1886.10.29

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 27

Τῆς 29 Ὀκτωβρίου 1886.

Τετάρτη

Ὥρᾳ 3 μ. μ.

(Τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου κατέχει ὁ ἀντιπρόεδρος Α. Χριστόπουλος).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ. Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικά.

§2Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Συμφώνως πρὸς τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς δὲν πρέπει ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ πρὶν διανεμηθῶσι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διανέμονται ἤδη.

§4ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἂν ἀναγνωσθῶσιν αὔριον.

§5ΤΙΝΕΣ. Δὲν βλάπτει, ἂς ἀναγνωσθῶσι. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀσπρογέρακας ἔχει τὸν λόγον.

§7Γ. ΑΣΠΡΟΓΕΡΑΚΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα)

§8Π. ΜΑΝΕΤΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§9ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός.). Περὶ τοῦ ἀποσπάσματος δύναμαι νὰ δώσω τὴν πληροφορίαν, ὅτι αἱ ὁδηγίαι ἐδόθησαν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ ὁποῖαι καὶ ἐν πάσαις ταῖς ὁμοίαις δίδονται συστηματικῶς· κατὰ τὰς ὁδηγίας ταύτας, ἡ στρατιωτικὴ Ἀρχὴ πρέπει νὰ ἀπέχῃ ἀπὸ πάσης παρεμβάσεως, νὰ ἦναι ὅμως ἑτοίμη εἰς πρόληψιν συγκρούσεων, καὶ προσέτι νὰ παρέχῃ τὴν συνδρομὴν αὑτῆς εἰς ἐκτέλεσιν δικαστικῶν ἀποφάσεων. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου τὸ Ὑπουργεῖον ἀπῄτησεν ὅπως ὁ ἔπαρχος καὶ ὁ ὑπομοίραρχος μεταβῶσιν ἐπὶ τόπου καὶ ἐκθέσωσι τί συνέβη. Τὴν ἔκθεσιν ἔχω ἐνταῦθα. Ἐν αὐτῇ τὰ πράγματα ἐκτίθενται ὅλως ἀλλοῖα ἢ ὅπως τὰ ἐξέθηκεν ὁ κ. βουλευτής. Ἡ μεταβᾶσα ἐκεῖ δύναμις ἦτο πολὺ ἀσθενὴς καὶ διὰ τοῦτο προσεβλήθη καὶ ἐχειρώθη ὑπὸ τῶν ἀγροληπτῶν, ἀπεστάλη δὲ κατόπιν ἀξιωματικὸς μετὰ μεγαλειτέρας δυνάμεως, ὅστις ἀποκατέστησε τὴν δημοσίαν τάξιν, συνέλαβε τοὺς ἀτακτήσαντας καὶ παρέπεμψεν αὐτοὺς εἰς τὴν Εἰσαγγελίαν. Πάντα τὰ περὶ τούτου ἔγγραφα ὑπάρχουσιν ἐνταῦθα ἐν τῷ φακέλῳ, ὃν καταθέτω.

§10Γ. ΑΣΠΡΟΓΕΡΑΚΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§11Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ὑπουργὸς ἀπαντῶν εἰς ἐπερώτησιν τοῦ συναδέλφου ἡμῶν, κατεδίκασε τὸ μέτρον τῆς ἐνοικιάσεως τῶν εἰσοδημάτων τῆς Μονῆς Λευκάδος. Ἐνθυμοῦμαι πράγματι, ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μας καὶ οἱ δύο ἕτεροι βουλευταὶ ἐκ Λευκάδος προσῆλθον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καθ’ ἣν ἐποχὴν διετέλουν ὑπουργός, καὶ μοὶ παρεπονέθησαν διότι οὐδέποτε ἐτηρήθη οἱαδήποτε ἐπιτήρησις ἐπὶ τῆς διαχειρίσεως τῆς περιουσίας τῶν Μονῶν τῆς ἐπαρχίας των, διότι οὐδέποτε ἐξεδόθησαν εἰς ἐνοικίασιν τὰ εἰσοδήματα αὐτῶν καὶ διότι οὐδεμία ἐν γένει ἐπιτήρησις ὑπῆρξε ποτέ. Ἡ πληροφορία αὕτη ὁμολογῶ ὅτι μὲ ἐξήπληξε, διότι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν εἶχε ῥητῶς διατάξει τὴν ἐνοικίασιν τῶν εἰσοδημάτων ὅλων ἐν γένει τῶν Μονῶν τοῦ Κράτους. Ὁμολογῶ ὅτι δὲν ὑπῆρξα ταχύς, ἠλεκτρικῶς, οὕτως εἰπεῖν, δὲν ἐνήργησα τὰ τῆς ἐνοικιάσεως τῶν Μονῶν ἐκείνων, διότι δὲν εἶμαι, ὁμολογῶ παῤῥησίᾳ, προκατειλημμένος ἐναντίον τῶν Μονῶν καὶ ἐναντίον τῶν μοναχῶν, φρονῶ μάλιστα ὅτι οἱ μοναχοὶ εἶναι οἱ καταλληλότεροι φύλακες τῆς ἀκινήτου περιουσίας τῶν Μονῶν. Δὲν εἶναι σήμερον τὸ κύριον θέμα, ὅπως ἐξετάσωμεν ἐὰν πρέπῃ νὰ ἐκλαϊκευθῶσιν αἱ Μοναί, ἢ ἐκποιηθῶσι τὰ κτήματα αὐτῶν. Οὐδὲ ἐπιτρέπεται νὰ ἐγγιχθῇ ἡ ἱερὰ αὕτη παρακαταθήκη ὑπὲρ ἄλλου σκοποῦ, πλὴν ἐκείνου, δι’ ὃν καὶ προωρίσθη, δηλαδὴ τῆς Ἐκκλησίας καὶ τῶν λειτουργῶν αὐτῆς. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον κρίνω ἄξιον παρατηρήσεως, εἶναι, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν δὲν ἔπρεπε νὰ ῥίψῃ μομφὴν κατ’ ἐκείνου, ὃν ἀπεναντίας ἔπρεπε νὰ προσπαθήσῃ νὰ μιμηθῇ.

§12ΜΑΝΕΤΑΣ. Δὲν ἔῤῥιψα μομφήν.

§13ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς ἀνέπτυξε καὶ γενικάς τινας φράσεις καὶ ἠθέλησε νὰ ἐπιδείξῃ τὸ φάσμα τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος καὶ ἐνταῦθα, ἵνα δικαιολογήσῃ τὰ βάρβαρα καὶ παράνομα μέτρα, τῶν ὁποίων καὶ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Λευκάδος ἐγένετο χρῆσις. Ὁ κ. ὑπουργὸς ὤφειλε νὰ μὴ ἐξετάσῃ ἐὰν ἦναι ἀγρολῆπται οἱ ζητοῦντες τὴν ἐνοικίασιν, ἀλλ’ ἔπρεπε μόνον ν’ ἀποβλέψῃ εἰς τὸ συμφέρον τῆς Μονῆς, καὶ ἂν ἦτο συμφέρον τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐνεργηθείσης δημοπρασίας, νὰ ἐπικυρώσῃ τὰ πρακτικὰ αὐτῆς. Ἐγένετο δημοπρασία, ἐπῆλθεν ἡ ἐπικύρωσις τοῦ Ὑπουργείου.

§14ΜΑΝΕΤΑΣ. Ὄχι, ἐκ τῶν προτέρων διὰ τὸ κατεπεῖγον εἶχε τὸ Ὑπουργεῖον ἐπιτρέψει νὰ δοθῇ ἡ ἔγκρισις, ἀλλ’ αἱ Ἀρχαὶ δὲν τὴν ἔδωκαν.

§15ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Δηλαδὴ τὸ Ὑπουργεῖον εἶχεν ἀποφασίσει καὶ διατάξει τὴν ἔγκρισιν τῆς δημοπρασίας, ἀδιάφορον ἂν ὁ ἔπαρχος δὲν ἐκοινοποίησεν, ὡς ὤφειλε, τὴν ἀπόφασιν τοῦ ὑπουργοῦ. Διὰ νὰ γείνῃ δημοπρασία μοναστηριακοῦ τινος κτήματος, πρέπει ἀναγκαίως νὰ παρίσταται τὸ ἡγουμενοσυμβούλιον. Ὁ ἡγούμενος καὶ τὸ ἡγουμενοσυμβούλιον παρέστησαν, ἐξεδόθη εἰς ἐνοικίασιν τὸ κτῆμα καὶ ἔμεινε πλειοδότης ὡρισμένον πρόσωπον. Τὸ ἡγουμενοσυμβούλιον, ἐναντίον τῶν διαταγῶν τοῦ Ὑπουργείου, πεποιθός, φαίνεται, εἰς ἕτερα μέσα, πωλεῖ μετὰ τὴν δημοπρασίαν κρυφίως καὶ ἰδιαιτέρως τὰ αὐτὰ εἰσοδήματα, τὸ δὲ Ὑπουργεῖον ἀντὶ νὰ ἀκυρώσῃ ἀμέσως τὴν αὐθαίρετον καὶ ἔκθεσμον ταύτην πρᾶξιν τοῦ ἡγουμενοσυμβουλίου, ἀκυροῖ τὴν ἰδίαν αὑτοῦ πρᾶξιν. Τοῦτο βεβαίως δὲν ἔπρεπε κατ’ οὐδένα λόγον νὰ γείνῃ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα, ἐὰν εἶναι ὀρθὸν οἱ ἀγρολῆπται καὶ ἐμφυτευταὶ νὰ ἦνε καὶ ἐνοικιασταὶ τοῦ εἰσοδήματος, ὅπερ αὐτοὶ οἱ ἴδιοι παράγουσι, πληροφορῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ὅτι καλλίτεροι ἐνοικιασταὶ τῶν εἰσοδημάτων εἰς ἀκίνητα κτήματα τῶν μοναχῶν δὲν εἶνε ἄλλοι, διότι οὗτοι γνωρίζουσι λεπτομερῶς τὴν ἀξίαν τοῦ κτήματος, ὅπερ καλλιεργοῦσι, καὶ τὰ εἰσοδήματα αὐτοῦ· ἑπομένως συμφέρον ἔχουσιν αἱ Μοναὶ νὰ ἐνοικιάσωσι τὰ κτήματά των εἰς ἀνθρώπους εἰδότας τὴν ἀξίαν τοῦ ἐνοικιαζομένου, διότι μεταξὺ αὐτῶν θὰ ὑπάρξῃ ἀληθὴς συναγωνισμός. Ἐὰν τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἔλαβον ἐγώ, τῆς ἐνοικιάσεως τῶν μοναστηριακῶν κτημάτων Λευκάδος, εἶναι καλὸν ἢ ὄχι, ἀποδεικνύεται ἐκ τοῦ ὅτι, ἐνῷ πρὶν ἀνεγράφετο εἰσόδημα τῆς προκειμένης Μονῆς τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου 3,000–9,000 δραχμῶν, διὰ τῆς διαταγῆς μου, γενομένης δημοπρασίας, ἀνῆλθε τοῦτο εἰς 15,000 δραχμῶν καὶ πλέον. Δὲν εἶναι δ’ ἀκριβὲς καὶ τὸ λεχθὲν παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι δὲν δύνανται νὰ εἰσπραχθῶσι τὰ χρήματα παρὰ τῶν ἀγροληπτῶν· διότι ἐν τῇ προκηρύξει παντὸς πλειστηριασμοῦ τοιαύτης φύσεως ὑπάρχει ῥητῶς ὁ ὅρος ὅτι ὁ ἐνοικιαστὴς ὀφείλει νὰ προκαταβάλῃ τὸ τίμημα τῆς ἐνοικιάσεως ἢ εἰς Τράπεζάν τινα ἢ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, κατὰ δὲ τὴν περίστασιν τῆς περυσινῆς ἐνοικιάσεως τὰ χρήματα ἅπαντα ἔπρεπε νὰ προκαταβληθῶσιν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον καὶ γραμμάτιον περὶ τούτου ἔπρεπε νὰ ἐκδοθῇ.

§16ΜΑΝΕΤΑΣ. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές.

§17ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Εἶναι ἀκριβέστατον· τὸ ἐβεβαίωσε πρό τινος καὶ ὁ κ. Ἀσπρογέρακας. Καὶ ἄλλην παρατήρησιν ὀφείλομεν νὰ ἀπευθύνωμεν, ταύτην δὲ πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν ἀνέλαβε καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ὁσάκις καὶ πρωθυπουργεύει, ὁ κ. Τρικούπης ἀτυχῶς ἔδειξε τάσεις μεγίστης αὐθαιρεσίας θέλων νὰ μεταχειρίζηται πάντοτε τὴν λόγχην ἀπέναντι τῶν δυστυχῶν χωρικῶν, ὑπὲρ ὡρισμένης τάξεως ἀνθρώπων, τοὺς ὁποίους νομίζει ὅτι ὀφείλει νὰ προστατεύῃ καὶ ἐν τῇ παρανομίᾳ. Δὲν εἶνε ἀληθές, ὅτι ὑπάρχει κίνδυνος διαταράξεως τῆς δημοσίας τάξεως, ὅταν εἷς εἶναι ὁ ἐπιτιθέμενος κατὰ πολλῶν, ὁ νόμος δὲ καὶ τὸ Σύνταγμα ἔχει δώσει τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας νὰ ὑποστηρίξωσι τὰ ἴδια αὑτῶν δικαιώματα διὰ τῶν νόμων τοῦ Κράτους. Ἐὰν εἷς ἀγροδότης πλούσιος κτηματίας θελήσῃ νὰ σφετερισθῇ τὰ δικαιώματα τῶν χωρικῶν, καὶ πιέζῃ αὐτούς, οἱ δὲ χωρικοὶ ἀνθίστανται καὶ δὲν θέλωσι νὰ ὑποκύψωσιν εἰς τὰς παρανόμους καὶ ἀπανθρώπους αὐτοῦ ἀπαιτήσεις, ὑπάρχει τὸ μέσον, ὅπως ἱκανοποιηθῇ εἴτε ὁ ἰδιοκτήτης, εἴτε οἱ χωρικοί, ὑπάρχουσι τὰ τακτικὰ δικαστήρια. Ἐὰν ὑπάρχῃ κίνδυνος συγκρούσεων ἕνεκα ἀμφισβητήσεως οἱουδήποτε δικαιώματος κατοχῆς κλπ. ὁ θεωρῶν ἑαυτὸν ἀδικούμενον καλεῖ τὸν Εἰρηνοδίκην, ὅστις, ἐὰν ἐγκρίνῃ, διατάσσει προσωρινὰ μέτρα. Ὅταν ὅμως, κ. ὑπουργέ, θέλετε σεῖς νὰ ἀντικαταστήσητε τὸν Εἰρηνοδίκην καὶ τὰ τακτικὰ τῆς πατρίδος μας δικαστήρια διὰ τῶν στρατιωτῶν σας, δὲν πράττετε πρᾶξιν ὀρθήν, πράττετε πρᾶξιν αὐθαίρετον, τὴν ὁποίαν δὲν δύναται ἡ Βουλὴ ἢ νὰ κατακρίνῃ καὶ στιγματίσῃ. Λέγω ταῦτα, διότι ἀνέγνωσα εἴς τινα ἐφημερίδα περὶ ἐπεμβάσεων ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Καρδίτσης καὶ ἀνέμενον μάλιστα τοὺς βουλευτὰς τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης νὰ ποιήσωσιν ἐπερώτησιν· ἐπειδὴ ὅμως οἱ κύριοι συνάδελφοι δὲν ἀπέτεινα τοιαύτην, λαμβάνω ἐγὼ τὸν λόγον, ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ ἔθνους, καὶ ποιοῦμαι τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν: Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐστείλατε δύναμιν στρατιωτικὴν, ὅπως αὕτη ἐπέμβῃ ἐναντίον τῶν χωρικῶν τῆς Καρδίτσης; Ἀνέγνωσα ἐν ταῖς ἐφημερίσι περιγραφὰς, τὰς ὁποίας δὲν δύναμαι νὰ πιστεύσω· ὁ γράφων μάλιστα, ἂν καὶ φαίνεται ἐχθρικῶς διακείμενος κατὰ τῶν δυστυχῶν χωρικῶν, οὐχ ἧττον ὁμολογεῖ ὅτι οἱ στρατιῶται παρεξετράπησαν εἰς τὰ αἴσχιστα ἐναντίον τῶν δυστυχῶν χωρικῶν. Ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ ἄλλοις μέρεσιν, ἔνθα ὑπάρχουσιν διαφοραὶ μεταξὺ τῶν ἰδιοκτητῶν καὶ τῶν χωρικῶν, ἐκρίνατε ὡς κατάλληλον τρόπον λύσεως τῶν δικαστικῶν τούτων διαφορῶν τὴν λόγχην. Τὸ αὐτὸ ἐδοκιμάσατε ἄλλοτε καὶ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ἡμῶν καὶ ἀπεστείλατε ὡς ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Πρωθυπουργὸς ὁλόκληρον λόχον στρατοῦ, ὅπως δῆθεν προλάβῃ σύγκρουσιν· ἀλλ’ οἱ στρατιῶται ἐπετέθησαν κατὰ τῶν δυστυχῶν χωρικῶν, ὁ ἀξιωματικὸς προέβη εἰς πλείστας ἄλλας ἐκνόμους ἐνεργείας καὶ οὐδὲν ἕτερον οἱ στρατιῶται ἐκεῖνοι ἔπραξαν ἢ νὰ ἐνεργήσωσιν ὡς φύλακες ἑνὸς ἰδιώτου πλουσίου γαιοκτήμονος, πολὺ ἀγαθοῦ μὲν τὴν καρδίαν, ἀλλ’ ἔχοντος τὴν ἰδιοτροπίαν νὰ θέλῃ νὰ ἐπιβληθῇ ἐπὶ τῶν χωρικῶν. Δὲν εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἀποστέλλετε τοὺς στρατιώτας ἵνα προλάβωσι ρήξεις· ὡς σύστημα ἔχετε νὰ ἐπεμβαίνητε παρανόμως ὑπὲρ τῶν πλουσίων ἰδιοκτητῶν καὶ κατὰ τῶν δυστυχῶν χωρικῶν. Ἐὰν οἱ πλούσιοι ἰδιοκτῆται ἔχωσι δίκαιον, τὰ δικαστήρια τῆς Ἑλλάδος εἶναι ἐνταῦθα καὶ δύνανται ν’ ἀποταθῶσιν εἰς αὐτά. Ὁ πτωχὸς χωρικὸς δὲν δύναται, μὴ ἔχων τὰ ἀπαιτούμενα χρηματικὰ μέσα, νὰ προστρέξῃ εἰς τὰ δικαστήρια ὡς ἐνάγων, καὶ γνωρίζετε ποία ἡ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ ἐνάγοντος καὶ τοῦ ἐναγομένου, καὶ ἐννοεῖτε εἰς ὁποίαν ὑποδεεστέραν θέσιν τίθεται ὁ δυστυχὴς χωρικὸς διὰ τῆς ἐπεμβάσεως ταύτης τῆς Ἐξουσίας ὑπὲρ τῶν πλουσίων· ἀναγκάζεται διὰ τῆς λόγχης ν’ ἀπομακρυνθῇ τοῦ ἀγροῦ του, νὰ στερηθῇ τῶν καρπῶν του καὶ νὰ ἐγείρῃ ἐν τοιαύτῃ οἰκτρᾷ καταστάσει ἀγωγὴν ὡς ἐνάγων. Ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἐνεργῇ ἀμερολήπτως καὶ ἄνευ προλήψεως. Ἐὰν ἐξακολουθήσῃ πορευομένη τὴν πορείαν, τὴν ὁποίαν ἤρξατο, καὶ ἐξακολουθῇ μεροληπτοῦσα καὶ θέλουσα διὰ τῆς βίας νὰ ὠφελήσῃ τοὺς μὲν καὶ βλάψῃ τοὺς δὲ, ἡ πορεία αὕτη δὲν δύναται ἢ νὰ κατακριθῇ παρὰ τῆς Βουλῆς καὶ ὁλοκλήρου τοῦ ἔθνους. Ἐπιφυλάσσομαι ὅταν ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὡς καὶ ὁ τῆς Δικαιοσύνης ἀπαντήσωσι καὶ μᾶς ἐκθέσωσι τὰ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Καρδίτσης συμβάντα, νὰ ἐκθέσω πολλὰ ἐπὶ τοῦ σπουδαιοτάτου καὶ ζωτικωτάτου τούτου ζητήματος, ἐνδιαφέροντος ὁλοκλήρους Νομοὺς τοῦ παλαιοῦ Βασιλείου καὶ τῶν νέων χωρῶν.

§18Ν. ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Τοῦ λόγου περὶ Μονῶν, παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἐὰν ἡ ἐνοικίασις τῶν κτημάτων τῆς Μονῆς Ἀμοργοῦ, ἡ λαβοῦσα χώραν τὴν 12 Ὀκτωβρίου, ἐνεκρίθη παρὰ τοῦ Ὑπουργείου. Προβαίνω δὲ εἰς τὴν ἐρώτησιν ταύτην εἰς φίλον Ὑπουργὸν, διότι ὁ μὲν ἡγούμενος τῆς Μονῆς αὐτῆς διακηρύττει ἐν Ἀμοργῷ ὅτι καὶ ἡ δημοπρασία αὕτη θὰ λάβῃ τὴν τύχην τῶν δύο ἢ τριῶν προγενεστέρων δημοπρασιῶν, ὁ δὲ ἁρμόδιος τμηματάρχης ἠρνήθη νὰ δώσῃ πληροφορίας τῷ ἀξιοτίμῳ συναδέλφῳ μου κ. Μαρκεζίνῃ. Ἐπειδὴ δὲ ἔχω ἀφορμὴν νὰ πιστεύω, ὅτι τὰ κτήματα ταῦτα δὲν θὰ ἐνοικιασθῶσιν, ἀλλὰ θὰ μείνωσιν ἐλεύθερα, ἵνα διατεθῶσι καὶ πάλιν εἰς μελλούσας ἐκλογὰς πρὸς ἀγορὰν ψήφων, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ ἐὰν ἡ ἐνοικίασις ἐνεκρίθη ἢ οὔ. Μετὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν νὰ παρουσιάσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἅπαντα τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν ἐνοικίασιν τῶν κτημάτων τοῦ μετοχίου Οἴας τῆς Θήρας, διότι, ἐνῷ ἐγένετο δημοπρασία ἀπὸ τοῦ 1872 καὶ κατεκυρώθησαν ἐπ’ ὀνόματι ἑνὸς ἀντὶ 3000 δραχμῶν κατ’ ἔτος, εἶμαι βέβαιος, ὅτι οὐδέποτε ἐπληρώθη μίσθωμα, οὐδέποτε συνετάχθη ἐνοικιαστήριον καὶ τέλος ἀγνοεῖ καὶ ἡ Μονὴ καὶ ἡμεῖς ἀκόμη ποῦ ἡ ὑπόθεσις αὕτη εὑρίσκεται. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ φέρῃ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα καὶ ἁπάσας τὰς ἀποφάσεις τῶν κατὰ καιροὺς Ὑπουργῶν, διότι τὰ ἔγγραφα ταῦτα θὰ χρησιμεύσωσιν ὄχι μόνον εἰς τὴν προκειμένην ὑπόθεσιν, ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλην σπουδαιοτέραν, τὴν ὁποίαν θέλω εἰσάξει ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν εἰς τὴν Βουλὴν. Προκειμένου περὶ Μονῶν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Ἀλεξιάδης μᾶς ἐπληροφόρησεν ὅτι ἐν τῇ περιφερείᾳ τῆς ἐπαρχίας Καλαμπάκας ὑπάρχουσιν 24 Μοναὶ ἔχουσαι 300,000 δραχμῶν εἰσόδημα, τὸ ὁποῖον νέμονται 35 μοναχοί.

§19ΑΛΕΞΙΑΔΗΣ. Μετὰ τοῦ Ἐπισκόπου.

§20ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Καὶ συγχρόνως μᾶς ἐπληροφόρησεν, ὅτι ὁ Βασίλειος Σταθάκης προσέφερε 1500 διὰ τὴν ἐνοικίασιν ἑνὸς κτήματος κατὰ τὸν μῆνα Μάϊον, ἀλλὰ μέχρι τοῦδε οὐδεμίαν ἔδωκεν ἀπάντησιν τὸ Ὑπουργεῖον καὶ οὕτω τὸ κτῆμα μένει ἐπ’ ὀνόματι ἑτέρου ἀντὶ δραχ. 400, ὁ δὲ ἁρμόδιος Τμηματάρχης ἠρνήθη νὰ δώσῃ πᾶσαν περὶ τούτου πληροφορίαν εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης. Θὰ παρακαλέσω δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅπως ἅπασαν τὴν περιουσίαν τῶν Μονῶν Ἀμοργοῦ, Θήρας καὶ Ἀνάφης ἐνοικιάσῃ πολυετῶς, ἵνα ἐκλείψωσι τὰ καθημερινὰ ταῦτα σκάνδαλα.

§21Γ. ΑΣΠΡΟΓΕΡΑΚΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§22Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἀφοῦ τὸ ζήτημα τῶν Μονῶν ἔλαβε τὰς διαστάσεις, τὰς ὁποίας ἔλαβε, κρίνω καθῆκόν μου νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, διότι ἐφέτος κατὰ τὴν εἰς Θεσσαλίαν περιοδείαν μου ἐπεσκέφθην καὶ τὰς Μονὰς τῶν Μετεώρων, τὰς ὁποίας ὅσοι ἐπεσκέφθησαν εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ ἐθαύμασαν, διότι εἶναι ἀληθῆ κειμήλια καὶ ὑπὸ ἔποψιν φυσικὴν καὶ ὑπὸ ἱστορικὴν ἔποψιν· δυστυχῶς ὅμως, ἀφότου ἐγένετο ἰδίως ἡ προσάρτησις τῶν νέων ἐπαρχιῶν, ἤρξαντο τοιαῦται εἰς τὰς Μονὰς ἐκείνας καταχρήσεις, ὥστε εἶναι ἀφορμὴ λύπης· τριακόσιαι περίπου χιλιάδες δραχμῶν, εἰς ἃς, ὡς λέγουσιν, ἀνέρχονται τὰ ἐτήσια εἰσοδήματα, καταβροχθίζονται ὑπὸ 30 ἢ 40 ἀργῶν καλογήρων, ἢ μᾶλλον ὑπὸ τοῦ προϊσταμένου αὐτῶν. Τοσαύτη δ’ ἐπικρατεῖ ἀμέλεια εἰς τὴν συντήρησιν τῶν ἱστορικῶν ἐκείνων κειμηλίων, ὥστε δὲν εἶναι μακρὰν ἡ ἐποχὴ, καθ’ ἣν θέλομεν ἴδει τὰς Μονὰς τῶν Μετεώρων, αἵτινες ἤδη προσελκύουσι τοὺς περιηγητὰς καὶ προκαλοῦσι τὸν θαυμασμὸν παντὸς, καθ’ ὁλοκληρίαν καταστρεφομένας. Παρὰ πολλῶν παρακληθεὶς νὰ φέρω τὸ ζήτημα τοῦτο εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, παρακαλῶ αὐτὴν νὰ λάβῃ πρόνοιαν οὐ μόνον χάριν τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ καὶ χάριν τῆς ἱστορίας τοῦ τόπου· διὸ καὶ ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Καλαμπάκας συναδέλφου κ. Ἀλεξιάδου περὶ ἐνοικιάσεως τῶν κτημάτων τῶν Μονῶν, διότι τῇ ἀληθείᾳ εἶναι ἀδικαιολόγητος ἡ Κυβέρνησις νὰ κλείῃ τοὺς ὀφθαλμοὺς ἀπέναντι τοιούτων τερατουργημάτων, διαπραττομένων πρὸ αὐτῆς ἐπὶ μεγάλῃ ζημίᾳ τῶν Δημοσίου καὶ τῆς ἱστορίας τοῦ τόπου.

§23Κ. ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ἕκαστος ἐξ ἡμῶν θὰ γνωρίζῃ ἀπείρους καταχρήσεις λαμβανούσας χώραν εἰς τὴν διαχείρισιν τῆς μοναστηριακῆς περιουσίας, διότι εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας τοῦ Κράτους πιστεύω, ὅτι ὑπάρχουσι Μοναὶ, τὴν περιουσίαν τῶν ὁποίων διαχειρίζονται καὶ νέμονται καλόγηροι. Δὲν ἔχω οὐδένα δισταγμόν, κύριοι, ὅτι ἡ περιουσία, ἣν διαχειρίζονται οἱ καλόγηροι, κατασπαταλᾶται, διαρπάζεται καὶ ληστεύεται. Δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς, πιστεύω ὁ ἀμφιβάλλων, ὅτι γίνονται καταχρήσεις μέγισται τῆς περιουσίας ταύτης. Ἀκούω καὶ βλέπω πλείστους συναδέλφους ἀγανακτοῦντας κατὰ τῶν διαχειριστῶν τῆς περιουσίας ταύτης, εἶμαι δὲ βέβαιος, ὅτι πλεῖστοι ἄλλοι ὑπάρχουσιν ἐνταῦθα, οἵτινες δὲν ἐκδηλοῦσι μὲν τὴν ἀγανάκτησίν των, ἀλλ’ ὅμως αἰσθάνονται τοιαύτην ἕνεκα τῶν ἀπείρων καταχρήσεων τῶν ἡγουμένων καὶ καλογήρων, ἃς γνωρίζουσι καὶ ἀκούουσι.

§24ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα! μάλιστα!

§25ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω λοιπόν, ὅτι ἐπέστη ἡ κατάλληλος ὥρα ὅπως ληφθῇ φροντὶς περὶ ἐνοικιάσεως τῶν μοναστηριακῶν κτημάτων, καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως σκεφθῇ σπουδαίως ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ θέματος, διότι καὶ συμφέρον θὰ ἔχῃ μέγα τὸ Δημόσιον καὶ ἡ κοινωνία, καὶ οἱ καλόγηροι θὰ παύσουν πλέον νὰ ἦναι ἡ πέτρα τοῦ σκανδάλου εἰς τὴν κοινωνίαν.

§26ΤΙΝΕΣ. Καὶ νὰ διατεθῇ τὸ εἰσόδημα ὑπὲρ τοῦ στόλου.

§27ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως δύναται νὰ σκεφθῇ τότε ὡρίμως καὶ καταλλήλως καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις περὶ τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν μοναστηριακῶν εἰσοδημάτων. Κύριοι, καὶ ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω, ὑπάρχουσι Μοναὶ, τὰς ὁποίας διαχειρίζονται τοιοῦτοι καλόγηροι· ἐν παραδείγματι ἡ Μονὴ τοῦ ἁγίου Γεωργίου ἐν τῷ δήμῳ Λαρύμνης, ἀκούω ὅτι κάκιστα διευθύνεται ὑπὸ τοῦ νῦν Ἡγουμένου, ὁ ὁποῖος παρεπέμφθη τὸ πρῶτον μὲν ὑπὸ τοῦ συμβουλίου τῶν πλημμελειοδικῶν ἐπὶ καταχρήσει εἰς τὸ Κακουργοδικεῖον καὶ ἠθωώθη διὰ βουλεύματος τῶν ἐνταῦθα ἐφετῶν, εἶτα δὲ πάλιν ὑπὸ τοῦ συμβουλίου τῶν πλημμελειοδικῶν ἐπίσης ἐπὶ καταχρήσει, καὶ ἤδη ἔπαυσε πρὸς καιρὸν ἡ καταδίωξις ὡς πρός τινας κατηγορίας καὶ ἐν μέρει ἠθωώθη οὗτος· καὶ ἐν τούτοις ὁ ἡγούμενος αὐτὸς διατελεῖ ἔτι ἡγουμενεύων ἐν τῇ Μονῇ ταύτῃ. Εἶναι, κύριοι, ὀρθὸν καὶ πρέπον, ἄνθρωπος κατὰ τοῦ ὁποίου ὑπάρχει ὁπωσδήποτε ἡ μομφή, ὅτι κακῶς διεχειρίσθη τὰ τῆς Μονῆς, ἀφοῦ ὑφίσταται κατ’ αὐτοῦ βούλευμα παῦον πρὸς καιρὸν τὴν καταδίωξίν του, νὰ διοικῇ καὶ μέχρι τοῦδε τὴν περιουσίαν τῆς Μονῆς ταύτης ἥτις δὲν εἶνε εὐκαταφρόνητος; Τοῦτο, κύριοι, ἀνέφερον ἵνα ἀποδείξω ὅτι ἡ μοναστηριακὴ περιουσία καταστρέφεται. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους, κύριοι, καὶ χάριν ἐθνικοῦ συμφέροντος καὶ χάριν τῆς Ἐκκλησίας αὐτῆς, πρέπει νὰ σκεφθῶμεν ὁριστικῶς ὅπως διατεθῶσι τὰ εἰσοδήματα ἐκ τῆς περιουσίας τῶν Μονῶν καταλλήλως. Δὲν εἶμαι τῆς γνώμης νὰ ἐκποιηθῇ ἡ περιουσία αὕτη, διὰ πολλοὺς λόγους ἐθνικοὺς καὶ ὑψηλοὺς, ἀλλ’ εἶμαι τῆς γνώμης νὰ ἐνοικιασθῶσι τὰ κτήματα τῶν Μονῶν καὶ τὸ χρῆμα νὰ διατεθῇ ὑπὲρ τοῦ ἐθνικοῦ στόλου ἢ ὑπὲρ ἑνὸς ἄλλου ἐθνικοῦ σκοποῦ ἢ ὑπὲρ τῆς μισθοδοτήσεως τοῦ δυστυχοῦς Κλήρου, διότι οἱ ἱερεῖς σήμερον εἶναι τὰ δυστυχέστερα ὄντα ἐν Ἑλλάδι, περὶ τῶν ὁποίων οὐδέποτε ἐλήφθη φροντὶς, ἐνῷ τὸ Ἔθνος αἰσθάνεται τὴν ἀνάγκην τῆς διοργανώσεως καὶ βελτιώσεως τοῦ Κλήρου.

§28ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Ἂς ἀφήσωμεν, κύριοι, τὸ ζήτημα περὶ πωλήσεως τῶν Μονῶν καὶ περὶ διαγωγῆς τῶν μοναχῶν καὶ ἡγουμένων δι’ ἄλλην ἡμέραν, καθόσον, ὡς τοῦτο συζητεῖται σήμερον, ἀποβαίνει σκανδαλῶδες, διότι ὑπάρχουσι καὶ Μοναὶ καλῶς κατηρτισμέναι καὶ ὠφέλιμοι καὶ ἡγούμενοι σεβαστοί. Ἂς ἔλθωμεν δὲ εἰς τὸ ζήτημα τοῦ Πετριτσείου Γυμνασίου. Παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ὑπουργὸν, ὅπως μὲ πληροφορήσῃ διὰ τίνα αἰτίαν δὲν διώρισεν εἰσέτι ἕκτον καθηγητὴν εἰς τὸ ἐν Ληξουρίῳ Πετρίτσειον Γυμνάσιον, ἀφοῦ καὶ ἡ Ἐφορία, περὶ πολλοῦ ποιουμένη τῶν συμφερόντων τῆς Σχολῆς, τρὶς ἐζήτησε τοιοῦτον μέχρι τοῦδε, συστήσασα ὡς τοιοῦτον τὸν κ. Ἀνδ. Τόμπρον μισθοδοτούμενον ἐκ τοῦ Πετριτσείου κληροδοτήματος. Ἐκτὸς τούτου ἡ Ἐφορία ἐπεκαλέσθη τὴν μέριμναν τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ περὶ ἄλλων ἀντικειμένων ἀφορώντων τὴν Σχολὴν, ὡς φερ’ εἰπεῖν, περὶ τοῦ διορισμοῦ τοῦ ἀξιοτίμου καθηγητοῦ κ. Ζαχαροπούλου ὡς γυμνασιάρχου διατελέσαντος καὶ ἄλλοτε τοιούτου καὶ ἐπὶ δεκαεννέα ἔτη καθηγητοῦ, χάριν τῆς ὁμοιομόρφου ὀργανώσεως τῆς Σχολῆς πρὸς τὰ λοιπὰ Γυμνάσια τοῦ Κράτους, καὶ περὶ τοῦ κανονισμοῦ τῆς μισθοδοσίας τοῦ διδασκάλου τῆς Γαλλικῆς παραδίδοντος συμφώνως τῷ νόμῳ καὶ ἄλλα μαθήματα. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως, περὶ ἄλλα ἀσχολουμένη, οὐδ’ ἀκρόασιν ἔδωκεν εἰς τὰ νόμιμα τῆς Ἐφορίας αἰτήματα, παραλυθείσης οὕτω ἐντελῶς τῆς κανονικῆς ἐνεργείας τῆς Σχολῆς. Ἡ ἀκατονόμαστος αὕτη τῆς Κυβερνήσεως ἀδιαφορία μὲ ἀναγκάζει νὰ ζητήσω δημοσίᾳ λόγον τῆς τοιαύτης διαγωγῆς της, διότι εὐλόγως αὕτη ἄγει καὶ ἐμὲ καὶ τοὺς συμπολίτας μου νὰ ἀποδώσωμεν αὐτὴν εἰς πρόθεσιν. Διερχόμενος δὲ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1887 τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, παρετήρησα μετὰ μεγάλης μου ἀπορίας ἐν σελίδι 17, ὅτι ἀπηλείφθη τὸ κονδύλιον τῶν 1000 δραχ. Συνδρομὴ τῆς Πετριτσείου Σχολῆς. Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, μήπως ἐγένετο τοῦτο διὰ τὸ ἰσοζύγιον; Ἀλλὰ τότε ἀφοῦ τοῦτο ἐπετεύχθη καὶ ἐπῆλθε μάλιστα περίσσευμα πλέον τῶν τεσσάρων ἑκατομμυρίων δραχμῶν, δὲν εἶναι δίκαιον, κύριε Ὑπουργὲ, νὰ διατεθῶσι καὶ χίλιαι δραχμαὶ ἐκ τοῦ περισσεύματος διὰ τὸ ἀτυχὲς Γυμνάσιον τοῦ Ληξουρίου;

§29Δ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν κατάλογον τῶν εἰσπράξεων τῶν Τελωνείων πρώτης τάξεως, τῶν τελῶν ἐκ τῆς ζακχάρεως, ἰδίως κατὰ τὸν μῆνα Ὀκτώβριον τοῦ 1884 –1885–1886, καθόσον δι’ αὐτῶν θέλομεν ἰδεῖ κατὰ πόσον συντελεῖ ἡ αὔξησις τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς ζακχάρεως.

§30ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τοῦ μηνὸς Ὀκτωβρίου εἶναι ἀδύνατον οἱ πίνακες παριστῶσι τὸν μῆνα ἀκέραιον. Πληροφορίας περὶ τοῦ μηνὸς Σεπτεμβρίου δυνάμεθα ἀμέσως νὰ σᾶς δώσωμεν, ἀλλὰ περὶ τοῦ Ὀκτωβρίου μόνον μετὰ 10 ἡμέρας.

§31ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ καταθέσῃ πίνακα περὶ τοῦ ποσοῦ τῶν ἐμπορευμάτων τῶν τελωνισθέντων μετὰ τὰς 15 Ὀκτωβρίου εἰς τὰ Τελωνεῖα Πειραιῶς, Σύρου, Ζακύνθου καὶ Πατρῶν, διότι λέγουν, ὅτι κατ’ αὐτὰς τὰς ἡμέρας οἱ Τελῶναι εἶχον ὁλονυκτίας μεγάλης ἑβδομάδος, τελωνίζοντες ἀντικείμενα, ἅπερ ἐπιβαρύνομεν διὰ τοῦ ὑποβληθέντος χθὲς Δασμολογίου. Θέλομεν νὰ μάθωμεν διατί αὐτὸς ὁ μὴν τοῦ ἔτους παρουσιάζει μεγαλείτερον εἰσόδημα τελωνειακὸν παρὰ οἱ ἀντίστοιχοι μῆνες τῶν παρελθόν ἐτῶν. Μανθάνομεν, ὅτι αἱ ὑποβληθεῖσαι χθὲς τελωνειακαὶ μεταβολαὶ καὶ φορολογικαὶ, διεβιβάσθησαν ἀπὸ τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ πρὸ μηνῶν εἰς ἑταιρίας κερδοσκόπων, καὶ εἰς τοῦτο ἀποδίδονται κατὰ μέγα μέρος τὰ ὑπὸ τῶν ἐν τοῖς Θεωρείοις τῆς Βουλῆς μᾶλλον φορολογουμένων χειροκροτήματα, καὶ ἡ κερδοσκοπία αὕτη ἐξησκήθη εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ λαοῦ, τὸν ὁποῖον ἐπιβαρύνομεν ὁλοὲν μὲ φόρους ἐπὶ φόρων. Λέγουν μάλιστα, ὅτι ἀπὸ μηνῶν ἐξασκεῖται ἡ δολιότης αὕτη· ἑπομένως νὰ καταθέσῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ πίνακα τῶν εἰσπραχθέντων τελῶν τῶν μηνῶν Ἰουνίου–Σεπτεμβρίου, καὶ τῶν ἀντιστοίχων μηνῶν τῶν παρελθόντων ἐτῶν 1883–1885. Ἐπίσης νὰ καταθέσῃ ὁ κ. ὑπουργὸς καὶ πίνακα τῶν εἰσπραττομένων κατ’ ἔτος τελῶν ἀπὸ τὰ βαρυνόμενα διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου Δασμολογίου εἴδη, διὰ νὰ ἴδωμεν ἂν ἡ πρόσοδος ἐκ τῆς αὐξήσεως θὰ φθάσῃ εἰς τὰ 2,700,000, ὅσα σημειοῖ εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν, ὃν διελθὼν ἐσχημάτισα τὴν ἰδέαν, ὅτι οὗτος συνετάχθη ὑπὸ τὸν κανόνα τῆς κοινῆς παροιμίας «τρεῖς τὸ λάδι, τρεῖς τὸ ξύδι καὶ ἕξη τὸ λαδόξυδο.»

§32ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ζητεῖ ὁ κ. βουλευτὴς, κατετέθησαν, ἀλλὰ τυποῦνται· ὑποθέτω δὲ ὅτι θέλουσι παραδοθῆ μετὰ 2 ἡμέρας.

§33ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐκ τῆς αὐξήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ζώων, ἔχετε προσθήκην 600,000. Εἶναι λάθος τοῦτο. Θὰ αὐξήσῃ κατὰ 840,000 δραχμῶν· ὥστε οὕτω τὸ περίσσευμα ἀνέρχεται εἰς 5 ἑκατομμύρια καὶ οὐχὶ εἰς 4.

§34Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Εἶχον ζητήσει τὸν λόγον πρὸ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐκ Λακεδαίμονος, λαβὼν ἀφορμὴν ἐκ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κυρίου Λυμπεροπούλου, διότι τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἐνεθυμήθην ὅ,τι προχθὲς τὴν Δευτέραν ἤκουσα, ὅτι δηλαδὴ δὲν εἶναι ἀκριβὲς τὸ παρὰ τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ λεχθὲν, ὅτι ἐλήφθησαν ὅλαι ἐκεῖναι αἱ προφυλάξεις, ὅπως τηρηθῇ μυστικότης τῆς αὐξήσεως τῶν τελῶν τοῦ Δασμολογίου, καὶ ὅτι τοὐναντίον ἔλαβον χώραν ἐγκλήματα διὰ τῆς παραβιάσεως τῆς ἐχεμυθίας, καὶ ὅτι ἐγένοντο συναιτερισμοὶ εἰς βάρος καὶ τοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ λαοῦ. Οἱ πρὸ μικροῦ λαλήσαντες ἐζήτησαν πληροφορίας ἀναγομένας εἰς τὸ οἰκονομικὸν μέρος καὶ εἰς τὸ τῆς γεννησομένης συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἔδωκαν εἰς ἡμᾶς ἀφορμὴν νὰ ἐξετάσωμεν ἂν ἐκτὸς τοῦ οἰκονομικοῦ μέρους ὑπάρχει καὶ ἐγκληματικὸν μέρος, ἂν ἄνθρωποι τῆς ὑπηρεσίας, ἐν ἀγνοίᾳ βέβαια τῶν κυρίων Ὑπουργῶν, ἐπωφελούμενοι ὅμως τῆς δημοσίας θέσεώς των καὶ προδώσαντες τὴν ἐχεμύθειαν, συνεταιρίσθησαν πράγματι μὲ διαφόρους ἐμπόρους. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι οὐκ ὀλίγοι ἔμποροι τῶν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς ἔμαθον τὴν αὔξησιν τῶν τελῶν πρὸ ἡμῶν, εἰς οὓς ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον. Τὸ γεγονὸς εἶναι ἀναμφισβήτητον καὶ πρόκειται μόνον νὰ μάθωμεν πόθεν ἐγένετο γνωστόν, καὶ ἂν ἡ πρόνοια τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ καὶ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπῆρξε τοιαύτη ὥστε νὰ προληφθῶσιν αὐτὰ τὰ δυσάρεστα καὶ αὐτὰ τὰ σκάνδαλα, καθ’ ἣν ἐποχὴν 22 ὅλα ἑκατομμύρια προστίθενται εἰς τὴν ῥάχιν τοῦ κυρτουμένου ἐκ φόρων λαοῦ. Διὰ τοῦτο, ἐκτὸς τῶν πληροφοριῶν, αἵτινες ἐζητήθησαν, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ ἐκ τῶν ἐνταῦθα λεχθέντων ἀφορμὴ εἰς τὸν ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ἵνα διατάξῃ ἀνακρίσεις ὅπως ἐξακριβωθῇ ἡ ἀλήθεια, καὶ ἂν ὑπάρχῃ συκοφαντία, νὰ παύσωσι λεγόμενα τὰ τοιαῦτα, ἅτινα παραβλάπτουν σπουδαίως καὶ τὴν ὑπόληψιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν τῶν ὑπαλλήλων. Ἂν δὲ τοὐναντίον ἔλαβον χώραν ἀτοπήματα, νὰ δώσωσι λόγον τῶν πράξεών των οἱ παρανομήσαντες. Μόνον τακτικὴ ἀνάκρισις δύναται νὰ ἀνακαλύψῃ τὴν ἀλήθειαν καὶ οὐχὶ αἱ στατιστικαὶ πληροφορίαι.

§35Κ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι πρὸ μηνῶν κατεκρημνίσθη ἡ ἐν Σύρῳ νεόδμητος ἀποθήκη τοῦ Τελωνείου, ἐκ τῆς καταπτώσεως δὲ ταύτης, ἐκτὸς τῆς ζημίας, ἥτις ἐπροξενήθη εἰς τὸ Δημόσιον ἐκ δραχμῶν ἐπέκεινα τῶν ἑκατὸν χιλιάδων, ἐφονεύθησαν καὶ τρεῖς ἐργάται καὶ ἐδυστύχησαν αἱ οἰκογένειαι αὐτῶν καὶ ἠκρωτηριάσθησαν δύο ἕτεροι καὶ ἐδυστύχησαν ἐπίσης αὐτοί τε καὶ αἱ οἰκογένειαι αὐτῶν. Ἐλέχθη τότε καὶ ἐδημοσιεύθη ὅτι ὑπαίτιος τοῦ δυστυχήματος ἦτο ὁ ἐπιστατήσας κατὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν νομομηχανικὸς κ. Ἰσιγώνης, ἐκ τῆς ἀμελείας καὶ τῆς ἀνικανότητος τοῦ ὁποίου κακῶς ἐγένετο τὸ κτίριον. Τὸ δὲ Ὑπουργεῖον διώρισεν ἐπιτροπὴν ἐκ Γάλλων μηχανικῶν, ἥτις μετέβη εἰς Σῦρον, ἵνα ἐξετάσῃ τὸ κτίριον καὶ ἀποφανθῇ περὶ τῶν αἰτίων τῆς καταπτώσεως αὐτοῦ. Ἔκτοτε ἂν καὶ ἐπανειλημμένως διὰ τοῦ τύπου ἐπροκάλεσα τοὺς ἁρμοδίους νὰ ἐνεργήσωσιν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως τὰ δέοντα καὶ δημοσιεύσωσι τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς, οὐδὲν ἐγένετο, οὐδὲν ἠκούσθη. Ἐκ τῆς σιωπῆς δὲ ταύτης καὶ ἐκ τοῦ ὅτι ὁ τέως ἐν Σύρῳ νομομηχανικὸς κ. Ἰσιγώνης ἐργάζεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀντὶ νὰ εὑρίσκηται εἰς τὰς φυλακὰς, εἰκάζω ὅτι οἱ θέλοντες νὰ καλύψωσι τὸ συμβὰν καὶ ν’ ἀφήσωσιν ἀνενόχλητον τὸν ὑπεύθυνον, ἔλαβον φροντίδα, ὅπως ἡ ἐπιτροπὴ γνωμοδοτήσῃ ἄλλα παρὰ τὰ ἀληθῆ, ὅπως δώσῃ αὕτη πληροφορίας καὶ γνώμας ἄλλας παρὰ ἐκείνας τὰς ὁποίας ἐγὼ ἔχω, συλλέξας δι’ ἐπιμελοῦς ἐρεύνης παρ’ ἁρμοδίων καὶ εἰδημόνων προσώπων πληροφορίας καὶ γνώμας, περὶ ὧν ἔχω πλήρεις καὶ ἀναμφισβητήτους τὰς ἀποδείξεις, ὅτι τὸ κτίριον κατέπεσεν ἐκ τῆς ἀμελείας, τῆς ἀνικανότητος καὶ τῆς ἀνειλικρινείας τοῦ εἰρημένου νομομηχανικοῦ. Σκοπῶν νὰ ἐλέγξω τὴν ἐπὶ τῆς προκειμένης περιστάσεως διαγωγὴν τοῦ νομομηχανικοῦ, ὡς καὶ τὴν διαγωγὴν αὐτοῦ τὴν σκανδαλώδη ἐπὶ πάντων τῶν δημοσίων καὶ δημοτικῶν ἔργων τοῦ Νομοῦ Κυκλάδων, καὶ προτιθέμενος ὡς πληρεξούσιος νὰ ἐγείρω ἀγωγὰς κατὰ τοῦ Δημοσίου περὶ ἀποζημιώσεως τῶν οἰκογενειῶν, αἵτινες ἐδυστύχησαν ἐξ ὑπαιτιότητος τοῦ ὑπαλλήλου τῆς Κυβερνήσεως, ἔχω ἀνάγκην, θέλω ἐκ περιεργείας τοὐλάχιστον νὰ λάβω γνῶσιν τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐκ μηχανικῶν ἐπιτροπῆς, καὶ παρακαλῶ τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὅσον τάχιον τὴν ἔκθεσιν ταύτην, ὡς καὶ τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἤδη νομομηχανικοῦ Κυκλάδων, ἂν ἐγένετο τοιαύτη, καὶ νὰ δώσῃ ἡμῖν πᾶσαν σχετικὴν περὶ τῆς ὑποθέσεως πληροφορίαν. Γνωρίζων ὅτι σπανιώτατα ἐν Ἑλλάδι καταδιώκονται καὶ τιμωροῦνται οἱ ἐπιτήδειοι καὶ οἱ ἔχοντες τὰ μέσα, ὅσον προφανὴς καὶ ἂν ἦναι ἡ ἐνοχή των, καταδιώκονται δὲ πάντοτε οἱ πτωχοὶ μόνον καὶ οἱ ἀπροστάτευτοι, οὐδόλως πιστεύω ὅτι θέλει ληφθῆ μέτρον τι ἐπὶ τοῦ Ὑπουργείου τούτου εἴτε ἐπὶ ἄλλου Ὑπουργείου, οὐδόλως πιστεύω ὅτι θέλει ληφθῆ μέτρον τι κατὰ τοῦ εἰρημένου μηχανικοῦ, ὅστις καὶ λίαν ἐπιτήδειος εἶναι καὶ λίαν ἰσχυρὰ μέσα διαθέτει, θὰ κάμω δὲ λόγον περὶ τῆς ὑποθέσεως μόνον διὰ νὰ δοθῇ εἰς τὸ κοινὸν μία ἔτι ἀπόδειξις περὶ τῆς καταστάσεως, ἐν ᾗ διατελοῦμεν, καὶ θὰ ἐγείρω τὰς ἀγωγὰς μόνον ὅπως δοθῇ ὁ ἐπιούσιος ἄρτος εἰς τὰς δυστυχεῖς οἰκογενείας, χωρὶς νὰ ἐλπίζω ὅτι θὰ πάθῃ τι ὁ ὑπεύθυνος.

§36ΤΙΝΕΣ. Πόσος καιρὸς εἶναι ἀφ’ ὅτου ἔπεσεν ἡ οἰκοδομή;

§37ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἕξ μῆνες.

§38ΚΟΤΤΙΚΑΣ. Θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῆς Βουλῆς ἐπί τινος τάξεως τῶν κληρωτῶν τῆς ἐνεστώσης ἀπογραφῆς. Πρόκειται περὶ τῶν μονογενῶν καὶ πρώτων ὀρφανῶν καὶ ἐν γένει περὶ ἐκείνων οἵτινες εἶναι τὰ μόνα στηρίγματα τῶν οἰκογενειῶν των, καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν ὑπέβαλον ἐγκαίρως τὰς περὶ ἀπαλλαγῆς αἰτήσεις των. Κατὰ τὸ ἄρθρον 22 τοῦ ᾼΡΝΓʹ νόμου, ὅσοι ἔχουσι λόγους ἀπαλλαγῆς πρέπει νὰ ὑποβάλωσι τὰς αἰτήσεις των εἰς τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον πρὸ τῆς συντάξεως τοῦ στρατολογικοῦ ἐλέγχου τοῦ οἰκείου δήμου. Καθ’ ἑτέραν δὲ διάταξιν τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου δύνανται νὰ ὑποβάλωσι καὶ βραδύτερον τὰς αἰτήσεις ταύτας, ἀφοῦ πρότερον καταθέσωσιν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον δραχμὰς ἑκατὸν μὲν, ἐὰν δὲν κατετάχθησαν εἰσέτι εἰς τὸν στρατόν, ἑκατὸν πεντήκοντα δὲ μετὰ τὴν κατάταξίν των ἢ τὴν παρέλευσιν τῆς πρὸς κατάταξιν αὐτῶν ὡρισμένης ἡμέρας. Ἡ διάταξις αὕτη, εἶναι δικαιοτάτη ἴσως, ὅπως ἕκαστος πολίτης διεκδικῇ ἐγκαίρως τὰ δικαιώματά του καὶ μὴ ἐπέρχηται ἀνωμαλία καὶ βραδύτης εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Ἀλλὰ, κύριοι, κατὰ τὸ ἐνεστὼς ἔτος συνέβη τι ὅλως ἔκτακτον, καὶ εἶναι δίκαιον νὰ φανῶμεν ἐπιεικέστεροι πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐξεπλήρωσαν μίαν ὑπηρεσίαν πρὸς τὴν πατρίδα, ἀλλὰ παρέλειψαν νὰ ζητήσωσιν ἐγκαίρως τὴν ἀπαλλαγήν των. Πολλοὶ μονογενεῖς, πρῶτοι ὀρφανοὶ καὶ ἐν γένει ἔχοντες λόγους ἀπαλλαγῆς κατετάχθησαν ὡς ἐθελονταὶ εἰς τὸν στρατὸν ἀπὸ τὸν παρελθόντα Ὀκτώβριον, καὶ τοῦτο ἕνεκα τῆς ἐπιστρατείας καὶ τοῦ ἐνθουσιασμοῦ, ὁ ὁποῖος ἐπεκράτει καθ’ ὅλον τὸ Κράτος, ἑπομένως κατὰ τὸν χρόνον τῆς κληρώσεώς των δὲν εὑρίσκοντο εἰς τὴν πατρίδα των, ἀλλὰ εἰς τὴν μεθόριον γραμμήν. Μετὰ δὲ τὴν διάλυσιν τῆς ἐπιστρατεύσεως ἐζητήθησαν νὰ ὑπηρετήσωσιν ὡς κληροῦχοι. Ἠθέλησαν τότε νὰ ὑποβάλωσιν αἰτήσεις περὶ ἀπαλλαγῆς, ἀλλ’ ὁ νόμος ἦτο τοιοῦτος, ὥστε δὲν ἐπέτρεπε τοιαύτας αἰτήσεις πρὶν καταβάλωσιν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον δραχμὰς 100 ἢ 150. Ἐπειδὴ λοιπὸν δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ὑποβάλωσιν ἐγκαίρως τὰς αἰτήσεις ἐκ τοῦ λόγου, ὃν ἀνέφερον, νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ δύναται νὰ κάμῃ ἐξαιρετικήν τινα διάταξιν δι’ αὐτοὺς, ὅπως ἀπαλλαγῶσιν ἀπὸ τοῦ νὰ καταβάλωσι τὸ τίμημα τῶν 100 δραχμῶν καὶ 150.

§39ΤΙΝΕΣ. Δίκαιον, δίκαιον.

§40ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δίκαιον.

§41ΚΟΤΤΙΚΑΣ. Διὰ τοῦτο ὑποβάλλω πρότασιν νόμου ἔχουσαν ὡς ἑξῆς. (Ἀναγινώσκει).

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· ὡς πρῶτον ἀντικείμενον καὶ μόνον ἔχομεν τὴν συζήτησιν τῆς προτάσεως νόμου περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 146 τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων. Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς;

§43ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἔλαβον τὴν τιμὴν ἄλλοτε νὰ ὁμιλήσω, ἐξέθεσα δὲ εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς λόγους, οἵτινες ὑπηγόρευσαν τὴν πρότασιν· δὲν εὑρίσκω τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπαναλάβω τὰ αὐτά.

§44ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐνθυμούμεθα τίποτε ἐξ ὅσων ὑπέβαλεν ὁ κύριος Φιλάρετος.

§45ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Πρώτην φορὰν, κύριοι, λαμβάνω γνῶσιν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, διότι δὲν ἐνθυμοῦμαι ἂν ἤμην παρὼν κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Ἀλλὰ μοὶ φαίνεται, ὅτι πρὶν ἢ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, δυνάμεθα νὰ ἀντιτάξωμεν μίαν ἔνστασιν ἀπαραδέκτου. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι ἀπαράδεκτον ὡς ἐξ αὐτοῦ τοῦ Συντάγματος. Τὸ Σύνταγμα ὥρισε τοὺς λόγους τῆς ἱκανότητος καὶ ἀνικανότητος καὶ τοῦ ἀσυμβιβάστου ὧν ἕνεκα ἀποκλείεταί τις τοῦ νὰ ᾖναι βουλευτής. Νομίζω δὲ ὅτι, ὅταν ὁ καταστατικὸς θεσμὸς τῆς Πολιτείας ὥρισε τὰς βάσεις τῶν ἀνικανοτήτων καὶ ἱκανοτήτων, ἡμεῖς δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ πράξωμεν τοῦτο. Φέρετέ μου μίαν διάταξιν τοῦ Συντάγματος, ἡ ὁποία νὰ ἀποκλείῃ ἐκτὸς τῶν ἐμμίσθων ὑπαλλήλων καὶ τῶν στρατιωτικῶν ἑτέραν τινὰ τάξιν πολιτῶν; Λοιπὸν ἐνίσταμαι κατὰ τῆς προτάσεως ὡς ἀπαραδέκτου. Ἂν δὲ ἡ Βουλὴ ἀποῤῥίψῃ τὴν ἔνστασίν μου, θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῆς οὐσίας.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν περὶ ἀπαραδέκτου τῆς προτάσεως τοῦ νόμου περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 146 τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι).

§47ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀντελήφθημεν. Ἐρωτήσατε τὸ ἀντίστροφον.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν περὶ ἀπαραδέκτου τῆς προτάσεως ταύτης παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Παρεδέχθη.

§49ΤΙΝΕΣ. Ἀπεῤῥίφθη.

§50ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐθέσατε εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν περὶ ἀπαραδέκτου, ἐπειδὴ δὲ ἠγέρθη ἀμφιβολία περὶ τοῦ ἐὰν ἐκ προθέσεως ἡ Βουλὴ δὲν ἠγέρθη ἢ ἐξ ὀλιγωρίας, διὰ τοῦτο ἠθελήσατε διὰ δευτέρας ψηφοφορίας τοῦ ἀντιθέτου νὰ βεβαιώσητε τὴν διάθεσιν τῆς Βουλῆς, καὶ ἐθέσετε τὸ ἀντίθετον, καὶ ἠγέρθη. Λοιπὸν ἔπρεπε νὰ εἰπῆτε, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐδέχθη τὸ ἀπαράδεκτον. Ἐὰν δὲ ὑπάρχῃ τις ὁ ἀμφισβητῶν τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον ἀντελήφθη τὸ Προεδρεῖον, ἐκεῖνος ὀφείλει νὰ προκαλέσῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίαν.

§51Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐὰν ὑπάρχῃ λόγος, ἕνεκα τοῦ ὁποίου ἀκριβῶς πρέπει νὰ γείνῃ δεκτὸν τὸ νομοσχέδιόν μου, εἶνε ὁ τρόπος, διὰ τοῦ ὁποίου θέλουσι νὰ τὸ πολεμήσωσι οἱ δικηγοροβουλευταί, διότι ἐζήτησαν διὰ δικανικοῦ τρόπου νὰ μεταβάλωσι τὴν Βουλὴν εἰς οἱονεὶ δικαστήριον, προβάλλοντες ἐνστάσεις ἀπαραδέκτου, ἀντὶ νὰ συζητήσωσι τὴν οὐσίαν. Καὶ ἠδυνάμην νὰ ἀντιτάξω ἀντίστασιν, ὅτι ἐκαλύφθη τὸ ἀπαράδεκτον, διότι ἡ Βουλὴ ἀνέγραψεν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὸ νομοσχέδιόν μου εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· ἀλλὰ δὲν πρόκειται νὰ μιμηθῶ τοιοῦτον τρόπον συζητήσεως. Ἐὰν, κύριοι, ἐν τῇ Βουλῇ διϋλίζοντο αἱ συνταγματικαὶ διατάξεις ἐν τόσῃ ἀκριβείᾳ, τῇ ἀληθείᾳ ἴσως καὶ ἐγὼ δὲν θὰ ἐτόλμων νὰ ὑποβάλω τὸ νομοσχέδιόν μου, διότι ἐνδέχεται νὰ ὑπάρξῃ καὶ ἀμφιβολία τις ὡς πρὸς τὴν συνταγματικότητα αὐτοῦ. Ἀλλ’ ὅταν ἐκτὸς ἄλλων πρὸ μικροῦ ἡ Βουλὴ ἐψήφισε νομοσχέδιον περὶ τῶν ἀξιωματικῶν, καὶ ὅταν οἱ σήμερον καταπολεμοῦντες τὸ νομοσχέδιόν μου ἐψήφισαν τὰ τερατώδη ἀντισυνταγματικὰ ἐκλογικὰ νομοσχέδια.......

§52ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Λᾶθος ἔχετε καὶ νὰ ἀνακαλέσητε. Εἶμαι πλέον φιλελεύθερος ἀπὸ ἐσὲ, ὁ ὁποῖος κάμνεις τὸν δημοκράτην.

§53ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὁ κ. Μαυρομαρᾶς μάτην ἐρεθίζεται, διότι ἐκτὸς τοῦ κ. Μαυρομαρᾶ ὑπάρχουν ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου, ἐνῷ ἐψήφισαν οὐ μόνον τὸ νομοσχέδιον τῶν ἀξιωματικῶν, τὸ ὁποῖον κατ’ ἐμὲ, ὡς καὶ τότε εἶπον, δὲν εἶναι προφανῶς ἀντισυνταγματικὸν, ἀλλὰ νομοσχέδιον περὶ περιορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Βουλευτῶν, τὸν νόμον περὶ νομαρχιακῆς περιφερείας. Ἄν δὲν ἀπατῶμαι δὲ τὸ ἓν ἐξ αὐτῶν ἐψήφισε καὶ ὁ κ. Μαυρομαρᾶς, ὅστις ἤδη μὲν προτείνει τὸ ἀπαράδεκτον, ἀξιοῖ δὲ ὅτι εἶναι ὁ μᾶλλον φιλελεύθερος. Τὸ Σύνταγμα δὲν ἀφῄρεσεν ἀπὸ τὴν Νομοθετικὴν Ἐξουσίαν τὸ δικαίωμα νὰ κανονίζῃ τὰ προσόντα τοῦ δικηγόρου, νὰ κανονίζῃ τίνα ἐπαγγέλματα, τίνες ἰδιότητες εἶναι ἀσυμβίβαστοι πρὸς τὸ δικηγορικὸν ἐπάγγελμα. Ὁ ὀργανισμὸς τῶν δικαστηρίων, ὁ ὁποῖος ἦτο ἐν ἰσχύει πρὸ τοῦ Συντάγματος τοῦ 43, πρὸ τοῦ Συντάγματος τοῦ 64 καὶ οὐδέποτε μετέπειτα ἠμφισβητήθη, κανονίζει τὸ ζήτημα τοῦτο· ἑπομένως εἶναι ἀκέραιον τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Νομοθετικὴν Ἐξουσίαν νὰ ὁρίσῃ ποία ἰδιότης εἶναι ἀσυμβίβαστος πρὸς τὴν ἐνάσκησιν τοῦ δικηγορικοῦ ἐπαγγέλματος. Ἐνῷ δὲν ἐπιβάλλεται περιορισμὸς, δὲν ἀφαιρεῖται ἡ ἰδιότης τοῦ δικηγόρου· ὄχι, δὲν ἐπιτρέπεται ὅμως ἡ ταυτόχρονος ἐνάσκησις τοῦ ἐπαγγέλματος τοῦ δικηγόρου καὶ τοῦ Βουλευτοῦ. Δὲν εἰσέρχομαι εἰς τὴν συζήτησιν τῆς οὐσίας καὶ διὰ τοῦτο ἐπιφυλάττομαι, ἐν ᾗ περιπτώσει, ὡς ἐλπίζω, ἀποῤῥιφθῇ ἡ πρότασις τοῦ ἀπαραδέκτου, νὰ ἀπαντήσω, ἐὰν προσβληθῶσιν οἱ οὐσιαστικοὶ λόγοι, οὓς ἄλλοτε ὑπὲρ τοιαύτης προτάσεως ἀνέπτυξα.

§54ΡΑΛΛΗΣ. Ἀναγνώσετε τὸ ἄρθρον τοῦ ὀργανισμοῦ· τὸ ἄρθρον αὐτὸ ζητεῖ τὴν ἐλευθέραν ἐνάσκησιν τοῦ ἐπαγγέλματος, σεῖς τὴν δεσμεύετε.

§55Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι τὸ νομοσχέδιον θὰ πολεμηθῇ, διότι δὲν συμφέρει εἰς μερικοὺς.

§56Δ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§57ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω καλὸν ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις, διότι δὲν ἔχομεν ὅλοι τὸ νομοσχέδιον ὑπ’ ὄψιν.

§58ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Συζητοῦμεν ἐπὶ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἀπεῤῥίφθη.

§59ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ συζητήσωμεν κατ’ οὐσίαν τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, ἐγὼ δὲν ἤθελον περιορισθῆ, ὅπως ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς, νὰ χαρακτηρίσω αὐτὸ ὡς ὕβριν κατὰ τῶν δικηγορούντων ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους, ἀλλ’ ἤθελον χαρακτηρίσει αὐτὸ καὶ ὡς ὕβριν κατ’ αὐτῆς τῆς Δικαστικῆς Ἐξουσίας τῆς πατρίδος ἡμῶν, διότι ὕβρις ἀληθῶς εἶναι νὰ ὑποτεθῇ κἄν ὅτι ἡ Δικαστικὴ Ἐξουσία ἡ ἰσόβιος δύναται νὰ ἐπηρεασθῇ ἐκ τῆς παραστάσεως βουλευτῶν δικηγόρων.

§60ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Εἰσέρχεσθε εἰς τὴν οὐσίαν.

§61ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Περιοριζόμενος εἰς τὸ ἀπαράδεκτον ὑποστηρίζω τὴν περὶ τούτου ἔνστασιν, φρονῶν ὅτι ἡ σύνταξις καὶ ὁ καταρτισμὸς τῶν ἐν τῷ Κράτει Ἐξουσιῶν εἶνε ἔργον τῆς Συντακτικῆς Ἐξουσίας καὶ οὐχὶ τῆς Νομοθετικῆς, ὅτι ἡ ἡμετέρα Συντακτικὴ Ἐξουσία ἐκανόνισε τὰ περὶ συγκροτήσεως τοῦ Κοινοβουλίου, καὶ ὅτι αἱ διατάξεις αὐτῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τροποποιηθῶσιν, ἀλλ’ εἶναι ἀπολύτως σεβασταί. Τί διατάττει ῥητῶς τὸ ἡμέτερον Σύνταγμα; Ὁρίζον τὰ προσόντα τοῦ βουλευτοῦ ἐν ἄρθρῳ 70 διατάσσει ἐν τῷ ἄρθρῳ 71 ὅτι τὰ καθήκοντα τοῦ βουλευτοῦ εἶνε ἀσυμβίβαστα πρὸς τὰ καθήκοντα τοῦ ἐμμίσθου δημοσίου ὑπαλλήλου καὶ τοῦ Δημάρχου, ἐτέθη δὲ ἐξεπίτηδες ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ ἡ ἔκφρασις τοῦ ἐμμίσθου δημοσίου ὑπαλλήλου, ἵνα μὴ διανοηθῇ τις νὰ περιλάβῃ ἐν αὐτῷ καὶ τοὺς δικηγόρους. Εἶναι λοιπὸν δυνατὸν διὰ νόμου νὰ προσθέσωμεν καὶ ἑτέραν κατηγορίαν ὑπαλλήλων ἢ ἐπαγγελματιῶν, ὧν τὰ καθήκοντα ἢ τὰ ἔργα εἶναι ἀσυμβίβαστα πρὸς τὸ βουλευτικὸν ἀξίωμα; Νομίζω, ὅτι οὐδεὶς δύναται νὰ ἀπαντήσῃ καταφατικῶς, διότι οἱ μὴ ὑπὸ τοῦ Συντάγματος ἀποκλειόμενοι ἔχουσι δικαίωμα νὰ ἐκλεχθῶσι, καὶ τὰ ὑπὸ τοῦ Συντάγματος καθιερούμενα δικαιώματα δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἀφαιρεθῶσι διὰ νόμου. Δικαίως ἐξηλέγχθη ὡς ἀντισυνταγματικὸν τὸ πρὸ ὀλίγων μηνῶν ἐπιψηφισθὲν περὶ τῶν στρατιωτικῶν νομοσχέδιον, ἀλλὰ τοῦτο εἶναι βεβαίως πολὺ ὀλιγώτερον ἀντισυνταγματικὸν ἐκείνου περὶ οὗ σήμερον συζητοῦμεν. Τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο δὲν ἀποκλείει ἀμέσως τοὺς στρατιωτικοὺς τοῦ Βουλευτηρίου, ἀλλὰ κανονίζει ἁπλῶς τὸν χρόνον τῆς προαγωγῆς αὐτῶν εἰς τρόπον καθιστῶντα ὅλως ἀσύμφορον τὴν ἐν τῇ Βουλῇ παρουσίαν αὐτῶν, ἐνῷ διὰ τῆς ὑπὸ συζήτησιν προτάσεως ῥητῶς ἀπαγορεύεται ἡ εἴσοδος τῶν δικηγόρων εἰς τὸ Βουλευτήριον. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς ὅτι τὸ ἄρθρον 70 τοῦ Συντάγματος ἐπιτρέπει νὰ ὁρισθῶσι καὶ ἕτερα προσόντα τοῦ βουλευτοῦ διὰ τοῦ νόμου περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν, ἀλλ’ οὐδόλως ἕπεται ἐντεῦθεν ὅτι δύνανται διὰ νόμου νὰ ὁρισθῶσι καὶ ἄλλα ἀσυμβίβαστα, οἷα ἀναφέρει τὸ ἄρθρον 71, διότι τὰ προσόντα εἶναι ὅλως διάφορα τοῦ ἀσυμβιβάστου. Προσόντα εἶναι ἡ ἡλικία, ἡ ἀπόλαυσις τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων, ἡ ἰδιοκτησία, ἡ ἐγκατάστασις, κτλ. κτλ. ἀλλ’ οὐδεὶς δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι προσὸν τοῦ βουλευτοῦ εἶναι τὸ μὴ εἶναι αὐτὸν δικηγόρον. Οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι ἔχουσι βεβαίως τὰ προσόντα, ἀλλ’ ἀποκλείονται ἕνεκα τοῦ ἀσυμβιβάστου· ἀλλὰ τοιοῦτον ἀσυμβίβαστον δὲν ἐπετράπη εἰς τὴν Νομοθετικὴν Ἐξουσίαν νὰ ὁρίσῃ πέραν τῶν ἐν τῷ Συντάγματι περιεχομένων. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ἡ ἔνστασις τοῦ ἀντισυνταγματικοῦ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου εἶναι προφανὴς καὶ οὐδέποτε ἡ Βουλὴ δύναται νὰ τὸ παραδεχθῇ.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Προεδρεῖον ἀντελήφθη ὅτι εἰς τὰς δύο ψηφοφορίας ἡ Βουλὴ ἐψήφισεν ἀντιφατικῶς, διότι εἰς ἀμφοτέρας τὰς ψηφοφορίας τὰς ἀντεθέτους παρεδέχθη τὴν πρότασιν. Τώρα διὰ νὰ ἐξέλθωμεν ἐκ τῆς νέας δυσχερίας καὶ νὰ ψηφοφορηθῇ ἡ πρότασις περὶ ἀπαραδέκτου, πρέπει νὰ ζητήσουν 15 Βουλευταὶ τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν (θόρυβος).

§63ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εὐτυχῶς διατελοῦμεν ἐν τῇ πρώτῃ ἀναγνώσει, ὥστε ἡ ἀπόφασις δύναται νὰ ἐπανορθωθῇ κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν, ἂν προέλθωμεν ἕως τοῦ σταδίου ἐκείνου. Ἐπειδὴ οὕτως ἔχει τὸ πρᾶγμα, νομίζω ὅτι, ἀφοῦ τὸ Προεδρεῖον ἀντελήφθη ὅτι κατὰ τὴν δευτέραν δοκιμασίαν διεκρίθη τῆς Βουλῆς ἡ γνώμη, οὐδὲν ἐμποδίζει νὰ τεθῇ ἤδη εἰς ψηφοφορίαν τὸ δεύτερον ζήτημα, τὸ περὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου· ἐὰν δὲ παραδεχθῇ ἡ Βουλὴ τὴν ἀρχὴν, πάλιν ἐν τῇ δευτέρᾳ ἀναγνώσει δυνάμεθα νὰ ἐπανέλθωμεν κατὰ τὴν αὐτὴν σειρὰν εἰς τὰ αὐτὰ ζητήματα.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 6½ μ. μ.