1887.03.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 29

τῆς 9 Μαρτίου 1887.

(Δευτέρα).

Ὥρᾳ 3 μ. μ.

Εὑρεθείσης τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐνεκρίθησαν.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλογερόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§2ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ἐπιθυμῶ νὰ ζητήσω πληροφορίας τινὰς παρὰ τοῦ σεβαστοῦ φίλου μου καὶ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ. Πρὸ χρόνου ἀρκετοῦ ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Νομαρχίαν Χαλκίδος οἱ ἀπολογισμοὶ τῶν δήμων, ἐν οἷς καὶ οἱ ἀπολογισμοὶ τοῦ δήμου Χαλκιδέων τῶν ἐτῶν 1884 καὶ 1885, ἀλλὰ μέχρι τοῦδε οὐδὲν γινώσκομεν περὶ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ἐξελέγξεως, οὔτε ἡμεῖς, οὔτε οἱ ἔχοντες ἐνδιαφέρον συμπολῖταί μας. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω παρὰ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅταν λάβῃ πληροφορίας, πόθεν προκύπτει ἡ ἐπὶ τῶν ἀπολογισμῶν αὐτῶν βραδύτης, καὶ ἐπιθυμῶ νὰ μάθω τοῦτο, διότι, ὡς ἐπληροφορήθην παρὰ πολλῶν φίλων μου, πολλὰ θρυλλοῦνται ἐπὶ τοῦ προκειμένου, πολλοὶ δὲ διαδίδουσιν, ὅτι ἐν τῇ διαχειρίσει ταύτῃ ὑπάρχουσι καὶ πράξεις κολάσιμοι. Ἐννοεῖται, ὅτι, μὴ ἔχων τοὺς ἀπολογισμοὺς καὶ τὰ στοιχεῖα πρὸς ἐξέλεγξιν, δὲν δύναμαι ν’ ἀποφανθῶ περὶ τοῦ βασίμου τῶν διαδιδομένων. Φρονῶ ὅμως, ὅτι ἡ ταχύτης περὶ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἀπολογισμῶν τούτων διττῶς εἶναι ὠφέλιμος· διότι, ἐὰν πράγματι τὰ διαδιδόμενα ἔχωνται ἀληθείας, πρέπει πᾶσα κολάσιμος πρᾶξις νὰ ὑποβληθῇ πρὸς καταδίωξιν εἰς τὴν ἁρμοδίαν Ἀρχὴν, ἐὰν δὲ τοὐναντίον, πρέπει νὰ φιμωθῶσιν οἱ διαδώσαντες τὰ τοιαῦτα. Ὅταν ὁ κ. Ὑπουργὸς μοὶ δώσῃ τὰς πληροφορίας, θέλω ἐπανέλθει. Ἐπειδὴ νῦν εὑρίσκομαι ἐπὶ τοῦ βήματος, ὑπομιμνήσκω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ὑπέβαλον πρότασιν νόμου περὶ δικαστικῆς ὑπαγωγῆς εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Βώλου τῆς ἐπαρχίας Σκοπέλου. Τὸ νομοσχέδιον ἤδη ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιτρέψῃ νὰ τεθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνει ἡ Βουλή;

§4ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει ἐγγραφῆ.

§6ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ στρατολογίας νόμων. Περὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὡμίλησα κατὰ τὴν τελευταίαν σύνοδον τῆς τελευταίας περιόδου. Ὑποβάλλων τότε τὸν Προϋπολογισμὸν εἶπον, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἀφορᾷ εἰς ῥιζικάς τινας μεταῤῥυθμίσεις τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου· ἡ κυριωτέρα δὲ μεταῤῥύθμισις εἶναι ἡ αὔξησις τοῦ χρόνου τῆς ὑπηρεσίας τῶν ἐν τῷ πεζικῷ κατατασσομένων, ἡ ἐλάττωσις δὲ τοῦ χρόνου τῆς ὑπηρεσίας τῶν κατατασσομένων εἰς τὰ εἰδικὰ σώματα χάριν ἀφομοιώσεως ἐπιτρεπούσης τὴν ἐπιλογὴν ἐν τῇ κατατάξει τῶν ἀνδρῶν εἰς τὰ σώματα. Ὁ χρόνος τῆς ὑπηρεσίας τῶν ἐν τῷ πεζικῷ κατατασσομένων ἀναβιβάζεται, κατ’ ἀρχὴν μὲν εἰς δύο ἔτη, ἀλλ’ ἕνεκα ἀδείας, τετραμήνου μὲν κατὰ τὸ δεύτερον ἔτος, μηνιαίας δὲ κατὰ τὸ πρῶτον, ἀνέρχεται εἰς δεκαεννέα μῆνας, ὡσαύτως δὲ τῶν εἰς τὰ εἰδικὰ σώματα ὑπηρετούντων περιορίζεται εἰς 19 μῆνας. Περιέχει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ πολλὰς ἄλλας διατάξεις, μεταῤῥυθμιζούσας τὸν κείμενον νόμον. Εἰς τὰ περὶ ἀπογραφῆς, ἤτοι εἰς τὰ τῆς συντάξεως τοῦ μητρώου τῶν ἀῤῥένων, καθορίζεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὅτι αἱ γεννήσεις τῶν ἀῤῥένων θέλουσι δηλοῦσθαι εἰς τοὺς ἱερεῖς· διότι παρετηρήθη, ὅτι, ὅπως σήμερον συντάσσεται τὸ μητρῷον τῶν ἀῤῥένων, ὡς πρὸς τὰς κατηγορίας τῶν γεννωμένων, οὐχὶ ὡς πρὸς τὴν ἀρχικὴν σύνταξιν αὐτοῦ, εἶναι τοῦτο ὅλως ἀτελὲς, καὶ σχεδὸν, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, μὴ ἀνταποκρινόμενον πρὸς τὸν σκοπὸν, ὃν ἐπιδιώκει. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου γίνεται ἐπίσης αὔξησις τῶν περιπτώσεων τῆς ἀπαλλαγῆς. Προσέτι κανονίζονται τὰ περὶ τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων, τὰ ὁποῖα σήμερον μὲν συνίστανται ἐκ τριῶν μελῶν, θὰ συνίστανται δ’ ἐκ πέντε, ἀλλ’ ἕν ἐκ τῶν πέντε μελῶν θὰ ᾖναι ὁ ἰατρὸς, ὅστις καὶ ἤδη λαμβάνει μέρος χωρὶς νὰ ἔχῃ ψῆφον, θὰ προστεθῇ δὲ καὶ εἷς ἀξιωματικός. Τὸ σπουδαιότερον εἶναι τοῦτο, ἡ ὑποχρέωσις, ἥτις ἐπιβάλλεται εἰς τὰ Συμβούλια, ὅπως μὴ περιορίζωσι τὰς ἐπισκέψεις αὑτῶν εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἐπαρχίας, ἀλλὰ μεταβαίνωσι καὶ εἴς τινας, τὰς κυριωτέρας, τῶν πρωτευουσῶν τῶν δήμων. Προβλέπει δὲ τὸ νομοσχέδιον καὶ περὶ συντάξεως στρατολογικοῦ μητρώου. Ἐν συνόλῳ δὲ μετὰ τῶν συναφῶν νομοσχεδίων ἀπολήγει εἰς οἰκονομίας σπουδαίας. Συνδυαζόμενον τὸ νομοσχέδιον μεθ’ ἑτέρου νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον θέλω ὑποβάλει προσεχῶς, περὶ τοῦ στρατιωτικοῦ ὀργανισμοῦ, ἐπάγεται ἐλάττωσιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπηρετούντων ἀνδρῶν. Ἤδη ὑπηρετοῦσιν ἐν τῷ στρατῷ πάντες, ὅσοι κατὰ τὸν νόμον περὶ στρατολογίας ἔχουσιν ὑποχρέωσιν· ἔχουσι δ’ ὑποχρέωσιν πάντες, ὅσοι, μὴ δυνάμενοι νὰ ἐπικαλεσθῶσι λόγον ἀπαλλαγῆς, μὴ ὑποκείμενοι δὲ καὶ εἰς ἐξαίρεσίν τινα, συνεπλήρωσαν τὴν νόμιμον ἡλικίαν. Ὁποῖος δήποτε καὶ ἂν ᾖναι ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν, οὗτοι κατατάσσονται, ἡ δὲ δύναμις τοῦ στρατοῦ εἶναι ἐκ τῶν προτέρων ἄγνωστος. Τοῦτο εἶναι ἄτοπον. Ὁ ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ πρέπει νὰ ᾖναι πάγιος· οἱ ἀριθμοὶ, οἵτινες κατατάσσονται, τῶν στρατιωτῶν, λέγω, καὶ οἵτινες πληροῦσι τὴν δύναμιν τῶν στελεχῶν, πρέπει νὰ ᾖναι ἐκ τῶν προτέρων γνωστοὶ καὶ καθωρισμένοι, ὁ δὲ νόμος, ὁ κατὰ τὸ Σύνταγμα ἐτησίως ψηφιζόμενος, πρέπει νὰ περιέχῃ ἀριθμὸν γνωστὸν καὶ βέβαιον, δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ περιέχῃ βέβαιον ἀριθμὸν, ὅταν συγκροτῆται ὁ ἀριθμὸς ἐκ πάντων τῶν συμπληρούντων κατὰ τὸ ἔτος τὴν νόμιμον ἡλικίαν. Ἵνα ἐπιτευχθῶσι ταῦτα, ἐδέησε νὰ δημιουργηθῇ νέα κατηγορία ὑποχρέων, ἡ κατηγορία τῶν διαθεσίμων, τουτέστι πάντων τῶν ἀγόντων τὴν ὑπόχρεων ἡλικίαν, ὅσοι πλεονάζουσιν ἐπὶ τοῦ ἀριθμοῦ, τοῦ καθοριζομένου ἐν τῷ νόμῳ περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ καὶ ἐν τῷ νόμῳ περὶ δυνάμεως τοῦ στρατοῦ. Οὗτοι, ἀποτελοῦντες τὴν κατηγορίαν τῶν διαθεσίμων, ὑποβάλλονται εἰς τρίμηνον ἄσκησιν. Οὕτως ἐπέρχεται οἰκονομία, ἐπέρχεται καὶ ὁ περιορισμὸς τῶν στρατευσίμων ἐντὸς ὁρίων βεβαίων καὶ ἐκ τῶν προτέρων γνωστῶν. Ἐπίσης θέλει ἐπέλθει οἰκονομία καὶ ἐξ ἑτέρας διατάξεως τοῦ νόμου περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, ὃν θέλω ὑποβάλει προσεχῶς ἐν σχεδίῳ. Ἡ διάταξις περὶ συμπτύξεως τῶν ἀποτελούντων τὸ σύνταγμα τριῶν ταγμάτων εἰς δύο, ἐπάγεται οἰκονομίαν, ἀλλ’ ἰδίως ἐπάγονται οἰκονομίας αἱ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου τούτου, αἱ ἀφορῶσαι εἰς τὴν συγκρότησιν τῶν εὐζωνικῶν ταγμάτων καὶ τῆς πεζῆς χωροφυλακῆς ἐκ στρατευσίμων, ἀντὶ τῆς συγκροτήσεως αὐτῶν ἐξ ἐθελοντῶν. Ἡ συγκρότησις τῶν ταγμάτων τούτων ἐκ κληρωτῶν ἐπάγεται ἐλάττωσιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν καθ’ ἕκαστον ἔτος ὑποχρέων εἰς ὑπηρεσίαν· διότι, ἐνῷ ὅλος ὁ ἀριθμὸς, κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον, ὑπηρετεῖ εἰς τὸ πεζικὸν καὶ εἰς τὰ εἰδικὰ σώματα, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, μέρος αὐτοῦ θέλει ὑπηρετεῖ εἰς τὰ εὐζωνικὰ καὶ τὴν πεζὴν χωροφυλακήν· ἐλαττοῦται ἄρα καθ’ ἕκαστον ἔτος ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπηρετούντων ἐν τῷ πεζικῷ καὶ τοῖς εἰδικοῖς σώμασιν. Ἀλλ’ οὐ μόνον ἡ ἐλάττωσις τοῦ ἀριθμοῦ ἐπάγεται οἰκονομίαν· αὕτη ἐπέρχεται ὡσαύτως καὶ ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τῶν ἀποδοχῶν, διότι αἱ ἀποδοχαὶ τῶν ἐθελοντῶν εἰσιν ἀσυγκρίτως ὑπέρτεραι τῶν ἀποδοχῶν τῶν ἐξ ὑποχρεώσεως κατατασσομένων. Ὑπάρχουσι προσέτι οἰκονομίαι ἄλλαι, παρεπόμεναι εἰς τὸ νέον σύστημα. Ἡ θητεία ἡ δεκαεννεάμηνος, ἡ νῦν καθιερουμένη, ἐπάγεται οἰκονομίαν περὶ τὸν ἱματισμὸν, διότι πολλὰ εἴδη ἱματισμοῦ ἔχουσι διάρκειαν μακροτέραν τοῦ ἔτους, ἐν ὅσῳ δὲ ἴσχυεν ἡ μονοετὴς θητεία, ἐντὸς τοῦ ἔτους ἔπρεπε νὰ διανεμηθῇ ἡ ἀξία τοῦ τοιούτου ἱματισμοῦ· ἤδη ἡ ἀξία τοῦ ἱματισμοῦ, τοῦ ἔχοντος διάρκειαν δύο ἐτῶν, θέλει διανεμηθῆ ἐπὶ τοὺς 19 μῆνας. Ἑτέρα οἰκονομία εἰδικὴ εἶναι ἡ ἐξ ἐλαττώσεως τῆς μισθοδοσίας τῶν στρατιωτῶν, οἵτινες ὑπηρετοῦσι παρ’ ἀξιωματικοῖς. Οὗτοι ἀπολαμβάνουσι παρὰ τοῖς ἀξιωματικοῖς, παρ’ οἷς ὑπηρετοῦσι, πλὴν τῶν ἄλλων ὠφελειῶν, ὧν ἡ πρὸς αὐτοὺς παροχὴ παρὰ τῶν ἀξιωματικῶν εἶναι προαιρετικὴ, καὶ 5 δραχμὰς κατὰ μῆνα. Ὡς πρὸς τούτους, οἵτινες ἐπιζητοῦσι τὴν τοιαύτην προσκόλλησιν, ἀφαιρεῖται ἐκ τῆς μισθοδοσίας αὐτῶν διὰ νομοσχεδίου ποσὸν 15 λεπτῶν καθ’ ἡμέραν. Τοῦτο φαίνεται μικρὸν, ἀλλὰ εἶναι σπουδαῖον, διότι 1700 ὑπηρετοῦσι παρ’ ἀξιωματικοῖς, τὸ δὲ ποσὸν, τὸ ὁποῖον θέλομεν οἰκονομήσει ἐκ τῶν 15 λεπτῶν, ἀνέρχεται εἰς 95 χιλ. δραχμῶν. (Ὅρα Παράρτημα.) Μετὰ τοῦ νόμου τοῦ στρατολογικοῦ, εἰσάγω καὶ σχέδιον νόμου περὶ καταρτισμοῦ στελεχῶν ἐφεδρείας. Εἴχομεν ἤδη ψηφίσει νόμους περὶ ἐφεδρείας, ἀλλ’ οἱ νόμοι οὗτοι ἀφεώρων εἰς τοὺς στρατιώτας τῆς ἐφεδρείας· περὶ στελεχῶν ἐφεδρείας οὐδεμίαν εἴχομεν λάβει πρόνοιαν· ἀποτέλεσμα δὲ τούτου ἦτο, ὅτι ἀπεκτήσαμεν μέγαν ἀριθμὸν ἐφέδρων καὶ ἐκινητοποιήσαμεν μέγα μέρος ἀριθμοῦ τῶν ἐφέδρων τούτων· κατὰ τὴν τελευταίαν ὅμως ἐπιστράτευσιν ἠναγκάσθημεν νὰ προσφύγωμεν πρὸς τὸν καταρτισμὸν τῶν στελεχῶν, ἐντὸς τῶν ὁποίων ἤθελον περιληφθῆ οἱ ἔφεδροι οὗτοι εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ. Καὶ τῷ ὄντι. Ὁ ἐνεργὸς στρατὸς, ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως τῶν στελεχῶν ἐφεδρείας, εἶχε καταρτισθῆ περὶ τὰ στελέχη πολυτελῶς, διότι ἄλλη ἀναπλήρωσις δὲν ἠδύνατο νὰ ὑπάρχῃ, ἀφοῦ δὲν κατηρτίθησαν στελέχη ἐφεδρείας· γινώσκομεν δὲ πάντες, πόσον ἀνεπαρκῆ ἦσαν καὶ ταῦτα τὰ στελέχη τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς ἐπιστρατεύσεως. Διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου ἐλπίζομεν, ὅτι θέλομεν ἀναπληρώσει κατὰ πολὺ τὰς ἐλλείψεις, τὰς μέχρι τοῦδε παρατηρηθείσας. Κατ’ αὐτὸ, στελέχη ἐφεδρείας καταρτίζομεν ἐκ τῶν ἀποστράτων, ἐκ τῶν ἀξιωματικῶν τῶν παραιτηθέντων, ἐφ’ ὅσον ἔχουσιν οὗτοι ἡλικίαν ἀνωτέραν τῆς διὰ τοῦ νόμου περὶ ὁρίου ἀπαιτουμένης, ὅπως καταστῶσιν ἱκανοὶ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν ἐν τῷ στρατῷ. Ἔχομεν προσέτι τοὺς ὑπαξιωματικοὺς τῆς ἐφεδρείας, ἐκ τῶν ὁποίων προσλαμβάνονταί τινες ὡς ἔφεδροι ἀξιωματικοὶ μετὰ τὴν πλήρωσιν τῶν ὅρων, τοὺς ὁποίους διαγράφει τὸ νομοσχέδιον πρὸς καταρτισμὸν τῶν στελεχῶν τῆς ἐφεδρείας· ἀλλὰ κυρίως θέλουσι καταρτίζεσθαι τὰ στελέχη τῆς ἐφεδρείας ἐκ τῶν ὑπὸ ὅρον ἐθελουσίως κατατασσομένων. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον, παραχωρεῖται ἡ ἄδεια εἰς τοὺς ἄνδρας τῆς ἐτησίας ἀπογραφῆς, τοὺς ἔχοντας παιδείαν καὶ ἄλλα προσόντα, ὅπως κατατάσσωνται ἐν τῷ στρατῷ ἐπὶ τῷ προορισμῷ νὰ γίνωσιν ἀξιωματικοὶ ἔφεδροι, οὗτοι δὲ κατατασσόμενοι ὑποβάλλονται εἰς ὑποχρεώσεις τινάς. Ἐλπίζομεν, ὅτι θέλουσι προσέλθει, ὅπως καταταχθῶσιν εἰς τὴν τοιαύτην κατηγορίαν, σχεδὸν πάντες, ὅσοι κέκτηνται τὰ προσόντα. Ἀλλὰ καὶ πλὴν τῶν κατατασσομένων ἐπὶ τοιούτῳ προορισμῷ, ὑπάρχουσι καὶ ἄλλοι τινὲς, εἰς οὓς, ἀποδεικνύοντας, ὅτι ἔχουσι τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου προσόντα, θέλει ἐπιτραπῆ, καὶ τοῦτο μετὰ ἐξετάσεις, νὰ καταταχθῶσιν ὡς ἔφεδροι ἀξιωματικοί. Ὑπάρχουσι καὶ ἕτεροι, οἵτινες δύνανται νὰ χρησιμεύσωσι πρὸς συμπλήρωσιν τῶν στελεχῶν τῆς ἐφεδρείας, οἱ ἀνήκοντες εἰς εἰδικὰς ὑπηρεσίας. Τοιούτους ἐφέδρους ἀξιωματικοὺς ἔχομεν διὰ νόμου, ἀφορῶντος εἰς τὴν ὑγειονομικὴν ὑπηρεσίαν· τὸ δὲ νομοσχέδιον περιλαμβάνει καὶ ἄλλους, εἰς εἰδικὰς ὑπηρεσίας προωρισμένους. (Ὅρα Παράρτημα). Νομοσχέδιον ἄλλο παρ’ ἐμοῦ ὑποβαλλόμενον σχετίζεται πρὸς τὸ νομοσχέδιον περὶ στρατολογίας· ἀφορᾷ δὲ τοῦτο εἰς τὸν περιορισμὸν τῶν ἐξ ἐφεδρείας ἐν εἰρήνῃ ὑποχρεώσεων. Κατὰ τὰ νῦν κείμενα οἱ ἔφεδροι ὑποχρεοῦνται εἰς ἀσκήσεις ἅπαξ κατὰ διετίαν· ἀλλὰ θεωροῦμεν, ὅτι τοιαύτη ὑποχρέωσις εἶναι ὑπερβολικὴ καὶ διὰ τοὺς ἐφέδρους καὶ διὰ τὴν πολιτείαν. Διὰ τοῦτο περιορίζεται ἡ ὑποχρέωσις εἰς δύο ἐν εἰρήνῃ περιόδους ἀσκήσεως κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἐφέδρου ὑπηρεσίας. Ἀλλ’ ἐνῷ ἐλαττοῦται ἡ ἐξ ἐφεδρείας ὑποχρέωσις τῶν πολιτῶν, ὑφίστανται οὗτοι ἐπιβάρυνσίν τινα τῶν προηγουμένων ὑποχρεώσεων ἐξ ἑτέρας διατάξεως τοῦ περὶ στρατολογίας νομοσχεδίου· ἐνῷ ἐλαττοῦται ἡ πρὸς ἄσκησιν ὑποχρέωσις ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ, ἐπιβάλλεται ὑποχρέωσις πρὸς ὑπηρεσίαν καὶ πέραν τῶν 40 ἐτῶν. Πέραν τῶν 40 ἐτῶν ἤδη ἀπαλλάσσονται οἱ πολῖται πάσης στρατιωτικῆς ὑποχρεώσεως. Τοῦτο ἐθεωρήθη ὡς μὴ συμβιβαζόμενον πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς πολιτείας καὶ ὅλως ἀπᾷδον πρὸς τὰ ἐν ἄλλοις Κράτεσιν ἰσχύοντα, ὅπου παρατείνεται ἡ ὑποχρέωσις πέραν τοῦ 40οῦ ἔτους καὶ ἐξικνεῖται μέχρι τοῦ 51ου ἔτους. Ἀλλ’ αὕτη ἡ ὑποχρέωσις δὲν εἶναι οὔτε ὑποχρέωσις ἐφεδρείας, οὔτε ὑποχρέωσις ἐθνοφρουρᾶς, εἶναι ὑποχρέωσις ἐφεδρείας ἐθνοφρουρᾶς· διαφέρει αὕτη ἀπὸ τῆς ὑποχρεώσεως τῆς ἐθνοφρουρᾶς, διότι ἡ ἐθνοφρουρὰ ἐν ὡρισμέναις περιστάσεσι δύναται νὰ κινητοποιηθῇ, ἐνῷ ἡ ἐφεδρεία τῆς ἐθνοφρουρᾶς οὐδέποτε δύναται νὰ κινητοποιηθῇ. Χάριν δὲ τῆς ἰσότητος, τοὺς ἐξαιρουμένους, τοὺς ἀπαλλασσομένους ἀπὸ τῆς ὑπηρεσίας, ὡς καὶ τοὺς εἰς διαθεσιμότητα τιθεμένους, ἐθεωρήσαμεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ὑποβάλωμεν καὶ εἰς ἄλλην ὑποχρέωσιν, τοῦτο δὲ συμφώνως πρὸς τὰ ἰσχύοντα ἐν ἄλλαις ἐπικρατείαις καὶ πρὸς τὰ ἤδη προτεινόμενα ἐν ἄλλῳ Κοινοβουλίῳ, μήπω δ’ ἔτι ψηφισθέντα. Ἐνομίσαμεν, ὅτι εἶναι δίκαιον, ὅπως ὁ ἐξαιρούμενος ἀπὸ τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, ὁ ἀπαλλασσόμενος καὶ ὁ εἰς διαθεσιμότητα παραπεμπόμενος, ἀποτίῃ χρηματικόν τι τίμημα ὡς ἀντάλλαγμα τῆς τοιαύτης ὠφελείας αὐτοῦ καὶ τῆς οἰκογενείας του ἐκ τῆς ἐργασίας αὐτοῦ. Ἐθεωρήσαμεν, ὅτι ὁ ἀπαλλασσόμενος ἀπὸ τῆς ὑπηρεσίας, ὁ ἐξαιρούμενος καὶ ὁ εἰς διαθεσιμότητα παραπεμπόμενος καὶ ἐπὶ τρεῖς μῆνας ὑπηρετῶν, ἀποδίδων εἰς τὴν οἰκογένειαν αὐτοῦ τὴν ἐργασίαν, ἥτις δύναται νὰ ἐκτιμηθῇ εἰς 700 ἢ 1000 δραχμὰς κατ’ ἔτος, θέλει εὐχαρίστως πληρώσει τίμημα ἀπαλλαγῆς 50 δραχμῶν, ἐὰν ἀνήκῃ εἰς τὴν τελευταίαν κατηγορίαν, ἢ ποσὸν ἀνώτερον, ἐὰν ἀνήκῃ εἰς κατηγορίαν εὐπορωτέραν. Ὡσαύτως διὰ χρηματικοῦ τιμήματος ἐπιτρέπεται ἡ ἐξαγορὰ προσθέτων ὑπηρεσιῶν ἐν εἰρήνῃ. Ταῦτα, ἐνῷ ὑπηρετοῦσι τὴν ἰδέαν τῆς ἰσότητος, ἐνῷ ὡς πρὸς τὴν ἐξαγορὰν τῆς προσθέτου ὑπηρεσίας παρέχουσιν εὐκολίαν εἰς τοὺς κατατεταγμένους, παρέχουσι καὶ εἰς τὴν πολιτείαν πλεονεκτήματα, διότι ἡ πολιτεία οὐδὲν ἔχει συμφέρον νὰ κρατῇ ἐν τῷ στρατῷ, ἐπιβαρύνουσα τὸ Δημόσιον, τοὺς ἄνδρας, οἱ ὁποῖοι διήνυσαν τὸν χρόνον, ὁ ὁποῖος κατὰ τοὺς στρατιωτικοὺς νόμους ἐθεωρήθη ἐπαρκὴς πρὸς τὴν παρασκευὴν αὐτῶν ὡς ἐφέδρων. Ἐπίσης τὸ χρηματικὸν τίμημα, τὸ ἀποτινόμενον ὑπὸ τῶν ἐξαιρουμένων ἢ τῶν ἀπαλλασσομένων, θέλει συντελέσει εἰς ἀνακούφισιν τοῦ Ταμείου, ἐπιβαρυνομένου ἄλλως δι’ ἄλλων διατάξεων, οἷον ἐκ τῆς διατάξεως τῆς ἐπιτρεπούσης τὴν χορήγησιν ἀμοιβῶν ἐπὶ τῇ ἀνακατατάξει ὑπαξιωματικῶν. (Ὅρα Παράρτημα). Τὰ ἀφορῶντα εἰς τὸν μισθὸν τῶν εἰς τὰ εὐζωνικὰ τάγματα καὶ εἰς τὴν πεζικὴν χωροφυλακὴν κατατασσομένων, ὡς καὶ τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν ἀφαίρεσιν τῶν 15 λεπτῶν ἐκ τοῦ ἡμερησίου μισθοῦ τῶν στρατιωτῶν, τῶν ὑπηρετούντων παρ’ ἀξιωματικοῖς, ἔδει νὰ καταχωρισθῶσιν ἐν χωριστῷ νομοσχεδίῳ, ὅπερ ἐπίσης ὑποβάλλω. (Ὅρα Παράρτημα). Καὶ ταῦτα μὲν εἶναι τὰ νομοσχέδια, τὰ σχετιζόμενα πρὸς τὴν στρατολογίαν καὶ πρὸς τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ, ὑπάρχουσιν ὅμως καὶ ἄλλα, εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν ἀφορῶντα, ἀλλὰ πρὸς ἄλλα στρατιωτικὰ θέματα σχετιζόμενα. Τοιοῦτο εἶναι νομοσχέδιον περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ νόμου περὶ στρατιωτικῆς ποινικῆς νομοθεσίας. Ἐθεωρήσαμεν, ὅτι ὁ νόμος οὗτος ἔχρῃζεν ἀναθεωρήσεως, ἵνα μεταβληθῶσι τὰ περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ψήφων, τοῦ ἀπαιτουμένου πρὸς καταδικαστικὴν ἀπόφασιν, ὡς καὶ τὰ περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τοῦ ἀπαιτουμένου πρὸς συγκρότησιν τῶν Στρατοδικείων, ἐπίσης καὶ πρὸς μείωσιν τῶν ποινῶν ἔν τισιν ἐγκληματικαῖς πράξεσι, προσέτι δὲ καὶ χάριν τῆς συσχετίσεως τοῦ νόμου περὶ στρατιωτικῆς ποινικῆς νομοθεσίας πρὸς τὸ νέον σύστημα τὸ στρατιωτικὸν, τὸ ἑδραζόμενον ἐπὶ τῆς στρατιωτικῆς ὑποχρεώσεως παντὸς πολίτου Ἕλληνος. (Ὅρα Παράρτημα). Κατὰ τὰ νῦν κείμενα, ὡς παρὰ τῶν δικαστηρίων ἡμῶν ἐφαρμόζονται, ἐθεωρήθη, ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς, ὁ ἀξιῶν ὅτι ἠδικήθη ἐκ πράξεως κυβερνητικῆς, δύναται νὰ καταφύγῃ εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια, ὅπως ζητήσῃ τὴν ἱκανοποίησιν αὐτοῦ, οὐχὶ ὡς πρὸς τὰ τοῦ βαθμοῦ καὶ τὰ τῆς ὑπηρεσίας, ἀλλ’ ὡς πρὸς τὴν χρηματικὴν ζημίαν. Τοῦτο οὐδαμοῦ ἄλλοθι πλὴν τῆς Ἑλλάδος συμβαίνει. Δὲν ὑπάρχει Κράτος, παρ’ ᾧ τὰ τακτικὰ δικαστήρια νὰ θεωρῶνται ἁρμόδια νὰ λύωσι ζητήματα ἀποῤῥέοντα ἐξ ἀδικημάτων κατὰ στρατιωτικῶν, ἀξιουμένων ὡς ἀποῤῥεόντων ἐκ πράξεως κυβερνητικῆς. Πρὶν ἢ ἑτοιμάσωμεν νομοσχέδιον περὶ ἀναθεωρήσεως τῶν περὶ τούτου κειμένων, ἐζητήσαμεν πανταχόθεν πληροφορίας, ἐλάβομεν δ’ ἐκθέσεις, ἐπικυρούσας τὴν ἀλήθειαν, ὅτι πανταχοῦ ἡ τακτικὴ δικαιοσύνη ἀποκλείεται ἀπὸ πάσης ἀναμίξεως εἰς τὰ τῆς ἱκανοποιήσεως τοῦ ἀδικηθέντος στρατιωτικοῦ. Καὶ εἴς τινα μὲν Κράτη οὐδεμία λαμβάνεται πρόνοια περὶ τοιούτων ἀδικημάτων, εἰς ἄλλα δὲ παρέχονται μέσα διοικητικῆς ἱκανοποιήσεως, τοιαύτην δὲ κανονίζει καὶ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ διὰ τοῦ ὁποίου ἀναγνωρίζεται, ὅτι οὐδεμίαν τίκτει ἀγωγὴν ἐνώπιον τῶν τακτικῶν δικαστηρίων τὸ κατὰ τοῦ ἀξιωματικοῦ ἀδίκημα τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ κανονίζονται τὰ περὶ ἀναθεωρήσεως τῶν πεπραγμένων. (Ὅρα Παράρτημα).

§7ΛΕΒΙΔΗΣ. Δύνασθε νὰ καταθέσητε τὰς ἐκθέσεις;

§8ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὰς καταθέτω προθύμως, καὶ ἀφοῦ τὰς ἤδη ἡ Βουλὴ, δύναται νὰ ἀποφανθῇ, ἂν πρέπῃ νὰ τυπωθῶσιν ἢ οὔ, χάριν οἰκονομίας.

§9ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὑπάρχουσι καὶ χρονολογίαι εἰς τὰς ἐκθέσεις;

§10ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Παρὰ τῶν Πρεσβειῶν καὶ τῶν Προξενικῶν Ἀρχῶν ἐλάβομεν ἐκθέσεις περὶ τῶν κειμένων παρὰ τοῖς ξένοις Κράτεσιν ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ἱκανοποιήσεως τῶν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ἀδικηθέντων ἀξιωματικῶν.

§11ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θέλω νὰ μάθω πότε ἐνομιμοποιήθησαν αἱ τοιαῦται ἀρχαὶ εἰς τὰ ξένα Κράτη.

§12ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Θὰ τὸ ἰδῆτε ἐν ταῖς ἐκθέσεσι.

§13ΤΖΑΝΕΣ. Καλὸν εἶναι νὰ τυπωθῶσι, διὰ νὰ τὰ μάθῃ ὁ κόσμος· δὲν εἶναι μεγάλη ἡ δαπάνη.

§14ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὑπάρχει νόμος, κατὰ τὸν ὁποῖον οἱ εἰς Σχολὰς ξένων Κρατῶν ἐκπαιδευόμενοι δύνανται νὰ καταταχθῶσιν ἐν τῷ Ἑλληνικῷ στρατῷ, ἀλλὰ χρήζει οὗτος συμπληρώσεως, διότι δὲν περιέβαλε δι’ ἀποχρωσῶν ἐγγυήσεων ὑπὲρ τῆς πολιτείας τὸ χορηγούμενον εἰς τοὺς οὕτω ἐκπαιδευομένους δικαίωμα. Εἰς τὰς τοιαύτας ἐγγυήσεις ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλω ἤδη εἰς τὴν Βουλήν. (Ὅρα Παράρτημα). Ὑποβάλλω καὶ ἕτερον νομοσχέδιον, ἀφορῶν εἰς δυσχέρειάν τινα, παρουσιαζομένην ἐν τῷ καταρτισμῷ τῶν Συμβουλίων, τῶν ἀποφαινομένων περὶ τῶν συντάξεων τοῦ στρατοῦ. Ὅπως σήμερον ἔχουσι τὰ πράγματα, συμβαίνει, ὁ ὑγειονομικὸς ἀξιωματικὸς, ὁ λαμβάνων μέρος εἰς τὰ Συμβούλια ταῦτα, νὰ ἔχῃ βαθμὸν ἀνώτερον τοῦ προέδρου, ὅπερ ἄτοπον. Μεταῤῥυθμίζεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὁ νόμος, ὥστε ὁ ὑγειονομικὸς ἀξιωματικὸς νὰ ἔχῃ πάντοτε βαθμὸν κατώτερον τοῦ προέδρου τοῦ Συμβουλίου. (Ὅρα Παράρτημα). Ἡ ὑπάρχουσα νομοθεσία ἐπιτρέπει ἀδίκημά τι πρὸς τοὺς ἀρχιτεχνίτας, τοὺς ἀρχιμουσικοὺς καὶ τὸν ἐπιθεωρητὴν τῶν μουσικῶν, ὅτι δὲν μετέχουσιν οὗτοι τῶν πλεονεκτημάτων τοῦ μετοχικοῦ ταμείου. Διὰ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν, τίθενται οὗτοι ἐν ἴσῃ μοίρᾳ πρὸς τοὺς ὁμοιοβάθμους. (Ὅρα Παράρτημα). Ὑποβάλλω τελευταῖον νομοσχέδιον, εἰς τὰ στρατιωτικὰ ἀφορῶν, διὰ τοῦ ὁποίου μεταῤῥυθμίζεται ὁ νόμος περὶ μὴ διορισμοῦ ἐντοπίων ὑπαλλήλων ὡς πρός τινας ἀξιωματικούς· καὶ τοῦτο διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Ἐν Ἀθήναις ἰδίως γίνεται μεγάλη συγκέντρωσις στρατοῦ, ἰδίως δὲ τινὰ σώματα συγκεντροῦνται ἐνταῦθα σχεδὸν ὁλόκληρα, ὡς τὸ πυροβολικὸν καὶ τὸ μηχανικὸν, ἐν πλειονότητι δὲ τὸ ἱππικόν. Ὅταν ὁλόκληρα τὰ σώματα ἦναι συγκεντρωμένα ἐν Ἀθήναις, ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου περὶ μὴ διορισμοῦ ἐντοπίων ἀξιωματικῶν εἰς τὰς ἐπαρχίας, ἐκ τῶν ὁποίων κατάγονται, δυσκόλως δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ. Εἶναι ἠναγκασμένη ἡ ὑπηρεσία τοὺς ἀξιωματικοὺς τούτους νὰ διορίζῃ εἰς γενικὰς θέσεις ἐκτὸς τοῦ σώματος· πρᾶγμα ὅλως ἄτοπον, ἐνίοτε δὲ καὶ μὴ ἐφικτὸν, διότι ἐνδέχεται νὰ μὴ ὑπάρχῃ γενικὴ θέσις, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ διορισθῶσιν. Εἶναι ἑπομένως ἀνάγκη νὰ ἀναθεωρηθῇ κατὰ τοῦτο ὁ νόμος περὶ μὴ διορισμοῦ ἐντοπίων ἐν ταῖς ἐπαρχίαις αὐτῶν. Ὁμολογητέον δὲ, ὅτι μέχρι τοῦδε παρεβιάσθη ὁ νόμος ἐκεῖνος ὡς πρὸς ταῦτα, τὰ ὁποῖα πρόκειται ἤδη νὰ ἀναθεωρήσωμεν· διότι ἐν Ἀθήναις πολλάκις καὶ ἀλλαχοῦ ἐν ὥρᾳ συγκεντρώσεως ἐδέησεν, ὅπως ἀξιωματικοὶ ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν, ἔνθα ἡ συγκέντρωσις, ἢ ἀνήκοντες εἰς τὴν ἐπαρχίαν τῆς πρωτευούσης, τοποθετηθῶσιν, ἢ ἐν τῇ πρωτευούσῃ, ἢ ἐν ταῖς οἰκείαις ἐπαρχίαις. (Ὅρα Παράρτημα). Πλὴν τῶν νομοσχεδίων τούτων, τῶν στρατιωτικῶν, ὑποβάλλω καὶ δύο ἄλλα, τὸ μὲν ἀφορῶν εἰς ἀπαγόρευσιν τῆς κατασχέσεως καὶ ἐκχωρήσεως τῶν ναυτικῶν χορηγημάτων, καὶ τῶν ὑπὸ τοῦ δημοσίου ταμείου πληρονομένων ἐδαφονομίων ἐν Ἑπτανήσῳ, καὶ ἕτερον νομοσχέδιον, ἀφορῶν εἰς τὸν διευθυντὴν τοῦ Δρομοκαϊτείου καταστήματος, ὅπως, ἐὰν συμπέσῃ νὰ ᾖναι δημόσιος ὑπάλληλος ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν ὑπηρετήσας, ἀφομοιοῦται ὡς πρὸς τὰ τῆς συντάξεως πρὸς δημόσιον ὑπάλληλον, καὶ ἐπιτρέπηται εἰς αὐτὸν νὰ ὑποβάλληται εἰς τὰς κρατήσεις καὶ ἀπολαύῃ τῶν πλεονεκτημάτων τοῦ δημοσίου ὑπαλλήλου ὡς πρὸς τὰ τῶν συντάξεων. Τοῦτο δὲ, διότι ἄλλως πρόσωπα ἔχοντα πεῖραν περὶ τὴν τοιαύτην ὑπηρεσίαν δὲν θὰ ἐδέχοντο τὴν ἰδιωτικὴν ταύτην λειτουργίαν, ἡ ὁποία, καί τοι εἶναι ἰδιωτικὴ, ἀφορᾷ ὅμως εἰς δημόσια συμφέροντα. (Ὅρα Παράρτημα).

§15ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐζητήθη παρ’ ἑνὸς τῶν ἀξιοτίμων βουλευτῶν Μεσσηνίας νὰ κατατεθῶσιν αἱ γενόμεναι μελέται καὶ σχέδια περὶ σιδηροδρόμων ἐξ Ἀθηνῶν εἰς Λάρισσαν, καὶ ἐκ Ναυπλίου καὶ Μύλων εἰς Καλάμας. Καὶ ἄλλοτε κατετέθησαν τὰ σχέδια ταῦτα· τὰ καταθέτω δὲ καὶ ἐκ νέου, ἀφοῦ ἐζητήθησαν. Ἐζητήθη προσέτι, ἂν ἐγένοντο προτάσεις περὶ κατασκευῆς σιδηροδρόμων εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ νὰ καταθέσω τὰ ἔγγραφα. Προτάσεις ὑπάρχουσι διάφοροι, ἐκκρεμεῖς ἐνώπιον τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν σιδηροδρόμων αὐτῶν· αἱ διαπραγματεύσεις ἐξακολουθοῦσιν, ἐννοεῖται δὲ, ὅτι, ἅμα φθάσωμεν εἰς συμπέρασμα, θέλουσι κατατεθῆ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα εἰς τὴν Βουλήν. Ἐζητήθη, ἂν ἀπεστάλησαν μηχανικοὶ ὑπὸ ξένων Ἑταιριῶν, ὅπως σπουδάσωσιν αὐτὰ τὰ ζητήματα. Μάλιστα, ἦλθον μηχανικοὶ ξένων Ἑταιριῶν, οἱ ὁποῖοι ἐμελέτησαν τὸ ζήτημα αὐτὸ, διὰ νὰ κάμωσιν, ὡς ἔκαμον, προτάσεις εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἕτερος συνάδελφος ἐζήτησε νὰ πληροφορηθῇ, τί γίνεται περὶ τῆς ὁδοῦ ἀπὸ Κυπαρισσίας εἰς Γαργαλιάνους. Ἡ ὁδὸς ἐμελετήθη κατὰ τὸ 1884 ὑπὸ τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς, καὶ κατὰ τὸ 1885 ἐξετέθη εἰς δημοπρασίαν, ἀλλ’ οὐδεὶς παρουσιάσθη νὰ μειοδοτήσῃ, μολονότι αἱ τιμαὶ ἦσαν συμφέρουσαι. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα δὲ τῆς γεφύρας τοῦ ποταμοῦ, μετὰ τὴν ἔκπτωσιν τοῦ πρώτου ἐργολάβου, πάλιν ἐξετέθη εἰς δημοπρασίαν, ἀλλ’ ἄνευ ἀποτελέσματος. Φροντίζομεν, ἂν δυνηθῶμεν, νὰ διορθώσωμεν τὸ πρᾶγμα. Ἐζητήθη πρὸς τούτοις πληροφορία διὰ τὸ ἀπὸ Γαργαλιάνων εἰς Λυγουδίσταν τμῆμα. Τοῦτο δὲν ἐξετέθη εἰς δημοπρασίαν, ἕνεκα ἐλλείψεως πιστώσεως. Παρατηρῶ δ’ εἰς τοὺς ἐπερωτήσαντας, ὅτι αἱ ἐργασίαι τῆς ὁδοῦ ἀπὸ Λυγουδίστης εἰς Γιάλοβαν δὲν διεκόπησαν. Ἐζητήθησαν ὡσαύτως πληροφορίαι διὰ τὸ τμῆμα τῆς ὁδοῦ ἀπὸ Πύλου εἰς Γιάλοβαν, ἀξίας 170,000 δραχμῶν. Τὸ τμῆμα δὲν ἐξετέθη εἰς δημοπρασίαν, διότι τὰ διαγράμματα καὶ οἱ προϋπολογισμοὶ μόνον πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ὑπεβλήθησαν.

§16ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Ἀπὸ Λυγουδίστης εἰς Μίσκαν τί γίνεται;

§17ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Θὰ σᾶς εἰπῶ ἄλλοτε —Ἐζητήθησαν πληροφορίαι καὶ περὶ τοῦ διαγράμματος τοῦ χωρίου Καστρί. Τὸ διάγραμμα τοῦτο ἐπεξειργάσθη ὑπὸ τοῦ τμήματος τῶν δημοσίων ἔργων, καὶ ἤδη εἶναι ὑποβεβλημένον εἰς τὴν Α. Μ. πρὸς ἔγκρισιν. Ἐζητήθησαν πρὸς τούτοις πληροφορίαι περὶ ἐσόδων καὶ ἐξόδων τῆς ὁδοποιΐας, εἴτε ἐθνικῆς, εἴτε ἐπαρχιακῆς, εἴτε δημοτικῆς. Ὑποβάλλω ὅλους τοὺς λογαριασμοὺς ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας μέχρι 31 Δεκεμβρίου 1885. Τὸ τεῦχος δὲ τὸ ἐμπεριελαμβάνον τοὺς λογαριασμοὺς ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου 1882 μέχρι 31 Δεκεμβρίου 1885, πρὸ μικροῦ τυπωθὲν καὶ τώρα πρῶτον ὑποβαλλόμενον εἰς τὴν Βουλήν, θέλει διανεμηθῆ εἰς τοὺς κ. κ. βουλευτάς.

§18ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὡς ἐκ τῆς νόσου, ἡ ὁποία ἐνέσκηψεν εἰς τὰς Καλάμας καὶ τὰ χωρία τῆς Μεσσηνίας, ἀσθενεῖ βαρέως ὁ δεύτερος διδάσκαλος τοῦ Ἑλληνικοῦ σχολείου τοῦ δήμου Παμίσου, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας μετέθεσε καὶ τὸν σχολάρχην Μεσσήνης, οὕτω δὲ τὸ σχολεῖον ἐκεῖνο μένει ἄνευ διδασκάλου, καὶ 300 μαθηταὶ στεροῦνται διδασκαλίας.

§19ΜΑΝΕΤΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Τὸν σχολάρχην Μεσσήνης μετέθεσα κατ’ αἴτησίν του, ἐλήφθη δὲ πρόνοια περὶ ἀποστολῆς ἑτέρου.

§20ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόσωπον, διακεκριμένην κατέχον ἐν τῇ ἡμετέρᾳ κοινωνίᾳ θέσιν, ὁ ἀντιστράτηγος κ. Κορωναῖος, μὲ ἐπεφόρτισε νὰ παρουσιάσω εἰς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰν τῆς χήρας Μαρίας Δασκαλάκη ἐκ Κρήτης, τῆς ὁποίας τὰ δικαιώματα εἶναι γνωστὰ εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Καταθέτω τὴν ἀναφορὰν ταύτην, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ τὴν συστήσῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Ἐπειδὴ δὲ εὑρίσκομαι εἰς τὸ βῆμα, θέλω κάμει παρατήρησίν τινα, ὡς πρὸς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν σχετικῶς μὲ τὴν γέφυραν ἐπὶ τοῦ ποταμοῦ Κυπαρισσίας. Ἡ γέφυρα αὕτη ἐσχεδιάσθη ἀπὸ τοῦ ἔτους 1880, ἐξετέθη τότε εἰς δημοπρασίαν καὶ κατεκυρώθη εἰς ἐργολάβον τινὰ ἀντὶ 65 χιλ. δραχμ. ἐπελήφθη τοῦ ἔργου ὁ ἐργολάβος ἐκεῖνος, καὶ κατεσκεύασε τὰς βάσεις τῆς γεφύρας, ἀλλ’ ἐπειδὴ παρετήρησεν, ὅτι ζημιοῦται, παρήτησε τὸ ἔργον. Ἔκτοτε ἐγένοντο πολλαὶ δημοπρασίαι, ἀλλ’ ὅσαι καὶ ἂν ἐγένοντο, ἢ γίνουν, ἐνόσῳ ἐπιμένετε νὰ εὕρητε ἐργολάβον νὰ ἀναλάβῃ τὴν κατασκευὴν ἐπὶ τῇ τιμῇ, εἰς τὴν ὁποίαν ὁ πρῶτος τὴν παρήτησεν, εἶναι ἀδύνατον νὰ τὸ κατορθώσητε. Ἐν τούτοις ἡ γέφυρα ἐκείνη μένει ἀκατασκεύαστος καὶ κατ’ ἔτος πνίγονται ἄνθρωποι. Δὲν εἶναι δυνατὸν, ἀφοῦ ἡ ἐπαρχία Τριφυλίας συνεισφέρει τὸν ὀβολόν της εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας, καὶ ἀφοῦ οὐδεμία ὁδὸς ἐθνικὴ κατεσκευάσθη εἰς τὴν ἐπαρχίαν ἐκείνην, νὰ προσθέσητε ὀλίγας δραχμὰς, ἵνα συμπληρωθῇ ἡ γέφυρα; Τοῦτο ἤθελον νὰ συστήσω εἰς ὑμᾶς. Παρακαλῶ νὰ αὐξήσητε τὸν προϋπολογισμὸν τῆς δαπάνης καὶ ἐκθέσητε τὸ ἔργον εἰς δημοπρασίαν. Ὡς πρὸς τὴν ὁδὸν, περὶ τῆς ὁποίας ἐπηρώτησεν ὁ κ. Κοκκέβης, τὴν ἄγουσαν ἀπὸ Γαργαλιάνων εἰς Λιγούδισταν, διὰ τὴν ὁποίαν εἴπετε, ὅτι δὲν ἐξετέθη εἰς δημοπρασίαν, διότι λείπει ἡ πίστωσις, παρατηρῶ, ὅτι ἡ ὁδὸς αὕτη εἶναι ὁδὸς ἐπαρχιακή· ἐὰν δὲ ἀνοίξητε τὸ βιβλίον, τὸ ὁποῖον καθυπέβαλεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὴν Βουλὴν, θέλετε ἰδεῖ, ὅτι εἰς τὸ ἐπαρχιακὸν τμῆμα τῆς Τριφυλίας ὑπάρχουν διαθέσιμα χρήματα, καὶ δύνασθε ἐξ αὐτῶν νὰ διαθέσητε τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἀναγκαιοῖ πρὸς κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ ταύτης. Δὲν εἶναι ἀνάγκη πιστώσεως εἰδικῆς διὰ τὴν κατασκευὴν μιᾶς ἐπαρχιακῆς ὁδοῦ· ἴσως ἔχετε ἀνάγκην πιστώσεως διὰ τὰς ἐθνικὰς ὁδοὺς, ἀλλ’ αἱ ἐπαρχιακαὶ ὁδοὶ κατασκευάζονται διὰ χρημάτων ἀνηκόντων εἰς τὰς ἐπαρχίας, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ τὰ διαθέσητε ἄλλως.

§21ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Οἱ προκάτοχοί μας τὰ διέθεσαν καὶ ὄχι ἡμεῖς.

§22ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ὑπεύθυνος διὰ τοῦτο.

§23ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡμεῖς τὰ εὕρομεν διατεθειμένα.

§24ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐπαρχία, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκω, ἔχει διαθέσιμα κεφάλαια εἰς τὸ ἐπαρχιακὸν ταμεῖον, καὶ ὀφείλετε νὰ τὰ δαπανήσητε πρὸς θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν αὐτῆς. Ἂν ἐλήφθησαν δι’ ἑτέρας ἀνάγκας, ζητήσατε πίστωσιν εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου, τὸ ὁποῖον εὐθύνεται συνήθως διὰ τὰς πράξεις καὶ τῶν Ὑπουργῶν καὶ τῶν ὑπαλλήλων, ἢ καταλογίσατε εἰς βάρος ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι τὰ ἐδαπάνησαν, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ ἀδικῆτε μίαν ἐπαρχίαν, διότι εὑρέθησαν Ὑπουργοὶ ἢ ὑπάλληλοι ν’ ἀφαιρέσωσι τὸ κεφάλαιόν της. Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν νὰ εἴπω, ὅτι, τόσον διὰ τὰς ἐπαρχιακὰς ὁδοὺς, ὅσον καὶ διὰ τὰς δημοτικὰς, ὑπάρχουν διαθέσιμα χρήματα, τὰ ὁποῖα ὀφείλετε νὰ χρησιμοποιήσητε.

§25ΤΖΑΝΕΣ. Ἐνῷ ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν ἐνεργεῖται ἡ ἐκλογὴ ἐν τῷ χωρίῳ Ἀρφαρᾷ εἰς τὸν ναὸν, καὶ οὐδέποτε προέκυψεν ἀταξία τις καὶ παράπονον, καὶ οὐδέποτε εὑρέθη ἄνθρωπος, ὅστις νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐγένετο παράβασίς τις, ἤδη ἡ ἐν Μεσσηνίᾳ Διοικητικὴ Ἀρχὴ καλεῖ ἐπανειλημμένως τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον καὶ τὸν δῆμον Ἀμφίας καὶ ἐπιτάσσει αὐτοῖς τὴν μεταγωγὴν τοῦ τμήματος. Ὁ νόμος λέγει, ὅτι τῇ προτάσει τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων μετατίθενται ἢ διαιροῦνται τὰ τμήματα τὰ ἐκλογικὰ, ἀλλὰ συνάμα ὁ νόμος ὁρίζει, ὅτι, ἂν δὲν ἦναι κατάστημα δημοτικοῦ σχολείου, δηλαδὴ τῆς ἀποκλειστικῆς περιουσίας τοῦ δήμου, αἱ ἐκλογαὶ ἐνεργοῦνται εἰς τοὺς ναούς. Εἰς τὸ χωρίον δὲ Ἀρφαρὰ δὲν ὑπάρχει κατάστημα τοιοῦτον, χρησιμεῦον ὡς δημοτικὸν σχολεῖον· καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δικαίως καὶ πρεπόντως ἡ ἐκλογὴ ἐνεργεῖται ἐν τῷ ναῷ. Τὸ τοιοῦτον ὁ νομοθέτης ἀπῄτησε διότι ἤθελε νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἐκλογὴν ἐκ τῆς κακοβουλίας ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι πολλάκις καὶ ἐνήργησαν καὶ δι’ ἀθεμίτων μέσων ἠθέλησαν νὰ νοθεύσωσι τὸ ἐκλογικὸν ἀποτέλεσμα. Ἤδη ἐννοῶ τί συμβαίνει, καὶ διατὶ ζητεῖτε νὰ μεταθέσητε τὸν τόπον τῆς ἐκλογῆς εἰς ἰδιωτικὴν οἰκίαν.

§26ΑΣΗΜ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§27ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§28ΚΑΡΤΣΩΝΑΣ. Ὁ συνάδελφος κ. Κουμουνδοῦρος λέγει, ὅτι ἡ πρωτεύουσα τοῦ δήμου Ἀμφίας δὲν εἶναι εἰς τὸ κέντρον τοῦ δήμου, ἐνῷ εἶναι εἰς τὸ κέντρον. Δημοτικὸν σχολεῖον ὑπάρχει, ἀλλ’ ὑπάρχει ὑπ’ ἐνοίκιον καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν ἠδυνήθη ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου τοῦ τελευταίου νὰ ὁρισθῇ τὸ δημοτικὸν σχολεῖον, ἀλλ’ ὡρίσθη ὁ ἱερὸς ναὸς ὡς τόπος ψηφοφορίας· ἤδη ὁ νομάρχης ζητεῖ νὰ καλέσῃ ὁ δήμαρχος τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, ἵνα γνωμοδοτήσῃ, ὅπως μεταφερθῇ ἀπὸ τῆς ἐκκλησίας εἰς τὸ σχολεῖον. Ἀλλὰ ποῖος εἶναι ἁρμόδιος νὰ ζητήσῃ τὴν μεταβολὴν αὐτήν; ὁ νομάρχης, ἢ ὁ δήμαρχος καὶ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον;

§29ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἄν δὲν γίνῃ πρότασις ἀπὸ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, δὲν γίνεται τίποτε.

§30ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἂν δὲν ἦναι ἀνάγκη νὰ προσδιορισθῇ ὡς τόπος τῆς ψηφοφορίας τὸ δημοτικὸν σχολεῖον, τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον θὰ τὸ ἀποκρούσῃ, ὡς καὶ τὴν ἀλλαγὴν τοῦ χωρίου τῆς ἐκλογῆς. Δὲν βλέπω λοιπὸν τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον ἀνθίστανται οἱ κ.κ. ἐνδιαφερόμενοι. Φαίνεται ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον φρονεῖ ὁ κ. νομάρχης ὡς ἐσφαλμένον καὶ ζητεῖ νὰ τὸ διορθώσῃ, εἶναι ἐσφαλμένον· καὶ ἐπειδὴ τὸ Συμβούλιον θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀποφανθῇ ὑπὲρ τῆς γνώμης τοῦ νομάρχου, διὰ τοῦτο οἱ κύριοι δυσανασχετοῦν νὰ μὴ κληθῇ τὸ Συμβούλιον.

§31ΤΖΑΝΕΣ. Ὅ,τι εἶπον ἐγὼ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι συνέπεια τῆς συμπεριφορᾶς τῆς ἐν Μεσσηνίᾳ Διοικητικῆς Ἀρχῆς. Ἐγὼ ἀποβλέπω οὐχὶ εἰς πρόσωπα δι’ αὐτὸ ἐπιμένω· ἀποβλέπω εἰς τὰ πράγματα, εἰς τὰς παραβάσεις τοῦ νόμου, διότι βλέπω, ὅτι ἡ πρᾶξις, τῆς ὁποίας ἔκαμεν ἀρχὴν ἡ Διοικητικὴ ἐν Μεσσηνίᾳ Ἀρχὴ, εἶναι πρᾶξις, ἡ ὁποία κἄπως ἀφορᾷ εἰς κἄποιαν καταδολίευσιν. Δὲν ἐννοῶ, καὶ δὲν θ’ ἀφήσω ποτὲ, ἐν ὅσῳ ἔχω θέσιν ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ, εἰς οὐδένα, οὔτε κἂν νὰ διανοῆται, εἰς τὸν τόπον, ἐν ᾧ ἐγὼ ζῶ καὶ πολιτεύομαι, νὰ καταδολιεύηται τοὺς νόμους. Ἔχει ἔννοιαν τὸ τῆς μεταβολῆς τοῦ τμήματος τοῦ ἐκλογικοῦ, καὶ τοῦτο ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν παρελθόντων, διότι συνέβησαν πολλὰ ἐν τῷ τμήματι κατὰ τὴν ἐκδίκασιν τῆς ἐκλογῆς· δὲν εἶναι δύο τμήματα, εἶναι ἕν· δὲν εἶναι, ὅτι τὸ Ἀρφαρὰ δὲν εἶναι τὸ κέντρον, εἶναι τὸ κέντρον. Παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ οὐδεμίαν μεταβολὴν, διότι θὰ συμβῇ τὸ ἑξῆς· ἂν τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον δὲν ὑπακούσῃ εἰς τὴν διαταγὴν τοῦ νομάρχου, θὰ τιμωρηθῇ.

§32ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν θέλουν νὰ μετατεθῇ ὁ τόπος τῆς ψηφοφορίας, διότι ὁ τόπος αὐτὸς εἶναι κάτωθι τοῦ οἰκήματος τοῦ κ. Κάρτσωνα καὶ διότι δύναται νὰ ἐπιβάλληται εἰς τοὺς ψηφοφόρους, καὶ δὲν θέλουν νὰ μετατεθῇ ὁ τόπος τῆς ἐκλογῆς, διότι τοῦτο δύναται νὰ κλονίσῃ τὴν ἐπιῤῥοήν των.

§33ΚΑΡΤΣΩΝΑΣ. Τὸ ἐκλογικὸν κατάστημα εἶναι μακρὰν τῆς οἰκίας μου 500 μέτρα· δὲν φοβοῦμαι δὲ τίποτε ἀπὸ ὅσα λέγετε.

§34ΚΟΡΠΑΣ. Ἐπειδὴ, κύριοι, κατὰ ἓν τῶν ὑποβληθέντων σήμερον ὑπὸ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν νομοσχεδίων, κλείεται ἐν τῷ μέλλοντι ἡ θύρα τῶν τακτικῶν δικαστηρίων εἰς τοὺς ἀδικουμένους ἀξιωματικοὺς, δράττομαι τῆς περιστάσεως, ὅπως ὑπομνήσω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ παρακαλέσω αὐτὴν νὰ δεχθῇ καὶ ψηφίσῃ νομοσχέδιόν τι, τὸ ὁποῖον πρὸ δύο ἢ τριῶν ἐτῶν, νομίζω, εἶχον ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλὴν καὶ διὰ τοῦ ὁποίου ὑπεχρεοῦτο ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ προβαίνῃ εἰς τὴν πλήρωσιν τῶν χηρευουσῶν θέσεων ἀξιωματικῶν ἐν τῷ στρατῷ μεθ’ ὡρισμένην ἀπὸ τῆς κενώσεως τῆς θέσεως προθεσμίαν. Εἰς τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου ὡδηγήθην τότε ἐκ τοῦ νόμου περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν, τοῦ ὁποίου ἡ ἐφαρμογὴ ὁμολογουμένως ἐπήνεγκε λίαν εὐάρεστα ἀποτελέσματα, ἀλλὰ καὶ δὲν δύναμαι ν’ ἀρνηθῶ, ὅτι καὶ ἐπροξένησε καὶ ἀδικήματά τινα εἰς τοὺς ἀξιωματικούς. Ἰδοὺ δὲ εἰς τί συνίσταντο τὰ ἀδικήματα ταῦτα. Κατὰ τὸν νόμον περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν, ἀξιωματικός τις, παραδείγματος χάριν λοχαγὸς, ἵνα τεθῇ αὐτεπαγγέλτως ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν εἰς ἀποστρατείαν, δέον νὰ φθάσῃ εἰς τὸ ὅριον ἡλικίας τῶν 56 ἐτῶν. Ὑποθέσατε λοιπὸν, ὅτι εἷς λοχαγὸς ἔχει ἡλικίαν 55 ἐτῶν καὶ 10 μηνῶν, ὑπάρχει θέσις χηρεύουσα, ἔχει οὗτος ὅλα τὰ πρὸς προβιβασμὸν προσόντα, ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν συμπληροῖ τὰς χηρευούσας θέσεις καὶ ὁ λοχαγὸς δὲν προάγεται, ἀλλὰ συμπληροῖ τὸ 56 ἔτος τῆς ἡλικίας αὐτοῦ καὶ τίθεται ἑπομένως νομίμως εἰς ἀποστρατείαν, δυνάμει τοῦ νόμου περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν. Τί γίνεται ἐντεῦθεν; Ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος ἀπώλεσε τὸν βαθμόν του, κεκτημένον ἤδη· ἡ σύζυγος καὶ τὰ τέκνα αὐτοῦ στεροῦνται τῆς συντάξεως τῆς ἀντιστοιχούσης εἰς τὸν ἀνώτερον βαθμὸν, ἀντ’ αὐτοῦ προάγεται ἄλλος, ἐπιβαρύνεται συνεπῶς τὸ δημόσιον ταμεῖον, τὸ ταμεῖον τῶν συντάξεων καὶ τὸ μετοχικὸν ταμεῖον. Βλέπετε πόσα ἀδικήματα γίνονται ἐκ τῆς μὴ ἐγκαίρου συμπληρώσεως τῶν χηρευουσῶν θέσεων, ἐν συναφείᾳ πρὸς τὸν νόμον περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν! Ἐνθυμοῦμαι μάλιστα τότε, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, θέλων νὰ μὲ καθησυχάσῃ, μοὶ εἶπεν, ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, διότι αἱ Κυβερνήσεις σκοπὸν ἔχουσι νὰ συμπληρῶσι τὰς χηρευούσας θέσεις· ἀλλ’ ἀτυχῶς, ἕνεκα ἀπροόπτων περιστάσεων καὶ ἴσως ἕνεκα λόγων οἰκονομίας, δὲν προέβη εἰς τὸ μέτρον τοῦτο οὔτε ὁ νῦν καὶ τότε Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, οὔτε ὁ προκάτοχος αὐτοῦ· τὰ ἀδικήματα ἑπομένως ἐξηκολούθησαν πολλαπλασιαζόμενα. Σήμερον ἡ ὑποβολὴ τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν μοὶ ὑπέμνησε καὶ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, καὶ θέλω παρακαλέσει τὴν Βουλὴν, ἵνα εὐαρεστουμένη δεχθῇ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἀφοῦ, ὡς νομίζω τρανῶς ἀπέδειξα, ἔχει ἄμεσον συνάφειαν πρὸς τὸν νόμον περὶ ὁρίου ἡλικίας· διότι νομίζω, κύριοι, ὅτι, ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἐφαρμόζει μετὰ θρησκευτικῆς εὐλαβείας τὸν νόμον περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν, οὕτω καὶ τὰ ἄτομα δικαιοῦνται ν’ ἀξιῶσιν, ὅπως ἀσφαλίζωνται τὰ δικαιώματα αὐτῶν. Πρὸς τὸν σκοπὸν λοιπὸν τοῦτον ὑποβάλλω τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, τὸ ὁποῖον εἶναι εἰς ὀλίγας λέξεις διατετυπωμένον. (Ὅρα Παράρτημα).

§35ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Μεταξὺ τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα πρὸ ὀλίγου ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν, δὲν περιλαμβάνεται νομοσχέδιον περὶ ὁρίου ἡλικίας ἀξιωματικῶν. Ὁ νόμος περὶ ὁρίου ἡλικίας, ὁ ψηφισθεὶς κατὰ προηγουμένην περίοδον, θεωρεῖται παρ’ ἡμῶν ἐπαρκής· σήμερον ἑπομένως οὐδὲν προτείνομεν νεώτερον περὶ τούτου, καὶ οὐδὲν δύναται ἐκ τοῦ ὁρίου ἡλικίας νὰ ἀποῤῥεύσῃ σχετικὸν πρὸς τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ, ἀφοῦ κατ’ οὐδὲν νεωτερίζει τὸ σύστημα τῶν νομοσχεδίων, τὸ ὁποῖον πρὸ μικροῦ ὑπέβαλον. Ὡς πρὸς δὲ τὴν σχέσιν, τὴν ὁποίαν τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὑποβάλει καὶ ἄλλοτε καὶ ὑποβάλλει ἐκ νέου ὁ κ. βουλευτὴς, ὡς πρὸς τὴν σχέσιν, λέγω, τὴν ὁποίαν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἔχει πρὸς τὴν ὅλην στρατιωτικὴν ἡμῶν νομοθεσίαν, νομίζω ἀκριβῶς, ὅτι τινὰ ἐκ τῶν πρὸ μικροῦ παρ’ ἐμοῦ λεχθέντων ἐξηγοῦσι τοὺς λόγους, δι’ οὓς δὲν πρέπει νὰ σπεύσωμεν ἵνα ψηφίσωμεν τοιοῦτο νομοσχέδιον. Κατ’ ἀρχὴν, ὑπαρχούσης κενῆς θέσεως καὶ ὑπάρχοντος ἀξιωματικοῦ, κεκτημένου τὰ κατὰ νόμον προσόντα, ὅπως καταλάβῃ διὰ προβιβασμοῦ τὴν κενὴν ταύτην θέσιν, εἶναι πρέπον νὰ μὴ ἀναβάλληται ἡ πλήρωσις τῆς θέσεως· ἀλλ’ εἶπον πρὸ ὀλίγου, ὅτι παρ’ ἡμῖν ὁ ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ ὡς πρὸς τὰ τῶν ἐν εἰρήνῃ στελεχῶν εἶναι πολυτελής, καὶ ὅτι τὴν πολυτέλειαν ταύτην ἐδικαιολόγει ἡ ἔλλειψις στελεχῶν ἐφεδρείας. Ἔχομεν στελέχη ἐν εἰρήνῃ πληθωρικὰ, τὰ ἔχομεν δὲ ἐν γνώσει, διότι ἄνευ τούτων δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ λειτουργήσῃ ἡ ἐφεδρεία, ὡς παρ’ ἡμῖν εἶναι μέχρι τοῦδε ὠργανωμένη. Ὅταν ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον ἐν σχεδίῳ ὑπέβαλον σήμερον, ψηφισθῇ καὶ λειτουργήσῃ, ὅταν ἐκ τοῦ νόμου τούτου καταρτισθῶσι στελέχη ἀξιωματικῶν ἐφεδρείας, καὶ συνεπείᾳ τοῦ καταρτισμοῦ στελεχῶν ἐφεδρείας ἐλαττωθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ἐν εἰρήνῃ μονίμου στρατοῦ, τότε μόνον δυνάμεθα νὰ ψηφίσωμεν νόμον, καθ’ ὃν, ὁσάκις κενοῦται θέσις ἀξιωματικοῦ τοῦ ἐν εἰρήνῃ μονίμου στρατοῦ, καὶ ὑπάρχῃ ὁ κεκτημένος τὰ προσόντα, ἵνα καταλάβῃ αὐτὴν δικαιωματικῶς, νὰ δύναται νὰ ἀπαιτῇ, ὅπως προβιβασθῇ εἰς τὴν θέσιν. Σήμερον ἡ τοιαύτη ἀπαίτησις δὲν θὰ ἦτο εὔλογος, διότι αἱ θέσεις τοῦ μονίμου στρατοῦ δὲν εἶναι κεκανονισμέναι χάριν τῆς ἐν εἰρήνῃ δυνάμεως μόνης, εἶναι κεκανονισμέναι καὶ χάριν τῆς ἐν ἐπιστρατείᾳ καὶ τῆς ἐν πολέμῳ δυνάμεως, δὲν δύναται δὲ τοιοῦτος κανονισμὸς πολυτελὴς νὰ συνυπάρξῃ μετὰ τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον προτείνει ὁ κ. βουλευτής. Μόνον, ἐὰν δὲν ἔχωμεν τοιοῦτον νόμον, ἐπιτρέπεται νὰ ἐξακολουθήσωμεν ὑπὸ τὸ κράτος τῆς ἰσχυούσης νομοθεσίας ὡς πρὸς τὸ πολυτελὲς τῶν στελεχῶν τοῦ ἐν εἰρήνῃ στρατοῦ. Τὸ πολυτελὲς τῶν στελεχῶν τούτων, ὅταν ὁ Ὑπουργὸς δύναται κατὰ τὰς περιστάσεις νὰ περιστέλλῃ τὸν ἀριθμὸν, ὅταν δὲν ὑποχρεοῦται νὰ πληροῖ τὰς θέσεις ἐν εἰρήνῃ, ὁσάκις αἱ θέσεις αὗται δὲν εἶναι ἀναγκαῖαι, τὸ πολυτελὲς, ἀνταποκρινόμενον πρὸς τὰς ἀνάγκας τοῦ στρατοῦ ἐν ἐπιστρατεύσει καὶ ἐν πολέμῳ, πρέπει νὰ ἐξακολουθῇ ὑφιστάμενον. Δὲν δύναται νὰ ἐξακολουθῇ ὑφιστάμενον, εἰμὴ ἐὰν ἀφίνωμεν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τὸ δικαίωμα νὰ συμβουλεύηται τὰς περιστάσεις καὶ νὰ πληροῖ τὰς θέσεις, ἢ νὰ μὴ πληροῖ αὐτὰς, ἀναλόγως τῶν ἐν εἰρήνῃ ἀναγκῶν, ἀναλόγως τῆς καταστάσεως τοῦ δημοσίου ταμείου, διότι δὲν εἶναι καὶ ἐντελῶς ἀκριβὲς, ὅτι δὲν ἐπληρώθησαν ἐν τῷ παρελθόντι πᾶσαι αἱ θέσεις. Κατὰ τὴν τελευταίαν ἐπιστράτευσιν, οὐ μόνον πᾶσαι αἱ θέσεις ἐπληρώθησαν, ἀλλ’ ἐπληρώθησαν καὶ ἄλλαι θέσεις, ἐκτάκτως δημιουργηθεῖσαι, χάριν τῆς ἐπιστρατεύσεως, οἱ δὲ εἰς τὰς θέσεις ἐκείνας διορισθέντες, σήμερον ἀνάγονται εἰς κατηγορίαν ὑπεραρίθμων, διατελούντων ὅμως ἐν κανονικῇ ὑπηρεσίᾳ, δυνάμει διατάξεως τοῦ νόμου περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ. Ὁ κ. βουλευτὴς παρετήρησεν, ὅτι ὁ νόμος περὶ ὁρίου ἡλικίας ἀξιωματικῶν ἐπάγεται ἀδικήματα εἰς τὸν ἀξιωματικὸν, ἐπάγεται καὶ ζημίας εἰς τὸ Δημόσιον. Ἀλλὰ θεωρητικῶς μόνον θὰ ὑφίσταται τὸ ἀδίκημα τοῦτο, πραγματικῶς δὲν θὰ ὑφίσταται, διότι ὁ Ὑπουργὸς δὲν θέλει ἐπιτρέψει, ὅπως συμβῇ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον παρουσίασεν ὡς παράδειγμα, πρὸς ἐπίῤῥωσιν τῆς ἰδέας αὑτοῦ, ὁ κ. βουλευτής. Ὁ κ. βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι δυνατὸν νὰ συμβῇ, ἀξιωματικὸς, ὁ ὁποῖος συμπληροῖ τὴν ἡλικίαν τὴν κατὰ τὸ ὅριον ἐπαγομένην τὴν ἀποστράτευσιν αὑτοῦ, ἐν ᾧ κέκτηται βαθμῷ, καθ’ ἣν στιγμὴν θὰ ἠδύνατο, προβιβαζόμενος εἰς κενὴν θέσιν, νὰ μὴ ὑποχρεωθῇ εἰς ἀποστράτευσιν, ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος θέλει ἀδικηθῆ, ἂν δὲν προβιβασθῇ, καὶ θέλει ζημιώσει καὶ τὸ Δημόσιον. Καὶ βεβαίως τοιοῦτον θὰ ᾖναι τὸ ἀποτέλεσμα τοιούτου συνδυασμοῦ περιστάσεων· ἀλλὰ δὲν θὰ ἐπέλθῃ ποτὲ τοιοῦτος συνδυασμὸς, διότι ὁ Ὑπουργὸς θέλει τὸν προλάβει. Αὔριον θέλετε ἰδεῖ ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως προβιβασμὸν, ἀκριβῶς ἐκ λόγου τοιούτου ὑπαγορευθέντα.

§36ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος εἶναι ὁ προβιβαζόμενος;

§37ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὀνομάζεται Μπαροῦ. Ἤδη δὲν προβαίνομεν εἰς προβιβασμοὺς, διότι θεωροῦμεν, ὅτι ἡ παροῦσα ὥρα δὲν τοὺς ἐπιτρέπει· ἀλλ’ ἐπειδὴ εἴδομεν, ὅτι ἀξιωματικός τις θέλει καταληφθῆ ὑπὸ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας, ἂν δὲν προβιβασθῇ, ὑπῆρχε δὲ καὶ ἀνωτέρα θέσις κενὴ, ἐθεωρήσαμεν, ὅτι ἐπεβάλλετο ἡμῖν τὸ ἠθικὸν καθῆκον νὰ προβῶμεν κατ’ ἐξαίρεσιν εἰς τὸν προβιβασμὸν αὐτοῦ, καὶ διὰ τοῦτο ἡ Ἐφημερὶς τῆς Κυβερνήσεως, ἂν δὲν περιέχῃ σήμερον, θὰ περιέχῃ αὔριον τὸ Διάταγμα περὶ προβιβασμοῦ τοῦ ἀξιωματικοῦ Μπαροῦ. Ὁ Ὑπουργὸς θέλει πάντοτε προλαμβάνει τοιοῦτον ἀδίκημα, διότι ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τὸ προλαμβάνῃ. Ἀλλ’, ἕνεκα τοιούτου ἐνδεχομένου, νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τὸν Ὑπουργὸν ὑποχρέωσις νὰ προβιβάζῃ πάντοτε, καὶ ὅταν δὲν παρουσιάζηται τοιοῦτος συνδυασμὸς περιστάσεων, τοῦτο μοὶ φαίνεται λίαν ἐπιζήμιον εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, οὐδόλως δὲ ὑπηρετικὸν τῶν συμφερόντων τοῦ στρατοῦ· διότι, ἂν τοιοῦτος νόμος, ὁποῖος ὁ προτεινόμενος ὑπὸ τοῦ κ. βουλευτοῦ, ψηφισθῇ, ἀνάγκη ἀναπόδραστος ἔσται συνάμα νὰ ψηφισθῇ νόμος, περιστέλλων τὰ ἐν εἰρήνῃ στελέχη, ἐλαττῶν τὸν ἀριθμὸν εἰς τὸν ἀπολύτως ἀναγκαιοῦντα πρὸς τὴν ἐν εἰρήνῃ δύναμιν.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς αʹ. μὲν συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων περὶ χαρτοσήμου, εἰς γʹ. δὲ συζήτησιν 1) τὸ περὶ τοῦ δανείου εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια τῶν δραχμῶν δύο καὶ μιᾶς, καὶ 2) τὸ περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 15 Ἰανουαρίου ε. ε. Β. Διατάγματος περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας πρὸς ἀπαρίθμησιν τῶν ἀδηλώτων ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ καταμέτρησιν τῶν ἀδηλώτων οἴνων).

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων περὶ σιγαροχάρτου. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου, ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 1, 2 καὶ 3. Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 4).

§40ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα, κύριοι βουλευταὶ, τὸ ὁποῖον ἐγέννησαν αἱ ποινικαὶ διατάξεις τοῦ περὶ καπνοῦ νομοσχεδίου, ἀναφύεται ἐντελῶς τὸ αὐτὸ, καὶ καθόσον ἀφορᾷ εἰς τὸ 4 ἄρθρον τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Καὶ διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου ἐπανέρχονται ἐν ἰσχύϊ διατάξεις τοῦ προηγουμένου περὶ σιγαροχάρτου νόμου, καθ’ ἃς ἐπίσης δίδεται τὸ δικαίωμα εἰς οἰκονομικὰς Ἀρχὰς καὶ οἰκονομικὰς ἐπιτροπὰς νὰ ἐπιβάλλωσι ποινὰς κατὰ τῆς περιουσίας. Ἑπομένως, οἱαδήποτε λύσις ἤθελε δοθῆ ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου εἰς τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, ἡ αὐτὴ συνεπῶς λύσις θέλει δοθῆ καὶ ἐπὶ τοῦ περὶ καπνοῦ νομοσχεδίου. Ἐγὼ, κύριοι, ἐξακολουθῶ φρονῶν, ὅτι αἱ διατάξεις αὗται ἀντίκεινται διαῤῥήδην εἰς τὰς περὶ δικαστικῆς ἐξουσίας διατάξεις τοῦ Συντάγματος. Ἐξέθηκα προχθὲς εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς λόγους, ἐφ’ ὧν στηρίζω τὴν πεποίθησίν μου ταύτην, καὶ νομίζω περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω αὐτούς. Συνίστανται οὗτοι εἰς τὸ ὅτι τὸ Σύνταγμα ἀπηγόρευσε ν’ ἀποσπῶνται ἀπὸ τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας καθήκοντα, τὰ ὁποῖα αὐτὴ καὶ μόνη κέκτηται νὰ ἐκπληρώσῃ, καὶ νὰ ἀνατίθενται εἰς ἄλλας Ἀρχάς. Τὴν δὲ ἀπαγόρευσιν ταύτην καθιεροῖ τὸ ἄρθρον 91 τοῦ Συντάγματος, καθ’ ὃ δικαστικαὶ ἐπιτροπαὶ καὶ ἔκτακτα δικαστήρια ὑπὸ οἱονδήποτε ὄνομα δὲν ἐπιτρέπεται νὰ συστηθῶσι. Τί ἄλλο, κύριοι, ζητοῦσι σήμερον διὰ τῶν νομοσχεδίων οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ, εἰμὴ νὰ συστήσωμεν δικαστικὰς ἐπιτροπὰς, εἴτε μονομελεῖς, ὡς αἱ οἰκονομικαὶ Ἀρχαὶ, εἴτε πολυμελεῖς, ὡς τὸ Νομικὸν Συμβούλιον; Ἡ πρόνοια μάλιστα τοῦ Συντάγματος, νὰ διατάξῃ, ὅτι τὰ περὶ Ναυτοδικείων καὶ Στρατοδικείων δύνανται νὰ κανονισθῶσι δι’ εἰδικοῦ νόμου, ἀποδεικνύει, ὅτι οὐδὲν ἕτερον ἀντικείμενον δύναται νὰ κανονισθῇ διὰ νόμου. Αὗται, κύριοι, εἶναι αἱ σκέψεις, ὡς καὶ τὸ ὅλον σαθρὸν τῶν ἐπιχειρημάτων, διὰ τῶν ὁποίων ᾐτήσαντο νὰ ὑποστηρίξωσι τὸ νομοσχέδιον, ἐξ ὧν ἐπείσθην, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι ἐναντίον τοῦ Συντάγματος. Τὰς παρατηρήσεις ταύτας ὑπέβαλον κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν τοῦ περὶ καπνοῦ νομοσχεδίου. Ἐγνώριζον, ὅτι, κατὰ τακτικὴν ἀείποτε ἐφαρμοζομένην, ἤθελον ἀμέσως ἀποκρουσθῆ ὡς ἀνυπόστατοι, καὶ ὡς ἀκατανόητοι μάλιστα, ἀλλὰ τὰς ὑπέβαλον ἵνα δοθῇ μέχρι τῆς τρίτης ἀναγνώσεως καιρὸς εἰς ἀκριβεστέραν τοῦ ζητήματος ἐξέτασιν. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐξακολουθῇ νὰ εὑρίσκηται ἐν τῇ εὐτυχεῖ ἐκείνῃ καταστάσει, τοῦ νὰ μὴ ἐννοῇ τὰς ἁπλουστάτας ταύτας ἰδέας. Ἐγὼ ἤλπιζον, ὅτι ἐμβριθεστέρα μελέτη ἤθελε τὸν φέρει εἰς τὴν δυστυχῆ θέσιν νὰ μεταβάλῃ γνώμην καὶ νὰ ζητήσῃ αὐτὸς μόνος τὴν ἀπάλειψιν τῶν διατάξεων τούτων. Ἀγνοῶ κατὰ πόσον αἱ προσδοκίαι μου αὗται θὰ ἱκανοποιηθῶσιν· ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, νομίζω, ὅτι, προκειμένου περὶ ζητήματος τοσοῦτον σπουδαίου, δύναμαι νὰ ἐλπίσω, ὅτι ἡ διάνοια τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων τῆς πλειοψηφίας κατώρθωσε νὰ κατανοήσῃ ἐμβριθέστερον τὰ ζητήματα ταῦτα, καὶ δύναται νὰ ἀποδέχηται τὴν λύσιν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ὑποβάλλω, διότι νομίζω, ὅτι οἱ κομματικοὶ δεσμοὶ δὲν δύνανται νὰ ἐπενέγκωσιν ὁλοσχερῆ ἐξάρτησιν μεταξὺ βουλευτῶν καὶ ἐξουσίας, καὶ νὰ πνίξωσι πᾶσαν ἄλλην φωνὴν συνειδήσεως καὶ καθήκοντος. Ἐπιθυμῶν δὲ νὰ πείσω ἀκόμη τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους περὶ τῆς ὀρθότητος τῆς γνώμης μου ταύτης, θέλω προσπαθήσει ν’ ἀποκρούσω καὶ ἓν ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ὑπὲρ τῆς ἀντιθέτου ἰδέας ὁ κ. Πρόεδρος ἐξήνεγκε προχθές. Ὅλοι οἱ νόμοι, ἔλεγεν, οἱ οἰκονομικοὶ ἀπεδέχθησαν ἤδη τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν καὶ τὰ προκείμενα νομοσχέδια καθιεροῦσιν, ὅτι δύναται νὰ δοθῇ ποινικὴ δικαιοδοσία εἰς οἰκονομικὰς Ἀρχὰς, ἢ εἰς διοικητικὰς ἐπιτροπάς. Ἐζήτησε μάλιστα νὰ ὑποδείξωμεν αὐτῷ ἕνα κἂν νόμον, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἀκολουθῇ τὸ σύστημα τοῦτο. Ἡ ἐρώτησις αὕτη τοῦ ἀξιοτίμου κυρίου Προέδρου μοὶ ἔδωκεν ἀφορμὴν νὰ μελετήσω ἅπαντας ἀνεξαιρέτως τοὺς οἰκονομικοὺς νόμους, τοὺς ἐκδοθέντας μετὰ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ Συνταγματικοῦ πολιτεύματος καὶ μετ’ ἀπορίας παρετήρησα, ὅτι οὐδεὶς νόμος καθιεροῖ τὸ σύστημα τοῦτο μέχρι τοῦ 1882. Πρῶτοι νόμοι, ἀκολουθοῦντες τὸ σύστημα τοῦτο, εἶναι, ὁ περὶ σιγαροχάρτου, ὁ περὶ οἰνοπνευμάτων, ὁ περὶ καπνοῦ, ἤγουν οἱ νόμοι, τοὺς ὁποίους αὐτὸς ὁ κ. Πρόεδρος εἰσήγαγε.

§41ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ ὁ περὶ καπνοῦ νόμος τοῦ προκατόχου μου περιέχει τὴν διάταξιν.

§42ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὸ ἔτος 1882 καὶ 1883, ἀφότου εἰσήχθη τὸ σύστημα τοῦτο, δὲν εἶναι παράδοξον, ἄν ἡ τακτικὴ αὕτη λεληθότως εἰσεχώρησε καὶ εἰς ἄλλον τινὰ νόμον· ἀλλὰ πρὸ τοῦ 1882 οὐδεὶς νόμος περιέχει τοῦτο. Ὁσάκις οἱ νόμοι ἐκεῖνοι ἀπαγγέλλωσι χρηματικὴν ποινὴν, ἁρμόδιον πρὸς ἐπιβολὴν αὐτῶν ἀναγράφεται τὸ Πλημμελειοδικεῖον· ὁσάκις ἀπαγγέλλωσι πρόστιμον, ἁρμόδιον κηρύσσεται τὸ Εἰρηνοδικεῖον· ἂν δὲ πρόκειται περὶ πειθαρχικῆς τιμωρίας, τότε μόνον εἶναι αἱ οἰκονομικαὶ Ἀρχαὶ ἁρμόδιοι. Νομίζω λοιπὸν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ νέα αὕτη συνταγματικὴ ἀναμόρφωσις εἶναι καιρὸς νὰ κατασταλῇ, καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὰ ἰσχύοντα πρὸ τῆς ἀναμορφώσεως ταύτης, ὁποῖα κατ’ ἐμὲ εἶναι τὰ μόνα σύμφωνα πρὸς τὰς ἀρχὰς τῆς ἐπιστήμης καὶ πρὸς τὰς ῥητὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος. Καὶ ἐπειδὴ τὸ ζήτημα τοῦτο ἀναφύεται καὶ εἰς τὸν παρόντα νόμον, διὰ τοῦτο ἐνόμισα καλὸν νὰ τὸ θίξω καὶ πάλιν.

§43ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρὸς τὸν κ. βουλευτὴν ἐξ Ἀρκαδίας τὸ ζήτημα ἐγένετο ἤδη πραγματικὸν, διότι πρόκειται μόνον νὰ ἐξετάσωμεν, ἐὰν πρὸ τοῦ νόμου τοῦ 1883 ὑπῆρχον ἄλλοι νόμοι, οἵτινες ἔδιδον δικαιοδοσίαν εἰς οἰκονομικὰς Ἀρχὰς ἐπὶ φορολογικῶν παραπτωμάτων. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τῶν νόμων τῶν ἰσχυόντων πρὸ τοῦ 1883, καὶ πρὸς τοὺς ὁποίους καθῆκον εἶχε πᾶσα Κυβέρνησις νὰ συνδυάσῃ τὴν νέαν νομοθεσίαν, ἐφ’ ὅσον μόνον οἱ νόμοι ἦσαν παλαιότεροι τοῦ Συντάγματος τοῦ 1844. Οἱ νόμοι οἱ πρὸ τοῦ 1883 ἐκανόνιζον πᾶσαν τὴν τελωνιακὴν νομοθεσίαν, δηλαδὴ τὰ πλεῖστα τῶν περὶ ἐμμέσων φόρων, καὶ ἦτο πρέπον, προκειμένης κατὰ τὸ 1883 τροποποιήσεως τῆς περὶ ἐμμέσων φόρων νομοθεσίας, ν’ ἀκολουθήσωμεν τὸ σύστημα τὸ κρατοῦν, ἀδιάφορον, ἂν εἶχε ψηφισθῆ πρὸ τοῦ Συντάγματος τοῦ 1844, ἢ μετ’ αὐτό. Δὲν εἶναι δὲ τὰ τῆς τελωνιακῆς νομοθεσίας τὰ μόνα, τὰ ὁποῖα θὰ ἠδύνατο νὰ ἐπικαλεσθῇ ὑπὲρ ἑαυτῆς ἡ Κυβέρνησις, ἡ εἰσηγησαμένη τὰ νομοθετήματα τοῦ 1883. Πρὸ τοῦ 1883 ὑπάρχουν νόμοι, μὴ τελωνιακοὶ, περιέχοντες ἀκριβῶς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας βεβαιοῖ, ὅτι δὲν περιέχουσιν. Ὁ νόμος περὶ τῶν παιγνιοχάρτων τοῦ 1880 περιλαμβάνει διατάξεις, παρεχούσας εἰς τὴν διοικητικὴν Ἀρχὴν τοιοῦτον δικαίωμα. Ἀλλ’ ἔκτοτε δὲν εἶναι μόνον οἱ νῦν κυβερνῶντες, οἵτινες τοιαύτας διατάξεις περιέλαβον ἐν τοῖς νομοσχεδίοις, ἀλλὰ καὶ πάντα τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια τῶν προκατόχων ἡμῶν περιέλαβον ὁμοίας διατάξεις, διότι ὁ αὐτὸς ὑπῆρχε λόγος· τουτέστι, προκειμένου περὶ τοιαύτης φορολογίας, ἐθεωρήθη, ὅτι κανὼν εἶναι τὰ περὶ τελωνείων ἰσχύοντα, τὰ δὲ περὶ τελωνείων ἰσχύοντα ἐπεξετείνοντο καὶ εἰς πᾶσαν ἄλλην τοιαύτης φύσεως φορολογίαν. Καὶ ἰδοὺ ἐν αὐτῷ τῷ νόμῳ περὶ καπνοῦ τῶν προκατόχων ἡμῶν τί ἀναγινώσκομεν ἐν ἄρθρῳ 27: «Ἐπὶ τῶν παραβάσεων τῶν ἄρθρων 19–24 ἀποφαίνεται κατὰ πρῶτον βαθμὸν ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος· κατὰ τῆς ἀποφάσεως δὲ ταύτης ἐπιτρέπεται ἐντὸς 15 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς κοινοποιήσεως ἔφεσις ἐνώπιον τῆς ἀνεκκλήτως δικαζούσης ἐπὶ τῶν λαθρεμπορίων καὶ τῶν ἄλλων τελωνιακῶν παραβάσεων Ἀρχῆς, δυναμένης καὶ νὰ ἐξαφανίζῃ τὴν ἀπόφασιν καὶ νὰ μεταῤῥυθμίζῃ αὐτὴν, εἴτε ἐπ’ ὠφελείᾳ, εἴτε καὶ πρὸς βλάβην τοῦ ἐφεσείοντος». Βλέπετε αὐτὴν ταύτην τὴν διάταξιν, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἀντεγράψαμεν ἐκ τούτου τοῦ νόμου, νόμου φέροντος τὴν ὑπογραφὴν τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ κ. Θ. Π. Δηλιγιάννη.

§44ΦΩΤΗΛΑΣ. Καὶ τούτων τῶν νόμων τὰς διατάξεις κατακρίνει ὁ κ. Κωνσταντόπουλος.

§45ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὰς ἐψήφισεν ὅμως.

§46ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐν τῷ νόμῳ τῆς 28 Μαρτίου 1880 περὶ πληρωμῆς τέλους χαρτοσήμου λεπτῶν 10 κατὰ δραχμὴν ἐπὶ τῶν καθισμάτων τῶν θεάτρων ἢ ᾠδικῶν καφφενείων, ἀναγινώσκομεν τὰ ἑξῆς ἐν ἄρθρῳ 6. «Κατὰ τῆς ἀποφάσεως τοῦ ταμίου ἐπιτρέπεται ἔφεσις ἐντὸς εἴκοσιν ἡμερῶν ἐνώπιον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἀπευθυνομένη, τὸ δὲ Ὑπουργεῖον τότε μόνον ἀποφαίνεται ἐπ’ αὐτῆς, ὅταν ὁ ἐκκαλῶν προσαγάγῃ γραμμάτιον, δηλοῦν, ὅτι κατετέθη ἐπὶ παρακαταθήκῃ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον τὸ ἁπλοῦν ἐπὶ τῶν εἰσιτηρίων τέλος, τὸ διὰ τῆς ἀποφάσεως τοῦ ταμίου ὑπολογισθέν· ἄλλως δὲ, ἡ ἔφεσις ἀποῤῥίπτεται, καὶ ἡ τοῦ ταμίου ἀπόφασις καθίσταται ὁριστική.» Ἡ διάταξις αὕτη περιλαμβάνεται ἐν νόμῳ τοῦ 1880, ὃν ὑποθέτω προγενέστερον τοῦ 1883, καίτοι ὁ κ. βουλευτὴς δύναται νὰ μὲ διαψεύσῃ καὶ κατὰ τοῦτο, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἐκεῖ δύναται νὰ παύσῃ ἡ συζήτησις. Τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι ἐν πάσῃ τῇ τοιαύτης φύσεως νομοθεσίᾳ ἡμῶν, ἤτοι τῇ περὶ τῶν ἐμμέσων φόρων καὶ τῶν φόρων καταναλώσεως, ἰσχύει ἡ Ἀρχὴ ἡ περιλαμβανομένη ἐν τῇ διατάξει ταύτῃ τοῦ νομοσχεδίου, περὶ οὗ συζητοῦμεν. Ἐὰν θελήσωμεν ἐνταῦθα νὰ παραλείψωμεν τὴν διάταξιν ταύτην καὶ νὰ περιλάβωμεν ἄλλην ἐναντίαν, ἡ διάταξις αὕτη δὲν θὰ διατελῇ ἐν ἁρμονίᾳ πρὸς τὴν ὅλην ἡμῶν νομοθεσίαν περὶ τῶν ἐμμέσων φόρων καὶ τῶν φόρων καταναλώσεως.

§47ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδέποτε, κύριοι, κατέστησα τὸ ζήτημα πραγματικὸν, τοὐναντίον φρονῶ, ὅτι εἶναι τὸ σπουδαιότερον τῶν θεωρητικῶν ζητημάτων, ὡς ἀναγόμενον εἰς τὴν ἑρμηνείαν αὐτοῦ τοῦ Συντάγματος. Καὶ προχθὲς εἶπον πρὸς ὑμᾶς, ὅτι, καὶ ἂν ὑπάρχωσιν ἄπειροι νόμοι, καθιεροῦντες ἐναντίαν γνώμην, ἐὰν οἱ νόμοι ἐκεῖνοι παραβιάζωσι διατάξεις τοῦ Συντάγματος, δὲν εἶναι λόγος βεβαίως, ἵνα ἐκ νέου παραβιασθῶσιν. Ἠθέλησα μόνον ν’ ἀναιρέσω τὴν παρατήρησιν, ὅτι ὑπάρχουσι τοιοῦτοι νόμοι, διότι ἠδύνατό τις νὰ σκεφθῇ, ὅτι, ἂν παραβίασις ἐπανειλημμένως εἰσήχθη καὶ λειτουργῇ ἐν τῇ νομοθεσίᾳ, δὲν εἶναι σπουδαῖον, ἐὰν καὶ πάλιν ἐπαναληφθῇ, καὶ δι’ αὐτὸ ἰσχυρίσθην, ὅτι οὐδεὶς τοιοῦτος ὑπάρχει νόμος· καὶ διὰ νὰ πεισθῶ περὶ τούτου, ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν ὅλους τοὺς νόμους περὶ ἐγγύων φόρων, δι’ ὧν ἐπιβάλλονται ποιναὶ, καὶ ἐν ἅπασιν αὐτοῖς εὗρον, ὅτι αἱ ποιναὶ ἐπιβάλλονται ἀπὸ μόνα τὰ τακτικὰ δικαστήρια. Ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν ὅλους τοὺς νόμους περὶ φόρου ἐπὶ τῶν ζώων, κατὰ τοὺς ὁποίους τιμωροῦνται οἱ μὴ δηλώσαντες καὶ ἀκόμη καὶ ἄλλοι συμπράττοντες εἰς τὴν βεβαίωσιν αὐτῶν, καὶ παρετήρησα, ὅτι ἁπάσας ταύτας τὰς παραβάσεις οἱ νόμοι παραπέμπουσιν εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια. Ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν μου καὶ ἄλλους νόμους, τοὺς ὁποίους αὐτὸς ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰσήγαγεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὡς τὸν περὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ὅστις ἀκολουθεῖ τὸ αὐτὸ σύστημα καὶ τὰς παραβάσεις παραπέμπει εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια. Ἀνεδίφησαν καὶ εὗρον σύμφωνον πρὸς τὸ σύστημά των νόμον τινὰ τοῦ 1880 περὶ χαρτοσήμου. Τὰ περὶ χαρτοσήμου ἐκανονίσθησαν ὑπὸ νόμων πρὸ τοῦ Συντάγματος, οἵτινες παραπέμπουσι πάντοτε τὴν ἐπιβολὴν τῶν ποινῶν εἰς τὰς ταμιακὰς Ἀρχάς. Περὶ τούτου οὐδεμία ἐγεννήθη ποτὲ ἀμφιβολία, διότι πρόκειται περὶ τέλους καὶ οὐχὶ περὶ τιμωρίας.

§48ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν πρόκειται περὶ τέλους ἐν τῷ νόμῳ τούτῳ περὶ χαρτοσήμου, ἀλλὰ περὶ προστίμου κατ’ ἀνώτατον καὶ κατώτατον ὅρον.

§49ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔστω, καὶ ἂν δεχθῶμεν, ὅτι ὑπάρχει εἷς τοιοῦτος νόμος.

§50ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τρεῖς τοιοῦτοι νόμοι ὑπάρχουσι.

§51ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔστω· ἀπέναντι ὅλης τῆς φορολογικῆς ἡμῶν νομοθεσίας δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν, ὅτι ἡ μικρὰ αὕτη ἐξαίρεσις πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν; Ὥστε ἐγὼ φρονῶ, ὅτι οὐ μόνον ἡ γνώμη μου εἶναι ἡ μόνη ὀρθή, ἀλλ’ εἶναι καὶ γνώμη, ἡ ὁποία ἀείποτε ἐφηρμόσθη εἰς τὴν φορολογικὴν ἡμῶν νομοθεσίαν, καὶ ἂν ἀπαντᾷ ἐξαίρεσίς τις, αὕτη εἰσήχθη μετὰ τὸ 1882, διότι καὶ αὐτὴν, τὴν ὁποίαν μοὶ ὑπέδειξαν, ἀνάγεται εἰς νόμον περὶ χαρτοσήμου, ἐν δὲ τοῖς τοιούτοις νόμοις πάντοτε ἡ ἀρχὴ αὕτη ἐπεκράτησε.

§52ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Εἶναι προφανές, ὅτι ἡ ἔρευνα τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐξ Ἀρκαδίας ὑπῆρξεν ἀνεπαρκής, ἴσως διότι δὲν ὑπῆρξεν ὁ ἀπαιτούμενος χρόνος εἰς αὐτόν, ὅπως ἀναδιφήσῃ περισσότερον, καὶ σχηματίσῃ πληρεστέραν γνώμην. Οὐχὶ μόνον τρεῖς νόμοι τοῦ 1880, περὶ χαρτοσήμου ἐπιγραφόμενοι, ἀλλ’ ἔχοντες ὡρισμένας διατάξεις περὶ προστίμων, ὁρίζουσι τὸ αὐτὸ σύστημα ποινῶν, ἐπιβαλλομένων ὑπὸ διοικητικῶν δικαστηρίων, ἀλλὰ καὶ νόμος τοῦ 1861, ἀναφερόμενος εἰς τὸν τελωνιακὸν νόμον τοῦ 1843, ἐγκρίνει καὶ καθιεροῖ ποινὰς διὰ τοῦ αὐτοῦ τρόπου ἐπιβαλλομένας. Παρακαλῶ δὲ τὴν Βουλήν, νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ν’ ἀναγνώσω τὰ σχετικὰ ἐκ τῶν νόμων τούτων χωρία, ὅπως πεισθῇ, ὅτι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον λειτουργεῖ καὶ σήμερον, δὲν ἐφηρμόσθη τὸ πρῶτον κατὰ τὸ ἔτος 1883, ἀλλὰ παρελήφθη ἐκ τῶν διατάξεων παλαιοτέρων νόμων. Ἰδοὺ τί λέγει ὁ νόμος τοῦ 1880. (Ἀναγινώσκει).

§53ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος Ὑπουργὸς εἰσήγαγεν αὐτόν;

§54ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὁ αὐτὸς ἴσως Ὑπουργὸς, ἀλλ’ οἱ νόμοι δὲν κρίνονται κατὰ τὰ πρόσωπα, διότι, ἂν ἐκρίνοντο κατὰ τὰ πρόσωπα, τότε ἠδυνάμην νὰ εἴπω εἰς ὑμᾶς: πῶς, κύριε βουλευτά, ἐψηφίσατε ὑπὲρ τῆς διατάξεως ταύτης τοῦ νόμου, ἂν ὄχι κατὰ τὸ 1880, τοὐλάχιστον κατὰ τὸ 1883; Ἄλλοι ἐψήφισαν αὐτὴν κατ’ ἀμφότερα τὰ ἔτη.

§55ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν διάταξιν ταύτην καὶ τότε ἐπολέμησα.

§56ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τοῦτο σημαίνει, ὅτι μεταβάλλετε συχνάκις γνώμας· ἀφοῦ λέγετε, ὅτι κατεψηφίσατε τοῦ νόμου τούτου κατὰ τὸ 1883, ἐψηφίσατε δὲ ὑπὲρ τῶν αὐτῶν διατάξεων κατὰ τὸ 1885, ἤδη δὲ πάλιν ἀγορεύετε κατ’ αὐτῶν. Ἐκτὸς τῆς διατάξεως ταύτης, ἔχομεν τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου τοῦ νόμου περὶ παιγνιοχάρτων, ἡ ὁποία κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον ἐπιβάλλει ποινάς ......

§57ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν εἶναι οὗτοι λόγοι θεωρητικοί, ἵνα μᾶς πείσητε, ὅτι ὅλοι αὐτοὶ οἱ νόμοι δὲν ἀντιβαίνουσιν εἰς τὸ Σύνταγμα· ἡμεῖς αὐτὸ ζητοῦμεν, νὰ πεισθῶμεν παρ’ ὑμῶν.

§58ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ ἀπαίτησίς σας εἶναι εὔλογος, καὶ βεβαίως τοιαύτη θὰ ἐγίνετο συζήτησις, ἐὰν τὸ ζήτημα δὲν ἔφερεν ἐπὶ τὰ πράγματα ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας· ἀλλὰ δὲν λησμονεῖτε βεβαίως, ὅτι προχθὲς διὰ μακρῶν ἀνεπτύχθη τὸ ζήτημα ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην, καὶ ἀπεδείχθη ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι συμφώνως πρὸς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 101 τοῦ Συντάγματος περιελήφθησαν αἱ διατάξεις αὗται ἐν τοῖς νόμοις. Σχετικῶς δὲ πρὸς τὴν ἐρώτησιν τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐξ Ἀρκαδίας, λέγω, ὅτι τὸ ἄρθρον τοῦ νόμου περὶ παιγνιοχάρτων ἔχει οὕτω, (ἀναγινώσκει) καὶ κατόπιν ὁρίζεται ἡ αὐτὴ διαδικασία. Ἔχομεν ὅμοιον νόμον, τ’ αὐτὰ διατάσσοντα, προκειμένου περὶ δεκαλέπτου χαρτοσήμου· ἐκεῖ τὸ πρόστιμον ὁρίζεται εἰς δραχ. 25 καὶ ἐπιβάλλεται κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον. Νομίζω λοιπόν, ὅτι καὶ πραγματικῶς καὶ θεωρητικῶς κατ’ οὐδὲν καινοτομοῦμεν, ἀλλ’ ἐφαρμόζεται ἡ γενικὴ ἀρχὴ, ἡ ὁποία ἐπεκράτησε μέχρι σήμερον, ὁσάκις μὲν πρόκειται περὶ ἀμέσων φόρων, αἱ ποιναὶ νὰ ἐπιβάλλωνται ὑπὸ τῶν τακτικῶν δικαστηρίων, ὁσάκις δὲ πρόκειται περὶ ἐμμέσων, ὑπὸ τῶν διοικήσεων.

§59ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἡ συζήτησις δὲν ἔληξεν ὑπὲρ τῆς γνώμης ἐκείνων, οἵτινες φρονοῦσιν, ὅτι ἡ προκειμένη διάταξις τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου συμβιβάζεται μὲ τὸ Σύνταγμα. Μόνον τὸ ἄρθρον 101 τοῦ Συντάγματος δὲν εἶναι ἀποχρῶν, ὅπως δικαιολογήσῃ τὸ ὀρθὸν τῆς διατάξεως ταύτης. Τὸ ἀμφισβητούμενον διοικητικὸν ἀποβλέπει εἰς ἀπαιτήσεις πολιτῶν περὶ ἀποζημιώσεως ἐξ ἀδικήματος τῆς Ἀρχῆς, προκειμένου ὅμως περὶ διατάξεως ποινικῆς, δὲν δύναταί τις νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι τὸ ἄρθρον 101 προέβλεψε περὶ τούτων· ὥστε ἡ ἐπίκλησις αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου οὐδόλως δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ἐπὶ τοῦ προκειμένου· οὐδεμία δὲ ἄλλη διάταξις ὑπάρχει ἐν τῷ Συντάγματι, καθ’ ἣν ἡ διοικητικὴ Ἀρχὴ δύναται νὰ ἐπιβάλλῃ ποινὰς ὁριζομένας ἐν τῷ ποινικῷ νόμῳ. Μόνα τὰ δικαστήρια δύνανται νὰ δικάζωσι τοιαύτας παραβάσεις. Ἑπομένως, κύριε Πρόεδρε, ὑπὸ νομικὴν ἔποψιν δὲν δύναται νὰ γίνῃ σπουδαίως ἀμφισβήτησις τοῦ ἰσχυρισμοῦ τούτου. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα τοῦτο ἐξητάσθη καὶ ὑπὸ πραγματικὴν ἔποψιν· ὑπάρχουσι προηγούμενοι νόμοι, ἢ δὲν ὑπάρχουσιν; Ἀνέγνωσαν διαφόρους νόμους, ἀλλὰ, ἐκτὸς τῶν νόμων, τοὺς ὁποίους ἀνέφερεν ὁ βουλευτὴς Ἀρκαδίας καὶ οἵτινες ἐψηφίσθησαν πρὸ τοῦ Συντάγματος, οἱ ἄλλοι νόμοι, τοὺς ὁποίους ἐπεκαλέσθησαν, καὶ ἂν ὑποθέσωμεν, ὅτι δὲν ἀντίκεινται εἰς τὸ Σύνταγμα, καὶ δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ἰσχύοντες, πρέπει νὰ τοὺς συγκρίνωμεν μὲ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, διότι, διὰ νὰ δώσωμεν λύσιν ὀρθὴν, πρέπει νὰ ἴδωμεν τί ὁρίζει ἡ διάταξις τοῦ τελωνιακοῦ νόμου· ἐπιβάλλει πρόστιμον διὰ τὰς παραβάσεις τῶν φορολογουμένων, σχετικῶς ὡς πρὸς τὰς σχέσεις αὐτῶν πρὸς τὸν τελώνην· δηλαδὴ καθόσον ἀφορᾷ εἰς τὸ λαθρεμπόριον, ἐπιβάλλει τὸ ὀκταπλοῦν· ἐπιβάλλει δὲ πρόστιμον, ἐὰν ὁ ἔμπορος δὲν ὑποβάλῃ διασάφησιν, ἢ ἐὰν δὲν συμμορφωθῇ μὲ τὰς λοιπὰς διατάξεις τοῦ τελωνιακοῦ νόμου. Διατί; Διότι πρόκειται περὶ πράξεως, ἐχούσης σχέσιν ἄμεσον μὲ τὴν Ἀρχὴν, ἥτις εἶναι εἰς θέσιν νὰ λάβῃ γνῶσιν καὶ νὰ κρίνῃ περὶ τῆς παραλείψεως. Εἶναι ὁ νόμος περὶ χαρτοσήμου. Ἐὰν ὁ φορολογούμενος δὲν κάμῃ χρῆσιν ἀναλόγου χαρτοσήμου, ὁ ταμίας ἐπιβάλει τὸ ὡρισμένον τέλος. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου περὶ τίνος πρόκειται; Εἷς πολίτης ἐκτελεῖ πρᾶξιν ἀπαγορευομένην ὑπὸ τοῦ νόμου, δηλαδὴ πωλεῖ καπνὸν, μὴ προερχόμενον ἀπὸ τὰ δημόσια κοπτήρια, ἢ μεταχειρίζεται ταινίας ἀπηγορευμένας. Σᾶς ἐρωτῶ, ποίαν δικαιοδοσίαν θὰ ἀκολουθήσητε, καὶ πῶς θὰ ἐξασφαλίσητε τὸν καπνοπώλην ἀπέναντι τοιαύτης κατηγορίας, ὅταν ὁ ὑπάλληλος δὲν ἔχῃ ἰδίαν γνῶσιν, καὶ ἑπομένως ἀπαιτῆται ἀποδεικτικὴ διαδικασία; Σᾶς ἐρωτῶ, ποίαν διαδικασίαν ὁρίζετε σήμερον, κατὰ τὴν ὁποίαν δύναται ὁ καταγγελλόμενος νὰ ἀποκρούσῃ τὴν κατηγορίαν, ἥτις τῷ ἀποδίδεται; Δὲν παρουσιάζεται ἡ ἀνάγκη ὡρισμένης διαδικασίας; Εἶναι ὁμοία ἡ περίπτωσις ἤδη μὲ τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν ὁ ἔμπορος δὲν ἐπαρουσίασε διασάφησιν εἰς τὸν τελώνην, ὅστις διὰ τοῦτο τὸν τιμωρεῖ; Θὰ προσαχθῇ πρωτόκολλον τοῦ μηνυτοῦ, ὅπερ ὁ μηνυόμενος δικαιοῦται νὰ προσβάλῃ ἐνώπιον τίνος θὰ κάμῃ τὴν προσβολὴν ταύτην; Πρόκειται περὶ σιγαροχάρτου ὁ καταγγελλόμενος, ὅτι πωλεῖ σιγαρόχαρτον μὴ ἐσφραγισμένον, δικαιοῦται ν’ ἀπολογηθῇ καὶ ν’ ἀποκρούσῃ τὴν κατηγορίαν· ἀλλ’ ἐνώπιον τίνος ἄλλης Ἀρχῆς, ἐκτὸς τῆς δικαστικῆς, δύναται νὰ ἐξασκήσῃ τὸ δικαίωμα τοῦτο τῆς ὑπερασπίσεως; Ἑπομένως, καὶ ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι δι’ ἄλλας παραβάσεις δύναται νὰ ἐπιβάλλῃ ἡ οἰκονομικὴ Ἀρχὴ χρηματικὰς ποινὰς, ὁσάκις πρόκειται περὶ παραλείψεως ὑποχρεώσεώς τινος σχετιζομένης μὲ τὰς πρὸς τὴν Ἀρχὴν σχέσεις τοῦ φορολογουμένου, ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ μέτρον τοῦτο, καθ’ ὅτι πρόκειται περὶ αὐτοτελοῦς ἀξιοποίνου πράξεως. Ἄλλως τε, κύριε Πρόεδρε, ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένῃ, παρίσταται ἀνάγκη νὰ διαγραφῇ διαδικασία τις. Πῶς θὰ δικασθῇ ἡ ὑπόθεσις, καὶ ποῖα εἶναι τὰ μέσα, διὰ τῶν ὁποίων δύναται ὁ μηνυόμενος νὰ ὑπερασπισθῇ; Πῶς νὰ τὸν ἀφήσωμεν εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ ἐφόρου, ἢ ἑνὸς ἄλλου δημοσίου ὑπηρέτου, χωρὶς νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τῆς ὑπερασπίσεως, ἀπειλούμενον μὲ πρόστιμον χιλίων δραχμῶν καὶ ἀφαίρεσιν τοῦ διπλώματος τοῦ ἐπιτηδεύματός του ἐπὶ δύο ἔτη; Νομίζετε, ὅτι εἶναι δυνατὸν ὑπὸ τὸ ἰσχύον σύστημα νὰ ψηφισθῇ τοιαύτη διάταξις; Διὰ τοῦτο συμπεραίνω, ὅτι, ἐὰν γίνῃ δεκτὴ ἡ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διάταξις, πρέπει νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις σήμερον, ὅπως προστεθῶσι τὰ τῆς διαδικασίας.

§60ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐὰν παραδεχθῶμεν τὴν ἀρχὴν, ὅτι πρόκειται περὶ δικαστικῆς δικαιοδοσίας, καὶ κανονίσωμεν ταύτην κατόπιν, πρέπει νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα πρῶτον, ἐὰν ἐπιτρέπηται εἰς τὴν διοικητικὴν Ἀρχὴν νὰ ἐπιβάλλῃ ποινάς. Ἐὰν τοῦτο ἦναι ἀντισυνταγματικὸν, πρέπει νὰ τὸ πολεμήσωμεν, καὶ νὰ ζητήσωμεν νὰ ἐξαλειφθῇ ἡ διάταξις αὕτη, διότι δὲν ἠξεύρομεν τί θὰ ὠφεληθῶμεν, ἐὰν ἀφήσωμεν αὐτὴν τὴν διάταξιν.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ῥικάκης ἐπρόβαλε τὴν ἀναβολήν. Εἶναί τις ὁ ὑποστηρίζων αὐτήν;

§62ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ ἐπρότεινα νὰ μὴ ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον, ἀλλ’ ἐν ᾗ περιπτώσει ψηφισθῇ, πρέπει νὰ συμπληρωθῇ.

§63ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐὰν ἀποῤῥιφθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἢ τὸ ἄρθρον, θέλει μένει ἰσχύων ὁ κύριος νόμος, περιλαμβάνων τὴν διάταξιν ταύτην. Ὁ κ. βουλευτὴς ζητεῖ νὰ ἀποῤῥιφθῇ τὸ νομοσχέδιον, διότι δὲν θέλει τοιαύτην διάταξιν ἰσχύουσαν· ἀλλ’ ἀποῤῥιπτομένου τοῦ νομοσχεδίου, θὰ μένῃ ἐν ἰσχύϊ ἡ αὐτὴ διάταξις, ἔχουσα ὡς ἑξῆς καὶ φέρουσα τὴν ὑπογραφὴν τοῦ κ. Δηλιγιάννη. (Ἀναγινώσκει αὐτήν). Αὕτη εἶναι ἡ κειμένη νομοθεσία. Τὰ πρόσωπα εἶναι τὰ αὐτὰ, ἡ ποινικὴ δικαιοδοσία εἶναι ἡ αὐτή. Εὐθὺς ὡς ἀποῤῥιφθῇ τὸ νομοσχέδιον, θέλει μένει ἐν ἰσχύϊ ὁ κείμενος νόμος· οὗτος δὲ περιέχει πάντα τὰ παρὰ τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐπικρινόμενα.

§64ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρέπει νὰ ἀποβλέπωμεν εἰς τὰς λέξεις καὶ τὰς φράσεις. Ἡ γνώμη ἡμῶν εἶναι προφανής· ζητοῦμεν νὰ τεθῇ ἐν τῷ νόμῳ διάταξις, ὅτι τὰ δικαστήρια θὰ δικάζωσιν ἁπάσας αὐτὰς τὰς παραβάσεις. Φρονοῦντες δὲ, ὅτι ὅλαι αὐταὶ αἱ παραβάσεις πρέπει νὰ δικάζωνται ὑπὸ τῶν δικαστηρίων, θεωροῦμεν μάταιον νὰ ὑποβάλωμεν πρότασιν περὶ τούτου. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἀναγνωρίζῃ τὸ ὀρθὸν τῆς γνώμης ἡμῶν, ἂς λάβῃ τὴν πρωτοβουλίαν νὰ εἰσαγάγῃ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διάταξιν, καθ’ ἣν ὅλαι αἱ παραβάσεις τοῦ νόμου δικάζονται παρὰ τῶν τακτικῶν δικαστηρίων. Ἐὰν ἐπιμένῃ εἰς τὴν γνώμην της, ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ πράξωμεν ἄλλο τι ἢ νὰ διαμαρτυρηθῶμεν.

§65ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πῶς διαμαρτύρεται ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς, χωρὶς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὴν σιγὴν, τὴν ὁποίαν ἐτήρησεν; Ἀνάγνωτε τὰ πρακτικὰ καὶ θέλετε πεισθῆ.

§66ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπέβαλον πάντοτε ἀντίῤῥησιν κατὰ τοῦ συστήματος τούτου, ἀλλὰ δὲν εἰσηκούσθην. Βλέπων δὲ τὴν Βουλὴν διατεθειμένην νὰ παραδεχθῇ τοῦτο, ἐνόμισα περιττὸν νὰ ἐπαναλαμβάνω ἑκάστοτε τὴν ἀντίῤῥησιν. Ἡ προκειμένη συζήτησις μοὶ ἔδωκε νέαν ἀφορμὴν νὰ μελετήσω καὶ πάλιν τὸ ζήτημα, καὶ ὑπεστήριξα τὴν παρ’ ἄλλων ὑποβληθεῖσαν ἀντίῤῥησιν. Ἐκ τῆς σιωπῆς μου εἰς μίαν συζήτησιν δὲν ἕπεται, ὅτι εἶχον ἄλλην γνώμην.

§67ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§68ΜΠΟΓΙΑΤΖΟΓΛΟΥΣ. Ἡ συζήτησις, ἐπὶ πολὺ ἐξακολουθοῦσα, πορεύεται οὐχὶ τὴν καλὴν ὁδόν. Οἱ αἰτιώμενοι τὸ νομοσχέδιον ἰσχυρίζονται, ὅτι οὐδεὶς προηγούμενος νόμος ἐνομοθέτησε τοιοῦτόν τι, οἱ δὲ ἀπαντῶντες εἰς αὐτοὺς ἐπικαλοῦνται ἑτέρους νόμους, τὰ αὐτὰ περίπου διαλαβόντας ἐν ὁμοίᾳ περιπτώσει, οἵα ἡ τοῦ νομοσχεδίου. Ἡ ἐμπειρικὴ αὕτη μέθοδος δὲν εἶναι ἡ ὀρθή· διὰ τοῦτο, τὸ ἐπ’ ἐμοί, εὐχαριστῶ τοὺς ἀξιοτίμους βουλευτάς, τὸν ἐξ Ἀττικοβοιωτίας καὶ τὸν ἐξ Ἀρκαδίας, οἵτινες ἠθέλησαν νὰ τὸ ἐξετάσωσιν ὑπὸ ἔποψιν ἀνωτέραν, ὑπὸ ἔποψιν συνταγματικήν· ἀλλά, μεθ’ ὅλας τὰς εὐχαριστίας μου πρὸς τοὺς ἐντίμους συναδέλφους, διαφωνῶ διαῤῥήδην πρὸς αὐτοὺς ὡς πρὸς τὸ ἀντισυνταγματικὸν τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ ἀντισυνταγματικὸν τοῦτο στηρίζουσιν ἐπὶ δύο διατάξεων, ἐπὶ τῆς διατάξεως τοῦ 101 ἄρθρου τοῦ Συντάγματος, λαλοῦντος περὶ τῶν διαφορῶν τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ, καὶ εἰς ἕτερον ἄρθρον, καθ’ ὃ ἀπαγορεύονται αἱ διοικητικαὶ ἐπιτροπαὶ καὶ τὰ ἔκτακτα δικαστήρια. Ἀμφότερα τὰ ἄρθρα ταῦτα παρερμηνεύονται δεινῶς ὑπὸ τῶν ἐντίμων κυρίων βουλευτῶν. Τὸ ἄρθρον 101 τοῦ Συντάγματος ὁμιλεῖ περὶ παραπομπῆς εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια τῶν ἀναγομένων εἰς τὸ ἀμφισβητούμενον διοικητικὸν, ἀλλὰ προσθέτει, ὅτι εἰδικὸς νόμος δύναται νὰ κανονίσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο κατόπιν. Οὐδεμία ἀμφιβολία, ὅτι ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία δύναται, ἂν ἐγκρίνῃ, ὡρισμένον τινὰ ἀριθμὸν ὡρισμένου εἴδους ὑποθέσεων τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ νὰ ὑπαγάγῃ εἰς διοικητικὰ δικαστήρια, ἅτινα δύναται νὰ μορφώσῃ οὕτως, ὥστε νὰ φέρωσι πᾶσαν ἐγγύησιν εἴς τε τὸ δημόσιον συμφέρον καὶ εἰς τὸ προσβαλλόμενον ἰδιωτικὸν δίκαιον. Οὐδεμία ἀμφιβολία περὶ τούτου· ἡ δὲ ἱστορικὴ ἔρευνα, ἣν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀττικοβοιωτίας ἐπεχείρησε πρὸ ὀλίγου, χωλαίνει, ἀντιβαίνει ἄντικρυς εἰς τὴν ἀλήθειαν. Ἂν θελήσητε ν’ ἀναδιφήσητε τὰ πρακτικὰ τῆς Συνελεύσεως τοῦ 1844, θὰ ἰδῆτε τὸ ἑξῆς φαινόμενον· πάντες συνεφώνουν περὶ καταργήσεως τῆς τότε διοικητικῆς δικαιοδοσίας· οὐδεὶς ἦτο εὐχαριστημένος ἐκ τῆς διεξαγωγῆς τῶν ὑποθέσεων ἐνώπιον τῶν Ἀρχῶν· πάντες εἶχον ἀφορμὰς δυσαρεσκείας· ὥστε συνεφώνησαν ὅλοι νὰ καταργηθῇ τοιαύτη διοικητικὴ δικαιοδοσία· ἀλλ’ ἐφ’ ἑνὸς σημείου φαίνονται διαφωνοῦντες· τινὲς μὲν ἰσχυρίζοντο, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ ἀναγνωρίσωσι τὴν ἀλήθειαν, ὅτι ὑπάρχουσι διαφοραί τινες, αἵτινες δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια καὶ νὰ δικασθῶσι δεόντως, διότι εἰς ταύτας ἀπαιτοῦνται εἰδικαὶ γνώσεις τῶν πραγμάτων, ἀπαιτεῖται ταχύτης περὶ τὴν ἐκδίκασιν, προκειμένου περὶ δίκης ἐπιδρώσης ἐπὶ τῆς πορείας τῆς διοικήσεως· ἕτεροι δὲ, κατεχόμενοι ὑπὸ τῆς ὀργῆς κατὰ τῆς ἕως τότε λειτουργούσης διοικητικῆς δικαιοδοσίας, ἀπέκρουσαν καὶ τοῦτο, ἰσχυριζόμενοι, ὅτι πᾶσαι αἱ ὑποθέσεις τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ, καὶ νῦν καὶ ἐν τῷ μέλλοντι, δέον νὰ δικάζωνται παρὰ τῶν τακτικῶν δικαστηρίων. Ἐν τῇ συγκρούσει τῶν γνωμῶν αὐτῶν προὐτάθησαν δύο τροπολογίαι ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 101, δυστυχῶς δὲ καὶ αἱ δύο γνῶμαι, αἱ πρὸς ἀλλήλας ἀντιφάσκουσαι, εἰσῆλθον εἰς τὸ ἄρθρον 101, ὅπως διετυπώθη ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως· διότι τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο ῥητῶς λέγει: «Πᾶσαι αἱ ὑποθέσεις τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ, αἱ διεξαγόμεναι ὑπὸ τῆς διοικητικῆς Ἀρχῆς, ὑπάγονται εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια, καὶ πᾶσαι αἱ ἄλλαι ὑποθέσεις, αἱ ἐν τῷ μέλλοντι ἐμφανισθησόμεναι καὶ ὑπαγόμεναι εἰς τὴν κατηγορίαν τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ, νὰ ὑπαχθῶσι καὶ αὐταὶ εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια». Ἀλλ’ ἀμέσως προσετέθη ἡ ἑπομένη παράγραφος: «Δι’ εἰδικοῦ νόμου δύνανται νὰ δημιουργηθῶσι δικαστήρια διὰ τὰς ὑποθέσεις τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ». Ὥστε καὶ αἱ δύο γνῶμαι εἰσήχθησαν εἰς τὸν νόμον. Ἐὰν θελήσητε νὰ ἐνασχοληθῆτε εἰς τὴν μελέτην τοῦ ἄρθρου, θέλετε πεισθῆ εἰς τοὺς λόγους μου. Ἐν τούτοις, μεθ’ ὅλην τὴν κατάργησιν τῶν διοικητικῶν δικαιοδοσιῶν, ἐξηκολούθησαν, τῇ συναινέσει τῆς Συνελεύσεως, νὰ ὑφίστανταί τινες δικαιοδοσίαι τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ. Παραδείγματος χάριν, ἐξηκολούθησεν ἰσχύων ὁ τελωνιακὸς θεσμὸς, ὅστις ἐδίκαζε τὰς ὑποθέσεις ἐκείνας, αἵτινες ἀπετέλουν ἓν μέρος τῶν ὑποθέσεων τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ· διότι λέγοντες ὑποθέσεις τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ, δέον νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι δι’ αὐτοῦ ἡ ἐπιστήμη ἐννοεῖ τὸ ἑξῆς, ὅτι, ὅταν ἡ διοίκησις ἐν τῇ λειτουργίᾳ αὐτῆς προσβάλλῃ κεκτημένα δικαιώματα, οὐχὶ συμφέροντα, εἴτε ἐκ τοῦ νόμου, εἴτε ἐκ συμβάσεως παραγόμενα, γεννᾶται ἀγωγὴ ὑπὲρ τοῦ ἰδιώτου, τὸ σύνολον δὲ αὐτῶν τῶν ἀγωγῶν, τὸ σύνολον αὐτῶν τῶν παραπόνων ἀποτελεῖ τὰς ὑποθέσεις τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ. Τοῦτο ἐννοεῖ ἡ ἐπιστήμη· λοιπὸν, μεθ’ ὅλην τὴν κατάργησιν τῆς διοικητικῆς δικαιοδοσίας, διετηρήθησαν ἐν ἰσχύϊ δικαιοδοσίαι τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ μὴ καταργηθεῖσαι, διότι ἄλλως δὲν ἠδύνατο νὰ λειτουργήσῃ ἡ διοίκησις, ἡ δὲ Συνέλευσις δὲν εἶχε καιρὸν νὰ θεσπίσῃ νόμον εἰδικὸν περὶ αὐτῶν. Τοιοῦτος ἦτο ὁ νόμος ὁ τελωνιακὸς, ἐν τῷ ὁποίῳ ὑπάρχουσι διαδικασίαι ἀναγόμεναι εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ὑποθέσεων τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ. Ὑπάρχει ἐπίσης ὁ νόμος περὶ ἀπογραφῆς, ὁ ὁποῖος ἐν τῇ λειτουργίᾳ αὑτοῦ προσβάλλει ἐνίοτε δικαιώματα κεκτημένα, ἢ γεννᾷ ἀμφισβητήσεις, αἵτινες δὲν εἰσάγονται εἰς τὰ δικαστήρια τὰ τακτικά· οὐδεὶς ἐφαντάσθη ποτὲ, ὅτι αἱ διενέξεις αἱ γεννώμεναι κατὰ τὴν λειτουργίαν τοῦ στρατολογικοῦ νόμου δέον νὰ δικάζωνται ἀπὸ τοὺς εἰρηνοδίκας, ἢ τοὺς τακτικοὺς δικαστάς. Ἀλλὰ κατὰ τὸ 1864 ἡ δυσαρμονία τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 101 ἐξέλιπεν, ἐξέλιπον αἱ ἑρμηνεῖαι ἐκεῖναι, αἵτινες, καίπερ πρὸς ἀλλήλας ἀντιφάσκουσαι, συνυπῆρχον ἐν τῷ νόμῳ. Ἐν τῷ ἄρθρῳ τοῦ νέου Συντάγματος ἰδοὺ τί λέγεται. (Ἀναγινώσκει). «Ἄρθρον 101. Αἱ τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ ὑποθέσεις ὑπάγονται εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια, παρ’ ὧν δικάζονται ὡς κατεπείγουσαι· αἱ ἄρσεις συγκρούσεως δικάζονται παρὰ τοῦ Ἀρείου Πάγου. Οὐδὲν δικαστήριον, οὐδεμία δικαιοδοσία τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ δύνανται νὰ ὑπάρξωσιν ἄνευ εἰδικοῦ νόμου. Μέχρι τῆς ἐκδόσεως εἰδικῶν νόμων ἰσχύουσιν οἱ ὑφιστάμενοι περὶ διοικητικῆς δικαιοδοσίας». Οὕτω παρατηρεῖτε, ὅτι, καίτοι ἡ Συνέλευσις παρέπεμψε τὰς ὑποθέσεις τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια, ἐσκέφθη, ὅτι ἠδύναντο νὰ ἐμφανισθῶσι περιπτώσεις, προκαλοῦσαι τὴν δημιουργίαν διοικητικῶν δικαστηρίων. Τὴν ἀνάγκην ταύτην οὐδεὶς ἠδύνατο νὰ προνοήσῃ. Δύνασθε νὰ ὑποθέσητε τελώνην καὶ ἔμπορον ἀμφισβητοῦντας περὶ τῆς κατατάξεως τοῦ ὑφάσματος εἰς τὴν δεῖνα ἢ δεῖνα κατηγορίαν, καὶ προσερχόμενον τὸν τακτικὸν δικαστὴν ἵνα λύσῃ τὴν διαφοράν; Τοῦτο θὰ ἦτο ὅ,τι γελοῖον. Δύνασθε νὰ ὑποθέσητε, ὅτι, προκειμένου περὶ στρατευσίμων παραπονουμένων ἢ ἐξαιτουμένων τὴν ἀπαλλαγήν των διὰ τὸν δεῖνα ἢ δεῖνα λόγον, τούτους δέον νὰ δικάζῃ ὁ πταισματοδίκης ἢ εἰρηνοδίκης, ἢ ὁ ἐφέτης, περὶ τῆς ἀπαλλαγῆς; Δὲν ἀναμιμνήσκεσθε, ὅτι ἡ διοίκησις, ἥτις εἶναι τὸ ὄργανον τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, δέον νὰ ᾖναι αὐτοτελὴς ἐν τῇ ἐνεργείᾳ της, καθὼς καὶ ἡ δικαστικὴ ἐξουσία δέον νὰ ἦναι ἐπίσης ἀνεξάρτητος; Παρακωλύοντες τὴν διοίκησιν, τί ἄλλο πράττετε, παρὰ νὰ δένητε τὰς χεῖρας τῆς ἐκτελέσεως; Καὶ οὕτω ὁ σκοπὸς τῆς πολιτείας, ὅστις ἐπιτυγχάνεται ἐν τῇ ἁρμονίᾳ τῶν συνταγματικῶν ἐξουσιῶν, ναυαγεῖ. Ἡ διοίκησις πρέπει νὰ ἦναι αὐτοτελής, ἡ διοίκησις ἐν τῇ ἐνεργείᾳ αὐτῆς χρήζει τῆς ἐλευθερίας ἐκείνης, ἧς χρήζει καὶ ἡ δικαστικὴ ἐξουσία καὶ ἡ νομοθετική· πᾶσα ἄλλη ἄποψις τοῦ ζητήματος, πᾶσα διαστροφὴ τῆς ἐλευθερίας αὐτῶν τῶν ἐξουσιῶν, μακρὰν τοῦ νὰ κρατύνῃ τὴν ἐλευθερίαν, ὑποσκάπτει τὰ βάθρα αὐτῆς. Δὲν ἤθελον ἀνέλθει ἐπὶ τοῦ βήματος, ἵνα ἐκθέσω τὴν γνώμην μου, διότι ἐφρόνουν, ὅτι, ψηφιζομένου τοῦ νομοσχεδίου, οὐδεὶς νόμος παρεβλάπτετο· ἀλλ’ ὅταν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀττικοβοιωτίας καταφρονητικῶς ἐλάλησε περὶ τῆς Βουλῆς αὐτῆς, ἐξηγέρθη ἡ φιλοτιμία μου· δὲν κάθημαι ἐνταῦθα εἰκῆ καὶ ὡς ἔτυχεν, οὔτε πιστεύω, ὅτι τυφλῶς οἱ ἄλλοι ἔντιμοι συνάδελφοι μένουσι παρακολουθοῦντες τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ἀλλὰ μετὰ τῆς συναισθήσεως τοῦ ἐπιβεβλημένου ἡμῖν καθήκοντος παρακολουθοῦμεν αὐτὸν καὶ τὸν ὑποστηρίζομεν ἐφ’ ὅσον βλέπομεν αὐτὸν βαδίζοντα ἐν τῷ θεσμῷ τῷ συνταγματικῷ καὶ ἐν τῷ συμφέροντι τῆς πολιτείας. Εἶναι εὔκολον νὰ δημοκοπῇ τις, εἴτε ἀπὸ τοῦ βήματος, εἴτε ἐν ταῖς ὁδοῖς, κραυγάζων, ὅτι περὶ ἐλευθεριῶν ἀγωνίζεται· μεγαλειτέρα ὅμως ἀρετὴ ἀπαιτεῖται, ἵνα τις ἐπιτελέσῃ τὸ καθῆκον, ὑπομένων τὰς προσβολὰς αὐτῶν. Δὲν ὑπάρχει λοιπὸν κἀνὲν ἐκ τοῦ νόμου κώλυμα, ὅπως δημιουργηθῶσι καὶ πολιτικὰ καὶ διοικητικὰ δικαστήρια, ἐὰν κριθῶσι ταῦτα ἀναγκαῖα, πρὸς λύσιν τῶν διαφορῶν, οὔτε δύναταί τις νὰ ὑποθέσῃ, ὅτι ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία δὲν θὰ εὕρῃ μέσον νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἐλευθερίαν τῶν δικαστηρίων τούτων, ὅπως εὗρε μέσον νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν τῶν τακτικῶν δικαστηρίων. Ἡ ἀνάγκη τοῦ νὰ ὑποβάλλωνται εἰς ἴδιον εἶδος διαδικασίας ὑποθέσεις τινὲς, διενέξεις τινὲς, γεννώμεναι ἐκ τῆς λειτουργίας τῆς διοικήσεως, εἶναι προφανεστάτη, οὐδεὶς δύναται νὰ τὴν ἀρνηθῇ. Ἡ ἐπιστήμη ἀείποτε ἀνεγνώρισε τὸ τοιοῦτον. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχητε διοίκησιν τελείαν, λειτουργοῦσαν τελείως, ἐὰν δὲν ἔχῃ καὶ τὰ μέσα τοῦ νὰ λύωνται αἱ μετ’ αὐτῆς διαφοραὶ τῶν ἰδιωτῶν ταχέως καὶ ἀσφαλῶς. Ὁ τακτικὸς δικαστὴς, ὁ δικάζων τὰς μεταξὺ ἰδιωτῶν ὑποθέσεις, ἐκ τῆς συνεχοῦς ἐνασκήσεως τοῦ ἐπαγγέλματός του, καταλαμβάνεται ὑπὸ τῆς ἐπιθυμίας τοῦ νὰ διϋλίζῃ καὶ τὸν κώνωπα, ἡ παραμικρὰ ἔνστασις τὸν ἀναστέλλει, ἡ παραμικρὰ ἀντίῤῥησις τῷ ἐπιβάλλει τὸ καθῆκον νὰ διατάξῃ ἀποδείξεις καὶ περὶ τῶν ἐλαχίστων· ἡ τοιαύτη δὲ ἀκριβολογία, χρησιμωτάτη εἰς τὰς μεταξὺ τῶν ἰδιωτῶν διενέξεις, προσκόπτει εἰς τὸ συμφέρον τῆς διοικήσεως, ἥτις, διὰ τὴν καλὴν αὐτῆς λειτουργίαν, ἔχει δίκαιον νὰ ἀπαιτῇ ταχύτητα περὶ τὴν ἐκδίκασιν τῶν διαφορῶν. Ἐκτὸς δὲ τούτου, καὶ εἰδικαί τινες γνώσεις ἀπαιτοῦνται διὰ τὸν δικαστὴν, τὸν μέλλοντα νὰ δικάζῃ τὰς μεταξὺ ἰδιωτῶν καὶ τῆς διοικήσεως ἐκ τῆς ἐνασκήσεως τῆς ἐξουσίας προερχομένας διενέξεις, εἰδικαί τινες γνώσεις, ἀλλότριαι ὅλως τακτικοῦ δικαστοῦ. Ἀλλὰ καὶ ἕτερόν τι ἄτοπον ἠδύνατο νὰ προέλθῃ ἐν πάσαις αὐταῖς ταῖς ὑποθέσεσιν, ἂν πάσας ταύτας ὑπηγάγομεν εἰς τὸν τακτικὸν δικαστήν· περὶ αὐτῶν τῶν ὑποθέσεων ὁ τακτικὸς δικαστὴς θὰ ᾐσθάνετο καὶ αὐτὸς τὴν ἀνάγκην τῆς ταχείας διεξαγωγῆς, ἐκ τούτου δὲ θὰ ὡρμᾶτο εἰς τὸ νὰ παρίδῃ καί τινας λεπτολόγους ἀντιῤῥήσεις ἐκ μέρους τῶν ἰδιωτῶν ἢ τῆς διοικήσεως, θὰ ἐπεθύμει νὰ δώσῃ ταχεῖαν λύσιν εἰς τὸ ζήτημα, ἵνα ἡ διοίκησις λειτουργήσῃ εὐχερῶς· ἀφ’ ἑτέρου τὸ αἴσθημα τοῦτο τῆς ταχείας διεξαγωγῆς ἠδύνατο νὰ ἐπηρεάσῃ ὀλεθρίως προκειμένου περὶ διενέξεων μεταξὺ τῶν ἰδιωτῶν· ὁ δικαστὴς ὁ τακτικός, ἀμφοτέρων τῶν εἰδῶν τῶν διενέξεων τούτων ὑπαγομένων εἰς αὐτὸν, θὰ κατείχετο, ὁτὲ μὲν ἐκ τῆς ἐπιθυμίας τῆς ταχύτητος, ὁτὲ δὲ ἐκ τῆς ἐπιθυμίας τῆς λεπτολόγου ἐξακριβώσεως τῶν πραγμάτων, καὶ ἐκ τῆς συναντήσεως ταύτης τῶν αἰσθημάτων καὶ τῶν ἰδεῶν ἐν τῷ νῷ του, τοῦτο μόνον θὰ ἐκέρδιζεν ἡ πολιτεία, τὸ νὰ μὴ ἔχῃ τέλειον δικαστήν, ὡς ἐπιθυμεῖ. Ἀλλ’ ὁ τελευταῖος αὐτὸς λόγος δὲν εἶναι ὁ σοβαρώτερος· ὁ κυριώτερος εἶναι, τὸ νὰ χορηγήσωμεν εἰς τὴν διοίκησιν τὴν ἐλευθερίαν περὶ τὴν ἐνάσκησιν τῶν καθηκόντων της, διότι ἄλλως εἶναι κίνδυνος, ἐκ τῆς παρεμβάσεως τῆς τακτικῆς δικαιοσύνης εἰς τὰ ἔργα αὐτῆς, νὰ καταντήσῃ ὑποτελὴς τῆς δικαιοσύνης ἡ διοίκησις. Ὡς δὲ εἶναι ἐπιθυμητὸν ἡ δικαστικὴ ἐξουσία νὰ ἦναι ἐλευθέρα, οὕτως εἶναι ἐπιθυμητὸν καὶ ἡ διοικητικὴ νὰ ἦναι ἐπίσης ἐλευθέρα. Ὥστε ἐσφαλμένως οἱ ἔντιμοι προαγορεύσαντες ἰσχυρίσθησαν, ὅτι τὸ Σύνταγμα ἐν ἄρθρῳ 101 δὲν ἐπιτρέπει εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν νὰ ἱδρύσῃ διοικητικὰ δικαστήρια. Κατ’ ἀρχὴν τοῦτο εἶναι ἀναμφισβήτητον. Ἄλλο τι ἴσως ἠδύναντο νὰ ζητήσωσιν, ἢ μᾶλλον ὤφειλον νὰ ζητήσωσιν· ὤφειλε νὰ ζητήσῃ ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία τὴν ἀσφάλειαν ὡς πρὸς τὸν ἰδιώτην, ἵνα τυγχάνῃ τοῦ δικαίου αὐτοῦ παρὰ τῷ δικαστηρίῳ τῷ διοικητικῷ τῷ δικάζοντι. Ἀλλὰ περὶ τῶν λεπτομερειῶν τούτων δὲν πρόκειται. Ἑτέρα τις ἀντίῤῥησις, παραγομένη ἐκ τοῦ ἄρθρου 91 τοῦ Συντάγματος καὶ προβληθεῖσα ὑπὸ τῶν ἀξιοτίμων προαγορευσάντων, εἶναι ἐντελῶς ἐσφαλμένη. Τὸ ἄρθρον 91 λέγει: «Δικαστικαὶ ἐπιτροπαὶ καὶ ἔκτακτα δικαστήρια ὑφ’ οἱονδήποτε ὄνομα δὲν ἐπιτρέπεται νὰ συστηθῶσι». Τί ἄραγε ἐννοεῖ αὐτὴ ἡ διάταξις; Ἡ διάταξις, ἄν τις θελήσῃ νὰ ἐξετάσῃ αὐτὴν ὑπὸ ἱστορικὴν ἔποψιν, οὐδὲν ἄλλο σημαίνει ἢ ὅτι ἀπαγορεύεται ἐν τῷ μέλλοντι νὰ τελῆται ὅ,τι πρὸ τοῦ Συντάγματος ἐτελεῖτο. Τί τοῦτο; Μετὰ τὴν πρᾶξιν, μετὰ τὸ γεγονὸς ἐκεῖνο, τὸ προκαλοῦν τὴν ἐκδίκασιν ἢ τὴν τιμωρίαν, ἐσχηματίζετο ἐπιτροπή, ἔκτακτον δικαστήριον, πρὸς ἐκδίκασιν αὐτοῦ. Ἑπομένως ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία ἠδύνατο νὰ θεωρῇ ἀσφαλῆ τὴν καταδίκην αὐτοῦ τοῦ ἰδιώτου, ἐνόσῳ ἐθεώρει τοῦτο συμφέρον εἰς ἑαυτήν, διότι δὲν εἶχεν ἄλλο τι νὰ πράξῃ, παρὰ νὰ ἐκλέξῃ τὰ πρόσωπα τὰ δικάσοντα τὴν ὑπόθεσιν, τὸ ἔγκλημα τυχόν. Τοῦτο οὐ μόνον παρ’ ἡμῖν, ἀλλὰ καὶ ἐν ἑτέροις Κράτεσι συνέβαινε, καὶ διὰ τοῦτο ἐτέθη ἡ διάταξις αὕτη ἐν τῷ Συντάγματι. Ἰδίως ἡ κατάχρησις τῶν δικαστικῶν ἐπιτροπῶν καὶ ἐκτάκτων δικαστηρίων συνέβαινεν ἐν Γαλλίᾳ, διὰ τοῦτο μετὰ τὴν ἐπανάστασιν ἐτέθη αὐτὴ ἡ διάταξις, ἐκεῖθεν δὲ παρελάβομεν καὶ ἡμεῖς αὐτήν. Δὲν ἐννοεῖ λοιπὸν, ὅτι δὲν δύναται ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία νὰ ἱδρύσῃ δικαστήρια, ἐκ τῶν προτέρων ὡρισμένα ἵνα δικάσωσι τὰς τυχὸν παρουσιασθησομένας διενέξεις, ἀλλ’ ὅτι ἀπαγορεύει τὸ νὰ ἐπιτραπῇ τῇ ἐκτελεστικῇ ἐξουσίᾳ νὰ δημιουργῇ δικαστήρια κατόπιν τοῦ γεγονότος τοῦ προκαλοῦντος τὴν ἐκδίκασιν· τοῦτο ἀπαγορεύει. Ἀλλ’ οἱ ἀξιότιμοι κύριοι....

§69ΡΑΛΛΗΣ. Λοιπὸν τότε δὲν ἔχει κἀμμίαν σχέσιν ἡ τρίτη παράγραφος μὲ τὴν πρώτην.

§70ΜΠΟΓΙΑΤΖΟΓΛΟΥΣ. Τί λέγετε;

§71ΡΑΛΛΗΣ. Ἂν ὁ σκοπός, τὸν ὁποῖον ἐπεδίωξεν ὁ συντάκτης τοῦ Συντάγματος τοῦ 1864 ἐν τῇ τρίτῃ παραγράφῳ, εἶναι αὐτὸς, τὸν ὁποῖον λέγετε.

§72ΜΠΟΓΙΑΤΖΟΓΛΟΥΣ. Ἐγὼ ὁμιλῶ περὶ τοῦ ἄρθρου 91.

§73ΡΑΛΛΗΣ. Λέγετε, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ἡ σύστασις ἐπιτροπῶν καὶ ἐκτάκτων δικαστηρίων μετὰ τὴν πρᾶξιν, καὶ ἑρμηνεύετε τὸ ἄρθρον 101, παράγραφον τρίτην.

§74ΜΠΟΓΙΑΤΖΟΓΛΟΥΣ. Ἰδού.

§75ΡΑΛΛΗΣ. Ἀναγνώσατε.

§76ΜΠΟΓΙΑΤΖΟΓΛΟΥΣ (ἀναγινώσκει). «Ἄρθρον 91. Δικαστικαὶ ἐπιτροπαὶ καὶ ἔκτακτα δικαστήρια, ὑφ’ ὁποιονδήποτε ὄνομα, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ συστηθῶσιν». Ἐρχόμεθα κατόπιν εἰς τὸ 101. Αὐτὸ ὁμιλεῖ περὶ τῶν ὑποθέσεων τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ. Ἐπειδὴ δὲ ὑμεῖς ἐκάμετε λόγον περὶ τούτου, ὅτι τοῦτο κωλύει τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν δι’ εἰδικοῦ νόμου νὰ ὑποβάλλῃ τὴν ἐκδίκασιν τῶν τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ διενέξεων εἰς ἄλλα δικαστήρια παρὰ τὰ τακτικὰ, διὰ τοῦτο σᾶς ἀπήντησα, ὅτι ἱστορικῶς ἡ ἔποψις ἡ ἰδική σας εἶναι ἐσφαλμένη, ὅτι κατὰ τὸ 1844, κατὰ τὴν συζήτησιν ἐκείνην, καὶ αἱ δύο ἀντικρουόμεναι ἀρχαὶ καὶ ἀξιώσεις ἐν τῇ Συνελεύσει ἐτέθησαν δυστυχῶς ἐν τῷ πολιτεύματι τῷ τότε, ἀλλὰ τὸ ἡμέτερον Σύνταγμα τοῦ 1864, τὸ κανονίζον τὰς σχέσεις ἡμῶν νῦν, ἀπέφυγεν αὐτὴν τὴν σύγχυσιν· ὥρισεν ὅτι αἱ ὑποθέσεις τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ....

§77ΡΑΛΛΗΣ. Ἂν ἀναγνώσητε τὸ ἄρθρον 101 τοῦ Συντάγματος τοῦ 1844....

§78ΜΠΟΓΙΑΤΖΟΓΛΟΥΣ. Τὸ ἀναγινώσκετε σεῖς.—Λοιπὸν δύω ἄρθρα ἐπεκαλέσθησαν οἱ ἀξιότιμοι κύριοι πρὸς ἀντίκρουσιν τοῦ νομοσχεδίου, πρῶτον μὲν τὸ ἀφορῶν εἰς τὰς δικαστικὰς ἐπιτροπὰς, δεύτερον δὲ τὸ ἄρθρον 101 περὶ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ. Οὔτε τὸ ἓν οὔτε τὸ ἕτερον ἔχουσιν ἐφαρμογὴν ἐπὶ τοῦ προκειμένου· δὲν πρόκειται περὶ δικαστικῶν ἐπιτροπῶν, οὐδὲ περὶ ἐκτάκτων δικαστηρίων κατόπιν τοῦ γεγονότος ἱδρυομένων, ἀλλὰ περὶ δικαστηρίων ἐκ τῶν προτέρων ὁριζομένων, δικαστηρίων ἀποτελούντων οὕτω τὸν φυσικὸν δικαστὴν τοῦ ἰδιώτου. Ὅσον δὲ ἀφορᾷ εἰς τὸ 101 ἄρθρον, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἶναι ἀδύνατον ἐν οἱᾳδήποτε πολιτείᾳ νὰ παραγνωρισθῇ ἡ ἀνάγκη τῆς ὑπαγωγῆς ὡρισμένων τινῶν ὑποθέσεων, γεννωμένων ἐκ τῆς ἐνεργείας τῆς διοικήσεως, προσβαλλούσης ἐνίοτε δικαιώματα κεκτημένα, εἶναι λέγω ἀδύνατον νὰ παραγνωρίσῃ τις τὴν ἀνάγκην τῆς ταχείας ἐκδικάσεως τῶν ζητημάτων, τῶν διενέξεων τῶν μεταξὺ διοικήσεως καὶ ἰδιωτῶν. Ἐπαναλαμβάνω, θὰ ἦτο τοῦ γελοίου γελοιωδέστερον, ἂν ὁ τελώνης μετὰ τοῦ ἐμπόρου μετέβαινον παρὰ τῷ δικαστῇ κρατοῦντες καὶ τὸ ὕφασμα, διὰ νὰ τοῖς ὁρίσῃ εἰς ποίαν τάξιν τοῦ δασμολογίου πρέπει νὰ καταταχθῇ· εἶναι γελοῖον καὶ ἄτοπον, ἡ διοίκησις νὰ παρακωλύηται οὕτως ἐν τῇ ἐνεργείᾳ της· πᾶσα ἄλλη ἄποψις τῶν πραγμάτων εἶναι γελοία, καὶ ὡς τοιαύτη ἀναξία λόγου. Ἀλλὰ καὶ εἰς ἕτερόν τι σφάλλουσιν οἱ ἀξιότιμοι προαγορεύσαντες τὸ Σύνταγμα, ὁμιλοῦν περὶ τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας καὶ κανονίζον αὐτὴν, θέτει ἁπλῶς τὰς βάσεις· οὔτε Εἰρηνοδικεῖα, οὔτε Πρωτοδικεῖα, οὔτε Ἐφετεῖα γνωρίζει τὸ Σύνταγμα· οὐδὲν τοιοῦτον συμβαίνει, ἀλλὰ θέτει ἁπλῶς τὰς βάσεις, καὶ ἀπόκειται τῇ νομοθετικῇ ἐξουσίᾳ νὰ κανονίσῃ τὰ κατ’ αὐτήν. Ἂν τὸ νομοσχέδιον ὑπῆγε τὰς διενέξεις αὐτὰς περὶ καπνοῦ εἰς τὸν πταισματοδίκην ἢ τὸν εἰρηνοδίκην, οὐδεμία ἀντίῤῥησις θὰ ἐπροβάλλετο ἐκ μέρους τῶν ἀξιοτίμων κυρίων· ὁ εἰρηνοδίκης φαίνεται, κατ’ αὐτοὺς, ὅτι εἶναι θεσμὸς συνταγματικός· ἂν ἡ διένεξις ὑποβληθῇ, τῇ ἀποφάσει τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, εἰς ἕτερόν τι πρόσωπον, ἀμέσως γεννᾶται ὁ κίνδυνος τῶν ἐλευθεριῶν. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές· ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία δύναται νὰ ἀναθέσῃ τὴν ἐκδίκασιν πλημμελημάτων, ἢ πταισμάτων, εἰς οἱανδήποτε Ἀρχὴν ἂν ἤθελε θεωρήσῃ ἀναγκαῖον νὰ ὑπαγάγῃ ταῦτα, ἐκ τῶν προτέρων ὁρίζουσα τὴν διαδικασίαν, τὸ πρόσωπον, τὸν τρόπον τοῦ ἐκλέγεσθαι τὸ πρόσωπον τοῦτο κτλ. Δὲν βλέπω διατὶ διαφέρει, διατὶ κινδυνεύει πλειότερον ἡ ἐλευθερία, ἂν μὲ δικάσῃ ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος κατὰ πρῶτον βαθμὸν, καὶ οἱ σύμβουλοι κατὰ δεύτερον, ἢ ὅταν μὲ δικάσῃ ὁ πταισματοδίκης· ἴσως, κατ’ ἐμὲ, πλείονας ἐγγυήσεις παρέχει ὁ ἔφορος ἀπὸ τὸν πταισματοδίκην.

§79ΤΙΝΕΣ (ἀριστερόθεν). Ὤ! ὤ! ὤ!

§80ΜΠΟΓΙΑΤΖΟΓΛΟΥΣ. Ὀνομάσετε καὶ τὸν ἔφορον ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ δικαστὴν, δικαστὴν ἐπὶ τοῦ καπνοῦ. Ἀνασκαλεύοντες τοὺς προηγουμένους νόμους, εὗρον οἱ ἀξιότιμοι προαγορεύσαντες, ὅτι μετὰ τὸ Σύνταγμα τοῦ 1864 μόνον κατὰ τὰ 1880 ἢ 1882 ἐψηφίσθη νόμος, ἀντιβαίνων δῆθεν εἰς τὴν συνταγματικὴν αὐτὴν ἀπαγόρευσιν. Λησμονεῖτε τὸν περὶ στρατολογίας νόμον; Τί ἄλλο ἐν τῷ νόμῳ αὐτῷ τελεῖται εἰμὴ λύσις ἀμφισβητήσεων περὶ προσβαλλομένου δικαίου στρατευσίμου τινός; Αὐταὶ αἱ ὑποθέσεις εἶναι ἓν ἐκ τῶν εἰδῶν τῶν ὑπαγομένων εἰς τὸ ἀμφισβητούμενον διοικητικόν.

§81ΡΑΛΛΗΣ. Πρὸ τοῦ 1843 ποῦ ὑπήγοντο; Εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια;

§82ΜΠΟΓΙΑΤΖΟΓΛΟΥΣ. Ὄχι.

§83ΡΑΛΛΗΣ. Διὰ τοῦτο διετηρήθη.

§84ΜΠΟΓΙΑΤΖΟΓΛΟΥΣ. Ὁμιλῶ περὶ τῶν νέων στρατολογικῶν νόμων. Τὰ Στρατολογικὰ Συμβούλια, τὰ νῦν λειτουργοῦντα, εἰς τὰ 1843 ἐψηφίσθησαν;

§85ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ τότε ὑπῆρχε νόμος στρατολογικὸς, καὶ ἐξακολούθησις τοῦ νόμου ἐκείνου εἶναι ὁ νέος.

§86ΜΠΟΓΙΑΤΖΟΓΛΟΥΣ. Ὄχι, εἶναι ἐπὶ ἄλλων βάσεων. Δὲν σᾶς φαίνεται νόστιμον, ἡ Διοίκησις νὰ ὑπάγῃ μετὰ τοῦ στρατευσίμου ἐνώπιον τοῦ δικαστοῦ νὰ συζητήσῃ περὶ τῆς διενέξεως μεταξὺ αὐτῆς καὶ τοῦ στρατευσίμου; Λοιπὸν ἀδιστάκτως φρονῶ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον κατ’ οὐδὲν προσβάλλει τὸ Σύνταγμα, ἀλλ’ ἡ μόνη ἄποψις, ἥτις ἐνδέχεται νὰ ἐξετασθῇ σήμερον, εἶναι: ἐδόθησαν, ἢ οὔ, εἰς τὸν πολίτην ἐγγυήσεις; Εἰς τὴν ἄποψιν ταύτην δὲν εἰσέρχομαι, δὲν εὑρισκόμεθα.

§87ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀκριβῶς περὶ τούτου πρόκειται.

§88ΜΠΟΓΙΑΤΖΟΓΛΟΥΣ. Ἦλθον εἰς τὸ βῆμα, ἵνα καταδείξω μόνον, ὅτι εἶναι ἁπλαῖ φωνασκίαι τὰ περὶ ἀντισυνταγματικότητος τοῦ νομοσχεδίου λεγόμενα. Ὁμιλοῦν περὶ ποινῶν καὶ φαντάζονται, ὥς τι ἀκατάληπτον, τὸ νὰ ἐπιβάλλωνται αὗται ὑπὸ οἰκονομικῶν Ἀρχῶν· ἀλλ’ ἡ λέξις ποινὴ ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν εἶναι εἰς τὴν κυρίαν της ἔννοιαν, δὲν εἶναι ἀληθὴς ποινὴ, ἀτιμωτικὴ, οἷαι αἱ ἐπιβαλλόμεναι ὑπὸ τῶν τακτικῶν ποινικῶν δικαστηρίων, εἶναι κυρίως εἰπεῖν ἀποζημίωσις τοῦ Δημοσίου διὰ τὸν δόλον, τὸν κατ’ αὐτοῦ τεκταινόμενον ὑπὸ τοῦ ἰδιώτου, καὶ διὰ τοῦτο, κατ’ ἐμὴν κρίσιν, φρονῶ, ὅτι οὔτε ὁ Βασιλεὺς δικαιοῦται νὰ ἀπονείμῃ χάριν, προκειμένου περὶ τοιαύτης τινὸς ποινῆς, προκληθείσης ἕνεκα παραβάσεως τοῦ τελωνιακοῦ νόμου, ἢ τοῦ περὶ καπνοῦ. Μὴ σᾶς τρομάζῃ λοιπὸν ἡ φράσις ποινὴ χρηματικὴ, καὶ ἂν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐγίνωσκε τοῦτο, νομίζω, ὅτι δὲν θὰ εἶχε καμμίαν δυσκολίαν νὰ θέσῃ τὴν λέξιν τέλος ἀντὶ ποινῆς, δὲν θὰ ἐκραυγάζετε τότε περὶ τῆς παρανομίας, θὰ ἐλέγετε ἴσως, ὅτι εἶναι ὑπερβολικὸν τὸ τέλος, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ κανών τις περὶ τοῦ τέλους, ἀλλὰ δὲν θὰ ἐκραυγάζετε, ὅτι εἶναι ἀντισυνταγματικὸν, διότι δὲν πρόκειται περὶ ποινῆς, ἥτις συνεπάγεται τὴν ἀτίμωσιν τοῦ προσώπου κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον, ἀλλὰ μᾶλλον περὶ ἀποζημιώσεως τοῦ Δημοσίου. Προκειμένου περὶ λαθρεμπορίων, κατὰ τὸν τελωνιακὸν ὀργανισμόν, τί ὁρίζει ὁ νόμος; Μίαν περίδοσιν τελεῖ μετὰ τοῦ ἰδιώτου, τουτέστι μέχρις ἐσχάτων, μέχρις ὅτου ὑπήχθησαν εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια οἱ λαθρέμποροι, περίδοσιν ἐτέλει τὸ Δημόσιον μετὰ τοῦ ἰδιώτου· ἔλεγεν: ἂν δυνηθῇς νὰ μὲ ἀπατήσῃς καὶ ἀπαγάγῃς εἰς τὴν ἀποθήκην σου τὸ ἐμπόρευμα, οὐδεὶς δύναται νὰ σὲ καταδιώξῃ. Ἡ Πολιτεία βλέπει τὸ ἐμπόρευμα ἐν τῇ ἀποθήκῃ σου, λαθραίως εἰσελθόν, καὶ μολονότι ἠδύνατο νὰ ζητήσῃ τὸν φόρον, δὲν τὸ πράττει· ἂν ὅμως δὲν δυνηθῇς νὰ πράξῃς τοῦτο, θὰ πληρώσῃς τὸ ὀκταπλοῦν. Αὐτὸ εἶναι περίδοσις. Μόνον ἐπ’ ἐσχάτων, λόγῳ ποινῆς, ὁ λαθρέμπορος ὑπήχθη εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια. Οὕτω συμβαίνει καὶ ἐδῶ περὶ λαθρεμπορίων καπνοῦ· ἂν δυνηθῇς τὸν καπνὸν αὐτὸν νὰ ἀποκρύψῃς ἀπὸ τῶν ὀμμάτων τῆς ἐξουσίας, πολὺ καλά· ἂν ὄχι, θὰ πληρώσῃς περιπλέον. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ ποινὴ ἐπὶ τοῦ προκειμένου, μολονότι γίνεται χρῆσις τῆς φράσεως αὐτῆς, δὲν εἶναι ποινὴ, ἀλλ’ ἀποζημίωσις τοῦ Δημοσίου, διὰ τὸν δόλον τὸν κατ’ αὐτοῦ τεκταινόμενον, καὶ διὰ τοὺς δόλους, τοὺς ὁποίους δὲν ἠδυνήθη νὰ ἀνακαλύψῃ, τοὺς παρὰ σοῦ διαπραχθέντας. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν ἤθελον νὰ ἀναβῶ εἰς τὸ βῆμα, ἀλλ’ ἡ ἐπιμονὴ τῶν κυρίων, ὅτι συρόμεθα εἰς τὸ ἅρμα τοῦ Πρωθυπουργοῦ, ὅτι καὶ ἀντισυνταγματικὰ νομοσχέδια εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ ψηφίσωμεν, μὲ ἔφερεν εἰς τὸ βῆμα, ὅπως ἀντικρούσω τὰ τοιαῦτα· ἐπαναλαμβάνω δὲ νὰ εἴπω, ὅτι, ὡς ἡμεῖς σεβόμεθα ἕκαστον ὑμῶν καὶ τιμῶμεν ὑμᾶς, τὴν αὐτὴν τιμὴν ὀφείλετε νὰ ἀπονέμητε καὶ σεῖς πρὸς ἡμᾶς, καὶ τὸ αὐτὸ σέβας νὰ ἔχητε. Ἀποτείνομαι δὲ ἰδίως πρὸς τὸν κ. Ῥάλλην, ὅστις ἐπανειλημμένως δι’ ἀποστροφῶν, καὶ χθὲς καὶ πρῴην, κατέδειξε τὴν περιφρόνησίν του πρὸς τὴν μερίδα ταύτην (δεικνύει τὴν συμπολίτευσιν). Τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθὸν, ἀπάδει πρὸς τὴν ἀξιοπρεπῆ συμπεριφορὰν, ἣν ὀφείλομεν ἐνταῦθα πρὸς ἀλλήλους. Πάντες πρέπει νὰ σεβώμεθα ἀλλήλους. Δὲν ἐννοῶ, ὅτι ὑμεῖς παρὰ τὴν συνείδησίν σας ἀκολουθεῖτε τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖτε ὁδόν· ἀλλὰ τὸ αὐτὸ πρέπει νὰ φρονῆτε καὶ σεῖς περὶ ἡμῶν. Ἐν συνειδήσει ἀκολουθοῦμεν τὴν πορείαν, ἣν τηρεῖ ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἥτις φρονοῦμεν, ὅτι συμφέρει εἰς τὴν πολιτείαν. Ἂν παύσῃ ἡ πεποίθησις ἡμῶν αὕτη, νὰ ἦσθε βέβαιοι, ὅτι θὰ παύσωμεν ἀκολουθοῦντες τὴν πορείαν ταύτην. Ἀλλὰ δὲν θεωρῶ ὀρθὰς τὰς φράσεις ὑμῶν περὶ κινδύνων ἐλευθεριῶν, καὶ τὰς παρομοίας ἀποστροφάς. Κατηντήσατε ἐπὶ ἡμέρας νὰ φωνάζητε, ὅτι ἡ Βουλὴ αὕτη ἐξελέχθη τῇ συνδρομῇ τῶν κακούργων, λησμονεῖτε δὲ, ὅτι τοῦτο λέγοντες περιφρονεῖτε τὴν κοινωνίαν. Οὐδεμία κοινωνία ἐν τῷ κόσμῳ δύναται νὰ συρθῇ εἰς τὸ ἅρμα τῆς Κυβερνήσεως διὰ τῆς ἀπολύσεως τῶν κακούργων· ἂν οἱ συγγενεῖς ἢ οἱ φίλοι τῶν διὰ χάριτος ἀπαλλαγέντων κακούργων δύνανται εὐχαρίστως νὰ βλέπωσι τὸ πρᾶγμα, νὰ ἦσθε βέβαιοι, ὅτι ἡ κοινωνία ἡ ἄλλη, ἐὰν ἔβλεπε διαπραχθείσας καταχρήσεις εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, μακρὰν τοῦ νὰ παρακολουθῇ τὴν Κυβέρνησιν, θὰ κατεψήφιζεν αὐτήν. Ἀλλὰ τοῦτο ἀποδεχόμενοι, τί ἄλλο πράττετε, παρὰ νὰ τὴν χαρακτηρίζητε ὡς ἀχρείαν κοινωνίαν; Διότι ἄλλως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εὐχαριστῆται διὰ τὴν ἀπόλυσιν τῶν κακούργων.

§89ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§90ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Φαίνεται, κύριοι, ὅτι ἡ κρίσις τοῦ περὶ τὴν ἀπόδειξιν τοῦ ἀμφισβητουμένου θέματος ἀγῶνος ἐξηρτήθη ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας ἐκ τῆς ὑψώσεως ἢ τῆς ταπεινώσεως τῆς φωνῆς ἀπέναντι τῶν ἐπιχειρημάτων, τὰ ὁποῖα ὁ ἔντιμος ἐκ Κυκλάδων βουλευτὴς ἀντέταξεν εἰς αὐτόν. Προσκληθεὶς ν’ ἀναγνώσῃ τὸ ἄρθρον 101 τοῦ Συντάγματος τοῦ 1844, ὕψωσε μὲν καὶ ἐνέτεινε τὴν φωνὴν στρογγυλότατα ἐπὶ τῶν περιόδων, αἱ ὁποῖαι συνέφερον εἰς αὐτόν, ἐταπείνωσε δὲ αὐτὴν ἀκριβῶς, ὅτε ἔφθασεν εἰς τὸ ἐδάφιον, τὸ ὁποῖον ἀπέδειξεν ὁ ἔντιμος ἐκ Κυκλάδων βουλευτής, ὅτι ἀπετέλει τὴν ἀντίφασιν. Τί εἶπε πρὸς ὑμᾶς ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Κυκλάδων; Ὅτι ὁ νομοθέτης εἰσήγαγεν ἀπροσέκτως εἰς τὸ ἄρθρον πρότασιν ἄντικρυς ἀντίθετον πρὸς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐσκόπει νὰ νομοθετήσῃ, ἐὰν ἄλλος ἦτο ὁ σκοπὸς τοῦ νομοθέτου, καὶ ὅτι ἡ πρότασις αὕτη ἀπετέλεσε τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου. Τί δὲ ἀπήντησεν ὁ βουλευτὴς Ἀττικῆς, ὅτε ἀναγκασθεὶς εἰσῆλθεν εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ἐδαφίου τούτου; Ἠθέλησε ν’ ἀποδείξῃ πρὸς ἡμᾶς, ὅτι τὸ ἐδάφιον οὐδένα ἄλλον σκοπὸν εἶχεν ἢ ν’ ἀφήσῃ προσωρινῶς ἰσχύουσαν τὴν διοικητικὴν δικαιοδοσίαν, μέχρις οὗ κατορθωθῇ νὰ κανονισθῇ ἡ διαδικασία ἁπασῶν τῶν διαφορῶν, αἵτινες εἰς τὸ ἑξῆς ἔμελλον νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν δικαστικὴν δικαιοδοσίαν. Καὶ ὅτι μὲν τὸ ἄρθρον 101 τοῦ Συντάγματος ἐσκόπει νὰ ὑπαγάγῃ τότε εἰς τὴν δικαστικὴν δικαιοδοσίαν ἁπάσας τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ τὰς διαφοράς, τοῦτο εἶναι ἀναντίῤῥητον· ὅτι ὅμως τὸ παρείσακτον ἐδάφιον ἐπέτρεπε καὶ τοῦτο, διὰ νόμου νὰ εἰσαχθῶσι διαφοραί τινες ἐνώπιον τῶν διοικητικῶν δικαστηρίων, εἶναι καὶ τοῦτο ἀναντίῤῥητον. Καὶ ἀκριβῶς τοῦτο ἀποτελεῖ τὴν ἀντίφασιν, διότι τὸ ἕκτον ψήφισμα, τὸ ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως ψηφισθὲν, ὡς παράρτημα τοῦ Συντάγματος, αὐτὸ, καὶ οὐχὶ τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 101, προὐνόησε καὶ ἐπέτρεψε τὴν προσωρινὴν ὑπὸ τῶν ὑφισταμένων διοικητικῶν δικαστηρίων ἐκδίκασιν τῶν ὑποθέσεων τῶν ἤδη ὑπὸ τῶν κειμένων νόμων εἰσαγομένων εἰς αὐτά. Διετύπωσε δὲ τὸ ψήφισμα ἀκριβῶς τὴν θέλησιν τοῦ νομοθέτου ὡς πρὸς πάντα τὰ θέματα, καὶ ἐξ αὐτοῦ τούτου ἐξάγεται ἡ ἀρχὴ, τὴν ὁποίαν ἐθέσαμεν πρὸ ὀλίγου, ὅτι, προκειμένου περὶ ἐμμέσων φόρων, ἐπιτρέπεται διοικητικὸν δικαστήριον νὰ δικάσῃ καὶ ἐπιβάλῃ ποινάς, προκειμένου ὅμως περὶ ἀμέσων, οὐδέποτε.

§91ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Μοὶ δίδετε τὴν ἄδειαν; Φρονεῖτε, κύριε Ὑπουργὲ, ὅτι ἡ ἐπιβολὴ ποινῆς ἐκ τῆς παραβάσεως νόμου τινὸς ἀποτελεῖ ὑπόθεσιν ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ;

§92ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Αὐτὸ ἀκριβῶς συζητοῦμεν. Ἀρκεῖ νὰ ἐπαναλάβω τὴν παρατήρησιν τοῦ ἐκ Κυκλάδων ἀξιοτίμου βουλευτοῦ, ὅτι εἶναι σφάλμα νὰ χαρακτηρίζηται ποινὴ....

§93ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ὥστε συμμερίζεσθε τὴν γνώμην του, ὅτι ἡ ποινὴ ἐν τῷ νόμῳ δὲν εἶναι ποινή, ἀλλ’ ἀποζημίωσις· ἑπομένως δίδεται ἀποζημίωσις ἄνευ βλάβης.

§94ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Συμμερίζομαι τὴν γνώμην τῶν φρονούντων, ὅτι ἡ ποινὴ αὕτη διαφέρει τῶν πταισματικῶν, ἐπανορθωτικῶν καὶ ἐγκληματικῶν ποινῶν, τῶν ἀναγεγραμμένων ἐν τοῖς ποινικοῖς νόμοις, καὶ τοῦτο μέχρι τοῦδε προσεπαθήσαμεν ν’ ἀποδείξωμεν. Τὸ ψήφισμα βον τῆς Συνελεύσεως τοῦ 1844 ἐκανόνισεν ἀκριβέστατα τὰ τῆς μεταβατικῆς καταστάσεως, τῆς μελλούσης νὰ ἐξακολουθήσῃ μέχρις ὅτου ψηφισθῶσι νόμοι, κανονίσοντες τὴν διαδικασίαν τῶν δικῶν τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ· καὶ ἰδοὺ τί λέγει. Αʹ. «Ἄχρις οὗ ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία κανονίσῃ διὰ νόμου τὴν διαδικασίαν τῶν λοιπῶν διοικητικῶν διαφορῶν καὶ παραπέμψῃ αὐτὰς εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῶν τακτικῶν δικαστηρίων, αἱ ἁρμόδιοι διοικητικαὶ Ἀρχαὶ θέλουν ἐξακολουθεῖ νὰ δικάζωσιν αὐτὰς ὡς τὰς ἐδίκαζον καὶ πρότερον. Ὡς τοιαῦται θεωροῦνται αἱ περὶ φόρου τῶν οἰκοδομῶν καὶ ἐπιτηδευμάτων διαφοραί, αἱ περὶ στρατευσίμων, αἱ περὶ δημοτικῶν καὶ ἐπαρχιακῶν ἀρχαιρεσιῶν καὶ περὶ χαρτοσήμου, λαθρεμπορίων καὶ παντὸς ἐμμέσου φόρου καὶ ὅσαι ἄλλαι τῆς αὐτῆς φύσεως θεωροῦνται ὡς διοικητικαί». Αὕτη εἶναι ἡ βάσις, ἐφ’ ἧς ἐξηκολουθοῦμεν βλέποντες νὰ δικάζωνται αἱ τοιαῦται διαφοραὶ, ὅπως ἐδικάζοντο μέχρι τοῦ 1864. Ὅτε δὲ ἡ δευτέρα Ἐθνικὴ Συνέλευσις ἐπελήφθη τοῦ θέματος, τότε βλέπομεν, ὅτι ἐν τῷ Συντάγματι διετυπώθη ἄρθρον ἐντελῶς ἀντίθετον τοῦ κατὰ τὰ 1844 ψηφισθέντος. Καὶ ἀρκεῖ νὰ ἀναγνώσητε τὰ δύο ἄρθρα, κατ’ ἀντιπαραβολὴν φράσεως πρὸς φράσιν, ὅπως ἰδῆτε, ὅτι τὸ ἄρθρον τοῦ νέου Συντάγματος ὁρίζει τὸ ἐναντίον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ὑμεῖς λέγετε. (Ἀναγινώσκει τὸ σχετικὸν ἄρθρον ἐκ τῶν δύο Συνταγμάτων). Τί ἀφήρεσεν ὁ νομοθέτης τοῦ 1864 ἀπὸ τοῦ ἄρθρου 101 τοῦ 1844; Ἀφήρεσεν ἀκριβῶς ἐκείνην τὴν διάταξιν, ἥτις παραπέμπει πάσας τὰς λοιπὰς ὑποθέσεις εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια, καὶ ἐπέτρεψεν, ἐν εἰδικῇ διατάξει, νὰ δικάζωνται ὑπὸ τῶν διοικητικῶν δικαστηρίων πᾶσαι ἐκεῖναι αἱ τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ ὑποθέσεις, αἵτινες δι’ εἰδικῶν νόμων ὡρίσθη νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς αὐτά. Ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας ἀνῆλθεν ἐπὶ τοῦ βήματος, φέρων καὶ τὰ πρακτικὰ τῆς Συνελεύσεως, φαινόμενος, ὅτι θέλει νὰ ἀποδείξῃ πρὸς ἡμᾶς, ὅτι ὑπῆρχε πλήρης ταυτότης ἐν τοῖς ὁρισμοῖς τῶν δύο ἄρθρων· ἀλλ’ ἠρκέσθη νὰ παραπέμψῃ εἰς ἀριθμοὺς σελίδων, καὶ ἔκρινεν, ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ συζητῇ περὶ προφανοῦς παραβιάσεως τοῦ Συντάγματος ὑφ’ ἡμῶν, οἵτινες ἐτάχθημεν φρουροὶ αὐτοῦ. Ἀλλ’ ὤφειλε ν’ ἀναγνώσῃ τὰ ἐν ταῖς σελίσι περιεχόμενα· καὶ ἂν ἀνεγίνωσκε πρὸς ὑμᾶς τὰ ἐνταῦθα γεγραμμένα, ἤθελεν ἀποδείξει ἀκριβῶς τὸ ἐναντίον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἐνόμισε περιττὸν νὰ ἀποδείξῃ. Ὁ εἰσηγητὴς τοῦ σχεδίου τοῦ Συντάγματος κ. Σαρίπολος ὑπέβαλεν εἰς τὴν Συνέλευσιν ἔκθεσιν, ἐν ᾗ ἐν πολλοῖς διεφώνει πρὸς τοὺς συντάκτας αὐτοῦ καὶ τοὺς ψηφίσαντας κατόπιν τὸ Σύνταγμα, καὶ μετὰ ζήλου ἀξιεπαίνου ὑπεστήριξεν ἐν τῇ Συνελεύσει τὰς γνώμας αὐτοῦ, ἐνίοτε ἴσως καὶ ζωηρότερον τοῦ δέοντος. Ὁ κ. Σαρίπολος ἐν τῇ ἐκθέσει ἐκείνῃ, κρίνων, ὅτι, ὡς συνετάχθη τὸ ἄρθρον 100 τοῦ σχεδίου τοῦ Συντάγματος, ὅπερ κατόπιν ἐγένετο 101, ἐπέτρεπε τὴν σύστασιν διοικητικῶν δικαστηρίων, προτείνει τὴν κατάργησιν τοῦ δευτέρου μέρους τοῦ ἄρθρου, καὶ τὴν ἀντικατάστασιν αὐτοῦ δι’ ἄλλης περιόδου, τὴν ὁποίαν ἔχουσιν ἐνταῦθα τὰ Πρακτικὰ διὰ κυρτῶν γραμμάτων ἀναγεγραμμένην (ἀναγινώσκει). «Μόναι αἱ ὑφιστάμεναι ἤδη διαδικασίαι Ὑπουργείων τινῶν καὶ τῶν κατὰ πρῶτον βαθμὸν ὑπαλλήλων Ἀρχῶν, ἰσχύουσιν ἐν τῷ μέλλοντι, δυνάμεναι διὰ νόμου νὰ βελτιωθῶσιν, ἢ νὰ καταργηθῶσιν ἐντελῶς.» Ἐξακολουθεῖ δὲ ὁ κύριος Σαρίπολος ν’ ἀναπτύσσῃ τὴν γνώμην αὐτοῦ, καθ’ ἣν, ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον, ἐπιτρέπει νὰ εἰσάγωνται αἱ τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ ὑποθέσεις εἰς τὰ διοικητικὰ δικαστήρια. Ἦλθεν ἔπειτα ἡ συζήτησις τοῦ σχεδίου τοῦ Συντάγματος ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως, καὶ δύο ῥήτορες ἠγέρθησαν, ὁ εἷς μετὰ τὸν ἄλλον, ὁ εἷς εἰδικώτερος τοῦ ἄλλου, ἵνα πολεμήσωσι τὸ σχέδιον τοῦ ἄρθρου τούτου, ὁ μακαρίτης Διομήδης Κυριακὸς πρὸ τοῦ μακαρίτου Κυπαρίσση· ἐκεῖνος μὲν καθηγητὴς τοῦ συνταγματικοῦ δικαίου ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, εἷς τῶν ἐπισημοτέρων, οὗτος δὲ ἀρχαῖος καὶ εὐδόκιμος ἀρεοπαγίτης, καὶ ἀμφότεροι ὑπεστήριξαν τὴν γνώμην, ὅτι πρέπει νὰ ἀφαιρεθῇ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου, ἡ ἐπιτρέπουσα τὴν δι’ εἰδικοῦ νόμου σύστασιν διοικητικῶν δικαστηρίων καὶ διοικητικῆς δικαιοδοσίας. Ἀλλ’ ἀντετάχθη κατ’ αὐτῶν ὁ μακαρίτης Κόκκινος, ἄλλος ἐπίσης σπουδαῖος νομομαθὴς, ὑποστηρίξας τὴν ἀντίθετον γνώμην, ὅτι ὀρθὸν εἶναι νὰ ὑπαχθῶσιν αἱ τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ ὑποθέσεις εἰς διοικητικὰ δικαστήρια, καὶ ὅτι οὐδὲν κακὸν ἐκ τούτου θέλει ἐπέλθει. Ὅτε δὲ ἦλθεν ἡ ὥρα τῆς ψηφοφορίας καὶ συμφώνως πρὸς τὰς ἀγορεύσεις αὐτῶν διετύπωσαν τροπολογίας οἱ κ.κ. Κυπαρίσσης καὶ Διομήδης, ἀμφότεραι ἀπεῤῥίφθησαν ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως. Καὶ ὅταν ταῦτα ἔχωμεν ἐνώπιον ἡμῶν, πῶς ἐπιτρέπεται νὰ ἀμφισβητῆται ἡ ἔννοια ἄρθρου, τοιαύτας προκαλέσαντος συζητήσεις καὶ οὕτω ψηφισθέντος; Ἰδοὺ, κύριοι, τί λέγει ὁ πρόεδρος τῆς Συνελεύσεως μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Κοκκίνου, εἰπόντος τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει). «Δὲν εἶμαι λοιπὸν, Κύριοι, σύμφωνος μὲ τὸν κ. Διομήδην, νὰ καταδικάσωμεν ἐκ τῶν προτέρων καὶ νὰ μὴ ἱδρύσωμεν ἐν τῷ μέλλοντι μίαν τοιαύτην δικαιοδοσίαν, ἂν ὑπάρξῃ ἀνάγκη, καὶ βεβαίως θὰ ὑπάρξῃ, διότι τὰ φῶτα καθημερινῶς ἐξαπλοῦνται καὶ εἰς τὴν διοίκησιν καὶ εἰς τὴν νεολαίαν. Δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ ἀπαγορεύσωμεν ἀπολύτως τὴν ἐν τῷ μέλλοντι ἵδρυσιν διοικητικῶν δικαστηρίων, ἂν ἴδωμεν, ὅτι ὑπάρχουσι τὰ στοιχεῖα τοῦ σχηματισμοῦ αὐτῶν.» Συμπέρασμα τῆς συζητήσεως (ἀναγινώσκει). «ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθησαν αἱ ἑξῆς τροπολογίαι. Ὁ κ. Δ. Κυριακοῦ προτείνει τὴν ἀπάλειψιν. Ἰδοὺ ἡ πρότασίς του. «Προτείνω τὴν ἀπάλειψιν τοῦ 100 ἄρθρου καὶ τὴν ἀντικατάστασιν αὐτοῦ διὰ τῶν ἑξῆς· «Αἱ ἄρσεις συγκρούσεως δικάζονται ὑπὸ τοῦ Ἀρείου Πάγου. Μόναι αἱ ὑφιστάμεναι ἤδη δικαιοδοσίαι Ὑπουργείων τινῶν καὶ τῶν κατὰ πρῶτον βαθμὸν ὑπαλλήλων Ἀρχῶν ἰσχύουσιν ἐν τῷ μέλλοντι, δυνάμεναι διὰ νόμου νὰ βελτιωθῶσιν ἐντελῶς.» Εἶναι αὐτὴ ἡ πρότασις τοῦ κ. Σαριπόλου, ἀφαιρέσει τῶν λέξεων: ἢ καταργηθῶσι. Ἔχει τροπολογίαν καὶ ὁ κ. Κυπαρίσσης, τὴν ἑξῆς. «Εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια ὑπάγονται καὶ ἅπασαι αἱ περὶ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ ὑποθέσεις καὶ συζητοῦνται κατὰ προτίμησιν, ὡς κατεπείγουσαι· αἱ μέχρι τοῦδε ἰσχύουσαι περὶ διοικητικῆς δικαιοδοσίας διατάξεις καταργοῦνται· αἱ ἄρσεις συγκρούσεως δικάζονται παρὰ τοῦ Ἀρείου Πάγου· οὐδὲν δικαίωμα, οὐδεμία δικαιοδοσία τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἄνευ νόμου.» Τοῦτ’ αὐτὸ περιλαμβάνει τὸ παλαιὸν ἄρθρον τοῦ 1844. «Ὑποβάλλω ἀμφοτέρας ταύτας — ἐξακολουθεῖ ὁ Πρόεδρος — εἰς τὴν ψῆφόν σας. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Δ. Κυριακοῦ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη. Οἱ παραδεχόμενοι ἤδη τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Κυπαρίσση, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη. Τὸ ἄρθρον ἔχει οὕτω.» Καὶ ἀναγινώσκει τὸ ἄρθρον, ὅπως ὑπάρχει ἐν τῷ Συντάγματι.

§95ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ συζήτησις ἐπεξετάθη πολὺ ἐπὶ ἀντικειμένων, τὰ ὁποῖα ὀλίγον συντελοῦσι πρὸς λύσιν τοῦ κυρίου ζητήματος, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι, ἂν τὰ νομοσχέδια ἀντιβαίνωσιν εἰς τὸ Σύνταγμα, καθὸ χορηγοῦντα ποινικὴν δικαιοδοσίαν εἰς οἰκονομικὰς Ἀρχὰς, καὶ δικαστικὰς ἐπιτροπάς. Ὑποστηρίξας, κύριοι, τὴν ἀντισυνταγματικότητα τῶν νομοσχεδίων τούτων, ἐπὶ ἑνὸς καὶ μόνου ἄρθρου ἐστηρίχθην, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 91 τοῦ Συντάγματος. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ ἀντικρούσῃ τὰ ἐπιχειρήματά μου, αὐτὸς ἐπεκαλέσθη τὸ ἄρθρον 101 τοῦ Συντάγματος, ἐγὼ δὲ περιωρίσθην ν’ ἀπαντήσω, ὅτι τὸ ἄρθρον 101 τοῦ Συντάγματος οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν μὲ τὸ προκείμενον ζήτημα, καὶ τοῦτο, κατ’ ἐμὲ, εἶναι πολὺ πρόδηλον. Περὶ τίνος πραγματεύεται τὸ ἄρθρον 101 τοῦ Συντάγματος; Περὶ ὑποθέσεων τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ καὶ περὶ διοικητικῆς δικαιοδοσίας. Ποία ἡ σημασία τῶν ἐκφράσεων ἀμφισβητούμενον διοικητικὸν καὶ διοικητικὴ δικαιοδοσία; Προχθὲς ὑπέβαλον πρὸς ὑμᾶς τὰς σκέψεις μου περὶ τούτου. Εἶπον ὑμῖν, ὅτι κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν διαφόρων στρατιωτικῶν, οἰκονομικῶν καὶ ἐν γένει διοικητικῶν νόμων τοῦ Κράτους, ἐνδέχεται νὰ προκαλέσωσιν οἱ ἐκτελοῦντες αὐτοὺς παράπονα τῶν διοικουμένων, ἐπὶ μὴ ὀρθῇ καὶ ἀκριβεῖ ἐκτελέσει τῶν νόμων. Ἕνεκα τούτου ἀναγκαῖον εἶναι νὰ διαγραφῇ διαδικασία τις πρὸς λύσιν τῶν διὰ τῶν τοιούτων παραπόνων ἐγειρομένων διαφορῶν. Ἐπειδὴ δὲ τὰ παράπονα τῶν διοικουμένων εἶναι δύο εἰδῶν, παράπονα ἕνεκα προσβολῆς συμφερόντων, καὶ παράπονα ἕνεκα προσβολῆς δικαιωμάτων, ἕπεται, ὅτι οἱ διοικητικοὶ νόμοι διττὴν πρέπει νὰ διαγράψωσι διαδικασίαν πρὸς ἐκδίκασιν τούτων· μίαν διαδικασίαν, ὅταν προσβάλλωνται συμφέροντα, ἑτέραν διαδικασίαν, ὅταν προσβάλλωνται δικαιώματα. Ἡ ἐκτίμησις τῶν παραπόνων ἐπὶ προσβολῆς συμφερόντων συνήθως ἀνατίθεται εἰς αὐτὰ τὰ ἐκτελοῦντα τὸν νόμον ὄργανα τῆς ἐξουσίας, εἴτε εἰς ἀνώτερον ὑπάλληλον τῆς αὐτῆς ἐξουσίας. Τὰ παράπονα περὶ προσβολῆς δικαιωμάτων εἶναι, κύριοι, παράπονα σπουδαιότερα, καὶ δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐμπιστευθῶμεν τὴν λύσιν αὐτῶν εἰς αὐτοὺς τούτους τοὺς διοικητικοὺς ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι τὰ προκαλοῦσιν. Ἐντεῦθεν ἀναφύεται ἡ ἀνάγκη τῆς συστάσεως δικαιοδοσίας τινὸς πρὸς ἐκδίκασιν τῶν διαφορῶν, αἱ ὁποῖαι γεννῶνται ἐπὶ προσβολῆς δικαιωμάτων. Αὐτὸ εἶναι τὸ σύνολον τῆς διοικητικῆς δικαιοδοσίας. Πῶς ἐκανονίσθησαν τὰ ἀντικείμενα ταῦτα τῆς διοικητικῆς δικαιοδοσίας κατὰ τὸ 1843; πῶς ἐκανονίσθησαν κατὰ τὸ 1864; Τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι δευτερεῦον εἰς τὴν προκειμένην σήμερον συζήτησιν. Τὸ ζήτημα τοῦτο θέλει ἀναφυῆ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ σήμερον ὑποβληθέντος εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχεδίου, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἀγωγὰς τῶν στρατιωτικῶν περὶ παρανόμου ἀποστερήσεως τῶν βαθμῶν των, καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου δυνάμεθα βεβαίως νὰ προβῶμεν εἰς εὐρυτέρας περὶ αὐτοῦ συζητήσεις. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν ὑφίσταται τοιαύτη ἀνάγκη· ἐν τούτοις παρατηρῶ, ὅτι πράγματι ἡ Συνέλευσις τοῦ 1843 ἐπεθύμει νὰ ἀνατεθῶσιν ὅλαι αἱ ὑποθέσεις τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια. Καὶ τοιαύτας διαφορὰς ἐνόησεν, οὐχὶ τὰς παραγομένας λόγῳ προσβολῆς συμφερόντων, ἀλλὰ τὰς ἐγειρομένας ἕνεκα προσβολῆς δικαιωμάτων. Καί τινας μὲν τῶν ὑποθέσεων τούτων ἀνέθηκε ῥητῶς εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια, τῶν δὲ λοιπῶν διέταξε τὴν δι’ ἐκδοθησομένων νόμων ἀνάθεσιν. Καὶ ἐπειδὴ παρετηρήθη, ὅτι ἦτο δύσκολον νὰ ἐκδοθῇ ὁ νόμος περὶ ὑπαγωγῆς αὐτῶν εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια, καὶ ἔδει νὰ ὁρισθῇ τί γενήσεται μέχρι τῆς ἐκδόσεως τοῦ νόμου, ἡ Συνέλευσις ἐξέδωκε τὸ ἕκτον αὐτῆς ψήφισμα, δι’ οὗ ἀπεφάνθη, ὅτι, μέχρις οὗ ἐκδοθῇ ὁ νόμος, ὡρισμέναι διοικητικαὶ διαφοραὶ θὰ δικάζωνται ὑπὸ τῶν διοικητικῶν Ἀρχῶν ὡς πρότερον. Τὸ Σύνταγμα τοῦ 1864 διέταξεν ἐπίσης, ὅτι ὅλαι αἱ ὑποθέσεις τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ θὰ δικάζωνται ἀπὸ τὰ τακτικὰ δικαστήρια, ἐπέτρεψεν ὅμως διὰ νόμου νὰ κανονισθῶσι καὶ ἄλλως τὰ περὶ τούτου. Τοιαύτη εἶναι ἡ ἔννοια, κατ’ ἐμὲ, τοῦ ἄρθρου 101 τοῦ Συντάγματος. Ταῦτα λοιπὸν οὕτως ἔχουσιν. Ἡ ἑρμηνεία, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, παραδέχομαι ὅτι εἶναι ὀρθή· ἀλλὰ τίνα σχέσιν ἔχουσι ταῦτα μὲ τὸ προκείμενον ζήτημα; Ἐπειδὴ ἐπιτρέπεται ἡ σύστασις δικαιοδοσίας διοικητικῆς πρὸς ἐκδίκασιν τῶν παραπόνων τῶν πολιτῶν ἕνεκα προσβολῆς δικαιωμάτων, ἕπεται, ὅτι δυνάμεθα νὰ δώσωμεν εἰς αὐτὴν καὶ ποινικὴν δικαιοδοσίαν; Οὐχὶ βεβαίως, καὶ διὰ τοῦτο τὸ ἄρθρον 101 τοῦ Συντάγματος οὐδεμίαν ἐφαρμογὴν ἔχει εἰς τὸ προκείμενον ζήτημα. Ἡ ποινικὴ δικαιοδοσία ἀνήκει καθαρῶς καὶ ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν, περὶ ἧς ἰδιαιτέρως προέβλεψε τὸ Σύνταγμα, καθιερῶσαν τὴν ἰσοβιότητα τῶν ἀποτελούντων τὰ πολυμελῆ δικαστήρια δικαστῶν, τὴν δημοσιότητα τῶν συνεδριάσεων, τὸ αἰτιολογημένον τῶν ἀποφάσεων καὶ τὴν ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει ἀπαγγελίαν αὐτῶν. Ἀπηγόρευσε μάλιστα τὸ Σύνταγμα ῥητῶς νὰ ἀφαιρῆται ἔστω καὶ διὰ νόμου ἡ δικαιοδοσία τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας καὶ νὰ ἀνατίθηται εἰς τὴν διοικητικὴν δικαιοδοσίαν. Καὶ διὰ τοῦτο τὸ ἄρθρον 91 διατάσσει, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ συστηθῶσι δικαστικαὶ ἐπιτροπαὶ καὶ ἔκτακτα δικαστήρια. Τώρα, κύριοι, εἶναι ὀρθὴ ἡ γνώμη τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κυκλάδων βουλευτοῦ, ὅτι τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο ἀπαγορεύει τὴν σύστασιν δικαστικῶν ἐπιτροπῶν, ἢ ἐκτάκτων δικαστηρίων, μόνον μετὰ τὴν τέλεσιν τοῦ ἐγκλήματος, καὶ ὅτι πρὸ τῆς τελέσεως τοῦ ἐγκλήματος δύναται νὰ ἀνατεθῇ ἡ τιμωρία αὐτοῦ εἰς δικαστικὰς ἐπιτροπάς, ἢ εἰς ἔκτακτον δικαστήριον; Ἀλλ’ ἡ τοιαύτη διάκρισις ἤθελεν ἀνατρέψει ὅλας τὰς περὶ τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας ὑπὸ τοῦ Συντάγματος ληφθείσας ἐγγυήσεις, ἤγουν τὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης ὑπὸ ἰσοβίων δικαστῶν, δημοσίᾳ συνεδριαζόντων, κτλ. κτλ. Τίς δύναται νὰ δώσῃ τοιαύτην ἑρμηνείαν εἰς τὸ ἄρθρον 91 τοῦ Συντάγματος; Νομίζω, ὅτι εἰς τοιαύτην ἑρμηνείαν ἠδύνατό τις νὰ ἐφαρμόσῃ τὰ ἐπίθετα, διὰ τῶν ὁποίων ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Κυκλάδων ἐνόμισεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ χαρακτηρίσῃ τὴν ἡμετέραν γνώμην, τὰ ἐπίθετα τοῦ γελοίου καὶ σοφιστικοῦ. Τὸ ἄρθρον 91 τοῦ Συντάγματος διατάσσει γενικῶς καὶ ἀδιακρίτως, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ἡ σύστασις τοιούτων δικαστικῶν ἐπιτροπῶν, εἴτε πρὸς ἐκδίκασιν γενομένων, εἴτε πρὸς ἐκδίκασιν τελεσθησομένων ἀδικημάτων. Ὁ κ. ἐκ Κυκλάδων βουλευτὴς ἐμέμφθη τοὺς πρὸ αὐτοῦ ἀγορεύσαντας ὡς οὐχὶ θεωρητικῶς, ἀλλ’ ἐμπειρικῶς διαπραγματευθέντας τὸ ζήτημα. Ὑποθέτω, ὅτι ὁ κ. βουλευτὴς δὲν ἦτο παρὼν προχθές, ὅτε ἠγόρευσα περὶ τοῦ ζητήματος· ἄλλως, ἤθελεν ἀντιληφθῆ, ὅτι ἓν ζήτημα κυρίως ἐξήτασα, ἂν ἦναι ἐπιτετραμμένον μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ Συντάγματος νὰ ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν οἱονδήποτε καθῆκον ἐκ τῶν εἰς αὐτὴν ἀνατεθειμένων, καὶ ἰδίως ἡ ποινικὴ δικαιοδοσία, καὶ νὰ ἀνατεθῇ εἰς ἄλλας Ἀρχάς. Ἰσχυρίσθην δὲ, ὅτι τοῦτο ἀπαγορεύεται ἀπὸ τὸ ἄρθρον 91 τοῦ Συντάγματος, καὶ ἐπεκαλέσθην καὶ τὸ ἄρθρον 97, τὸ ἐπιτρέπον νὰ συστηθῇ διὰ νόμου ναυτικὸν ἢ στρατιωτικὸν δικαστήριον, ἵνα ἔτι μᾶλλον ὑποστηρίξω, ὅτι, πλὴν τῶν ῥητῶν τούτων ἐξαιρέσεων, οὐδεμία ἄλλη δύναται νὰ καθιερωθῇ. Κατὰ συνέπειαν φρονῶ, ὅτι ἡ γνώμη, καθ’ ἣν μετὰ τὸ Σύνταγμα δύναται νὰ συστηθῇ δικαστήριον ἄνευ δημοσίας συνεδριάσεως, ἄνευ διαγεγραμμένης ἀκριβῶς διαδικασίας, εἶναι παραδοξολογία. Ἀλλ’ ἐγώ, πρὸς ὑποστήριξιν τῆς γνώμης μου, ἐπικαλοῦμαι καὶ αὐτὰ ταῦτα τὰ ἐπιχειρήματα, δι’ ὧν ὁ κ. ἐκ Κυκλάδων βουλευτὴς ἐδικαιολόγησε τὴν ἀνάγκην τῆς ὑπάρξεως ἰδιαιτέρας διοικητικῆς δικαιοδοσίας. Ἔλεγε πρὸς ἡμᾶς, ὅτι ἡ Δικαιοσύνη ἐξετάζει τὰ πράγματα ἐμβριθῶς καὶ βραδέως καὶ τηρεῖ λεπτολόγους διατυπώσεις, ἐνῷ ἡ Διοίκησις ἔχει ἀνάγκην ταχύτητος καὶ ἀποβλέπει μᾶλλον εἰς τὴν οὐσίαν ἢ εἰς τοὺς τύπους· διὰ τοῦτο πρέπει νὰ ἔχῃ ἰδίαν δικαιοδοσίαν καὶ δὲν πρέπει νὰ δεσμευθῇ ἀπὸ τύπους. Ἀλλ’ ἐρωτῶ αὐτὸν, ἡ ἀπονομὴ τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης δὲν ἔχει ἀνάγκην ἐμβριθείας καὶ λεπτομεροῦς καὶ αὐστηρᾶς ἐξετάσεως τῶν πραγμάτων; Δύναται καὶ πρέπει νὰ ἀπονεμηθῇ μετὰ τῆς ταχύτητος ἐκείνης, μὲ τὴν ὁποίαν ἤθελε νὰ διεξάγωνται αἱ διοικητικαὶ ὑποθέσεις; Αὐτὰ ταῦτα τὰ ὑπὲρ τῆς διοικητικῆς δικαιοδοσίας ἐπιχειρήματα ἀποδεικνύουσιν, ὅτι οὐδέποτε πρέπει νὰ ἀνατίθηται εἰς αὐτὴν ἡ ἐκδίκασις ποινικῶν ὑποθέσεων. Τί ὑπολείπεται ἤδη νὰ ἐξετάσωμεν; Ἄν ἀνατίθεται ἀληθῶς ποινικὴ δικαιοδοσία εἰς τὰς οἰκονομικὰς Ἀρχὰς διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἢ ἁπλῶς ἡ ἐκτίμησις πολιτικῶν ἀποζημιώσεων ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου. Ἐγὼ αὐτὸς ὑπεστήριξα προχθὲς τὴν διάκρισιν μεταξὺ πολιτικῆς φύσεως χρηματικῆς ποινῆς καὶ προστίμων, καὶ ποινικῆς φύσεως τοιούτων. Εἶπον, ὅτι τὰ ἐπιβαλλόμενα τέλη, εἴτε ἁπλᾶ, εἴτε πολλαπλᾶ, δὲν εἶναι ποιναὶ, διότι εἶναι ὡρισμένα ἀπὸ τὸν νόμον, δὲν ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὴν ἐκτίμησιν τῶν ὑπαλλήλων, οὔτε πρόκειται ν’ ἀποφανθῶσιν οἱ ὑπάλληλοι περὶ τῆς ἐνοχῆς τῶν κατηγορουμένων. Ἐν Γαλλίᾳ αἱ παραβάσεις τῶν τελωνιακῶν νόμων δὲν ἀνετέθησαν εἰς τὴν Διοίκησιν, ἀλλ’ εἰς τὰ δικαστήρια, καὶ μόλον τοῦτο ἀναγνωρίζουσιν οἱ συγγραφεῖς καὶ ἡ νομολογία, ὅτι τὰ τέλη ἐκεῖνα δὲν εἶναι ποινικῆς φύσεως, ἀλλὰ πολιτικῆς. Ὑπάρχει δὲ διαφορὰ μεταξὺ ποινῆς καὶ πολιτικῆς ἀποζημιώσεως, διότι ἡ ποινὴ δὲν δύναται νὰ ἐπιβληθῇ, ἐὰν ἀποθάνῃ ὁ ἔνοχος, ἐνῷ ἡ πολιτικὴ ἀποζημίωσις ἐπιβάλλεται καὶ εἰς τοὺς κληρονόμους. Ἐξετάσωμεν ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ἂν αὐτὴ ἡ ποινικὴ δικαιοδοσία, ἡ ὁποία χορηγεῖται εἰς τὰς Ἀρχὰς, δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς οὖσα πολιτικῆς φύσεως, ἢ ὡς οὖσα ποινικῆς φύσεως· ἀρκεῖ νὰ ἀναγνώσητε καὶ θέλετε ἰδεῖ, ὅτι ἐπιβάλλεται εἰς τοὺς πολίτας αὐστηροτάτη ποινὴ, ἁπλῶς, διότι συλλαμβάνονται κάτοχοι ἑνὸς ἐργαλείου, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἀπόδειξις, ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἠδύναντο νὰ ἔχωσι τὰ πράγματα αὐτὰ λόγῳ λαθρεμπορίου. Τοῦτο εἶναι ἀόριστον, ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν ἐκτίμησιν τοῦ ὑπαλλήλου. Τί ἕπεται ἐντεῦθεν; Ὅτι τὸ ἐπιχείρημα τοῦ κ. ἐκ Κυκλάδων βουλευτοῦ, ὅτι ἐνταῦθα πρόκειται περὶ τέλους πολιτικῆς φύσεως, εἶναι ὅλως ἀνυπόστατον, διότι πρόκειται περὶ ἀδικήματος, διαπραττομένου ὑπὸ τοῦ πολίτου, καὶ ὅτι ἡ φύσις τῶν ἐπιβαλλομένων ποινῶν εἶναι καθαρῶς ποινική. Λοιπὸν ἐπιμένω, ὅτι εἶναι προφανὴς παράβασις τοῦ Συντάγματος ἡ διαμόρφωσις τοιαύτης δικαιοδοσίας, καὶ πρέπει νὰ πράξωμεν ὅ,τι ἔπραττον οἱ πατέρες ὑμῶν ἀπὸ τοῦ 1844 μέχρι τοῦ 1880, ἤγουν νὰ παραπέμψωμεν τὴν ἐκδίκασιν τῶν ὑποθέσεων εἰς τὰ ἁρμόδια τακτικὰ δικαστήρια. Τίς ἡ διαφορὰ, ἠρώτησεν ὁ κ. βουλευτὴς, μεταξὺ τοῦ εἰρηνοδίκου καὶ τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου; Εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑποδείξω τὴν διαφοράν; Ὁ μὲν προστατεύεται κατὰ τῆς παύσεως, διότι ἀπαιτεῖται γνωμοδότησις τῶν προϊσταμένων του, ὁ δὲ οἰκονομικὸς ἔφορος οὐδεμίαν ἔχει κατὰ τῆς παύσεως προστασίαν. Ὁ μὲν δικάζει δημοσίᾳ, ὁ ἕτερος εἰς τὸ γραφεῖόν του. Ἐνώπιον τοῦ πρώτου θὰ ἐμφανισθῇ ὁ πολίτης, συνοδευόμενος ὑπὸ τοῦ ὑπερασπιστοῦ του, ἐνώπιον τοῦ δευτέρου ἔλλειψις πάσης ὑπερασπίσεως. Κατὰ τῆς ἀποφάσεως τοῦ εἰρηνοδίκου ἐπιτρέπεται ἔφεσις ἐνώπιον τοῦ Πλημμελειοδικείου, παρέχοντος πλήρεις τὰς ἐγγυήσεις τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας. Ἀλλὰ τίνας ἔχομεν ἐγγυήσεις ἐνώπιον τῶν νομικῶν συμβούλων; Οὐδεμίαν. Δὲν ἦτο ὀρθὸν οὐδὲ τὸ παράπονον, ὅπερ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Κυκλάδων ἀπηύθυνε καθ’ ἡμῶν, ὅτι θεωροῦμεν τοὺς βουλευτὰς τῆς πλειονοψηφίας ἐξαρτωμένους ἐκ τῶν νευμάτων τῆς Κυβερνήσεως. Τοὐναντίον, πρὸ ὀλίγων στιγμῶν εἶπον πρὸς τοὺς ἀξιοτίμους βουλευτὰς τῆς πλειονοψηφίας, ὅτι τὸ προκείμενον ζήτημα δὲν ἔχει χαρακτῆρα κομματικὸν, εἶναι ζήτημα συνταγματικὸν, καὶ οἵους δήποτε δεσμοὺς καὶ ἂν ἔχωσι πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὀφείλουσιν, ἂν ἡ πεποίθησις αὐτῶν εἶναι ἐναντία, νὰ δηλώσωσι μετὰ παῤῥησίας εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι δὲν δύνανται νὰ παρακολουθήσωσιν αὐτὴν μέχρι παραβιάσεως τοῦ θεμελιώδους νόμου τοῦ Κράτους.

§96ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Νομίζω, ὅτι μετὰ τὴν ὁμιλίαν τοῦ ἀξιοτίμου προαγορεύσαντος τὸ ζήτημα ἐξηντλήθη, ὅσον ἀφορᾷ τὴν σημασίαν τοῦ ἄρθρου, τοῦ ὑπὸ συζήτησιν. Τὸ ζήτημα εἶναι, ὅτι τὸ ἄρθρον τοῦτο, ὅπερ ἐπιβάλλει ποινὰς ἐκ μέρους τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, εἶναι ἐναντίον τοῦ Συντάγματος, μὴ ἀναγόμενον εἰς τὴν σφαῖραν τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ, περὶ οὗ ποιεῖ λόγον τὸ 101 ἄρθρον τοῦ Συντάγματος. Εἰς τοῦτο οὐδεὶς ἀπήντησεν ἐκ τῶν ὑπερασπισθέντων τὸ νομοσχέδιον. Ἡ ἀπορία μάλιστα τῶν ἐπιχειρημάτων ἔφερε τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Κυκλάδων, καὶ κατόπιν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς παραδοχὴν ἀρχῆς πρωτοφανοῦς, εἰς τὸ νὰ ἰσχυρισθῶσι δηλαδὴ, ὅτι τὸ ἐπιβαλλόμενον πρόστιμον δὲν εἶναι ποινὴ, ἀλλ’ εἶναι ἀποζημίωσις πολιτικὴ πρὸς τὸ Δημόσιον διὰ τὸν τεκταινόμενον δόλον, ὡς εἶπον· ἐδέχθησαν δηλαδὴ ἀποζημίωσιν, μὴ ὑπαρχούσης, μήπω γενομένης βλάβης, ἀρχὴ τῷ ὄντι πρωτοφανὴς διὰ τὴν ἐπιστήμην, ἀλλὰ καὶ ἐντελῶς ὑπ’ αὐτῆς ἀποκρουομένη.

§97ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας, ὅτι εἰς τὸ τελευταῖον ἐπιχείρημα τοῦ βουλευτοῦ ἐξ Ἀρκαδίας δὲν ἐδόθη ἀπάντησις, καὶ ἀληθῶς παρέλειψα ν’ ἀπαντήσω εἰς αὐτὸ, καὶ χθὲς ὑπ’ αὐτοῦ προταθέν· διότι, ἂν καὶ ἐσκόπουν, ἐλησμόνησα κατὰ τὴν προηγουμένην ὁμιλίαν μου. Ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας ἰσχυρίσθη, ὅτι ἡ ἐξέτασις τοῦ 101 ἄρθρου τοῦ Συντάγματος δὲν χωρεῖ ἐπὶ τοῦ προκειμένου· παραδέχεται μὲν ὡς ὀρθὴν τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν πρὸ μικροῦ ἐξέφερον ἐγὼ περὶ τῆς ἐννοίας αὐτοῦ, ἀλλὰ λέγει: πρὸς τί ἐξετάζετε τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο; Ἐκεῖνο ἀφορᾷ εἰς τὸ ἀμφισβητούμενον διοικητικὸν, εἰς τοῦτο δὲ οὐδεὶς ἐφαντάσθη ποτὲ νὰ εἰσαγάγῃ τὸ θέμα τὸ ἀφορῶν εἰς τὰς ποινὰς, τὰς ἐπιβαλλομένας διὰ φορολογικὰς παραβάσεις. Ἀκριβῶς τοῦτο θὰ ἀπαντήσω διὰ μιᾶς λέξεως εἰς τὸν ἔντιμον βουλευτὴν ἐξ Ἀρκαδίας, καὶ τοῦτο θὰ ἀποτελέσῃ ἀπάντησιν καὶ πρὸς ὑμᾶς, ὅτι, ἂν τὸ μὲν πρῶτον Σύνταγμα ἐπέτρεψε προσωρινῶς, τὸ δὲ δεύτερον καὶ διαρκῶς, ὅπως λειτουργῶσιν αἱ διατάξεις τῶν νόμων αἱ ὁρίζουσαι τὴν διοικητικὴν διαδικασίαν ἐπὶ ὑποθέσεων τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ, ἐν τῇ δικαιοδοσίᾳ ἐκείνῃ τῇ διοικητικῇ περιέχεται ἀναντιῤῥήτως καὶ ἡ ἐξουσία τοῦ ἐπιβάλλειν ποινάς. Τοῦτο προκύπτει ἐκ πάντων τῶν νόμων, τοὺς ὁποίους ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου ἔκτοτε ἔχομεν, καὶ οἵτινες πάντες ἀνεξαιρέτως ὁρίζουσι ποινὰς ὑπὸ τῆς διοικητικῆς Ἀρχῆς ἐκτελουμένας. Εἶναι ἄρα προφανὲς, ὅτι τὸ θέμα τῶν ποινῶν περιέχεται ἐν τῷ θέματι τῷ εὐρυτέρῳ τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ, καὶ ἡ γνώμη, ἣν ἐξήνεγκεν ὁ ἐξ Ἀρκαδίας βουλευτὴς, ἠλέγχθη ἐντελῶς ἀνυπόστατος. Τοιοῦτος νόμος εἶναι ὁ τελωνιακὸς, περὶ τοῦ ὁποίου πολλὰ ἤδη ἐλέχθησαν, καὶ ὅστις οὐ μόνον τὸ πολλαπλοῦν ἐπιβάλλει, ἀλλὰ καὶ ποινὰς κατὰ ποσὸν ὡρισμένας ἀπαγγέλλει· οἷον ἐπὶ εἰσαγωγῆς ἐμπορευμάτων ἀτελῶν διὰ τῆς μὴ νομίμου ὁδοῦ, ἐπὶ ἐλλείψεως διασαφήσεων κλπ. Αἱ ποιναὶ δὲ αὗται εἰσὶ παραπλήσιαι πρὸς ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἐπιβάλλει τὸ νομοσχέδιον, ὅπερ συζητοῦμεν σήμερον. Αἱ αὐταὶ ποιναὶ ἐπανελήφθησαν κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον ἐν πᾶσι τοῖς νόμοις, οἵτινες παρ’ ἡμῖν λειτουργοῦσιν ἐπὶ ἥμισυν αἰῶνα, διότι ἀληθῶς εἶναι ἀναγκαῖον παράρτημα τοῦ ὅλου θέματος τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ.

§98ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Κυκλάδων εἶχε θέσει τὸ ζήτημα καλῶς, εἰ καὶ ἀκουσίως ἴσως καὶ ἀδίκως κατεκρίθη ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον. Καὶ πρῶτον κατέδειξεν, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ὑποθέσεως τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ. Κατὰ τὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν δίδει αὐτὸς ὁ ἴδιος, σᾶς εἶπε καὶ ἀκριβῶς, ὅτι ἀμφισβητούμενον διοικητικὸν λέγονται ἐκεῖναι αἱ ὑποθέσεις, αἱ ὁποῖαι προκύπτουσιν ἐκ πράξεώς τινος τῆς διοικήσεως, προσβαλλούσης τὰ δικαιώματα τοῦ πολίτου, καὶ σᾶς ἀνέπτυξε τὴν θεωρίαν τῆς χρησιμότητος τῆς διοικητικῆς δικαιοδοσίας ἐπὶ τοιούτου εἴδους ὑποθέσεων. Σᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ διοίκησις δὲν δύναται νὰ προσκόπτῃ ἐν τῇ λειτουργείᾳ αὑτῆς εἰς πᾶν βῆμα, ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ δικαιοδοσίαν τινὰ, ὅπως πράγματι ἐκτελῆται ἡ λειτουργία αὐτῆς· ἀλλὰ τοῦτο μόνον· δὲν προέβη νὰ καθορίσῃ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, τὸ νὰ παραστήσῃ, ὅτι ἡ λειτουργία τῆς διοικήσεως ἐν Ἑλλάδι δὲν συνίσταται εἰς ἄλλο τι παρὰ εἰς τὴν ἐκ παντὸς τρόπου συλλογὴν χρημάτων. Ἂν προσέθετε καὶ τοῦτο, ἀληθῶς τὸ περὶ οὗ πρόκειται ἀντικείμενον δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ὑπαγόμενον εἰς τὸ ἀμφισβητούμενον διοικητικόν, καὶ ὅτι πρέπει νὰ ἀσφαλισθῇ ἡ ἐλευθερία τῆς διοικήσεως, ἥτις θὰ ἦναι τότε, τὸ νὰ δύναται ἡ διοίκησις νὰ εἰσπράττῃ χρήματα ἄνευ περιορισμοῦ, καὶ τότε τῷ ὄντι θὰ ἦναι πολλὰ τὰ εἰσοδήματα, τὰ ὁποῖα θὰ δύναται τὸ Κράτος νὰ προσπορίζηται παρὰ τῶν πολιτῶν. Ἐπὶ τῷ λόγῳ, ὅτι ἐπωλήσατε σιγαρόχαρτον παρανόμως, ὁ ἔφορος σᾶς καταδικάζει νὰ πληρώσητε χρηματικὰς ποινάς! Ἀλλὰ κύριοι, περὶ ὑποθέσεως τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ, κατὰ τὴν ἀκριβῆ ἔννοιαν τῆς λέξεως, δὲν πρόκειται. Δὲν πρόκειται περὶ πράξεως τῆς διοικήσεως, ἡ ὁποία προσκρούει εἰς τὰ δικαιώματα τοῦ πολίτου. Ἀντικείμενον τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ θὰ ἦτο αὐτὴ ἡ ἀπόφασις τοῦ ἐφόρου περὶ προστίμου, ἡ ἀποζημιώσεως, ἐπιβαλλομένης εἰς ἕνα πολίτην, ὡς πωλήσαντα παρανόμως σιγαρόχαρτον· περὶ τούτου ἠδύνατο νὰ γίνῃ ζήτημα, ἂν ὁ πολίτης δὲν ἔχῃ δικαίωμα νὰ προσφύγῃ εἰς τὰ δικαστήρια. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κυκλάδων βουλευτὴς ἀκόμη πλειότερον δὲν ἦτο ἄξιος τῶν παρατηρήσεων, αἱ ὁποῖαι τῷ ἐγένοντο, καθόσον ἀνέπτυξε τὴν ἰδέαν αὐτοῦ, καὶ ὡμολόγησεν ὅτι πρόκειται περὶ ὑποθέσεως, τὴν ὁποίαν ἀφαιρεῖ ἀπὸ τῶν δικαστηρίων καὶ τὴν ἀναθέτει εἰς τὸν ἔφορον· καὶ σᾶς ἐρωτᾷ: Πῶς! ὁ εἰρηνοδίκης παρέχει πλειοτέρας ἐγγυήσεις παρὰ τὸν ἔφορον; Λοιπὸν οὐδὲν ἕτερον ἐπράξαμεν ἢ νὰ ἀντικαταστήσωμεν τὸν εἰρηνοδίκην διὰ τοῦ ἐφόρου! Καὶ ὑπομονή, κύριοι, ἂν ἐπρόκειτο περὶ κἀμμιᾶς ἄλλης διοικητικῆς Ἀρχῆς· ἀλλ’ ἐνταῦθα τί πράττομεν; Ἀναθέτομεν εἰς τὸν διάδικον νὰ προσδιορίζῃ καὶ ποινὰς, ἃς θὰ εἰσπράττῃ ὁ ἴδιος, διότι ὁ ἔφορος τί ἄλλο εἶναι, παρὰ ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ Δημοσίου; Γίνεται ἀρχὴ ἀνατρεπτικωτέρα παντὸς νόμου καὶ τῆς λογικῆς αὐτῆς, παρὰ νὰ δώσητε τὸ δικαίωμα εἰς τὸν διάδικον νὰ ἐπιβάλλῃ ποινὰς καὶ νὰ κανονίζῃ ὑπὲρ ἑαυτοῦ ἀποζημιώσεις; Ταῦτα εἶναι παραβίασις τῶν κανόνων παντὸς δικαίου. Καὶ διαφέρει ἡ περίστασις, καθ’ ἣν ἡ οἰκονομικὴ Ἀρχὴ προσδιορίζει αὐτὸν τὸν φόρον, καὶ ἐκεῖ ἐγείρεται ἡ ἀμφισβήτησις, καθ’ ὑπόθεσιν ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν, καὶ ἀφίνεται πάλιν εἰς τὴν διοικητικὴν δικαιοδοσίαν νὰ ἀποφασίσῃ. Αὐταὶ αἱ ὑποθέσεις δύνανται νὰ περιληφθῶσιν εἰς τὸ ἀμφισβητούμενον διοικητικόν, ὡς διὰ νόμου χαρακτηρισθεῖσαι τοιαῦται ἐξ ἀρχῆς· ἀλλ’ ἐδῶ τί σχέσιν ἔχει πρὸς τὰς ποινὰς ἡ ἰδέα τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ; Πρόκειται περὶ ἀναθέσεως καθαρῶς δικαστικῆς ἐξουσίας εἰς τὸν ἔφορον, καὶ ἐχρειάζετο νὰ εὕρητε διατάξεις τοῦ Συντάγματος, ἵνα ἀποκρούσητε μετ’ ἀγανακτήσεως τοιαύτην ἀνάθεσιν δικαστικῆς ἐξουσίας εἰς τὸν ἔφορον; Καὶ δὲν σᾶς ἀρκεῖ τὸ ὅλον Σύνταγμα, τοῦ ὁποίου μία θεμελιώδης βάσις πρέπει νὰ θεωρῆται ἡ δικαστικὴ ἐξουσία; Καὶ ποῦ ἔχετε τὰς ἐγγυήσεις, ὅταν ἀφίνητε εἰς τὰς διοικητικὰς Ἀρχὰς τὴν ἐκδίκασιν τοιούτων ἀντικειμένων; Ὑποθέτω, κύριοι, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἄλλο τι συμφέρον εἰς τὸ νὰ καθιερώσωσι τοιαύτας ἀρχὰς, ἀλλ’ ἐν πράγματι ἀνατρέπομεν πᾶσαν συνταγματικὴν ἀρχήν. Ἀλλοίμονον, ἂν θεωρήσωμεν, ὅτι δύναται ὁ ἔφορος νὰ εἰσπράττῃ παρὰ παντὸς φόρους, ἀδιακρίτως ἀποφαινόμενος! Δὲν πρόκειται ἁπλῶς περὶ συγκεντρώσεως τῆς διοικήσεως εἰς χεῖρας τῆς κεντρικῆς ἐξουσίας· ἐδῶ πρόκειται περὶ ἀνατροπῆς τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας. Ὅταν τὸ Σύνταγμα λέγῃ, ὅτι ἡ δικαιοσύνη ἀπονέμεται ὑπὸ δικαστῶν, νομίζω, ὅτι δὲν σᾶς ἐπιτρέπεται νὰ χαρακτηρίσητε ὡς δικαστὴν τὸν ἔφορον. Καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁ κ. βουλευτὴς Κυκλάδων παρέστησεν ὡς ἐπουσιῶδες, ὅτι, ἀντὶ νὰ ἦναι ὁ εἰρηνοδίκης ὁ δικάζων, θὰ ἦναι ὁ ἔφορος, αὐτὸ ἀκριβῶς ἀνατρέπει τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν. Νομίζετε, ὅτι πρόκειται περὶ ἐκτιμήσεως τῶν προσώπων καὶ περὶ τοῦ ἂν ὁ εἰρηνοδίκης ἦναι ἀξιοτιμότερος τοῦ ἐφόρου; Πρόκειται περὶ ἀνατροπῆς τῶν θεσμῶν, διότι ὁ ἔφορος εἶναι διοικητικὴ Ἀρχὴ, εἶναι ἀντιπρόσωπος τοῦ Δημοσίου· ὥστε δὲν δύνασθε νὰ εἴπητε, ὅτι τὴν διαφοράν, τὴν ὁποίαν ἤθελε διαλύσει ὁ δικαστὴς μεταξὺ Δημοσίου καὶ ἰδιώτου, ἀναθέτω εἰς τὸν ἔφορον, καθιστῶν αὐτὸν δικαστήν. Ἐὰν γίνῃ τοῦτο, θὰ καταστρέψητε τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν ἐν γένει.

§99ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἡ μακρὰ συζήτησις, ἡ ὁποία μᾶς ἀπησχόλησεν ἐπὶ τόσας ἡμέρας, ἔφερε καὶ τὸ εὐχάριστον ἀποτέλεσμα, ὅτι ἐκαθάρισε τὸ ζήτημα, καὶ δυνάμεθα νῦν νὰ γνωρίζωμεν τί μᾶς χωρίζει. Ὅπως εἶχεν ἀρχίσει, ἐνόμιζον, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις ἠρνεῖτο πᾶσαν ἐν γένει δικαιοδοσίαν εἰς τὴν Ἐκτελεστικὴν Ἀρχήν· προϊούσης ὅμως τῆς συζητήσεως, ἡ Ἀντιπολίτευσις διὰ δύω ῥητόρων ὑπεχώρησεν εἰς τὸ θέμα τοῦτο, ἀναγνωρίσασα, ὅτι ἡ Διοίκησις ἔχει καὶ αὐτὴ δικαιοδοσίαν. Καὶ πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ τὸ ἀναγνωρίσῃ; Ἡ διοικητικὴ δικαιοδοσία εἶναι ῥητῶς ἀναγεγραμμένη εἰς τὸν θεμελιώδη ἡμῶν νόμον, ὡς ἀναγκαία συνέπεια τῆς μεγάλης ἀρχῆς, τῆς διακρίσεως τῶν ἐξουσιῶν, ἀπὸ τῆς ὁποίας ἤρξαντο οἱ ἀντιλέγοντες, καὶ εἰς τὴν ὁποίαν κατέληξαν. Καὶ βεβαίως ἀδύνατον νὰ ὑπάρξῃ διάκρισις ἐξουσιῶν, ὅταν ἡ Ἐκτελεστικὴ, καὶ εἰς αὐτὰ ἀκόμη τὰ ἀντικείμενα τῆς καθαρᾶς διοικήσεως, ἦναι ἠναγκασμένη νὰ σταυρόνῃ τὰς χεῖρας ἀπέναντι παντὸς προσκόμματος καὶ νὰ παραπέμπῃ τὸ ζήτημα εἰς τὸν ἔλεγχον τῆς Δικαστικῆς Ἐξουσίας, ἀναμένουσα ἐκεῖθεν τὴν ἀπόφασιν καὶ κανονίζουσα τὴν λειτουργίαν αὐτῆς κατὰ τὰς ἐκεῖθεν ἀποφάσεις καὶ ἐπιταγάς. Χαίρω λοιπὸν, διότι ἡ Ἀντιπολίτευσις παρῄτησε τὸ στάδιον τοῦτο· ἐπιθυμητὸν δὲ θὰ ἦτο, ἂν παρῄτει καὶ τὸ δεύτερον, εἰς ὃ ἐπὶ τέλους ὠχυρώθη, διότι οὐδ’ ἐνταῦθα εὑρίσκεται ἐν τῇ ἀληθείᾳ. Ἐπειδὴ ὅμως ἐπιμένει, ἡ δὲ ὥρα εἶναι προκεχωρημένη, θὰ εἴπω περὶ τούτου ὀλίγας τινὰς λέξεις. Πᾶσα Ἀρχὴ, καὶ ἰδίως ἡ ἐπιφορτισμένη τὴν ἐκτέλεσιν τῶν νόμων, ἔχει ἐν τῇ λειτουργίᾳ τῶν καθηκόντων της ἀστυνομικὴν ἐξουσίαν, καὶ ἑπομένως δύναται νὰ ἐπιβάλλῃ ποινὰς ἀστυνομικάς. Δὲν δύνασθε ν’ ἀφαιρέσητε τὴν ἀστυνομικὴν ἐξουσίαν ἀπ’ οὐδεμιᾶς Ἀρχῆς· εἶναι τὸ imperium, καὶ ἂς μοὶ συγχωρηθῇ ἡ φράσις, ἡ ἀτμόσφαιρα τῆς Ἀρχῆς ὡς Ἀρχῆς. Ὅταν, Κύριοι, τὰ πολιτικὰ Δικαστήρια, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουσι βέβαια ποινικὴν ἐξουσίαν, ἀποῤῥίπτωσιν ὡς ἀνυπόστατον τὴν ἄρνησιν τῆς ὑπογραφῆς καὶ ἐπιβάλλωσι πρόστιμον 100 δραχμῶν, τί πράττουσι; Δὲν ἐνασκοῦσι ποινικὴν ἐξουσίαν, ὅταν τιμωρῶσι τοὺς εἰς τὰς συνεδριάσεις αὐτῶν ἀτακτοῦντας; Ὅταν ὁ Ὑπουργὸς τιμωρῇ πειθαρχικῶς τοὺς ὑπ’ αὐτὸν δημοσίους λειτουργοὺς διὰ παράπτωμα τῆς ὑπηρεσίας, δὲν δικαιοδοτεῖ; Τί ἄλλο εἶναι κατ’ οὐσίαν αἱ πειθαρχικαὶ ποιναὶ, ἂν ὄχι ποιναί; Εἶναι ἐπιτίμια, ἀκούω νὰ λέγωσιν· ἀλλὰ παίζομεν μὲ τὰς λέξεις· διότι ἐπιβάλλεται ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τὸ πρόστιμον, δὲν παύει τοῦ νὰ ἦναι πρόστιμον, ἤτοι ποινή.

§100ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι.

§101ΜΙΛΗΣΗΣ. Πῶς ὄχι; Δὲν εἶναι τάχα καὶ τὰ ἐπιτίμια ποιναί; Ἔχει ἄρα τὸ δικαίωμα καὶ ἡ Ἐκτελεστικὴ Ἀρχὴ, ὅπως πᾶσαι αἱ λοιπαὶ, νὰ ἐπιβάλλῃ ἀστυνομικὰς ποινάς, ὁσάκις παρουσιασθῇ πρὸς τοῦτο ἀνάγκη. Ποῖος λόγος ἤθελεν ἀπαγορεύσει εἰς αὐτὴν, δικαιοδοτοῦσαν, νὰ ἐπιβάλῃ ἀστυνομικὰς ποινὰς, ἤτοι ν’ ἀσκήσῃ ἐξουσίαν, ἐγκειμένην εἰς αὐτὴν τὴν φύσιν πάσης ἐν γένει Ἀρχῆς, καὶ δὴ δικαιοδοτούσης; Ὅταν δὲ ἀναγνωρίζητε εἰς τὴν Διοίκησιν τὸ δικαίωμα νὰ δικαιοδοτῇ, ἤτοι ν’ ἀποφαίνηται ἐπὶ λαθρεμπορίων καὶ νὰ καταδικάζῃ, κατ’ ἀνάγκην εἶσθε ὑποχρεωμένοι ν’ ἀνεχθῆτε καὶ τὴν ἀστυνομικήν της ἐξουσίαν, διότι δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα ν’ ἀφαιρέσητε ἀπ’ αὐτῆς ὅ,τι ἀποτελεῖ τὸ συμπλήρωμα, ἢ μᾶλλον τὴν οὐσίαν πάσης Ἀρχῆς, τὸ imperium. Αὐτὰ τὰ ὀλίγα ἀρκοῦσιν, ὅπως πεισθῇ πᾶς ὁ θέλων νὰ πεισθῇ, ὅτι ἡ προκειμένη διάταξις τοῦ νομοσχεδίου οὔτε τερατώδης εἶναι, οὔτε ἀντίκειται εἰς τὰς θεμελιώδεις Ἀρχὰς τῆς Νομοθεσίας ἡμῶν, ὡς ἠθέλησαν νὰ τὴν παραστήσωσιν, ἀλλ’ εἶναι λογικὴ συνέπεια τῆς φύσεως πάσης διακεκριμένης Ἀρχῆς δικαιοδοτούσης.

§102ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ὀλίγας λέξεις θέλω εἴπει μόνον, κύριε Πρόεδρε, εἰς ἀπάντησιν τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἶπεν, ὅτι, ἐπειδὴ τὸ Σύνταγμα ἀναγνωρίζει καὶ παραπέμπει εἰς νόμους ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ, οἵτινες περιέχουσι ποινὰς, ἄρα τὸ Σύνταγμα παραδέχεται, ὅτι ἐπιβολὴ ποινῆς ἐν γένει ἐκ παραβάσεως καθεστώτων νόμων εἶναι ὑπόθεσις ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ. Τοῦτο δὲν δύναται νὰ ἔχῃ τὴν ἐλαχίστην βάσιν· διότι ἡ παραπομπὴ εἰς τοὺς νόμους τούτους παρὰ τοῦ Συντάγματος δὲν σημαίνει ποσῶς, ὅτι τοῦτο παραδέχεται τὴν ἐπιβολὴν ποινῶν εἰς ὑπόθεσιν τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ. Τὸ Σύνταγμα δέχεται τοὺς νόμους ἐκείνους, ὡς νόμους τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ, ὡς πρὸς τὰς ἐν αὐτοῖς ποινὰς ὅμως ἐπέβαλε τὴν ἰσχὺν τῶν ῥητῶν διατάξεων τοῦ Συντάγματος, κατὰ τὰς ὁποίας ἡ ἐπιβολὴ τῶν ποινῶν ῥητῶς ἀνετέθη εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται περατωμένη ἡ συζήτησις.

§104ΤΙΝΕΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον ὅπως ἔχει λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν ψηφολεκτῶν Καλογεροπούλου καὶ Μισυρλῆ, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον).

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 90· ἐξ ὧν 75 ὑπὲρ τῆς προτάσεως, 14 κατὰ, καὶ εἷς ἠρνήθη ψῆφον. Ἑπομένως ἐγένετο δεκτὸν τὸ ἄρθρον. (Γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ ἐπίλοιπα ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ εἰς τρίτην συζήτησιν). Λύεται ἡ συνεδρίασις Ὥρᾳ 9 μ. μ.