴν νὰ ἐξετάζωσι τὸν ἐκτιθέμενον κατάλογον, ἐν ᾧ δὲ θὰ ὦσιν ἀμέριμνοι, θὰ κηρύττωνται ἐκπρόθεσμοι καὶ ὑπόχρεοι εἰς πληρωμὴν φόρου, τὸν ὁποῖον δὲν ὀφείλουσι. Καὶ συνέπεσε πολλοὶ ἄνθρωποι νὰ ζητηθῶσι, μετὰ τὴν παρέλευσιν τοῦ χρόνου τῆς χρήσεως, νὰ καταβάλωσι φόρον δι’ ἐπιτήδευμα, τὸ ὁποῖον οὐδέποτε μετῆλθον καὶ συνεπῶς δὲν εἶχον ἀνάγκην νὰ ἐξετάσωσιν, ἐὰν ἦναι ἐγγεγραμμένοι ἐν τῷ φορολογικῷ καταλόγῳ. Τοὺς ἀνθρώπους τούτους πρόκειται σήμερον ν’ ἀποκλείσωμεν τοῦ μέσου τῆς προσφυγῆς. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ ἐν τέλει τοῦ ἄρθρου: «ἐὰν τῷ κοινοποιηθῇ ἰδιαιτέρα πρόσκλησις». Οὕτω θέλει ὑπάρχει τοὐλάχιστον ἡ βεβαίωσις, ὅτι ἐπιταχθεὶς κατέστη ὑπερήμερος, μὴ ἐξασκήσας τὸ ἐκ τοῦ νόμου δικαίωμά του.

§31ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκριβῶς διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἐξέθεσεν ὁ προαγορεύσας, οὐδεὶς πρέπει νὰ τεθῇ περιορισμὸς εἰς τὴν προθεσμίαν, ἐντὸς τῆς ὁποίας δικαιοῦνται νὰ προσφύγωσιν οἱ ἀδικούμενοι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν καὶ νὰ ζητήσωσι τὴν ἀπαλλαγήν των, διότι, ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι παρῆλθεν ἡ χρῆσις, καὶ ὅμως ὁ ἐπιτηδευματίας δὲν ἔκαμε κἀνὲν παράπονον, τοῦτο δεικνύει, ὅτι παρ’ οὐδενὸς ἐζητήθη, ὅτι τὰ ὄργανα τῆς εἰσπράξεως, τὰ ὁποῖα εἶχον καιρὸν ἓν ἔτος καὶ ἐπέκεινα, ἵνα ζητήσωσι τὸν φόρον τοῦτον, δὲν ἐφρόντισαν νὰ τὸν ζητήσωσιν. Ἀλλὰ, διότι παρημέλησαν τὰ ὄργανα τῆς ἐξουσίας νὰ ἐκτελέσωσι τὸ καθῆκόν των, καὶ ὁ ἐπιτηδευματίας ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔπρεπε νὰ καταζητηθῇ ἀπὸ τὰς ἀρχὰς τοῦ ἔτους, —διότι οἱ κατάλογοι τῶν ἐπιτηδευμάτων συντάσσονται ἐν ἀρχῇ τοῦ ἔτους—ὁ ἐπιτηδευματίας, ὁ ὁποῖος ἔπρεπε νὰ ζητηθῇ τὰς ἀρχὰς τοῦ ἔτους 1887, διὰ νὰ πληρώσῃ τὸν φόρον, δὲν κατεζητήθη δὲ οὔτε μέχρι τῆς 31 Ὀκτωβρίου 1888, καὶ καταζητεῖται βραδύτερον, θέλετε νὰ εὕρῃ κλειστὴν τὴν θύραν, τοῦ νὰ προσφύγῃ καὶ ζητήσῃ τὸ δίκαιόν του; Νομίζω, ὅτι, ἐνόσῳ τὰ τῆς εἰσπράξεως ἔχουσι παρ’ ἡμῖν, ὡς ἔχουσιν, ἐνόσῳ δὲν φροντίζουσι τὰ δημόσια ὄργανα νὰ ζητήσωσιν ἀπὸ τοὺς πολίτας ἐγκαίρως τοὺς φόρους, πρέπει νὰ μείνῃ ἀόριστον καὶ τὸ δικαίωμα τῆς προσφυγῆς. Εἰς ἄλλα Κράτη ὑπάρχει παραγραφὴ διὰ τὰ χρέη, ὅταν δὲν ζητηθῶσιν ἐγκαίρως. Ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ἐν Γαλλίᾳ, ἐὰν δὲν κατορθωθῇ ἡ εἴσπραξις τῶν φόρων ἐντὸς δύο ἐτῶν, οἱ φόροι παραγράφονται· καὶ τοῦτο εἶναι λογικὸν, διότι ὁ πολίτης δὲν εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ φυλάττῃ τὰς ἀποδείξεις τῆς πληρωμῆς ἐπ’ ἄπειρον, οὔτε νὰ τρέχῃ καὶ νὰ ἐξετάζῃ, ἂν ἦναι ἐγγεγραμμένος εἰς τοὺς καταλόγους, ἢ ὄχι.

§32ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ προσθέσωμεν εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου, «ἐὰν ἐντὸς τῆς χρήσεως προσκληθῇ εἰς πληρωμήν».

§33ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἐξηγηθῇ τοῦτο, διότι λέγει, ὅτι καλοῦνται διὰ γενικῆς προσκλήσεως. Αἱ γενικαὶ προσκλήσεις δὲν εἶναι τίποτε.

§34ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. «Ἐὰν ἐντὸς τῆς χρήσεως δι’ εἰδικῆς προσκλήσεως ἐζητήθη ἡ πληρωμή».

§35ΡΟΥΦΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§36ΤΖΑΝΕΣ. Ἐκτὸς τούτου, νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν της καὶ ἐπὶ ἄλλου τινός. Συντάσσονται οἱ κατάλογοι, καὶ καταχωρίζονται ἐν τοῖς καταλόγοις ὡς ὑπόχρεοι εἰς ἀπόδοσιν φόρου ἐπιτηδεύματος ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι οὐδέποτε ὑπῆρξαν τοιοῦτοι, οἵους χαρακτηρίζει ὁ κατάλογος. Ἐκτὸς τούτου, πολλάκις συντάσσονται κατάλογοι, ἐν τοῖς ὁποίοις σημειοῦνται ἄνθρωποι, ὡς ἔχοντες τέσσαρα ἐπαγγέλματα, ἐνῷ οὔτε ὠνειρεύθησαν ποτὲ τοιαῦτα ἐπαγγέλματα. Ἐδῶ πρέπει νὰ προσέξωμεν· πολλάκις μάλιστα οἱ τοιοῦτοι ἄνθρωποι ἤχθησαν ἐνώπιον τῶν εἰσπρακτόρων, καὶ παρεδόθησαν εἰς χωροφύλακας, καταπιεζόμενοι σκληρῶς. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἐτροπολογήθη).

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4. (Ἀναγινώσκεται).

§38ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§39ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ φόρος ἐπιτηδεύματος ἐπιβάλλεται ἐτησίως, λογιζομένης ἀδιαιρέτως ἑκάστης ἑξαμηνίας. Τοῦ φόρου τούτου κανονίζεται ἡ πληρωμὴ ὡς πρὸς τὴν ἑξαμηνίαν κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον, καθ’ ὃν κανονίζεται ὡς πρὸς τὸ ἔτος καὶ περὶ παντὸς ἄλλου ἀμέσου φόρου, ὁσάκις ἄμεσός τις φόρος ψηφίζεται, ἀρξαμένης τῆς χρήσεως. Αὐτὸ τὸ κανονιζόμενον ἐνταῦθα ἐγένετο καὶ ἐπὶ τοῦ φόρου οἰκοδομῶν καὶ ἐπὶ τοῦ ἐγγείου φόρου. Μήπως ἤδη δὲν ἤρξατο ἡ καλλιέργεια τῶν προϊόντων ἐκείνων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡ ἔγγειος φορολογία ἐπιβληθήσεται διὰ τῶν νόμων, τοὺς ὁποίους θὰ ψηφίσωμεν μετ’ ὀλίγον, αὐξανομένη τυχὸν, ἢ καὶ ἐλαττουμένη; Προκειμένου περὶ ἀμέσου φόρου, ἤτοι περὶ φόρου ἀδιαιρέτου ὡς πρὸς τὸ ἔτος, ἢ ὡς πρὸς τὴν ἑξαμηνίαν, ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων, δὲν εἶναι δυνατὸν, ἂν ὁ φόρος ψηφισθῇ ἐντὸς τοῦ ἔτους, καὶ τῆς ἑξαμηνίας, νὰ μὴ ἄρξηται ἡ ἐνέργεια αὐτοῦ ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τοῦ ἔτους. Ἦτο βεβαίως ἐπιθυμητὸν, νὰ ἐψηφίζοντο οἱ φόροι οὗτοι πρὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ ἔτους τούτου, ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς τὸν νόμον τοῦτον γίνεται, ὅ,τι ἐγένετο συχνάκις ἐν τῇ Βουλῇ, ψηφισθέντων νόμων περὶ ἀμέσων φόρων ἐντὸς τοῦ ἔτους. Ἡ διαίρεσις, τὴν ὁποίαν προτείνει ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς, εἶναι ἐναντία πρὸς τὴν οἰκονομίαν τοῦ συστήματος τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος· ὁ νόμος ὁ καταστατικὸς τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος δὲν ἐπιτρέπει τοιαύτην διαίρεσιν τοῦ φόρου τούτου.

§40ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§41ΡΙΚΑΚΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ παρατήρησις τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας εἶναι ὀρθή, καὶ πρέπει νὰ προσπαθήσωμεν νὰ συμβιβάσωμεν αὐτὴν μὲ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Κατὰ τὸν ὑπάρχοντα νόμον, καθ’ ἑξαμηνίαν δύναται ὁ ἐπιτηδευματίας νὰ δηλώσῃ καὶ ἀποσυρθῇ· ἀλλ’ ἤδη παρουσιάζεται ἓν ἔκτακτον περιστατικόν, αὐξάνεται καὶ πολλαπλασιάζεται ὁ φόρος, οἱ δὲ κατάλογοι τῶν ἐπιτηδευμάτων τοῦ τρέχοντος ἔτους εἶναι ἤδη ὁριστικοί. Ἐὰν ἐγνώριζεν ὁ οἰνοπώλης, ὁ πωλῶν ἑβδομήκοντα ὀκάδας οἴνου καθ’ ἑβδομάδα, ὅτι θὰ πληρώσῃ τοιοῦτον φόρον, πιθανὸν νὰ παρητεῖτο ἐγκαίρως τοῦ ἐπαγγέλματός του, ἐνῷ σήμερον, ἔχων ὑπ’ ὄψει τὸν ἰσχύοντα νόμον, ἐξασκεῖ αὐτὸ τὸ ἐπιτήδευμα. Δίκαιον λοιπὸν εἶναι, νὰ μεταῤῥυθμισθῇ τὸ ἄρθρον, κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ ἐξασφαλισθῶσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ παύσωσι νὰ ἐξασκῶσι τὸ ἐπάγγελμά των μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ ψηφισθησομένου νόμου, ἐπιφυλαττομένου εἰς αὐτοὺς τοῦ δικαιώματος ν’ ἀπαλλαχθῶσι, δηλοῦντες ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ νόμου τὴν παραίτησίν των.

§42ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐκ τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου τούτου προσγίνεται καὶ μία ἄλλη ἀδικία. Ἐν ταῖς ἐπαρχίαις, ὡς καὶ ἐν τῇ πρωτευούσῃ, ὑπάρχουσι πολλοὶ ἐπιτηδευματίαι, οἵτινες μετέρχονται ἄλλα ἐπαγγέλματα καὶ οὐχὶ τὰ τοῦ πωλητοῦ οἴνου, καπνοῦ καὶ οἰνοπνευμάτων, ἀλλὰ συνάμα πωλοῦσι καὶ τοιαῦτα εἴδη, πληρόνουσι δὲ τὸν φόρον τοῦ ἐπιτηδεύματός των καὶ οὐχὶ τὸν ἐπιβαλλόμενον εἰς τοὺς πωλητὰς τῶν εἰδῶν τούτων, συνήθως δὲ πληρόνουσι τὸν ἀνώτερον φόρον, ἤτοι τὸν τοῦ ἐπικρατεστέρου ἐπιτηδεύματός των. Οἱ τοιοῦτοι ἐπιτηδευματίαι, μετὰ τὸν διὰ τοῦ νόμου τούτου προβιβασμὸν τῶν πωλούντων οἶνον, καπνὸν καὶ οἰνόπνευμα, θὰ παύσωσι βεβαίως ἐμπορευόμενοι τὰ εἴδη ταῦτα, καὶ θὰ περιορισθῶσιν εἰς τὸ τακτικὸν ἐμπόριόν των. Θέλει προσγίνει ἑπομένως μεγάλη πρὸς αὐτοὺς ἀδικία, ἐὰν ὑποχρεωθῶσι νὰ πληρώσωσι τὸν νέον τοῦτον φόρον. Ὑπάρχει δὲ καὶ ἕτερος λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ὁ φόρος, ὁ ἐπιβαλλόμενος εἰς αὐτοὺς, δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ ἀναδρομικὴν δύναμιν. Ὁ λόγος οὗτος εἶναι, ὅτι ὁ νέος φόρος δὲν εἶναι κυρίως φόρος ἐπιτηδεύματος, ἀλλὰ φόρος καταναλώσεως, ἐπιβαλλόμενος διὰ μέσου τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος. Νομίζω λοιπὸν δίκαιον, νὰ δοθῇ εἰς αὐτοὺς ἀνάλογος προθεσμία, ἐντὸς τῆς ὁποίας ν’ ἀποφασίσωσι καὶ δηλώσωσιν, ἐὰν θὰ ἐξακολουθήσωσι νὰ πωλῶσι τὰ τοιαῦτα εἴδη, ἢ ὄχι.

§43ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δυνάμεθα νὰ προσθέσωμεν εἰς τὸ ἄρθρον 4 τὰ ἑξῆς: «Αἱ διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου ἐφαρμοσθήσονται ἐφ’ ὅσους δὲν παύσωσιν ἀσκοῦντες τὸ ἐπιτήδευμα αὑτῶν ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου.»

§44ΡΑΛΛΗΣ. Διὰ τῆς προσθήκης ταύτης δὲν διορθοῦται τὸ ἄτοπον τῆς ὀπισθενεργείας τοῦ νόμου.

§45ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βεβαίως ὄχι, διότι δὲν πρόκειται περὶ τούτου.

§46ΡΑΛΛΗΣ. Μάλιστα, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐπέλθῃ διόρθωσις καὶ περὶ τούτου, διότι περὶ πλέον οἱ φορολογούμενοι δὲν ἔχουσιν ὑπ’ ὄψει τὸν φόρον αὐτὸν, ἀλλὰ τὸν φόρον τὸν ἀναγεγραμμένον ἐν τῷ φορολογικῷ καταλόγῳ, ὁ ὁποῖος ἀνεθεωρήθη. Ἄλλως, πρέπει νὰ κάμητε μίαν νέαν ἀναθεώρησιν τοῦ φορολογικοῦ καταλόγου, καὶ νὰ τοὺς καλέσητε, ὅπως φέρωσι τὰς ἐνστάσεις των.

§47ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς πολλὰ μέρη οἱ κατάλογοι τοῦ φόρου ἐπιτηδευμάτων κατέστησαν ἤδη ὁριστικοί. Ἐβεβαιώθησαν ἤδη οἱ φόροι καὶ ἴσως καὶ πολλοὶ ἐπιτηδευματίαι ἐπλήρωσαν τοὺς φόρους των. Τί θὰ γίνῃ περὶ τούτων;

§48ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Θὰ συμπληρώσωσι τὸ ὑπόλοιπον.

§49ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ κάμητε συμπληρωτικὸν κατάλογον;

§50ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βεβαίως.

§51ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνώπιον τίνος Ἀρχῆς θὰ γίνῃ ἡ δήλωσις;

§52ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅπως ἐγίνετο καὶ μέχρι τοῦδε. Ἡ εἰδοποίησις γίνεται πρὸς τὸν ἔφορον, ἢ τὸν δήμαρχον, ἀποφασίζει δὲ ἡ κατὰ τὸ ἄρθρον 17 τοῦ νόμου τοῦ 1867 ἐπιτροπή.

§53ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4 μετὰ τῆς προσθήκης, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου...

§55ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι αὐτὸ λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν ὡς ψηφολεκτῶν τῶν κ. κ. Α. Χριστοπούλου καὶ Ν. Καλογεροπούλου, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου διὰ ψήφων 65 κατὰ 25, ψηφοφορησάντων ἐν ὅλῳ 90. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τοῦ ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν φόρου. (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ ἄρθρον 1).

§58ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ φόρος τῶν οἰκοδομῶν στηρίζεται εἰς τὴν πρόσοδον, τὴν ὁποίαν ὁ ἰδιοκτήτης ἀπολαμβάνει ἀπὸ τὴν οἰκοδομήν του, τουτέστιν ἀπὸ τὸ ἐνοίκιον, τὸ ὁποῖον εἰσπράττει, ἢ τὸ ὁποῖον, ἐὰν κατοικῇ ἐν αὐτῇ ὁ ἴδιος, ἤθελεν εἰσπράττει. Ἀλλὰ διὰ νὰ βεβαιωθῇ τὸ ἐνοίκιον, πρέπει νὰ παρέλθῃ ὁλόκληρον τὸ ἔτος, διότι τότε μόνον θὰ βεβαιωθῇ τί ἀπήλαυσεν. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ κατάλογος τῶν οἰκοδομῶν συντάσσεται κατὰ πενταετίαν, ἀλλ’ εἰς τὸ τέλος ἑκάστου ἔτους γίνεται ἡ ἀπαιτουμένη διόρθωσις. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον ὅμως θὰ ζητηθῇ ὁ φόρος ἐπὶ τῇ βάσει καταλόγου τοῦ παρελθόντος ἔτους, καὶ ἑπομένως θὰ φορολογηθῶσιν οἰκοδομαὶ, αἱ ὁποῖαι οὐδὲν ἔσοδον ἔδωκαν. Ἐὰν ἡ οἰκία μείνῃ ἀκατοίκητος κατὰ τὸ 1887, ἢ ἐὰν κατεδαφισθῇ, θὰ πληρώσῃ ὁ ἰδιοκτήτης τὸν φόρον· θὰ ζητήσῃ μὲν νὰ τῷ ἐπιστραφῇ ὁ φόρος, ἀλλ’ εἶναι ὀρθὸν νὰ ζητῆτε, νὰ προκαταβάλῃ ὁ ἰδιοκτήτης φόρον, τὸν ὁποῖον δὲν εἶναι ὑπόχρεως νὰ πληρώσῃ, μὲ τὴν ἐπιφύλαξιν τῆς ἐπιστροφῆς; Ἐὰν δὲ συμβῇ, ἡ πενταετία νὰ ἔληξε π. χ. κατὰ τὸ 1886, τότε πῶς δύνασθε νὰ ζητήσητε τὸν φόρον ἐπὶ τῇ βάσει ἑνὸς καταλόγου, ὁ ὁποῖος ἴσχυε διὰ τὴν προηγουμένην πενταετίαν; Ὥστε νομίζω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν στηρίζεται οὔτε εἰς τὸ δίκαιον, οὔτε εἰς τὸν ὀρθὸν λόγον, καὶ θὰ συμβῇ τὸ ἄτοπον, νὰ ὑποχρεώσωμεν τοὺς φορολογουμένους νὰ πληρώσωσι διὰ μιᾶς δύο φόρους, τὸν φόρον τοῦ 86 καὶ τοῦ 87. Προσθέσατε ἀκόμη, ὅτι εἴς τινας δήμους, ἰδίως εἰς τὴν πρωτεύουσαν, ὁ φόρος τῶν οἰκοδομῶν δὲν ἐβεβαιώθη ἀπὸ τοῦ 1884· ἅμα δὲ συνταχθῇ ὁ κατάλογος καὶ γίνῃ ὁριστικὸς, οἱ ἰδιοκτῆται τῆς πρωτευούσης θὰ πληρώσωσιν ἕνα φόρον διὰ τὸ 1884, δύο φόρους διὰ τὸ 1885, ἕνα διὰ τὸ 1886, καὶ ἕνα διὰ τὸ 1887· ὥστε θὰ πληρώσωσι διὰ μιᾶς πέντε φόρους· τὸ ὁποῖον εἶναι καὶ ἄδικον καὶ δύσκολον. Ἀφήσατε λοιπὸν τὸν νόμον, ὅπως ἔχει, διότι τοιαῦται καινοτομίαι δὲν ἔχουσιν ἄλλον σκοπὸν, παρὰ τὴν εἴσπραξιν, ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον, περισσοτέρων χρημάτων, πρὸς βλάβην καὶ ἀδικίαν τῶν φορολογουμένων. Δι’ αὐτὸ κηρύττομαι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου.

§59ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§60ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ λόγος, δι’ ὃν ὑποβάλλεται τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, εἶναι, ὅτι αἱ κατὰ τὸν κείμενον νόμον διορίαι τῆς βεβαιώσεως τοῦ φόρου εἶναι τοσοῦτον βραδεῖαι, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ φόρος νὰ εἰσπράττηται, εἰμὴ κατὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος· πολλάκις δὲ εἰσερχόμεθα καὶ εἰς τὸ δεύτερον ἔτος τῆς χρήσεως καὶ δὲν ἔχομεν βεβαιωμένον τὸν φόρον. Ὁ μόνος τρόπος, ὅπως ἀποφύγωμεν τοῦτο, θὰ ἦτο, νὰ μὴ βεβαιῶται ὁ φόρος, ὡς ἤδη γίνεται, κατὰ τὰ γνωστὰ ἀποτελέσματα τοῦ ἔτους, ἀλλὰ κατὰ τεκμήριον, ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ προηγουμένου ἔτους. Οὕτως, ἂν ἡ οἰκοδομὴ ἐπιβαρυνθῇ κατά τι ἔτος, διότι τ’ ἀποτελέσματα τοῦ προηγουμένου ἔτους ἦσαν ὑπέρτερα τῶν τοῦ τρέχοντος, τ’ ἀποτελέσματα τοῦ τρέχοντος ἔτους θέλουσι χρησιμεύσει ὡς τεκμήριον διὰ τὸ ἐπιὸν, ἑπομένως οὐδένα κινδυνεύομεν ν’ ἀδικήσωμεν. Ὡς πρὸς τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἕτερος Βουλευτὴς ὑπέβαλεν, ὅτι, ὡς ἐκ τῆς βραδείας ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου, αἱ διορίαι τῆς 1 Φεβρουαρίου καὶ τῆς 1 Ἀπριλίου εἶναι πλέον παρῳχημέναι, νομίζω, ὅτι δυνάμεθα εἰς ἀναπλήρωσιν νὰ κανονίσωμεν τὰς διορίας ὡς ἑξῆς: τὴν 1 Ἰουλίου, τὴν 1 Ὀκτωβρίου, τὴν 1 Ἰανουαρίου τοῦ ἑπομένου ἔτους, καὶ τὴν 1 Ἀπριλίου τοῦ ἑπομένου ἔτους.

§61ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐὰν δὲν ἐνοικιασθῇ μία οἰκία;

§62ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ ἑπόμενον ἔτος θὰ μείνῃ ἀφορολόγητος.

§63ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐφέτος θὰ λάβητε τὸ ἐνοίκιον τοῦ παρελθόντος ἔτους;

§64ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐνῷ σήμερον ἡ ἔνστασις, ἡ κατὰ Δεκέβριον γινομένη, εἶναι καταλογιστέα εἰς τὸ ἔτος, ἐν ᾧ γίνεται, θὰ ἦναι, κατὰ τὸ νέον σύστημα, καταλογιστέα εἰς τὸ ἑπόμενον ἔτος.

§65ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, καθὼς βλέπετε, ὁ σκοπὸς τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ δὲν εἶναι ἄλλος, παρὰ νὰ εἰσπράξῃ κατὰ τὸ 1886, χάριν τοῦ ἰσοζυγίου, δύο φόρους οἰκοδομῶν, ὅπως εἰσεπράχθησαν κατὰ τὸ 1885, ἕνεκα τῶν ἐκτάκτων περιστάσεων. Τὸ λεγόμενον παρ’ αὐτοῦ, ὅτι, ἐπειδὴ ὁ φόρος βεβαιοῦται κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ ἔτους, δὲν μένει καιρὸς, ὅπως εἰσπραχθῇ ἐντὸς τῆς χρήσεως, δὲν εἶναι σπουδαῖον, διότι τότε ἠδύνατο τὸν φόρον τοῦ 1886 νὰ μετενέγκῃ εἰς τὸ 1887, καὶ ν’ ἀφήσῃ τὸ 1886 ἄνευ φόρου, ὅπως εἰς παλαιοτέραν ἐποχὴν ἐγίνετο ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν ζώων. Ἐὰν σήμερον καθιερώσωμεν τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν ὑποδεικνύει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, φοβοῦμαι μήπως αὔριον ζητήσῃ διπλοῦν φόρον καὶ διὰ τὸν οἶνον, διότι αἱ δηλώσεις γίνονται τὸν Ὀκτώβριον, καὶ δὲν μένει πολὺς καιρὸς πρὸς εἴσπραξιν. Μοὶ φαίνεται, ὅτι τὰ ἐπιχειρήματα ταῦτα δὲν εἶναι βάσιμα· ἂς εἴπωμεν καθαρὰ, ὅτι θέλομεν διὰ τὸ 1886 νὰ ἐπιβάλωμεν διπλοῦν φόρον.

§66ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§67ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἐννοῶ καὶ τὸ ἀντιστάθμισμα, τὸ ὁποῖον εὗρεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ὑποτεθείσθω, ὅτι ἡ οἰκία μου κατὰ τὸ 1887 κατεστράφη, μοὶ ὑπόσχεται δὲ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι τὸ ἑπόμενον ἔτος θ’ ἀπαλλαχθῶ. Ἀπὸ τί θ’ ἀπαλλαχθῶ, ἀφοῦ οἰκίαν δὲν ἔχω; Τὴν αὐτὴν ἀρχὴν βλέπομεν καὶ εἰς ἄλλο νομοσχέδιον, ὅπου ζητεῖται ἡ περιουσία, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ ἐξαιρεθεὶς, καὶ ἀνευρίσκεται ἡ περιουσία, τὴν ὁποίαν εἶχε κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ὁ πάππος του. Εἶναι τεκμήριον τῷ ὄντι ἀλλόκοτον.

§68ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ ἐξηγηθῇ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, τί θὰ γίνῃ, ἂν ἡ οἰκία καταστραφῇ.

§69ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅταν ἡ οἰκία καταστραφῇ, πῶς θὰ φορολογηθῇ;

§70ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ τῷ ὄντι πρέπει νὰ ἐξηγηθῇ καθαρῶς, διότι, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ἔχει ἤδη πληρώσῃ τὸν φόρον τοῦ ἔτους, πρὶν ἢ καταστραφῇ.

§71ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Φαίνεται, ὅτι ἀστειεύεσθε, διότι περὶ οἰκίας κατεστραμμένης εἶναι ὅλως περιττὸν νὰ ὁμιλήσωμεν, διότι οἰκία κατεστραμμένη δὲν εἶναι οἰκία.

§72ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ὅμως, κ. Πρόεδρε, ἀμφιβάλλω, τίς ἀστειεύεται. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι θὰ πληρώσητε τὸν φόρον τοῦ 1887 ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ καταλόγου τοῦ 1886. Κατὰ τὸ 1886 ἡ οἰκία ὑπῆρχεν, ἑπομένως ἀνεγράφη εἰς τὸν κατάλογον, καὶ ὑπεβλήθη εἰς φόρον. Κατὰ τὸν ψηφιζόμενον νόμον, ἡ οἰκία αὕτη θὰ φορολογηθῇ καὶ διὰ τὸ 1887. Ἐν τούτοις εἶναι ἐνδεχόμενον ἡ οἰκία αὕτη νὰ καταστραφῇ εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ 1887· τότε τί θὰ γίνῃ; ὁ φόρος, ὁ ὁποῖος θὰ πληρωθῇ ἀπὸ τὸν φορολογούμενον, θὰ ἐπιστραφῇ τοὐλάχιστον; Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς λέγει ὄχι. Ἐπιθυμῶ εἰς τοῦτο νὰ δοθῇ ἐξήγησις, ἐὰν θὰ ἐπιστρέφηται ὁ φόρος.

§73ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Φόρος δὲν θὰ πληρόνηται· ἂν ὅμως ἐπληρώθη, ἐπληρώθη ἀχρεωστήτως, καὶ ἑπομένως θὰ ἐπιστρέφηται.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 2 τροπολογεῖται ὡς ἑξῆς. «Ἡ πληρωμὴ τοῦ διὰ τὸ ἔτος 1887 φόρου τῶν οἰκοδομῶν γενήσεται εἰς τέσσαρας ἴσας δόσεις: τὴν ά. Ἰουλίου, τὴν ά. Ὀκτωβρίου τοῦ ἰδίου ἔτους, τὴν ά. Ἰανουαρίου καὶ τὴν ά. Ἀπριλίου τοῦ ἑπομένου ἔτους».

§75ΡΑΛΛΗΣ. Τοὐλάχιστον νὰ ἐξηγήσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν κατὰ τὴν βεβαίωσιν θὰ ἐφαρμόζηται ἡ διαδικασία τῆς ἐκθέσεως τῶν φορολογικῶν καταλόγων, ἐὰν ὑπάρχωσιν αἱ ἐπιτροπαί.

§76ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ νόμος μένει ἀκέραιος, ἐφαρμόζεται ὡς πρότερον· μόνος ὁ καταλογισμὸς θὰ γίνηται εἰς τὸ ἑπόμενον ἔτος, ἐνῷ μέχρι τοῦδε ἐγίνετο εἰς τὸ ἔτος, καθ’ ὃ ἐγίνετο ἡ ἔνστασις. Αὕτη εἶναι πᾶσα ἡ διαφορά.

§77ΡΑΛΛΗΣ. Ἀλλ’ οὐχ ἧττον θὰ πληρώσῃ, καίπερ ἐνιστάμενος, ὅτι δὲν κατῳκήθη ἡ οἰκία του.

§78ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ ἔνστασίς του θὰ τῷ χρησιμεύσῃ διὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος, καὶ οὐχὶ διὰ τὸ προηγούμενον.

§79ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὰ 1888 θὰ πληρώσῃ τὸν φόρον ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ καταλόγου τοῦ 1887. Κατὰ τὸ 1887 εἶχεν οἰκίαν μισθωμένην, κατὰ τὸ 1888 δὲν ἔχει πλέον οἰκίαν, ἀλλὰ θὰ πληρώσῃ.

§80ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν θὰ πληρώσητε, ἀφοῦ δὲν ἔχετε οἰκίαν.

§81ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ πληρώσω, διότι εἶμαι εἰς τὸν κατάλογον. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροπολογήθη).

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψηφοφορεῖται τὸ σύνολον.

§83ΤΙΝΕΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι αὐτὸ λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν ὡς ψηφολεκτῶν τῶν κκ. Α. Παπαγιαννακοπούλου καὶ Ν. Καλογεροπούλου, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου ἐγένετο δεκτὸν διὰ ψήφων 62 κατὰ 26, ἀρνηθέντος ἑνός, ἐπὶ 89 ἐν ὅλῳ ψηφοφορησάντων. (Γίνεται δεκτὸν εἰς γʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὸ νομοσχέδιον περὶ εἰσπράξεως εἰς μεταλλικὸν τῶν τελῶν ἐπὶ τῶν ἐξαγομένων καὶ μεταφερομένων ἑπτανησιακῶν προϊόντων).

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τῶν προϊόντων τῆς γῆς καὶ τῶν ζώων διὰ τὸ ἔτος 1887.

§87ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποβάλω ἤδη τὰς τροπολογίας, ὡς εἶπον χθές. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 1 περιέχεται διάταξις, καθ’ ἣν καταργοῦνται αἱ διατάξεις τοῦ ἰσχύοντος νόμου περὶ καταργήσεως τῶν ἀνακοπῶν. Ταύτην τὴν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου παραδέχομαι, ὅπως διαγράψωμεν. Ἑπομένως προτείνω τὰ ἑξῆς. Αἱ ἐν τέλει τοῦ ἄρθρου 1 λέξεις «πλὴν τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 5 καὶ τῆς παραγράφου 3 τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ αὐτοῦ νόμου» ἀντικαθίστανται διὰ τῶν λέξεων «πλὴν τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 5.» Τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 2 προτείνω, ὅπως διαγράψωμεν, ἵνα εἰς τὸν φόρον ἐπὶ τοῦ ἐλαίου προσθέσωμεν τὸ 20%, ὅπως καὶ εἰς τοὺς ἄλλους φόρους. Ὁ κύριος φόρος θὰ μείνῃ εἰς τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον σήμερον εὑρίσκεται, τουτέστι τῶν 7%, εἰς ταῦτα δὲ θέλουσι προστεθῆ τὰ δύο δεκατημόρια, τὰ προστιθέμενα εἰς ὅλους τοὺς ἀμέσους φόρους· ἑπομένως τὸ ἄρθρον 2 διαγράφεται. Προετάθη τροπολογία παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας, ὅπως ὁ φόρος ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν μὴ ὑπερβαίνῃ τὰς 25 δραχμάς. Θεωρῶ τὴν τροπολογίαν δικαίαν, ἐλάχιστα δὲ εἶναι τὰ κτήνη τὰ ὑποβαλλόμενα εἰς τοιαύτην φορολογίαν. Ἔχω πίνακα, τὸν ὁποῖον δύναμαι ν’ ἀνακοινώσω πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ ἐκ τοῦ ὁποίου θέλετε πληροφορηθῆ, ὅτι ἐξαιρετικὴ εἶναι ἡ φορολογία τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ἡ ὑπερβαίνουσα τὰς 25 δραχμάς.

§88ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ κατατεθῇ αὐτὸς ὁ πίναξ.

§89ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἰδοὺ ὁ πίναξ οὗτος· προτοῦ δὲ τὸν ἀναγνώσω, θὰ παρατηρήσω, ὅτι, κατὰ τὸν ἀρχικὸν νόμον, δὲν ἐπεβάλλετο φόρος ἄνω τῶν 25 δραχμῶν εἰς κτήνη ἐν χωρίῳ, μὴ ἔχοντι ἀριθμὸν ἀροτριώντων κτηνῶν ἀνώτερον τῶν 20· ἀλλ’ ἡ διάταξις αὕτη ἴσχυσε μόνον ἐπὶ τῇ πρώτῃ ἐφαρμογῇ, κατόπιν ὅμως ἐπιβάλλεται φόρος ἀνώτερος τῶν 25 δραχμῶν καὶ εἰς χωρία ἔχοντα κτήνη ὀλιγώτερα τὸν ἀριθμὸν τῶν 20, καὶ διὰ τοῦτο θὰ παρατηρήσητε ἐν τῷ πίνακι φόρον ἀνώτερον τῶν 25 δραχμῶν, ἐπιβαλλόμενον ἐν χωρίοις, ἔνθα ὁ ἀριθμὸς τῶν κτηνῶν εἶναι ὀλιγώτερος τῶν 20. (Ἀναγινώσκει τὸν πίνακα.) Ἑπομένως ὁ ὅλος φόρος τῶν οὕτω φορολογουμένων κτηνῶν ἀνέρχεται εἰς 4,375 δραχμάς, ἀλλ’ ἐκ τούτων αἱ 3,750 περιλαμβάνονται ἐν τῷ ἀνωτάτῳ ὅρῳ, ὥστε πρόκειται νὰ καταργήσωμεν μόνον 625 δραχμὰς κατ’ ἔτος. Προτείνεται ἄρα, ὅπως, ἀντὶ τοῦ διαγραφομένου ἄρθρου 2, ἀναγραφῇ ἄρθρον ἔχον οὕτω: «Ὁρίζεται ἀνώτατος ὅρος τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν εἰς δραχμὰς 25 κατὰ κτῆνος.»

§90ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Συμπεριλαμβανομένων τῶν 20%;

§91ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἄσχετον τὸ ζήτημα τοῦτο. Προστίθενται ἐν ἄρθρῳ 3, ἐδαφίῳ 3, μετὰ τὰς λέξεις «λακωνικῶν προϊόντων», αἱ λέξεις, «ἐξαιρέσει τοῦ ἐλαίου», καὶ μετὰ τὴν λέξιν «μεταφέρονται» ἡ λέξις «ἀμφότερα». Ὅπως περὶ τοῦ ἐλαίου ἐν γένει παρεδέχθην τροπολογίαν, κατὰ τὴν ὁποίαν θέλομεν περιορισθῆ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ εἰς αὔξησιν 20% ἐπὶ τοῦ ὑπάρχοντος φόρου, διαγράφοντες τὴν διάταξιν περὶ αὐξήσεως τοῦ 7% τοῦ ἐπὶ τοῦ ἐλαίου, οὕτω νομίζω, ὅτι περὶ τοῦ ἐλαίου τῶν λακωνικῶν προϊόντων πρέπει νὰ λάβωμεν εἰδικὴν πρόνοιαν, διότι τὸ λακωνικὸν ἔλαιον, τὸ εἰδικῶς φορολογούμενον, κατὰ τὴν νομοθεσίαν μας, ὑποβάλλεται εἰς φορολογίαν 12 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν. Αὕτη ἡ φορολογία ἐπεβλήθη καθ’ ἣν ἐποχὴν τὸ μέτρον τῆς φορολογίας ἦτο 10%, ἡ δὲ τιμὴ ἐθεωρεῖτο οὖσα μιᾶς δραχμῆς καὶ εἴκοσι λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν. Καὶ τὸ μὲν ποσοστὸν 10% εἶναι δίκαιον νὰ μείνῃ ὡς πρὸς τὸ λακωνικὸν ἔλαιον, διότι τὰ λακωνικὰ προϊόντα φορολογοῦνται εἰδικῶς, δὲν δυνάμεθα νὰ μὴ ἐφαρμόσωμεν ἑπομένως ὡς πρὸς αὐτὰ τὴν φορολογίαν ταύτην, τὴν ἀνωτέραν, ἀλλὰ τὴν φορολογίαν ταύτην, τὴν ἀνωτέραν, δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ θέσωμεν ἄνω τῶν 10% τιθεμένη δὲ εἰς τὰ 10%, δὲν φέρει 12 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν, ἀλλὰ ποσὸν κατώτερον. Τὴν ἰσότητα θ’ ἀποκαθιστᾷ ἡ ἐξαίρεσις τοῦ ἐλαίου τοῦ λακωνικοῦ ἀπὸ τῆς προσθήκης τῶν 20%, καὶ εἰς τοῦτο ἀφορᾷ ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ἀνέγνωσα. Ἡ δὲ ἄλλη τροπολογία εἶναι ἁπλῶς λεκτική. Ἐν τῷ αὐτῷ ἄρθρῳ 3, μεταξὺ τῶν ἐδαφίων 2–3, παρεντίθεται ἐδάφιον, ἔχον οὕτω: «3) εἰς τὸν φόρον ἐπὶ τοῦ ἐλαίου καὶ τῶν ἐλαιῶν». Κατ’ αὐτὸ, τὸ 20% ἐπεκτείνεται καὶ ἐπὶ τοῦ ἐλαίου καὶ τῶν ἐλαιῶν, ἐνῷ κατὰ τὸ ἀρχικὸν νομοσχέδιον, δὲν ἐπεβάλλετο εἰς τὸ ἔλαιον καὶ τὰς ἐλαίας, διότι τὸ ἔλαιον καὶ αἱ ἐλαῖαι ἐφορολογοῦντο ηὐξημένως διὰ τῆς φορολογίας τῶν 10%, ἀντὶ τῆς νῦν ἰσχυούσης τῶν 7%. Ἡ τροπολογία ἐτυπώθη, συνάμα δὲ ὑπὸ τὴν τροπολογίαν καὶ τὸ ὅλον νομοσχέδιον, ὅπως διὰ τῶν προτάσεων τούτων τροπολογεῖται. Ὡς πρὸς τὰ λακωνικὰ προϊόντα, διὰ νὰ μὴ ὑποτεθῇ, ὅτι ἡ τροπολογία αὕτη ἔχει σημασίαν διάφορον τῆς πραγματικῆς, λέγω, ὅτι τὸ ποσὸν, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ κατάργησις τοῦ 20%, ὡς πρὸς τὸ λακωνικὸν ἔλαιον, ὑπῆρξεν ἐν τῷ παρελθόντι τὸ ἑξῆς· κατὰ τὸ 1882 ἐφορολογήσαμεν ὀκάδας 27,681 ἀντὶ δραχμῶν 3,529, τὸ 1883 ὀκάδας 59,000 ἀντὶ δραχμῶν 6,822, τὸ 1884, ὀκάδας 8,000 ἀντὶ δραχμῶν 20,000, τὸ 1885 ὀκ. 2,764 ἀντὶ δραχμῶν 358. Ἐννοεῖται ἄρα, ὅτι ἡ παράλειψις τοῦ 20% εἶναι ὅλως ἀσήμαντος.

§92ΦΩΤΗΛΑΣ. Περὶ ἀφομοιώσεως τοῦ φόρου τῆς σταφίδος;

§93ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Περὶ τούτου οὐδὲν προτείνω, διότι εἶναι μὲν δικαία ἡ ἀφομοίωσις, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἐπίκαιρος. Ἡ ἀφομοίωσις δύναται νὰ γίνῃ διττῶς: εἴτε αὐξανομένου τοῦ φόρου τῆς ἐπὶ ἐλάσσονι μέτρῳ φορολογουμένης σταφίδος, εἴτε ἐλαττουμένου τοῦ φόρου τῆς μᾶλλον φορολογουμένης. Ἄν αὐξήσωμεν τὸ τέλος χάριν τῆς ἀφομοιώσεως, ἐπιβαρύνομεν ἀποτόμως τὴν ὀλιγώτερον φορολογουμένην σταφίδα, ἥτις εἶναι πλέον τοῦ ἡμίσεος τῆς ὅλης παραγωγῆς, διὰ διπλοῦ τέλους, ἤτοι διὰ τῆς προσθέτου φορολογίας 20 ἑκατοστῶν, ἥτις ἐπιβάλλεται καὶ εἰς ταύτην τὴν σταφίδα, ὅπως καὶ εἰς πάντα ἄλλον ἄμεσον φόρον, καὶ διὰ τῆς προσθέτου φορολογίας, ἣν ἐπάγεται διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ τέλους ἡ ἀφομοίωσις. Ἂν τὴν σταφίδα, ἥτις φορολογεῖται ἤδη ἐπὶ ἀνωτέρῳ μέτρῳ, τουτέστι πρὸς 15 δραχμὰς καὶ 75 λεπτά, ἀφομοιώσωμεν διὰ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ μέτρου εἰς τὸ ποσοστὸν τοῦ φόρου τῆς ἄλλης σταφίδος, ἀντὶ αὐξήσεως, θὰ ἔχωμεν καὶ μετὰ τὴν προσθήκην τῶν 20 ἑκατοστῶν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου, ὃν ἡ σταφὶς ἐκείνη τελεῖ. Νομίζω δὲ, ὅτι κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο, οὐ μόνον δὲν ἐπιτρέπεται ἐλάττωσις φόρου, ἀλλὰ, κατὰ τὴν γνώμην πάντων, ἡ αὔξησις ἐπιβάλλεται εἰς πᾶσαν τὴν ἔγγειον παραγωγήν, συνεπῶς καὶ εἰς τὴν σταφίδα.

§94ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤλπιζον, Κύριοι συνάδελφοι, ὅτι μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοσούτων φορολογικῶν νομοσχεδίων, δι’ ὧν καλύπτεται τέλος πάντων ὁλόκληρον τὸ ἔλλειμμα, τὸ παρὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ὑποδειχθὲν, ἐξ 22,270,000, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἤθελε συγκατατεθῆ, νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐπιβολὴν τῶν δύο δεκατημορίων ἐπὶ τῶν ἀμέσων φόρων, οἵτινες θίγουσιν ὁλόκληρον τὸν λαὸν τὸν Ἑλληνικόν. Ἀλλ’ εἰς μάτην· διότι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς περιωρίσθη νὰ μᾶς ἀναγγείλῃ πρὸ ὀλίγου ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ἐλαττοῖ τὸν φόρον ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν κατὰ 600 ἢ 700 δραχμάς, καὶ ὅτι δὲν περιλαμβάνει εἰς τὰ δύο δεκατημόρια τὸ λακωνικὸν ἔλαιον, δι’ ὃν λόγον ἀφαιροῦνται ἀπὸ τὸν Προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων χίλιαι τὸ πολὺ, κατὰ μέσον ὅρον, δραχμαί. Προχθὲς εἶπον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι τὸ ἔλλειμμα τοῦ Προϋπολογισμοῦ περιωρίσθη εἰς 1,646,750, ἀλλὰ μετὰ τὴν ἐπιψήφιον τῶν νομοσχεδίων περὶ ἀφομοιώσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ οἴνου καθ’ ὅλον τὸ Κράτος, πρὸς δύο λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, ἐξ οὗ ἐπέρχεται αὔξησις 880,000 δραχμῶν, περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ φόρου ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων, δι’ οὗ αὐξάνεται καὶ τὸ ἔσοδον τοῦτο κατὰ 500,000, καὶ μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ἑτέρου νομοσχεδίου περὶ προσθήκης 15 ἑκατοστῶν ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς καὶ μεταφορᾶς τῶν ἑπτανησιακῶν προϊόντων, ἐξ οὗ ἔχομεν αὔξησιν ἐσόδου 225,000, ἀντὶ τῶν σημειουμένων ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ 375,000 δι’ ὅλον τὸ ἔτος, διότι ἡ φορολογία θ’ ἀρχίσῃ ἀπὸ 1 Μαΐου, ἔχομεν νέαν αὔξησιν ἐσόδων ἐκ δρ. 1,605,000· τοῦ ποσοῦ δὲ τούτου ἀφαιρουμένου ἀπὸ τοῦ ἐλλείμματος τοῦ 1,646,750, περιορίζεται τοῦτο εἰς 41,750 δρ. μόνον. Ἀλλ’ ἐὰν ἐπιψηφίσωμεν καὶ τὸ νομοσχέδιον, ὅπερ θέλει ὑποβάλει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, περὶ τοῦ δικαιώματος ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τῶν πνευματωδῶν ποτῶν, ὅπερ καὶ θεωρῶ δίκαιον νὰ ἐπιψηφισθῇ, θὰ ἔχωμεν καὶ ἐκ τούτου αὔξησιν ἐσόδου 450,000, κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ· κατὰ συνέπειαν δὲ, οὐ μόνον καλύπτεται ὁλόκληρον τὸ ἔλλειμμα τοῦ 1,646,750, ἀλλὰ θὰ ἔχωμεν, κατὰ τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καὶ περίσσευμα 408,250.

§95ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἄνευ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου;

§96ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως· διότι, ὡς εἶπον, τὸ ἔλλειμμα τῶν δρ. 1,646,750, ὅπερ εἶχε καταλειφθῆ μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τῶν νομοσχεδίων περὶ ἀνασυστάσεως τῶν καπνοκοπτείων, περὶ αὐξήσεως τῆς τιμῆς τοῦ σιγαροχάρτου, περὶ τροποποιήσεως τοῦ δασμολογίου, καὶ περὶ τροπῆς τῶν δανείων τῶν 6, 26, 4 καὶ 18 ἑκατομμυρίων διὰ τῆς ἀναστολῆς τῆς πληρωμῆς τοῦ χρεωλυσίου κλπ., τὸ ἔλλειμμα τοῦτο, μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τῶν τελευταίων νομοσχεδίων περὶ φόρου ἐπὶ τοῦ οἴνου, περὶ φόρου ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ περὶ αὐξήσεως τῶν τελωνιακῶν τελῶν ἐπὶ τῶν Ἑπτανησιακῶν προϊόντων, περιορίζεται εἰς δραχ. 41,750. Ἐὰν δὲ ψηφισθῇ καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ πνευματωδῶν ποτῶν, θὰ ἔχωμεν καὶ περίσσευμα 408,250 δραχμῶν. Κατὰ ταῦτα λοιπὸν ἡ αὔξησις τῶν ἀμέσων φόρων εἶναι ὅλως περιττὴ, ἀφοῦ τέλος πάντων κατωρθώσαμεν τὸ ἰσοζύγιον. Ἐλπίζω δὲ, ὅτι ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἥτις διευθύνει καὶ ὁδηγεῖ τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς, θὰ συγκατατεθῶσι νὰ μὴ ἐπιβάλωμεν ἐπὶ πλέον τὰ δύο δεκατημόρια ἐπὶ τῶν ἀμέσων φόρων, κατὰ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, ἅτινα δύο δεκατημόρια συνίστανται εἰς 3,648,510, κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ, προστιθεμένων δὲ καὶ τῶν δύο δεκατημορίων ἐπὶ τοῦ φόρου τοῦ ἐλαίου, κατὰ τὴν σημερινὴν δήλωσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἐκ δραχμῶν 80,000, — διότι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὴν διὰ τὸ 1887 πρόσοδον ἐπὶ τοῦ φόρου τοῦ ἐλαίου ὑπολογίζει εἰς 400,000,—τότε ἡ προτεινομένη αὔξησις ἐφ’ ὅλων τῶν ἀμέσων φόρων κατὰ 20% ἀνέρχεται εἰς 3,728,510, καὶ δίκαιον εἶναι ν’ ἀποφύγωμεν τὴν αὔξησιν ταύτην, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει λόγος πρὸς τοῦτο, ἅτε ἐπιτευχθέντος τοῦ ἰσοζυγίου· ἀλλ’ ἐπίσης εἶναι δίκαιον, νὰ μὴ ἐπιψηφίσωμεν καὶ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ἐπιβάλλον εἰς τὴν ναυτιλίαν, διὰ τῆς συστάσεως Ταμείου τῶν φάρων καὶ φανῶν, νέαν φορολογίαν ἐκ 300,000 δραχμῶν, ὡς καὶ τὰς σχετικὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τῶν στρατολογικῶν νόμων, περὶ καταβολῆς τιμήματος ἐκ μέρους τῶν ἀπαλλασσομένων, ἐξαιρουμένων καὶ εἰς διαθεσιμότητα τιθεμένων στρατευσίμων κλπ., ὑπολογιζομένου εἰς 600,000 δρ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, Κύριοι, νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ποίας ἰδέας ἐπρέσβευεν ἄλλοτε, ὡς πρὸς τὴν ἐπιβολὴν νέων φόρων, καὶ ὡς πρὸς τὸ ἰσοζύγιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἀγορεύων ἐν τῇ Βουλῇ, ὡς ἡγέτης μεγάλης μερίδος ἀντιπολιτεύσεως, κατὰ τὴν 23 Φεβρουαρίου 1880, ὁ κ. Τρικούπης, ὑπεστήριζεν ἰδέας ἐντελῶς ἀλλοίας ἐκείνων, ἃς τώρα ἔχει καὶ ὑποστηρίζει. Ἔλεγε πρὸς τὴν τότε Κυβέρνησιν, τὴν ὑπὸ τὸν ἀείμνηστον Κουμουνδοῦρον, κατὰ τὴν γενικὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τὰ ἑξῆς. (Ἀναγινώσκει). «Ὅταν ἔχωμεν τοιοῦτον ἔλλειμμα, τίνες ἐπιβάλλονται σκέψεις; δύνανται νὰ ἐπιβληθῶσιν ἄλλαι, παρὰ τὰς σκέψεις τῶν οἰκονομιῶν; Καὶ ἐνταῦθα εὑρίσκεται ἡ πλήρης ἀντίθεσις μεταξὺ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ἀντίθεσις, ἕνεκα τῆς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις ἠναγκάσθη νὰ παραστήσῃ τὸ ἔλλειμμα ὡς μὴ ὑπάρχον, διότι, ἂν παραδεχθῇ τὸ ἔλλειμμα, τὸ ὁποῖον ἀπέδειξε, δὲν δύναται ἢ νὰ παραδεχθῇ τὴν ἀντίθετον πολιτικὴν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ συνιστᾷ εἰς τὴν ἀποδοχὴν ἡμῶν.» Δηλαδὴ ἔπρεπε νὰ παραδεχθῇ ἡ τότε Κυβέρνησις τὴν ἀντίθετον πολιτικὴν τῆς ἰδικῆς της, τὴν κατὰ τὸν κ. Τρικούπην πολιτικὴν τῶν οἰκονομιῶν, ἣν εἶχεν ἀναγεγραμμένην οὗτος ἐν τῇ σημαίᾳ αὑτοῦ. Ἐξακολουθῶν δὲ τὴν διήμερον καὶ μακρὰν ἐκείνην ἀγόρευσίν του ὁ κ. Τρικούπης προσέθετο τὰ ἑξῆς: «Ἀλλὰ πρὶν ἢ ἐξετάσωμεν, τίνες εἶναι αἱ δυναταὶ οἰκονομίαι, καὶ τίς ἡ ἀρχὴ, ἥτις πρέπει νὰ διέπῃ τὴν εἰσαγωγὴν αὐτῶν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν, πῶς δυνάμεθα ν’ αὐξήσωμεν τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους διὰ τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ φορολογικοῦ συστήματος· ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν, ἂν ἦναι δυνατὸν νὰ ἐπιβάλωμεν νέους φόρους, καὶ ποίους. Καὶ ἐν πρώτοις φρονῶ, ὅτι, ἵνα δυνηθῇ τὸ Κράτος νὰ φέρῃ νέους φόρους, εἶναι ἀνάγκη ἀναθεωρήσεως τοῦ φορολογικοῦ συστήματος, διότι, ὡς ἔχουσι τὰ τῆς φορολογίας, ἀδύνατον νὰ φέρῃ τὸ Ἔθνος οἱανδήποτε προσθήκην· αἱ γενόμεναι ἐσχάτως προσθῆκαι φόρων ὑπῆρξαν μεγάλαι, καίτοι παρῆλθον, ὡς ἐκ τοῦ ἐπικρατοῦντος ἐνθουσιασμοῦ, σχεδὸν ἀπαρατήρητοι. Ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ ῥωσσοτουρκικοῦ πολέμου προσετέθησαν νέοι φόροι ὑπὲρ τὰ 4 ἑκατομμύρια δραχμῶν, τοῦτο δὲ ὀφείλομεν νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει, ὅταν σκεπτώμεθα περὶ προσθήκης καὶ ἄλλων φόρων.» Τὰ 4 ἑκατομμύρια, ἅτινα τότε ἐπεβλήθησαν ὡς νέοι φόροι, ἐθεώρησεν ὁ κ. Τρικούπης ὡς μέγα ποσόν· ἂν δὲ παρῆλθεν ἀπαρατήρητον, τοῦτο ὠφείλετο εἰς τὸν ὡς ἐκ τῶν ἐκτάκτων περιστάσεων ἐπικρατοῦντα ἐνθουσιασμόν· ἀλλὰ προκειμένου νὰ γίνῃ τότε σκέψις περὶ προσθήκης καὶ ἄλλων φόρων, ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει, ὅτι ἐπεβλήθησαν ἤδη 4,000,000 τοιοῦτοι· ἐξηκολούθησε δὲ ὁ κ. Τρικούπης, λέγων τὰ ἑξῆς. (Ἀναγινώσκει). «Ἀλλ’ ἂν ἡ ἀναθεώρησις (τοῦ δασμολογίου) δὲν ἐπιτυγχάνηται ἐν τῷ παρόντι, δυνάμεθα ὅμως νὰ προσθέσωμεν ποσοστὸν ὁμοιόμορφον εἰς τὰ ὑφιστάμενα τέλη, ὡς ἐγίνετο μέχρι τοῦδε· διὰ τῆς προσθήκης δὲ δεκαπέντε ἑκατοστῶν δυνάμεθα ν’ ἀπεκδεχώμεθα αὔξησιν ἐσόδων σχεδὸν 2 ἑκατομμυρίων. Δυνάμεθα ἐπίσης νὰ παραδεχθῶμεν τὴν αὔξησιν τῶν φόρων ἐπὶ τῶν κληρονομιῶν δι’ ἀναθεωρήσεως τοῦ ὑπάρχοντος νόμου, ὡς καὶ φορολογίας τινὰς ἐπὶ τῇ ἐγγραφῇ τῶν τίτλων τῶν ἀκινήτων ἐν τῷ βιβλίῳ τῶν μεταγραφῶν, καὶ ἐκ τούτου δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ποσὸν 500,000 δραχμῶν. Παραδέχομαι καὶ ἑτέρας τινὰς μικρὰς φορολογίας, ἐκ τῶν ὁποίων, ὁμοῦ μετὰ τῶν προειρημένων, δυνάμεθα ν’ ἀποκτήσωμεν, καὶ μετὰ τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ ἐγγείου φόρου, αὔξησιν τῶν ἐσόδων 3,000,000. «Πέραν τοῦ ποσοῦ τούτου, νομίζω, ὅτι δὲν δύναται ἡ χώρα νὰ βαστάσῃ ἄλλα νέα φορολογικὰ βάρη. «Ἀλλὰ καὶ μετὰ τὰς προσθήκας ταύτας τὸ ἔλλειμμα μένει μέγιστον. Τί δυνάμεθα νὰ πράξωμεν πρὸς μείωσιν τοῦ ἐλλείμματος τούτου; Οὐδὲν ἕτερον ἢ ν’ ἀναθεωρήσωμεν τὸν Προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων ἐπὶ τὸ οἰκονομικώτερον, οὐχὶ ἵνα ἐπιτύχωμεν τὸ ἰσοζύγιον πλῆρες, ἀλλ’ ἵνα πλησιάσωμεν εἰς αὐτό. «Οἰκονομίας ῥιζικὰς θὰ ἠδυνάμεθα ν’ ἀποκτήσωμεν, μεταῤῥυθμίζοντες τὸν ὀργανισμὸν τῆς ὑπηρεσίας. Ἤδη ὅμως δὲν ὑπάρχει ὁ ὑλικὸς καιρὸς πρὸς τοιαύτην ἐργασίαν· ἀλλὰ διατὶ δὲν ὑπάρχει; διότι ἡ Κυβέρνησις, διατελοῦσα ἐν τῇ ἐξουσίᾳ πλέον ἢ διετίαν, οὐδὲν παρουσίασε.» Τοιαῦτα ἔλεγεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς κατὰ τὴν 23ην Σεπτεμβρίου 1880· ἔλεγεν, ὅτι τότε ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν ἠδύνατο νὰ βαστάσῃ πλέον τῶν 3,000,000 νέους φόρους, ὅτι τὴν μείωσιν τοῦ ἐλλείμματος, καὶ οὐχὶ τὸ ἰσοζύγιον, ἔπρεπε νὰ ἐπιζητήσωμεν διὰ μεγαλειτέρων οἰκονομιῶν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων, καὶ προσέθετεν, ὅτι ἠδύναντο νὰ γίνωσι καὶ μεγαλείτεραι οἰκονομίαι τῶν τότε ὑπὸ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως προταθεισῶν, ἐὰν ἡ ἐπὶ διετίαν διαμείνασα ἐν τῇ ἐξουσίᾳ Κυβέρνησις μετεῤῥύθμιζε τοὺς ὀργανικοὺς νόμους, καὶ ἠλάττου τὰ ἔξοδα τῆς διοικήσεως ἐν γένει. Ἀλλ’ ἐνῷ ταῦτα τότε ἔλεγεν ὁ κ. Τρικούπης, αὐτὸς οὗτος, διαμείνας ἐν τῇ ἐξουσίᾳ τρία ὁλόκληρα ἔτη, ἀπὸ τῆς 3 Μαρτίου 1882 ἕως 19 Ἀπριλίου 1885, οὐδὲν ἔπραξε πρὸς ἐλάττωσιν τῶν ἐξόδων διὰ μεταῤῥυθμίσεως τῆς ὀργανικῆς νομοθεσίας. Ἐψήφισεν, ἐπὶ τῇ προτάσει του, ἡ Βουλή, κατὰ τὸ τριετὲς χρονικὸν διάστημα, νόμους νέους, οὐχὶ διὰ νὰ ἐλαττώσῃ τὰ ἔξοδα, ἀλλὰ διὰ νὰ δημιουργήσῃ νέας θέσεις καὶ αὐξήσῃ τὰ ἔξοδα. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὁ ἔχων κατὰ τὸ 1880 ἀναγεγραμμένην τὴν πολιτικὴν τῶν οἰκονομιῶν, προέτεινεν, ἵνα εἰς τὰ πολιτικὰ Ὑπουργεῖα, ὧν αἱ δαπάναι εἶχον προϋπολογισθῆ ἐν μεγίστῃ οἰκονομίᾳ καὶ ἦσαν ὀλιγώτεραι πάσης ἄλλης ἐποχῆς, ἐπενεχθῶσιν οἰκονομίαι 1,769,000 δραχ. Εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, οὗ αἱ δαπάναι συνίσταντο ἐξ 11,000,000, προέτεινεν οἰκονομίαν 2½ ἑκατομμυρίων, ἐν δὲ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν προέτεινεν ἐλάττωσιν 1½ ἑκατομμυρίου, καὶ ἐπεζήτησεν ὁ κ. Τρικούπης, οὐχὶ τὸ ἰσοζύγιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ τὴν μείωσιν τοῦ ἐλλείμματος, ὅπως πλησιάσῃ τοῦτο πρὸς τὸ ἰσοζύγιον. Καὶ ἐσκέπτετο τότε ὀρθῶς, διότι ἀδύνατον εἶναι δι’ ἑνὸς ἅλματος καὶ δι’ ἐπιβολῆς βαρυτάτων φόρων νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἰσοζύγιον. Δυνάμει τοῦ προγράμματος τούτου ἀνῆλθε τότε, πρώτην φοράν, κοινοβουλευτικῶς εἰς τὴν ἐξουσίαν ὁ κ. Τρικούπης, καὶ ἀνεσκεύασε καὶ ἐτροποποίησε τὸν παρὰ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως ὑποβληθέντα Προϋπολογισμὸν, ἀλλὰ, μ’ ὅλας τὰς οἰκονομίας, τὰς ὁποίας ἐπήνεγκεν, ὁ Προϋπολογισμός του παρουσίαζεν ἔλλειμμα 5,000,000, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἀφοῦ ἐπέβαλεν ἤδη καὶ τοὺς φόρους ἐκείνους, περὶ ὧν εἶχε κάμει λόγον ἐν τῇ Βουλῇ, ὡς ἡγέτης τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Δὲν ἐπεζήτει τότε, ὡς ἐπιζητεῖ τώρα ἐπιμόνως, τὸ ἰσοζύγιον ὁ κ. Τρικούπης, ἀλλὰ τὴν μείωσιν τοῦ ἐλλείμματος, καὶ διεκήρυττεν, ὅτι εἶναι ἀδύνατον ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ βαστάσῃ νέους φόρους πλέον τῶν 3,000,000. Δὲν θεωρῶ πρέπον ν’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν διὰ τῆς ἀναγνώσεως ὁλοκλήρου τοῦ λόγου, τὸν ὁποῖον ἐξεφώνησε τότε ὁ κ. Τρικούπης, διότι εἶναι μακρότατος, ἀλλ’ ἄν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀναγνωσθῇ, ἤθελεν ἀπορήσει, ὄχι μόνον ἡ Βουλή, διὰ τὴν τοιαύτην οἰκτρὰν παλινῳδίαν καὶ ἀντίφασιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ὁ ἴδιος δὲν ἤθελεν ἀναγνωρίσει ἑαυτόν. Τί δὲ ἄλλο λέγομεν ἡμεῖς εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νῦν, παρὰ νὰ ἐπιζητήσῃ, οὐχὶ τὸ ἰσοζύγιον, ἀλλὰ τὴν μείωσιν τοῦ ἐλλείμματος, δι’ αὐστηρῶν οἰκονομιῶν, οὐ μόνον ἐν τοῖς Προϋπολογισμοῖς τῶν ἐξόδων τῶν πολιτικῶν Ὑπουργείων, ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς Προϋπολογισμοῖς τῶν πολεμικῶν Ὑπουργείων Στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν; Ὁ κ. Τρικούπης ἰσχυρίζετο κατὰ τὸ 1880, ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργείου ἠδύνατο νὰ ἐλαττωθῇ εἰς 8½ ἑκατομμύρια καὶ νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς ἀνάγκας αὐτοῦ καὶ μετὰ τὸν νόμον περὶ γενικῆς στρατολογίας, οὗ ἡ ἐφαρμογὴ εἶχεν ἀρχίσει καὶ περὶ οὗ ὡμίλησε τότε· ἀλλ’ ἐὰν τότε ἤρκουν 8½ ἑκατομμύρια διὰ τὴν διοίκησιν τοῦ στρατοῦ, διατὶ ζητεῖ τώρα 18½; Δὲν ἀρκεῖται εἰς τὰ 12 ἢ τὰ 14; Διατί τότε ἐφρόνει ὁ κ. Τρικούπης, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ βαστάσῃ φορολογίαν πλέον τῶν 3,000,000, καὶ σήμερον ζητεῖ διὰ τῶν ψηφισθέντων ἤδη νομοσχεδίων καὶ διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νὰ ἐπιβάλῃ νέους φόρους πλέον τῶν 20 ἑκατομμυρίων, ἀφοῦ ἐπεβλήθησαν τοιοῦτοι νέοι φόροι καὶ κατὰ τὸ 1882 καὶ κατὰ τὸ 1883 καὶ κατὰ τὸ 1884 ἄνευ ἀνάγκης, προσέτι δὲ καὶ κατὰ τὸ 1885 καὶ 1886, ἕνεκα τῆς ἐπιστρατείας καὶ τοῦ ἐθνικοῦ ζητήματος; Πῶς συμβιβάζονται ταῦτα μετὰ πάροδον μόλις 7 ἐτῶν; Τότε μὲν ἐθεώρει τὰ 3,000,000 τῶν νέων φόρων ὡς δυσανάλογα πρὸς τὰς παραγωγικὰς δυνάμεις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τώρα δὲ ζητεῖ νὰ καταβάλῃ οὗτος νέους φόρους ἐξ εἴκοσι καὶ πλέον ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν, κατώρθωσεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον του περὶ ἀφομοιώσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ οἴνου καθ’ ὅλον τὸ Κράτος, πρὸς δύο λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν· ἀλλὰ περὶ τοῦ φόρου τούτου ἰδοὺ τί ἐφρόνει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἄλλοτε, ὡς ἀντιπολιτευόμενος· ἀγορεύων ἐν τῇ Βουλῇ τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1880 ἔλεγε τὰ ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει). «Ἔφερεν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς καὶ νομοσχέδιον περὶ οἴνων, τὸ ὁποῖον σήμερον διενεμήθη, καὶ ἐκ τούτου γινώσκομεν, ὅτι προσδοκᾷ ἡ Κυβέρνησις πρόσοδον ἑνὸς ἑκατομμυρίου δραχ., ἀλλ’ ἡ πρόσοδος αὕτη ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ οἴνου ἐν τῷ Κράτει δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ πραγματοποιηθῇ οὐδὲ κατὰ τὸ δεκατημόριον ἀλλὰ καὶ αὐτοῦ τοῦ δεκατημορίου ἡ πραγματοποίησις θέλει γίνει διὰ τῆς ἐσχάτης πιέσεως τῶν πολιτῶν, διὰ πιέσεως τοιαύτης, ὥστε δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι συνδέεται καὶ μετ’ αὐτῶν τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ πολίτου, διότι ἐν Ἑλλάδι ἡ παραγωγὴ τοῦ οἴνου εἶναι τοσοῦτον κοινή, ἡ πώλησις τοῦ οἴνου λιανικῶς παρὰ τῶν παραγωγῶν εἶναι τοσοῦτον διαδεδομένη ἐν ταῖς ἐπαρχίαις, ὥστε πᾶς σχεδὸν παραγωγὸς θὰ χαρακτηρισθῇ ὑπὸ τοῦ νόμου τούτου ὡς διατηρῶν καπηλεῖον, καὶ θὰ φορολογῆται ὡς οἰνοπώλης, θέλει δὲ ὑποβληθῇ εἰς πάσας τὰς ὑποχρεώσεις τῶν οἰνοπωλῶν. Τοιοῦτο νομοσχέδιον βεβαίως δὲν θέλει ψηφισθῆ, καὶ ἰδοὺ ἐκλείπει καὶ τὸ τρίτον ἑκατομμύριον τοῦ Ὑπουργείου». Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶχον ὑποβάλει τότε ἐγώ, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὑπὸ τὸν ἀοίδιμον Πρωθυπουργὸν Κουμουνδοῦρον, εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ τῷ ὄντι δὲν ἐπεψηφίσθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς, διότι ἔῤῥιψεν αὐτὸ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς ὁ κ. Τρικούπης, ὅταν ἀνῆλθε μετ’ ὀλίγας ἡμέρας εἰς τὴν ἐξουσίαν, ἵνα τὸ ἐπαναφέρῃ αὐτὸς ὁ ἴδιος μετὰ 2 ἢ 3 ἔτη βαρύτερον, καταπιεστικώτερον, καὶ καταθλιπτικώτερον διὰ τοὺς οἰνοπαραγωγοὺς καὶ οἰνοπώλας, διότι τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, ὡς ἦτο παρ’ ἐμοῦ συντεταγμένον, ὑπέσχετο πρόσοδον ἑνὸς μόνον ἑκατομμυρίου, καὶ ὁ φόρος ἐπεβάλλετο μόνον εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν ἐπαρχιῶν, εἰς τὰς πόλεις καὶ κωμοπόλεις, τὰς ἐχούσας πληθυσμὸν ἀνώτερον τῶν 5,000 ψυχῶν, καὶ ἑπομένως δὲν ἐπεβαρύνετο σύμπας ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς μέχρι καὶ τῶν μικροτέρων χωρίων· καὶ ὅμως ὁ κ. Τρικούπης, ὅστις ἐφρόνει τότε, ὅτι θὰ κινδυνεύσωσι καὶ αἱ πολιτικαὶ ἐλευθερίαι τοῦ πολίτου, ἐὰν ἐψηφίζετο τὸ νομοσχέδιον, καὶ ὅτι μολαταῦτα δὲν ἦτο δυνατὸν, οὔτε τὸ δέκατον τοῦ ἐξ ἑνὸς ἑκατομμυρίου προϋπολογιζομένου ποσοῦ νὰ εἰσπραχθῇ, δηλαδὴ οὔτε 100,000 δραχ., ζητεῖ τώρα, διὰ τοῦ ἐπιψηφισθέντος νομοσχεδίου του, νὰ εἰσπράξῃ 3,168,000 δραχ., δηλαδὴ τὸ διπλάσιον καὶ πλέον, ἤτοι τὸ τριακονταπλάσιον τῶν 100,000 δραχ. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἐπετεύχθη, ὅ,τι πρὸ πολλῶν ἐτῶν ὠνειρεύετο ὁ κ. Τρικούπης, δηλονότι, οὐ μόνον ἡ μείωσις τοῦ ἐλλείμματος, ἀλλὰ τὸ ἰσοζύγιον αὐτὸ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, — ἐκτὸς ἐὰν οἱ ὑπολογισμοὶ αὐτοῦ δὲν εἶναι ὀρθοὶ καὶ ἀκριβεῖς, ὡς ἐκτίθενται ἐν ταῖς ἐκθέσεσι καὶ καταστάσεσιν, ἃς συνεπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν μετὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ— διατὶ θέλει νὰ ἐπιβάλῃ καὶ αὔξησιν ἐπὶ τῶν ἀμέσων φόρων ἐκ 3,700,000 δρ. καὶ πλέον; διατὶ ἐπιμένει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ ἐπιβάλῃ καὶ τὴν αὔξησιν ταύτην ἄνευ ἀπολύτου ἀνάγκης, ὄχι ἄνευ ἀπολύτου ἀνάγκης, ἀλλ’ ἄνευ ἀνάγκης τινός; διατὶ δὲν συγκατατίθεται ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ν’ ἀφήσῃ τοὐλάχιστον ἄνευ αὐξήσεως τοὺς ἀμέσους φόρους; — διότι καὶ εἰς αὐτοὺς ἐγένοντο, ἐν τῷ μεταξὺ αὐτῷ, ἀπὸ τοῦ 1880–1886, προσθῆκαι καὶ αὐξήσεις. Ὁ φόρος τῆς σταφίδος, π. χ. κατὰ τὸ 1879 ἦτο 13 δραχ. κατὰ χιλιάδα, τῆς μιᾶς κατηγορίας, καὶ 11 δραχ. τῆς ἑτέρας κατηγορίας, κατὰ δὲ τὸ 1880 ὁ καὶ νῦν Πρωθυπουργὸς ἀνεβίβασε τὸν φόρον τῶν 13 δραχ. εἰς 15, καὶ τὸν τῶν 11 δραχ. εἰς 13, ἐκτὸς τοῦ ὁδικοῦ φόρου. Μετὰ τρία δὲ ἔτη, τὰς 15 καὶ 13 δραχμὰς ηὔξησε πάλιν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς κατὰ 12% διὰ πληρωμῆς τῶν φόρων ἀπὸ παλαιῶν δραχμῶν εἰς νέας· ἀλλὰ καὶ περὶ τοῦ φόρου τῆς σταφίδος ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὸ 1880 εἶχεν ὅλως διόλου ἀλλοίας ἰδέας, ἀπὸ ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἔχει καὶ ὑποστηρίζει σήμερον. Τότε ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἀγορεύων ἐν τῇ Βουλῇ, ἔλεγε περὶ τοῦ φόρου τῆς σταφίδος τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). «Ἡ σταφὶς φορολογεῖται ἐπαρκῶς κατὰ τὸ ποσοστὸν, ὅπερ εἶχε προσδιορισθῆ ἄλλοτε, ἀναλόγως πρὸς τὴν ἄλλην φορολογίαν τοῦ Κράτους, καὶ τὴν τοιαύτην ἀναλογίαν οὐδεὶς σκέπτεται νὰ διαταράξῃ..... «Ἐλπίζω καὶ εὔχομαι, ὅπως αἱ τιμαὶ τῆς σταφίδος κατὰ τὸ προσεχὲς ἔτος ἦναι τοιαῦται, ὥστε νὰ δικαιολογήσωσιν αὔξησιν καὶ 5 καὶ 8 δραχμῶν, ἤδη ὅμως νομίζω, ὅτι, ὡς ἔχουσι τὰ πράγματα, δὲν δικαιολογεῖται προσθήκη φόρου μείζων τῶν δραχ. 2, ἐξ ἧς θὰ ἔχωμεν τὸ ποσὸν 350,000 δραχ.» Προέτεινε δὲ τὴν προσθήκην ταύτην τῶν δραχμῶν 2 τότε μετὰ δυσαρεσκείας του ὁ κ. Τρικούπης, ὡς ἀντιπολιτευόμενος, ἣν ὅμως μετ’ ὀλίγον ἐπραγματοποίησεν ὡς Πρωθυπουργὸς, διὰ νὰ καλύψῃ τὸ ἔλλειμμα, τὸ προκῦψαν ἐκ τῆς μεταβολῆς τοῦ φορολογικοῦ συστήματος τῶν δημητριακῶν καρπῶν, ὅπερ κατὰ πρῶτον ὑπελόγιζεν εἰς 900,000 περίπου δραχ., ὅπερ ὅμως κατόπιν ἀνεβιβάσθη εἰς 2,500,000. Ἐνῷ λοιπὸν τότε μετὰ στενοχωρίας ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀπεφάσισε νὰ ἐπιβάλῃ φόρον δύο δραχμῶν κατὰ χιλιάδα ἐπὶ τῆς σταφίδος, ἐξ οὗ προέκειτο νὰ εἰσπράξῃ περιπλέον 350,000 δραχ., καὶ ἀφοῦ ὁ φόρος οὗτος ἀπὸ παλαιῶν δραχμῶν μετεβλήθη εἰς νέας παρ’ αὐτοῦ τοῦ ἰδίου Πρωθυπουργοῦ, ἤδη προτείνει νέαν αὔξησιν δραχ. 3 καὶ 15/00 ἐπὶ τῆς μιᾶς καὶ δραχ. 2 καὶ 73)00 ἐπὶ τῆς ἑτέρας κατηγορίας, ὅπως εἰσπράξῃ περιπλέον 760,200 δραχ. ἐπὶ τοῦ ἤδη προϋπολογιζομένου πρὸς εἴσπραξιν ποσοῦ ἐκ δραχ. 3,801,000· ὥστε τὸ σύνολον τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς σταφίδος ἀνέρχεται εἰς δραχμὰς 4,561,200. Ἀλλὰ πῶς συμβιβάζονται αἱ σημεριναὶ ἰδέαι τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ μὲ τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας εἶχε κατὰ τὸ 1880; Ἡ κατάστασίς μας δὲν μετεβλήθη, καὶ, ἂν δὲν ἐχειροτέρευσε, βεβαίως δὲν ἐκαλλιτέρευσεν· αἱ παραγωγικαὶ δυνάμεις τοῦ τόπου δὲν ἐβελτιώθησαν· τὰ μέσα τῆς συγκοινωνίας εἶναι τὰ αὐτὰ, τὰ ὁποῖα καὶ τότε ὑπῆρχον, ἐξαιρέσει μιᾶς λωρίδος σιδηροδρόμου, μὴ περατωθέντος καὶ τούτου εἰσέτι, ἐκ Πειραιῶς εἰς Πάτρας, καὶ τοῦ συμπλέγματος τῶν σιδηροδρόμων ἐν ταῖς νέαις ἐπαρχίαις. Ποῖος λόγος λοιπὸν δικαιολογεῖ τὴν αὔξησιν τῶν φόρων; Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς κατὰ τὸ 1882, ὅτε δευτέραν φορὰν ἀνῆλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν κοινοβουλευτικῶς, προέτεινε τὴν αὔξησιν τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ζώων, ἀλλὰ σύσσωμος ἡ Βουλὴ ἐξανέστη κατὰ τῆς τοιαύτης αὐξήσεως καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὑπεχρέωσε τὸν τότε Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ν’ ἀποσύρῃ τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον, καὶ ὀλίγου δεῖν προεκαλεῖτο κρίσις ὑπουργικὴ ἕνεκα τούτου, ἀλλ’ ἐπὶ τέλους ὑπέκυψεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ὅ,τι τότε λοιπὸν δὲν ἠδυνήθη νὰ κατορθώσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, διότι ἡ Βουλὴ, ἥτις τὸν ὑπεστήριξεν ἐκθύμως καὶ ἐνθουσιωδῶς, ἀντετάχθη, τὸ προτείνει πάλιν σήμερον, καὶ ἐλπίζει νὰ παραδεχθῇ ἡ Βουλὴ τὴν προσθήκην φόρου, εἰς μὲν τὰ μικρὰ ζῶα λεπτῶν 7, εἰς δὲ τὰ μεγάλα 33, εἰς τοὺς ὄνους 17, εἰς τοὺς χοίρους 43· ἀλλ’ ἐκ τῆς τοιαύτης αὐξήσεως πρόκειται νὰ ἐπιβαρυνθῇ ἡ ἐτησία φορολογία κατὰ 600,000 δραχμῶν, εἰς βάρος τῶν πτωχῶν καὶ ἐλεεινῶν κτηνοτρόφων. Περιττὸν θεωρῶ ν’ ἀναφέρω τὰς αὐξήσεις κατ’ εἶδος ἐφ’ ἑκάστου φόρου, διότι εἶναι γνωσταὶ πρὸς ὅλους ὑμᾶς, ἀλλ’, ὡς εἶπον, τὸ ποσὸν τῶν τοιούτων αὐξήσεων συγκεφαλαιοῦται εἰς 3,728,000. Ἂς συγκατατεθῇ τοὐλάχιστον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς νέας ταύτας φορολογίας· ἀρκετὰ ἐπεβαρύναμεν διὰ τῶν μέχρι τοῦδε ψηφισθέντων νομοσχεδίων τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, διότι οἱ ψηφισθέντες φόροι, καίτοι εἶναι κατὰ τὸ πλεῖστον ἔμμεσοι, ἐπιβαρύνουσιν ἁπάσας τὰς τάξεις. Ἂς συγκατατεθῇ εἰς ὅ,τι ἔλαβεν ἤδη παρὰ τῆς Βουλῆς, δὲν λέγω παρὰ τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς, διότι οἱ νόμοι θεωροῦνται ὡς ἀποῤῥέοντες ἀπὸ τοῦ νομοθετικοῦ Σώματος. Ἔλαβε δὲ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δι’ αὐξήσεως τῇ ἐπιβολῇ νέων φόρων 15,000,000, δηλαδὴ τὸ πενταπλάσιον, ἀφ’ ὅ,τι ἐνόμιζε τῷ 1880, ὅτι δὲν δύναται νὰ βαστάσῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Ἀλλ’ ἂν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἦναι ἀνένδοτος, ἦναι ἄκαμπτος, καὶ ἐπιμείνῃ, κατὰ τὸ σύστημα, ὅ ἔχει, εἰς ὅ,τι παρασκεύασε καὶ ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλήν, εἰς τὴν ἐπιβολὴν καὶ τῶν φόρων τούτων ἐπὶ τῆς ῥάχεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἡ Βουλὴ ἔχει καθῆκον πρὸς τοὺς ἐντολεῖς αὐτῆς, οὐχὶ ὡς πολιτικόν, ἀλλ’ ὡς νομοθετικὸν Σῶμα, ἔχει καθῆκον πρὸς ἑαυτήν, νὰ μὴ δεχθῇ τὴν προτεινομένην αὔξησιν ἐπὶ τῶν ἀμέσων φόρων, καὶ μάλιστα ἄνευ ἀνάγκης, χωρὶς ἐν τούτοις νὰ διαταράξῃ τοὺς πολιτικοὺς κύκλους τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Διὰ τοῦτο, νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ καταψηφίσῃ τοὺς νέους τούτους φόρους, οἵτινες εἰσι καὶ οἱ τελευταῖοι πλέον· ἐὰν ψηφισθῶσι καὶ οὗτοι, τὸ πρόγραμμα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, τὸ στηριζόμενον ἐπὶ τῆς ἐπιβολῆς νέων φόρων καὶ τῆς αὐξήσεως τῶν ὑπαρχόντων, ἐπραγματοποιήθη πλῆρες, πληρέστατον. Δὲν ἀπομένει πλέον πρὸς ἐπιψήφισιν, παρὰ ποσὸν ἐλάχιστον, 300,000 δραχ., διὰ τῆς συστάσεως τοῦ Ταμείου τῶν φάρων καὶ φανῶν, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιβαρύνῃ τὴν πτωχήν, πτωχοτάτην, τὴν ἐλεεινὴν καὶ ἀναξιοπαθοῦσαν ναυτιλίαν μας καὶ τὸ ἐκ τοῦ χρηματικοῦ τιμήματος, εἰς βάρος τῶν στρατευσίμων, προσδοκώμενον ποσὸν ἐκ δραχμῶν 600,000. Τέλος πάντων, ἂς σταματήσωμεν ἕως ἐδῶ, καὶ ἐὰν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν θελήσῃ νὰ χορηγήσῃ τὴν εὐκολίαν ταύτην εἰς τὴν Βουλήν, ἂς ἐπιβάλῃ ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς τοῦτο εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, οὐχὶ ὑπὸ ἔποψιν, ἐπαναλαμβάνω, πολιτικήν, ἀλλ’ ὑπὸ ἔποψιν νομοθετικήν, οἰκονομικήν, ἂς ἐκφράσῃ δὲ πλήρη τὴν ἐμπιστοσύνην αὐτῆς εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ἀλλὰ συνάμα ἂς εἴπῃ πρὸς αὐτὸν διὰ τῆς ψήφου της, ὅτι δὲν θεωρεῖ ἀναγκαῖον νὰ τῷ χορηγήσῃ καὶ αὐτοὺς τοὺς φόρους. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νομίζω, ὅτι ἀνταποκρινόμεθα πρὸς τὴν ἀποστολὴν ἡμῶν, καὶ τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντός μας πρὸς τοὺς ἐντολεῖς ἡμῶν. Διὰ τοὺς λόγους τούτους, κύριοι συνάδελφοι, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν πρότασιν περὶ ἀπαλείψεως τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιβάλλονται καὶ τὰ δύο δεκατημόρια ἐφ’ ὅλων τῶν ἀμέσων φόρων.

§97ΘΑΝΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Πρὸ ἡμερῶν, Κύριε Πρόεδρε, ὑπέβαλον μετὰ τοῦ κ. Φωτήλα καὶ ἄλλων συναδέλφων βουλευτῶν τροπολογίαν, μετὰ δεδικαιολογημένης ἐκθέσεως, ἐπὶ τοῦ φόρου τοῦ ἐξαγομένου σταφιδοκάρπου, δι’ ἧς ζητοῦμεν, ὅπως ἐξομοιωθῇ ὁ φόρος τοῦ σταφιδοκάρπου δι’ ὅλας τὰς ἐπαρχίας, περιοριζόμενος εἰς δραχμὰς 13, ἀντὶ τοῦ παραλλάσσοντος κατ’ ἐπαρχίας φόρου ἀπὸ 15 καὶ 70)00 μέχρι 13 δραχ. Καὶ ὅτε μὲν ἐνομοθετήθη ὁ παραλλάσσων κατ’ ἐπαρχίας φόρος, ὑπῆρχε δεδικαιολογημένος λόγος, καθόσον αἱ τιμαὶ τοῦ σταφιδοκάρπου παρήλλασσον εἰς βαθμὸν οὐσιώδη· ἀλλὰ πρὸ χρόνων, μετὰ τὴν ἐν Γαλλίᾳ κατανάλωσιν, οὐδεμία διάκρισις ποιότητος γίνεται, καὶ αἱ τιμαὶ τοῦ σταφιδοκάρπου εἶναι αἱ αὐταὶ δι’ ὅλας τὰς ἐπαρχίας. Ἐκτὸς τοῦ λόγου τούτου, ἡ παραγωγὴ κατὰ στρέμμα, ἐν αἷς ἐπαρχίαις ὁ φόρος εἶναι μικρότερος, εἶναι μεγαλειτέρα, ὡς ἐν Καλάμαις καὶ ἀλλαχοῦ, τῆς ἐν Πάτραις καὶ Αἰγίῳ παραγωγῆς. Ἐντεῦθεν προκύπτει, ὅτι ἡ ἐξομοίωσις τοῦ φόρου, οὐ μόνον δικαία καὶ εὔλογος εἶναι, ἀλλ’ ἐπιβάλλεται καὶ ἐκ τῆς ἀνάγκης τῶν πραγμάτων. Ἐκτὸς τῆς ἐξομοιώσεως, διὰ τῆς τροπολογίας ἐπιζητοῦμεν τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου τοῦ σταφιδοκάρπου εἰς δραχμὰς δέκα τρεῖς, καθόσον οἱ σταφιδοκτήμονες πάσχουσι, μόλις δυνάμενοι ν’ ἀπολαμβάνωσι τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας, ὡς ἐκ τῆς προϊούσης ἐλαττώσεως τῶν τιμῶν ἐν ταῖς ἀγοραῖς τῆς καταναλώσεως. Ἂς προσπαθήσῃ ἡ Κυβέρνησις, νὰ ἐλαττώσῃ τοὺς δασμοὺς τῆς εἰσαγωγῆς ἐν Ἀγγλίᾳ, ἐν Ἀμερικῇ, ἐν Ῥωσσίᾳ καὶ ἀλλαχοῦ, καὶ τότε εἴμεθα πρόθυμοι ν’ ἀποδεχθῶμεν τὴν αὔξησιν τοῦ φόρου. Ἂς ἐλαττωθῶσιν οἱ καταβαλλόμενοι τόκοι τῶν δανείων, τῶν συνομολογουμένων παρὰ τῶν σταφιδοκτημόνων πρὸς καλλιέργειαν τῶν κτημάτων των, διὰ συστάσεως Γεωργικῶν Τραπεζῶν, καὶ τότε πάλιν δυνάμεθα ν’ ἀνεχθῶμεν τὴν αὔξησιν τοῦ φόρου. Ἀλλ’ ἄνευ τῶν ὅρων τούτων, πᾶσα αὔξησις εἶναι βαρεῖα καὶ δυσφόρητος, καὶ μάλιστα ἐν τῇ παρούσῃ ἐποχῇ, καθ’ ἣν κινδυνεύει ἡ ὕπαρξις τοῦ προϊόντος τούτου, ὡς ἐκ τοῦ περιορισμοῦ τῆς καταναλώσεως. Καὶ λυπηρὸν, ὅτι δὲν δυνάμεθα, ἕνεκα τῶν οἰκονομικῶν περιστάσεων, νὰ καταργήσωμεν ἐντελῶς τὸν φόρον. Περὶ τῆς σταφίδος ἔδει σπουδαίως νὰ σκεφθῇ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως· διότι ἂς συλλογισθῇ, ὅτι, ἐν περιπτώσει βλάβης τοῦ προϊόντος τούτου, ὡς ἐξ ἀτμοσφαιρικῶν περιστάσεων, ἡ Ἑλλὰς ὁλόκληρος δυστυχεῖ. Ἂς συλλογισθῇ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἂν ἡ σταφὶς καταστῇ ἀζήτητος, ὁποία συμφορὰ ἀναμένει τὴν Ἑλλάδα. Ἀλλὰ πῶς θέλομεν νὰ ἐλαττωθῶσιν οἱ δασμοὶ ἐν ταῖς ξέναις ἀγοραῖς, ὅταν ἡμεῖς αὐξάνωμεν τὸν φόρον τῆς σταφίδος; Ἐπίσημος ξένος, μεθ’ οὗ συνδιελεγόμην, μοὶ εἶπε κατ’ ἰδίαν τοῦτο. Διὰ τοὺς λόγους τούτους, παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, οὗτινος καὶ ἐγὼ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἦμαι φίλος, νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ φόρου τῆς σταφίδος, ἀναλογιζόμενος, ὅτι ἡ Πελοπόννησος καταβάλλει τοὺς πλειοτέρους φόρους, καὶ ὅτι ἡ φωνή της δέον ν’ ἀκούηται, ὡς φωνὴ θυγατρὸς πεφιλημένης τῆς μητρὸς Ἑλλάδος καὶ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ οὐχὶ ὡς φωνὴ προγονῆς. Ἡ Πελοπόννησος δὲν ἐπιζητεῖ προνόμια, ἀλλὰ δικαιοσύνην καὶ ἰσότητα.

§98ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἐὰν ἐπρόκειτο, Κύριοι, νὰ θέσωμεν κατὰ τοὺς κανόνας τῆς δικαιοσύνης τὸν φόρον ἐπὶ τῆς σταφίδος, θὰ ἦτο ἀδικώτατον νὰ ἐπιβάλωμεν τοιοῦτον φόρον, διότι ὁ σταφιδόκαρπος, προϊόν μὴ καταναλισκόμενον ἐν τῇ ἡμεδαπῇ, καταδικάζεται εἰς κατακράτησιν· διότι ἐπιβάλλεται ἀπαγορευτικὸς φόρος ἐναντίον τοῦ προϊόντος τούτου, ἐνῷ συμφέρον τῆς Πολιτείας εἶναι, τὸ προϊόν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι πολύτιμον καὶ καταναλίσκεται εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν καὶ φέρει χρήματα εἰς τὸν τόπον, νὰ μὴ δεσμεύηται. Ἀρκούντως τὸ προϊόν τοῦτο εἶναι ἐπιβεβαρυμένον μὲ τοὺς ὑπάρχοντας φόρους, πολλάκις ἀποῤῥοφῶντας ἅπασαν τὴν καθαρὰν αὐτοῦ πρόσοδον. Ὁ φόρος ὁ πρόσθετος, ὁ ὁποῖος σήμερον ἐπιβάλλεται, δὲν εἶναι πλέον φόρος εἶναι ἔρανος, καὶ γνωρίζετε τὴν ἱστορίαν τῶν ἐράνων· εἶναι φόρος ἀδικαιολόγητος, ἡμεῖς δὲ ἔχομεν καθῆκον, τὸν φόρον τοῦτον, τὸν ἀδικαιολόγητον, νὰ τὸν ἀποκρούσωμεν. Ἔχομεν καὶ ἄλλον λόγον νὰ ζητῶμεν τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου τούτου, τὸν λόγον, ὅτι ὁ σταφιδόκαρπος ἄλλων ἐπαρχιῶν, ἂν καὶ ἀποφέρει πρόσοδον μεγαλειτέραν καὶ ἔχει ἀξίαν μείζονα, φορολογεῖται πρὸς 13 μόνον δραχ. κατὰ χιλιάδα ἑνετικῶν λιτρῶν. Διατὶ ἡ ἀνισότης αὕτη; Ἔχομεν καθῆκον νὰ διαμαρτυρηθῶμεν κατὰ τοῦ φόρου τούτου, διότι εἶναι προστασίας φόρος διὰ τὰς ἐπαρχίας, αἱ ὁποῖαι πληρόνουσι μικρότερον φόρον, ἐνῷ ἔχουσι μεγαλείτερον καθαρὸν εἰσόδημα, διότι καὶ τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας παρ’ αὐταῖς εἶναι μικρότερα, καὶ ὁ καρπὸς ὡριμάζει ἐνωρίτερον, καὶ ἑπομένως πωλεῖται εἰς καλλιτέραν τιμήν. Προσέτι δὲ εἰς τὴν Ἀγγλίαν τώρα οὐδεμία ὑπάρχει διαφορὰ τιμῆς· 26 ἕως 28 σελίνια πωλεῖται ὁ σταφιδόκαρπος ἐν γένει. Καὶ ὄχι μόνον ἡ ἀξία εἶναι ἡ αὐτή, ἀλλ’ αἱ ἄλλαι ἐπαρχίαι παράγουσι περισσότερον προϊὸν ἐξ ἑκάστου στρέμματος, καλλιεργουμένου διὰ τῶν αὐτῶν μέσων. Λοιπὸν φρονῶ, ὅτι ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον, ὅπως ἀφομοιωθῇ ὁ φόρος εἰς 14 δραχ. δι’ ὅλας τὰς ἐπαρχίας, δικαιολογεῖται πληρέστατα· καὶ τὴν ἐπιψήφισιν αὐτῆς προτείνω.

§99ΡΙΚΑΚΗΣ. Καθόσον ἀφορᾷ εἰς τὴν τροπολογίαν, νομίζω, ὅτι οἱ προαγορεύσαντες κύριοι συνάδελφοι ἀρκούντως ἀνέπτυξαν αὐτήν· ἐγὼ θέλω εἰπῆ ὀλίγα ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ νομοσχέδιον ἔχει ὡς ἀρχὴν τὴν αὔξησιν τῶν ἀμέσων φόρων κατὰ δύο δεκατημόρια, ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν ἐπῆλθε μεταβολὴ δι’ εἰδικοῦ νόμου· ἀλλὰ ἡ τοιαύτη ἀρχὴ δὲν πρέπει, νομίζω, νὰ ἐφαρμοσθῇ ἀδιακρίτως, καθότι πρέπει νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψει αἱ ἰδιαίτεραι περιστάσεις ἑκάστου εἴδους, προκειμένου δὲ περὶ τοῦ σταφιδοκάρπου, ἠκούσατε εἰς ποίαν θέσιν εὑρίσκεται τὸ προϊὸν τοῦτο ἀπέναντι τῆς καταναλώσεως, ἀπέναντι τῶν ἐξόδων τῆς παραγωγῆς, ἀπέναντι τῶν ἀτμοσφαιρικῶν περιστάσεων, αἱ ὁποῖαι τὸν ἐπαπειλοῦσιν· ἠκούσατε ποία εἶναι ἡ ἐμπορικὴ κατάστασις τοῦ προϊόντος τούτου, καὶ ἑπομένως, ὅτι δικαιοῦται νὰ ζητῇ προστασίαν. Ἐνῷ εὑρίσκεται ὑπὸ τὰς περιστάσεις ταύτας τὸ κυριώτερον τοῦτο προϊὸν τοῦ Κράτους, νομίζω, ὅτι δὲν δυνάμεθα ἀνεξετάστως νὰ τὸ συμπεριλάβωμεν εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν λοιπῶν προϊόντων τῆς γῆς, τὰ ὁποῖα ἐπιβαρύνονται μὲ τὰ δύο δεκατημόρια· διότι καὶ ὁ φόρος, τὸν ὁποῖον πληρόνει σήμερον ἡ σταφὶς, εἶναι μέγας. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτων, ὑπάρχει καὶ ἕτερος λόγος σπουδαιότατος, περὶ τοῦ ὁποίου ὁ ἔντιμος συμπολίτης μου σᾶς ἀνέφερε. Πολλάκις ἐγένετο λόγος περὶ ἐλαττώσεως τῆς φορολογίας τοῦ σταφιδοκάρπου ἐν Ἀγγλίᾳ, καὶ ἀντετάχθη ἡ παρατήρησις, ὅτι δὲν δύνανται νὰ προβῶσιν εἰς τὴν ἐλάττωσιν ταύτην, ἐνόσῳ ἡμεῖς οἱ παραγωγοὶ ἐξακολουθοῦμεν νὰ διατηρῶμεν βαρὺν φόρον ἐπ’ αὐτοῦ. Θέλετε λοιπὸν νὰ δώσωμεν ἀφορμὴν, ὥστε, ὄχι μόνον νὰ διατηρηθῇ ὁ ὑπάρχων ἐκεῖ βαρύτατος φόρος, ἀλλ’ ἴσως καὶ ν’ αὐξήσῃ; Θέλετε ἡμεῖς πρῶτοι ἐκ πνεύματος ταμιευτικοῦ νὰ προκαλέσωμεν τὴν προσοχὴν ἄλλων ἐπικρατειῶν, αἵτινες ἔχουσι συμφέρον εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ δασμοῦ τοῦ προϊόντος μας τούτου; Γνωρίζετε ὁποία τάσις αὐξήσεως τοῦ δασμοῦ ὑπάρχει ἐν Γαλλίᾳ, ὥστε, ἐνῷ προσεπάθησεν ἡ Κυβέρνησίς μας νὰ ἐξασφαλίσῃ διὰ συνομολογηθείσης συνθήκης τὴν μὴ αὔξησιν ταύτην, ἡ Γερουσία τῆς Γαλλίας ἀπέῤῥιψε τὴν συνθήκην, καὶ ἀπέῤῥιψεν αὐτὴν ἰδίως ἕνεκεν τῆς σταφίδος, ὡς εἶναι γνωστὸν ἐκ τῆς ἐκεῖ γενομένης συζητήσεως. Ἐνῷ λοιπὸν ἐπαπειλούμεθα μὲ αὔξησιν τέλους εἰσαγωγῆς ἐν Γαλλίᾳ, θέλετε ἡμεῖς πρῶτοι νὰ δώσωμεν ἀφορμὴν εἰς τὴν αὔξησιν ταύτην; Δὲν νομίζετε, ὅτι δὲν πρέπει ν’ αὐξήσωμεν ἡμεῖς τὴν φορολογίαν τοῦ προϊόντος τούτου, δεικνύοντες οὕτω, ὅτι ἀναγνωρίζομεν, ὅτι τοῦτο εἶναι πολὺ ἐπιβεβαρυμένον καὶ οὐδεμίαν ἄλλην αὔξησιν φορολογίας ἐπιδέχεται; Ἐκτὸς τοῦ ζητήματος τοῦ εἴδους τούτου, ἐπιτρέψατέ μοι, κ. Πρόεδρε, προκειμένου περὶ τῆς προσθήκης τῶν δύο δεκατημορίων, νὰ προσθέσω ὀλίγας λέξεις καὶ διὰ δύο ἄλλα ἀντικείμενα. Εἶπον ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου μου, ὅτι τὸ σύστημα τῆς Κυβερνήσεως εἶναι, νὰ αὐξήσῃ, ἄλλους μὲν φόρους δι’ εἰδικοῦ νόμου, καὶ ἄλλους διὰ τῆς ἐπιβολῆς τῶν δύο δεκατημορίων· ἀλλὰ τὸ προτεινόμενον ἐπί τινων φόρων ἀντίκειται εἰς τὴν ἀρχὴν αὐτήν, διότι, ἐνῷ δι’ εἰδικοῦ νόμου ηὐξήσαμεν τὸν φόρον τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ τὸν φόρον ἐπὶ τοῦ οἴνου, ἔρχεται τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καὶ προσθέτει δύο ἔτι δεκατημόρια ἐπὶ τοῦ φόρου ἐκείνου, τὸν ὁποῖον χθὲς ἐψηφίσαμεν κατ’ αὔξησιν· ἐννοῶ νὰ ἐπιβληθῶσι τὰ δύο δεκατημόρια ἐπὶ τῶν φόρων ἐκείνων, οἵτινες δὲν ηὔξησαν· ἀλλ’ ἐπὶ τῶν μνημονευθέντων δύο φόρων, τοὺς ὁποίους χθὲς δι’ εἰδικοῦ νόμου ηὐξήσαμεν, νὰ προστεθῶσι καὶ δύο ἔτι δεκατημόρια, νομίζω, ὅτι τοῦτο ὑπερβαίνει πλέον καὶ αὐτὴν τὴν ἀδικίαν.

§100ΤΖΑΝΕΣ. Τὸ γεγονὸς τῆς ἀκυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γαλλίας συνθήκης, ἔδει νὰ προκαλέσῃ τὴν προσοχὴν τῆς ἡμετέρας Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς· εἶναι γεγονός, ὅπερ δεικνύει, ὅτι ἡ μεγάλη καὶ φίλη ἐκείνη Δύναμις μᾶλλον σκέπτεται, πῶς νὰ προστατεύσῃ τὴν παραγωγὴν καὶ τὴν γεωργίαν αὑτῆς. Τοῦτο δὲν θέλει εἶσθαι τοσούτῳ προσοχῆς ἄξιον, ὅσῳ τὸ ἑξῆς, ὅτι ἡ μεγάλη καὶ φίλη Γαλλία σκέπτεται, νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ πλέον τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ σταφιδοκάρπου ἄνευ τελῶν μεγάλων. Ἐὰν τοῦτο πρόκειται νὰ γείνῃ, νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἡμῶν πρέπει νὰ φροντίσῃ νὰ μὴ ἐπιβαρύνῃ τοὺς παραγωγοὺς τῆς Ἑλλάδος, διότι πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ σκεφθῇ, ὅτι ἐκ τῆς παραγωγῆς τοῦ προϊόντος τούτου ὁ παραγωγὸς δὲν ἀναμένει μόνον νὰ θρέψῃ ἑαυτὸν καὶ τὴν οἰκογένειάν του, ἀλλ’ ἐκ τοῦ εἰσοδήματος αὐτοῦ εἶναι ὑπόχρεως νὰ ἐπαρκέσῃ καὶ πρὸς πληρωμὴν τόκων, ἴσως καὶ χρεωλυσίου, πρὸς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ὀνομάζονται τοκογλύφοι. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου, ὡς καὶ τὸ ἄρθρον 1.)

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2. (Ἀναγινώσκεται.)

§102ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὑπέβαλον τροπολογίαν, καὶ ἐζήτησα, νὰ μὴ δυνηθῇ νὰ ὑπερβῇ, κατ’ οὐδεμίαν περίπτωσιν, ὁ φόρος τὰς 25 δραχμὰς κατὰ κεφαλήν.....

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸν φόρον ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν ἐγένετο αὕτη;

§104ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Μάλιστα.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ εἴπομεν αὐτὸ, ἀλλὰ λέγω, ὅτι ἔχετε καὶ μίαν ἄλλην τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου....

§106ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Περὶ αὐτοῦ, ὡς εἶπον.....

§107ΤΙΝΕΣ. Ἐγένετο δεκτή.

§108ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὄχι ὅπως τὴν ἐζήτησα ἐγώ. Ἠναγκάσθην νὰ ζητήσω τὸν προσδιορισμὸν τοῦ ἀνωτάτου ὅρου εἰς 25 δραχμὰς, συμπεριλαμβανομένου καὶ τοῦ προσθέτου 20%, χάριν τῆς ἀναλογικῆς ἰσότητος, διότι παρετήρησα, ὅτι εἰς τὸ χωρίον Μελῆσι τῆς Κορινθίας εἶχε προσδιορισθῆ δι’ ἕκαστον ἀροτῆρα βοῦν παραγωγὴ ἐτησία 327 κοιλά, ὥστε διὰ τὸ ζεῦγος ἐσημειοῦτο παραγωγὴ κατ’ ἔτος 650 κοιλά. Ἐνδέχεται τότε, ὅτε ὑπελογίσθη ὁ κατὰ μέσον ὅρος τῆς παραγωγῆς, νὰ ὑπῆρξεν αὐτὴ ἡ παραγωγὴ, ἀλλ’ ἤδη δὲν ὑπάρχει εἰς τὸ χωρίον τοῦτο παραγωγὴ, μείζων τῶν 100 κοιλῶν, ἄλλως συμπεριελήφθησαν εἰς τὸν ὑπολογισμὸν καὶ πλησιέστερα, γειτονεύοντα μετὰ τοῦ χωρίου ἐκείνου, χωρία, τῶν ὁποίων τὰ κτήνη ὑπάγονται εἰς ἄλλα χωρία· ὅτε κατὰ τὸ 1880 ὡρίσθη ὁ φόρος τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ὁ ἀνώτατος ὅρος ἦτο 15 δραχ. καὶ οὐδεμίαν ἔκαμεν αἴσθησιν, ὅτε ὅμως ἐξεδόθη ὁ νόμος τοῦ 1883, καὶ ηὔξησε τὸν φόρον αὐτὸν, ὁρίσας ἐλάχιστον ὅρον δραχμὰς πέντε ἐπὶ 30 κοιλῶν παραγωγῆς, μὲ αὔξησιν μιᾶς δραχμῆς κατὰ πᾶσαν δεκάδα κοιλῶν, ὁ φόρος κατέστη βαρὺς, διότι δι’ ἑκάστην ἑκατοντάδα κοιλῶν ὡρίσθη ὁ φόρος εἰς 12 δραχ. συνεπῶς τὰ 327 φέρουσιν ἤδη φόρον 35 δραχ. κατὰ κεφαλήν, καὶ 35 διὰ δημοτικὸν φόρον, 70. Λοιπὸν εἷς γεωργὸς, ἔχων δύο ἀροτῆρας βοῦς, εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ πληρόνῃ 140 δραχ. δι’ ἕκαστον ζεῦγος. Ὅταν ἔχωμεν κατὰ κεφαλὴν φόρον 25 δραχ. μὲ τὴν προσθήκην τῶν 20%, θὰ πληρώνῃ ἕκαστον ζεῦγος 60 δραχ. καὶ 60 ἑτέρας δημοτικὸν φόρον, 120 δραχ. Λέγομεν λοιπὸν, ὅτι ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν πρέπει νὰ ὑπερβῇ ὁ δημόσιος φόρος τὰς 25 δραχμὰς, περιλαμβάνων καὶ τὴν προσθήκην τοῦ 20%. Ἐπιμένω εἰς τὴν παραδοχὴν τῆς τροπολογίας μου.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκούσατε τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Δημητριάδου, ἡ ὁποία ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ὁ ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν φόρος κατ’ οὐδεμίαν περίπτωσιν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὰς 25 δραχ. κατὰ κεφαλήν». Τὸ δὲ νομοσχέδιον ὁρίζει ἀνώτατον ὅρον 25 δραχ. κατὰ κτῆνος.

§110ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπρότεινα τὴν ἀπάλειψιν ὁλοκλήρου τοῦ ἄρθρου 3, περιλαμβάνοντος τὰ δύο δεκατημόρια.

§111ΤΙΝΕΣ. Δὲν ἐφθάσαμεν εἰς αὐτό.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Δημητριάδου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν.

§113ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Δημητριάδου ἔγινεν ἐν μέρει ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2, ἐν μέρει δὲ θὰ ψηφισθῇ εἰς τὸ ἄρθρον 3, καθόσον ἀφορᾷ εἰς τὴν μὴ ἐπιψήφισιν τῶν 20% τῶν δύο δεκατημορίων. Λοιπὸν τώρα ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 θὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή.

§114ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Μάλιστα, Κύριε Πρόεδρε.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, κατὰ τὴν ἰδέαν τοῦ κ. Δημητριάδου, κύριε Ράλλη, τὴν ὁποίαν παραδέχεσθε καὶ ὑμεῖς, ἴσα ἴσα ἐδῶ προστίθενται δύο δεκατημόρια, τὰ ὁποῖα δὲν ἀποδέχεται ὁ κ. Δημητριάδης.

§116ΡΑΛΛΗΣ. Ἡμεῖς δὲν παραδεχόμεθα ὡς πρὸς οὐδένα ἄμεσον φόρον τὸ 20%, συναντώμεθα δὲ μὲ τὸν κ. Δημητριάδην μόνον ὡς πρὸς τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2).

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3. (Ἀναγινώσκεται).

§118ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ προηγηθῇ πρῶτον ἡ πρότασίς μου, περὶ ἀπαλείψεως ὁλοκλήρου τοῦ ἄρθρου.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν τὴν ἔχω· δότε μου αὐτήν.

§120ΡΙΚΑΚΗΣ. Εἶναι ἡ πρότασις, νὰ μὴ ἐπιβληθῇ τὸ 20% οὔτε ἐπὶ τῆς σταφίδος· κατόπιν ἔρχεται ἡ πρότασις ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ ἐπὶ τοῦ οἴνου, καὶ ἔπειτα ἔρχεται ὁλόκληρον τὸ ἄρθρον.

§121ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ προτείνω τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ἄρθρου 3· ἐν τῇ ἀπαλείψει περιλαμβάνονται καὶ αἱ τροπολογίαι τῶν κυρίων. Ἐὰν ἀποῤῥιφθῇ ἡ πρότασίς μου, τότε θὰ ψηφίσωμεν ἰδιαιτέρως ἑκάστην τροπολογίαν.

§122ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀπάλειψις ἑνὸς ἄρθρου δὲν εἶναι τροπολογία, εἶναι ἀπόῤῥιψις τοῦ ἄρθρου. Ἑπομένως, ὅταν ἓν ἄρθρον ἀποῤῥίπτηται, δὲν δύνανται πλέον νὰ ἔλθωσιν αἱ τροπολογίαι ἐπὶ τοῦ ἄρθρου. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ προταθῇ, εἶναι τοῦτο, ὅτι εἰς τὸ ἄρθρον 3 περιέχονται πολλαὶ προτάσεις, ἑπομένως εἶναι σύνθετον τὸ ζήτημα. Ὅστις τῶν κ. κ. βουλευτῶν θέλει, δύναται νὰ ζητήσῃ τὴν διαίρεσιν ἑνὸς οἱουδήποτε ἐκ τῶν πολλῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα περιέχονται ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ. Ἡμεῖς δὲν ζητοῦμεν τὴν διαίρεσιν.

§123ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν δύναται νὰ γίνῃ ψηφοφορία ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Παπαμιχαλοπούλου, διότι οἱ θέλοντες μὲν τὰ δύο δεκατημόρια διά τινας φόρους, μὴ θέλοντες δὲ αὐτὰ δι’ ἄλλους φόρους, θὰ εὑρεθῶσιν εἰς ἀδιέξοδον ἀμηχανίαν. Λοιπὸν, ἐπειδὴ ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Σωτηρόπουλος, εἶναι σύνθετος, ἡμεῖς προτείνομεν τὴν διαίρεσιν, τουτέστι νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἐφ’ ἑκάστης τῶν προτάσεων. Προὐτάθη ἡ κατάργησις τῶν 2 δεκατημορίων ἐπὶ τῆς σταφίδος· πρέπει νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ εἰδικῶς ἐπὶ ταύτης· προὐτάθη διὰ τὸν οἶνον, νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ εἰδικῶς καὶ ἐπὶ τούτου· προὐτάθη διὰ τὰ ἀροτριῶντα κτήνη, καὶ ἐπὶ τούτου νὰ ἐρωτηθῇ εἰδικῶς. Ὅταν δὲ ἀποῤῥιφθῶσιν ἅπασαι αὗται, τότε ἔρχεται ἡ ἄλλη πρότασις. Οἱ Κύριοι, οἱ ὁποῖοι δὲν θέλουσι διόλου τὰ 2 δεκατημόρια, θὰ ψηφίσωσι βέβαια αὐτοὶ καὶ εἰς τὰς μερικὰς προτάσεις ὑπὲρ, τουτέστι θὰ δεχθῶσι καὶ τὰς τροπολογίας, δεχόμενοι τὸ ὅλον. Οὕτω δύναται ἕκαστος νὰ διερμηνεύσῃ τὴν ἰδίαν γνώμην.

§124ΤΙΝΕΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι.

§125ΜΙΛΗΣΗΣ. Λοιπὸν νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἐφ’ ἑκάστης προτάσεως.

§126ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν σπουδαιολογοῦμεν. Τροπολογίαι, παρουσιαζόμεναι ἀπὸ μέλη τῆς Συμπολιτεύσεως, ἐπὶ τῶν ὁποίων οὐδεμίαν προσοχὴν δίδει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἀλλὰ τὰς συνοδεύει μὲ εἰρωνικὸν μειδίαμα, εἶναι τροπολογίαι, φερόμεναι εἰς τὴν Βουλὴν, διὰ ν’ ἀκουσθῶσιν εἰς τὰς ἐπαρχίας. Ἐπὶ τοιούτων θεμάτων...

§127ΜΙΛΗΣΗΣ. Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα, νὰ ὁμιλῆτε τοιουτοτρόπως κατὰ τῶν μελῶν τῆς Συμπολιτεύσεως.

§128ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Εἶναι ἡ γνώμη μου.... Ἐπὶ τοιούτων λοιπὸν θεμάτων, τόσῳ ταπεινὸν ἐχόντων σκοπὸν, νομίζω, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ἐμμένωμεν περαιτέρω. Ζητήσατε τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς. Ἡ Ἀντιπολίτευσις νομίζει, ὅτι οἱ φόροι εἶναι καταπληκτικοί. Σᾶς παρακαλῶ λοιπὸν, νὰ ἐρωτήσητε τὴν Βουλὴν ἐφ’ ἑκάστης τροπολογίας, καὶ ἐπὶ τοῦ συνόλου θὰ ψηφίσωμεν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ἀποῤῥίπτοντες τὸ ἄρθρον ὁλόκληρον.

§129ΜΙΛΗΣΗΣ. Προτείνεται ἡ διαίρεσις, σύμφωνα μὲ τὸν Κανονισμόν.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δημητριάδης, κατὰ πρῶτον λόγον, προτείνει νὰ μὴ ἐπιβληθῇ ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν τὸ 20%.

§131ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Κορινθίας ζητεῖ, ὅπως τὰ κτήνη, τὰ φορολογούμενα ἐπὶ τῷ ἀνωτάτῳ ὅρῳ, μὴ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν πρόσθετον φορολογίαν. Τοῦτο μοὶ φαίνεται εὔλογον. Ἐῤῥήθη ἄλλως τε, ὅτι τὰ κτήνη ταῦτα εἶναι ἐλάχιστα τὸν ἀριθμόν. Ἑπομένως ἡ πρότασις τοῦ κ. Δημητριάδου διατυποῦται, προστιθεμένων ἐν τέλει τοῦ ἐδαφίου ά. τῶν ἑξῆς: «οὐδέποτε ὅμως ἀναβιβαζόμενον ἐπέκεινα τῶν δραχμῶν 25.»

§132ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἦναι 25 δραχμαὶ ὁ φόρος, δέχεται ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ μὴ προστίθηται τὸ 20%· ἐὰν ὅμως ἦναι 24 δραχμαί;

§133ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Θὰ σταματήσῃ εἰς τὸν ἀνώτατον ὅρον. Προστίθενται δύο δεκατημόρια εἰς τὸν φόρον ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, οὐδέποτε ὅμως θὰ πληρώσῃ τὸ ἀροτριῶν κτῆνος πέραν τῶν 25 δραχμῶν.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βλέπω περιττὴν τὴν ψηφοφορίαν· ἡ παράγραφος ἐτροποποιήθη, ὅπως ἠκούσατε.

§135ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸν φόρον ἐπὶ τῶν περιβολίων.

§137ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐζητήθη τροπολογία ἐπὶ τοῦ φόρου τούτου.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι παρακάτω. (Ἀναγινώσκει).

§139ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ὑπάρχει τροπολογία, νὰ μὴ αὐξηθῇ ὁ φόρος κατὰ 20%.

§140ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ ἐπρότεινα ἐπὶ τῆς σταφίδος, ἐπιτηδευμάτων καὶ οἴνου. Ἐπὶ μιᾶς ἑκάστης νὰ ἐρωτήσητε τὴν Βουλήν.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποίαν τροπολογίαν θέλετε νὰ προτείνω διὰ τὴν σταφίδα;

§142ΜΙΛΗΣΗΣ. Τὴν διαγραφὴν τοῦ προσθέτου φόρου ἐπὶ τῆς σταφίδος.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν διαγραφὴν τοῦ προσθέτου φόρου ἐπὶ τῆς σταφίδος, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Τί ἄλλο θέλετε;

§144ΤΙΝΕΣ. Ἐπὶ τοῦ οἴνου.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι, κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ρικάκη, τὴν διαγραφὴν τοῦ προσθέτου φόρου ἐπὶ τοῦ οἴνου, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Τί ἄλλο θέλετε;

§146ΤΙΝΕΣ. Ἐπὶ τοῦ συνόλου νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή.

§147ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, κ. Πρόεδρε, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, ἐὰν καὶ καθ’ ἑαυτὸ μεμονωμένως ἐξετασθῇ, εἶναι βαρύ· ἐὰν ὅμως συσχετισθῇ καὶ μετὰ τῶν ἄλλων φορολογικῶν νομοθετημάτων, τὰ ὁποῖα πρὸ ὀλίγου ἐπεψηφίσαμεν, ἐὰν συνδεθῇ μὲ τὸν νόμον περὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων, τὸν ὁποῖον καὶ αὐτὸν προχθὲς ἐνεκρίναμεν, τότε θέλει καταδειχθῆ τὸ ἐπαχθὲς τοῦ νομοσχεδίου, τότε θέλει ἀποδειχθῆ πόσον βαρὺ φορτίον ἐπιθέτομεν εἰς τὸν τράχηλον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Εἰδικῶς, κ. Πρόεδρε, διὰ τὴν πρόσθετον φορολογίαν, τὴν ἐπὶ τῆς σταφίδος ἐπιβαλλομένην, ἔχω ἀνάγκην νὰ εἴπω δύο λέξεις, ὄχι διὰ νὰ ἀκουσθῶσιν ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου τούτου, καὶ νὰ φθάσωσιν εἰς τὰ ὦτα τῶν ἐνδιαφερομένων, ὡς ἄλλοι πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον τὸ ἔπραξαν, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐκφράσω πεποίθησιν, τὴν ὁποίαν, ὄχι σήμερον, ἀλλὰ πάντοτε εἶχον, καὶ τὴν ὁποίαν καὶ ἄλλοτε καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ ὑπεστήριξα. Ἡ ἰδέα περὶ φορολογικῆς κατὰ προσθήκην ἐπιβαρύνσεως τῆς σταφίδος δὲν εἶναι δυνατὸν, παρὰ νὰ προέρχηται ἐκ τῆς ἀγνοίας τῆς ἀθλίας καταστάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται οἱ παραγωγοὶ τοῦ πολυτίμου τούτου ἐθνικοῦ προϊόντος.

§148ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν ἐφθάσαμεν εἰς τὸ σύνολον ἀκόμη, Κύριε Πρόεδρε.

§149ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπεψηφίσθη τὸ ἄρθρον 3, Κύριε Πρόεδρε;

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι.

§151ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπὸν ἀφήσατέ με, κ. Ὑπουργὲ, καὶ μὴ μὲ διακόπτητε, ὁμιλοῦντα ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γεροκωστόπουλος ὁμιλεῖ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου, τὸ ὁποῖον δὲν ἐψηφίσθη· ἔχει δίκαιον.

§153ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ ἐπιτρέπητε τὰς διακοπὰς, αἵτινες, ἄλλως τε, δὲν ἐπιτυγχάνουσι τὸν σκοπὸν, δι’ ὃν γίνονται. Λέγω λοιπὸν, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἡ πρότασις περὶ φόρου ἐπὶ τῆς σταφίδος, ἥτις ὑποβάλλεται, δὲν δύναται νὰ προέρχηται, παρὰ βεβαίως ἐξ ἀγνοίας τῶν συντακτῶν τοῦ νομοσχεδίου καὶ τῶν ὑποστηριζόντων αὐτὸ, περὶ τῆς καταστάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἡ ἐθνικὴ αὕτη παραγωγή. Δὲν ἠθέλησα νὰ ἐξετάσω τὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται οἱ σταφιδοκτήμονες, ὅτε προχθὲς κατέθηκα εἰς τὸ Προεδρεῖον ἀναφορὰν τῶν συμπολιτῶν μου Ἠλείων καὶ ἰδιαιτέρων σας συνεπαρχιωτῶν, κ. Πρόεδρε, περὶ τοῦ θέματος τούτου· εἶχον ζητήσει, καθὼς ἐνθυμεῖσθε, ὅπως ὁρισθῇ ἡμέρα πρὸς συζήτησιν, καὶ ὡρίσθη, ἀλλ’ ἡ ὀργὴ καθ’ ἡμῶν τῆς Κυβερνήσεως ἔκαμεν, ὥστε καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο, καθὼς καὶ τ’ ἄλλα, τὰ ὁποῖα προέρχονται ἐκ τῆς πτέρυγός μας, νὰ ῥιφθῇ εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλλένδας. Ἐὰν, κ. Πρόεδρε, ὀλίγον προσείχομεν καὶ ἐξητάζομεν, ἔστω καὶ συνοπτικῶς, πόσον φορολογεῖται νῦν ἡ σταφὶς, καὶ τί πληρόνει διὰ δημόσιον φόρον, διὰ δημοτικὸν, δι’ ὁδοποιΐαν, διὰ λιμενικὰ, καὶ καθεξῆς, οὐδέποτε θὰ ἐτολμῶμεν νὰ προτείνωμεν νέον ἐπ’ αὐτῆς βάρος. Ἐὰν ἐγνωρίζομεν, ἑκάστη χιλιὰς σταφίδος ἐκ πόσων στρεμμάτων παράγεται, καὶ πόσα εἶναι τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας ἑκάστου στρέμματος, ἐὰν προσέτι ὑπελογίζομεν τὰ τέλη τῆς εἰσαγωγῆς, τὰ ὁποῖα πληρόνει ἡ σταφὶς εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν, τὰ ὁποῖα καὶ ταῦτα ἐπιβαρύνουσι κατ’ ἀνάγκην τὴν παραγωγὴν, θὰ ἐβλέπομεν, ὅτι εἶναι ἀδύνατον πλέον νὰ ἀνθέξῃ ὁ ἤδη κατάπτωχος σταφιδοπαραγωγὸς εἰς νέα βάρη, καὶ ὅτι πολὺ ἀντιπολιτικῶς σκέπτονται καὶ ἐπὶ βλάβῃ τῶν ὅρων τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας, καὶ αὐτοῦ τοῦ δημοσίου Ταμείου, ὅσοι προτείνουσι τὴν ἐπαύξησιν τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ σταφιδοκάρπου. Ἀνεγίνωσκον ἄλλοτε, καὶ ἴσως τὰς ἰδέας ταύτας συμμερίζονται καὶ οἱ συντάκται τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι οἱ σταφιδοκτήμονες ἐπλούτισαν, ὅτι χάριν παιδιᾶς καὶ διασκεδάσεως ἀνάπτουσι τὰ σιγάρα των μὲ τραπεζικὰ γραμμάτια, ὅτι στέλλουσι τοὺς υἱούς των εἰς τὴν Εὐρώπην, καὶ ὅτι αἱ κυρίαι των εἶναι ἐνδεδυμέναι μὲ μεταξωτὰς ἐσθῆτας· ἀλλ’ αἱ ἰδέαι αὗται μοὶ φαίνονται ὡς ἰδέαι ἀνθρώπων, κατοικούντων πολλὰς λεύγας μακρὰν τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου. Βεβαίως, οἱ φρονοῦντες ταῦτα καὶ οἱ ἀσπαζόμενοι τὰς θεωρίας ταύτας θὰ κατοικοῦσιν, ὄχι ἐν Ἑλλάδι, ἀλλ’ οὐδ’ ἐν τῷ ἡμισφαιρίῳ, εἰς τὸ ὁποῖον αὕτη κεῖται, διότι ἄλλως δὲν θὰ ἠγνόουν τὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται οἱ σταφιδοκτήμονες, τῶν ὁποίων σχεδὸν πάντων τὰ κτήματα ἀνεξαιρέτως εἶναι βεβαρυμένα διὰ χρεῶν, τὰ ὁποῖα πλησιάζουν ν’ ἀποῤῥοφήσωσι τὴν ἀξίαν τοῦ ὅλου κτήματος. Δὲν γνωρίζουσι, φαίνεται, οἱ κύριοι οὗτοι, ὅτι ἡ τοκογλυφία δεινῶς μαστίζει τὴν σταφιδοπαραγωγὴν, καὶ ὅτι τὸ μικρὸν ἐμπόριον, τὸ ὁποῖον καλεῖται προστοίχισμα, ἐπίσης καὶ αὐτὸ ἐκμυζᾷ δεινῶς τοὺς ἀθλίους παραγωγούς, οἵτινες, ὄχι μόνον νὰ πλουτίσωσιν, ὡς λέγουσι, δὲν ἠδυνήθησαν, ἀλλὰ δὲν ἐπαρκοῦσιν, ὄχι τὰ χρέη των, ἀλλ’ οὐδὲ τοὺς τόκους αὐτῶν νὰ πληρόνωσι, ἐν στενοχωρίαις δὲ ἐξοικονομοῦσι τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας καὶ τὸν ἄρτον τῆς οἰκογενείας των. Δὲν ἐσκέφθησαν βεβαίως, ἢ ἀγνοοῦσι πάντα ταῦτα, οὐδ’ ὅτι ἡ σταφὶς εἶναι τὸ μόνον προϊὸν, ἐκ τοῦ ὁποίου εἰσάγομεν χρυσὸν εἰς τὴν Ἑλλάδα, γνωρίζουσιν ὅσοι μετὰ τόσης ἀστοργίας καὶ ἀλογίας ζητοῦσι διὰ νέων βαρῶν νὰ καταμαράνωσι τελείως τὴν πολύτιμον ταύτην ἐθνικὴν παραγωγήν. Ἡ σταφὶς, Κύριοι, οὐ μόνον δὲν ἀντέχει εἰς περισσοτέραν φορολογίαν, ἀλλ’ ἐὰν τὴν ἐγκαταλείψωμεν εἰς τὴν τύχην της, καὶ δὲν λάβωμεν μέτρα πρὸς ἀνακούφισιν καὶ ἀρωγὴν τῶν σταφιδοκτημόνων, δὲν θὰ δυνηθῇ ἐπὶ πολὺ ν’ ἀνθέξῃ, καὶ ἂν δὲν ἀνθέξῃ, τοῦτο ἔσται, οὐ μόνον ἐπὶ βλάβῃ τῶν σταφιδοκτημόνων, ἀλλ’ ἐπὶ βλάβῃ τοῦ Ἔθνους ὁλοκλήρου. Εἶναι ἀνάγκη, νὰ λάβωμεν συντόνως πρόνοιαν, ὄχι βεβαίως πρὸς ἐπαύξησιν τῆς φορολογίας, ἀλλὰ πρὸς ἀρωγὴν τῆς παραγωγῆς, ἰδίως διὰ συστάσεως Γεωργικῆς Τραπέζης, ἄνευ τῆς ὁποίας δὲν θ’ ἀνθέξωσιν ἐπὶ πολὺ, ἐπαναλαμβάνω, οἱ σταφιδοκτήμονες. Ἀλλ’ ἐὰν ταῦτα λέγω περὶ τῆς φορολογίας τῆς σταφίδος, τὴν αὐτὴν γνώμην ἔχω καὶ περὶ πάντων τῶν ἀμέσων φόρων, διότι ὕστερον ἀπὸ τὴν φορολογίαν, τὴν ὁποίαν, ὡς παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου ἐξ Ἀχαΐας, μέχρι τοῦδε ἐπεβάλομεν διὰ τῶν ψηφισθέντων νομοσχεδίων καὶ διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπὶ τοῦ οἴνου καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων, εἶναι κἄτι τι ἀκαταλόγιστον, ἐπιτρέψατέ μοι, νὰ θέλωμεν νὰ ἐπανέλθωμεν δι’ ἄλλης θύρας, καὶ νὰ ἐπιβαρύνωμεν τὰ ἴδια προϊόντα. Χθὲς ἀκόμη ἐψηφίζετο φόρος ἐπὶ τοῦ οἴνου κατὰ 400% βαρύτερος, καὶ σήμερον δι’ ἄλλου νομοσχεδίου θέλομεν νὰ τὸν αὐξήσωμεν κατὰ 20%. Φρονῶ, ὅτι τὰ μέτρα τὰ φορολογικὰ, τὰ ὁποῖα μέχρι τοῦδε ἐπεψήφισεν ἡ πλειοψηφία, εἶναι ἀρκετὰ, πλέον ἢ ἀρκετὰ, νὰ ἱκανοποιήσωσι τὰς ταμιευτικὰς ἰδέας καὶ τὸ οἰκονομολογικὸν σύστημα τῆς Κυβερνήσεως, τὸ βαρύτατον διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Εἶναι πρέπον τὴν ἑβδομάδα ταύτην τῶν Παθῶν τοῦ Χριστοῦ νὰ μὴ αὐξήσωμεν περισσότερον τὰ παθήματα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καιρὸς νὰ σταματήσωμεν, Κύριε Πρόεδρε. Πρέπει νὰ σταματήσωμεν, ἐπαναλαμβάνω, πρὸ τῆς αὐξήσεως τῶν ἀμέσων φόρων. Διὰ τῶν μέχρι τοῦδε ψηφισθέντων φορολογικῶν νομοσχεδίων προσετέθησαν βάρη 15,000,000 καὶ ἐπέκεινα, ἑπομένως καλύπτεται τὸ ἔλλειμμα, καὶ φθάνομεν, ἐν τῷ χάρτῃ τουλάχιστον, εἰς τὸ ποθητὸν ἰσοζύγιον τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἂς σταματήσωμεν, διότι οἱ φόροι τοῦ ἄρθρου 3 ἐπιβάλλονται πάντες εἰς πενεστάτας τάξεις. Λοιπὸν, ἀνεξαρτήτως πάσας κομματικῆς ἰδέας, πονοῦντες τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, εἶναι ἀνάγκη νὰ σταματήσωμεν πλέον.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι.

§155ΤΙΝΕΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, Κύριε Πρόεδρε.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3, ὅπως ἔχει, λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι, λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν ψηφολεκτῶν κ.κ. Α. Παπαλέξη καὶ Ν. Καλογεροπούλου, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 96. Τὸ ἄρθρον ἐγένετο δεκτὸν διὰ ψήφων 66 κατὰ 29, ἀρνηθέντος ἑνός. Ἄρθρον 4. (Ἀναγινώσκεται).

§158ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§159ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ τιμὴ τῆς ῥητίνης ἐν τοῖς δήμοις Οἰνοῦντος καὶ Θεραπνῶν τῆς ἐπαρχίας Λακεδαίμονος προσδιορίζεται εἰς 52 λεπτά. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ἐγένετο πολὺς λόγος ἄλλοτε ἐνταῦθα περὶ τούτου, διότι ἡ ῥητίνη τῶν δήμων ἐκείνων εἶναι κατωτέρας ποιότητος τῆς ῥητίνης πολλῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν, καὶ ἡ τιμὴ αὐτῆς οὐδέποτε ὑπῆρξεν ἀνωτέρα τῶν 30 ἢ 35 λεπτῶν. Δὲν γνωρίζω εἰς τί ἐστηρίχθη ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ προσδιώρισε τὸν μέσον ὅρον εἰς λεπτὰ 52, ἀλλ’ ἐγὼ ὀφείλω νὰ διαμαρτυρηθῶ κατὰ τοῦ προσδιορισμοῦ τούτου, ὡς ὑπερβολικοῦ, καὶ νὰ ἐπαναφέρω εἰς τὴν μνήμην τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ὅσα ἄλλοτε ἐλέχθησαν ἐνταῦθα περὶ τῆς τιμῆς τῆς ῥητίνης τῶν δήμων αὐτῶν, καὶ νὰ τὸν παρακαλέσω νὰ συγκατατεθῇ εἰς τὴν τιμὴν τῶν 35 λεπτῶν, κατ’ ἀνώτατον ὅρον, διὰ τοὺς δύο αὐτοὺς δήμους.

§160ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, Κύριε Πρόεδρε, ὅτι τὸ ὑπάρχον φορολογικὸν σύστημα ἐπὶ τῆς ῥητίνης εἶναι τὸ ὀρθότερον, διότι διὰ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, καθιστῶμεν ἐφ’ ἅπαξ ὡρισμένην καὶ παγίαν τὴν τιμὴν τῆς ῥητίνης, χωρὶς νὰ γνωρίζωμεν, ἐὰν θὰ ἦναι τοιαύτη ἡ τιμὴ τῆς ῥητίνης, εἴτε ἀνωτέρα, εἴτε κατωτέρα, καθ’ ὃν χρόνον συλλεχθῇ. Ἀποφασίζομεν σήμερον ἐπὶ ἀδήλοις. Διὰ τοῦτο εἶναι ὀρθὸν, νὰ μένῃ ὅπως ἔχει ὁ νόμος, καθόσον δι’ αὐτοῦ δὲν ἀδικεῖται οὔτε ὁ ῥητινοσυλλέκτης, οὔτε τὸ Δημόσιον. Οἱ φορολογούμενοι φορολογοῦνται ἤδη πρὸς 30%, διότι, ὡς γνωρίζετε, τὰ πλεῖστα δάση τῆς Ἑλλάδος εἶναι ἐθνικὰ, ἡ δὲ φορολογία τῆς ῥητίνης γίνεται, ὡς ἐθνικὴ, πρὸς 25%, καὶ ἐὰν προσθέσωμεν τὰ δύο δεκατημόρια, ὡς πρόσθετον φόρον, θὰ ἔχωμεν 30%. Ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ τοῦτο· προστίθεται ἤδη διὰ τοῦ ἀπὸ τοῦδε προσδιορισμοῦ τῆς τιμῆς τῆς ῥητίνης καὶ ἕτερος φόρος, διότι εἶμαι βεβαιότατος, ὅτι ἡ ῥητίνη θὰ πληρωθῇ 20 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν κατὰ τὸ θέρος, καὶ θὰ πληρώσωσιν οἱ φορολογούμενοι πρὸς τὸ Δημόσιον, ἢ τὸν ἐνοικιαστὴν, τὴν τιμὴν τοῦ φόρου τῆς ῥητίνης πρὸς 30 μέχρι 50 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν. Ἀλλ’ ἴσως θὰ γίνῃ ἀντίῤῥησις, ὅτι δὲν θὰ γνωρίζῃ ὁ ἐνοικιαστὴς τοῦ φόρου τῆς ῥητίνης τὴν τιμὴν καὶ θὰ ζημιωθῇ τὸ Δημόσιον, διότι δὲν θὰ προσφέρῃ τὴν πραγματικὴν ἀξίαν. Ἑκατοντάκις προτιμότερον νὰ ζημιωθῇ τὸ Δημόσιον, καὶ οὐχὶ ὁ δυστυχὴς ῥητινοσυλλέκτης. Διὰ τοῦτο πρέπει ὁ νόμος νὰ μείνῃ ὡς ἔχει, καθόσον μάλιστα καὶ ἐὰν ὑποστῇ τὸ Δημόσιον ζημίαν, αὕτη θὰ ἦναι ἀσήμαντος. Ἄλλως, φρονῶ ὀρθὸν, καὶ συμφέρον, καὶ δίκαιον, κ. Βουλευταὶ, νὰ ὑποχρεώσωμεν τοὺς ῥητινοσυλλέκτας ν’ ἀποδίδωσι τὸν φόρον των εἰς εἶδος πρὸς τὸν ἐνοικιαστὴν, ὅστις κάλλιστα δύναται νὰ ἐμπορευθῇ τὴν ῥητίνην, ἣν θέλει λάβει ὡς φόρον, καὶ νὰ κερδοσκοπήσῃ, χωρὶς νὰ ζημιωθῇ οὔτε τὸ Δημόσιον, οὔτε οἱ δυστυχεῖς φορολογούμενοι, οἵτινες τόσον βαρέως φορολογοῦνται καὶ τοσοῦτον πιέζονται.

§161ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Συμμερίζομαι πληρέστατα τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Φθιώτιδος συναδέλφου, διότι φρονῶ, ὅτι ὁ ἤδη ἰσχύων νόμος εἶναι ὁ δικαιότερος, ἐνῷ ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον θέλομεν νὰ ἐπαναφέρωμεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ τὸν ὁποῖον συζητοῦμεν, εἶναι αὐθαίρετος, εἶναι νόμος ὑποθετικὸς ὁ ὁποῖος ὅμως ἐπιβάλλει βάρη θετικά. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ τιμὴ τῆς ῥητίνης, ἡ ὁποία ὁρίζεται ἐν τῷ προσαγομένῳ πίνακι, εἶναι ἐντελῶς αὐθαίρετος, διότι π. χ. ἐν Καλαβρύτοις σημειοῦται ἡ τιμὴ ἀντὶ 45 λεπτῶν, ἐνῷ ἐκεῖ οὐδαμῶς ἡ ἐλαχίστη συλλέγεται ῥητίνη. Πλὴν τούτου, εἰς τοὺς δήμους Ἐρινεῶν καὶ Φαρῶν τῶν Πατρῶν ὁρίζεται ἡ τιμὴ εἰς 52 λεπτὰ, ἐνῷ γνωρίζω ἐξ ἰδίας πείρας, ὅτι αὐτὴ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος δὲν ὑπερέβη τὰ 20 λεπτά. Διὰ τοῦτο ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἶναι αὐθαίρετος προσδιορισμὸς, καὶ ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ καινοτομήσωμεν καὶ εἰς τὸ θέμα τοῦτο, διότι πολὺ καλῶς καὶ πολὺ δικαίως ἔχει κανονισθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο διὰ τοῦ ἰσχύοντος νόμου. Βεβαίως νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τῆς ῥητίνης δὲν δύναται νὰ ἔχῃ τὴν ἀξίωσιν, ὥστε νὰ προκαλέσῃ θόρυβον καὶ μεγάλην συζήτησιν· ἀλλ’ ἐὰν ἦναι ἀσήμαντον δι’ ἡμᾶς καὶ διὰ πολλοὺς ἄλλους συμπολίτας μας, διὰ τοὺς ῥητινοσυλλέκτας, οἱ ὁποῖοι ἀποζῶσιν ἐκ τοῦ ἐπιτηδεύματος τούτου, τὸ ζήτημα εἶναι μεγάλης ἀξίας, διότι ὑποφέρουσι πολλὰ μαρτύρια διὰ τὴν συλλογὴν τῆς ῥητίνης, καὶ δὲν εἶναι πρέπον, ὁ νομοθέτης νὰ ἐπιπίπτῃ τόσον αὐθαιρέτως ἐπ’ αὐτῶν, καὶ νὰ τοὺς φορολογῇ ὑπερόγκως. Τὸ ζήτημα τῆς τιμῆς τῆς ῥητίνης εἶναι ἀλληλένδετον μὲ τὴν μικρὰν ἢ τὴν μεγάλην παραγωγὴν τοῦ οἴνου, καὶ διὰ τοῦτο εἶναι καλλίτερον νὰ μείνωμεν εἰς τὸν κείμενον νόμον, ὅστις δικαιότατα κανονίζει τὸν φόρον τοῦτον, διότι καθ’ ἕκαστον ἔτος συντάσσεται πρωτόκολλον παρ’ ἁρμοδίων, γνωριζόντων, ἢ δυναμένων νὰ γνωρίζωσι τὴν ἀγοραίαν τιμήν· πρὸς τούτοις λάβετε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι ὁ φόρος ἐπὶ τῆς ῥητίνης εἶναι ἔμμεσος φόρος ἐπὶ τοῦ οἴνου· δὲν φρονεῖτε, ὅτι ἀρκετὰ βαρέως ἤδη τὸν ἐφορολογήσαμεν;

§162ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§163ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς, ὁ ἄρτι καταβὰς τοῦ βήματος, θεωρεῖ τὸ σύστημα τὸ παρ’ ἡμῶν προτεινόμενον, ὡς ἐπαχθὲς, καὶ ἐπαγόμενον κόπους. Ἐπαχθὲς καὶ ἐπαγόμενον κόπους εἶναι τὸ σύστημα, τὸ νῦν ἰσχύον, διότι, κατὰ τὸ σύστημα τοῦτο, ὀφείλουσιν ὁ Εἰρηνοδίκης, ὁ Οἰκονομικὸς Ἔφορος καὶ ὁ Πρόεδρος τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, ἐπιτοπίως ἑκάστοτε νὰ συντάσσωσι πρωτόκολλα, ἐνῷ, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, γίνεται μία ἐργασία, ἥτις διὰ τὸ ἔτος εἶναι ἐπαρκής. Κατὰ τὸ ἰσχύον σύστημα, ὁ Πρόεδρος τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, ἢ μετέβαινεν εἰς ἐκπλήρωσιν τῆς ἐντολῆς του, ἐκτιθέμενος εἰς κόπους καὶ εἰς δαπάνας, ἢ δὲν μετέβαινεν, ἐκτιθέμενος εἰς πρόστιμα, καὶ τὰ πρόστιμα ταῦτα ἦσαν ἀναρίθμητα, διότι, καίπερ κηδόμενοι οἱ Πρόεδροι τῶν συμφερόντων τῶν συμπολιτῶν των, τοσοῦτον ἐπαχθῆ εὑρίσκουσι τὴν ἐργασίαν ταύτην, ὥστε προτιμῶσι νὰ πληρόνωσι τὸ πρόστιμον. Τοῦτο εἶναι τὸ σύστημα, τὸ νῦν ἰσχύον. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον κατὰ τοῦτο κακὸν, δὲν ἀφίνει ἁπλῶς ἐκτεθειμένον τὸν ῥητινοσυλλέκτην εἰς τὴν ἀπόφασιν τῶν δύω ἄλλων μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, διότι ὁ Πρόεδρος τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, ὡς εἶπον, σπανίως μεταβαίνει, ἀλλὰ λύει καὶ τὸ ζήτημα τῆς παραχωρήσεως διὰ δημοπρασίας ἐν ἐποχῇ, καθ’ ἣν εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνῃ σπουδαία δημοπρασία, διότι αὕτη γίνεται κατὰ τὰ τέλη Αὐγούστου, ἐνῷ κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην πρέπει νὰ ἦναι ἤδη ἐγκατεστημένος ὁ ἐπιχειρῶν τὴν ἐργασίαν ταύτην, ἀναγκάζεται δὲ νὰ ὑπερθεματίσῃ ἐν ὥρᾳ, καθ’ ἣν δὲν γνωρίζει ποῖαι θὰ ἦναι αἱ τιμαὶ, αἱ ὁποῖαι, κατὰ τὸ πρωτόκολλον, θὰ ὁρισθῶσι. Μὴ γνωρίζων τίς ἐστὶν ἡ τιμὴ, δὲν παρουσιάζεται κατὰ τὸν συναγωνισμὸν, ἢ προσφέρει τιμὴν ἐλαχίστην, διὰ τοῦτο ἡ ἀποτυχία τοῦ συστήματος εἶναι πλήρης καὶ διὰ τὸ Δημόσιον καὶ διὰ τὸν ῥητινοσυλλέκτην. Ὡμίλησαν οἱ προλαλήσαντες, ὡσεὶ τὸ ἰσχύον σύστημα προστατεύει τὸν ῥητινοσυλλέκτην, ὁ δὲ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας ὡμίλησε περὶ Ἀγκιστρίου. Τὸ πρωτόκολλον ὥρισε τὴν τιμὴν τῆς ῥητίνης ἐν Ἀγκιστρίῳ εἰς 40 λεπτά, τῷ δὲ 1880–1883 ὁ νόμος εἶχεν ὁρίσει τὴν τιμὴν εἰς 39 λεπτά, τῷ δὲ 1884– 1885 εἰς 41 λεπτά. Ἕτερος βουλευτὴς, ὁ ἐκ Λακωνίας, παρεπονέθη διὰ τὸν προσδιορισμὸν τῆς τιμῆς τῆς ῥητίνης ἐν τοῖς δήμοις Οἰνοῦντος καὶ Θεραπνῶν· ἐν τοῖς δήμοις τούτοις κατὰ τὸ 1886 διὰ πρωτοκόλλου, τουτέστι διὰ τοῦ ἰσχύοντος συστήματος, ὡρίσθη ἡ τιμὴ εἰς 47 λεπτὰ, κατὰ τὸ 1883 εἶχεν ὁρισθῆ εἰς 42 λεπτά· ὁμολογῶ ὅτι, κατὰ τὸ 1885 εἶχεν ὁρισθῆ εἰς τιμὴν ἀνωτέραν, ἤτοι εἰς 67 λεπτά. Μνημονεύω τούτων εἰς μαρτυρίαν, ὅτι διὰ τοῦ συστήματος τοῦ πρωτοκόλλου αἱ τιμαὶ δὲν ὡρίζοντο κατώτεραι. Λάβετε εἰς παράδειγμα τὴν ἐπαρχίαν Κορινθίας, ἐπειδὴ ὡμίλησε περὶ αὐτῆς ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας. Κατὰ τὸ 1883 ὡρίσθη τιμὴ ἐν τῷ δήμῳ Κορίνθου εἰς 32 λεπτά, τῷ 1886 διὰ πρωτοκόλλου εἰς 38, ἐν τῷ δήμῳ Κλεωνῶν 32, ἤδη 38, Σικυῶνος 32, ἤδη 38, καὶ οὕτω καθεξῆς. Ὡς βλέπετε, μεγίστη αὔξησις διὰ πρωτοκόλλου ἐπὶ τῶν τιμῶν τοῦ 1883. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται ἤδη περὶ τῆς αὐξήσεως. Ὅ,τι ἔχουσι δικαίωμα πάντες οἱ ἐπικρίναντες τὸν προτεινόμενον νόμον, εἶναι, νὰ ἐρωτήσωσι ποῦ ἐστηρίχθημεν περὶ τὸν προσδιορισμὸν τῶν τιμῶν. Λέγουσιν, ὅτι αὐθαιρέτως ὡρίσαμεν τὰς τιμάς. Τοὐναντίον, αἱ τιμαὶ ὡρίσθησαν, ληφθεισῶν ὑπ’ ὄψει τῶν τιμῶν τῶν πρωτοκόλλων, καὶ τῶν τιμῶν τῶν κατὰ τοὺς ἐφόρους τρεχουσῶν κατὰ τὰ ἔτη τὰ προηγούμενα.

§164ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ αὐθαίρετον.

§165ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Λαμβάνεται ὑπ’ ὄψει ὁ μέσος ὅρος τῶν τιμῶν, αἱ ὁποῖαι ἐβεβαιώθησαν ὑπὸ τῶν Οἰκονομικῶν Ἀρχῶν.

§166ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ αὐθαίρετον.

§167ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀλλὰ τοῦτο λαμβάνεται ὑπ’ ὄψει ὡς ἓν τῶν στοιχείων. Λαμβάνονται ὑπ’ ὄψει οἱ μέσοι ὅροι, οἵτινες ἀνεγράφησαν πρὸς νομοθετικὸν προσδιορισμὸν τῆς τιμῆς ἐν τοῖς ἔτεσι 1880–1883 καὶ 1884–1885. Ἠξεύρετε, ὅτι καὶ τότε κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον συνετάσσοντο οἱ μέσοι ὅροι. Ἔχομεν λοιπὸν τοὺς μέσους ὅρους τῶν ἐτῶν 1880–1883, ἔχομεν τοὺς μέσους ὅρους τῶν ἐτῶν 1884 καὶ 1885, ἀποτελεῖ τοῦτο δεύτερον στοιχεῖον· τρίτον στοιχεῖον, τὸ πρωτόκολλον τοῦ 1886, τέταρτον δὲ στοιχεῖον, ὁ μέσος ὅρος τῶν ἀγοραίων τιμῶν τοῦ 1886. Τούτων ἁπάντων ἐλήφθη ὁ μέσος ὅρος, ὅστις ἀνεγράφη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὅπερ ἐν τούτῳ ἐπὶ παντὶ ἄλλῳ μᾶλλον ἢ ἐπὶ αὐθαιρέτῳ κανονισμῷ τῆς τιμῆς, δύναται νὰ ἐπικριθῇ. Ἂς παραβάλωμεν ταύτας τὰς τιμὰς πρὸς τὰς τιμὰς τῶν πρωτοκόλλων. Ἐῤῥήθη, ὅτι τὸ πρωτόκολλον εἶναι τὸ προτιμότερον· λοιπὸν ἐν Ἀγκιστρίῳ προσδιωρίσθη ἡ τιμὴ διὰ τοῦ νομοσχεδίου εἰς 40 λεπτά, διὰ δὲ τοῦ πρωτοκόλλου εἶχε προσδιορισθῆ εἰς 40 λεπτά. Ἂς λάβωμεν τὴν Αἴγιναν. Αἰγίνης 40 λεπτά, ἐπίσης ἡ αὐτὴ τιμὴ διὰ τοῦ πρωτοκόλλου. Ἂς λάβωμεν τώρα τοὺς δήμους τῆς ἐπαρχίας Κορινθίας· ἔχομεν 52 λεπτά, ἐνῷ τὸ πρωτόκολλον ἔχει 47· ἐνταῦθα ὑπάρχει αὔξησίς τις.

§168ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τῆς Λοκρίδος εἶναι 24, καὶ ἔγινε 30.

§169ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μάλιστα. Τῶν Μεγάρων εἶναι 32 λεπτά, καὶ γίνεται 33.

§170ΡΑΛΛΗΣ. Ὅλα τὰ ηὐξήσατε.

§171ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Βλέπετε, ὅτι αἱ τιμαὶ εἶναι παραπλήσιαι πρὸς τὰς τιμὰς τῶν πρωτοκόλλων· δὲν γίνεται μεταβολὴ σπουδαία, οὐδὲ ἠδύνατο νὰ γίνῃ μεταβολὴ σπουδαία, ἀφοῦ τοιουτοτρόπως ἐξευρέθη ὁ μέσος ὅρος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐστηρίχθη ὁ προσδιορισμός. Δὲν εἶναι αὐθαίρετον τὸ σύστημα τοῦτο, δὲν δύναται δὲ νὰ θεωρηθῇ καὶ ἐπιζήμιον πρὸς τοὺς ῥητινοσυλλέκτας, διότι, ὅπως πρὸς τὸ Δημόσιον εἶναι συμφέρον νὰ ἦναι γνωστὴ ἐκ τῶν προτέρων ἡ τιμή, τοιουτοτρόπως καὶ διὰ τὸν ῥητινοσυλλέκτην προτιμότερον εἶναι νὰ ἦναι αὕτη γνωστὴ ἐκ τῶν προτέρων. Ἀφοῦ βλέπομεν ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων, ὅτι τὰ πρωτόκολλα δὲν ἐξασφαλίζουσιν ὑπὲρ αὐτοῦ βελτίονα τιμὴν ἐπὶ ὅρῳ σπουδαίῳ, εἶναι προτιμότερον νὰ γνωρίζῃ ἐκ τῶν προτέρων, τί θέλει πληρώσει, καὶ νὰ μὴ εὑρίσκηται ἐκτεθειμένος ἀπέναντι ἐπιτροπῆς, ἥτις θὰ προσδιορίσῃ τὴν τιμήν, τῆς ὁποίας ἐπιτροπῆς εἶναι ἠναγκασμένος νὰ παρακαλῇ τὰ μέλη νὰ μεταβαίνωσιν ἐπὶ τόπου, ἵνα μὴ παρακωλύηται ἡ ἐργασία.

§172ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§173ΠΕΤΡΙΔΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα). (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4 ὡς ἔχει, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου. — Γίνεται ἐπίσης δεκτὸν εἰς βʹ. συζήτησιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τοῦ νόμου, δι’ οὗ ἐπετρέπετο νὰ δαπανῶνται κατ’ ἔτος ἐκ τῶν εἰσπράξεων τοῦ λιμένος Κατακώλου δραχμαὶ 50 χιλιάδες πρὸς ἐκτέλεσιν δημωφελῶν ἔργων καὶ ἱδρυμάτων ἐν Πύργῳ, καὶ διαθέσεως καὶ τοῦ ποσοῦ τούτου ὑπὲρ τῶν ἔργων τοῦ λιμένος Κατακώλου.)

§174ΤΙΝΕΣ. Τὰ πρακτικά.

§175ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. (Πρωθυπουργός). Νομίζω, ὅτι τινὰ τῶν νομοσχεδίων, τῶν εἰς γʹ. συζήτησιν, εἶναι ἀνάγκη νὰ ψηφισθῶσι πρὸ τῶν πρακτικῶν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν εἶναι βέβαιον, ὅτι θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συνεδρίασις καὶ μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν, διὰ τοῦτο πρέπει, διότι ἐνδεχόμενον αὔριον νὰ μὴ ἔχωμεν συνεδρίασιν, πρέπει ἤδη νὰ προσδιορίσωμεν τὴν ἡμέραν τῆς προσεχοῦς συνεδριάσεως. Ὑποθέτω δὲ, ὅτι εἶναι σύμφωνος ἡ Βουλὴ νὰ προσδιορίσωμεν τὴν Δευτέραν τῆς ἑβδομάδος τοῦ Θωμᾶ. (Θόρυβος).

§176ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν Δευτέραν τοῦ Θωμᾶ εἶναι ἡ 13 Ἀπριλίου, εἰς τὰς 19 Ἀπριλίου ἔχομεν ἐκλογάς. Λοιπὸν μετὰ τὰς ἐκλογὰς θὰ ἐπανέλθῃ ἡ Βουλή.

§177ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Καὶ ὁ κ. Πρόεδρος θὰ ἦναι εἰς Κέρκυραν.

§178ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐπειδὴ ὁ κ. Πρόεδρος θὰ εἶναι ἀπὼν τὴν Δευτέραν τῆς ἑβδομάδος τοῦ Θωμᾶ, τὴν Πέμπτην δύναται νὰ συνέλθῃ ἡ Βουλή, ἤτοι τὴν 16 τοῦ Ἀπριλίου. (Θόρυβος).

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, διὰ τὴν μετάβασιν τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις παρασταθήσεται εἰς τὰ ἀποκαλυπτήρια τοῦ ἀνδριάντος τοῦ ἀοιδίμου Καποδιστρίου, θέλω προκαταβάλει τὰ ἔξοδα, ἐπιφυλάσσομαι δὲ κατόπιν νὰ ζητήσω, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς γενησομένης δαπάνης, τὴν ἀναγκαίαν πίστωσιν.

§180ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§181ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὰ πρακτικὰ, τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως καὶ ἐπικυροῦνται). Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 9ῃ. μ. μ.