1887.03.13

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 33

Τῆς 13 Μαρτίου 1887.

(Παρασκευή).

Ὥρᾳ 3 μ. μ.

Ἀπαρτίας γενομένης, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ δῆμος Ἐπιδαυρίων, δι’ ἐπιτροπῆς, συγκειμένης ἐκ τοῦ ναυάρχου Κανάρη καὶ τῶν κ.κ. Παπαρηγοπούλου, Φλογαΐτου, Ἀντωνοπούλου καὶ Φιλήμονος, συνιστᾷ νὰ δοθῇ συνδρομὴ πρὸς ἀνέγερσιν ἀναθηματικῆς στήλης τῆς πρώτης Ἐθνικῆς Συνελεύσεως, ἐν ᾧ τόπῳ αὕτη συνεδρίαζε.

§2ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἀναγκαιότατον.

§3ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀνάγκη νὰ συστηθῇ παρ’ ὅλης τῆς Βουλῆς εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ πρότασις αὕτη, διότι πρόκειται περὶ γεγονότος, τὸ ὁποῖον εἶναι ἡ πρώτη ἔνδειξις τῆς ἐθνικῆς ἡμῶν παλιγγενεσίας.

§4ΑΛ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς ἐπαρχίας Ναυπλίας, εἰς ἣν ὑπάγεται ὁ δῆμος Ἐπιδαυρίων, ἰδίως δὲ ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἔθνους, —διότι τὸ ἔργον τῆς ἀνεγέρσεως μνημείου ὑπὲρ τῶν ἐν Ἐπιδαύρῳ συνελθόντων ἀειμνήστων ἀνδρῶν, εἶναι ἔργον ἐξόχως ἐθνικὸν,—παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, ὅπως ἐκφράσῃ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τὴν εὐχὴν ὑπὲρ τῆς ταχυτέρας συντελέσεως τοῦ ἔργου, λάβῃ δὲ ἡ Κυβέρνησις τὴν δέουσαν πρόνοιαν πρὸς τελεσφορωτέραν εἴσπραξιν τῶν συνδρομῶν, τὰς ὁποίας θέλει ἐπικαλεσθῆ παρὰ τῶν ἀπανταχοῦ Ἑλλήνων ἡ ἀξιεπαίνως σχοῦσα τὴν πρωτοβουλίαν τοῦ ἔργου ἐπιτροπή, παραγγέλλουσα ἡ Κυβέρνησις τὰς ἁρμοδίας Ἀρχὰς τοῦ Κράτους καὶ τὰς ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ἑλληνικὰς προξενικὰς Ἀρχὰς, ὅπως ἐργασθῶσι συντόνως καὶ μετὰ ζήλου πρὸς εἴσπραξιν συνδρομῶν, ἐν ἀνάγκῃ δὲ ἔλθῃ καὶ ἀρωγὸς ἡ Κυβέρνησις πρὸς ἐπιτέλεσιν τοιούτου ὑψίστου ἐθνικοῦ σκοποῦ· διότι δὲν ἀγνοεῖτε, βεβαίως, Κύριοι βουλευταὶ, ὅτι ἡ Αʹ. αὕτη Ἐθνικὴ Συνέλευσις, ἡ συνελθοῦσα ἐν Ἐπιδαύρῳ κατὰ τὸ 1821, ἔθεσε τὰς βάσεις τοῦ Ἑλληνικοῦ ἀγῶνος, καὶ ἐπισημοποίησεν αὐτὸν, καταδείξασα εἴς τε τὴν Εὐρώπην καὶ τὴν Τουρκίαν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἐνόει νὰ διεξαγάγῃ ἀγῶνα, οὐχὶ ἀνταρτικὸν, ὡς ἐπιστεύετο πρὸ τῆς ἐν Ἐπιδαύρῳ Ἐθνικῆς Συνελεύσεως, ἀλλ’ ἀγῶνα ὑπάρξεως ἐθνικῆς, διότι καὶ τακτικὴν Κυβέρνησιν συνέστησεν ἡ Συνέλευσις ἐκείνη, καὶ χάρτην Συνταγματικὸν συνέταξεν, ἀντεπροσωπεύετο δ’ ἐν αὐτῇ καὶ σύμπας ὁ Ἑλληνισμὸς, ἐκ πάσης γωνίας, ἔνθα ἔπαλλεν Ἑλληνικὴ καρδία. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς δ’ ἐκείνης ἤρξαντο συῤῥέοντες ἐν Ἑλλάδι πλεῖστοι φιλέλληνες, θυσιάσαντες καὶ αὐτὴν τὴν ζωήν των ὑπὲρ τοῦ Ἑλληνικοῦ ἀγῶνος. Ὡς ἠκούσατε ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τοῦ πρὸς τὴν Βουλὴν ἐγγράφου τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ δαπάνη πρὸς ἀνέγερσιν τῆς ἀναθηματικῆς στήλης προϋπελογίσθη ὑπὸ ἐμπείρου καλλιτέχνου, τοῦ κ. Τσίλλερ, εἰς 71 χιλ. δραχμῶν. Εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι τάχιστα θέλει συμπληρωθῆ τὸ ποσὸν αὐτὸ διὰ τῶν γενησομένων συνδρομῶν, οὐχ ἧττον νομίζω, ὅτι εἶναι πρέπον, προκειμένου περὶ τοιούτου ἔργου, νὰ ἐκφράσῃ ἡ Βουλὴ τὴν εὐχὴν ταύτην, περιβάλλουσα τὸ ἔργον διὰ τοῦ ἠθικοῦ κύρους αὐτῆς.

§5ΘΑΝΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Πρὸ πολλῶν ἡμερῶν ἡ Βουλὴ συνέστησεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα φέρῃ τὴν περὶ ἀπονομῆς συντάξεως πρότασιν εἰς τὴν χήραν Καλαμογδάρτου. Θερμῶς παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπισπεύσῃ τοῦτο, διότι αἱ ἀνάγκαι τῆς οἰκογενείας ταύτης εἶναι μέγισται, πάντες δὲ γνωρίζομεν καὶ τὰς θυσίας καὶ τὰς ὑπηρεσίας τῆς οἰκογενείας Καλαμογδάρτου. Δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ καμμία ἀντίῤῥησις, καὶ ἐπαναλαμβάνω νὰ παρακαλέσω θερμῶς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἐπισπεύσῃ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου.

§6ΤΖΑΝΕΣ. Δὲν πρέπει διὰ πᾶν ἔργον, ὡς καὶ διὰ τὸ ἔργον τοῦτο, περὶ οὗ πρόκειται, νὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸν δημόσιον θησαυρόν. Θὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς, Κύριοι βουλευταὶ, ὅτι, ἐὰν ἦναι ἀληθὲς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ ὕψιστος καὶ μέγιστος ποιητὴς Ζακύνθιος, ὅτι ἡ ἐλευθερία διὰ τῶν ἔργων τῶν πατέρων ἡμῶν ἐξῆλθεν ἀπὸ τὰ ἱερὰ κόκκαλα τῶν Ἑλλήνων, ἂν, λέγω, τοῦτο ἦναι ἀληθὲς, ὀφείλομεν, ὄχι νὰ καταφύγωμεν εἰς τὸν δημόσιον θησαυρὸν, ἀλλ’ εἰς συνεισφορὰν ὅλων τῶν Ἑλλήνων. Ὀφείλομεν ἕκαστος νὰ συνεισφέρωμεν τὸν ὀβολόν μας, καὶ διὰ τοῦτο προτείνω, ἵνα ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν νομαρχῶν συστήσῃ ἐπιτροπὰς, αἵτινες νὰ ζητήσωσι τὸν ὀβολὸν ἑκάστου Ἕλληνος διὰ τὴν ἀνέγερσιν τοιούτου ἔργου. Θὰ ἦναι ὑπερήφανος ἕκαστος Ἕλλην, ἂν ἐν τῷ καταλόγῳ, ὅστις θὰ συνταχθῇ, φαίνηται τὸ ὄνομά του, ὅτι συνεισέφερεν ὑπὲρ τοῦ ἔργου τούτου. Δὲν λέγω ὁποῖον εἶναι τὸ ἔργον, ὁπόσον ἱερὸν καὶ ποῖος μέγας παράγων ἰδεῶν θὰ ὑπάρξῃ· λέγω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀνεγερθῶσι τοιαῦται στῆλαι, διότι ἴσως ἐκεῖ ἀτενίζοντες καὶ ἡ γενεὰ ἡμῶν καὶ οἱ μεταγενέστεροι σωφρονήσωμεν, διότι ἀπὸ τῆς γενεᾶς ἐκείνης, ἡ ὁποία μᾶς ἀπηλευθέρωσε, μεγάλα ἔργα παρήχθησαν, ἅτινα δυστυχῶς ἡμεῖς δὲν ἐκτιμῶμεν....

§7ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§8ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐννοῶ τὸ αἴσθημα τὸ φιλάνθρωπον, τὸ ὁποῖον ἐνέπνευσεν εἰς τὸν κ. Κουμουνδοῦρον τὴν σύστασιν τῆς ἀνάγκης, τοῦ νὰ ὑποβάλῃ ἐπερώτησιν καὶ νὰ θελήσῃ δι’ αὐτῆς νὰ προλάβῃ τὸ κίνδυνον τῆς ζωῆς συμπολίτου του, καὶ τὸ συμμερίζομαι αὐτὸ τὸ αἴσθημα, καὶ βεβαιῶ τὸν συνάδελφον, ὅτι θέλω φροντίσει, καὶ δύναται νὰ ᾖναι περὶ τούτου βέβαιος, ὅπως, ἂν ἐκ τῆς μετακινήσεως τοῦ νοσηλευομένου πρόκειται νὰ πάθῃ ἡ ζωὴ αὐτοῦ, ἐμποδίσω τὴν μετακίνησιν. Λυποῦμαι δὲ, διότι, ὅπως ἐγκρίνω αὐτὸ τὸ φιλάνθρωπον αἴσθημα, δὲν δύναμαι παντάπασι νὰ ἐγκρίνω καὶ τὴν ἐπίκρισιν τὴν δριμεῖαν, τὴν ὁποίαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀπηύθυνε κατὰ τῆς ἐνεργείας τῆς δικαστικῆς Ἀρχῆς ἐπὶ ὑποθέσεως, ἥτις διατρέχει τὴν ἀνάκρισιν ἔτι καὶ περὶ τῆς ὁποίας δὲν δύναμαι νὰ γνωρίζω τίποτε. Δὲν ἔχω κἀμμίαν ἀφορμὴν νὰ θεωρῶ τὴν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης ἐργαζομένην ἀνακριτικὴν Ἀρχὴν ὡς ἀξίαν ἐπιτιμήσεως, καὶ ἤθελον πολὺ παρακαλέσει, φειδωλότεροι νὰ ὦμεν εἰς τὰς ἐπιτιμήσεις ἡμῶν τὰς δριμείας κατὰ τῶν ὀργάνων πρὸ πάντων τῶν δικαστικῶν.

§9ΤΖΑΝΕΣ. Ὁμολογουμένως, Κύριοι βουλευταὶ, ὁ ὁμιλῶν ἐν Κοινοβουλίῳ περὶ τῆς Δικαιοσύνης πρέπει νὰ ᾖναι μεμετρημένος. Ἀλλ’ ἐὰν ᾖναι τοῦτο ἀληθὲς, ἔχομεν καὶ ἑτέραν ἀξίωσιν, καὶ ἡ Δικαιοσύνη πρέπει νὰ ᾖναι ἀκριβὴς πρὸς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων αὑτῆς. Εἶναι ἀληθὲς, ὡς εἶναι ἀληθὲς ὅτι τώρα εἶναι ἡμέρα, ὅτι μετὰ τῶν ἄλλων συνελήφθη καὶ ὁ Θεόδωρος Μωράκης, ὅστις μόλις εἶχε κατέλθει ἐκ τῆς ἁμάξης, προερχόμενος ἐκ Καλαμῶν. Κύριοι, ὁ Μωράκης ἐῤῥίφθη εἰς τὰς φυλακὰς, καὶ εἶναι ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος πρώτην φορὰν ρίπτεται ἐν αὐταῖς. Περὶ αὐτοῦ ποίαν μέριμναν ἔλαβεν ὁ κ. ἀνακριτὴς καὶ χάριν τῆς διαπεραιώσεως τῆς ὑποθέσεως; Οὐδεμίαν! κατὰ τὸ κοινὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐπικρατεῖ εἰς τὰς ἀνακρίσεις. Θὰ σᾶς παρακαλέσω καὶ ἐγὼ, ἐπειδὴ κινδυνεύει ἡ ὕπαρξις τοῦ Μανέα καὶ τοῦ Μωράκη, ἐπειδὴ ἐπίσης καὶ αὐτὸς εἶναι τετραυματισμένος εἰς τὴν κοιλίαν, νὰ διατάξητε νὰ μὴ μεταφερθῶσιν εἰς τὰς φυλακάς. Καὶ ἐπειδὴ εἶναι ἀθῶος, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ καλέσητε τὸν ἀνακριτὴν νὰ τοῦ ζητήσητε τὴν ἀποπεράτωσιν τῶν ἀνακρίσεων τάχιστα, διότι μετὰ 25 ἡμέρας, αἵτινες παρῆλθον, δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ χρονοτριβήσωσι τοσοῦτον, διότι μοὶ φαίνεται, ὅτι ὅλαι αἱ ἀποδείξεις εἶναι πρόχειροι. Γνωρίζω, Κύριοι βουλευταί, καὶ περὶ τούτου, περὶ τοῦ ὁποίου θὰ εἴπω εἶπον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι δηλαδὴ ὁ ἄλλος κατηγορούμενος ἐξέρχεται διά τινος φίλου, διευκολύνοντος αὐτῷ ἐν καιρῷ νυκτὸς τὸν περίπατον, πρὸς ἀναπνοὴν τῆς ὡραίας αὔρας τῆς Ἀττικῆς, ἐνῷ ὁ Μανέας καὶ ὁ Μωράκης εἶναι εἰς τὰς φυλακάς. Ἐπαναλέγω λοιπὸν, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, νὰ καλέσῃ τὸν εἰσαγγελέα καὶ τὸν ἀνακριτὴν καὶ νὰ ἐρωτήσῃ αὐτοὺς, διατὶ μετὰ 25 ἡμέρας ἡ ἀνάκρισις αὕτη δὲν διεπεραιώθη; Τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, καὶ πιστεύω καὶ πείθομαι, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς συμμερίζεται τὸ ἐνδιαφέρον ἡμῶν.

§10ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα.)

§11ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κατὰ τὸν νόμον περὶ στρατολογίας, ἀπαλλάσσεται τῆς ἐνεργοῦ ὑπηρεσίας ὁ πρεσβύτερος υἱὸς πατρὸς, τοῦ ὁποίου ἡ ἀνικανότης ἀποδεικνύεται διὰ δικαστικῆς ἀποφάσεως. Ἀλλ’ ἁρμόδιον πρὸς ἐκδίκασιν τῆς ὑποθέσεως ταύτης εἶναι, ὡς λέγει ὁ νόμος, τὸ Πρωτοδικεῖον τῆς κατοικίας ἢ τῆς διαμονῆς τοῦ αἰτοῦντος. Τὸ τοιοῦτον φέρει πολλὰ ἄτοπα, καὶ δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ἡ ὑπηρεσία τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργείων θὰ εἶδεν, ὅτι πολλάκις ὑπεβλήθησαν αἰτήσεις περὶ ἀπαλλαγῆς τοιούτων κληρωτῶν, οἱ ὁποῖοι εἶχον διπλᾶς ἀποφάσεις, ἀντιθέτους, δύο Πρωτοδικείων, τοῦ Πρωτοδικείου Ἠλείας, λόγου χάριν, καὶ τοῦ Πρωτοδικείου Ἀθηνῶν. Μοὶ συνέβη δὶς τὸ τοιοῦτον, καθ’ ὃ διάστημα ἤμην Δήμαρχος· ὁ πατὴρ τοῦ κληρωτοῦ προσέρχεται ἐνώπιον τοῦ Πρωτοδικείου τῆς κατοικίας του, ἀλλὰ δὲν κηρύσσεται ἐντελῶς ἀνίκανος· ἔρχεται εἰς Ἀθήνας καὶ κηρύσσεται ὑπὸ τοῦ Δικαστηρίου Ἀθηνῶν ἐντελῶς ἀνίκανος. Προκειμένου δὲ μετ’ ὀλίγας ἡμέρας νὰ ἀσχοληθῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ ὑποβληθέντος σχεδίου νόμου περὶ στρατολογίας, πρὸς ἄρσιν τοῦ ἀτόπου τούτου, ὑποβάλλω τροπολογίαν τῆς παραγράφου δευτέρας τοῦ ἄρθρου 3 ἔχουσαν ὡς ἑξῆς· (ἀναγινώσκει). «Ἁρμόδιον Πρωτοδικεῖον πρὸς ἐκδίκασιν ὑποθέσεων, ἀφορωσῶν εἰς τοὺς περὶ στρατολογίας νόμους, εἶναι ἐκεῖνο, εἰς ὃ ὑπάγεται ὁ Δῆμος, ἐν τῷ μητρώῳ ἀῤῥένων τοῦ ὁποίου εἶναι ἐγγεγραμμένος ὁ κληρωτός». Ἐὰν περιορισθῶμεν μόνον εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπάγεται ὁ Δῆμος τοῦ κληρωτοῦ, θὰ ἔχωμεν τὸν ἔλεγχον τῶν ἐνδιαφερομένων, καὶ δυσκόλως ὁ ἱκανὸς πατὴρ θὰ κηρυχθῇ ἀνίκανος. Ἐλπίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν θὰ φροντίσῃ νὰ μάθῃ παρὰ τῆς ὑπηρεσίας τ’ ἀφορῶντα εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ θέλει ὑποστηρίξει τὴν τροπολογίαν μου, διότι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀσφαλισθῇ ὁ φορολογούμενος τοῦ αἵματος, καὶ μὴ ἀπαλλάσσωνται ἀδίκως ἱκανῶν γονέων ἱκανοὶ νέοι, πρὸς ζημίαν τῶν ἐπιλαχόντων.

§12ΡΙΚΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε. Διεξῆλθον τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα κατετέθησαν εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς καὶ ἀνάγονται εἰς τὸ περὶ στρατιωτικῶν νομοσχέδιον, δι’ οὗ ἀποκλείονται οὗτοι ἀπὸ τῆς δικαστικῆς δικαιοδοσίας, καὶ τὰ ὁποῖα προσάγονται ἰδίως πρὸς ὑποστήριξιν τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου, ἀποδιδομένης ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἰς ταῦτα μεγάλης σπουδαιότητος. Ὡς παρετήρησα δὲ, εἶναι ἀνάγκη νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν εἷς ἕκαστος ἐξ ἡμῶν τὰ ἔγγραφα ταῦτα, ὅπως σχηματίσωμεν τὴν περὶ αὐτῶν κρίσιν μας· ἑπομένως, ἐπειδὴ, ἄλλα μὲν εἶναι μεταπεφρασμένα, ἄλλα δὲ δὲν εἶναι, ἤθελον σᾶς παρακαλέσει, κύριε Πρόεδρε, ὅπως λάβητε πρόνοιαν περὶ μεταφράσεως καὶ αὐτῶν, καὶ συγχρόνως διατάξητε τὴν τύπωσιν, καθ’ ὅσον τὰ ἔγγραφα εἶναι σύντομα καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ λάβωμεν ὅλοι οἱ βουλευταὶ γνῶσιν αὐτῶν.

§13ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ διαβιβάσητε τὸν φάκελλον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, τὸ ὁποῖον θὰ φροντίσῃ περὶ τούτου.

§14ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ Προεδρεῖον ἔχει Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον. Διατὶ νὰ διαβιβάσητε τὰ ἔγγραφα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν;

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόκειται περὶ μεταφράσεως. Ποῖος θὰ τὰ μεταφράσῃ ἐδῶ;

§16ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ στέλλω ἄνθρωπον καὶ τὰ μεταφράζει.

§17ΚΑΝΑΡΗΣ. Αἱ σήμερον ἐκδοθεῖσαι ἐφημερίδες ἀναγράφουσιν, ὅτι σπουδαῖαι καταχρήσεις, ἀνερχόμεναι εἰς πολλὰς χιλιάδας δραχμῶν, ἀνεκαλύφθησαν ἐν τῷ Τελωνείῳ Σύρου. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν τὸ τοιοῦτον ἦναι ἀληθές· τοσούτῳ δὲ μᾶλλον νομίζω ἀναγκαῖον τοῦτο σήμερον, διότι ἤδη, ἐνῷ ἐπιβάλλομεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν τοσούτους φόρους, πρέπει νὰ πείσωμεν αὐτὸν, ὅτι πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Ἔθνους καὶ οὐχὶ πρὸς πλουτισμὸν ἐπιτηδείων ὑπαλλήλων ἐπιβάλλομεν αὐτούς.

§18ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. (Πρωθυπουργός). Πρό τινων ἡμερῶν ὁ ἐν Σύρῳ οἰκονομικὸς ἐπιθεωρητὴς κατήγγειλεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον κατάχρησιν, ἀνακαλυφθεῖσαν καὶ διαπραχθεῖσαν ὑπὸ τοῦ ἐκεῖ ἐπιστάτου τῆς διαμετακομίσεως. Ἐπὶ τῇ καταγγελίᾳ ταύτῃ ἐγένετο πρόχειρος ἐξέτασις, ἐκ τῆς ὁποίας προέκυψε μεγάλη πιθανότης περὶ τῆς ἐνοχῆς τοῦ ἐπιστάτου, ἐφ’ ᾧ ἐλήφθησαν καὶ τὰ κατάλληλα μέτρα καὶ ἐγένετο μήνυσις. Ἡ κατάχρησις, περὶ ἧς πρόκειται, ἀνέρχεται εἰς ἓξ χιλιάδας δραχμῶν. Αἱ ἐφημερίδες, νομίζω, εἶπον 600,000, ἀλλὰ τὸ ποσὸν εἶναι 6,000.

§19ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ μεταῤῥυθμίσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νόμου. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ τὸ θεωρήσῃ κατεπεῖγον, ἰδίως διὰ τὴν μεταῤῥύθμισιν τοῦ ἄρθρου ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἀποβλέπει εἰς τὸν διορισμὸν τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων. Κατὰ τὸν παλαιὸν νόμον, εἰς τὰς ἀναπληρωματικὰς ἐκλογὰς δὲν δύνανται νὰ διορισθῶσι δικηγόροι, παρὰ μόνον τακτικοὶ δικασταί. Ἔχομεν ἤδη τέσσαρας ἐκλογὰς ἐκκρεμεῖς εἰς τέσσαρας διαφόρους νομούς. Ἐὰν δὲ, κατὰ τὸ γράμμα τοῦ νόμου, τοῦ νῦν ὑφισταμένου, διορισθῶσιν εἰς ὅλα τὰ τμήματα τῶν τεσσάρων τούτων νομῶν τακτικοὶ δικασταί, τὰ δικαστήρια θὰ κλείσουν. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ τὸ θεωρήσῃ κατεπεῖγον, ἰδίως κατὰ τοῦτο.

§20ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ ἡμερῶν ἐζήτησα πληροφορίας τινὰς παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ἀλλὰ δὲν τὰς ἔφερον ἀκόμη, ἐνῷ ὑπεσχέθησαν, ὅτι θὰ τὰς φέρωσι.

§21ΜΑΝΕΤΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἐπρόκειτο νὰ τὰ φέρω ὅλα μετὰ καὶ τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ἐζήτησεν ὁ κ. Πετρίδης.

§22ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἤθελον παρακαλέσει καὶ τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅσαι πληροφορίαι ἐζητήθησαν, νὰ τὰς φέρῃ.

§23ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ὑπηρεσία καταγίνεται εἰς τοῦτο.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ. (Ὅρα Παράρτημα ἀριθ. 93).

§25ΚΑΪΡΗΣ. Χθὲς ὑπέβαλον μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου μου κ. Μπούμπουρα τροπολογίαν ἐπὶ τῆς πεντηκοστῆς κλάσεως ἐδαφίου τρίτου τοῦ δασμολογίου, ἥτις ἀφορᾷ εἰς τὸν ἐπιβαλλόμενον δασμὸν ἐπὶ τῶν τεμαχίων σανίδων τῶν παρεσκευασμένων ὅπως δήποτε διὰ τὴν ἐναπόθεσιν λεμονίων κλπ. καὶ ὅστις ἀναβιβάζεται εἰς λεπτὰ ἕξ κατ’ ὀκᾶν. Ἡ αὔξησις αὕτη τοῦ δασμοῦ θίγει σπουδαιότατα συμφέροντα τῆς ἐπαρχίας μας, καὶ ὀφείλω δι’ ὀλίγων λέξεων νὰ ἀναπτύξω καὶ ὑποστηρίξω τὴν ὑποβληθεῖσαν τροπολογίαν. Κύριοι, κατὰ τὸ ἰσχύον μέχρι τοῦδε δασμολόγιον, τὰ τεμάχια αὐτὰ τῶν σανίδων ἐπλήρονον εἰσαγωγικὸν τέλος κατ’ ἐκτίμησιν, καὶ τὸ ὁποῖον δὲν ὑπερέβαινε τὰ δύω λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν. Διὰ τῆς νέας αὐξήσεως τὸ τέλος ἀνέρχεται, ὡς παρατηρεῖτε, εἰς τὸ τριπλάσιον· ἐὰν τοῦτο γίνῃ δεκτὸν, τότε τὰ τεμάχια αὐτὰ τῶν σανίδων θὰ ἦναι ἀδύνατον νὰ εἰσάγωνται εἰς τὴν ἐπαρχίαν, καὶ κατασκευάζωνται τὰ λεμονοκιβώτια, καὶ μεταφέρηται τὸ προϊὸν εἰς τοὺς τόπους τῆς καταναλώσεως, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἰδίως ἡ Ῥουμανία καὶ ἡ Ῥωσσία· δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν ἢ διὰ κιβωτίων νὰ πέμπωνται τὰ λεμόνια ἐκεῖ, καὶ δὲν δύνανται νὰ συναγωνισθῶσι πρὸς τὰ λεμόνια τῆς Ἰταλίας, ὡς κατωτέρας ποιότητος, εἰμὴ ὅταν τὰ ἐπιβαρύνοντα αὐτὰ ἔξοδα καὶ τέλη ἦναι ὅσον τὸ δυνατὸν ἐλάχιστα. Ἄλλοτε, Κύριοι, τὰ λεμονοκιβώτια κατεσκευάζοντο εἰς τὴν ἐπαρχίαν ἐκ ξύλων μαλακῶν, ἀλλ’ εἶχον τὸ ἐλάττωμα, ἐάν τινα τῶν λεμονίων ἐσήποντο, ὡς συνήθως τοῦτο γίνεται, νὰ ἀποῤῥοφᾶται ἡ ὑγρασία καὶ κηλιδῶται ὁλόκληρος ἡ ἐξωτερικὴ ἐπιφάνεια τοῦ κιβωτίου· τοῦτο ἦτο σπουδαιότατον ἐλάττωμα, διότι ἀπεμάκρυνε τοὺς ἀγοραστὰς, ἔμενον συνεπῶς εἰς τοὺς τόπους τῆς καταναλώσεως ἐπὶ πολὺ ἀπώλητα τὰ λεμόνια καὶ ἐσήποντο, πρὸς μεγίστην βλάβην τῶν ἐμπορευομένων. Τὸ ἐλάττωμα τοῦτο ἐθεραπεύθη διὰ τῆς κατασκευῆς τῶν κιβωτίων ἐκ σανίδων ἐξ ὀξυᾶς, αἵτινες εἶναι σκληραὶ καὶ δὲν ἀποῤῥοφῶσι τὴν τυχὸν ὑγρασίαν ἐκ τῆς σήψεως, οὕτω δὲ μεταφερόμενα τὰ λεμόνια ἐπωλοῦντο εὐκόλως· ἡ ἐπιβαλλομένη ὅμως κατὰ τὸ δασμολόγιον φορολογία θέλει ματαιώσει τὴν ἐμπορίαν αὐτῶν καὶ συνεπῶς θέλει βλάψει σπουδαίως τὴν παραγωγήν, διότι ὁ τριπλασιασμὸς τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους, ἡ πρόσθετος φορολογία τῶν 15%, ταῦτα πάντα, πρὸς τοὺς ἄλλους φόρους καὶ τοὺς μεγάλους δασμοὺς τῆς εἰσαγωγῆς εἰς τοὺς τόπους τῆς καταναλώσεως, ἐπιβαρύνουσι τὴν ἀξίαν τοῦ προϊόντος ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε καθίσταται ἀδύνατος ὁ συναγωνισμὸς τῶν λεμονίων μας πρὸς τὰ τῶν ἄλλων τόπων καὶ ἰδίως τὰ τῆς Ἰταλίας. Ὥστε ἀσφαλῶς δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι ἡ ἐμπορία τοῦ προϊόντος τούτου εἶναι ἀσύμφορος εἰς τὸ ἑξῆς. Διὰ τὴν ἐπαρχίαν μας Ἄνδρον τοῦτο ἔχει ὑψίστην σημασίαν, καθόσον τὸ κύριον προϊόν, ὅπερ εἰσκομίζει ὀλίγον χρῆμα εἰς τὸν τόπον, εἶναι τὰ λεμόνια. Ἄλλοτε ἡ Ἄνδρος εἶχε τὰ κουκούλια, εἶχε τὴν ναυτιλίαν· σήμερον ὅμως τὰ κουκούλια ἐντελῶς κατεστράφησαν, ἡ δὲ ναυτιλία, ὡς πασίγνωστον, εἶναι εἰς παρακμήν. Ἐπαναλέγω, ὅτι μόνον τὰ λεμόνια σήμερον εἶναι τὸ κύριον προϊόν, καὶ εἶναι δίκαιον νὰ προστατευθῇ ἡ παραγωγὴ αὐτῶν· προστατεύεται δὲ μόνον διὰ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ δασμοῦ ὅλων τῶν εἰδῶν, τῶν χρησίμων διὰ τὴν ἐμπορίαν αὐτῶν· ἄλλως τὸ ἔσοδον, ὅπερ προσδοκᾷ ἡ Κυβέρνησις ἐκ τοῦ δασμοῦ τούτου, εἶναι μικρὸν, ἀπέναντι τῆς ζημίας, ἣν θὰ πάθῃ ἡ παραγωγὴ τοῦ τόπου καὶ τὴν ὁποίαν θὰ ὑποστῇ καὶ τὸ Δημόσιον, ἐκ τῆς ἐλλιποῦς εἰσπράξεως τῶν λοιπῶν φόρων, τὴν πληρωμὴν τῶν ὁποίων διευκολύνει ἡ ἐκ τῆς παραγωγῆς καὶ ἐμπορίας τῶν λεμονίων εἰσαγωγὴ τοῦ χρήματος. Ἀλλ’ ἴσως μὲ εἴπητε, ὅτι, ἀφοῦ τὰ ἐξ ὀξυᾶς ξύλα φορολογοῦνται κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν πρὸς λεπτὸν ἓν κατ’ ὀκᾶν, αὐτῶν ἂς γίνῃ χρῆσις πρὸς κατασκευὴν τῶν κιβωτίων. Ναὶ, τοῦτο εἶναι ἀληθὲς, ἀλλὰ παρατηρῶ, ὅτι ἡ κατεργασία αὐτῶν, καθ’ ὃν τρόπον εἰσάγονται τὰ κατειργασμένα τεμάχια ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, εἶναι ἀδύνατος ἐν Ἄνδρῳ, διότι δὲν ὑπάρχουσι μηχανικὰ ἐργοστάσια, καὶ διὰ τοῦτο δὲν νομίζω τὸ πρᾶγμα εὔκολον. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν, νὰ ἀποδεχθῇ τὴν τροπολογίαν μας ταύτην, ὁρίζουσαν τὸν δασμὸν εἰς δύω λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν τοὐλάχιστον, καὶ ἥτις, ἐπαναλέγω, εἶναι δικαία καὶ σωτήριος διὰ τὸ κυριώτερον προϊόν τῆς ἐπαρχίας μας.

§26ΡΙΚΑΚΗΣ. Ὁ ἴδιος λόγος, ὁ ὁποῖος συνηγορεῖ ὑπὲρ τῆς προτάσεως τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐκ Κυκλάδων, παρουσιάζεται καὶ διὰ τὸν σταφιδόκαρπον, διότι, καθὼς παρατηρεῖτε, καὶ εἰς τὰς σανίδας, αἵτινες χρησιμεύουσι διὰ τὰ κιβώτια τοῦ σταφιδοκάρπου, αὐξάνει οὐσιωδῶς τὸ τέλος. Ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψει τὰ δοχεῖα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν ἐξαγωγὴν τῆς σταφίδος, καὶ τὸν φόρον, θὰ ἰδῆτε, ὅτι ἐπὶ ἑκάστης χιλιάδος ἐπιβάλλεται πρόσθετος φόρος 3 δραχμῶν. Ἑπομένως, καθ’ ἣν ἐποχὴν προσπαθοῦμεν νὰ διασώσωμεν τὸ προϊὸν τοῦτο ἀπὸ φόρους ἄλλων ἐθνῶν, δὲν ἁρμόζει, οὐδὲ συμφέρει, νὰ τὸ ἐπιβαρύνωμεν ἡμεῖς μὲ τοιοῦτον φόρον ἔκτακτον, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ δικαιολογήσῃ ἐπίσης τὴν αὔξησιν τοῦ δασμοῦ ἐκ μέρους τῶν καταναλωτῶν. Ἑπομένως θὰ παρακαλέσω νὰ μείνῃ τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος τῶν κατειργασμένων σανίδων ὡς εἶχε, τῶν δὲ λοιπῶν νὰ ἐλαττωθῇ εἰς δύο λεπτά.

§27ΑΓΓΕΛΟΣ ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ἡ ἐπαρχία Ἄργους καλλιεργεῖ τὴν πρὸς κατασκευὴν τῶν σαρώθρων φυτικὴν ὕλην, ἐκ δὲ τῆς καλλιεργείας ταύτης συντηρεῖται μικρὰ τάξις τῆς βιομηχανίας πρὸς κατασκευὴν τῶν σαρώθρων, καὶ ἀναπτύσσεται τὸ μικρὸν τοῦτο ἐμπόριον ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ, ἣν ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω. Ἀλλ’ ἀπό τινος χρόνου ἤρχισε καὶ ἡ καλλιέργεια τοῦ εἴδους τούτου νὰ περιορίζηται, καὶ οἱ κάτοικοι νὰ ὑποφέρωσι, ἕνεκα τῆς ἐκ τοῦ τουρκικοῦ εἰσαγομένης ὕλης τῶν σαρώθρων. Ὅθεν παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἰδίᾳ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν, νὰ προσδιορίσῃ τέλος ἀνάλογον εἰς τὸ εἶδος τοῦτο, διότι ὁ συναγωνισμὸς τῆς ἐντοπίου βιομηχανίας καθίσταται ἀδύνατος, ἑπομένως, θὰ παύσῃ ἡ καλλιέργεια, ἢ θὰ περιορισθῇ οὕτως, ὥστε καὶ ἡ βιομηχανία τῆς κατασκευῆς τῶν σαρώθρων θὰ παύσῃ, καὶ πολλοὶ τῶν ἡμετέρων γεωργῶν θὰ ὑποστῶσι ζημίας ἀνυπολογίστους. Ἐγὼ προτείνω, ὄχι μόνον τέλος 40 λεπτῶν τὴν ὀκᾶν, ἀλλὰ νὰ ἐμποδισθῇ ἐντελῶς ἡ εἰσαγωγὴ τῆς ἐν λόγῳ ὕλης, φόβῳ τῆς φυλλοξήρας.

§28ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀποκρούων ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὴν τροπολογίαν μου περὶ τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῶν ἀλεύρων, δὲν ἠρνήθη, οὔτε ἠδύνατο ν’ ἀρνηθῇ, ὅτι ὁ δασμὸς οὗτος φέρει καθαρῶς προστατευτικὸν χαρακτῆρα, ἀκριβῶς δὲ, διότι ὡς τοιοῦτον τὸν ἐχαρακτήρισεν, ἐνόμισα πρὸς στιγμὴν ὅτι θὰ τὸν ἀπεκήρυσσε· πλὴν ἐπλανήθην· διότι παραδόξως εἶδον, ὅτι τὸν ἔλαβεν ὑπὸ τὴν προστασίαν του. Δὲν θὰ εἴπω βεβαίως καινόν τι πρὸς ὑμᾶς, Κύριοι βουλευταὶ, ἂν εἴπω, ὅτι τὸ προστατευτικὸν λεγόμενον σύστημα εἶναι καταδεδικασμένον σήμερον γενικῶς ἀπὸ τὴν ἐπιστήμην, εἶμαι δὲ βέβαιος, ὅτι καταδεδικασμένον εἶναι καὶ ἐν τῇ συνειδήσει τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως· ἀνεξήγητον δὲ ἀποβαίνει, πῶς μετὰ ζήλου ἀνέλαβεν ἐπὶ τοῦ προκειμένου τὴν ὑποστήριξίν του. Τὸ σπουδαιότερον ἐπιχείρημα, ὅπερ ὑπὲρ τῆς γνώμης του ἐπεκαλέσθη, εἶναι, ὅτι δὲν πρέπει νὰ κηρυχθῶμεν ἀπολύτως κατὰ τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῶν ἀλεύρων χάριν τῶν βιομηχάνων ἐκείνων, οἵτινες ἵδρυσαν ἐργοστάσια ἀλευρομύλων, λειτουργοῦντα διὰ τοῦ ἀτμοῦ, καὶ τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ προστατεύσωμεν διὰ τῆς διατηρήσεως τοῦ δασμοῦ, οὗ ἄνευ καταστρέφονται.

§29ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Δὲν εἶπεν αὐτὸ ὁ κ. Πρωθυπουργός.

§30ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Φαίνεται, κ. βουλευτὰ, ὅτι δὲν ἀντελήφθητε καλῶς τῆς ὁμιλίας τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅστις, ἄλλως, εἶναι παρὼν καὶ δύναται νὰ δώσῃ ἀμέσως πληροφορίας περὶ τοῦ ἂν πράγματι εἶπεν, ὅ,τι ἐγὼ λέγω.

§31ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα, τὸ εἶπον.

§32ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκούετε, κ. Λούντση, σᾶς διαψεύδει ὁ κ. Πρωθυπουργός.

§33ΛΟΥΝΤΣΗΣ....

§34ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπροκαλύπτως λοιπὸν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐδήλωσεν, ὅτι ὑποστηρίζει τὸν ἐπὶ τῶν ἀλεύρων δασμὸν χάριν προστατευτικοῦ σκοποῦ. Ἀλλὰ ποῖον ἆρά γε σπουδαῖον κλάδον βιομηχανίας πρόκειται νὰ προστατεύσωμεν, εἰς τρόπον ὥστε νὰ παρίσταται ὁπωσοῦν εὐπρόσωπος ἡ πρὸς διατήρησιν τοῦ δασμοῦ δικαιολογία; Ὅταν λέγωμεν, ὅτι εἴμεθα ὑπὲρ τοῦ προστατευτικοῦ συστήματος, ἐννοοῦμεν βεβαίως, ὅτι ἐπιδιώκομεν δι’ ἐπιβολῆς βαρέων δασμῶν ἐπὶ ὡρισμένων ἀντικειμένων τὴν προστασίαν κλάδου τινὸς βιομηχανίας, ἐπ’ ἀγαθῷ ὅλης τῆς ἐπικρατείας. Ὅταν, λόγου χάριν, θέλωμεν ν’ ἀκολουθήσωμεν τὸ προστατευτικὸν σύστημα ὡς πρὸς τὴν ζακχαροποιΐαν, τὴν χαρτοποιΐαν, ἢ τὴν χρωματοποιΐαν, τότε ἐπιβάλλομεν μὲν βαρὺν δασμὸν ἐπὶ τῆς ἔξωθεν εἰσαγομένης ζακχάρεως, τοῦ χάρτου ἢ τῶν χρωμάτων, ἀλλὰ τοῦτο προφανῶς σκοπεῖ εἰς γενικὴν τοῦ ἔθνους ὠφέλειαν, διότι διὰ τῆς ἀναπτύξεως οἱουδήποτε κλάδου τῆς τοιαύτης βιομηχανίας προάγεται ἡ κοινὴ εὐημερία. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὅμως ποία σπουδαία βιομηχανία εἶναι ἀνάγκη νὰ προστατευθῇ, ὅπως χάριν αὐτῆς τεθῶσι κατὰ μέρος τὰ συμφέροντα ὁλοκλήρου λαοῦ; Βεβαίως, ἐν τῇ μεταποιήσει τοῦ σίτου εἰς ἄλευρα, ἢ τῶν ἀλεύρων εἰς ἄρτον, δὲν δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι βλέπει ἀξίαν λόγου βιομηχανικὴν κίνησιν. Καὶ ὅμως περὶ τούτου πρόκειται. Χάριν ὀλίγων ἰδιοκτητῶν ἀλευρομύλων, κρίνεται ἀπαραίτητον ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως νὰ τρώγῃ ὁ λαὸς τὸν ἄρτον του κατὰ 10 καὶ 15 λεπτὰ περισσότερον κατ’ ὀκᾶν ἢ ὅσον θὰ τὸν ἔτρωγεν, ἂν δὲν ὑπῆρχον αὐτοὶ οἱ κύριοι ἀλευροποιοί. Ἂς μοὶ ἐπιτρκπῇ νὰ παρατηρήσω, ὅτι δὲν πρόκειται πλέον περὶ προστασίας βιομηχανίας, ἀλλὰ περὶ σκανδαλώδους προστασίας ὀλίγων κερδοσκόπων, πλουτούντων εἰς βάρος τοῦ λαοῦ. Προκειμένου προχθὲς περὶ τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῶν βοῶν, εἷς τῶν βουλευτῶν τῆς συμπολιτεύσεως ἐξέφρασε τὴν ἰδέαν, ὅτι πρέπει, οὐ μόνον νὰ μὴ ἐλαττώσωμεν, ἀλλὰ καὶ ν’ αὐξήσωμεν, ὅσον οἷόν τε περισσότερον, τὸν δασμὸν τοῦτον, χάριν τῆς παραγωγῆς τῆς ἐγχωρίου κτηνοτροφίας. Ἀντιλέγων δὲ τότε ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἐκηρύχθη ἀνεπιφυλάκτως ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τῆς ἐλευθερίας τῆς συναλλαγῆς «Ὅσον καὶ ἂν ᾖναι πολυπληθὴς, εἶπεν, ἡ τάξις τῶν κτηνοτρόφων, καὶ ὅσον καὶ ἂν πάσχῃ, δὲν εἶναι δίκαιον, ἵνα χάριν αὐτῆς παρίδωμεν τὰ συμφέροντα δύο ἑκατομμυρίων λαοῦ.» Καὶ ὅμως σήμερον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς κηρύσσεται ἀκριβῶς ὑπὲρ ἀρχῆς ἐκ διαμέτρου ἀντιθέτου. Ἐν ᾧ δὲν ἔχομεν πλέον ἀπέναντι ἡμῶν πολυπληθῆ κοινωνικὴν τάξιν, ἀλλ’ ὀλίγους ἰδιοκτήτας ἀλευρομύλων, ὑποστηρίζει, ὅτι, πρὸς τὸ συμφέρον αὐτῶν τῶν ὀλίγων, πρέπει νὰ διατηρηθῇ ὁ βαρὺς ἐπὶ τῶν ἀλεύρων δασμὸς, διότι ἄλλως αὐτοὶ καταστρέφονται. Τοιαύτη γνώμη δὲν πρέπει ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ νὰ τύχῃ ἀποδοχῆς ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς, διότι στερεῖται πάσης δικαιολογικῆς βάσεως. Οὔτε ὑπάρχει, νομίζω, κίνδυνος καταστροφῆς τῶν ἐχόντων τοὺς ἀλευρομύλους ἐργοστασιαρχῶν. Τὸ μόνον ἀποτέλεσμα, ὅπερ θὰ ἐπέλθῃ, εἶναι, ὅτι θὰ ἀφεθῇ τὸ στάδιον ἀνοικτὸν εἰς τὸν ἐλεύθερον συναγωνισμὸν, καὶ οὕτω θὰ κανονίζηται ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου, οὐχὶ κατὰ τὰς ὑπαγορεύσεις τῶν ἀπλήστων κερδοσκοπικῶν τάσεων τῶν ἀλευροποιῶν, ἀλλὰ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἑκάστοτε τρεχούσης τιμῆς τοῦ σίτου. Σήμερον οἱ κύριοι οὗτοι, ἕνεκα τοῦ ἐπὶ τῶν ἀλεύρων δασμοῦ, ὅστις εἶναι διπλάσιος τοῦ ἐπὶ τοῦ σίτου, ἔχουσιν εἰς χεῖράς των εἶδός τι μονοπωλίου, τόσον τῶν ἀλεύρων, καθὼς καὶ τοῦ ἄρτου, τοῦθ’ ὅπερ καταλήγει εἰς βάρος τοῦ πτωχοῦ λαοῦ. Αὐτοὶ πωλοῦσι καὶ τὰ ἄλευρα καὶ τὸν ἄρτον εἰς τιμὴν ὅλως δυσανάλογον πρὸς τὴν τοῦ σίτου, καὶ τοῦτο διότι, ὀλίγοι ὄντες, συνεννοοῦνται εὐκόλως, καὶ ἀποκλείουσι πάντα συναγωνισμὸν. Διὰ τοῦτο βλέπομεν τὸ πολλῆς προσοχῆς ἄξιον φαινόμενον, ὅτι, ἐν ᾧ σήμερον ὅλα τὰ ἐπαγγέλματα, ἐξ αἰτίας τῆς οἰκονομικῆς κρίσεως, ἣν διερχόμεθα, καὶ τῆς ἐπαχθεστάτης φορολογίας, διανύουσι στάδιον νεκρώσεως καὶ μαρασμοῦ, μόνοι οἱ ἀλευροποιοὶ καὶ ἀρτοποιοί, οἱ ἔχοντες τοὺς ἀλευρομύλους, κερδαίνουσιν ἐκ τοῦ ἀσφαλοῦς, ἡ δὲ οἰκονομικὴ κρίσις ἐπιδρᾷ ἐπὶ τοῦ ἐπαγγέλματός των ἀντιθέτως ἢ ὅπως ἐπιδρᾷ ἐπὶ τῶν λοιπῶν ἐπαγγελμάτων, ἤγουν, ἐν ᾧ ταῦτα φθίνουσιν, ἐκεῖνο ἀκμάζει. Δὲν ἠξεύρω τί ἀκριβῶς συμβαίνει ἐπὶ τῶν ἄλλων πόλεων, ἐν αἷς εἶναι ἱδρυμένα τοιαῦτα ἐργοστάσια, προκειμένου ὅμως περὶ τῶν Πατρῶν, δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω ὑμᾶς, ὅτι πᾶν, ὅ,τι εἶπον, ἀποτελεῖ ἀλήθειαν ἀναμφισβήτητον. Ἐκεῖ τρία μὲν ἐργοστάσια μεταποιοῦσι τὸν σῖτον εἰς ἄλευρα, ταῦτα δὲ εἰς ἄρτον καὶ εἰς τὰ λοιπὰ ἐκεῖνα ἀμυλώδη κατασκευάσματα, τὰ γνωστὰ ὑπὸ τὸ ὄνομα μανεστρικά, ἓν δ’ ἕτερον ἐργοστάσιον παράγει μόνον ἄλευρα. Πλὴν τῶν τεσσάρων τούτων, οὐδεὶς ἄλλος δύναται νὰ παραγάγῃ ἄρτον, ἢ ἄλευρα· ἐννοεῖ δ’ ἐντεῦθεν ἕκαστος, ὅτι εἶναι εὔκολον εἰς αὐτοὺς νὰ συνεννοῶνται καὶ πωλῶσι τὸν ἄρτον ὅσον θέλωσι. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι ὑπάρχουσι καὶ πολλοὶ ἄλλοι κατασκευασταὶ ἄρτου ἐξ ἐπαγγέλματος, ἀλλ’ οὗτοι ἀγοράζουσι τὰ ἄλευρα ἀπὸ τοὺς ἰδίους ἐργοστασιάρχας, ὥστε δὲν δύναται δι’ αὐτῶν νὰ ὑπάρξῃ συναγωνισμός· κατ’ αὐτὸν δὲ τὸν τρόπον ἔχομεν ἀληθὲς μονοπώλιον, οὗτινος ἕνεκα ὁ ἄρτος πωλεῖται κατὰ κανόνα κατὰ 10–15 λεπτὰ περισσότερον κατ’ ὀκᾶν ἢ ὅσον θὰ ἐπωλεῖτο, ἂν ὑπῆρχεν ἐλεύθερος συναγωνισμός. Ἡ κατάστασις αὕτη ἠνάγκασε πολλάκις τὴν ἀστυνομικὴν Ἀρχὴν νὰ κανονίσῃ τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου ἐν μέτρῳ δικαίῳ διὰ διατιμήσεως, πλὴν ὁσάκις τοῦτο ἐγένετο, ἀμέσως οἱ ἔχοντες εἰς χεῖράς των τὸ μονοπώλιον προέβησαν εἰς τὴν λεγομένην ἀπεργίαν, ἀφήσαντες τὴν πόλιν ἄνευ ἄρτου ἐπὶ ἡμέρας ὁλοκλήρους. Ὅταν δ’ ἐγὼ αὐτὸς, διευθύνων πρό τινων ἐτῶν τὴν ἐκεῖ ἀστυνομίαν, τοὺς εἰδοποίησα, ὅτι, ἂν ἐνέμενον εἰς τὴν ἀπεργίαν, θὰ ἐποιούμην χρῆσιν τῶν ὑπὸ τοῦ νόμου ἐπιτρεπομένων μέτρων, ἠναγκάσθησαν μὲν νὰ παραγάγωσιν ἄρτον, ἀλλὰ τὸν κατεσκεύασαν ἐκ συνεννοήσεως τόσον ἀθλίας ποιότητος, ὥστε εὑρέθην εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ τὸν κατάσχω, ὡς ἐπιβλαβῆ εἰς τὴν ὑγείαν τῶν πολιτῶν, ὁπότε εἷς ἐξ αὐτῶν δὲν ἐδυσκολεύθη νὰ μοὶ ἀντιτάξῃ πρὸς δικαιολογίαν, ὅτι τὸν ἄρτον αὐτὸν εἶχε προωρισμένον, οὐχὶ πρὸς κοινὴν χρῆσιν, ἀλλὰ πρὸς χρῆσιν τοῦ στρατοῦ, ὡσανεὶ μοὶ ἔλεγεν, ὅτι τὸν εἶχε πρὸς χρῆσιν τῶν χοίρων! Πρὸ ὀλίγων μόλις μηνῶν, ἕνεκα δικαιοτάτης διατιμήσεως, προέβησαν εἰς ἀπεργίαν καὶ ἀφῆκαν τὴν πόλιν ἐπὶ τρεῖς ἡμέρας ἄνευ ἄρτου, ἂν δὲ δὲν ἐγένετο ἐπανάστασις, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ ἐκτάκτως εὐάγωγον καὶ φιλόνομον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἀλλὰ μήπως αὐτοὶ οἱ ἴδιοι δὲν ζημιοῦσι καὶ τὸ Δημόσιον; Δὲν θ’ ἀγνοῇ βεβαίως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι αἱ ἐκεῖ γινόμεναι ἑκάστοτε μειοδοτικαὶ δημοπρασίαι διὰ τὴν προμήθειαν τοῦ ἄρτου, τοῦ χορηγουμένου εἰς τὸν στρατὸν καὶ τοὺς φυλακισμένους, εἶναι εἰκονικαὶ, διότι δὲν ὑπάρχει συναγωνισμός. Συνεννοοῦνται οἱ τρεῖς, καὶ ὁτὲ μὲν ἀναλαμβάνουσι κατ’ ἰδιαιτέραν συμφωνίαν τὴν χορηγίαν τοῦ ἄρτου ἐφ’ ὡρισμένον ἕκαστος χρονικὸν διάστημα, ὁτὲ δὲ τὴν ἀναλαμβάνει εἷς μόνος ἐξ αὐτῶν, δίδων εἰς τοὺς ἄλλους ὡρισμένην χρηματικὴν ἀποζημίωσιν, καὶ οὕτω καταντοῦν νὰ πωλῶσιν ἄρτον τρίτης ποιότητος εἰς τὸ Δημόσιον ἀντὶ τεσσαράκοντα πέντε μέχρι πεντήκοντα λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν, ἐνῷ ὁ σῖτος, ἐξ οὗ κατασκευάζουσι τὸν ἄρτον τοῦτον, πωλεῖται ἀντὶ 30–32 λεπτῶν, γνωστὸν δὲ εἶναι, ὅτι μία ὀκὰ σίτου ἀποδίδει μίαν καὶ ἡμίσειαν σχεδὸν ὀκᾶν ἄρτου, παραλλασσούσης τῆς ἐπὶ πλέον διαφορᾶς τοῦ βάρους κατὰ τὴν ποιότητα τοῦ σίτου. Πολλάκις τὸ Ὑπουργεῖον ἠκύρωσε τοιαύτας δημοπρασίας, οὐχὶ ἅπαξ, ἀλλὰ δὶς καὶ τρὶς, πλὴν ἐπὶ τέλους ἐνέδωκε, διότι εἶδεν, ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ κατορθώσῃ τίποτε. Αὐτὰ λοιπὸν τὰ ἄτοπα ἐννοῶ νὰ λείψωσι, καὶ δὲν θὰ λείψωσιν ἄλλως ἢ διὰ τοῦ ἐλευθέρου συναγωνισμοῦ. Ἀλλὰ, λέγει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἡ ἐντελὴς κατάργησις τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῶν ἀλεύρων θὰ ἐπιφέρῃ ἀφεύκτως τὴν καταστροφὴν τῶν ἐργοστασίων, ἀφοῦ μάλιστα διατηρεῖται ὁ δασμὸς ἐπὶ τοῦ σίτου, καὶ ἀφοῦ οἱ ἱδρύσαντες τοὺς ἀτμομύλους, τοὺς ἵδρυσαν ὑπὸ τὸ κράτος τῆς ὑπάρξεως τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῶν ἀλεύρων καὶ ἐπὶ τῇ προσδοκίᾳ, ὅτι οὗτος θὰ διετηρεῖτο. Ἡ παρατήρησις αὕτη εἶναι βεβαίως εὔλογος, καὶ διὰ τοῦτο κηρύσσομαι οὐχὶ ὑπὲρ τῆς καταργήσεως τοῦ δασμοῦ, ἀλλ’ ὑπὲρ τοῦ περιορισμοῦ αὐτοῦ εἰς τὸ κατώτατον ὅριον, εἰς τὸ ὅριον δηλαδὴ ἐκεῖνο, καθ’ ὃ ἐξισοῦται πρὸς τὸν δασμὸν ἐπὶ τοῦ σίτου. Ἂς μὴ καταργηθῇ ὁ δασμὸς, πρέπει ὅμως πάντως νὰ ἐξισωθῇ, διότι οὕτω μόνον θὰ δυνηθῶμεν νὰ φθάσωμεν εἰς τὸν ἐλεύθερον συναγωνισμόν.

§35ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ δὲν δύναται νὰ γίνῃ, διότι εἷς στατὴρ σίτου δὲν παράγει ἕνα στατῆρα ἀλεύρου.

§36ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐννοεῖται, ὅτι θὰ τηρηθῇ ἡ προσήκουσα ἀναλογία. Οὐδὲ πρέπει νὰ δώσωμεν προσοχὴν εἰς τὰς κραυγὰς καὶ διαμαρτυρίας τῶν κυρίων ἐργοστασιαρχῶν, οἵτινες, ὁσάκις γίνῃ λόγος περὶ περιορισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν ἀλεύρων δασμοῦ, διαῤῥηγνύουσι τὰ ἱμάτιά των καὶ παριστῶσιν, ὅτι θὰ καταστραφοῦν, ἂν δὲν ληφθῇ πρόνοια ν’ αὐξήσῃ ὁ δασμὸς, ὡσανεὶ ἡ Πολιτεία εἶχε τὸ καθῆκον νὰ μεριμνᾷ ὑπὲρ τῶν ἀτομικῶν αὐτῶν συμφερόντων, καὶ ὄχι ὑπὲρ τοῦ λαοῦ. Ἀνεγίνωσκον σήμερον εἰς τὴν «Ἀκρόπολιν», ὅτι ὑπέβαλον ἀναφορὰν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, δι’ ἧς ζητοῦσιν, οὐχὶ τὴν διατήρησιν, ἀλλὰ τὴν αὔξησιν τοῦ ὑπάρχοντος δασμοῦ· μεταξὺ δὲ τῶν ἐπιχειρημάτων, ἅτινα ἐπικαλοῦνται ὑπὲρ τῆς αἰτήσεώς των, εἶναι καὶ τὸ ἑξῆς ἀστεῖον, ὅπερ ἀποχρώντως χαρακτηρίζει τὴν καλὴν αὐτῶν πίστιν. Λέγουσι δηλαδὴ, ὅτι, ἐνῷ ὁ ξένος δι’ 77 ὀκάδας ἀλεύρων, ἀντιστοιχούσης πρὸς 100 ὀκάδας σίτου, θὰ πληρόνῃ ναῦλον 80 μόνον λεπτὰ, ἐκεῖνοι δι’ ἑκατὸν ἐπίσης ὀκάδας σίτου θὰ πληρόνουν ναῦλον τέσσαρας δραχμάς! Καὶ ἔπειτα ἔχουσι τὴν ἀξίωσιν νὰ τυγχάνωσιν ἐκτιμήσεως τὰ παράπονά των! Καὶ κατὰ τοῦτο ἐπαινῶ τὴν Κυβέρνησιν, διότι, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, οὐδεμιᾶς προσοχῆς ἠξίωσε τοιούτου εἴδους παράπονα, ἀφορῶντα εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ δασμοῦ. Εἶναι ἀνάγκη λοιπὸν, καὶ ἀνάγκη ἀπαραίτητος, νὰ ἐξισωθῇ ὁ δασμὸς τῶν ἀλεύρων πρὸς τὸν δασμὸν τοῦ σίτου. Ἡμεῖς βεβαίως εἴμεθα καὶ κατ’ ἀρχὴν ἐναντίον τοῦ δασμολογίου, καὶ θὰ καταψηφίσωμεν αὐτοῦ ἐν γένει, διότι ἀνεβίβασε τὴν φορολογίαν εἰς βαθμὸν ἀφόρητον· ἀλλ’ ἀφοῦ σεῖς, οἱ ἀποτελοῦντες τὴν πλειονοψηφίαν, θεωρεῖτε, ὅτι αἱ περιστάσεις ἐπιβάλλουν αὐτὴν τὴν βαρυτάτην καὶ δυσβάστακτον φορολογίαν· ἀφοῦ δὲν δυσκολεύεσθε νὰ ἐπιβάλητε ἐπαχθεστάτους φόρους εἰς τὰ τῆς πρώτης καὶ ἀπολύτου ἀνάγκης πράγματα· ἀφοῦ φορολογεῖτε ἐν τοῖς Τελωνείοις τὸν βοῦν μὲ τριάκοντα δραχμὰς κατὰ κεφαλὴν, τὸν χοῖρον μὲ δέκα δραχμὰς, τὰ παρασκευασμένα κρέατα μὲ δύο δραχμὰς τὴν ὀκᾶν, τὸν τυρὸν μὲ ὀγδοήκοντα λεπτὰ, τὸ βούτυρον μὲ ἐννενήκοντα λεπτὰ κατὰ μέσον ὅρον, τὸ ὀρύζιον μὲ δεκαπέντε λεπτὰ, τὰ ὄσπρια μὲ δώδεκα λεπτὰ, τὸν καφφὲν μὲ ὀγδοήκοντα πέντε λεπτὰ, τὸν βακαλάον μὲ εἴκοσι λεπτὰ, τὰ διάφορα νήματα καὶ ὑφάσματα, ἅτινα πρὸ πάντων χρησιμεύουσι διὰ τὰς ἀπορωτέρας τάξεις τοῦ λαοῦ, μὲ ἑξήκοντα λεπτὰ μέχρι δύο δραχμῶν κατ’ ὀκᾶν· ἀφοῦ ἐπὶ ὅλων αὐτῶν τῶν φόρων προσθέτετε καὶ δεκαπέντε ἀκόμη ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν, δὲν νομίζετε, μεθ’ ὅλα ταῦτα, ὅτι εἶναι δίκαιον ν’ ἀφήσητε τοὐλάχιστον εἰς τὸν λαὸν ἀνοικτὴν τὴν θύραν νὰ τρώγῃ τὸν ἄρτον του εὐθηνὸν, καὶ τόσον εὐθηνὸν, ὅσον εὐθηνὸς εἶναι καὶ ὁ σῖτος; Ἐὰν τοὐλάχιστον ὁ ἐπὶ τῶν ἀλεύρων δασμὸς εἶχε ταμιευτικὸν χαρακτῆρα, θὰ ἠδύνασθε νὰ προβάλητε τὴν δικαιολογίαν, ἣν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς προέβαλε δι’ ὁλόκληρον τὸ δασμολόγιον, εἰπὼν, ὅτι οὐδεμία ἄλλη ἀρχὴ ἐφηρμόσθη ἐπ’ αὐτοῦ, εἰμὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ πῶς νὰ ἐπιβληθῶσιν ὅσον οἷόν τε περισσότερα φορολογικὰ βάρη, ἕνεκα τοῦ οἰκονομικοῦ ναυαγίου, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρισκόμεθα. Ἀλλ’ ἀφοῦ εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι οὐδὲ αὐτὸν κἂν τὸν ταμιευτικὸν χαρακτῆρα φέρει ὁ ἐπὶ τῶν ἀλεύρων δασμὸς, τότε τίς ἡ ἀνάγκη νὰ τὸν διατηρήσωμεν, εἰς ὃ σημεῖον εὑρίσκεται; Εἶναι ἀνεπίδεκτον ἀμφισβητήσεως, ὅτι οὐδεὶς φόρος εἰσέρχεται εἰς τὸ ταμεῖον ἐξ ἀλεύρων, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι ἕνεκα τοῦ δασμοῦ δὲν εἰσάγονται τοιαῦτα.

§37ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τοῦτο εἶναι ἀκριβές.

§38ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Γνωρίζω ὅτι εἶναι ἀκριβὲς, καὶ δι’ αὐτὸ ἐπιμένω. Ἀφοῦ λοιπὸν, λέγω, τὸ Δημόσιον δὲν ἔχει κἀμμίαν ὠφέλειαν ἀπὸ αὐτὸν τὸν δασμὸν, εἶναι πρέπον, εἶναι λογικὸν, εἶναι δίκαιον, χάριν μόνον ὀλίγων κερδοσκόπων, νὰ ὑποχρεόνωμεν τὸν λαὸν ν’ ἀγοράζῃ τὸν ἄρτον του κατὰ δέκα ἢ καὶ δεκαπέντε λεπτὰ περισσότερον κατ’ ὀκᾶν, παρ’ ὅσον θὰ τὸν ἠγόραζεν, ἂν δὲν ὑπῆρχεν ὁ φραγμὸς τοῦ δασμοῦ; Νομίζω, ὅτι αἱ παρατηρήσεις μου εἶναι τόσον εὔλογοι, ὥστε δὲν πιστεύω νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἀπόκρουσιν αὐτῶν ἡ Κυβέρνησις μετὰ τῆς πλειονοψηφίας. Καὶ ταῦτα μὲν ὡς πρὸς τὴν περὶ τοῦ δασμοῦ τῶν ἀλεύρων τροπολογίαν μου· ἐπειδὴ δὲ ὑπέβαλον καὶ ἑτέραν, ἀφορῶσαν εἰς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῆς οἰκοδομικῆς ξυλείας, ὀφείλω νὰ εἴπω καὶ πρὸς ὑποστήριξιν ταύτης ὀλίγα τινά. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀπέκρουσε καὶ αὐτὴν χθές. Καὶ συνωμολόγησε μὲν, ὅτι ὁ ἐπὶ τοῦ προκειμένου δασμὸς εἶναι βαρὺς, ἀλλ’ ἀντέταξε τὸν ἰσχυρισμὸν, ὅτι, διὰ νὰ κρίνωμεν σήμερον, ἂν εἶδός τι φορολογῆται βαρέως, δὲν πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν αὐτὸ ἀπολύτως, ἀλλ’ ἐν συγκρίσει πρὸς τὴν φορολογίαν τῶν ἄλλων εἰδῶν· προσέθηκε δὲ, ὅτι, ἀφοῦ ἐθεωρήθη ἀπαραίτητον ν’ αὐξήσῃ ὁ δασμὸς ἐπὶ τόσων ἄλλων ἀντικειμένων, δὲν ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἐξαίρεσις ὡς πρὸς τὴν ξυλείαν. Νομίζω ὅμως, ὅτι ὁ ἰσχυρισμὸς οὗτος τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ δὲν εἶναι καθ’ ὅλα ὀρθός. Ἡ ξυλεία, ἂν δὲν δύνηται νὰ θεωρηθῇ ὡς ἀντικείμενον τῆς πρώτης ἀνάγκης, πολὺ ἐν τούτοις ὁμοιάζει πρὸς τὰ τῆς πρώτης ἀνάγκης εἴδη. Εὑρίσκεται ὁ πτωχὸς οἰκογενειάρχης εἰς τὴν ἀνάγκην ν’ ἀγοράσῃ ξυλείαν, νὰ κατασκευάσῃ ἓν παράπηγμα, ἵνα στεγασθῇ, ὁ ἄλλος ἔχει ἀνάγκην νὰ ἐπισκευάσῃ τὴν ἑτοιμόῤῥοπον οἰκίαν του, ὁ τρίτος θέλει νὰ κατασκευάσῃ στέγην ἁπλῆν, ὅπως ὑπ’ αὐτὴν πωλήσῃ τ’ ἀντικείμενα τοῦ ἐπαγγέλματός του, ὁ τέταρτος ἔχει ἀνάγκην νὰ ἀνεγείρῃ οἰκίαν, κλπ. Ὥστε, ὡς πρὸς τὴν ἐπ’ αὐτῆς φορολογίαν, ἔπρεπεν ἡ ξυλεία νὰ θεωρηθῇ ὡς ἀντικείμενον πρώτης ἀνάγκης, καὶ ὡς τοιοῦτο νὰ φορολογηθῇ. Καὶ ὅμως βλέπομεν, ὅτι ἐξελήφθη, σχεδὸν ὡς εἶδος πολυτελείας, διότι ἄλλως δὲν δύναμαι νὰ ἐξηγήσω, πῶς ἐπεβλήθη φόρος τριῶν καὶ ἡμίσεος λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν. Φαντασθῆτε, νὰ πληρόνουν αἱ σανίδες καὶ τὰ λοιπὰ πρὸς οἰκοδομὴν ξύλα τέσσαρα σχεδὸν λεπτὰ κατὰ τετρακόσια δράμια, ἐκτὸς τῶν 15%!

§39ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Καὶ ἂν τύχῃ νὰ ἦναι καὶ θαλασσοβρεγμένα;

§40ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε δὰ θ’ ἀναλογῇ ὁ φόρος πρὸς δέκα λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν. Δὲν νομίζω ἑπομένως, ὅτι ἐτηρήθη ἡ προσήκουσα ἀναλογία ὡς πρὸς τὸ φορολογικὸν βάρος τῆς ξυλείας, ἐν σχέσει πρὸς τὸ φορολογικὸν βάρος ἄλλων ὁμοίων εἰδῶν. Εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι εἴδη τινὰ ἐπιβαρύνονται μὲ φόρον 100, 150 καὶ 200% ἐπὶ τῆς ἀξίας των, ἀλλὰ τὰ εἴδη ταῦτα εἶναι σπάνια, οὐδὲ δύνανται νὰ θεωρηθοῦν ὡς πρώτης ἀνάγκης εἴδη. Τὰ πλεῖστα ὅμως ἀντικείμενα δὲν ὑπερβαίνουν τὸ 50% ἐπὶ τῆς ἀξίας των, ἐνῷ ἡ ξυλεία πληρόνει, μὲ τὴν νέαν αὔξησιν τοῦ δασμοῦ, 70% ἐπὶ τῆς ἀξίας της. Τοιοῦτος φόρος ὑπερβαίνει τὰ ὅρια τοῦ ἀνεκτοῦ, καὶ ὡς ἀποτέλεσμα θὰ ἔχῃ, ὅπως δι’ ἀναφορᾶς των παρέστησαν οἱ ἔμποροι Πατρῶν, τὴν ἀνυπολόγιστον αὐτῶν ζημίαν, διότι ἀναπτύσσεται κατ’ ἀνάγκην τὸ λαθρεμπόριον εἰς τοὺς ἀποκέντρους λιμένας τῆς Ἀκαρνανίας, Τριφυλλίας κλπ., δὲν εἶναι δὲ δίκαιον νὰ καταστραφῇ ὁλόκληρος ἐμπορικὴ τάξις, ἕνεκα τοῦ τόσον δυσαναλόγου φορολογικοῦ βάρους ἐπὶ τοῦ εἴδους, τὸ ὁποῖον ἐμπορεύεται.

§41ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν φόρον δὲν τὸν πληρόνουν οἱ ἔμποροι, ἀλλ’ οἱ καταναλωταί.

§42ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὰ, ὅσον εἶναι εὔκολον νὰ λέγωνται κατὰ θεωρίαν, τόσον εἶναι δύσκολον νὰ κατανοῶνται ἐν τῇ πράξει δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν θέλουν νὰ τὰ κατανοήσουν. Βεβαίως, τοὺς φόρους τοὺς πληρόνουν οἱ καταναλωταί, ἀλλ’ ὅταν οἱ φόροι αὐτοὶ ἦναι βαρεῖς, τότε ἐλαττοῦται ἡ κατανάλωσις καὶ αὐξάνει τὸ λαθρεμπόριον, ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει ἡ ἐμπορικὴ τάξις καταστρέφεται, πρέπει δὲ καὶ περὶ ταύτης νὰ μεριμνῶμεν ἐξ ἴσου, ὅπως καὶ περὶ ὅλων τῶν ἄλλων τάξεων. Ἔπειτα δὲ, ἡ ἐλάττωσις τοῦ δασμοῦ δὲν ζητεῖται κυρίως χάριν τῶν ἐμπόρων, ἀλλὰ χάριν τῶν καταναλωτῶν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν, νὰ στέρξῃ εἰς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ σύμφωνα μὲ τὴν τροπολογίαν μου· ἐὰν δὲ τοῦτο δὲν τὸ εὑρίσκῃ εὔλογον, τότε ἂς ἀφήσῃ τουλάχιστον τὸν δασμὸν ὅπως ἦτο, καὶ ἂς μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν αὔξησιν.

§43ΡΟΥΦΟΣ. (Ὄρα Παράρτημα).

§44ΡΙΚΑΚΗΣ. Θὰ κάμω καὶ ἐγὼ μίαν παρατήρησιν ὡς πρὸς τὴν ξυλείαν. Ἐν τῇ ἀναφορᾷ των οἱ ἔμποροι δὲν παραπονοῦνται διὰ τὴν φορολογίαν, ὡς ἤθελον νὰ ἐννοήσωσιν οἱ ἀντιλέξαντες, ἀλλὰ λέγουσιν, ὅτι, ἐπειδὴ ἡ ξυλεία εἶναι πρώτης ἀνάγκης καὶ ἐπειδὴ διὰ τῆς βαρείας φορολογίας διευκολύνεται τὸ λαθρεμπόριον, ζημιοῦνται, καὶ δὲν δύνανται νὰ κάμωσι τὴν κατανάλωσιν, τὴν ὁποίαν ἄλλοτε ἔκαμνον. Ἡ πρότασίς των δὲ αὕτη συντρέχει καὶ συμβιβάζεται μὲ τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου· διότι, ἂν πράγματι ἡ βαρεῖα φορολογία φέρῃ αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα, εἶναι ἄξιον ἐξετάσεως, οὐχὶ μόνον χάριν τῶν ἐμπόρων, οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ ἐξακολουθήσωσι τὸ ἐμπόριον τοῦτο, ἀλλὰ χάριν αὐτοῦ τοῦ Δημοσίου· εἶναι δὲ προτιμότερον νὰ πληρώνηται ὀλιγώτερος φόρος καὶ νὰ εἰσπράττωσιν αὐτὸν τὰ Τελωνεῖα, παρὰ νὰ ἦναι βεβαρημένα τὰ εἰσαγόμενα διὰ βαρέος δασμοῦ, καὶ νὰ ὠφελῆται τὸ λαθρεμπόριον. Ὥστε νομίζω, ὅτι, ἀφοῦ ἐκ τῶν λεχθέντων προέκυψεν, ὅτι ἡ ξυλεία πληρόνει σχεδὸν φόρον ἴσον μὲ τὴν ἀξίαν της, εἶναι δίκαιον καὶ συμφέρον πρὸς τὸ Δημόσιον νὰ ἐλαττωθῇ ὁ προκείμενος φόρος, ἀφοῦ τοῦτο συμβιβάζεται καὶ μὲ τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου· ἑπομένως συμφωνῶ ὑπὲρ τῆς γενομένης τροπολογίας, καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, νὰ ἐννοήσῃ τὸ ζήτημα, ὅπως τίθεται, καὶ νὰ ἀναγνωρίσῃ, ὅτι πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου ζητεῖται ἡ ἐλάττωσις. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ ἄλευρα, ἰδοὺ τί θέλω παρατηρήσει. Ἤθελον συμφωνήσει μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, ἐὰν διὰ τῆς ἀτελείας δὲν ἠθέλομεν καταστρέψει τὴν ὑπάρχουσαν βιομηχανίαν, πρὸς ὄφελος τῆς ξένης βιομηχανίας, ἀφοῦ ἐπὶ τοῦ σίτου ἐξακολουθεῖ διατηρούμενον τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος· ἀμφιβάλλω δὲ, ἐὰν διὰ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ δασμοῦ τῶν ἀλεύρων ἤθελον αὐξήσει ἡ εἰσαγωγὴ αὐτῶν· ὥστε φρονῶ, ὅτι ἤθελεν εἶσθαι ἐπικίνδυνον νὰ προβῶμεν εἰς τοιοῦτον μέτρον, ὅπερ θέλει ἔχει βεβαίαν συνέπειαν τὴν καταστροφὴν τῆς ὑπαρχούσης βιομηχανίας.

§45ΝΕΓΡΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς κ. Παππαγιαννακόπουλος ἐξέφρασε τὴν ἰδέαν, ὅτι ἐν γένει ἅπαντα τὰ Κράτη ἐγκατέλειψαν τὸ προστατευτικὸν σύστημα. Νομίζω, ὅτι ἀπολύτους ἰδέας πρέπει νὰ ἀποφεύγῃ τις νὰ ἔχῃ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου διαφωνοῦσιν οἱ σπουδαιότεροι οἰκονομολόγοι, αἱ δὲ Κυβερνήσεις ἤλλαξαν πολλάκις γνώμην. Ἐὰν δὲ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὰς περιστάσεις, τὰς ὁποίας σήμερον ἐξετάζομεν παρ’ ἡμῖν ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο, νομίζω, ὅτι ὁ κ. βουλευτὴς δὲν εὑρίσκεται ἐν τῇ ἀληθείᾳ. Δὲν πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν μόνον, ἐὰν τὸ ἄλευρον, εἰσαγόμενον ἀτελὲς, πωληθῇ εἰς εὐτελῆ τιμὴν, καὶ ἐκ τούτου ὠφεληθῶσιν ἅπαντες οἱ κάτοικοι, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν ἐπίσης, ἐὰν ἐκ τῆς εἰσαγωγῆς ταύτης δὲν θὰ μείνῃ ἐντελῶς ἄνευ ἄρτου μέγα μέρος τῶν κατοίκων, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται εἰς τὰ ἐργοστάσια ταῦτα, καὶ προσέτι οἱ ἐργάται ἄλλων ἐργοστασίων, εἰς τὰ ὁποῖα αἱ μηχαναὶ, τὰς ὁποίας μεταχειρίζονται τὰ ἐργοστάσια τῆς ἀλευροποιΐας, δίδουσι τροφήν. Οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν ἀγνοεῖ, ὅτι ἡ βιομηχανία ἐν Ἑλλάδι εὑρίσκεται εἰς τὰ σπάργανα, καὶ οὐδεὶς ὑπάρχει, μὴ ἐπιθυμῶν νὰ ἴδῃ αὐτὴν ἀναπτυσσομένην, βεβαίως δὲ καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἐκφράζων τὴν ἰδέαν, ὅτι βιομηχανία δὲν ὑπάρχει ἐν Ἑλλάδι, τὸ ἔλεγε μετὰ λύπης του· οὐδόλως δὲ θέλει παραδεχθῆ ἰδέαν, τείνουσαν πρὸς τὴν καταστροφὴν αὐτῆς. Καὶ πάσχουσι μὲν σήμερον τὰ ὀλίγα ἡμῶν ἐργοστάσια, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε συντηροῦνται, καὶ πρέπει νὰ ἀποφύγωμεν νὰ γίνωμεν ἡμεῖς παραίτιοι τῆς καταστροφῆς αὐτῶν. Φρονῶ δὲ, ὅτι πᾶν μέτρον, τὸ ὁποῖον ἤθελε προστατεύσει τὴν ἐργασίαν, εἶναι μέτρον εὐεργετικὸν, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ὑποστηρίξωμεν· καὶ διὰ τοῦτο, ἐπειδὴ ἀπὸ τῆς φορολογίας τῶν ἀλεύρων προστατεύονται ἐργοστάσια παρέχοντα ἐργασίαν εἰς πολλοὺς ἐργάτας καὶ ἐμμέσως εἰς ἄλλα ἐργοστάσια, ὀφείλομεν νὰ διατηρήσωμεν τὴν φορολογίαν ταύτην. Καθόσον δ’ ἀφορᾷ εἰς τὰ τεμάχια σανίδων πρὸς ἐναπόθεσιν σταφιδοκάρπων καὶ λεμονίων, ἐπειδὴ ἡ ἐλάττωσις τοῦ δασμοῦ δύναται νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν αὔξησιν τῆς ἐξαγωγῆς, παρακαλῶ καὶ ἐγὼ τὴν Βουλὴν, νὰ ψηφίσῃ τὴν ἀτέλειαν αὐτῶν.

§46ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ συμφωνῶ μὲ τὸν ἀξιότιμον προαγορεύσαντα, ὅτι οὔτε τὸ προστατευτικὸν σύστημα εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν ἀπολύτως, οὔτε πάλιν τὸ ἄλλο, τὸ τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἐμπορίου. Ὅπως εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς προχθὲς, ὑποστηρίζων τὸ δασμολόγιον, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος, τὸ ἐπιβαλλόμενον ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς ζώων, συμπίπτει, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ὁ ταμιευτικὸς σκοπὸς, καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἡ προστασία τῆς ἐσωτερικῆς ἡμῶν παραγωγῆς. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου εἶναι κατάλληλον καὶ κάλλιστον τὸ δασμολόγιον, καὶ λίαν ἀτόπως ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος ὑπεστήριξεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ προστατευθῇ ἡ ἐσωτερικὴ παραγωγὴ, ἤτοι ἡ κτηνοτροφία. Ἐν Γαλλίᾳ ἀκόμη ἴδετε, ὅτι ἐπεβλήθη τελευταίως φόρος ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ σίτου.

§47ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐπεβλήθη, διότι ἡ Γαλλία παράγει.

§48ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἤθελον ὑποστηρίξει φόρον ἐπὶ τοῦ σίτου, ἐὰν κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη δὲν ὑπῆρχε παρ’ ἡμῖν ἡ μεγάλη ἀφορία, ἥτις μαστίζει τὸν τόπον. Ἀλλ’ ὁ κ. Ῥικάκης εἶπεν, ὅτι ἀδίκως κατέκρινον τὸν κ. Παππαγιαννακόπουλον, εἰπόντα, ὅτι πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ἀκούσῃ τὰ παράπονα τῶν ἐμπόρων Πατρῶν, οἱ ὁποῖοι ζημιοῦνται. Θὰ εἶχε καθ’ ὅλα δίκαιον, ἐὰν ἐστήριζε τὴν τροπολογίαν του εἰς τὴν ἰδέαν, ὅτι ζημιοῦνται οἱ καταναλωταὶ, ἐφ’ ὅσον ὅμως στηρίζει τὴν τροπολογίαν του μόνον εἰς τὰ παράπονα τῶν ἐμπόρων, ὅτι αὐτοὶ ζημιοῦνται, ἔχει πολὺ ἄδικον· καὶ τοῦτο εἶπον, διακόψας τὸ κ. Παππαγιαννακόπουλον. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ξυλείαν, ἐγὼ ὑποστηρίζω, ὅτι δυσχερεστάτη εἶναι ἡ λαθρεμπόρευσις αὐτῆς, διότι αὕτη εἶναι ἐκ τῶν εἰδῶν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα δὲν κρύπτονται, οὔτε λαθρεμπορεύονται εὐκόλως· ἐὰν δὲ γίνῃ καὶ μικρά τις λαθρεμπόρευσις αὐτῆς, θὰ ἦναι τόσον μικρὰ, καὶ τόσον ἀσήμαντος, ὥστε οὔτε οἱ ἔμποροι, οὔτε τὸ Δημόσιον θὰ ὑποστῶσιν ἐπαισθητήν τινα ζημίαν.

§49ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὥρισε τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον ἔχει τὸ νομοσχέδιον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου καλούμεθα νὰ δώσωμεν τὴν ψῆφόν μας· εἶπεν, ὅτι εἶναι καθαρῶς ταμιευτικὸν, καὶ ταμιευτικὸν εἶναι καὶ τὸ πνεῦμα, τὸ ὁποῖον ὡδήγησεν αὐτὸν εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἀλεύρων.

§50ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ηὔξησα τὸν φόρον ἐπὶ τῶν ἀλεύρων. Ἀτόπως, ὡς εἶπον χθὲς, προεκλήθη ἡ συζήτησις αὕτη περὶ τῶν ἀλεύρων, διότι τὸ νομοσχέδιον, οὔτε περὶ ἀλεύρων περιέχει τι, οὔτε περὶ τοῦ τέλους αὐτῶν.

§51ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Δὲν θέλω ὁμιλήσει περὶ τούτου· ὀλίγας μόνον παρατηρήσεις θὰ ἐπιφέρω, καὶ τὰς παρατηρήσεις ταύτας προεκάλεσαν αἱ ὁμιλίαι τῶν ἀξιοτίμων βουλευτῶν Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος. Ὅσα ὁ κ. Παπαγιαννακόπουλος ἀνέφερε περὶ τῶν ἀτμομύλων καὶ τῆς κατασκευῆς τοῦ ἄρτου καὶ τῆς διατιμήσεως αὐτοῦ καὶ τῶν καταχρήσεων, αἱ ὁποῖαι ὡς ἐκ τούτου συμβαίνουσι, φαίνεται, ὅτι τὰ τοιαῦτα παντοῦ ἐπαναλαμβάνονται. Ὅ,τι εἶπεν, ὅτι κατέστη μονοπώλιον καταπιεστικὸν ἡ μεταποίησις τῶν ἀλεύρων εἰς ἄρτον, εἶναι ἀληθές, καθότι οἱ ἔχοντες τοὺς ἀτμομύλους εἶναι καὶ οἱ κατασκευασταὶ τοῦ ἄρτου, ὥστε δὲν δύνανται νὰ συναγωνισθῶσι πρὸς αὐτοὺς οἱ ἄλλοι ἀρτοποιοί, ὑποχρεούμενοι ἀπ’ αὐτοὺς νὰ ἀγοράζωσι τὰ ἄλευρα. Ὅ,τι δὲ εἶπε καὶ ὁ ἕτερος ἀξιότιμος βουλευτής, ὅτι καὶ εἰς τὰ τοιαῦτα ἐμπορεύματα καὶ εἴδη εἶναι προτιμότερον νὰ μένῃ ἐλεύθερος ὁ συναγωνισμὸς καὶ νὰ καταργηθῶσιν αἱ περὶ τούτου ἀστυνομικαὶ διατάξεις, ἀσπάζομαι καὶ ἐγώ, ὑπὸ τὸν ὅρον ὅμως νὰ γίνῃ δεκτὸν καὶ ὅ,τι ὁ ἕτερος κ. συνάδελφος προέτεινεν, ἤτοι νὰ ὑπάρχῃ ἐλεύθερος καὶ ὁ συναγωνισμὸς ἐπὶ τῶν ἀλεύρων. Ἐπειδὴ ὅμως, εἴτε διὰ τὸν ἕνα λόγον, εἴτε διὰ τὸν ἄλλον, εἴτε ταμιευτικὸν, εἴτε προστατευτικόν, φορολογοῦμεν τὰ ἄλευρα, εἰς τὸ αὐτὸ σημεῖον φθάνομεν, καὶ κωλύεται ὁ συναγωνισμός, ἐμποδιζομένης τῆς ἐντελῶς ἐλευθέρας εἰσαγωγῆς τῶν ἀλεύρων, ἀνάγκη πᾶσα νὰ ὑπάρχῃ διατίμησις καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν κατασκευὴν τοῦ ἄρτου. Αὐταί εἰσιν αἱ παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας προεθέμην νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Κυβέρνησιν· παρακαλῶ δὲ αὐτὴν, ἐὰν εἶναι δυνατόν, νὰ φροντίσῃ αὐτὴ νὰ διατυπώσῃ γενικὴν διατίμησιν, ὥστε ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἑκάστοτε τιμῆς τοῦ σίτου νὰ εὑρίσκῃ ὁ καταναλωτὴς τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου, καὶ νὰ προϋπολογίζῃ αὐτὴν καὶ ὁ κατασκευαστής. Τὸ τοιοῦτον βεβαίως θὰ ἀπαλλάξῃ καὶ τοὺς ἀρτοποιοὺς ἀπὸ τὴν πίεσιν καὶ κατάχρησιν τῆς Ἀρχῆς, καὶ θὰ ἐμποδίσῃ καὶ τὴν μεταξὺ τῶν Ἀρχῶν καὶ τῶν ἀρτοποιῶν συναλλαγὴν, τὴν ὁποίαν πληρόνει πάντοτε ὁ καταναλωτής, εἴτε εἶναι συναλλαγὴ χάριν πολιτικῆς ἐπιῤῥοῆς, εἴτε χάριν χρηματικῆς ἀμοιβῆς. Ὅ,τι δὲ εἶπεν ὁ κ. Παπαγιαννακόπουλος περὶ τῶν μεγάλων ἀτμομύλων καὶ περὶ τῆς ἀπεργίας αὐτῶν, ὀφείλει νὰ προκαλέσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, τοσούτῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον, ὅτε ἐψηφίζοντο οἱ ἰσχύοντες περὶ ἀρτοποιῶν νόμοι, δὲν ὑπῆρχον τὰ νῦν ἐργοστάσια τῶν ἀτμομύλων, διότι σήμερον, ὅτε ἅπασα ἡ ἐργασία περιωρίσθη εἰς τὰ μεγάλα ταῦτα ἀρτοποιεῖα, ἡ ἐπὶ 2 ἢ 3 ἡμέρας ἀπεργία αὐτῶν ἐπιφέρει γενικὴν ἔλλειψιν ἄρτου, καὶ τοιαύτη ἔλλειψις δύναται νὰ ἔχῃ συνεπείας ὀλεθρίας.

§52ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ μεθ’ ὅσα χθὲς εἶπον περὶ τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῶν ἀλεύρων, πάλιν ἡ συζήτησις σήμερον περιεστράφη ἐπὶ τὰ αὐτά, πάλιν παρεστάθη τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἤδη ὑποβάλλομεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὡς κανονίζον δασμὸν ἀνώτερον τοῦ προηγουμένου· ἡ παράστασις δὲ αὕτη ἐγένετο τοσοῦτον ἐμφαντικῶς, ὥστε ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Κεφαλληνίας, κατόπιν τῆς συζητήσεως, ἐπίστευσεν, ὅτι τὸ συνημμένον εἰς τὸ νομοσχέδιον δασμολόγιον ἀναγράφει ηὐξημένον δασμὸν ἐπὶ τῶν ἀλεύρων, ἐνῷ τοὐναντίον εὑρισκόμεθα ἐν σταδίῳ ἐλαττώσεως τοῦ δασμοῦ τούτου. Ἐὰν λάβητε ἀνὰ χεῖρας τὸ δασμολόγιον τοῦ 1884, θέλετε ἰδεῖ ἐν αὐτῷ, ὅτι ἐπὶ τῶν ἀλεύρων προσδιωρίσθη δασμὸς τότε δραχμῶν 4 κατὰ στατῆρα, ἀλλ’ ἐῤῥήθη, ὅτι ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου 1885 ὁ δασμὸς οὗτος θὰ ἠλαττοῦτο εἰς δραχμὰς 3½, ἀπὸ δὲ τῆς 1 Ἰανουαρίου 1886 εἰς δραχ. 3 καὶ ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου 1887, δηλαδὴ πρὸ 2½ μηνῶν, ἤθελεν ἐλαττωθῆ εἰς 2 καὶ 40|00· ὥστε ἤδη εἰσήλθομεν εἰς τὴν τελευταίαν περίοδον τῆς ἐλαττώσεως, τουτέστιν εἰς τὸν δασμὸν τῶν δραχμῶν 2 καὶ 40|00. Εἶπον κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν, ὅτι, ἐὰν ἤμεθα ἐντελῶς ἐλεύθεροι, ὡς ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς φορολογίας τοῦ παρελθόντος, ἔπρεπε νὰ καταβῶμεν ἐν τῇ δασμολογήσει τῶν ἀλεύρων καὶ ἔτι πλέον, καὶ ἴσως ἐν τῷ μέλλοντι καταβῶμεν· ἀλλὰ σήμερον θὰ ἦναι τοῦτο ὑπερβολικὸν, διότι ὑπὸ τὸ κράτος τῆς παλαιᾶς δασμολογίας, τὴν ὁποίαν δὲν εἰσήγαγε τὸ δασμολόγιον τοῦ 1884, ἀλλὰ δασμολογίας, ἡ ὁποία ὑπῆρχε ἐπὶ πάντων τῶν προηγουμένων δασμολογίων, τὰ ἄλευρα, ἀντὶ νὰ φορολογῶνται, ὅπως ἀπαιτεῖ ἡ ἀναλογία, κατὰ ¼ ἐπὶ πλέον τοῦ σίτου, ἐδασμολογοῦντο κατὰ 350 τοῖς ἑκατὸν ἐπὶ πλέον τοῦ σίτου. Τοιαύτη προστασία ἐδίδετο πρότερον, ἥτις ἦτο τῳόντι ἀπαγόρευσις, καὶ τοῦτο ἤγαγε τὸν κ. βουλευτὴν ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος εἰς τὴν σκέψιν, ὅτι, ἀφοῦ δὲν εἰσάγονται ἄλευρα ἤδη ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, δὲν θὰ εἰσαχθῶσι καὶ βραδύτερον. Ἀλλὰ πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ εἰσάγωνται ἄλευρα ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἀφοῦ ὑπῆρχε δασμὸς κατὰ 300% ἀνώτερος τοῦ δέοντος; Σήμερον, ὅτε βαθμηδὸν ἐφθάσαμεν εἰς τὸν ἔσχατον περιορισμὸν, τὸν ὑπὸ τοῦ δασμολογίου καθοριζόμενον, τῆς δασμολογίας τῶν ἀλεύρων, ὅτε, ἀντὶ 4 δραχμῶν κατὰ στατῆρα, ἔχομεν δασμὸν 2 καὶ 40|00 κατὰ στατῆρα, παρατηρεῖται εἰσαγωγή τις ἀλεύρων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ διὰ τοῦτο ἠκούσαμεν παράπονα τῶν ἀλευροποιῶν, οἱ ὁποῖοι μέχρι τοῦδε ἐσιώπων. Ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους, ὅτε ὁ δασμὸς εἶχε καταβῆ εἰς 3 δραχμὰς, ἤρξατο γιγνομένη μικρὰ εἰσαγωγὴ, ἀλλ’ ἐγένετο εἰς τὰ σημεῖα, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἐγγύτερον τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ἤδη γίνεται καὶ ἀλλαχοῦ, ἐὰν δὲ περιωρίζετο ὁ δασμὸς εἰς τὴν πρέπουσαν ἀναλογίαν πρὸς τὸν σῖτον, δηλ. εἰς τὸ τεταρτημόριον ἐπιπλέον, οὐδεμία ἀμφιβολία, ὅτι ἤθελον πλημμυρήσει τὴν χώραν τὰ ἐξωτερικὰ ἄλευρα, διότι δυστυχῶς, πλὴν ὀλιγίστων καταστημάτων, ἐν Ἑλλάδι ἡ κατασκευὴ τῶν ἀλεύρων ἐν τοῖς καταστήμασι τούτοις εἶναι ἀτελεστάτη. Καταστήματά τινα ἐν Πάτραις, Σύρῳ καὶ Πειραιεῖ δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ἀνώτερα τῶν ἄλλων ἐν Ἑλλάδι, ἀλλ’ οὐδὲν κατάστημα ἐν Ἑλλάδι δύναται νὰ συναγωνισθῇ πρὸς τὰ καλλίτερα τῶν καταστημάτων ἄλλων ἐθνῶν, καὶ μάλιστα τῆς Οὐγγαρίας, ἡ ὁποία, καὶ ὡς πρὸς τὴν ποιότητα καὶ ὡς πρὸς τὸ οἰκονομικὸν τῆς κατεργασίας, κατώρθωσε νὰ ὑπερβάλῃ ὅλα τὰ ἄλλα Κράτη, ἡμᾶς δὲ πλειότερον τῶν ἄλλων. Δὲν λέγω τοῦτο διὰ νὰ ὑποστηρίξω, ὅτι δὲν ἔπρεπεν, ἐὰν δὲν ἐδεσμευόμεθα ὑπὸ τῶν κεκτημένων, οὕτως εἰπεῖν, δικαιωμάτων ἐκείνων, οἵτινες καλῇ τῇ πίστει ἐδαπάνησαν μεγάλα ποσὰ πρὸς κατασκευὴν τῶν ἐργοστασίων αὑτῶν, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ παραδεχθῶμεν τὴν ἐλάττωσιν τῆς δασμολογίας, πρὸς ὠφέλειαν μεγάλην τοῦ λαοῦ, ἀλλὰ περὶ τούτου σήμερον δὲν πρόκειται· σήμερον, ὅτε ἔχομεν ἑκατομμύρια, δαπανηθέντα ἐν τῇ χώρᾳ πρὸς ἵδρυσιν καταστημάτων ἀλευροποιΐας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σκεφθῶμεν περὶ ἀλλοιώσεως τῶν ὅρων, ὑφ’ οὓς τὰ καταστήματα ταῦτα ἱδρύθησαν χωρὶς νὰ λάβωμεν συγχρόνως μέτρα, ὅπως αἱ ἐκ τοῦ ἐλευθερωτέρου πρὸς τὸ ἐξωτερικὸν συναγωνισμοῦ ζημίαι τῶν ἐργοστασίων τούτων ἐλαττωθῶσι. Διὰ τοῦτο, θεωρήσαντες τὸν δασμὸν τῶν τεσσάρων δραχμῶν ὑπερβολικὸν, ὅρον δὲ δασμολογικὸν, εἰς ὃν ἔπρεπε νὰ ἀρκεσθῶμεν, δραχμὰς 2 καὶ 40/00 κατὰ στατῆρα, δὲν προέβημεν ἀμέσως εἰς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου μέχρι τοῦ τελευταίου τούτου ποσοῦ, ἀλλὰ κατὰ κλίμακα. Ἤδη ἐφθάσαμεν εἰς τὸν κατώτατον ὅρον, ὅστις εἶναι σταθμὸς, ἔνθα πρέπει νὰ μείνωμεν κατὰ κανόνα, προειδοποιουμένων ὅμως τῶν καταστηματαρχῶν, ὅτι, ἐὰν δὲν φροντίσωσι νὰ φέρωσι τὰ καταστήματα αὑτῶν εἰς τὴν παράλληλον τῶν ξένων καταστημάτων, διατρέχουσι τὸν κίνδυνον νὰ ἴδωσι τὸν δασμὸν ἐλαττούμενον ἐπὶ πλέον, ἐὰν ὄχι μέχρι τοῦ τεταρτημορίου ἐπὶ πλέον τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τοῦ σίτου, τοὐλάχιστον ὅμως εἰς τὸ ἥμισυ ἐπὶ πλέον. Ταῦτα ἀφορῶσιν εἰς τὸν περιορισμὸν τοῦ δασμοῦ, ὃν θὰ ὑπηγόρευεν ἡ παραίτησις πάσης ἰδέας προστασίας· ἡ πρότασις ὅμως τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, τοῦ ὑποβαλόντος τὴν τροπολογίαν, δὲν ἀφορᾷ εἰς τοῦτο. Ὁ κ. βουλευτὴς προτείνει, ὅπως πᾶς δασμὸς ἐπὶ τοῦ ἀλεύρου καταργηθῇ, διατηρουμένου τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τοῦ σίτου. Ἐὰν ἐδεχόμεθα τὴν πρότασιν ταύτην, οὐδὲν ἄλλο ἠθέλομεν πράξει ἢ νὰ θέσωμεν προστασίαν ἀντίστροφον, δηλαδὴ εἰς τοὺς ξένους ἐμπόρους κατὰ τῶν Ἑλλήνων. Ἐὰν ἐπροτείνετο ἡ κατάργησις καὶ τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τοῦ σίτου, θ’ ἀπέκρουον μὲν τὴν πρότασιν, ἀλλὰ θὰ τὴν ἐνόουν· κατάργησιν ὅμως τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῶν ἀλεύρων ἄνευ ἀτελείας τοῦ σίτου, δὲν δύναμαι νὰ θεωρήσω προτεινομένην σπουδαίως. Ἑπομένως ἐξετάζω τὴν πρότασιν τοῦ κ. βουλευτοῦ, ὑποθέτων αὐτὴν περιοριζομένην εἰς τὸν περιορισμὸν τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τοῦ ἀλεύρου μέχρι τῆς ἀναλογίας τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τοῦ σίτου, ἥτις, ὡς εἶπον, εἶναι κατὰ τεταρτημόριον ἐπὶ πλέον, κατὰ δὲ τὰ κρατοῦντα ἔν τισιν ἐπικρατείαις, κατὰ 50% ἐπὶ πλέον. Τοῦτο θὰ ἔχῃ ἀποτέλεσμα τὴν καταστροφὴν τῶν παρ’ ἡμῖν καταστημάτων ἀλευροποιΐας, καὶ νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς αὐτὸ τόσον ἀποτόμως, ἀφοῦ μόλις πρὸ δύο καὶ ἡμίσεως μηνῶν προέβημεν εἰς σπουδαίαν ἐλάττωσιν, περιορίσαντες τὸν δασμὸν εἰς 2 καὶ 40/00. Νομίζω ὅτι ὀφείλομεν νὰ περιμείνωμεν ἔτι χρόνον τινὰ, πρὶν ἢ σκεφθῶμεν περὶ νέας ἐλαττώσεως τοῦ δασμοῦ. Τὰ περὶ διατιμήσεως, τὰ ὁποῖα ἐθεώρησάν τινες ὡς ἐπιδιωκτέα, ἀντὶ τῆς καταλληλοτέρας διαῤῥυθμίσεως τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῶν ἀλεύρων, δὲν νομίζω, ὅτι σχετίζονται πρὸς τὸ προκείμενον ζήτημα. Ἡ διατίμησις βεβαίως εἶναι κακὴ, ἀλλ’ ἐν ὅσῳ ἀναγράφομεν ἐν τῷ δασμολογίῳ δασμὸν, τὸν ὁποῖον ἀναγνωρίζομεν ὡς προστατευτικὸν, ἐξαιρετικῶς, ἕνεκα τῶν περιστάσεων, τῶν ὁποίων ἐμνήσθην, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποστερήσωμεν τὴν Διοίκησιν τοῦ δικαιώματος, ὅπως διὰ διατιμήσεως προλαμβάνῃ τὰς καταχρήσεις. Ἐὰν ἠδυνάμεθα νὰ περιορίσωμεν τὸν δασμὸν ἐπὶ τῶν ἀλεύρων εἰς ἀναλογίαν πρὸς τὸν δασμὸν ἐπὶ τοῦ σίτου, νομίζω, ὅτι γενικὸν μέτρον περὶ καταργήσεως τῆς διατιμήσεως τοῦ ἄρτου θὰ ἦτο παραδεκτόν. Σήμερον νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ προβαίνωμεν εἰς ἀποπείρας καταργήσεως τῆς διατιμήσεως τοῦ ἄρτου, ἀλλ’ ἐπίσης νομίζω, ὅτι ἡ Διοίκησις πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ παρεμβαίνῃ, εὐθὺς ὡς βλέπει κατάχρησιν εἰς βάρος τοῦ λαοῦ. Κατόπιν τῶν παρατηρήσεων τούτων, νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει δεχθῆ τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως, ἀφοῦ μάλιστα, ὡς ἐκ τῆς λειτουργίας τοῦ δασμολογίου, εἴχομεν πρὸ δύο μηνῶν 60 λεπτῶν ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ. Ὡς πρὸς δὲ τὴν ἑτέραν πρότασιν τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, τὴν ἀφορῶσαν εἰς τὴν οἰκοδομήσιμον ξυλείαν, παρατηρῶ, ὅτι ἡ δασμολογικὴ ἱστορία τῆς οἰκοδομησίμου ξυλείας ἔχει οὕτω. Τὰ παλαιὰ δασμολόγια ὑπέβαλλον τὴν ξυλείαν εἰς δασμὸν κατὰ μέτρον, ἢ κατὰ τεμάχιον, τὸ δὲ δασμολόγιον τοῦ 1884 ὑπέβαλε τὴν ξυλείαν εἰς δασμὸν κατὰ βάρος, ἀλλ’ ἐπιτρέπει εἰς τὴν διοίκησιν νὰ ἀναλογίσῃ τὸ βάρος πρὸς τὰ μέτρα, ὅπως γένηται ἡ δασμολογία μετρικῶς, ἐπὶ τῇ βάσει ἀναλογικοῦ πίνακος. Ὁ δασμὸς ἐπὶ τῆς οἰκοδομησίμου ξυλείας, ὁ ὁποῖος, κατὰ τὰ παλαιὰ δασμολόγια, ἦτο διάφορος, κατὰ τὰ διάφορα εἴδη, καὶ ἐποίκιλλεν εἰς τὸν ἔπακρον, ἐν τῷ δασμολογίῳ τοῦ 1884 ἦτο ὁμοιόμορφος, ἐπιβαλλομένου ἐπὶ πάσης οἰκοδομησίμου ξυλείας δασμοῦ δύο λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν. Κατόπιν τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ δασμολογίου τοῦ 1884 οἱ προκάτοχοι ἡμῶν, ἕνεκεν περιστάσεων, ἐθεώρησαν, ὅτι ἦτο δεκτικὸς ὁ δασμὸς οὗτος αὐξήσεως, καὶ ἀντὶ δύο λεπτῶν, διὰ νόμου τροποποιοῦντος τὸ δασμολόγιον, ηὔξησαν τὸν δασμὸν εἰς 2½ λεπτά, διατηρήσαντες τὸ δασμολόγιον ὁμοιόμορφον. Ἤδη, προκειμένου περὶ νέας αὐξήσεως, γίνεται διάκρισις, καὶ, ὡς πρὸς μὲν τὴν ξυλείαν κατωτέρας ποιότητος, διετηρήθη ὁ δασμὸς, ὁ πέρυσι ψηφισθεὶς, ὡς πρὸς δὲ τὴν ξυλείαν ἀνωτέρας ποιότητος, ηὔξησεν ὁ δασμὸς κατὰ ἓν λεπτόν. Οὕτως ἔχουσι σήμερον, ὡς πρὸς τὴν οἰκοδομήσιμον ξυλείαν, τὰ τοῦ δασμολογίου, ἡ δὲ διάκρισις μεταξὺ τῶν δύω εἰδῶν τῆς οἰκοδομικῆς ξυλείας εἶναι δικαία. Δὲν εἶχε γίνει ἡ διάκρισις αὕτη ἐν τῷ δασμολογίῳ τοῦ 1884, διότι, προκειμένου περὶ μικρῶν δασμῶν, εἶναι ὠφέλιμον νὰ συνδυάζωμεν πρὸς τὴν δικαίαν δασμολόγησιν καὶ ἑτέραν ἀρχὴν, τὴν τῆς ἁπλοποιήσεως τοῦ δασμολογίου, ἥτις φέρει μεγάλην εὐκολίαν εἰς τὴν δασμολόγησιν, καὶ ἑπομένως οἰκονομίαν χρόνου καὶ δαπάνης ἐν τῷ τελωνισμῷ. Ὅταν ὅμως ὁ δασμὸς αὐξάνῃ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ γένωνται αἱ διακρίσεις, τὰς ὁποίας παραβλέπει τις ἐπὶ μικροτέρων δασμῶν, διότι αἱ διαφοραὶ ἐπὶ μεγαλειτέρων δασμῶν εἶναι μᾶλλον ἐπαισθηταὶ, ἐπίσης δὲ καὶ τὸ ἐξ αὐτῶν ἀδίκημα. Οὗτος εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον προτείνεται ἤδη διάκρισις, ἥτις δὲν ὑπῆρχε πρότερον, καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι ἀκριβὲς, ὅτι πᾶσα ἡ οἰκοδομήσιμος ξυλεία ὑποβάλλεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, περὶ οὗ συζητοῦμεν, εἰς δασμὸν ἀνώτερον τοῦ προϋπάρχοντος· τοὐναντίον, ἡ συνήθης οἰκοδομήσιμος ξυλεία ὑποβάλλεται εἰς τὸν αὐτὸν δασμὸν, τὸν μέχρι τοῦδε ἰσχύοντα, μόνον δὲ ἡ ἀνωτέρας ποιότητος οἰκοδομήσιμος ξυλεία ὑποβάλλεται εἰς δασμὸν ἀνώτερον, καὶ οὐδένα διατρέχομεν κίνδυνον, νὰ ἴδωμεν ὡς ἐκ τούτου τὴν λαθρεμπορίαν αὐξάνουσαν, διότι εἶναι γνωστὰ τὰ εἴδη, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐνασκεῖται ἡ λαθρεμπορία σπουδαίως, ἡ δ’ οἰκοδομήσιμος ξυλεία δὲν περιλαμβάνεται ἐν αὐτοῖς. Πλὴν τῶν προτάσεων τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, ἔχομεν πρότασιν, σχετιζομένην πρὸς τὰ τῆς ξυλείας, τῶν βουλευτῶν ἐκ Κυκλάδων κ.κ. Καΐρη καὶ Μπούμπουρα. Ἐνῷ διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑπεβάλομεν εἰς τὴν Βουλὴν, προτείνομεν αὔξησίν τινα ἐπὶ τοῦ δασμοῦ, τοῦ ἐπὶ τῶν τεμαχίων σανίδων, τῶν προωρισμένων εἰς κατασκευὴν κιβωτίων διὰ τὴν σταφίδα καὶ τὰ λεμόνια, προτείνουσιν οἱ ἀξιότιμοι βουλευταὶ ἐλάττωσιν ἐπὶ τοῦ προϋπάρχοντος δασμοῦ, καὶ ἐλάττωσιν σπουδαιοτάτην. Παρέστησαν οἱ ἀξιότιμοι βουλευταὶ, ὅτι ὁ δασμὸς ὁ ἐπὶ τῶν τεμαχίων τῶν σανίδων ἦτο δύο λεπτῶν, καὶ προτείνουσιν, ὅπως περιορισθῇ εἰς ἓν λεπτόν. Ἀλλὰ δὲν ἦτο δύο λεπτῶν ὁ δασμός. Ἐν τῇ πρώτῃ ἐφαρμογῇ τοῦ δασμολογίου, αἱ τελωνιακαὶ Ἀρχαὶ ἐνόμισαν, ὅτι ὁ δασμὸς οὗτος θὰ ἦτο δύο λεπτῶν, διότι ὑπῆγον τὰ τεμάχια τῶν σανίδων, τὰ ἡτοιμασμένα διὰ κατασκευὴν κιβωτίων, εἰς τὸ ἄρθρον τὸ ἀφορῶν εἰς τὴν ἀκατέργαστον ξυλείαν. Ἀλλ’ εὐθὺς ἡ ἐγχώριος βιομηχανία ἐξανέστη, διότι εἶναι λίαν ἀνεπτυγμένη ἡ βιομηχανία τῆς κατασκευῆς τῶν κιβωτίων, ἰδίως ἐν Πάτραις. Ἐκεῖθεν ἐλάβομεν ἐπανειλημμένας διαμαρτυρίας, κατόπιν τῶν ὁποίων, μελετήσαντες τὰ τοῦ δασμολογίου, ἐπείσθημεν, ὅτι κακῶς ὑπήχθησαν αἱ σανίδες αὗται, αἱ παρεσκευασμέναι πρὸς κατασκευὴν κιβωτίων, εἰς τὴν ἀκατέργαστον ξυλείαν, διότι ἡ ξυλεία αὕτη εἶναι κατειργασμένη, ἀλλὰ δὲν ἠδύνατο καὶ νὰ ὑπαχθῇ εἰς ἕτερον ἄρθρον τοῦ δασμολογίου· διὰ τοῦτο, κατὰ τὰ διατασσόμενα ἐν τῷ νόμῳ περὶ δασμολογίου, ὑπήχθησαν εἰς τὴν κατ’ ἐκτίμησιν φορολογίαν, ἡ δὲ κατ’ ἐκτίμησιν φορολογία ἐπήγετο δασμὸν 3½ λεπτῶν. Ὥστε, τὸ ζητούμενον παρὰ τῶν ἀξιοτίμων βουλευτῶν, ἤδη δὲν εἶναι ἐλάττωσις ἀπὸ δύο λεπτῶν εἰς ἓν, εἶναι ἐλάττωσις ἀπὸ 3 καὶ ½ εἰς 1 λεπτόν. Ἀλλ’ ὁ λόγος, δι’ ὃν ἡμεῖς, ἀντὶ ἐλαττώσεως, θεωροῦμεν δικαίαν τὴν αὔξησιν τοῦ δασμοῦ ἀπὸ 3½ λεπτῶν εἰς 6 λεπτὰ, εἶναι, ὅτι μετεβλήθησαν αἱ ἀναλογίαι πρὸς τὸν δασμὸν τῆς ἀκατεργάστου ξυλείας. Ὅτε ὑπεβάλλετο ἡ ξυλεία αὕτη, ἡ προωρισμένη εἰς κατασκευὴν κιβωτίων, ἡ ὁποία μάλιστα εἶναι τοσοῦτον κατειργασμένη, ὥστε πρὸς κατασκευὴν τοῦ κιβωτίου δὲν ἀπαιτεῖται πλέον παρὰ μόνον περισύνδεσις, ὅτε ὑπεβλήθη ἡ κατειργασμένη αὕτη ξυλεία εἰς δασμὸν 3½ λεπτῶν, ὡς ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς κατ’ ἐκτίμησιν δασμολογήσεως, ἡ ἀκατέργαστος ξυλεία ὑπεβάλλετο εἰς δασμὸν 2 λεπτῶν· ἀλλ’ ἤδη ἡ ἀκατέργαστος ξυλεία ὑποβάλλεται εἰς δασμὸν 3½ λεπτῶν, ἔπρεπεν ἑπομένως, κατὰ τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν νὰ αὐξήσῃ καὶ ὁ δασμὸς ἐπὶ τῆς κατειργασμένης ξυλείας. Αὕτη εἶναι ἡ ἀναλογία, ἡ ὑπαγορεύσασα τὸ μέτρον τοῦτο, μέτρον, τὸ ὁποῖον ἄλλως τε ὑπαγορεύει ἡ δικαιοσύνη, οὐχὶ ἡ προστασία τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας· διότι, ἐνῷ δὲν πρέπει νὰ προστατεύωμεν κατὰ τὴν ἔννοιαν τὴν δασμολογικὴν τὴν ἐγχώριον βιομηχανίαν, πρέπει ὅμως νὰ εἴμεθα δίκαιοι πρὸς αὐτήν· πρέπει νὰ προνοῶμεν, ὅπως ἡ ξένη βιομηχανία μὴ συναγωνίζηται πρὸς αὐτὴν ἐπὶ ὅροις ἀνίσοις, ὅπως ἡ ξένη βιομηχανία μὴ ἀπολαύῃ εὐκολιῶν φορολογικῶν, τῶν ὁποίων δὲν ἀπολαύει ἡ ἐγχώριος βιομηχανία. Ἡ ἐγχώριος βιομηχανία τῆς κατασκευῆς τῶν κιβωτίων ὑποβάλλεται εἰς φορολογίαν, ὑποβάλλεται εἰς τὴν δασικὴν φορολογίαν, ὑποβαλλομένη δὲ εἰς τοιαύτην φορολογίαν, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀπαιτῇ, ὅπως ἡ ἔξωθεν εἰσαγομένη ξυλεία ὑποβάλληται καὶ αὐτὴ εἰς ἀνάλογον φορολογίαν. Δὲν εἶναι δὲ καὶ τὸ ποσὸν τοῦ φόρου τοιοῦτον, ὥστε νὰ παραβλάψῃ τὴν παραγωγὴν τῶν εἰδῶν, εἰς ἃ εἶναι προωρισμένα τὰ κιβώτια, τὰ κατασκευαζόμενα καὶ ἐκ τῆς ξυλείας ταύτης, διότι ἰδίως ὡς πρὸς τὰ λεμόνια παρατηρῶ, ὅτι ταῦτα ηὐνοήθησαν ἐκτάκτως ὑπὸ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, διότι ταῦτα δὲν φορολογοῦνται, εἶναι ἀσύδοτα· ἂν ἄρα ἀπολαύοντα τοῦ προνομίου τῆς ἀσυδοσίας, ὑποβάλλωνται εἰς φορολογίαν ἐμμέσως διὰ τῶν κιβωτίων, φορολογίαν, ἡ ὁποία ὁρίζεται ἐν μέτρῳ δικαιοσύνης, νομίζω, ὅτι οὐδεὶς δύναται νὰ παραπονεθῇ.

§53ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἀλλ’ ἡ σταφὶς φορολογεῖται.

§54ΜΠΑΣΙΑΣ. Τρεῖς δραχμὰς ἐπιβαρύνεται ἡ σταφὶς περισσότερον.

§55ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐκ τοῦ ἀρχικοῦ δασμοῦ ἐν μέρει, διότι ὁ δασμὸς οὗτος ὑφίσταται ἤδη. Ἀλλ’ ἡ παραγωγὴ ἐξ ἐγχωρίου ξυλείας εἶναι λίαν ἀνεπτυγμένη, καὶ ἑπομένως ἐκ ταύτης ἐπέρχεται ἐλάττωσις τῆς τιμῆς τῶν κιβωτίων, ἡ ὁποία καθιστᾷ, τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἀνεφέρατε, ὄχι τὸ ἀκριβῶς ἐν τοῖς πράγμασιν ἀποτελοῦν τὴν διαφοράν. Τελευταία πρότασις ἐγένετο ὑπὸ τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας, ὅπως αὐξήσῃ ὁ δασμὸς ὁ ἐπὶ τῶν σαρώθρων, χάριν προστασίας τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς. Ἀλλὰ ποία ἡ ἐγχώριος παραγωγή; Ἡ ἐγχώριος παραγωγὴ τῶν βαλτωδῶν προϊόντων. Τὰ βαλτώδη προϊόντα εἶναι παραγωγὴ, τὴν ὁποίαν ἐλπίζομεν νὰ ἴδωμεν καταστρεφομένην, ἐλπίζομεν νὰ ἴδωμεν τοὺς βάλτους ἐκλείποντας ὑπὸ τὴν καλλιέργειαν, καὶ δὲν νομίζω, ὅτι ἔχομεν συμφέρον νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν ἐκβάλτωσιν τῆς Ἑλλάδος (ἱλαρότης). Τὸ συμφέρον ἡμῶν εἶναι, νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν ἀποξήρανσιν τῶν βαλτωδῶν γαιῶν· ὥστε ἡ πρότασις τοῦ κ. βουλευτοῦ δὲν νομίζω, ὅτι δύναται νὰ γίνῃ δεκτή.

§56ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Σπείρονται εἰς ἀγροὺς, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι βαλτώδεις.

§57ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὰ σπάρτα μόνον σπείρονται ἐξαιρετικῶς καὶ εἰς ἀγροὺς, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀφειμένοι εἰς κατάστασιν τοσοῦτον ἀκαλλιέργητον, ὥστε πρέπει νὰ εὐχώμεθα αἱ γαῖαι αὗται νὰ καλλιεργηθῶσιν εἰς τρόπον μᾶλλον προηγμένον, ὅτε δὲν θὰ ἴδωμεν φυόμενα ἐν αὐταῖς, μήτε ἐκ σπορᾶς, μήτε ἄνευ σπορᾶς, τὰ σπάρτα. Εἶπε προσέτι ὁ κ. βουλευτὴς, πρὸς ὑποστήριξιν τῆς γνώμης του, ὅτι πρέπει νὰ αὐξήσωμεν τὸν δασμὸν ἐπὶ τῶν σαρώθρων, διότι διὰ τῆς εἰσαγωγῆς αὐτῶν κινδυνεύει νὰ συνεισαχθῇ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἡ φυλλοξήρα. Ἂν πρόκειται περὶ μέτρων προστατευτικῶν κατὰ τῆς φυλλοξήρας, ὑπάρχει περὶ τούτου ἄλλη πρόνοια, ὑπάρχει τμῆμα ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ ὁποῖον φροντίζει περὶ ἀπαγορεύσεως πάντων τῶν εἰδῶν, ὅσα εἶναι ἐπικίνδυνα ὡς πρὸς τὴν μετάδοσιν τοιούτου μολύσματος. Ἂν οὗτος ὁ κίνδυνος ὑπάρχῃ, ὁ τρόπος τῆς ἀποσοβήσεως τοῦ κινδύνου δὲν εἶναι ἡ αὔξησις τοῦ φόρου, εἶναι ἡ ἀπαγόρευσις, καὶ περὶ τούτου ὑπάρχει ἐκ τοῦ νόμου ἀποχρῶσα πρόνοια.

§58ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὑπεστήριξε τὴν ἰδέαν, ὅτι ἡ τροπολογία, ἡ ἀναφερομένη εἰς τὸν περιορισμὸν τοῦ δασμοῦ τῶν ἀλεύρων, δὲν ἠμπορεῖ νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν...

§59ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶπον, ὅτι δὲν εἶναι πρέπον ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιληφθῇ ἤδη τῆς ἐξετάσεως ἐν τῷ δασμολογίῳ τῶν ἄρθρων, περὶ ὧν δὲν προτείνονται τροπολογίαι, καὶ ἤλπιζον ὅτι οἱ κ. κ. βουλευταὶ, ὅσοι ὑπέβαλον τοιαύτας προτάσεις, οἰκειοθελῶς ἤθελον ἀποσύρει τὰς τροπολογίας ταύτας. Ἂν ὅμως ἐπιμένωσιν, ἡμεῖς δὲν ἀντιτείνομεν νὰ τεθῶσιν εἰς ψηφοφορίαν, καίτοι ἄσχετοι.

§60ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ βλέπω συζητούμενον τὸ δασμολόγιον ἀκέραιον, ἐνόμισα δὲ καὶ νομίζω, ὅτι δικαίωμα εἶχον νὰ φέρω τροπολογίαν καὶ ἐπὶ κλάσεως, ἡ ὁποία δὲν ἀναφέρεται εἰς τὸν πίνακα τῆς Κυβερνήσεως, ἐν τῷ ὁποίῳ περιέχονται τὰ διάφορα εἴδη, ἐπὶ τῶν ὁποίων αὐξάνει ὁ δασμός. Ὑπεστήριξα, ὅτι, ἂν καθιεροῦτο πλήρης ἀτέλεια τῶν ἀλεύρων, τὰ ἐργοστάσια τὰ ἐγχώρια θὰ ἠδύναντο νὰ συναγωνισθῶσι πρὸς τοὺς ξένους. Πλὴν, διὰ νὰ συμφωνήσω ἐν μέρει εἰς τὰς ἰδέας τῆς Κυβερνήσεως, ἐτροποποίησα τὴν τροπολογίαν μου καὶ εἶπον νὰ περιορισθῇ ὁ δασμὸς τοῦ ἀλεύρου εἰς τὸ κατώτατον ὅριον, ἤτοι νὰ ἐξισωθῇ πρὸς τὸν δασμὸν τοῦ σίτου μὲ τὴν προσθήκην τῶν 25%. Οὕτω δ’ ἐννοῶ νὰ ψηφοφορηθῇ ἡ τροπολογία μου.

§61ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μ’ ὅλον ὅτι οἱ προαγορεύσαντες, ὡς καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργός, συνεζήτησαν ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν τοῦ δασμολογίου, ἐγὼ θὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς αὐτοῦ, ὅπως δικαιολογήσω τὴν ψῆφόν μου, διότι εἰμὶ διετεθειμένος νὰ ψηφίσω κατὰ τοῦ νομοσχεδίου κατ’ ἀρχήν. Θὰ περιορισθῶ δὲ εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἀντικείμενον, φρονῶν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ θίξωμεν ζητήματα ἀλλότρια αὐτοῦ, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον συσκοτίζεται ἡ συζήτησις καὶ παρατείνεται αὕτη ἀνωφελῶς. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἀγορεύων προχθές, ὡς ἀνέγνων ἐν ταῖς ἐφημερίσι,—διότι εἶχον τὴν ἀτυχίαν νὰ μὴ ἦμαι παρὼν ἕνεκ’ ἀσθενείας,—εἶπεν, ὅτι τὸ δασμολόγιόν του οὔτε προστατευτικὸν δύναται νὰ θεωρηθῇ, οὔτε ὡς στηριζόμενον εἰς τὴν ἐλευθερίαν τοῦ ἐμπορίου· ἔχει σκοπὸν ταμιευτικόν, ὅπως εἰσπράξῃ χρήματα, διὰ νὰ πληρώσῃ τὰ κενὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἐνόσῳ βλέπει τὰ κενὰ ταῦτα ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, θέτει τὴν χεῖρά του εἰς τὰ βαλάντια τῶν πολιτῶν καὶ λαμβάνει χρήματα πρὸς συμπλήρωσιν τῶν κενῶν· καὶ ἂν τὰ χρήματα ταῦτα δὲν ἀρκῶσιν εἰς τὴν συμπλήρωσιν ταύτην, θέτει καὶ αὖθις τὴν χεῖρά του εἰς τὰ βαλάντια τῶν φορολογουμένων, μέχρις ὅτου τὰ ἐξαντλήσῃ καὶ τὰ καταστήσῃ ἐντελῶς κενά. Εἶναι λυπηρὸν, ὅτι πολιτικὸς ἀνὴρ, οἷος εἶναι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἐφάνη λίαν ἀσυνεπὴς εἰς πολλὰς αὐτοῦ πράξεις, καὶ εἰς αὐτὰ τὰ οἰκονομικὰ ζητήματα πρὸ πάντων. Ἐνθυμοῦμαι, Κύριοι συνάδελφοι, καὶ τὸ ἐνθυμεῖσθε καὶ σεῖς, ὅσοι ἦσθε κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἐν τῇ Βουλῇ, ὁποῖον πάταγον ἤγειρεν ὁ ἔντιμος Πρωθυπουργὸς καὶ οἱ φίλοι αὐτοῦ κατὰ τὸ ἔτος 1876, ὅτε εἰσήγαγεν εἰς τὴν Βουλὴν τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ ἀειμνήστου Κουμουνδούρου νομοσχέδιον περὶ συνομολογήσεως δανείου ἐκ 10 ἑκατομμυρίων διὰ τὰς ἐκτάκτους ἐθνικὰς περιστάσεις, τὰς ὁποίας ἡ κατάστασις τῆς Ἀνατολῆς προὐκάλει τότε, διότι τότε ἤρχισε νὰ συνταράσσηται ἡ Ἑρζεγοβίνη καὶ ἡ Βοσνία, ὡς ἐνθυμεῖσθε, καὶ νὰ θολοῦται ὁ ὁρίζων τῆς Ἀνατολῆς, ἐνθυμοῦμαι, λέγω, ὁποῖον πάταγον ἤγειρεν ὁ κ. Τρικούπης κατὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου. Διατί; Διότι δι’ αὐτοῦ ἐπεβάλλετο ½% ἐπὶ τῶν ὠνίων καὶ ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων εἰς τοὺς δήμους ἐμπορευμάτων, ἀπὸ τοῦ ὁποίου ½% ἠλπίζετο νὰ εἰσπραχθῇ ποσὸν μόνον 650 χιλιάδων δραχμῶν πρὸς ἐξυπηρέτησιν τοῦ δανείου, ὅπερ ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἔμελλε νὰ συνομολογήσῃ δι’ ἐκτάκτους καὶ σπουδαίας ἐθνικὰς ἀνάγκας. Ὡς εἶπον, ὁ κ. Τρικούπης καὶ οἱ φίλοι αὐτοῦ, ἀλλὰ πρὸ πάντων ὁ κ. Τρικούπης, ὅστις ἡγεῖτο τότε πολιτικῆς μερίδος ἐν τῇ Βουλῇ, ἔλεγε τὴν 18 Νοεμβρίου 1876, ὅτι διαφωνεῖ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νομοσχεδίου, δι’ οὗ ἐπεβάλλετο ἡ φορολογία τοῦ ½%, διότι πρὸς τοῖς ἄλλοις ἐθεώρει τὸν φόρον τοῦτον καὶ ἐπιστημονικῶς κατακριτέον καὶ λίαν ἄδικον, ὡς ἐκ περιστάσεων εἰδικῶν τῇ Ἑλλάδι· συγχρόνως δὲ προέτεινεν, «ἵνα ἐξετασθῶσι καὶ συζητηθῶσι τὰ τῆς προϋπαρχούσης φορολογίας, καὶ μετὰ τὰς ἐπενεχθησομένας οἰκονομίας ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, τότε νὰ ἐπιβληθῶσιν οἱ νέοι φόροι κατὰ τρόπον ἐπιστημονικόν». Μάτην παρεκλήθη τότε ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον ἡ Ἀντιπολίτευσις, καὶ ἰδίως ὁ κ. Τρικούπης, νὰ ἐνδώσῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου ὡς εἶχε, διότι περιστάσεις ἐθνικαὶ ἐπέβαλλον τοῦτο· ὁ κ. Τρικούπης ἄκαμπτος ἐπέμενεν εἰς τὴν ἰδέαν του, καὶ μολονότι ὁ ἀείμνηστος Κουμουνδοῦρος ἐτροποποίησε τὸ περὶ τοῦ νέου φόρου ἐξ ½% ἄρθρον 3 τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου κατὰ τρόπον, συμβιβαζόμενον κἄπως μὲ τὰς ἰδέας τοῦ κ. Τρικούπη, οὐχ ἧττον ὁ κ. Τρικούπης ἐπέμενε ν’ ἀποῤῥιφθῇ καὶ ἡ τροπολογία αὕτη, καὶ νὰ μὴ περιληφθῇ διάταξίς τις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ ἐπιβολῆς οἱουδήποτε φόρου διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ συνομολογηθησομένου δανείου, καὶ διὰ τῆς ἐπιμονῆς του ἐκείνης προὐκάλεσε κρίσιν ὑπουργικὴν, διότι ἐτέθη εἰς ψηφοφορίαν τὸ ἄρθρον 3 καὶ ἡ τροπολογία τοῦ τότε Πρωθυπουργοῦ, καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις, πρωτοστατοῦντος πάντοτε τοῦ κ. Τρικούπη καὶ τῶν φίλων αὐτοῦ, ἐψήφισε κατὰ τοῦ ἄρθρου καὶ τῆς τροπολογίας, καὶ διὰ ψήφων 78, ἀρνηθέντων 2, πρὸς 79, ψηφοφορήσαντας ὑπὲρ τῆς τροπολογίας, ἀπεῤῥίφθη αὕτη, καὶ προεκλήθη κρίσις ὑπουργικὴ, παραιτηθέντος τοῦ Ὑπουργείου δυνάμει δὲ νὰ εἴπω, ὅτι ἡ κρίσις ἐκείνη παρέβλαψε τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ὁ κ. Τρικούπης ἐπέμενε νὰ μὴ ἐπιβληθῇ τόσῳ ἀσήμαντος φόρος, προκειμένου μάλιστα περὶ ἐξυπηρετήσεως ἐθνικῶν ἀναγκῶν, καὶ δὲν ὠπισθοδρόμησεν οὔτε ἐνώπιον τῆς ὑπουργικῆς κρίσεως, ἥτις προεκλήθη ἐν ἀκαταλλήλῳ χρόνῳ, ἕνεκα τῶν τότε σοβαρῶν περιστάσεων. Διατί δέ; Διότι ἐχαρακτήριζε τὸν φόρον τοῦ ½% ὡς μὴ ἐπιστημονικὸν καὶ ὡς λίαν ἄδικον. Ἀλλὰ σήμερον, Κύριοι, τί δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅταν πρόκειται νὰ ἐπιβάλωμεν, οὐ μόνον οὐχὶ ἐπιστημονικῶς, ἀλλ’ οὔτε κἄν ἐμπειρικῶς, χονδρικῶς δὲ 8,295,000 ἐπὶ τῶν τελῶν τῆς εἰσαγωγῆς, τουτέστι ν’ αὐξήσωμεν, ὄχι κατὰ ½%, ὡς προέκειτο τότε, ἀλλὰ κατὰ 40%, τὰ ὑφιστάμενα τελωνιακὰ τέλη; Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, εἰσάγων τὸν Προϋπολογισμὸν, ἀναφέρει ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει αὐτοῦ, ὅτι, κατὰ τὴν ἰσχύουσαν νομοθεσίαν, τὰ τέλη τῆς εἰσαγωγῆς ἀνέρχονται εἰς 20,800,000 καὶ ὄχι εἰς 22,800,000, ὡς εἶχε προϋπολογίσει ταῦτα ὁ προκάτοχός του Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κατὰ τὸ 1885 καὶ τὸ 1886· ἀλλὰ τὰ 20,800,000 ἀναβιβάζονται διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν δασμολογίου εἰς 29,095,543, τουτέστιν ἐπὶ πλέον, ὡς εἶπον, κατὰ 2,295,543. Πῶς συμβιβάζεται ἡ οἰκονομικὴ αὕτη πολιτικὴ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ μὲ τὰς ἰδέας, ἃς εἶχε πρὸ δέκα ἐτῶν, περὶ ἐπιβολῆς νέων φόρων καὶ νέων δασμῶν; Τότε προέκειτο νὰ θεραπεύσωμεν ἐθνικὰς καὶ ἐπειγούσας ἀνάγκας· ἀλλ’ οὔτε ἐνώπιον αὐτῶν ὑπεχώρησεν ὁ νῦν κ. Πρωθυπουργός. Σήμερον τί πρόκειται νὰ πράξωμεν; Νὰ συμπληρώσωμεν τὰ κενὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, λέγει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, καὶ ἐπειδὴ ἔχομεν ἀνάγκην χρημάτων, θέτομεν τὴν χεῖρα εἰς τὰ θυλάκια οἱουδήποτε ἐμπόρου, ἢ βιομηχάνου, ἢ γεωργοῦ, ἢ ποιμένος, διὰ νὰ λάβωμεν ὅ,τι εὕρωμεν ἐν αὐτοῖς, ὅπως κατορθώσωμεν νὰ συμπληρώσωμεν τὰ κενὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ Ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν τὰ κενὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ νὰ συμπληρώσωμεν διὰ τῆς ἐπιβολῆς τοσούτων βαρέων φόρων, τοσοῦτον δ’ ἀποτόμως ἐπιβαλλομένων; Κατὰ τὸ 1883 προϋπελογίσθησαν τελωνιακοὶ δασμοὶ εἰσαγωγῆς καὶ ἐξαγωγῆς 23,700,000, ἐξ ὧν 20,700,000 ἀνῆκον εἰς τὴν εἰσαγωγὴν, ἐκ τούτων δ’ εἰσεπράχθησαν 23,041,731 τῷ δὲ 1884 ἐπίσης προϋπολογίσθησαν τέλη τελωνιακὰ εἰσαγωγῆς καὶ ἐξαγωγῆς 23,500.000, ἐξ ὧν ἀνῆκον εἰς τὴν εἰσαγωγὴν 21,400,000, ἀλλ’ εἰσεπράχθησαν ἐν συνόλῳ μόνον 20,684,328· τῷ 1885 ὅμως, ἐνῷ προϋπελογίσθησαν τέλη εἰσαγωγῆς 22,800,000, εἰσεπράχθησαν μόνον 15,659,000. Κατὰ τὸ 1886, ἐνῷ προϋπολογίσθησαν ἐπίσης 22.800.000, εἰσεπράχθησαν, καὶ μεθ’ ὅλην τὴν ὑπέρογκον αὔξησιν τῶν τελῶν, τὴν διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν δασμολογίου ἐπιβαλλομένην, ἥτις ἤρξατο ἀπὸ τῆς 27 Ὀκτωβρίου 1886, καθ’ ἣν ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν τὸ δασμολόγιον τοῦτο, εἰσεπράχθησαν, λέγω, μόνον 19,195,000. Καὶ διατὶ ἡ τοιαύτη ἐλάττωσις τῶν κατ’ ἔτος αὐξανομένων τελωνιακῶν τελῶν; Διότι, ὡς ἐλέχθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐπανειλημμένως, ἡ ἐπιβολὴ βαρέων φόρων καὶ τελῶν ἐλαττοῖ τὴν πρόσοδον αὐτῶν, διότι περιορίζει τὴν κατανάλωσιν, ὑποθάλπει τὸ λαθρεμπόριον καὶ κατ’ ἀκολουθίαν ἐπιφέρει τὴν μείωσιν τῶν εἰσπράξεων. Αὐτὸς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἔν τινι εἰσηγητικῇ ἐκθέσει αὑτοῦ, ἣν ἀνέγνων, προσηρτημένην εἰς τὸν ὑποβληθέντα ἐσχάτως εἰς τὴν Βουλὴν Προϋπολογισμὸν, παραδέχεται τὴν ἀρχὴν ταύτην, τουτέστιν, ὅτι ἡ ἐλάττωσις τῶν φόρων αὐξάνει τὰς εἰσπράξεις, καίτοι ἐπολέμησεν αὐτὴν ἐντεῦθεν πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ὡς ἀνέγνωσα εἰς τὰς ἐφημερίδας. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, προκειμένου περὶ τοῦ τῶν παιγνιοχάρτων ἐσόδου, ἀναφέρει ἐν τῇ ἐκθέσει του, δι’ ἧς αἰτιολογεῖ τὴν προσθήκην 350,000 δραχ. ἐν τῷ εἰς τὴν Βουλὴν ταύτην ὑποβληθέντι Προϋπολογισμῷ, σχετικῶς πρὸς τὸν εἰς τὴν διαλυθεῖσαν Βουλὴν προϋποβληθέντα, ὅτι «κατὰ τὴν «τελευταίαν τριμηνίαν τοῦ 1886, καθ’ ἣν ἐγένετο καὶ ἐλάτ«τωσις εἰς τὴν τιμὴν τῶν παιγνιοχάρτων τῆς κοινῆς χρήσεως, «σπουδαίως ἀνεπτύχθη ἡ κατανάλωσις· κατὰ τὴν περίοδον «ταύτην εἰσεπράχθησαν δραχ. 174,575, ἀπέναντι δραχ. «76,405 τῆς ἀντιστοίχου τριμηνίας τοῦ 1885»· καὶ διὰ τοῦτο ἀντὶ δραχ. 150,000, ὡς εἶχεν ἀναγράψει ἐν τῷ προϋποβληθέντι Προϋπολογισμῷ (δι’ ὅλον τὸ ἔτος), προσθέτει καὶ ἑτέρας 350.000 ἐν τῷ ἤδη ὑποβληθέντι, ἤτοι τὸ ὅλον 500,000 διὰ τὸ 1887· στηρίζει δὲ τὴν προσθήκην ταύτην εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῆς τιμῆς τῶν παιγνιοχάρτων, ἧς ἕνεκα γίγνεται μεγαλειτέρα χρῆσις αὐτῶν. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἀντικειμένου, ἤτοι τοῦ δασμολογίου, ἔχει ἄλλας ἰδέας, μὴ συμβιβαζομένας πρὸς τὴν θεωρίαν ταύτην, τὴν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, σχετικῶς πρὸς τὰ παιγνιόχαρτα ἀναγραφομένην, καὶ φρονεῖ, ὅτι ἡ ἐπιβαλλομένη βαρυτάτη αὔξησις τῶν τελῶν εἰσαγωγῆς θ’ αὐξήσῃ τὸ ἔσοδον τῶν τελωνιακῶν εἰσπράξεων, καὶ προέβη ἀμείλικτος εἰς τὴν αὔξησιν αὐτῶν κατὰ 8,295,000, τουτέστιν ἐκ τῆς αὐξήσεως τοῦ τέλους 3,424,773, ἐκ τῆς ἐπιβολῆς τέλους ἐπὶ 34 ἀτελῶν εἰδῶν 556,100, καὶ ἐκ τῆς αὐξήσεως τέλους καὶ ἐπιβολῆς ἐπὶ ἀτελῶν εἰδῶν ἐκ τῶν ἐν τῇ Γερμανικῇ συμβάσει 519,600, τὸ ὅλον 4,500,473, καὶ οὐχὶ 3,955,683, ὡς ἀνέφερεν ὁ κ. Πρωθυπουργός.

§62ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐξήγησα τὸν λόγον· ἐξήγησα, ὅτι ἡ τρίτη κατηγορία εἶναι φαινομενική.

§63ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θὰ εἰσπραχθῶσι τὰ τέλη ταῦτα;

§64ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐσημειώθη λόγῳ τάξεως.

§65ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀναφέρεται τοῦτο ἐν τῷ ἀνὰ χεῖράς μου πίνακι.

§66ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶπον χθές, ὅτι, ὅπως ἔχουσι τὰ τοῦ δασμολογίου, ταῦτα εἶναι εἰσπρακτέα, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ τρίτη κατηγορία ἀνάγεται εἰς αὐξήσεις, ἀφορώσας εἰς δασμούς, περὶ ὧν τὰ συμβατικὰ δασμολόγια ἐπρονόησαν, ὅπως μὴ γίνῃ αὔξησις, αἱ αὐξήσεις αὗται θέλουσιν ἐφαρμοσθῆ ὡς πρὸς τὰ Κράτη, τὰ ὁποῖα δὲν ὑπάγονται εἰς τὸ συμβατικὸν δασμολόγιον. Ἐννοεῖται, ὅτι τοιαῦτα εἴδη, ἀπὸ Κράτους μὴ ὑπαγομένου εἰς τὸ συμβατικὸν δασμολόγιον, οὐδεὶς θέλει εἰσάγει, ἀλλὰ θὰ εἰσάγῃ αὐτὰ ἐκ τῶν Κρατῶν, τῶν ὑπαγομένων εἰς τὸ συμβατικὸν δασμολόγιον· ἑπομένως τὸ γενικὸν δασμολόγιον δὲν θέλει τύχει ἐφαρμογῆς εἰς τὰ εἴδη ταῦτα.

§67ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ὑπόθεσις, διότι δύνανται καὶ ἐξ ἄλλου Κράτους, μὴ ὑπαγομένου εἰς τὸ συμβατικὸν δασμολόγιον, νὰ εἰσαχθῶσι τοιούτου εἴδους ἐμπορεύματα. Ἀλλὰ πρόκειται περὶ 500,000· καὶ δὲν ἔχει σημασίαν. Ἐπιβάλλετε ἑπομένως νέους φόρους, κατὰ τὴν σημείωσίν σας, κ. Πρωθυπουργέ, 3,955,000, ἢ ἃς εἴπωμεν 4,000,000, διὰ νὰ ἦναι στρογγύλος ὁ ἀριθμός· ταῦτα δὲ προστιθέμενα εἰς τὸ κατὰ τὴν ἰσχύουσαν νομοθεσίαν εἰσπραττόμενον ποσὸν ἐκ δραχ. 20,800,000, ἀποτελοῦσι περίπου 25,000,000. Εἰς ταῦτα προσθέσατε τὸ 15%, ἀντὶ τῆς εἰς χρυσὸν πληρωμῆς, — ὅπερ αὐθαίρετον καὶ αὐτό, διότι δὲν στηρίζεται εἰς τὴν ἀλήθειαν, διότι ἔπρεπεν ἡ πληρωμή, ἢ νὰ γίνηται πράγματι εἰς χρυσὸν, ἢ νὰ εἰσπράττηται ἡ ἀληθὴς ἀξία τοῦ χρυσοῦ· ἀλλ’ ἐπρόκειτο περὶ ἐξευρέσεως νέου ἄλλου πόρου, καὶ ἐξευρέθη τὸ 15%, καὶ οὕτως αὐξάνουσι τὰ τελωνιακὰ τέλη κατὰ 8,000,000 περίπου, ἀφοῦ πρόκειται νὰ ἀφαιρέσωμεν τὰς 519,600, περὶ ὧν ἔκαμε λόγον ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὡς μὴ ἀποτελούσας αὔξησιν. Δὲν εἶναι δυνατὸν, Κύριοι, καὶ δὲν πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ τὸ δασμολόγιον αὐτὸ ὡς ἔχει, διότι δι’ αὐτοῦ ἐπιβάλλονται νέα τέλη, ἀνερχόμενα εἰς ἑκατομμύρια, ἄνευ κανονικῆς ἀναλογίας, ἄνευ ἐπιστημονικῆς βάσεως, ἀλλὰ διὰ συστήματος ὅλως διόλου ἁπλοῦ καὶ τυχαίου, χονδροειδοῦς, διπλασιαζομένου τοῦ ἑνὸς δασμοῦ, τριπλασιαζομένου τοῦ ἑτέρου καὶ ἐπὶ πᾶσι τούτοις ἐπιβαλλομένου, ὑπὸ τύπον μὴ ἀληθῆ, καὶ προσθέτου τέλους 15%. Ὅλα ταῦτα εἶναι αὐθαίρετα καὶ χρηματιστικὰ τεχνάσματα. Εἶναι περίεργον, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅστις ὅμως, ὡς εἶπον, ἔδειξε καὶ δεικνύει μεγίστην ἀντίφασιν καὶ ἀσυνέπειαν πρὸς τὰς πράξεις καὶ τὰ ἔργα αὐτοῦ, ἐπανέφερεν εἰς τὴν φορολογίαν διάφορα ἐμπορεύματα, ἅτινα πρὸ δύο μόλις ἐτῶν ἐθεώρησεν ὡς μὴ φορολογήσιμα διὰ τοῦ κατὰ τὸ 1884 ψηφισθέντος δασμολογίου του. Καὶ ὡς παράδειγμα ἀναφέρω τὰ ζῶα· τότε κατήργησε τὸν δασμὸν αὐτῶν, καὶ ὁ ὑπουργικὸς τύπος ἔσπευσε νὰ ψάλῃ παιᾶνας καὶ νὰ διασαλπίσῃ, ὅτι, ὡς ἐκ τῆς καταργήσεως τοῦ δασμοῦ, ἠλαττώθη ἡ τιμὴ τοῦ κρέατος, πρὸς ὄφελος τῶν πενεστέρων τάξεων τοῦ λαοῦ· καὶ ἐνῷ ἐκαυχᾶτο ἐπὶ τῷ τοιούτῳ κατορθώματι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, τώρα διπλασιάζει τὸν τότε καταργηθέντα δασμὸν, ὃν, καλῶς ποιῶν, εἶχεν ἐπαναφέρει ὁ πρώην Πρωθυπουργὸς καὶ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς, ὡς ἦτο καὶ πρὸ τοῦ 1884 ἐν τῷ δασμολογίῳ. Ὁ κ. Τρικούπης διὰ τοῦ συζητουμένου δασμολογίου, οὐ μόνον δὲν καταργεῖ τὸ τέλος τῆς εἰσαγωγῆς τῶν ζώων, διὰ νὰ ἦναι συνεπὴς πρὸς ἑαυτὸν, ἀλλὰ καὶ διπλασιάζει αὐτό. Τὴν τοιαύτην τακτικὴν, Κύριοι, μόνος ὁ κ. Τρικούπης δύναται νὰ μετέλθῃ, καὶ τὴν ὁποίαν δὲν δύναμαι νὰ χαρακτηρίσω προσηκόντως. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀσχοληθῶμεν εἰς τὰ καθέκαστα καὶ τὰς λεπτομερείας τοῦ δασμολογίου, ὅπερ συζητοῦμεν, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀποῤῥίψωμεν αὐτὸ κατ’ ἀρχὴν, καὶ ὑποχρεώσωμεν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὡς ἔλεγεν αὐτὸς οὗτος κατὰ τὸ 1876 πρὸς τὸν ἀοίδιμον Κουμουνδοῦρον, ν’ ἀσχοληθῇ εἰς τὴν ἐξεύρεσιν ἄλλων φόρων, στηριζομένων εἰς τὴν ἐπιστήμην καὶ τὴν ἰσότητα, νὰ φέρῃ δὲ εἰς τὴν Βουλὴν νέον δασμολόγιον ἐπὶ ἄλλων βάσεων, δικαιοτέρων, στηριζόμενον, μὴ ἐπιτρέποντες αὐτῷ νὰ ἐπιβάλλῃ τοιούτους χονδροειδεῖς καὶ βαρυτάτους φόρους. Εἶναι περιττὸν νὰ ἐνδιατρίψωμεν εἰς τὰς λεπτομερείας, διότι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἐνδίδει εἰς κἀμμίαν παρατήρησιν, ὅσον ὀρθὴ καὶ ἂν ἦναι· τότε δὲ μόνον θὰ ὑποχρεωθῇ νὰ μεταβάλῃ τὰς ἰδέας του, ὅταν ἡ Βουλὴ ἐπιστρέψῃ εἰς αὐτὸν τὸ δασμολόγιον καὶ ὑποχρεώσῃ αὐτὸν νὰ συντάξῃ νέον. Τὰ ζητήματα ταῦτα, ἔλεγεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς κατὰ τὸ 1876, δὲν εἶναι πολιτικὰ, εἶναι πραγματικὰ καὶ οἰκονομικὰ, καὶ δὲν εἶναι δίκαιον νὰ προκαλῶσι κρίσεις ὑπουργικὰς. Αὐτὸ τοῦτο ἐπαναλαμβάνω καὶ ἐγὼ πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργόν· τὸ ζήτημα, ὅπερ συζητοῦμεν, δὲν πρέπει νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς πολιτικόν· εἶναι ζήτημα φορολογικόν. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἔχῃ τὴν ἰδέαν, ὅτι τὸ ὑπὸ συζήτησιν δασμολόγιον δὲν στηρίζεται ἐπὶ βάσεων ὑγιῶν—καὶ διὰ τοῦτο ἐστάλημεν ἐνταῦθα, νὰ ἐξετάζωμεν πρὸ πάντων τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια καὶ νὰ ὑποδεικνύωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ποῖα βάρη δὲν δύναται νὰ ὑποστῇ ὁ ἑλληνικὸς λαὸς,—ἐὰν, λέγω, ἡ Βουλὴ πεισθῇ, ὅτι τὸ δασμολόγιον εἶναι δρακόντειον, ὀφείλει νὰ ὑποχρεώσῃ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ τὸ ἀποσύρῃ, ἐξηγοῦσα εἰς αὐτὸν, ὅτι δὲν προκαλεῖ ζητήματα Κυβερνητικῆς κρίσεως· καὶ ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι ταῦτα ἔλεγεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς κατὰ τὴν συνεδρίαν τῆς 18 Νοεμβρίου 1876, προκειμένου καὶ τότε περὶ φορολογικοῦ ζητήματος· διότι, Κύριοι, ἐὰν ἡ συζήτησις παντὸς φορολογικοῦ νομοσχεδίου χαρακτηρίζηται ὡς ὑπουργικὸν ζήτημα, οὐδεμίαν θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐπενέγκωμεν μεταβολὴν εἰς τὴν σωρείαν τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων, ἅτινα ἔχομεν ὑπ’ ὄψει καὶ δι’ ὧν ἐπιβάλλονται νέοι φόροι ἐκ πολλῶν ἑκατομμυρίων, διότι θὰ παρουσιάζηται πάντοτε τὸ φάσμα τῆς ὑπουργικῆς κρίσεως, ὅπερ δεσμεύει τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς καὶ κωλύει αὐτὴν νὰ ἐκπληροῖ τὸ καθῆκόν της εὐσυνειδήτως. Ἀλλ’ ἐὰν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, κακῶς ποιῶν, θέλῃ νὰ χαρακτηρίσῃ τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια ὡς ζητήματα πολιτικὰ, ἡμεῖς ἔχομεν καθῆκον νὰ μὴ ἀποβλέψωμεν εἰς τὰς συνεπείας τῆς ψήφου ἡμῶν, ἀλλ’ ὀφείλομεν νὰ προστατεύσωμεν τὰ συμφέροντα τῶν ἐντολέων καὶ συμπολιτῶν μας. Ποῖον θὰ ἦναι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψήφου ἡμῶν, ἐὰν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θέλῃ νὰ δώσῃ ἄλλην ἔννοιαν εἰς αὐτὴν, τουτέστι πολιτικὴν, εἰς τὴν Βουλὴν πρέπει νὰ ἦναι ἀδιάφορον. Πρὸ ὀλίγων ἐτῶν, Κύριοι, τὰ τελωνιακὰ τέλη δὲν ἀνήρχοντο ἢ εἰς 10–12,000,000 παλαιῶν δραχμῶν, καὶ μὲ τὰς αὐξήσεις, ἃς πρὸ παντὸς ἄλλου Ὑπουργοῦ ὁ αὐτὸς κ. Τρικούπης ἐπέβαλεν ἀπὸ τοῦ 1880 καὶ ἐφεξῆς, ηὔξησαν εἰς 20,000,000 νέας δραχμὰς, ἤδη δ’ ἀναβιβάζονται δι’ ἑνὸς ἅλματος εἰς 29,000,000. Τοῦτο δύναμαι νὰ εἴπω, καὶ ἂς μοὶ συγχωρηθῇ ἡ ἔκφρασις, εἶναι τερατῶδες! Ποῦ ἠκούσθη, Κύριοι συνάδελφοι, νὰ αὐξήσουν οἱ τελωνιακοὶ δασμοὶ ἐν διαστήματι ὀλίγων χρόνων κατὰ τὸ διπλάσιον, καὶ ἤδη νὰ ζητῆται πάλιν νέα αὔξησις κατὰ 40%; Ἂς ὑποθέσωμεν, ὅτι εἰς τὴν Γαλλίαν εἰσπράττονται τελωνιακοὶ δασμοὶ παντὸς εἴδους 500,000,000, καὶ ὅτι ἐπιβάλλονται νέοι κατὰ 40% ἐπὶ πλέον, δηλαδὴ ἑτέρων 200,000,000· νομίζετε, ὅτι εἶναι δυνατὸν ἡ εὐδαίμων Γαλλία νὰ ὑποστῇ ἀγογγύστως τὴν αὔξησιν ταύτην; Ἡ αὐτὴ ἀναλογία ὑπάρχει μεταξὺ τῶν 200,000,000 τῆς Γαλλίας καὶ ἡμῶν διὰ τὰ προστιθέμενα 8,000,000, ἅτινα ζητεῖ ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ταῦτα δὲ ἐπιβάλλονται εἰς τὴν ράχιν τοῦ πένητος λαοῦ, δηλαδὴ τοῦ καταναλωτοῦ, καὶ οὐχὶ τοῦ ἐμπόρου, διότι ὁ ἔμπορος, ὠφελούμενος ἐκ τῆς ἐπιβολῆς νέων δασμῶν, δὲν ἀρκεῖται εἰς τὴν εἴσπραξιν αὐτῶν παρὰ τοῦ καταναλωτοῦ, ἀλλ’ εἰσπράττει καὶ κἄτι τι περιπλέον παρ’ αὐτοῦ, λόγῳ ὑπερτιμήσεως τοῦ ἐμπορεύματος ὡς ἐκ τῶν νέων δασμῶν. Ὀφείλομεν, Κύριοι, νὰ προνοήσωμεν περὶ τῆς εὐσυνειδήτου ἐκπληρώσεως τῶν σοβαρῶν καθηκόντων μας καὶ περὶ τῶν συμφερόντων τῶν ἐντολέων μας, ἀδιαφοροῦντες περὶ τῶν συνεπειῶν τῆς ψήφου ἡμῶν, ἂν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐξακολουθῇ ἐμμένων εἰς τὰς ἰδέας αὐτοῦ. Ταῦτα τὰ ὀλίγα ἐνόμισα καθῆκόν μου νὰ εἴπω, ὅπως δικαιολογήσω τὴν ψῆφόν μου, διότι εἶμαι διατεθειμένος νὰ ψηφίσω κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου καὶ τοῦ συναφοῦς αὐτῷ δασμολογίου.

§68ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας προέτεινε τὴν μὴ ἀποδοχὴν τοῦ νομοσχεδίου, περὶ τοῦ ὁποίου συζητοῦμεν, παρέστησε δὲ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι τὸ ζήτημα δὲν εἶναι πολιτικὸν, καὶ ἐστήριξε τὴν τοιαύτην αὐτοῦ ἀξίωσιν, εἰς ὅ,τι ἐγὼ ἄλλοτε εἶπον ἐπὶ ὁμοίων ζητημάτων, ὅτι ταῦτα δὲν ἔπρεπε νὰ ἐξετάζωνται πολιτικῶς, ἀλλὰ κατὰ τοὺς κανόνας τῆς ἐπιστήμης, ἵνα μὴ δεσμευώμεθα ἐκ τῆς πολιτικῆς πιέσεως καὶ ἀποδεχώμεθα, ὅσα τυχὸν δὲν θεωροῦμεν ὀρθά. Καὶ βεβαίως, ἂν τὸ ζήτημα περιωρίζετο εἰς τὴν κατάλληλον διαῤῥύθμισιν τοῦ δασμολογίου, τὸ ζήτημα τοῦτο οὐδὲν ἔχει τὸ πολιτικὸν, καὶ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία θὰ συνεζήτει τὰ περὶ δασμολογίου, τὰ περὶ ταξινομήσεως, τὰ περὶ ἀναλογιῶν ἐν τῷ δασμολογίῳ ἐν πνεύματι πολιτικῷ, θὰ ἀπεδείκνυεν, ὅτι δὲν κατανοεῖ τὸν χαρακτῆρα τοιαύτης συζητήσεως. Ἀλλ’ ὁ πολιτικὸς χαρακτὴρ ἐν τῇ συζητήσει δὲν εἶναι ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον παρέστησεν ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Λακωνίας· ὁ πολιτικὸς χαρακτὴρ ἔγκειται ἀλλαχοῦ. Ἡμεῖς δὲν ἐπεκαλέσθημεν τὸν πολιτικὸν χαρακτῆρα τοῦ ζητήματος, ἀλλ’ ἐπειδὴ περὶ τούτου γίνεται λόγος, νομίζω, ὅτι πρέπει καλῶς νὰ διακρίνωμεν, ποῦ βαδίζομεν. Ὁ πολιτικὸς χαρακτὴρ τοῦ ζητήματος ἔγκειται ἐν τούτῳ, ὅτι, ἐνῷ ὑπάρχει ἀνάγκη πληρώσεως τοῦ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἐλλείμματος, ὑποβάλλονται προτάσεις, ὅπως μὴ συνεισφέρῃ εἰς τὴν πλήρωσιν τοῦ ἐλλείμματος τὸ δασμολόγιον. Ἐὰν οἱ τοῦτο προτείναντες προέτεινον συνάμα καὶ τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἠδύναντο αὐτοὶ νὰ ἀναπληρώσωσι τὸ ἔλλειμμα ἄνευ αὐξήσεως δασμῶν, τὸ ζήτημα θὰ ἦτο πάντοτε πολιτικὸν, ἀλλὰ θὰ ἠδύνατο νὰ θεωρηθῇ εὔλογος ἡ ἀξίωσις τῶν τοιαῦτα ἰσχυριζομένων, ὅπως ληφθῶσιν ὑπὸ σκέψιν αἱ προτάσεις αὐτῶν. Ἀλλ’ ὅταν πάντες οἱ ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ὁμιλήσαντες περὶ τοῦ δασμολογίου προτείνωσι τὴν μὴ ἐπιβολὴν τῶν διὰ τῶν αὐξήσεων ἐπιδιωκομένων νέων φόρων, οὐδὲν δὲ προτείνωσιν, ὅπως ἀναπληρωθῇ τὸ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἔλλειμμα, δικαίως ἡ Κυβέρνησις ἐρωτᾷ, καὶ ποῦ ἠθέλομεν φθάσει, ἀκολουθοῦντες τοιαύτας ἰδέας; Ὅσοι ἀπεπειράθησαν νὰ παραστήσωσιν, ὅτι δὲν ἦτο ἀναγκαία ἡ αὔξησις τῆς φορολογίας κατὰ τοιοῦτον τρόπον, καὶ ὅτι ἠδύνατο ἄλλως νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἀναπλήρωσις τοῦ ἐλλείμματος, οὐδὲν εἶπον πρακτικόν. Ἀπεπειράθη τοῦτο ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, εἰπών, ὅτι θὰ ἀνεζήτει τὴν ἀναπλήρωσιν τοῦ ἐλλείμματος εἰς τὴν ἐκποίησιν τῶν μοναστηριακῶν κτημάτων, ἐνῷ δὲ ἀναγνωρίζει, ὅτι τὸ ἔλλειμμα ἀνέρχεται εἰς 25 ἑκατομμύρια, προβάλλει πρότασιν, ἥτις δὲν δύναται νὰ δώσῃ πλειότερον τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου· προσέθηκεν ὅμως καὶ ἕτερον. Βλέπων, ὅτι δι’ ἑνὸς ἑκατομμυρίου δὲν ἀνεπληροῦτο ἔλλειμμα 25 ἑκατομμυρίων, προσέθηκεν, ὅτι ἐν τῷ δημοσίῳ χρέει δυνάμεθα νὰ καταργήσωμεν τὸ χρεωλύσιον, δυνάμεθα νὰ ἐπιβάλωμεν καὶ φόρον ἐπὶ τοῦ τοκομεριδίου, καίτοι εἴμεθα δεσμευμένοι διὰ συμβάσεων, ὅπως μὴ ἐπιβάλωμεν τοιοῦτον φόρον, καὶ οὕτω νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν ἀναπλήρωσιν μικροῦ ἔτι μέρους τοῦ ἐλλείμματος. Δυνάμεθα ἴσως οὕτω εἰς τὸ 1 ἑκατομμύριον ἐκ τῆς προσόδου τῶν μοναστηριακῶν κτημάτων νὰ προσθέσωμεν 3,700,000, νομίζω, ἐκ τῆς καταργήσεως τοῦ χρεωλυσίου, ἴσως δὲ καὶ ἄλλα τόσα ἐκ φορολογίας τοῦ τοκομεριδίου. Οὕτως ἔφθασεν εἰς 8 ἑκατομμύρια, ἀπέναντι τῶν 25 ἑκατομμυρίων τοῦ ἐλλείμματος, καὶ ἐκεῖ ἐσταμάτησε. Πέραν τούτου δὲν προέβη ὁ κύριος βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης. Ὁ δὲ κύριος βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας προέτεινε καὶ αὐτός, ἐν ὀνόματι ἁπάσης τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὡς εἶπε, κατάργησιν τοῦ χρεωλυσίου· ἡμεῖς δέ, ἐνθυμούμενοι, τί ἠκούσαμεν πρό τινων ἡμερῶν ἀπὸ τῶν βάθρων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι τοιαύτη πρότασις εἶναι τερατώδης, εἶναι βδελυρά, εἴπομεν καθ’ ἡμᾶς αὐτούς· ποῖος ὁμιλεῖ ἐν ὀνόματι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως; ὁ ἀξιότιμος βουλευτής, ὁ ταῦτα προτείνων, ἢ ὁ ἕτερος; Ἄρα ὁ βουλευτής, ὁ θεωρῶν τοιαύτην πρότασιν βδελυράν, δὲν ἀνήκει εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἤ, ἀνήκων εἰς αὐτήν, εἶναι τοσοῦτον ἀσήμαντος, ὥστε ἡ γνώμη του παρορᾶται; Ἄρα ἐν ὀνόματι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐν ὀνόματι τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς, ἐν ὀνόματι τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐκ Λακωνίας, ὡμίλει ὁ κ. βουλευτής;

§69ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχετε λᾶθος, δὲν ὡμίλησα ἐν ὀνόματι ὅλης τῆς Ἀντιπολιτεύσεως.

§70ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ ἠξεύρω, ὅτι ἔχω λᾶθος.

§71ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Διατὶ τὸ λέγετε;

§72ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Διότι εἴπετε ὑμεῖς τὸ λᾶθος τοῦτο, καὶ ἠκούσαμεν χθὲς ἑτέρου βουλευτοῦ, τοῦ βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας, λέγοντος πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον: διατὶ δὲν ἀπηντήσατε εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ὡμίλησεν ἐν ὀνόματι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως; Ἡμεῖς, γινώσκοντες τὰς διαφωνίας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως περὶ τῶν ζητημάτων, περὶ ὧν ἐδογμάτιζεν ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας, ἐνθυμούμενοι τὰ βδελυρὰ καὶ τὰ τερατώδη, ἐφαρμοζόμενα ἐκ τῶν τάξεων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. βουλευτής, δὲν ἠδυνάμεθα νὰ πλανηθῶμεν περὶ τῆς ἀξίας τοιούτων παρατηρήσεων· ἀλλ’ οἱανδήποτε ἔχωσιν ἀξίαν, ταῦτα ἐλέχθησαν χθές, ἂν οὐχὶ παρὰ τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐκ Μεσσηνίας, ἀφοῦ βεβαιοῖ οὗτος, ὅτι δὲν τὰ εἶπε, καὶ φαίνεται, ὅτι κακῶς ἠκούσαμεν, ἀλλ’ ἐλέχθησαν ὁπωσδήποτε, ἀφοῦ ἠκούσαμεν τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας, ὡς τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐκ Κεφαλληνίας, τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐξ Ἀχαΐας, βεβαιούντων, ὅτι ὅσα ἐξετέθησαν παρὰ τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐκ Μεσσηνίας ἦσαν γνώμη τῆς ἀντιπολιτεύσεως καὶ αἰτιωμένων τῆς Κυβερνήσεως, ὡς μὴ ἀπαντώσης εἰς τὰ ἐν ὀνόματι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἀναπτυχθέντα ἀπὸ τοῦ βήματος.

§73ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἴσως ἐκεῖνοι συνεμερίζοντο τὴν γνώμην μου.

§74ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀλλ’ ἡμεῖς θὰ ἀπηντῶμεν εἰς τὰ ἀναπτυχθέντα, καίτοι δὲν ἐλέγοντο παρὰ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀρκεῖ, ὅτι ἐλέγοντο παρὰ προσώπου, τὸ ὁποῖον ἐν τῇ πολιτικῇ κατέχει θέσιν πραγματικῶς διακεκριμένην, ἀρκεῖ ὅτι ἐλέγοντο παρὰ προσώπου, τὸ ὁποῖον ἐπὶ οἰκονομικῶν θεμάτων ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀξιοῖ, ὅπως τῷ δίδωται ἀπάντησις, ἂν αὐτὰ τὰ παρ’ αὐτοῦ λεχθέντα δὲν τῷ ἀφήρουν τὸ δικαίωμα ν’ ἀπεκδέχηται ἀπάντησιν. Προκειμένου περὶ τοῦ δασμολογίου, ἀνέλαβεν ὁ κύριος βουλευτὴς νὰ ὁμιλήσῃ γενικῶς περὶ τῆς πολιτικῆς τοῦ Κράτους· δὲν παρέστη, ὅπως ἦλθε σήμερον ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Λακωνίας, ἵνα ὁμιλήσῃ ἐπὶ τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον συνεζητεῖτο· ἀλλ’ ἔστω, καὶ οὕτως ὁμιλήσαντι, θὰ τῷ ἀπηντῶμεν, ἂν μετὰ ὁμιλίαν περὶ τῆς γενικῆς πολιτικῆς καὶ περὶ τῶν οἰκονομικῶν, ὡς τοῦ θεμελίου τῆς τοιαύτης πολιτικῆς, ἀπέληγεν εἰς συμπεράσματα καὶ δὲν ἄφινεν ἄνευ θεμελίου τὸ οἰκοδόμημα, τὸ ὁποῖον ἐπηγγέλθη, ὅτι ἤθελεν ἀνεγείρει. Παρεδέχθη, ὅτι ὑπάρχει ἔλλειμμα 25 ἑκατομμυρίων, τί δὲ προτείνει πρὸς κάλυψιν τοῦ ἐλλείμματος τούτου; Προτείνει οἰκονομίας ἐν τοῖς Ὑπουργείοις τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν διὰ περιορισμοῦ τῶν δαπανῶν τῶν δύο τούτων Ὑπουργείων εἰς 18 ἑκατομμύρια. Εἶπεν, ὅτι διὰ τοῦ περιορισμοῦ τούτου οἰκονομοῦμεν 10 ἑκατομμύρια· ἀλλ’ ἐὰν ὁ Προϋπολογισμὸς ἡμῶν ἔχῃ ἀναγεγραμμένα ἔξοδα 21 ἑκατομμύρια καὶ 736 χιλ. διὰ τὰ δύο Ὑπουργεῖα, πῶς ὁ περιορισμὸς αὐτῶν εἰς 18 ἑκατομμύρια φέρει ποσὸν, πρὸς ἀναπλήρωσιν τοῦ ἐλλείμματος, ἐκ 10 ἑκατομμυρίων; Τὸ ποσὸν, κατὰ τὸ ὁποῖον περιορίζει ὁ κ. βουλευτὴς τὰς δαπάνας εἶναι 3,700,000, καὶ τοῦτο, ἐὰν ἦναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ, διότι κατὰ τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ἀνέπτυξε περὶ στρατοῦ, οὐδὲ αὐτὴ ἡ οἰκονομία δύναται νὰ πραγματοποιηθῇ. Ἂν μελετήσῃ ὁ κ. βουλευτὴς τὸν στρατιωτικὸν ὀργανισμὸν καὶ τὸν στρατολογικὸν νόμον καὶ πάντα τὰ ἄλλα στρατιωτικὰ νομοσχέδια, ἐκ τῶν ὁποίων ἀποῤῥέει τὸ ποσὸν τῶν 18 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, τὸ ἀναγεγραμμένον ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1887, θὰ ἴδῃ, ὅτι ἡ οἰκονομία δὲν δύναται νὰ προβῇ περαιτέρω. Εἰς τὴν οἰκονομίαν ταύτην, περὶ ἧς ὡμίλησεν ὁ κ. βουλευτὴς, εἰς τὴν μικρὰν ταύτην οἰκονομίαν, ἥτις καὶ δὲν δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ ἐν τοῖς δυσὶ στρατιωτικοῖς Ὑπουργείοις, τί ἄλλο προσέθηκεν ὁ κύριος βουλευτής; Προσέθηκε τὴν κατάργησιν τῶν θέσεων, αἵτινες ἐδημιουργήθησαν ὑπὸ τῶν νῦν κυβερνώντων. Ἀλλ’ ὑπὸ τῶν νῦν κυβερνώντων ἐν συνόλῳ ἀφῃρέθησαν θέσεις, ἠλαττώθη ἡ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ δαπάνη τοῦ προσωπικοῦ, ὥστε καὶ ἐκεῖθεν οὐδέν. Προσέθηκε τέλος τὸ βδελυρὸν, προσέθηκε τὴν μὴ πληρωμὴν, εἴτε διαρκῶς, εἴτε προσκαίρως, τοῦ χρεωλυσίου τῶν δανείων. Τίς δὲ ἡ ἐκ τούτου οἰκονομία; Ἡ ἐκ τούτου οἰκονομία ἀνέρχεται εἰς 3,800,000· ὥστε ἐν συνόλῳ, εἰς ἀναπλήρωσιν ἐλλείμματος 25 ἑκατομμυρίων, προτείνεται ποσὸν 7 ἑκατομμυρίων, καὶ τοῦτο κατὰ πολὺ εἰκονικόν. Τοιαῦτα δὲ προτείνοντες, προκαλοῦσιν εἰς συζήτησιν ἡμᾶς, τοὺς φέροντας προνοίας περὶ ἐξαλείψεως τοῦ ἐλλείμματος διὰ συστήματος πλήρους ἐκ συνδυασμοῦ οἰκονομικοῦ πρὸς προσθήκην φόρων. Τοὺς προτείνοντας τὴν κάλυψιν ἐλλείμματος 25 ἑκατομμυρίων διὰ νομοθετημάτων, προσποριζομένων, εἴτε δι’ ἐλαττώσεως τῶν ἐξόδων, εἴτε δι’ αὐξήσεως τῶν ἐσόδων, ποσὸν ἴσον πρὸς τὸ ἔλλειμμα, προκαλοῦσιν εἰς συζήτησιν οἱ προτείνοντες πρὸς κάλυψιν τοιούτου ἐλλείμματος πρόνοιαν περὶ ἑπτὰ ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Θὰ μᾶς ἐπιτρέψῃ ὁ κύριος βουλευτὴς νὰ ἀναβάλωμεν τὴν πρὸς αὐτὸν συζήτησιν, ἕως οὗ προσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν σπουδαιοτέρας προτάσεις. Παραλείπων ἄρα τὴν γενικὴν συζήτησιν, τὴν ὁποίαν ἐπηγγέλθησάν τινες, ὅτι θὰ προεκάλουν, ἀλλ’ οὐδόλως προεκάλεσαν, μὴ τολμῶντες νὰ διατυπώσωσι γνώμην, διότι δὲν εἶναι γνώμη, ἡ ἀφίνουσα ἄλυτον τὸ πρόβλημα, περιορίζομαι εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κύριος βουλευτὴς ἐκ Λακωνίας. Παρατηρῶ δ’ ἐπὶ τούτων, ὅτι ἡ ἐπίκρισις τῆς προτάσεως ἡμῶν, ἡ γενομένη ὑπ’ αὐτοῦ, ἐπὶ τῷ λόγῳ, ὅτι ἡμεῖς αὐτοὶ ἀνεγνωρίσαμεν, ὅτι τὰς προτάσεις, τὰς ὁποίας σήμερον ὑποβάλλομεν, δὲν ὑπηγόρευσαν λόγοι ἐπιστημονικοὶ, ἀλλὰ μόνη ἡ σκληρὰ ἀνάγκη, ἐνώπιον τῆς ὁποίας ἤδη εὑρισκόμεθα, ἡ ἐπίκρισις αὕτη τοῦ κ. βουλευτοῦ δὲν νομίζω, ὅτι δυσκόλως δύναται ν’ ἀνασκευασθῇ. Ἐνόσῳ τὰ οἰκονομικὰ τῆς χώρας εἶναι τοιαῦτα, ὥστε νὰ ἐπιτρέπηται ἡ ἐπιλογὴ τῶν ἐπιβαλλομένων φόρων, δύναται νὰ γίνῃ ἐπίκρισις πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, διατὶ ἄρα τοῦτον καὶ οὐχὶ ἐκεῖνον τὸν φόρον προτείνει. Ἐνόσῳ τὸ βάρος τὸ φορολογικὸν, τὸ ὁποῖον δύναται ὁ τόπος νὰ βαστάσῃ, δὲν ἐπληρώθη, δύναται ἕκαστος, ἔνθεν τοῦ ὁρίου ἐργαζόμενος, νὰ προβῇ εἰς τὴν διάταξιν τῆς φορολογίας, καθ’ ἣν περὶ τοῦ καταλλήλου τῆς διανομῆς ἔχει γνώμην. Ἀλλ’ ὅταν, ἵνα καλύψωμεν τὸ ἔλλειμμα, ἀναγκαζώμεθα νὰ φθάνωμεν ἕως τοῦ ἐσχάτου ὁρίου τῆς φορολογίας, ποία χωρεῖ ἐπίκρισις περὶ καλῆς ἢ κακῆς ἐπιλογῆς; Καὶ ὅμως, καίτοι δὲν ἔχομεν τὴν ἐπιλογὴν, δὲν ἐφθάνομεν εἰς τὰ παράχορδα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐπρότεινεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Λακωνίας, ὡς μέλος τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὸ 1876.

§75ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἤμην μέλος τότε.

§76ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1876, τῆς ὁποίας δὲν ἦτο μέλος ὁ κ. βουλευτὴς, ἀλλὰ τῆς ὁποίας ἦτο νομίζω ὑποστηρικτὴς, ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη προέτεινε τότε φορολογίαν ½%, ὄχι κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν εἰς τὸ Κράτος ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἀλλὰ κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν ἐν τῷ ἐσωτερικῷ εἰδῶν ἔκ τε τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ τοῦ ἐσωτερικοῦ· ἡμεῖς δὲ ἐλέγομεν τότε πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι δὲν περιήλθομεν εἰς τοιοῦτο σημεῖον, ὥστε νὰ εἴμεθα ὑπόχρεοι νὰ ὑποκύψωμεν καὶ εἰς τοιαύτην ἀνεπιστημονικὴν φορολογίαν, εἰς τοιαύτην φορολογίαν, ὀλεθρίαν διὰ τὴν χώραν, φορολογίαν, ἡ ὁποία δὲν τελεῖται ἐν τοῖς Τελωνείοις, διὰ τῶν ὁποίων χωρίζεται ἡ Ἑλλὰς ἀπὸ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἀλλὰ καταμερίζει τὸ Κράτος δι’ ἐσωτερικῶν τελωνιακῶν ζωνῶν, σκοπουσῶν τὴν φορολόγησιν παρ’ ἑκάστου διαμερίσματος τῆς ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ τῆς ἄλλης Ἑλλάδος εἰσαγωγῆς. Ἔχομεν, τοῖς ἐλέγομεν, τὰ Τελωνεῖα, τὰ ἐπιβάλλοντα δασμοὺς εἰς τὰς προελεύσεις τοῦ ἐξωτερικοῦ· ἐκεῖ φέρετε αὐξήσεις, ἀλλὰ μὴ εἰσάγητε φορολογίαν χάριν γενικῶν ἀναγκῶν διὰ συστάσεως τελωνιακῶν ζωνῶν ἐσωτερικῶν, αἱ ὁποῖαι, πάντοτε κακαὶ, εἶναι ὅμως ἀνεκταὶ μόνον ὅταν πρόκειται δι’ αὐτῶν νὰ εἰσπραχθῶσι τὰ πρὸς τοπικὴν χρῆσιν τοῦ διαμερίσματος, τοῦ διὰ τοιαύτης ζώνης προστατευομένου. Ταῦτα ἐλέγομεν τότε πρὸς τὴν Βουλὴν ἐθαύμασε δὲ ὁ κ. βουλευτὴς, ὅτι ὅσα ἐλέγομεν τότε, αὐτὰ ἐξακολουθοῦμεν φρονοῦντες καὶ ἤδη. Καὶ ἐγὼ θαυμάζω, ὅτι καίτοι δέκα καὶ πλέον παρῆλθον ἔτη ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ὁ κ. βουλευτὴς ἐξακολουθεῖ θεωρῶν, ὅτι ἓν καὶ τὸ αὐτὸ εἶναι ζώνη διαμερίσματος ἐντὸς τῆς χώρας καὶ τελωνιακὴ ζώνη κατὰ τῆς ἔξωθεν εἰσαγωγῆς.

§77ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐλυπεῖτο τότε τὸν λαὸν τῆς Ζακύνθου, ὁ ὁποῖος θὰ ἐπλήρονεν ἥμισυ τοῖς ἑκατὸν περισσότερον.

§78ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅσῳ μικρότερον τὸ ποσὸν, τόσῳ μᾶλλον ἀδικαιολόγητος ἡ πρότασις, διότι, ἂν ἐπεδιώκετο μεγαλείτερον ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἄλλως δὲν ἠδυνάμεθα ν’ ἀποκτήσωμεν, θὰ ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ, ὅτι παρεβιάσθη μὲν ἀρχὴ σωτήριος, ἡ τῆς ἐλευθέρας κινήσεως ἐν τῷ ἐσωτερικῷ, ἀφοῦ ὅμως διὰ τοῦ παραβιασμοῦ τῆς ἀρχῆς ἐπιτυγχάνεται μεγάλη πρόσοδος, ἥτις ἄλλως δὲν ἠδύνατο νὰ ἐπιτευχθῇ, δικαιολογεῖταί πως τὸ ἄλλως φευκτέον τοῦτο μέτρον. Ἡ χάραξις ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος ζωνῶν, ἀποχωριζουσῶν ἀπ’ ἀλλήλων τὰ διαμερίσματα τοῦ Κράτους καὶ τοῦτο πρὸς πορισμὸν ἡμίσεος τοῖς ἑκατὸν ἦτό τι ἀρκούντως ἀδικαιολόγητον, ὅπως μὴ ὑποστηριχθῇ, ὅτε προυτάθη, ἀλλὰ προκαλεῖ τὴν ἀπορίαν, ὑποστηριζόμενον μετὰ παρέλευσιν δεκαετίας ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Τὰ δὲ δέκα ἔτη, τὰ ὁποῖα παρῆλθον ἔκτοτε, ἐπεβάρυνον σπουδαίως τὸ Δημόσιον. Κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο, ἐπεβλήθη εἰς τὸ Δημόσιον τὸ βάρος τῶν δανείων τῶν 60,000,000, τῶν 120,000,000, τῶν 170,000,000, καὶ τὸ βάρος τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ἤτοι βάρος 100 περίπου ἔτι ἑκατομμυρίων. Ταῦτα τὰ ἑκατομμύρια πόθεν θὰ πληρωθῶσι; Κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον θὰ σκεφθῶμεν ἤδη ὑπὸ τὸ κράτος τῶν βαρῶν τούτων, ἅτινα ἐπεβλήθησαν εἰς τὸ Δημόσιον, ἀλληλοδιαδόχως καθ’ ὃν τρόπον, ἐσκεπτόμεθα, ὅτε δὲν ἐπεβαρυνόμεθα ἢ διὰ μικρῶν τινων δανείων, τῶν 25 καὶ 26,000,000 καὶ τῶν 6 καὶ τῶν 4,000,000; διότι ταῦτα ἦσαν τὰ δάνεια τὰ τότε ὑπάρχοντα. Τότε εἴχομεν ἐπιλογὴν περὶ τὴν διάταξιν τῶν οἰκονομικῶν, καὶ τότε ἐλέγομεν: μὴ παριστᾶτε τὰ ζητήματα ταῦτα ὡς πολιτικὰ, διότι δύνανται βέλτιον νὰ διαῤῥυθμισθῶσιν ἄνευ τῆς ἀναμίξεως τῆς πολιτικῆς. Σήμερον ὅμως ἡ πολιτικὴ εἶναι ἀναγκαῖον στοιχεῖον ἐν τῷ ζητήματι. Ἂν εἰς προτάσεις, αἱ ὁποῖαι ἀφορῶσιν εἰς τὴν ἀναπλήρωσιν τοῦ ἐλλείμματος καὶ ἑπομένως εἰς τὴν οἰκονομικὴν ὕπαρξιν τῆς χώρας, ἀντιτάσσητε προτάσεις, αἱ ὁποῖαι ἀφίνουσι τὸ ἔλλειμα χαῖνον καὶ κατ’ ἐλάχιστον μόνον ἐλαττοῦσιν αὐτὸ, αἱ ὁποῖαι, διὰ νὰ ἐλαττώσωσι καὶ κατ’ ἐλάχιστον τὸ ἔλλειμμα, ἀναγκάζονται νὰ παραστήσωσι τὴν Ἑλλάδα, ὡς χρεωκοπημένην ἀπέναντι τοῦ ἐξωτερικοῦ, πῶς δυνάμεθα νὰ μὴ θεωρήσωμεν τὸ ζήτημα ὡς πολιτικόν; Ὡς προεῖπον, ἡμεῖς δὲν ἐνδιαφερόμεθα, ἵνα παραστήσωμεν τὸ ζήτημα ὡς πολιτικὸν, ἡμεῖς δὲν ὡμιλήσαμεν περὶ τοῦ πολιτικοῦ χαρακτῆρος τοῦ ζητήματος τούτου, ἀλλ’ ἀφοῦ ὑμεῖς περὶ τούτου ἠθελήσατε νὰ κάμητε λόγον, ἔπρεπε νὰ ἐξηγήσωμεν, ὁποῖος ὁ χαρακτὴρ τοῦ ζητήματος. Οὐδένα διατρέχει κίνδυνον ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου, ὥστε νὰ ἐπικαλεσθῶμεν τὸν πολιτικὸν αὐτοῦ χαρακτῆρα πρὸς διάσωσιν αὐτοῦ· ἀλλ’ ἡ συζήτησις κατέδειξε τὸν πολιτικὸν τοῦ νομοσχεδίου χαρακτῆρα, ἀφοῦ ὁ σκοπὸς, πρὸς ὃν ζητεῖται ἡ ἀπόῤῥιψις τοῦ νομοσχεδίου, εἶναι ἡ ἀντικατάστασις πολιτικῆς ἄλλης, τῆς πολιτικῆς ἐκείνης, τὴν ὁποίαν σᾶς ἐξέθηκεν ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, τῆς πολιτικῆς ἐκείνης, τὴν ὁποίαν σᾶς ἐξέθηκεν ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας, τῆς πολιτικῆς τῆς χρεωκοπίας. Ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Λακωνίας τὴν ἰδέαν ταύτην ἐξέφρασε πρὸς τὴν Βουλὴν ἐν συμπεράσματι, εἰπὼν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ συζητήσωμεν περὶ τῶν λεπτομερειῶν τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου, ὅτι ἐν γένει τὸ δασμολόγιον καὶ ἡ τελωνιακὴ ἡμῶν νομοθεσία πρέπει νὰ μεταῤῥυθμισθῶσιν, ἑπομένως πρέπει αὐτὸ τοῦτο τὸ δασμολόγιον νὰ καταργήσωμεν. Ποῖον δασμολόγιον; τὸ δασμολόγιον τοῦ 1884; Ἀλλ’ ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Λακωνίας ἦτο Ὑπουργὸς μετὰ τὴν ἰσχὺν τοῦ δασμολογίου τοῦ 1884, καὶ οὐ μόνον δὲν ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν προτάσεις περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ δασμολογίου τοῦ 1884, ἀλλ’ ἀπεναντίας ὑπέβαλε προτάσεις, τεινούσας εἰς ἐπιβάρυνσιν τοῦ δασμολογίου ἐκείνου. Οὐδεμίαν ὑπέβαλε τροποποίησιν, ἀφορῶσαν εἰς βελτίονα διαῤῥύθμισιν τοῦ δασμολογίου ἐκείνου, οὐδεμίαν πρότασιν, ἀφορῶσαν εἰς ἐλάττωσιν τῶν δασμῶν, πολλὰς ὅμως προτάσεις, ψηφισθείσας παρὰ τῆς Βουλῆς καὶ σήμερον ἰσχυούσας, ἀφορώσας εἰς ἐπιβάρυνσιν τοῦ δασμολογίου ἐκείνου. Οὕτω, μεταξὺ ἄλλων, προυτάθη τότε παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνῆκεν ὁ κ. βουλευτὴς, καὶ ἡ αὔξησις τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῶν βοῶν, καὶ ὁ κ. βουλευτὴς λέγει ἤδη: μὴ ψηφίσητε περαιτέρω αὔξησιν, διότι σᾶς τὴν προτείνουσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐθεώρουν ὅτι ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς τῶν βοῶν ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ ἀτέλεια. Βεβαίως, ἐνόσῳ δὲν εἴχομεν τὴν ἐπιβάρυνσιν, τὴν ὁποίαν ἡ τελευταία ἐπιστρατεία ἐπέβαλεν εἰς τὸν τόπον, θὰ ἐπροτιμῶμεν νὰ εἴχομεν ἀτέλειαν κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν τῶν βοῶν. Ἀλλὰ μετὰ τὴν ἀνάγκην, τὴν ὁποίαν ἐδημιούργησεν ἡ τελευταία ἐπιστρατεία, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν τὴν ἀτέλειαν ταύτην. Ἰδοὺ ἡ ἀρχή, ἐπὶ τῆς ὁποίας στηριζόμεθα· ἀλλά, στηριζόμενοι ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ταύτης, ἐργαζόμεθα ἀκολουθοῦντες εἰς τὰ βήματα τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐκ Λακωνίας, διότι ἐκεῖνος πρῶτος προεκάλεσε τὴν ψήφισιν τέλους, ὅπερ ἡμεῖς σήμερον ἐπαυξάνομεν, διότι καὶ ἡ ἀνάγκη ἔκτοτε ηὔξησεν. Εἶναι εὔκολον νὰ παραβάλλωνται προτάσεις, παρὰ Κυβερνήσεως προβαλλόμεναι σήμερον, πρὸς γνώμας, τὰς ὁποίας τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως ταύτης ἐξήνεγκον ἄλλοτε, καὶ ἐκ τῆς παραβολῆς ταύτης τῶν προτάσεων πρὸς τὰς γνώμας ν’ ἀποκαλύπτωνται ἀντιφάσεις, ὑπάρχουσαι ἀπολύτως, ὅταν ἐξετάζῃ τις τὴν πρότασιν καὶ τὴν γνώμην ἀσχέτως πρὸς τὰς περιστάσεις. Ἀλλ’ ἐν τῇ οἰκονομικῇ νομοθεσίᾳ οὐδεμία πρότασις ἔχει ἔννοιαν, εἰμὴ ἐν σχέσει πρὸς τὰς περιστάσεις. Δὲν ἐπιτρέπεται ν’ ἀξιοῖ τις, ὅτι τὸ προταθὲν ἐν περιστάσεσι, κατὰ τὰς ὁποίας ὁ Προϋπολογισμὸς δὲν παρεῖχε δυσχερείας, αὐτὸ τοῦτο πρέπει νὰ προτείνηται καὶ ἐν περιστάσεσι, καθ’ ἃς ὁ Προϋπολογισμὸς παρέχει τὰς μεγίστας τῶν δυσχερειῶν, δυσχερείας τοιαύτας, ὥστε ἡμεῖς μὲν ἐτολμήσαμεν ν’ ἀντιμετωπίσωμεν αὐτάς, οὐδεὶς δ’ ἐκ τῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐτόλμησε νὰ τὰς ἀντιμετωπίσῃ. Ἀνελθόντες ἐπὶ τὸ βῆμα οἱ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀνεγνώρισαν μὲν τὴν ὕπαρξιν, ἀλλ’ οὐδὲ νὰ πλησιάσωσι κἂν εἰς τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναγκαῖα, ὅπως ἐκλείψῃ τὸ κακὸν, ἐπεχείρησαν. Ὅταν οὕτως ἐξετασθῶσιν αἱ προτάσεις ἡμῶν, αἱ φαινόμεναι ἀντιφάσεις θέλουσιν ἀναγνωρισθῆ, ὅτι εἶναι ἀπόῤῥοια τῆς μεταβολῆς τῶν περιστάσεων, ὅτι οὐδόλως εἶναι ἀντιφάσεις, ἀλλ’ ὅτι ἀποῤῥέουσιν ἐξ ἀρχῆς ὑψηλοτέρας, ὅτι σκοποῦσι τὴν σωτηρίαν τῆς πολιτείας. Εἶναι δυνατὸν διὰ φόρων, ἄλλως διαῤῥυθμιζομένων, νὰ ἀναπληρώσωμεν τὸ ἔλλειμμα τοῦ Προϋπολογισμοῦ; εἶναι δυνατὸν ἄνευ ἀναπληρώσεως τοῦ ἐλλείμματος τοῦ Προϋπολογισμοῦ νὰ ὑπάρξωμεν; Μόνον ἂν ταῦτα δὲν ἦναι ἀδύνατα, ὀφείλομεν νὰ ἀναγνωρίσωμεν, ὅτι τὰ παρ’ ἡμῶν προτεινόμενα δὲν εἶναι σύμφωνα πρὸς τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ἄλλοτε ἐξεφράσαμεν, καὶ ὡς τοιαῦτα πρέπει ν’ ἀναθεωρηθῶσιν. Ἀλλ’ ὅταν ἀποδεικνύηται ἐκ πάσης τῆς συζητήσεως, ἡ ὁποία καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς ἐγένετο, ὅτι δὲν ἠδυνήθη νὰ ἐπιχειρήσῃ κἄν τις νὰ προτείνῃ ἄλλο σχέδιον κατ’ ἀντίθεσιν πρὸς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς προετείναμεν, ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ λέγωμεν, τί ὁμιλεῖτε περὶ ἀντιφάσεων; Ἀναγνωρίζετε τὴν ἀνάγκην, ἀναγνωρίζετε τὴν κατάστασιν, οἷαν τὴν παριστῶμεν, καὶ ὅμως ἀποκρούετε τὴν προτεινομένην φορολογίαν. Τίνα ἄλλην προτείνετε; Ἂν δὲν ἀποδέχησθε τὴν αὔξησιν τῶν ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς τελῶν, τουτέστι τὸν φόρον, τὸν ἐπιβαλλόμενον ἐπὶ τῆς παραγωγῆς τοῦ ἐξωτερικοῦ, θέλετε τὴν φορολογίαν πᾶσαν ἐπὶ τῆς παραγωγῆς τοῦ ἐσωτερικοῦ. Τοῦτο εἶναι τὸ ζήτημα· ἡ δὲ πρότασις τοῦ ἐκ Λακωνίας βουλευτοῦ εἰς τοῦτο ἀφορᾷ, διότι, ἐὰν γίνῃ δεκτὴ καὶ δὲν αὐξήσωσι κατὰ 8 ἑκατομμύρια τὰ ἔσοδα τὰ ἐκ τῆς ἔξωθεν εἰσαγωγῆς, συνέπεια θέλει εἶσθαι, ὅτι τὰ ὀκτὼ ταῦτα ἑκατομμύρια θέλουσιν ἐπιβαρύνει τὴν ἐγχώριον παραγωγήν. Οὕτω πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα, ὅταν ὑποβληθῇ εἰς αὐτὴν ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐκ Λακωνίας: Προτιμᾶτε νὰ ἐπιῤῥίψητε τὰ 8,000,000 εἰς τοὺς ἀμέσους φόρους, ἢ προτιμᾶτε νὰ ἐπιβάλητε αὐτὰ, ὡς προτείνομεν ἡμεῖς, εἰς τοὺς ἐμμέσους φόρους, εἰς τοὺς δασμοὺς ἐπὶ τῆς ἔξωθεν εἰσαγωγῆς; Ἐπὶ τούτου τοῦ ζητήματος ἀναμένω τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς.

§79Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§80ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναγκαζόμενος, ἐκ τῶν λόγων τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ν’ ἀνέλθω πάλιν εἰς τὸ βῆμα, ὀφείλω νὰ δώσω ἐν πρώτοις μικρὰν ἐξήγησιν εἰς τὸν ἔντιμον ἐκ Λαρίσσης βουλευτὴν, ὅστις δυσηρεστήθη δι’ ὅσα εἶπον χθὲς περί τινων ἐκ τῶν πρώτων ἀντιπροσώπων τῶν νέων Ἐπαρχιῶν, σχετικῶς πρὸς τὴν ψηφοφορίαν, ἥτις ἐγένετο διὰ τὸ ζήτημα τῆς προσαρτήσεως τῶν ἐπαρχιῶν τούτων. Διὰ τῶν λόγων, οὓς εἶπον, δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ μεμφθῶ τοὺς ἀξιοτίμους ἀντιπροσώπους τῆς ἐποχῆς ἐκείνης· διότι ὁμολογῶ καὶ ἐγὼ, ὅτι, ἀφοῦ οὗτοι ἀπεφάσισαν νὰ ταχθῶσιν ὁριστικῶς εἰς τὴν μερίδα, ἥτις διηυθύνετο τότε παρὰ τοῦ νῦν Πρωθυπουργοῦ, δύσκολον ἦτο βεβαίως εἰς αὐτοὺς νὰ μὴ δώσωσι τὴν ψῆφον αὐτῶν ἐπὶ τῶν πολιτικῶν ζητημάτων κατὰ τὰς ὑπαγορεύσεις αὐτοῦ. Ἠθέλησα μόνον νὰ κατακρίνω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, διότι, εἰ καὶ ἐνδομύχως ἀνεγνώριζεν, ὅτι, κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, οὐδὲν ἄλλο κρεῖττον ἠδύνατο νὰ γίνῃ τοῦ γενομένου, καὶ ἀφοῦ ἐκ τοῦ γεγονότος ἐκείνου ὠφελήθη καὶ ἡ Ἑλλὰς καὶ αἱ νέαι Ἐπαρχίαι, ἠθέλησε νὰ φέρῃ ζήτημα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ νὰ κατακρίνῃ τὴν πρᾶξιν αὐτὴν, παρέσυρε δὲ εἰς τὴν ψηφοφορίαν αὐτὴν καὶ τοὺς ἀξιοτίμους ἀντιπροσώπους τῶν νέων Ἐπαρχιῶν, οἵτινες συνέπεσε νὰ τὸν ἀκολουθῶσι. Τοῦτο ὡμολόγησε καὶ αὐτὸς ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Λαρίσσης, εἰπὼν, ὅτι τότε παρεσύρθησαν ὑπὸ τοῦ ῥεύματος, ὅπερ εὗρον ἐσχηματισμένον, ἐναντίον ἡμῶν. Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργόν. Καὶ πρῶτον παραλείπω ὅσα εἶπε, περὶ τοῦ ὅτι ἐγὼ χθὲς ἐλάλησα ἐν ὀνόματι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, καὶ περὶ τῶν διαφωνιῶν, αἵτινες ὑφίστανται, τῶν μελῶν αὐτῆς πρὸς ἄλληλα, περὶ τῶν ζητημάτων, τῶν ἀπασχολούντων ἡμᾶς. Τὰ τοιαῦτα εἶναι μικρὰ καὶ ταπεινὰ πολιτικὰ τεχνάσματα, ἅτινα οὐδένα ὠφελοῦσι καὶ οὐδένα βλάπτουσι. Μεταβαίνω οὕτω ἀμέσως εἰς τὸ προκείμενον. Εἶναι περίεργος τῷ ὄντι ἡ τακτικὴ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, κατὰ τὴν συζήτησιν πρὸ πάντων τῶν οἰκονομικῶν πραγμάτων. Ἰσχυρίζεται, ὅτι τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους ἐγγίζουσι ν’ ἀναβῶσιν εἰς τὰ 100,000,000, ἐπειδὴ δὲ τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους δὲν ἀρκοῦσι νὰ τὰ καλύψωσι, ζητεῖ νὰ προστεθῶσιν εἰς τοὺς ὑπάρχοντας φόρους καὶ πολλοὶ ἄλλοι. Προσθέτω, λέγει, φόρους ὅπου δύναμαι, διότι οὐδὲν ἄλλο συλλογίζομαι ἢ νὰ λάβω χρήματα, οὐδεὶς δὲ δικαιοῦται νὰ μὲ κατακρίνῃ εἰς τοῦτο. Καὶ ἂν ἔφθασαν τῷ ὄντι εἰς τὴν κατάστασιν ταύτην τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, τίς ἄλλος πλειότερον ὑμῶν πταίει; Ἐλησμονήσατε, κ. Πρωθυπουργὲ, εἰς ποίαν κατάστασιν παρελάβετε τὰ οἰκονομικὰ κατὰ τὸ 1882, καὶ ὅτι αἰτία τῆς σημερινῆς αὐτῶν ἀθλιότητος εἶναι ἡ διοίκησίς σας καὶ ἡ ἐπιμονὴ ὑμῶν, ὅπως μὴ ἀκούητε τὰς προτάσεις καὶ τὰς γνώμας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως; Ἔλεγον χθὲς, ὅτι κατὰ τὸ 1882 εὔκολον ἦτο νὰ διορθωθῶσι τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, καὶ νὰ ἐκλείψῃ πᾶσα ἀνωμαλία. Οὐ μόνον δὲν ἦτο τότε δύσκολον νὰ ἐξισωθῶσι τὰ ἔσοδα πρὸς τὰ ἔξοδα, ἀλλ’ ὑπῆρχε καὶ περίσσευμα 30,000,000 περίπου.

§81ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Καὶ αἱ τοσαῦται ὑποχρεώσεις; Κατεθέσαμεν τὸν πίνακα.

§82ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ πάντα τὰ φιλονεικεῖτε, εἶμαι ἠναγκασμένος, ἐὰν ἔχω τὴν σημείωσιν ἐδῶ, νὰ σᾶς τὴν ἀναγνώσω. (Εὑρίσκει τὴν σημείωσιν). Θέλετε ἀκριβῶς νὰ μάθητε πόσα περισσεύματα παρελάβετε, ὅταν ἤλθετε εἰς τὴν ἐξουσίαν, κατὰ τὸ 1882; Ἀκούσατε.

Οὕτω ἀπέμεινε πραγματικὸν περίσσευμα εἰς χρήματα καὶ εἰς ὑλικὰ πλεῖον τῶν 30,000,000. Παρὰ τοῦτο, κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, οὔτε οἱ ὑπάρχοντες φόροι εἶχον αὐξηθῆ, οὔτε τοσοῦτοι νέοι εἶχον ἐπιβληθῆ, οὐδὲ τοσαῦτα μονοπώλια εἶχον ἱδρυθῆ. Ἐν τούτοις ὑμεῖς κατηναλώσατε τὸ περίσσευμα, ἐπεβάλετε φόρους, ἀφ’ ὧν σεῖς μὲν ὑπελογίζετε, ὅτι ἔμελλον νὰ εἰσπραχθῶσι 30,000,000, ὁ δὲ λαὸς ἐπεβαρύνετο μὲ τὸ διπλάσιον, καὶ μ’ ὅλα ταῦτα οὐδόλως κατωρθώσατε ν’ ἀναπτύξητε τὰ δημόσια ἔσοδα, εἴτε διότι οἱ νόμοι σας ἦσαν ἀτελεῖς, εἴτε διότι ἡ διοίκησίς σας ὑπῆρξεν ἐντελῶς πλημμελής. Συνωμολογήσατε ὑπέρογκα δάνεια, διὰ νὰ κατασκευάσητε στόλους, ὁδοὺς, σιδηροδρόμους καὶ ἄλλα ἔργα· ἀλλ’ οἱ μὲν στόλοι σας περιορίζονται εἰς τὰ φερώνυμα τῶν πτηνῶν καὶ τῶν ποταμῶν πλοιάρια, αἱ δὲ πλεῖσται τῶν ὁδῶν, ἃς κατεσκευάσατε, οὐδόλως εἶναι χρήσιμοι, καὶ διὰ σιδηροδρόμους ὀλίγιστα ἐπληρώσατε, κατηντήσαμεν δὲ σήμερον εἰς τοιαύτην θέσιν, ὥστε καὶ σεῖς οἱ ἴδιοι νὰ ὁμολογῆτε, ὅτι ἡ δημοσία πίστις τῆς Ἑλλάδος κατέπεσεν εἰς τρόπον, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ οὔτε ἑκατὸν χιλιάδων δραχμῶν δάνειον. Ἐνῷ δὲ εὑρίσκεσθε εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, νομίζετε, ὅτι θὰ διορθώσητε τὰ οἰκονομικὰ, ἐξακολουθοῦντες νὰ ἐφαρμόζητε τὴν πλημμελῆ μέθοδον, εἰς ἣν ὀφείλεται ἡ τοιαύτη ἀθλιότης. Ἐπειδὴ δὲ ἡμεῖς λέγομεν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ τῆς αὐτῆς μεθόδου νὰ ἐπέλθῃ ἡ θεραπεία, μᾶς ἐρωτᾶτε, τί δυνάμεθα νὰ πράξωμεν. Τὴν ἐρώτησιν ταύτην δὲν ἔπρεπε ν’ ἀπευθύνητε τώρα εἰς ἡμᾶς, ἀφοῦ δὲν μᾶς ἠκούσατε, ὅτε, καὶ χωρὶς νὰ μᾶς ἐρωτᾶτε, σᾶς ἐλέγομεν, τί ἔπρεπε νὰ πράξητε. Ὑπακούοντες μόνον εἰς τὰς ὑπαγορεύσεις τῆς κεφαλῆς σας, ἐφέρετε τὰ πράγματα εἰς τὸ ἀδιόρθωτον, καὶ τώρα θέλετε νὰ σᾶς εἴπωμεν ἡμεῖς, τί πρέπει νὰ πράξητε; Ἀλλ’ ἀφοῦ ἐπιμένετε εἰς τοῦτο, σᾶς ἀπαντῶμεν. Πρῶτον, ὅπερ ὀφείλετε νὰ πράξητε, εἶναι, νὰ παραιτήσητε τὴν μέθοδον, ἣν ἕως τώρα ἠκολουθήσατε· διότι ἡ ἐξακολούθησις αὐτῆς δὲν δύναται ἢ νὰ ἐπιτείνῃ τὰ ἀποτελέσματα, ἅτινα μέχρι τοῦδε παρήγαγε. Δὲν εἶναι λογικὸν νὰ ὑποθέσωμεν, ὅτι, ἀφοῦ ἐπὶ τέσσαρα ἔτη ἀναγράφοντες εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν περισσεύματα καὶ ἐπιβάλλοντες πρὸς ἐπίτευξιν αὐτῶν νέους φόρους, οὐ μόνον δὲν κατωρθώσαμεν ποτὲ νὰ ἔχωμεν ἰσοζύγιον, ἀλλ’ ἀπ’ ἐναντίας πάντοτε ἔλλειμμα, προβαῖνον ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος εἰς αὔξησιν, δὲν εἶναι, λέγω, λογικὸν νὰ ὑποθέσωμεν, ὅτι, ἐπιβάλλοντες καὶ ἐφέτος νέους φόρους, θὰ κατορθώσωμεν νὰ ἔχωμεν περίσσευμα. Λέγετε, ὅτι διὰ τῆς προσθήκης 22,000,000 δρ. νέων φόρων τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους θὰ ὑπερβῶσι τὰ ἔξοδα. Ἀλλὰ μήπως δὲν ἐλέγετε τοῦτο, κ. Πρωθυπουργέ, καὶ κατὰ τὸ 1883; Καὶ τότε ἐλέγετε, ὅτι σᾶς λείπουν 11,000,000, καὶ ἐπροτείνατε προσθήκην φορολογίας 11,000,000, καὶ ἐψηφίζετο αὕτη.

§83ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὸ τέλος τοῦ ἔτους.

§84ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ὅμως, ἂν καὶ ἐπεψηφίσθη ἡ προσθήκη, ὄχι μόνον δὲν ἐπετεύχθη τὸ ἰσοζύγιον, ἀλλὰ παρουσιάσθη καὶ 10,000,000 δραχμῶν ἔλλειμμα. Τὸ ἑπόμενον ἔτος 1884, ἐγνωστοποιήσατε πάλιν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι σᾶς ἐλλείπουν 14,000,000 διὰ τὸ ἰσοζύγιον, καὶ ἐζητήσατε νέαν αὔξησιν φορολογίας ἐκ 14,000,000· ἐλάβετε καὶ τὴν αὔξησιν ταύτην, διὰ ν’ ἀποκαταστήσητε τὸ ἰσοζύγιον. Καὶ ὅμως τί παριστᾷ ὁ Ἀπολογισμὸς τοῦ 1884; Τὸ καταπληκτικὸν ἔλλειμμα 30,000,000. Καὶ μετὰ τοιαῦτα προηγούμενα, τολμᾶτε νὰ ἐμφανισθῆτε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ νὰ λέγητε, ὅτι: «ἔχω ἔλλειμμα 22,000,000, ἀλλὰ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι τὸ ἔλλειμμα τοῦτο θὰ καλυφθῇ διὰ νέας τῶν φόρων αὐξήσεως»! Νομίζετε δέ, ὅτι θὰ μᾶς κλείσητε τὸ στόμα, λέγοντες πρὸς ἡμᾶς νὰ προσέξωμεν καλῶς, διότι, ἐὰν μὴ ψηφισθῶσιν οἱ νέοι φόροι καὶ δὲν εἰσπραχθῶσι τὰ προϋπολογιζόμενα ποσὰ, ἡ Ἑλλὰς ἐχάθη, αἱ πληρωμαὶ θὰ σταματήσωσι, καὶ ἐξωτερικῶς θὰ ἐπέλθῃ ἀτίμωσις, ἐσωτερικῶς δὲ ἡ παραλυσία καὶ ἡ ἀποσύνθεσις; Καὶ τί ἕτερον λέγομεν ἡμεῖς; Μήπως καὶ ἡμεῖς δὲν ἐπικαλούμεθα τὴν προσοχήν σας καὶ δὲν σᾶς λέγομεν νὰ ἐγκαταλείψητε τὴν σφαλερὰν καὶ τετριμμένην πορείαν, ἣν ἐπὶ τόσα ἔτη ἀκολουθεῖτε, διότι φοβούμεθα — καὶ εὔχομαι νὰ ψευσθῶ — ὅτι, καὶ ἐὰν ψηφισθῶσιν οἱ φόροι, οὓς ζητεῖ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, εἰς τὸ τέλος τοῦ ἔτους θὰ ἔχωμεν ἔλλειμμα, καὶ ἔλλειμμα ἴσως ἀνώτερον τῶν μέχρι τοῦδε παρουσιασθέντων; Καὶ κακὴ ὑπομονὴ, ἐὰν ὑπῆρχεν ἐλπὶς νὰ εὑρεθῶσι καὶ διὰ τὸ ἔλλειμμα τοῦτο δάνεια, ὅπως διὰ τὰ προηγούμενα, ἀλλὰ, δυστυχῶς, ἢ εὐτυχῶς, ἡ πηγὴ τῶν δανείων ἐστείρευσε. Παρῆλθον τὰ ἔτη 1882 καὶ 1883, καθ’ ἃ ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν σᾶς ἔλεγεν, ὅτι ἔβλεπεν ἑκατομμύρια δεξιὰ, ἑκατομμύρια ἀριστερὰ, ἑκατομμύρια ἐμπρὸς καὶ ἑκατομμύρια ὀπίσω. Ὁ νῦν Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν οὐδὲν βλέπει, ἀπεναντίας μᾶς βεβαιοῖ, ὅτι δὲν ἔχομεν πλέον πίστιν οὔτε δι’ ἑκατὸν χιλιάδας δραχμῶν. Προσέξατε λοιπὸν, διότι, ἐὰν ψευσθῶσι καὶ αὐτὴν τὴν φορὰν οἱ ὑπολογισμοὶ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, θὰ ἐπέλθῃ βεβαίως ἡ χρεωκοπία, ἣν ἡμεῖς προσπαθοῦμεν ἐκ παντὸς τρόπου ν’ ἀποφύγωμεν. Καὶ μετὰ τοιαύτας καὶ τηλικαύτας ἀποτυχίας, οὐδεμίαν ἔχει, ὡς βλέπετε, δυσκολίαν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ ἔρχηται εἰς τὸ βῆμα, καὶ νὰ μυκτηρίζῃ τὰς προτάσεις ἡμῶν, χωρὶς νὰ συλλογίζηται, ὅτι, ἐὰν ὑπάρχωσιν ἄξιαι μυκτηρισμοῦ προτάσεις, εἶναι αἱ προτάσεις ἐκείνων, ὧν οἱ ὑπολογισμοὶ ἀπεδείχθησαν τοσοῦτον πλημμελεῖς, καὶ ὧν αἱ ἐπαγγελίαι διεψεύσθησαν τοσάκις. Ἡμεῖς ἔχομεν τὴν τόλμην, στηριζόμενοι εἰς τὰ προηγούμενα, νὰ σᾶς λέγωμεν, ὅτι αἱ προτάσεις, ὅσας φέρετε εἰς τὴν Βουλὴν, εἶναι ἄξιαι μυκτηρισμοῦ, καὶ προκαλοῦσι τὰ μειδιάματα τῶν φρονίμων ἀνθρώπων· διότι οὐδεὶς δύναται νὰ πιστεύσῃ, ὅτι, ἀφοῦ μέχρι τοῦδε τὰ ἔσοδα ἡμῶν δὲν ὑπερέβησαν τὰ 60,000,000, εἶναι δυνατὸν ν’ ἀναβιβασθῶσι διὰ μιᾶς εἰς 97,000,000, καὶ μάλιστα ἐν ἐποχῇ, καθ’ ἣν τὰ πάντα εἰσὶν ἐν παραλυσίᾳ καὶ καθ’ ἣν περιεστάλησαν, ἵνα μὴ εἴπω ἔπαυσαν, αἱ πλεῖσται ἐπιχειρήσεις, ἐμειώθησαν αἱ συναλλαγαὶ, καὶ τὸ χρῆμα παντελῶς ἐφυγαδεύθη ἐκ τοῦ Τόπου. Ἀπέναντι δὲ τῆς στενοχωρίας, εἰς ἣν εὑρισκόμεθα, καὶ τοῦ ἀδιεξόδου, ὅπερ παρουσιάζεται ἐνώπιόν μας, ἡμαρτήσαμεν ἆρά γε, ὑποδείξαντες εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ τὴν πλειοψηφίαν, ὅτι πρέπει ν’ ἀφήσῃ τὴν αὔξησιν τῆς φορολογίας καὶ νὰ τραπῇ ἐπὶ τὰς οἰκονομίας; Καὶ ἐσμὲν ἄξιοι κατακρίσεως, ἐὰν ὁμιλοῦντες ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου δὲν διετυπώσαμεν πάσας τὰς δυναμένας νὰ γίνωσιν οἰκονομίας, μὲ ἄλλας λέξεις, διότι δὲν συνετάξαμεν τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, ὅστις εἶναι ἀποκλειστικὸν ἔργον τῶν Κυβερνήσεων; Ἐὰν σᾶς εἴπομεν νὰ ἀποβλέψητε εἰς τοὺς Προϋπολογισμοὺς τῶν Ὑπουργείων τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Ναυτικῶν, ἐπράξαμεν τοῦτο κατ’ ἀνάγκην, διότι εἰς τὰ ἄλλα Ὑπουργεῖα μεγάλαι οἰκονομίαι δὲν εἶναι δυναταί· ἄλλως τε ἐνθυμούμεθα, ὅτι καὶ ὑμεῖς, συντάξαντες τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1880, κατεβιβάσατε τὰς δαπάνας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν εἰς ἕνδεκα ἑκατομμύρια παλαιῶν δραχμῶν, ὑποσχόμενοι μάλιστα κατὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος νὰ ἐπιφέρητε ἔτι μείζονα ἐλάττωσιν. Εὑρίσκετε ἀσήμαντον πρᾶγμα τὸν περιορισμὸν τῆς δαπάνης διὰ τὰ δύο ταῦτα Ὑπουργεῖα εἰς τὰ 16 ἢ 17,000,000, διότι λέγετε, ὅτι αἱ ἀναγραφόμεναι ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ πιστώσεις μόλις πλησιάζουν τὰ 23, 000,000· ἀλλὰ λησμονεῖτε τὰς πιστώσεις, ἀφοῦ μάλιστα καὶ χθὲς ἀκόμη ἐλάβετε 4,000,000 τοιαύτας, καταλογίσαντες αὐτὰς ἀτόπως ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1886, ἐνῷ ἀνήκουσιν εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ 1887. Σᾶς φαίνεται μικρὸν πρᾶγμα, ἐὰν τὰ 26 ἢ 27,000,000 ἐλαττωθῶσιν εἰς 16 ἢ 17,000,000; Καὶ ὅταν σᾶς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, ἐπανέλαβον δὲ καὶ ἐγὼ, ὅτι δύνασθε ἐν ἐσχάτῃ ἀνάγκῃ νὰ ἀναστείλητε προσωρινῶς τὴν πληρωμὴν τῶν χρεωλυσίων καὶ νὰ οἰκονομήσητε, διότι τοῦτο δὲν εἶναι πραγματικὴ οἰκονομία, ἀλλὰ ν’ ἀνακουφίσητε προσωρινῶς τὸν Προϋπολογισμὸν κατὰ 5 ἢ 6,000,000, μᾶς λέγετε, ὅτι σᾶς συμβουλεύομεν τὴν χρεωκοπίαν, ἐνῷ ἡμεῖς προσπαθοῦμεν νὰ σώσωμεν τὸν Τόπον ἀπὸ τῆς χρεωκοπίας, εἰς τὴν ὁποίαν τὸν ὠθεῖτε μὲ τὰ μέτρα σας. Ὀπισθοδρομήσατε, Κύριοι Ὑπουργοί! Προσέξατε, Κύριοι βουλευταί!

§85ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔρχομαι νὰ συζητήσω πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. βουλευτὴν, διότι θεωρῶ, ὅτι ἡ συζήτησις δὲν εἶναι τῆς παρούσης ὥρας· ἀλλ’ εἰπέ τινα ὁ κ. βουλευτὴς, ἀναγόμενα εἰς τὴν προηγουμένην διοίκησιν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, εἶπέ τινα καὶ περὶ τῆς ἐννοίας τῶν νῦν προτεινομένων, περὶ τῶν ὁποίων πρέπει νὰ δώσω ἐξήγησιν. Εἶπε πρῶτον, ὅτι κατὰ τὴν προηγουμένην ἡμῶν διοίκησιν, κατὰ τὸ ἔτος 1882, παρελάβομεν παρὰ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως ποσὸν 30 ἑκατομμυρίων, τὸ ὁποῖον διεθέσαμεν εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς διοικήσεως τῆς ἡμετέρας. Τοῦτο εἶναι ὅλως ἀνακριβὲς, καὶ συμβαίνει δυστυχῶς παρὰ τῷ κ. βουλευτῇ καὶ ἐν τῇ περιόδῳ ταύτῃ, ὅ,τι τῷ συνέβαινε καὶ ἐν προηγουμέναις περιόδοις. Τὴν ἀνακρίβειαν ταύτην εἶπε κατὰ τὸ 1883, τὴν ἐπανέλαβε καὶ κατὰ τὸ 1884, ἐλπίζων, ὅτι εἶχε λησμονηθῇ ἡ ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν τῷ ἐδώκαμεν, τὴν ἐπανέλαβε καὶ κατὰ τὸ 1885· ἤδη δὲ, ἐπειδὴ εἶναι νέα περίοδος, ἐν τῇ ὁποίᾳ ὡς χθὲς ὁ ἴδιος ἀνέφερεν, ὑπολογίζει, ὅτι ὑπάρχουσι περὶ τοὺς 70 νέοι βουλευταὶ, ἐνόμισεν, ὅτι ἔχει αὐτοὺς πρόχειρα θύματα, ἵνα κάμῃ αὐτοὺς νὰ πιστεύσωσι τὴν ἀνακρίβειαν ταύτην. Ἀλλ’ ἡ δοθεῖσα ἀπάντησις, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ πίνακος, τὸν ὁποῖον ἔχω ἐνταῦθα, εἶναι, ὅτι τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον εἰσεπράξαμεν ἡμεῖς, τὸ ἀναγόμενον εἰς τὸ 1881, ἀνήρχετο εἰς 26,652,000, τὸ ποσὸν δὲ, τὸ ὁποῖον ἐδαπανήσαμεν διὰ λογαριασμὸν τοῦ 1881, ἀνήρχετο εἰς 21,360,000. Καταθέτω τὸν πίνακα τοῦτον, καὶ ὅταν ἄλλοτε ἐπαναλάβῃ ὁ κ. βουλευτὴς ταὐτὰ, θὰ παρακαλέσω τὸ Προεδρεῖον νὰ ἀναγνώσῃ ἁπλῶς τὸν πίνακα, διὰ νὰ μὴ κοπιάζω ἐγὼ ἀπὸ τοῦ βήματος.

§86ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ προσθέσω καὶ ἐγὼ, τὰ ἄλλα τὰ ὁποῖα παρελείψατε.

§87ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐπίσης ἐν προηγουμένῃ ἐποχῇ ἀπήντησα, εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. βουλευτὴς περὶ αὐξήσεως τῶν δαπανῶν, προελθούσης ἐκ τῆς ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῇ προηγουμένῃ αὐτῆς διοικήσει. Καὶ τότε ἰσχυρίζετο ὁ κ. βουλευτὴς, ὅτι παρουσιάζομεν Προϋπολογισμὸν πολὺ ἐξωγκωμένον, ἰδίως ἀπέναντι τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1880, καὶ εἶπεν, ὅτι εἰς οὐδὲν ἄλλο ὠφείλετο ἡ ἐξόγκωσις αὕτη τοῦ Προϋπολογισμοῦ, εἰμὴ εἰς τὴν τάσιν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως πρὸς πολυτελεῖς δαπάνας καὶ διασπάθησιν τῶν δημοσίων ἐσόδων. Καὶ τότε ἀπήντησα πρὸς τὸν κ. βουλευτὴν, ἀπαριθμῶν ἁπάσας τὰς δαπάνας, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐπεβάλλοντο ἐξ ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως τῆς τότε, τουτέστιν ἐξ ἡμῶν, ἀλλ’ ἐξ ἐνεργείας προηγουμένων Κυβερνήσεων, εἰς ἣν ηὐθύνετο ὁ κ. βουλευτὴς, πολὺ μᾶλλον ἢ ἡμεῖς. Παραλείπων δὲ τὰς ἄλλας δαπάνας, ὅσαι ἐπεβάλλοντο ἐπὶ πλέον, ἕνεκα λόγων ἀσχέτων πρὸς τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, καὶ περιοριζόμενος εἰς μόνας τὰς αὐξήσεις τὰς ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τῶν δημοσίων χρεῶν, εἶπον τότε, ὅτι εἴχομεν προσθήκην ἐξόδων ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ: «ἐκ τοῦ δανείου τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας 444,000 δραχμῶν, ἐκ τοῦ δανείου τῶν 60,000,000 8,667,000, ἐκ τοῦ δανείου τῶν 120,000,000 7,804,000, ἐκ τοῦ δανείου τῆς ὁδοποιΐας 150,000, ἐξ ἐξόδων ὑπηρεσίας δανείων 1,250,000 κ. τ. λ.» Ταῦτα εἶπον, ἐκ τῶν σημειώσεων τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, ἐν τῇ ἀγορεύσει μου τῇ τότε, δὲν ἔρχομαι δὲ τώρα νὰ ἀναφέρω τοὺς ἀριθμούς. Ἴσως ἐν τῇ γενικῇ συζητήσει θεωρήσω ἀναγκαῖον νὰ ἐπαναλάβω πάντα ταῦτα. Ὅ,τι θέλω νὰ παραστήσω ἤδη εἰς τὴν Βουλὴν, εἶναι, ὅτι πάντα, ὅσα εἶπεν ὁ κ. βουλευτὴς, ἀνεσκευάσθησαν δι’ ἀριθμῶν, ἀπεδείχθη δὲ, ὅτι αἱ αὐξήσεις εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1883 ἀνάγονται εἰς ὑποχρεώσεις ἀναληφθείσας πρὸ τῆς εἰσόδου ἡμῶν εἰς τὰ πράγματα. Αὕτη ἡ ἀπόδειξις ἐδόθη ἐν πολλαῖς ἀγορεύσεσί μου, ἰδίως δὲ κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 10 Φεβρουαρίου 1883. Ἤδη ὁ κ. βουλευτὴς ἦλθεν ἐπὶ τὸ βῆμα, κατόπιν ὅσων ἐγὼ εἶπον περὶ τοῦ κενοῦ τῆς ἀγορεύσεώς του τῆς χθεσινῆς, ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦ ἐλλείμματος. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι ὁ κ. βουλευτὴς χθὲς προέτεινε μέτρα τινὰ πρὸς κάλυψιν τοῦ ἐλλείμματος, ὅτι τὰ μέτρα ταῦτα ὑπολογίζω ὡς ἀποφέροντα, τὰ μὲν ἐξ οἰκονομιῶν ἐπὶ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους, δραχμὰς 3,600,000, τὰ δὲ ἐκ τῆς χρεωκοπίας ἐπὶ τῶν δανείων, διὰ τῆς ἀναβολῆς τῆς πληρωμῆς τοῦ χρεωλυσίου, 3,777,000, ἑπομένως ὅτι ἐξ ἀμφοτέρων ἔχομεν στρογγύλον ποσὸν 7,000,000. Ἠρώτησα τὸν κ. βουλευτὴν, τί προτείνει ἄλλο μέχρι τῶν 25,000,000· λέγει, ὅτι προτείνει οἰκονομίας, ὧν αἱ κυριώτεραι ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι δὲν δύναται ἐν λεπτομερείᾳ νὰ τὰς ἀναπτύξῃ, ἀλλ’ ὅτι ἀνέρχονται εἰς 3,600,000, τουτέστιν εἰς αὐτὸ τὸ ποσὸν, τὸ περιλαμβανόμενον ἐν τοῖς ἑπτὰ ἑκατομμυρίοις. Δὲν θαυμάζω, ὅτι δὲν δύναται ὁ κ. βουλευτὴς, ν’ ἀναπτύξῃ ἐν λεπτομερείᾳ τὰς οἰκονομίας ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν, ἐξ ὧν ἀπεκδέχεται τοιαῦτα ποσὰ, διότι πολὺ κατεγίναμεν κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ εἰς τὸν περιορισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργείου, καὶ περιεστείλαμεν αὐτὰ εἰς τὸ κατώτατον· ἀλλ’ ἔστω, ἔχομεν ἐν συνόλῳ 7,000,000, μέχρι δὲ τῶν 25,000,000 τί ἕτερον μᾶς προσφέρει ὁ κ. βουλευτής; Χθὲς μᾶς εἶπέ τι, τὸ ὁποῖον σήμερον δὲν ἐπανέλαβε· μᾶς προέτεινε τὴν κατάργησιν τῶν προσθέτων δαπανῶν τῆς Κυβερνήσεως. Ἄν τοῦτο δεχθῶμεν καὶ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ παρελθὸν, θὰ καταλήξωμεν εἰς αὔξησιν δαπανῶν καὶ οὐχὶ εἰς ἐλάττωσιν. Εὐθὺς ὡς ὁ κ. βουλευτὴς ἐζήτησε τὸν λόγον, εἶπον κατ’ ἐμαυτόν: ἰδοὺ τέλος θὰ ἀκούσωμεν τὸ σύστημα καὶ θὰ δυνηθῶμεν νὰ συζητήσωμεν, ὅταν ἐπιστῇ ἡ ὥρα. Ἀνέρχεται ὁ κ. βουλευτὴς ἐπὶ τὸ βῆμα, ἀλλ’ οὐδὲν προτείνει· καταγγέλλει δὲ μόνον τὸν κατ’ αὐτὸν ὑπεύθυνον, ἐπὶ τῇ παρούσῃ καταστάσει, νομίζων, ὅτι, ἔστω καὶ ἂν ἦσαν ἀκριβῆ ὅσα λέγει, ἐνῷ αὐτὸς γινώσκει κάλλιστα, ὅτι πάντα ταῦτα ἀνεσκευάσθησαν, ἔχει σημασίαν τινὰ πρὸς τὸ προκείμενον ὁ καθορισμὸς τῆς εὐθύνης, καὶ ὅτι παρὰ τοῦ ἀξιοῦντος νὰ διευθύνῃ τὰ οἰκονομικὰ τῆς χώρας οὐδεμίαν ἄλλην ἀπεκδέχεται αὕτη συμβολὴν ἐν τῷ προκειμένῳ ἢ ἀναδρομικὴν ἔρευναν περὶ τῶν ὑπευθύνων. Μήπως ἡμεῖς, διότι ἐγινώσκομεν, ὅτι ὑπεύθυνος εἶναι ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας ἐπὶ τῇ κακῇ καταστάσει τῶν οἰκονομικῶν τῆς χώρας, ἐπεκαλέσθημέν ποτε τὰ τῆς εὐθύνης αὐτοῦ, ἵν’ ἀπαλλαγῶμεν ἀπὸ τοῦ βάρους, ὅπως προνοήσωμεν περὶ τῆς καταστάσεως ταύτης; Ἐν τοιαύτῃ καταστάσει δὲν διενοήθημεν νὰ εἴπωμεν: τί πρὸς ἡμᾶς; ὑπεύθυνος εἶναι ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας· ἐκεῖνος διεσπάθησε τὰ δημόσια· παρελάβομεν τὸν Προϋπολογισμὸν μὲ ἔλλειμμα, οὐδὲν ἔχομεν νὰ παρουσιάσωμεν εἰς τὴν Βουλὴν εἰς ἀναπλήρωσιν αὐτοῦ. Δὲν εἴπομεν ταῦτα, οὐδέ, ὅτι, ἐπειδὴ εἶναι ὑπεύθυνος ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας, ἡμεῖς δὲν σκεπτόμεθα περὶ τῆς ἀνορθώσεως τῶν οἰκονομικῶν τῆς χώρας· οὐδ’ ἐνεθυμήθημεν τὸν κ. βουλευτὴν ἐκ Μεσσηνίας. Ἀπέναντι δυσδιεξιτήτου δυσχερείας παρηγκωνίσαμεν πᾶσαν προσωπικὴν σκέψιν, πᾶσαν σκέψιν περὶ τοῦ ὑπευθύνου καὶ εἰς μόνην περιωρίσθημεν τὴν ἔρευναν περὶ τοῦ τρόπου τῆς θεραπείας. Ἐπιζητεῖτε οἰκονομίας ἐν τῇ νομοθεσίᾳ, ἐν τῇ ἐκτελέσει. Ἀλλὰ γινώσκει ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας, ποίας σήμερον ἐν τῇ ἐκτελέσει πραγματοποιοῦμεν οἰκονομίας; γινώσκει, ποία εἶναι ἡ δύναμις τοῦ στρατοῦ σήμερον; Περιωρίσαμεν τὰς δαπάνας ἐν τῇ ἐκτελέσει κάτω καὶ αὐτῆς τῆς περιστολῆς, ἣν νομοθετικῶς εἴχομεν τάξει, ἀφοῦ δὲ εἴδομεν, ὅτι μετὰ τὴν πραγματοποίησιν τοσούτων οἰκονομιῶν ὑπελείπετο πάλιν μέγα ἔλλειμμα, ὑποβάλλομεν σύστημα οἰκονομικῆς ἀνορθώσεως ἄρτιον, καὶ νομίζομεν, ὅτι ἔχομεν τὸ δικαίωμα ἀπέναντι ἀρτίου συστήματος, νὰ ζητῶμεν παρὰ τῶν μὴ συμφωνούντων μεθ’ ἡμῶν ἐπίσης σύστημα ἄρτιον, καὶ νὰ ἀρνώμεθα εἰς αὐτοὺς τὸ δικαίωμα ν’ ἀντιτάττωσιν εἰς τὸ σύστημα ἡμῶν προσωπικὰς ἐγκλήσεις. Ἀπεδείξαμεν ἐν καιρῷ τὸ ἀνυπόστατον τῶν ἐγκλήσεων τούτων, ἀπεδείξαμεν τὸ ὅλως ἀνεύθυνον ἡμῶν ἐπὶ τῇ παρούσῃ τῶν οἰκονομικῶν καταστάσει, ἀλλὰ δὲν ἐθεωρήσαμεν, ὅτι τὸ ἀνεύθυνον ἡμῶν ἐν τῷ παρελθόντι μᾶς ἀπήλλαττε τῆς ὑποχρεώσεως νὰ ἐργασθῶμεν περὶ τοῦ μέλλοντος, ἐπετελέσαμεν δὲ τὸ ἐπιβαλλόμενον ἡμῖν καθῆκον, ὅπως προνοήσωμεν περὶ τῆς ἀναπληρώσεως τοῦ ἐλλείμματος· καὶ ἂν ἡ Βουλὴ θελήσῃ νὰ ψηφίσῃ τὰ μέτρα, περὶ τῶν ὁποίων ἡμεῖς προενοήσαμεν, ἔχομεν τὴν πεποίθησιν, ὅτι θὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἀναπλήρωσις τοῦ ἐλλείμματος. Ἀλλὰ καὶ περὶ τούτου ἐῤῥήθη: διατί θὰ σᾶς πιστεύσωμεν; μήπως ἐν τῷ παρελθόντι δὲν ἐπλανήθητε; μήπως τὰ πράγματα δὲν ἀπέδειξαν, ὅτι κακῶς ὑπελογίσατε ἄλλοτε; Δὲν ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι τὰ πράγματα ἀπέδειξαν τοῦτο, καὶ λεπτομερὴς ἐξέτασις θέλει ἀποδείξει, διατὶ οἱ Προϋπολογισμοὶ δὲν ἐπραγματοποιήθησαν, καὶ κατὰ πόσον ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας εἶναι ὑπεύθυνος εἰς τοῦτο. Ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας προσποιεῖται, ὅτι δὲν ἐννοεῖ, ἢ δὲν ἐνθυμεῖται, ὅτι τὰ νομοσχέδια, δι’ ὧν ἐπιδιώκομεν τὸ ἰσοζύγιον, δὲν ἐπεψηφίσθησαν, καὶ τοῦτο, διότι ἀπεχώρει ὁ κ. βουλευτής, ἐπιῤῥίπτων ἤδη εἰς ἡμᾶς τὴν εὐθύνην τῆς μὴ ψηφίσεως αὐτῶν, λόγῳ, ὅτι εἴχομεν τὴν πλειοψηφίαν, καὶ παρορῶν, ὅτι εἰς οὐδὲν μᾶς ὠφέλει ἡ πλειονοψηφία, ἀφοῦ δὲν εἴχομεν, ἀπαρτίαν. Ἀλλ’ ἀφίνω τὸ ζήτημα τῆς εὐθύνης. Δὲν ἔρχομαι εἰς τὴν Βουλὴν, ἀξιῶν, ἵνα ἔχητε γνώμην περὶ τῶν νομοσχεδίων, ἀρυομένην ἐκ τῆς πεποιθήσεως ἐπὶ τοὺς συντάξαντας αὐτά· ἔρχομαι φέρων προτάσεις, αἵτινες εἶναι τὸ πόρισμα μελέτης, ἧς τὰ στοιχεῖα εἶμαι ἕτοιμος ν’ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν, ἵνα ἐκ τούτων σχηματίσῃ γνώμην· ἔρχομαι πρόθυμος πρὸς πᾶσαν ἐπὶ τῶν πραγμάτων συζήτησιν, οὐχὶ δὲ εἰς συζητήσεις προσωπικὰς, τεινούσας εἰς ταπείνωσιν τῆς Βουλῆς. Ἐπὶ τῶν πραγμάτων ἤκουσα μόνον γενικότητας. Διατηρῶ ἔτι τὴν ἐλπίδα, ὅτι αὐτοὶ οὗτοι, οἵτινες περιωρίσθησαν εἰς γενικότητας, θέλουσιν εἰσέλθει εἰς λεπτομερείας καὶ θέλουσιν ἀναπτύξει τὸ ζήτημα ὡς ἐμπρέπει, διότι ἔχουσι καὶ τὴν ἱκανότητα νὰ τὸ πράξωσι, καὶ τότε θὰ ἀποδείξω, ὅτι οὐδὲ εἷς προσήχθη παρ’ ἡμῶν ἀριθμὸς, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι προϊόν βασάνου ἐνδελεχοῦς, καὶ ὅτι τοὺς προσαχθέντας ἀριθμοὺς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀμφισβητήσῃ τις, οὔτε προκειμένου περὶ τοῦ παρελθόντος, οὔτε προκειμένου περὶ τοῦ μέλλοντος. Εἰς γενικότητας ὅμως περιορισθέντες μέχρι τοῦδε οἱ ἀγορεύσαντες, εἶπον, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν ἠδυνήθη νὰ βαστάσῃ φορολογίαν ἀνωτέραν τῶν 60,000,000. Ταῦτα ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης.

§88ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἔδωκεν, εἶπον, πλειότερα τῶν 60,000,000.

§89ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀπόδειξις τοῦτο, καθ’ ὑμᾶς, ὅτι δυσκόλως δύναται νὰ δώσῃ πολλῷ πλείονα· δύναται ὅμως νὰ φθάσῃ μέχρις 70,000,000. Ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας εἶπεν, ὅτι οἱ φόροι οἱ κείμενοι ἄνευ προσθηκῶν δύνανται νὰ μᾶς δώσωσιν 76,000,000, ἀνταποκρινόμενα πρὸς τὰ 70 ἑκατομμύρια τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης, διότι πρόκειται περὶ 76 ἑκατομμυρίων βεβαιωτέων, ἐνῷ ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ἐννοεῖ εἰσπραττόμενα. Οἱ δύο ἀξιότιμοι βουλευταὶ στηρίζονται ἐπὶ τῆς ἰδέας, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν δύναται νὰ βαστάσῃ πλέον τῶν 70,000,000, καὶ τοῦτο ἐκ τῆς πείρας τοῦ παρελθόντος. Ἀλλ’ ἡ πεῖρα τοῦ παρελθόντος εἰς τί περιστρέφεται; εἰς προσόδους μεταλλικοῦ, οὐχὶ εἰς προσόδους χαρτίνους. Σήμερον περὶ τίνος προσόδου πρόκειται; Ὁμιλοῦσιν οἱ ἀξιότιμοι βουλευταὶ περὶ 96,000,000, ἀλλ’, ὡς γνωρίζετε, πρόκειται περὶ 93 ἑκατομμυρίων ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, ἀλλὰ καὶ ταῦτα εἶναι τὰ βεβαιωθησόμενα, δὲν θέλουσιν εἰσπραχθῆ δὲ πάντα· ἐκ τούτου ἡ ἐλάττωσις 8 ἢ 10%, κατὰ τὰς περιστάσεις. Ἀφαιροῦντες τὰ 10%, ἔχομεν ἄρα 84,000,000 ἢ 85· ἀλλὰ καὶ τὰ 85 ταῦτα εἶναι χάρτινα ἑκατομμύρια (θόρυβος). Δὲν πρόκειται περὶ ἀρτίου νομίσματος· πρέπει ἄρα νὰ ἀφαιρέσωμεν τὴν διαφορὰν τοῦ χαρτίνου πρὸς τὸ ἄρτιον νόμισμα, τουτέστιν 25 ἕως 30%, καὶ ἂν ἀφαιρέσωμεν 24,000,000 ἀπὸ τῶν 84 ἑκατομμυρίων, ἔχομεν 60,000,000· ἐκ τούτων πάλιν, ἂν ἀφαιρέσωμεν ὅσα δὲν προέρχονται ἐκ φορολογίας, φθάνομεν κάτω τῶν 40,000,000 πραγματικῆς φορολογίας, ἣν δὲν δύναται νὰ βαστάσῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαός.

§90ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς τὰ καταβιβάζετε εἰς 40,000,000;

§91ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Διότι εἶναι εἰς χάρτινον νόμισμα· ἀναγάγετε αὐτὸ εἰς ἄρτιον νόμισμα καὶ μετὰ τὰς ἄλλας διακρίσεις ἔχετε ταύτην τὴν διαφοράν. Διατὶ εἶπον ταῦτα; Ἄρα τὰ εἶπον ὡς σπουδαῖα; Οἱ ἀριθμοὶ εἶναι ἀκριβεῖς· πᾶν ὅ,τι εἶπον εἶναι ἀκριβὲς, ἀλλὰ τὸ πόρισμα δὲν εἶναι ἀκριβὲς, διότι ἔχει ἀφετηρίαν, ἣν δὲν παρέσχον ἐγὼ, ἀλλ’ ἥτις καθωρίσθη ὑπὸ τῶν ἀξιοτίμων βουλευτῶν, τῶν προκαλεσάντων τὴν συζήτησιν. Ἡ ἀκριβολογία ἐπὶ τῶν σκέψεων τῶν κ. κ. βουλευτῶν, ἄγει εὐθὺ εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅπερ ἠκούσατε. Ἂν θεωρῶμεν τὸ συμπέρασμα γελοῖον, δυνάμεθα ἐξ αὐτοῦ νὰ κρίνωμεν περὶ τῶν ἰσχυρισμῶν, ἐξ ὧν ἀποῤῥέει.

§92ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται ἡ συζήτησις περατωμένη. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου).

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2. Ἔχομεν τροπολογίας.

§95ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ δὲν παραδέχεται ὁ κ. Πρωθυπουργὸς κἀμμίαν τῶν τροπολογιῶν, τὰς ἀποσύρομεν.

§96ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Μόνον τὴν τροπολογίαν τοῦ ἀριθμοῦ 242 τοῦ πίνακος σελ. 39 ἀποδέχομαι, ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «242 α) Σωλῆνες ἐκ σιδήρου καὶ δοκοὶ σιδηραῖ διὰ πάτωμα οἰκιῶν εἰς σχῆμα Τ καὶ ἄλλαι· γενικὸς εἰσαγωγικὸς δασμὸς 5, συμβατικὸς 10.242 β) Ἕτερα εἴδη ἐκ χυτοῦ σιδήρου εἰς φυσικὴν χροιὰν, ἢ λελευκασμένα, ἢ κασσιτερωμένα, ἢ ἐπικεχρισμένα κτλ.· γενικὸς εἰσαγωγικὸς δασμὸς 10, συμβατικὸς 10».

§97ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. (Κ τόπιν γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 2 ἕως 13 τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 14. Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, εἰς ἀντικατάστασιν τοῦ ἐδαφίου 1ʹ, ἔχουσα ὡς ἑξῆς·

§99ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Τὰ πρὸς χρῆσιν τῆς Δημοσίας ὑπηρεσίας εἰσαγόμενα εἴδη, ὡς καὶ οἱ ὑπὸ τῶν δήμων εἰσαγόμενοι σωλῆνες πρὸς κατασκευὴν ὑδραγωγείων ἐπὶ τῇ εἰδικῇ ἀδείᾳ τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ.»

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις; Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζονται εἶτα ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 15–27).

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 28. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 28 ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καθ’ ἣν ἀντικαθίσταται τὸ τελευταῖον μέρος τοῦ ἄρθρου καὶ ἀπὸ τῆς λέξεως «ἐγκρινομένης» διὰ τῶν ἑξῆς.

§102ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἐγκρινομένης τῆς γενομένης εἰσπράξεως ἐπὶ τῇ βάσει τῶν εἰς τὴν προηγουμένην καὶ εἰς τὴν παροῦσαν Βουλὴν ὑποβληθέντων δασμολογίων, τῶν περὶ τούτων σχεδίων νόμων καὶ τῶν ἀνωτέρω συμβάσεων.»

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ οὕτω τροπολογηθὲν ἄρθρον παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἐπίσης ἐγένετο δεκτὸς ὁ προσαρτώμενος εἰς τὸ νομοσχέδιον δασμολογικὸς πίναξ, μετὰ τὴν γενομένην τροποποίησιν, προτάσει τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἤτοι τὴν ἀντικατάστασιν τῶν ἐν σελίδι 39 ἀριθ. 242, ὡς ἀνωτέρω).

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον....

§105ΤΙΝΕΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. (Ἐγείρονται ὑπὲρ τοὺς 15).

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου λέγουσι Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν κκ. Καλογεροπούλου καὶ Παπαλέξη, κατὰ τὸ ἑπόμενον Πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 106. Ἐκ τούτων 81 εἶπον Ναί, καὶ 25 εἶπον Ὄχι. Ἑπομένως ἐγένετο δεκτὸν καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ. συζήτησιν. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 8½ μ. μ.