1886.10.31

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 28

Τῆς 31 Ὀκτωβρίου 1886

Παρασκευὴ

Ὥρᾳ 3 μ. μ.

(Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐπεκυρώθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ πρῶτον Τμῆμα ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἔκθεσίν του περὶ τῆς ἐξελέγξεως τῆς ἐπαναληπτικῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Εὐρυτανίας· ἐπίσης τὸ ὄγδοον Τμῆμα τὴν τῆς Πυλίας. Παραπέμπονται εἰς τύπωσιν. Ἡ χήρα Εἰρήνη, μήτηρ τοῦ ἀξιωματικοῦ Κωνσταντίνου Λώρη, πεσόντος ἐν Κούτρᾳ, ἀναφέρει εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ σύνταξις, τὴν ὁποίαν λαμβάνει, δὲν εἶναι ἐπαρκὴς, διότι συνίσταται εἰς 33 μόνον δραχμάς· ζητεῖ νὰ αὐξηθῇ ἡ σύνταξις. Ἐὰν ἐπιθυμῇ ἡ Βουλὴ, νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον.

§2Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὁ μακαρίτης ἀξιωματικὸς Λώρης εἶχε μητέρα, ἥτις ἐλάμβανε σύνταξιν· εἶχε σύνταξιν καὶ ἡ ἰδία, συνετηρεῖτο δὲ καὶ ἐκ τῆς μισθοδοσίας τοῦ ἀξιωματικοῦ Λώρη, τῆς ὁποίας ἤδη στερεῖται, ἀποθανόντος, καὶ ἔμεινε δυστυχής. Ὁ υἱὸς αὐτῆς ἔπεσεν ἐνδόξως πολεμήσας ὑπὲρ τῆς πατρίδος. Νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν μέριμναν, ὅπως ἔλθῃ εἰς ἀνακούφισιν αὐτῆς, διότι ταράττεται ὁ τάφος τοῦ υἱοῦ της, μενούσης ἀσίτου.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παραδέχεται νὰ συστηθῇ ἡ αἴτησις;

§4ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἀσπάζεται τὴν γνώμην, δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντίῤῥησις δὲν ὑπῆρξε καμμία.

§6ΑΞΕΛΟΣ. Αὐτὴ δὲν εἶναι μήτηρ, εἶναι μητρυιά· ἡ πάσχουσα ἀληθῶς εἶναι ἡ ἀδελφὴ τοῦ Λώρη, ἥτις ἔχασε καὶ ἀδελφὸν καὶ υἱόν. Φρονῶ, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἀποφασίσῃ περὶ αὐτῆς.

§7Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἔχω καθῆκον νὰ συστήσω τὴν ἀναφορὰν οὐχὶ μόνον διότι ἐστάλη δι’ ἐμοῦ, ἀλλὰ καὶ διότι συμπίπτει νὰ εἶμαι συμπολίτης τοῦ γενναίου Λώρη, τὸν ὁποῖον πάντες βεβαίως ἐπηνέσαμεν διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντός του. Ἀληθὲς εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτής, ὅτι ἡ σπουδαίως πάσχουσα οἰκογένεια εἶναι ἡ τοῦ μακαρίτου Γαλιγάλη, ἀνεψιοῦ τοῦ Λώρη καὶ ἐπίσης ἐνδόξως πεσόντος εἰς τὰς τελευταίας συμπλοκάς· ἀλλὰ δὲν ἕπεται ἐκ τούτου, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ φροντὶς καὶ διὰ τὴν μητέρα ἢ καὶ μητρυιὰν τοῦ Λώρη, ἧς ἀναφορὰ ὑπεβλήθη.

§8ΞΕΝΟΥΔΑΚΗΣ. Νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὴν αἴτησιν.

§9ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὄχι, κ. Ξενουδάκη.

§10ΞΕΝΟΥΔΑΚΗΣ. Θὰ χαλάσητε καὶ τοὺς ἄλλους.

§11ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Νομίζω, ὅτι ὄχι μόνον περὶ αὐτῆς πρέπει νὰ ληφθῇ φροντίς, ἀλλὰ περὶ ὅλων· ὅπως ὁ Σουλτάνος ἐφρόντισε περὶ τῶν ἀξιωματικῶν, ὑπαξιωματικῶν καὶ στρατιωτῶν, ἐν Ἑλλάδι πρέπει νὰ φροντίσῃ ἡ Κυβέρνησις, καὶ ἡ Βουλὴ διὰ τοὺς ἐκπληρώσαντας τὸ ἑαυτῶν καθῆκον, διὰ τὰς οἰκογενείας αὐτῶν, διὰ τοὺς τραυματισθέντας. Διὰ τοῦτο εἶχον ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλὴν σύστασιν ἀπὸ τῆς 10 Μαΐου 1886, διὰ τῆς ὁποίας συνίστων εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). «Συνιστῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως χορηγήσῃ ἀνάλογα χρηματικὰ βοηθήματα εἰς τοὺς κατὰ τὰς τελευταίας συμπλοκὰς ἐν τῇ μεθορίῳ γραμμῇ πληγωθέντας καὶ εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν φονευθέντων.» Εἶναι ἓν ἐκ τῶν μεγαλειτέρων καθηκόντων, τὰ ὁποῖα ἔχει ἡ πατρὶς πρὸ παντὸς ἄλλου, νὰ ἱκανοποιήσῃ τὰς οἰκογενείας τῶν φονευθέντων καὶ τοὺς τραυματισθέντας. Ἀλλ’ ἀτυχῶς οὐδεμία ἐλήφθη φροντίς· δὲν ὁμιλῶ περὶ παρασήμων, διότι αὐτὰ εἶναι ἀνάξια διὰ τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους, οἵτινες ἐπολέμησαν ἐνδόξως. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐφρόντισε ν’ ἀποστείλῃ οὔτε ἕνα κατάλογον εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ Παρνασσοῦ, ἵνα λάβωσιν αἱ οἰκογένειαι τὸ γλίσχρον ἐκεῖνο δῶρον τῶν 50 ἢ 100 δραχμῶν. Παρουσιάσθην καὶ ἐγὼ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν αὐτὴν διὰ δύο οἰκογενείας φονευθέντων καὶ δι’ ἕνα τραυματισθέντα· μοὶ ἐζήτησαν πιστοποιητικόν· ἐζήτησα πλέον δεκάκις αὐτὸ ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τὸ πιστοποιητικὸν δὲν ἠδυνήθην νὰ τὸ λάβω, ἐνῷ ἦτον εὔκολον νὰ σταλῇ ἐγκαίρως ἐπίσημος κατάλογος, ὥστε νὰ λάβωσιν αὐτὰ τὰ ὀλίγα χρήματα οἱ δικαιούμενοι. Ὑπάρχει καὶ ἄλλο μικρὸν ποσόν, τὸ ὁποῖον διετέθη ἐν τῷ Ὑπουργείῳ ὑπὲρ αὐτῶν, ἀλλὰ δὲν γνωρίζω ἐὰν ὅλαι αἱ οἰκογένειαι ἔλαβον, καὶ ἂν δὲν ἔλαβον, πρέπει νὰ ληφθῇ περὶ τούτου φροντίς, διότι ὅλαι τὰ αὐτὰ ἔχουσι δικαιώματα. Ἀφοῦ ὅμως εὑρίσκομαι εἰς τὸ βῆμα, θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ ἀπαντήσῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἐπερώτησίν μου περὶ τῶν μεθοριακῶν, ἥτις ἔμεινεν ἐκκρεμής, διότι ὡς ἐκ τῶν βουλευτικῶν διακοπῶν καὶ πολλὰς ἄλλας ἐπερωτήσεις ἔχω νὰ κάμω. Ἀλλὰ πρὶν ἢ προβῶ εἰς αὐτὰς πρέπει νὰ λάβω ἀπάντησιν εἰς τὴν ἐπερώτησιν, τὴν ὁποίαν τὴν 10 Μαΐου 1886 ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν, καὶ ἥτις εἶχεν οὕτω (ἀναγινώσκει). «Παρακαλῶ τὸν μὲν κύριον Πρωθυπουργὸν καὶ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν νὰ ὑποβάλῃ ὅσον οἷόν τε τάχιον εἰς τὴν Βουλὴν λεπτομερῆ περὶ τῶν συμβάντων εἰς τὴν μεθόριον γραμμὴν ἔκθεσιν καὶ ἰδίως περὶ τῆς ἀρχικῆς αἰτίας τῆς συμπλοκῆς, τίς ἐκ τῶν δύο στρατῶν καὶ τίνων λόγων ἕνεκεν ἐπετέθη πρῶτος ἄνευ κηρύξεως πολέμου, ἐὰν κατελήφθησαν παρὰ τῶν ἡμετέρων ξέναι θέσεις, πόσαι καὶ τίνες, καὶ ἐὰν αὗται διετηρήθησαν, ἐάν, πόσοι, καὶ τίνες ἐφονεύθησαν ἢ ἐπληγώθησαν. «Τὸν δὲ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸν, ἐὰν προέβη εἰς τὰ προσήκοντα διπλωματικὰ διαβήματα πρὸς ἀποσόβησιν ἐπαναλήψεως δολοφονιῶν ἐν τῷ μέλλοντι ὑπὸ τοῦ Τουρκικοῦ στρατοῦ καὶ τί ἐγένετο πρὸς ἱκανοποίησιν τῆς τόσῳ αὐθαδῶς καὶ κατὰ τρόπον πρωτάκουστον περιϋβρισθείσης ὑπὸ Αὐστριακῶν Ἑλληνικῆς σημαίας.» Ταῦτα, κύριοι, ἐλέγοντο τὴν τρίτην ἡμέραν μετὰ τὴν συμπλοκὴν ἐκείνην, τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀναπληρῶν τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅστις ἦτον ἀπών, μᾶς ἔλεγεν ὅτι τὰ πάντα ἐτελείωσαν εἰρηνικῶς, καὶ δὲν παρῆλθε μία ὥρα καὶ ἐλάβομεν εἰδήσεις περὶ ἐπαναλήψεως τῶν συμπλοκῶν. Κατόπιν ἐπανελήφθησαν αἱ ἐπερωτήσεις αὗται καὶ ἡ Βουλὴ διὰ πολλῶν Ἀντιπροσώπων ἐζήτησε νὰ μάθῃ ἐπισήμως τὰ λαβόντα χώραν κατὰ τὴν 8, 9, 10 καὶ 11 Μαΐου 1886, νὰ τὰ μάθῃ ἀπὸ τὰς αὐθεντικὰς πηγὰς, διὰ νὰ ἴδῃ τί ἀληθῶς συνέβη. Ἐπειδὴ αἱ πληροφορίαι αὗται δὲν ἐδόθησαν ἔτι, ἐκτὸς ἐλαχίστων, πρέπει νὰ συμπληρωθῶσι. Πολλὰ ἐλέχθησαν, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ μάθῃ τὰ ἀκριβῆ. Τότε καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Πρωθυπουργὸς ἴσως δικαίως ἐνόμισεν, ὅτι δὲν ἔχει ὅλα τὰ στοιχεῖα, ὅπως δυνηθῇ νὰ ἀπαντήσῃ ὡς ἐμπρέπει εἰς τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὰς ἐπερωτήσεις ταύτας. Καὶ ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος εἰς μεταγενεστέραν ἀγόρευσίν του ἐξέφρασεν, ὅτι ἴσως δὲν εἶναι ἡ καταλληλοτέρα ἐποχὴ διὰ τοιαύτην συζήτησιν· ἀλλ’ ἤδη οὐδὲν τὸ κωλύον. Νομίζω δὲ, ὅτι σύμπασα ἡ Βουλὴ ὑποστηρίζει τὴν ἐπερώτησίν μου, καὶ παρακαλῶ τοὺς δύο Ὑπουργοὺς, τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ ἀπαντήσωσιν εἰς τὴν Βουλὴν, μὴ παραλείποντες καὶ τὴν ἔκθεσιν τῶν συμβάντων τῆς 10 καὶ 11 Μαΐου 1886.

§12Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ζητεῖται σύνταξις διὰ τὴν οἰκογένειαν Λώρη καὶ πρότασις τοιαύτη ἐγένετο ἐκ μέρους Βουλευτοῦ συστηθεῖσα παρὰ πάντων. Μὴ τάχα εἰς τὴν ὁροθετικὴν γραμμὴν δὲν ἔπεσαν καὶ ἄλλοι;

§13Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐγὼ εἶμαι σύμφωνος μαζῆ σας.

§14Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχει ὅλας τὰς ἐκθέσεις τῶν ἀρχηγῶν καὶ σωματαρχῶν, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει ἤδη τὴν ἔκθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ μέχρι σήμερον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν οὐδὲν ἐνήργησε. Δύο τινὰ πρέπει νὰ ὑποθέσωμεν, ἢ ὅτι ἐν τῇ ὁροθετικῇ γραμμῇ ἐγένετό τι ἄτοπον, ὅπερ οὐδόλως ἠξίωσεν ἢ ἐφείλκυσε τὴν προσοχὴν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ἢ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἐξενεγκὼν πρὸ μικροῦ τὰ αἴσχιστα κατὰ τοῦ στρατοῦ τῆς Ἑλλάδος, ἐνόμισεν, ὅτι διὰ τῆς ὑπογραφῆς του δὲν ἔπρεπε νὰ ἀμείψῃ τοὺς γενναίως καὶ καρτερικῶς ἀγωνισαμένους καὶ πεσόντας ὑπὲρ τῆς Πατρίδος, ἀλλὰ πεισμόνως νὰ ἐγκαταλείψῃ τὰς οἰκογενείας καὶ τὰ ὀρφανὰ τῶν πεσόντων ἐν τοῖς μεθορίοις ἄνευ προστασίας εἰς τὴν τύχην των. Ἐὰν μὲν τὸ πρῶτον, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ καταθέσῃ τὰς ἐκθέσεις τοῦ πρώτου καὶ τρίτου Ἀρχηγείου, συνημμένας ἔχων εἰς αὐτὰς καὶ τὰς ἐκθέσεις τῶν διαφόρων σωματαρχῶν· δηλαδὴ ἐπιθυμῶ νὰ φέρῃ πλήρη τὰ ἔγγραφα, καὶ ἑνὸς ὑποδεκανέως ἀκόμη ἔκθεσιν, ἂν ὑπάρχῃ τοιαύτη. Ἐπίσης παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς τῆς διορισθείσης παρ’ αὐτοῦ, διὰ νὰ κρίνωμεν ἐὰν ἔχῃ δικαίωμα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτιῶν νὰ συμπεριφέρηται οὕτω πῶς, ὅπως συμπεριεφέρθη· ἄλλως, νὰ ὑποδείξωμεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι ὅταν ἐξήνεγκε τὰς φοβερωτέρας ὕβρεις κατὰ τοῦ τρατοῦ τῆς Πατρίδος ἡμῶν, οὐδόλως εἶχε δίκαιον νὰ συμπεριφερθῇ οὕτω κηρύξας τὸν πόλεμον κατὰ τῆς ἐθνικῆς τιμῆς τῆς Πατρίδος ἡμῶν. Ἐπιθυμῶ λοιπὸν νὰ ἔχωμεν τὰς ἐκθέσεις, ἐπειδὴ αὗται εἶναι ἤδη ἕτοιμοι, αὔριον ἢ μεθαύριον, διὰ νὰ κρίνωμεν καὶ ἀποφασίσωμεν ἡμεῖς περὶ τῆς τύχης ἐκείνων, οἵτινες ἀνέκοψαν τὸν περίπατον, ὃν ὁ Ἐγιοὺπ πασσᾶς κομπάζων ἔλεγε νὰ ἐνεργήσῃ πρὸς τὴν Λάρισσαν, καὶ διέψευσαν τοῦ Ἀρχικαγκελλαρίου τῆς Γερμανίας τ’ ἀποφθέγματα. Θέλομεν νὰ ἴδωμεν ἐὰν οἱ πολεμήσαντες κατὰ τὴν ὁροθετικὴν γραμμὴν ἦσαν ἀθύρματα, ἦσαν ποίμνια, ἦσαν βδελύγματα τῆς κοινωνίας, ἢ ἦσαν στρατός. Θέλομεν νὰ μάθωμεν ἐὰν ἠδύναντο νὰ γραφῶσι καὶ εἰς τὰς ἐχθρικωτέρας κατὰ τῆς Ἑλλάδος ξένας ἐφημερίδας αἱ κατηγορίαι ἐκεῖναι, αἵτινες ἐξηνέχθησαν κατὰ τοῦ στρατοῦ, ὡς καὶ αἱ γραφεῖσαι κατ’ αὐτοῦ ἐν εἴδει ἀνταποκρίσεως λοιδορίαι καὶ ὕβρεις, διὰ νὰ κρίνωμεν ἐὰν ταῦτα ὑπεκίνουν καὶ διεῖπον ἐκεῖνοι, οἵτινες σήμερον κάθηνται εἰς τὰς ἐπισημοτέρας ἕδρας τοῦ Κράτους. Χαρακτηρίζω τὰς πράξεις ταύτας προδοσίαν κατὰ τῆς Πατρίδος καὶ τοῦτο μοὶ ἐπιβάλλει τὸ καθῆκον. Ἐζήτησα νὰ κατατεθῶσιν αἱ ἐκθέσεις, διότι πρόκειται νὰ γείνῃ πολιτικὴ συζήτησις, καὶ ἂν αὐτὰ ὦσιν ἀληθῆ, θέλουσιν ἀποδείξει τὸν ἀρχηγὸν τῆς Κυβερνήσεως ἄνδρα ὄχι ἄξιον τιμῆς, ἀλλ’ ἐστιγματισμένον Πρωθυπουργόν. Ἦλθε περίστασις, κ. Πρωθυπουργὲ, νὰ λογαριασθῇ ἡ προδοσία τοῦ Κουμουνδούρου μὲ τὴν ὑπηρεσίαν, τὴν ὁποίαν προσεφέρατε σεῖς διὰ τῆς συμπεριφορᾶς σας πρὸς τὴν Πατρίδα, θὰ συσχετίσω δὲ τὴν περίστασιν ταύτην μὲ ἔγγραφα τῆς Κυανῆς Βίβλου καὶ θέλω ἀποδείξει πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι ὁ χειρότερος ἐχθρὸς τῆς Πατρίδος δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ πράξῃ τοιαῦτα, ὁποῖα ἔπραξεν ὁ Πρωθυπουργὸς τῆς Πατρίδος μας.

§15Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω παρὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἰδίᾳ παρὰ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ: Διὰ ποῖον λόγον ἡ περὶ ἀποξηράνσεως τῆς λίμνης Στυμφαλίας ἑταιρία δὲν ἐκηρύχθη ἔκπτωτος μετὰ τὴν τετραετῆ προθεσμίαν, καὶ ποῖος ὁ λόγος, δι’ ὃν δὲν ὑπεχρεώθη ἵνα πληρώσῃ πρὸς τὸ δημόσιον ταμεῖον τὸ πρόστιμον, τὸ ἐπιβαλλόμενον αὐτῇ, κατὰ τὸ ἄρθρον 4 τῆς συμβάσεως, ἔχον οὕτω: «Τὰ τῆς ἀποξηράνσεως ἔργα δέον νὰ ὦσιν ἀποπερατωμένα διὰ μὲν τὴν λίμνην Στυμφαλίας ἐντὸς τετραετίας, διὰ δὲ τὴν λίμνην Φενεοῦ ἐντὸς ὀκταετίας ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ Β. Διατάγματος τῆς παραχωρήσεως. Ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει, οἱ ἀναλαμβάνοντες τὴν ἀποξήρανσιν πληρόνουσιν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον διὰ μὲν τὴν λίμνην Στυμφαλίας πρόστιμον ἐκ δραχμῶν δεκαπέντε χιλιάδων, διὰ δὲ τὴν λίμνην Φενεοῦ ἐκ δραχμῶν τριάκοντα χιλιάδων καὶ κηρύσσονται ἔκπτωτοι, καθ’ ἃ ὁρίζει τὸ ἄρθρον 3 τοῦ ΣΚΘʹ νόμου, παντὸς δικαιώματος δι’ ἐκείνην τῶν λιμνῶν, διὰ τὴν ἀποξήρανσιν τῆς ὁποίας ἤθελον κατασταθῆ ὑπερήμεροι». Ὑμερομηνία, τὴν 13 Ἰανουαρίου τοῦ 1881. 2) Διὰ ποῖον λόγον ἀφῆκεν ἡ Κυβέρνησις ἐλευθέραν τὴν ἑταιρίαν νὰ καταδολιευθῇ διαφοροτρόπως τὴν σύμβασιν καὶ ἰδίᾳ τὴν παράγραφον Γʹ τοῦ δευτέρου ἄρθρου, δι’ ἧς χορηγεῖται ἡ ἄδεια τῆς διοχετεύσεως τῶν ὑδάτων πρὸς ἀποξήρανσιν τῆς ἐν λόγῳ λίμνης διὰ τοῦ Ἀδριανείου ὑδραγωγείου καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν προσβάλλονται δικαιώματα τρίτων. Ἡ ἑταιρία ὅμως ἀφῆκε τὸ Ἀδριάνειον Ὑδραγωγεῖον, καὶ παραπλεύρως ἐντὸς τῶν κτημάτων τοῦ δήμου Ἀλαίας τῆς ἐπαρχίας Ἄργους κατεσκεύασε νέον ὑδραγωγεῖον, ἐναντίον τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως, διὰ νὰ καλύψῃ δὲ τὴν ἀδυναμίαν της κατεσκεύασε καὶ νέαν διώρυγα ἐγκαρσίως τῆς μεγάλης διώρυγος, διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖ νὰ διοχετεύσῃ τὰ ὕδατα διὰ τῶν ἀγρῶν καὶ τῶν κτημάτων τῶν χωρικῶν εἰς τὴν καταβόθραν τῆς Σκοτεινῆς, ἥτις εἶναι προωρισμένη νὰ δέχηται μόνον τὰ ὄμβρια ὕδατα τοῦ χωρίου Σκοτεινῆς. Φαντασθῆτε, ἐὰν προστεθῶσι καὶ τὰ ὕδατα τῆς Στυμφαλίας, ὁποία καταστροφὴ θὰ ἐπέλθῃ, οὐχὶ εἰς τὰ κτήματα μόνον τοῦ χωρίου Σκοτεινῆς, ἀλλ’ εἰς ὁλόκληρον τὸν δῆμον Ἀλαίας. 3) Διὰ ποῖον λόγον ἐπέτρεψεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἑταιρίαν νὰ κατασκευάσῃ διώρυγα παρὰ τοὺς κανόνας τῆς τέχνης καὶ τὰ συμφέροντα τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Σκοτεινῆς ἀπὸ τοῦ μεγάλου καὶ κυρίου βραχίονος τοῦ ὑδραγωγείου μέχρι τῆς καταβόθρας τοῦ ἐν λόγῳ χωρίου, ἥτις χρησιμεύει μόνον καὶ μόλις ἐπαρκεῖ πρὸς ὑποδοχὴν καὶ διέξοδον τῶν ὀμβρίων ὑδάτων τῶν κατακλυζόντων τὴν μικρὰν κοιλάδα τοῦ αὐτοῦ χωρίου Σκοτεινῆς. 4) Διὰ ποῖον λόγον ἡ Κυβέρνησις προέβη διὰ στρατιωτικῶν ἀποσπασμάτων εἰς ἐξανάγκασιν τῶν χωρικῶν καὶ τῆς κοινότητος τοῦ χωρίου Σκοτεινῆς, ἵνα ἀνεχθῶσι τὴν κατάληψιν τῶν κτημάτων, ἐνῷ οὗτοι ἐδικαιοῦντο ν’ ἀποκρούσωσι τὰς ἐνεργείας τῆς ἑταιρίας, διότι οὐδόλως ὑπεχρεοῦντο ἐκ τῆς συντάξεως ἑνὸς συμβολαίου μεταξὺ ἑταιρίας καὶ τεσσάρων ἀτόμων μονομερῶς, οἵτινες οὔτε τὴν πλειονοψηφίαν τοῦ χωρίου ἀπετέλουν, ἀλλ’ οὔτε εἶχον πληρεξουσιότητα περὶ τούτου παρὰ τῶν λοιπῶν συγχωρίων, ἀφοῦ μάλιστα καὶ ἡ ἑταιρία νομικῶς ἦτο ἔκπτωτος καὶ εἶχεν ἀπολέσει τὸν τίτλον αὐτῆς· πλὴν τούτου, τὰ κτήματα τῶν χωρικῶν καὶ τῆς κοινότητος ἰδίᾳ τῶν κατοίκων Σκοτεινῆς δὲν περιείχοντο εἰς τὰ διαγράματα τὰ προσηρτημένα εἰς τὴν παροῦσαν σύμβασιν, οὔτε ἐθεωρήθησαν ὡς καταληπτέα διὰ δημοσίαν ἀνάγκην τῆς ἀποξηράνσεως τῆς λίμνης Στυμφαλίας· ἄλλως τε δὲν προηγήθη καὶ οὐδεμία ἀποζημίωσις εἰς τοὺς κατοίκους τοῦ ἀνωτέρω χωρίου διὰ τὴν κατάληψιν τῶν κτημάτων των, ἀφοῦ, ὡς μὴ ὤφειλεν, ἡ Κυβέρνησις ἠνέχθη τὰς πράξεις τῆς ἑταιρίας. Κύριοι, κατὰ τὸ Σύνταγμα, ἄρθρον 17, εἰς περίστασιν καθ’ ἣν καταλαμβάνεται κτῆμά τι δι’ ἀποδεδειγμένην δημοσίαν ἀνάγκην, ὁ κύριος καὶ κάτοχος αὐτοῦ δύναται ν’ ἀποκρούσῃ τὴν κατάληψιν, ἐὰν πρότερον δὲν ἀποζημιωθῇ. Καταλήγων, παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ προστατεύσῃ τὰ δίκαια τῶν φορολογουμένων πολιτῶν πλειότερον τῶν τῆς ἐκπτώτου ἑταιρίας καὶ νὰ ἐξαναγκάσῃ αὐτὴν ν’ ἀποζημιώσῃ τοὺς ἀδικηθέντας χωρικούς τοῦ χωρίου Σκοτεινῆς. Πιστεύω δὲ ὅτι ὁ ἁρμόδιος ὑπουργός, ὅστις πολλάκις ἤγειρε τὴν φωνήν του κατὰ τῶν ἀποπειραθέντων δῆθεν νὰ παραβιάσωσι τὸ Σύνταγμα, δὲν θὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τοὺς ἄλλους νὰ τὸν κατηγορήσωσιν ὡς παραβιάσαντα ῥητὸν ἄρθρον τοῦ Συντάγματος. Ἐλπίζω πρὸς τούτοις ὅτι ταχέως θὰ ἐπιφέρῃ τὴν δέουσαν θεραπείαν, καθόσον τὰ πράγματα ἐπείγουσιν ὡς ἐκ τῶν περιμενομένων βροχῶν. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου ὑπάρχωσιν οἱ δῆμοι Λυρκείας καὶ Μυκηνῶν· πρό τινος χρονικοῦ διαστήματος ἐξετέθη εἰς δημοπρασίαν ἡ ἐνοικίασις τοῦ φόρου τῶν ἀδηλώτων ζώων, οἱ δὲ πλειοδόται τοῦ δήμου Λυρκείας προσέφερον 2,600 δραχ. διὰ τὸν δῆμον Λυρκείας καὶ 1,150 διὰ τὸν δῆμον Μυκηνῶν, ἡ Κυβέρνησις ὅμως ἀγνοῶ ποῦ στηριζομένη δὲν κατεκύρωσεν τὰς ἐν λόγῳ δημοπρασίας ἐπ’ ὀνόματι αὐτῶν, καὶ λέγω δὲν ἠξεύρω ποῦ στηριζομένη ἀφῆκε νὰ εἰσπραχθῶσι παρὰ τοῦ Δημοσίου, διότι αἱ εἰσπράξεις ἐν μὲν τῷ δήμῳ Λυρκείας ἀπὸ 2,600 δραχ. ἔφθασαν εἰς 688 καὶ 80 λεπτὰ, εἰς δὲ τὸν δῆμον Μυκηνῶν ἀπὸ 1,150 εἰς 480 καὶ 70 λεπτὰ πλὴν τῶν ἐξόδων τῶν διορισθέντων ὑπαλλήλων πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον. Ἂν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νομίζει, ὅτι ἡ ὑπηρεσία καλῶς ἔπραξε ζημειοῦσα τὸ Δημόσιον, ἔχει καλῶς· ἂν ὅμως ἐκ τῆς ὑπηρεσίας προέκυψε τοιαύτη ζημία τοῦ Δημοσίου, παρακαλῶ νὰ τιμωρηθῶσιν οἱ ἁρμόδιοι.

§16ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Ἐπειδὴ πρόκειται νὰ συζητηθῇ ἡ πρὸς τὴν Γαλλίαν ἐμπορικὴ σύμβασις τῆς Ἑλλάδος, εὑρισκόμεθα δὲ εἰς πλῆρες σκότος περί τε τῶν γενομένων διαπραγματεύσεων καὶ τῶν ἀμοιβαίων παραχωρήσεων, καὶ τοῦτο διὰ τὴν ἔλλειψιν εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως ἢ καὶ προφορικῆς εἰσηγήσεως ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου, καίτοι παρῆλθον ἡμέραι ἀρκεταὶ, ἐθεώρησα καθῆκόν μου νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἑξῆς ἐπερώτησίν μου. Πρῶτον. Παρακαλῶ νὰ ἐξηγηθῶσιν οἱ λόγοι, οἵτινες ἔπεισαν τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν νὰ συνομολογήσῃ μετὰ τῆς Γαλλίας προσωρινὴν σύμβασιν, περιέχουσαν δασμολογικὰς διατάξεις, κατ’ ἐξαίρεσιν τῆς παραδεδεγμένης ἀρχῆς καὶ κατὰ τί ἰδίως ἐνεωτέρισεν ἡ προκειμένη συνθήκη. Δεύτερον. Τίνα ἐμπορεύματα Ἑλληνικὰ, ἐκτὸς τῆς σταφίδος, περὶ ἧς γίνεται λόγος ἐν τῷ ἄρθρῳ 4 τῆς συμβάσεως, θέλουσιν ἀπολαύει ἀτελειῶν ἢ ἐλαττώσεων ἐν Γαλλίᾳ, τίνες αἱ ἀτέλειαι ἢ ἐλαττώσεις αὗται, αἱ παρακεχωρημέναι ἤδη ὑπὸ τῆς Γαλλίας εἰς ἄλλα Κράτη, καὶ τίνα; Τρίτον. Τί ποσὸν εἰσέπραξε τὸ δημόσιον ταμεῖον κατὰ τὰ τελευταῖα τρία ἔτη ἐξ εἰσαγωγικῶν τελῶν τῶν ἐν τῷ ἄρθρῳ 3 τῆς συμβάσεως κατονομαζομένων εἰδῶν; Τέταρτον. Δυνάμει τοῦ ἄρθρου 3 τῆς συμβάσεως θέλει ἀπολαύει ἡ Γαλλία τῶν ἀτελειῶν καὶ ἐλαττώσεων τῶν παρακεχωρημένων εἰδικῶς διὰ συμβάσεως πρὸς τὴν Γερμανίαν; Πέμπτον. Ἐπειράθη ποτὲ ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις ν’ αὐξήσῃ τὰ εἰσαγωγικὰ τέλη τῆς σταφίδος, ἢ νὰ ἐπιβάλῃ νέαν τινὰ φορολογίαν, ὡς δικαίωμα ἐσωτερικῆς καταναλώσεως ἢ δημοτικῆς φορολογίας; (octroi). Ἐὰν δὲ τοῦτο πειραθεῖσα, ἀνέλαβε νῦν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μὴ αὐξήσῃ μόνα τὰ εἰσαγωγικὰ τέλη, τί γίνεται περὶ τῶν λοιπῶν δασμῶν; Ἕκτον. Εἰς τί προσέκρουσαν αἱ προσπάθειαι τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως περὶ ἐλαττώσεως τῶν νῦν ὑφισταμένων βαρέων εἰσαγωγικῶν τελῶν τῆς σταφίδος ἐν Γαλλίᾳ; Ἕβδομον. Παρακαλῶ ὁμοῦ μὲ τὰς ἀνωτέρω πληροφορίας, νὰ κατατεθῶσιν εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς 1) ἡ σύμβασις ἐν πρωτοτύπῳ μετὰ τοῦ ἐν αὐτῇ συμβατικοῦ δασμολογίου, ἂν ὑπάρχῃ τοιοῦτον· 2) ὁ φάκελλος πλήρης τῶν διεξαχθεισῶν ἀνέκαθεν σχετικῶν διαπραγματεύσεων.

§17Μ. ΛΑΠΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κύριον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν· Πρῶτον. Ἐὰν ἡ προθεσμία πρὸς ἀποπεράτωσιν τῶν τεχνικῶν ἔργων τῆς ἀποξηράνσεως τῆς Κωπαΐδος λίμνης, περὶ ἧς ποιεῖται μνείαν τὸ ἄρθρον 6 τῆς μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κυρίου Βούρου συμβάσεως, ἔληξε, καὶ συνεπῶς ἐὰν τὰ ἔργα ταῦτα ἀπεπερατώθησαν, καὶ Δεύτερον. Ἐὰν ἡ μὲν προθεσμία ἔληξε, τὰ δὲ ἔργα δὲν ἀπεπερατώθησαν, ὁποῖα μέτρα ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις πρὸς ἐφαρμογὴν τῶν κατὰ τῆς ἑταιρίας διατάξεων, τῶν ἀναφερομένων ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ καὶ τῷ σχετικῷ ἄρθρῳ 5 τοῦ ὑπὸ τὰ στοιχεῖα ΡΟΓʹ νόμου τῆς 24 Ἰανουαρίου τοῦ 1867. Παρακαλῶ τὸν κύριον ὑπουργὸν, εἰ δυνατὸν, νὰ μοὶ ἀπαντήσῃ τὸ ταχύτερον, καθ’ ὅσον δὲν πρόκειται περὶ ἁπλῆς ἐφαρμογῆς διατάξεως τοῦ νόμου, ἀλλὰ περὶ μεγάλων συμφερόντων καὶ τοῦ Δημοσίου καὶ τῆς ἐπαρχίας Λεβαδείας, ὡς θέλω ἀναπτύξει, ὅταν ὁ κύριος ὑπουργὸς εὐαρεστηθῇ νὰ δώσῃ τὰς πληροφορίας.

§18ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκ τῆς σιγῆς, τὴν ὁποίαν τηρεῖ τὸ Ὑπουργεῖον ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεώς μου....

§19ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Θὰ ἀπαντήσω τώρα, διότι χθὲς δὲν εἴχομεν συνεδρίασιν.

§20Γ. ΣΙΒΙΤΑΝΙΔΗΣ. Ἐπικειμένης τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν ὅπως ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν κατάστασιν τῶν βεβαιωθέντων καὶ εἰσπραχθέντων κατὰ μέρος ἐξ ἑκάστου τῶν ἐγγείων φόρων, τῶν ἀναγεγραμμένων εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν ὑπὸ τὸ κεφάλαιον Αʹ. καὶ ἄρθρον 1, κατὰ τὰ ἔτη 1882, 1883, 1884 καὶ 1885, ὡς καὶ κατάστασιν τῶν κατὰ τὰ αὐτὰ ἔτη εἰσαχθέντων ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς ζώων κατ’ εἶδος. Ἐνθυμεῖσθε, κ. Βουλευταί, ποία κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν ἠγέρθη περὶ Μονῶν συζήτησις ἐκ τῆς ἀφορμῆς, ἣν ἔδωκεν ἡ ἐπερώτησις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Λευκάδος συναδέλφου κ. Ἀσπρογέρακα. Ἐκ τῆς συζητήσεως ἐκείνης κατεδηλώθη περίπου τὸ πνεῦμα τῆς Βουλῆς, ἐπιθυμούσης, ὡς ἠδυνήθην ν’ ἀντιληφθῶ, νὰ τεθῇ φραγμὸς εἰς τὰς πολλὰς ἀληθῶς καταχρήσεις, τὰς λαμβανούσας χώραν ἐν ταῖς Μοναῖς. Ἐπειδὴ πολλοὶ τῶν συναδέλφων, ὡς ἔμαθον, σκέπτονται νὰ προτείνωσι μέτρα τινὰ ὡς πρὸς τοῦτο, καὶ ἐγὼ δὲ αὐτὸς σκέπτομαι νὰ πράξω τὸ αὐτὸ, παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν Ὑπουργὸν ὅπως εὐαρεστούμενος ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἑπομένας πληροφορίας, συντελούσας εἰς συμπλήρωσιν τῶν μελετῶν ἡμῶν. αʹ.) Πίνακα τῶν ἐν ἑκάστῃ τοῦ Κράτους ἐπαρχίᾳ διατηρουμένων Μονῶν. βʹ.) Τῶν ἐν ἑκάστῃ τῶν Μονῶν τούτων βιούντων μοναχῶν. γʹ.) Τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων ὡς καὶ τοῦ κτηματολογίου ἑκάστης αὐτῶν, καὶ δʹ.) κατάστασιν τῶν ὑπὲρ τῆς μορφώσεως καὶ συντηρήσεως τοῦ Κλήρου διαχειριζομένων ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου κληροδοτημάτων.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ κατηρτίσθη ἡ ἡμερησία διάταξις, παρακαλῶ τὰς ἐπιτροπὰς τὰς διαρκεῖς νὰ συνέλθωσι καὶ λάβωσιν ὑπ’ ὄψει τὰ νομοσχέδια, ἵνα μὴ ἡ Βουλὴ εὑρεθῇ εἰς θέσιν νὰ συζητήσῃ ἄνευ ἐκθέσεως.

§22ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Αἱ Ἐπιτροπαὶ, ὡς ἔμαθον, δὲν συνῆλθον οὐδὲ διὰ τὰς ἀρχαιρεσίας των· ὑποθέτω ὅτι πρέπει νὰ προσδιορισθῇ ἡμέρα, κατὰ τὴν ὁποίαν, ἂν αἱ Ἐπιτροπαὶ δὲν ὑποβάλωσι τὰς ἐκθέσεις των, νὰ γείνῃ ἔναρξις τῆς συζητήσεως.

§23ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀπεστάλησαν τὰ νομοσχέδια εἰς τὰς Ἐπιτροπάς.

§24ΡΑΛΛΗΣ. Διὰ νὰ γείνῃ ἔναρξις τῆς συζητήσεως, πρέπει νὰ μᾶς δοθῶσι καὶ ὅλαι αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἐζητήσαμεν.

§25ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βεβαίως, ὅπου αἱ πληροφορίαι δὲν προσήχθησαν, τὸ νομοσχέδιον θὰ παραπέμπηται.

§26Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἐνόμιζον ὅτι ἤθελεν ἀφήσει νὰ δώσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐζητήσαμεν, καὶ ἔπειτα νὰ προκαλέσῃ συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ ἀπαντήσῃ ἐπὶ τῶν ἐπερωτήσεων, νὰ τελειώσῃ τὸ στάδιον τοῦτο, καὶ τότε νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§27ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁπωσδήποτε δὲν πρόκειται νὰ γείνῃ τίποτε, διότι αἱ Ἐπιτροπαὶ οὔτε κἄν προέβησαν εἰς τὰς ἀρχαιρεσίας των.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τὰς Ἐπιτροπὰς νὰ συνέλθωσι διὰ νὰ ἀρχίσωμεν ἐργασίαν.

§29ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐκ τῶν ζητηθέντων ἐγγράφων ἤρχισα ὑποβάλλων εἰς τὴν Βουλὴν τινά, φροντίζομεν δὲ ὅπως ὑποβάλωμεν ταῦτα τετυπωμένα, διότι ἄλλως ὀλίγον χρησιμεύει ἡ κατάθεσις. Τὰ ἀναγγέλλω δὲ καθόσον δημοσιεύονται. Σήμερον ὑποβάλλω σημείωσιν τῶν βεβαιωθέντων καὶ εἰσπραχθέντων ἐσόδων τῆς χρήσεως 1886 ἐκ προκαταβολῶν γαιῶν καὶ φυτειῶν, προσωρινῶν δόσεων γαιῶν καὶ φυτειῶν καὶ παγίων δόσεων γαιῶν καὶ φυτειῶν ἀπὸ 1ης Ἰανουαρίου μέχρι τέλους Σεπτεμβρίου 1886. Ὡσαύτως σημείωσιν τῶν εἰσπραχθέντων ἐκ τελῶν χαρτοσήμου ἀπὸ 1ης Ἰανουαρίου μέχρι τέλος Σεπτεμβρίου 1886.

§30ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν μᾶς ἐδόθησαν οἱ ὁριστικοὶ ἀπολογισμοὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1883 καὶ 1884 καθὼς καὶ ἡ προσωρινὴ κατάστασις τῆς χρήσεως τοῦ 1886, περὶ ὧν ποιεῖτε λόγον ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§31ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ μὲν προσωρινὴ κατάστασις τοῦ 1885 περιλαμβάνεται ἐν τῷ τεύχει τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Οἱ ἀπολογισμοὶ τοῦ 1884 καὶ 1883 ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Βουλὴν ἔντυποι. Ἐὰν ἔτι δὲν διενεμήθησαν ὑπὸ τοῦ Προεδρείου τὰ ἀντίτυπα, θέλει βεβαίως φροντίσει ὁ κύριος Πρόεδρος ὅπως διανεμηθῶσιν· ἐὰν δὲ δὲν ἀπεστάλησαν ἐκ τοῦ Λογιστηρίου εἰς τὸ Προεδρεῖον, θέλω πληροφορηθῆ, ὅπως ἀναπληρωθῇ ἡ παράλειψις. Εἰς τὸ Προεδρεῖον κατετέθη παρ’ ἐμοῦ εἰσηγουμένου τὸν Προϋπολογισμὸν ἀντίτυπον τοῦ ἀπολογισμοῦ τοῦ 1884 καὶ τοῦ 1883, τὴν προσωρινὴν δὲ κατάστασιν τοῦ 1886 εἰσέτι δὲν ὑπεβάλομεν, διότι θέλομεν νὰ περιλάβῃ καὶ τὸν μῆνα Ὀκτώβριον.

§32Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπειδὴ περὶ ἀπολογισμῶν ὁ λόγος, θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς νὰ δώσητε παραγγελίαν εἰς τὰ γραφεῖα, ὅπου εὑρίσκονται αἱ ἐργασίαι πρὸς σύνταξιν τοῦ ἀπολογισμοῦ τοῦ 1881. Οἱ ἀπολογισμοὶ τοῦ 1883 καὶ 1884 ἐδημοσιεύθησαν πρὸ πολλοῦ, ὁ τοῦ 1882 εὑρίσκεται ἐν τῇ εἰσηγητηρίῳ ἐκθέσει τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν κατὰ τὸ 1883, ἀλλὰ τὰ τοῦ 1881 δὲν εἶναι ἀκόμη γνωστά.

§33ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πλὴν τῶν σημειώσεων, περὶ ὧν ἐποιησάμην λόγον, ἐζητήθησαν κατὰ τὴν προτελευταίαν συνεδρίασιν καὶ πληροφορίαι, σχέσιν ἔχουσαι πρὸς ὑποτιθεμένας καταχρήσεις ἐκ παραλείψεως περὶ τὴν ἐχεμυθίαν ὡς πρὸς τὸ νέον Δασμολόγιον. Ἐκ τῶν ζητηθεισῶν πληροφοριῶν ἡ σπουδαιοτέρα ἦτο ἡ ἀναγομένη εἰς τὴν εἰσαγωγὴν, τὴν γενομένην ἀπὸ τῆς 15 Ὀκτωβρίου μέχρι τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν τὸ νέον Δασμολόγιον ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐτέθη εἰς ἐνέργειαν. Ὅπως παρετήρησεν ὁ κ. βουλευτὴς, ὁ τὰς πληροφορίας ταύτας ζητήσας, ἦτο ἀνάγκη νὰ γνωρίζωμεν ἐκ τῶν εἰδῶν, τῶν μᾶλλον βεβαρημένων κατὰ τὸ νέον Δασμολόγιον, πόσα εἰσήχθησαν κατὰ τὸ διάστημα τῶν ἡμερῶν ἐκείνων· διότι, ἐὰν ἡ εἰσαγωγὴ ἦτο ἀνωτέρα τῆς πιθανῆς ἐν κανονικῇ καταστάσει, θὰ ἦτο τοῦτο λόγος ἐπαρκὴς ἵνα ὑποτεθῇ, ὅτι ἐγνώσθη τὸ Δασμολόγιον πρὶν ἢ ἐφαρμοσθῇ καὶ ὡς ἐκ τῆς γνώσεως τῶν τροποποιήσεων ὠφελήθησαν οἱ μαθόντες. Δεύτερον ζήτημα ἐγεννᾶτο, ἐὰν ἐγνώσθη ἐξ εἰκασίας ἢ ἐξ ἐγκληματικῆς ἀνακοινώσεως. Πρὶν ἢ ἐξετάσωμεν τὸ δεύτερον ζήτημα ἔπρεπε νὰ διευκρινίσωμεν τὸ πρῶτον, τουτέστιν ἐὰν ἐγένετο εἰσαγωγὴ μεγαλειτέρα τῆς κανονικῆς. Ἐκ τῶν εἰδῶν τῶν ἐπιβεβαρημένων διὰ τοῦ νέου Δασμολογίου τὸ σπουδαιότερον εἶναι ἡ ζάκχαρις. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ διενεργηθῇ κατάχρησις, ἐκεῖ θὰ διενηργεῖτο, διότι εἰς τὴν ζάκχαριν ἐγένετο προσθήκη δασμοῦ 25 λεπτῶν εἰς τὰ προεπιβεβλημένα 50, τουτέστι 50% εἰς τὴν προϋπάρχουσαν φορολογίαν, προσέτι δὲ καὶ 15% ὡς ἐκ τῆς πληρωμῆς εἰς χρυσὸν ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τῶν 75 λεπτῶν. Πρέπει ἄρα νὰ ἐξετάσωμεν κατὰ πόσον ἡ εἰσαγωγὴ τῆς ζακχάρεως ἀπὸ τῆς 15 Ὀκτωβρίου μέχρι τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ Δασμολογίου ὑπῆρξεν ἀνωτέρα τῆς κανονικῆς. Ἐπειδὴ δὲ τηρεῖται ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ κατὰ διάκρισιν σημείωσις τῆς εἰσαγομένης ζακχάρεως, τοῦτο ἦτο εὔκολον· ἐπίσης τηρεῖται κατὰ διάκρισιν σημείωσις καὶ διὰ τὸν καφφὲν καὶ τὰ σιτηρά· ἑπομένως ἐζήτησα ἐκ τοῦ τελωνείου Πειραιῶς περὶ ἁπάντων τῶν εἰδῶν τούτων σημείωσιν, ἵνα ἴδωμεν κατὰ πόσον ἐπῆλθε μεταβολὴ εἰς τὰ ἐν κανονικῇ περιόδῳ πιθανὰ ἀποτελέσματα. Ἐπὶ τῶν σιτηρῶν καὶ τοῦ καφφὲ οὐδεμία ἐπῆλθε δασμολογικὴ ἐπιβάρυνσις, ὥστε ἐπ’ αὐτῶν δὲν ἔχομεν λόγον νὰ ὑποθέσωμεν, ὅτι ἐγένετο εἰσαγωγὴ ὑπερτέρα λόγῳ κερδοσκοπίας, ἀλλὰ μόνον ὡς πρὸς τὴν ζάκχαριν εἶχε τὸ ζήτημα σπουδαιότητα· οὐχ ἧττον ἡ παράθεσις τῆς εἰσαγωγῆς καὶ τοῦ καφφὲ καὶ τῶν σιτηρῶν εἶχε τὸ χρήσιμον ὡς ὅρος συγκρίσεως, ἵνα ἴδωμεν κατὰ πόσον ηὔξησεν ἡ εἰσαγωγὴ τῶν ἐπιβαρυνθέντων ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὰ μὴ ἐπιβαρυνθέντα εἴδη. Ἐκ τῶν σημειώσεων ἐξάγεται, ὅτι διὰ τοῦ τελωνείου Πειραιῶς ἀπὸ τῆς 15 μέχρι τῆς 27 συμπεριλαμβανομένης τοῦ μηνὸς Ὀκτωβρίου 1886 εἰσήχθη καφφὲς 38,907 ὀκ. καὶ ζάκχαρις 58,883 ὀκάδες. Κατ’ ἀντιπαράθεσιν δὲ πρὸς τὸ παρελθὸν ἔχομεν τὰ ἑξῆς ἀποτελέσματα. Καφφὲ τῷ 1885 κατὰ τὰς αὐτὰς ἡμέρας τοῦ μηνὸς Ὀκτωβρίου εἰσήχθησαν 14,000 ὀκάδες, ἑπομένως αἱ 38,000 ὀκάδες, αἱ εἰσαχθεῖσαι πρὸ μικροῦ, εἶναι ἀνώτεραι τοῦ διπλασίου καὶ πλησιάζουσιν εἰς τὸ τριπλάσιον ἐκείνων. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ καφφὲ οὐδεμία ἐπῆλθεν ἐπιβάρυνσις διὰ τοῦ νέου Δασμολογίου· ὥστε οὐδεμία ἠδύνατο νὰ ὑπάρξῃ ἐπ’ αὐτοῦ κερδοσκοπία ἐκ παραβιασμοῦ τῆς ἐχεμυθίας, οὐδὲ κέρδος τι ἐπραγματοποιήθη. Ἴσως ἐπὶ ἀνυποστάτων, ἐπὶ ἀδεσπότων διαδόσεων ἐστηρίχθησάν τινες, ἵνα κερδοσκοπήσωσιν ἐπὶ τοῦ εἴδους τούτου, καὶ προέβησαν εἰς πράξεις, ὅπως καὶ κατὰ τὴν ἄλλην ὑποβολὴν Δασμολογίου· οὗτοι ζημιοῦνται ἤδη, προμηθευθέντες ἐκ τοῦ εἴδους τούτου πέραν τῆς ἀμέσου ἀνάγκης. Ἀλλ’ ἐνῷ ἔχομεν διπλασιασμὸν καὶ τριπλασιασμὸν εἰσαγωγῆς ἐπὶ τοῦ καφφὲ, τί ἔχομεν ἐπὶ τῆς ζακχάρεως; Ἔχομεν εἰσαγωγὴν 58,000 ὀκάδων πρὸς 51,000 ὀκάδας εἰσαχθείσας ἀπὸ τῆς 15 ἕως 27 Ὀκτωβρίου παρελθόντος ἔτους, τουτέστιν αὔξησιν 14% ἀντὶ 270%. Δὲν ἠρκέσθην εἰς τοῦτο καὶ μόνον, ἀλλ’ ἐζήτησα νὰ σημειωθῇ πόσοι εἰσήγαγον ζάκχαριν, διότι καὶ αὐτὴ ἡ ἀσήμαντος αὔξησις ἡ κατὰ 7,000 ὀκάδων ὑπερτέρησις τῆς ἐφετεινῆς εἰσαγωγῆς ἐπὶ τῆς περυσινῆς, καί τοι κατωτέρα τῆς κανονικῆς, ἠδύνατο ὅμως ἴσως νὰ παρασταθῇ ὡς προελθοῦσα ἐξ ἐγκληματικῆς γνώσεως τῶν τοῦ νέου Δασμολογίου ὑπό τινων ἐκ τῶν εἰσαγόντων, ἐὰν δὲν προσήγετο ἀπόδειξις ἐναντίου· ὑποβάλλω διὰ τοῦτο πίνακα ὀνομαστικὸν τῶν εἰσαγαγόντων τὰς 58,000 ὀκάδας ζακχάρεως, ἐξ οὗ καταφαίνεται, ὅτι εἶναι 52 πρόσωπα, τὰ εἰσαγαγόντα ζάκχαριν ἀπὸ τῆς 15 ἕως τῆς 27 Ὀκτωβρίου, καὶ ἑπομένως ὅτι, ἂν ἡ αὔξησις τῆς εἰσαγωγῆς κατὰ 7,000 ὀκάδας μαρτυρεῖ κίνησιν ἔκτακτον, τὸ ἐκ ταύτης κέρδος ἦτο τοσούτῳ ἀσήμαντον πρὸς ἕνα ἕκαστον τῶν εἰσαγαγόντων, ὥστε οὐδεὶς ἐξ αὐτῶν δύναται νὰ ὑποτεθῇ κερδοσκοπήσας ἐν τοιαύταις διαστάσεσι, διατελῶν ἐν γνώσει τῶν τοῦ νέου Δασμολογίου. Ὁ κατάλογος οὗτος θὰ ἐχρησίμευεν, ἂν συνέπιπτε νὰ ἐγίνετο καὶ πρὸς τὴν ζάκχαριν εἰσαγωγὴ ὁποία καὶ πρὸς τὸν καφφὲ μεγαλειτέρα τῆς συνήθους. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐκ τῶν ὀνομάτων τῶν εἰσαγαγόντων θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ὁδηγηθῶμεν πρὸς ἐξακρίβωσιν τῶν ὑπονοιῶν καὶ τῶν αἰτιάσεων, αἵτινες ἐξεφράσθησαν ἐν τῇ Βουλῇ. Τὰ ὀνόματα τῶν προσώπων καὶ ἡ γνῶσις τῶν σχέσεων αὐτῶν θὰ παρεῖχον τὰ στοιχεῖα, ὅπως ἡ ἀόριστος καταγγελία μετατραπῇ εἰς ὡρισμένην. Ἐκ τοῦ καταλόγου ὅμως καταφαίνεται, ὅτι οὐδὲν ἐκ τῶν προσώπων εἰσήγαγε ποσὸν τὸ ἐξ οὗ κέρδος νὰ ἦναι ἀποχρῶν, εἰς ὑποστήριξιν ἔστω καὶ πόῤῥωθεν ὑπονοίας, ὅτι εἶχέ τινα εἴδησιν περὶ τῶν τοῦ νέου Δασμολογίου. Ἐγὼ ἐγίνωσκον, ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ ἔχῃ τις εἴδησιν περὶ τούτου, διότι δὲν εἶχον ἀνακοινώσει εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τὸν σκοπόν μου ὡς πρὸς τὴν ζάκχαριν, ἐφ’ ἧς καὶ μόνης ἠδύνατο νὰ γείνῃ, ὡς ἐκ τῆς παρασκευαζομένης μεταβολῆς, σπουδαία κερδοσκοπικὴ πρᾶξις. Ἐφρόντισα νὰ τυπωθῇ τὸ Δασμολόγιον ἐν πρώτοις ἄνευ ἀριθμῶν ἐν τῇ στήλῃ τῶν δασμῶν, κατόπιν δὲ συμπληρωθέντων τῶν ἀριθμῶν, εἶχον δώσει ὡς πρὸς τὴν ζάκχαριν τὸν παλαιὸν ἀριθμόν, ὅστις ἀντικατεστάθη ὑπὸ τοῦ νέου ὀλίγῳ πρὸ τῆς ἐφαρμογῆς. Ἀλλ’ ἐνῷ ἐγίνωσκον, ὅτι οὐδεὶς εἶχεν εἴδησιν, τοῦτο δὲν ἤρκει εἰς ἀναίρεσιν τῶν σπερμολογιῶν. Ἀφοῦ ἐγένοντο διαδόσεις καὶ ἡ κοινωνία ἐταράχθη, ὡς ἐβεβαίωσεν ὁ ἐπερωτήσας βουλευτὴς, ἦτο ἀνάγκη νὰ φέρω ἐπισήμους μαρτυρίας καὶ αὐθεντικὰς σημειώσεις περὶ τῶν συμβάντων, τὰ δὲ προσαχθέντα εἶναι πλέον ἢ ἱκανὰ, ὅπως καθησυχάσωσι καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν κοινωνίαν καὶ τὸν διερμηνεύσαντα τὴν ταραχὴν ἀμφοτέρων ἀξιότιμον βουλευτήν. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Πατρῶν ἐζήτησε σήμερον πληροφορίας περὶ τῆς ἐμπορικῆς συνθήκης μετὰ τῆς Γαλλίας· καὶ πρῶτον ἐρωτᾷ, «τίνες οἱ λόγοι, οἵτινες ἔπεισαν τὴν Κυβέρνησιν νὰ συνομολογήσῃ μετὰ τῆς Γαλλίας προσωρινὴν σύμβασιν περιέχουσαν δασμολογικὰς διατάξεις κατ’ ἐξαίρεσιν τῆς παραδεδεγμένης ἀρχῆς, καὶ κατὰ τί ἰδίως ἐνεωτέρισεν ἡ προκειμένη συνθήκη.» Οἱ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους ἐπεδίωξεν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἤδη καὶ προηγουμένως τὴν σύναψιν ἐμπορικῆς συνθήκης μετὰ τῆς Γαλλίας, εἶναι ὅτι ἐν Γαλλίᾳ, τὸ μόνον Κράτος, ὅπερ δὲν ἀπελάμβανε μέχρι σήμερον, τοὐτέστι μέχρι τῆς ὑπογραφῆς καὶ τῆς κυρώσεως τῆς συνθήκης, τῶν πλεονεκτημάτων τῶν μᾶλλον εὐνοουμένων ἐθνῶν, εἶναι ἡ Ἑλλάς· τοῦτο δὲ ἔβλαπτε τὸ ἐμπόριον καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν τῆς Ἑλλάδος, ἀλλ’ ἤδη ἰδίως βλάπτει αὐτὸ σπουδαίως, ἤδη ὅτε ἤρξατο ἡ εἰσαγωγὴ ἐν Γαλλίᾳ οἴνου ἑλληνικοῦ ἐπὶ σπουδαίων διαστάσεων· ἄλλοτε ἐξήγετο οἶνος ἐξ Ἑλλάδος κυρίως ὅμως εἰς τὴν Ρωσσίαν, καὶ κατὰ δεύτερον λόγον εἰς ἕτερα Κράτη. Εἰς Γαλλίαν εἰσαγωγὴ οἴνου ἑλληνικοῦ δὲν ἐγένετο, διότι αὕτη παρῆγεν οἴνους ἐπαρκεῖς καὶ πρὸς τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν καὶ πρὸς ἐξαγωγήν· ἀλλ’ ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς φυλλοξήρας ὑπῆρξεν, ὅτι ἔχει ἡ Γαλλία ἀνάγκην ξένων οἴνων ὡς πρώτης ὕλης χρησίμου εἰς τὴν παρ’ αὐτῇ οἰνοποιίαν καὶ μάλιστα εἰς τροποποίησιν τῶν ἰδίων αὑτῆς οἴνων. Ἀπετάθη ἡ Γαλλία εἰς τὴν ἀγορὰν τῆς Ἱσπανίας καὶ τῆς Ἰταλίας καὶ ἐξαντλήσασα αὐτὰς ἀπετάθη καὶ εἰς τὴν ἀπωτέραν ἀγορὰν τῆς Ἑλλάδος, ἀπό τινος δὲ ἤρξατο γινομένη εἰσαγωγὴ οἴνων Ἑλληνικῶν εἰς τὴν Γαλλίαν, οὐχὶ ὅμως ἀποστελλομένων ἀπ’ εὐθείας, διότι ἡ διαφορὰ τοῦ δασμοῦ, εἰς ὃν ὑπεβάλλοντο οἱ ἑλληνικοὶ οἶνοι ἐν Γαλλίᾳ, πρὸς τὸν δασμὸν, εἰς ὃν ὑπεβάλλοντο οἱ ἰταλικοὶ καὶ οἱ ἱσπανικοί, ἔθετεν εἰς ἄνισον μοῖραν τοὺς ἑλληνικοὺς οἴνους καὶ ἵνα τεθῶσιν ἐν ἴσῃ μοίρᾳ ἔπρεπε νὰ διέλθωσι διὰ τῆς Ἰταλίας, νὰ ἐξιταλισθῶσι καὶ ὡς ἰταλικοὶ νὰ εἰσαχθῶσιν εἰς τὴν Γαλλίαν ἐπὶ τῷ κατωτάτῳ δασμῷ. Τοῦτο οὐδόλως συνέφερεν εἰς ἡμᾶς, κατὰ τὴν γνώμην δὲ ἡμῶν οὐδόλως συνέφερε καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν, διότι ἄμεσον ἐμπόριον μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γαλλίας δὲν ἠδύνατο νὰ ὑπάρξῃ, ἐπλήρονον δὲ οὕτω φόρον ἀμφότερα τὰ Κράτη χάριν ἐξιταλισμοῦ τῶν ἑλληνικῶν οἴνων. Ὁ φόρος οὗτος καθίστα τὴν εἰσαγωγὴν τῶν ἑλληνικῶν οἴνων εἰς Γαλλίαν δυσχερεστέραν, διότι οἱ εἰσαγόμενοι ἑλληνικοὶ οἶνοι ὡς ἰταλικοὶ ἐπλήρονον μὲν τὸ συμβατικὸν τέλος, ἤτοι τὸ ἐλαφρότερον, ἀλλ’ ἐπεβαρύνοντο διὰ τῶν ἐξόδων τοῦ ἐξιταλισμοῦ, ἤτοι τῆς διὰ τῆς εἰσαγωγῆς εἰς Ἰταλίαν καὶ εἶτα πάλιν τῆς ἐξαγωγῆς ἐξ αὐτῆς μετατροπῆς αὐτῶν εἰς οἴνους νόμῳ Ἰταλικούς. Ὑπῆρχον καὶ ἄλλα εἴδη, τὰ ὁποῖα ἔπασχον ἐκ τῆς ἐλλείψεως συμβάσεως, καθ’ ἣν νὰ ἀπολαύωσιν αἱ ἑλληνικαὶ προελεύσεις ἐν Γαλλίᾳ τῶν πλεονεκτημάτων τῶν μᾶλλον εὐνοουμένων Κρατῶν· τοιαῦτα δὲ ἦσαν τὸ ἔλαιον καὶ τὰ σῦκα, ἵνα ἀναφέρω τὰ κυριώτερα. Καὶ ταῦτα ὑπεβάλλοντο εἰς τέλος ἐν Γαλλίᾳ πολὺ βαρύτερον εἰσαγόμενα ἐξ Ἑλλάδος ἢ ἐξ ἄλλων Κρατῶν. Οὕτως ἐπὶ τοῦ οἴνου ἡ διαφορὰ εἶναι 4½ πρὸς 2, τουτέστιν οἱ μὲν ἑλληνικοὶ οἶνοι, οἱ οἶνοι ἑλληνικῆς προελεύσεως ἐπλήρονον εἰσαγόμενοι εἰς Γαλλίαν 4½ φράγκα τὰ 100 χιλιόλιτρα, ἐνῷ οἱ οἶνοι προελεύσεως παντὸς ἄλλου Κράτους ἐπλήρονον μόνον δύο φράγκα. Τοῦτο ἄρα τὸ δασμολογικὸν κέρδος τῶν 2½ φράγκων ἐπὶ 4½ φράγκων ἐπὶ τῇ εἰσαγωγῇ εἰς Γαλλίαν τῶν ἑλληνικῶν οἴνων εἶναι ἓν τῶν σκοπουμένων διὰ τῆς συμβάσεως ταύτης. Δεύτερον κέρδος ὀλιγώτερον ὅμως σπουδαῖον εἶναι τὸ ἐκ τῶν σύκων.

§34ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰσάγονται σῦκα ἑλληνικὰ εἰς Γαλλίαν;

§35ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἰσάγονται ἐλάχιστα, καὶ τοῦτο διότι ὑποβάλλονται εἰς τέλος 6 φράγκων τὰ ἑκατὸν χιλιόγραμμα, ἐνῷ τὰ ἐξ ἄλλων Κρατῶν εἰσαγόμενα εἰς οὐδὲν ὑποβάλλονται τέλος· ἀλλ’ ἔχω τὴν ἐλπίδα ὅτι, ἀφοῦ τὰ ἑλληνικὰ σῦκα ἀπαλλαχθῶσι παντὸς τέλους, ὅπως τὰ τῶν ἄλλων προελεύσεων, θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ ἀνοιχθῇ νέα ἀγορὰ καὶ δι’ αὐτά. Εἶναι γνωστὸν ὅτι σήμερον πλεῖστα σῦκα εἰσάγονται εἰς Τεργέστην, ἅτινα μεταποιοῦνται ἐκεῖ εἰς κόνιν διὰ καφφὲ καὶ οὕτω εἰσάγονται ἐκεῖθεν εἰς Γαλλίαν εἰς ποσότητα οὐχὶ ἀσήμαντον, δὲν εἶναι δὲ ἀπίθανον μετὰ τὴν κατάργησιν τοῦ τέλους νὰ γίνηται εἰσαγωγὴ ἀπ’ εὐθείας εἰς Γαλλίαν, εἴτε ἀναπτυσσομένης αὐτόθι τοιαύτης βιομηχανίας εἴτε καὶ χάριν τῆς οἰνοπνευματοποιΐας. Ὡς πρὸς τὰ ἔλαια ἑλληνικῆς προελεύσεως, ταῦτα ὑποβάλλονται εἰς τέλη 4½ φράγκων, ἐνῷ τὰ ἐξ ἄλλων προελεύσεων ὑποβάλλονται εἰς τέλη 2 φράγκων· τοῦτο τὸ ἠλαττωμένον τέλος θὰ ἐπιβάλλεται εἰς τὸ ἑξῆς καὶ εἰς τὰ ἑλληνικὰ ἔλαια. Πλὴν τούτων ἔπρεπε νὰ ληφθῇ πρόνοια καὶ περὶ τῆς σταφίδος. Ἡ σταφὶς ὑποβάλλεται κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν εἰς Γαλλίαν εἰς τέλος 6 φράγκων τὰ 100 χιλιόγραμμα. Τὸ τέλος ἀπεκάλεσεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Πατρῶν βαρὺ, ἀλλ’ ἐν τούτῳ δὲν ἔχει δίκαιον. Ἀναλόγως πρὸς τὴν δασμολογικὴν κλίμακα τῆς Γαλλίας τὸ τέλος τοῦτο δὲν εἶναι βαρύ.

§36ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Ὁμοῦ τὸ ἀπεκαλέσαμεν βαρύ.

§37ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ ἀπεκαλέσαμεν βαρύ, ὅτε ἡ Ἑλληνικὴ σταφὶς εἰσήγετο εἰς τὴν Γαλλίαν πρὸς κατασκευὴν οἰνοπνευμάτων καὶ οἴνων κατωτάτης ποιότητος· ἀφοῦ ὅμως ἡ τιμὴ τῆς σταφίδος ηὔξησεν ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε πωλεῖται ἡ σταφὶς ἐν Γαλλίᾳ πρὸς κατασκευὴν οἴνου εἰς τὰς τιμὰς εἰς τὰς ὁποίας πωλεῖται αὕτη ἐν Ἀγγλίᾳ πρὸς αὐτούσιον κατανάλωσιν, δὲν εἶναι πλέον βαρὺ τὸ τέλος, ἀναλόγως πρὸς τ’ ἄλλα εἰσαγωγικὰ τέλη τῆς Γαλλίας. Ἀπολύτως ἐξεταζόμενον εἶναι πάντοτε ἐπαισθητὸν καὶ διὰ τοῦτο προσεπαθήσαμεν νὰ ἐπιτύχωμεν ἐλάττωσιν τοῦ τέλους, καὶ ἐπειδὴ ἡ σύμβασις αὕτη εἶναι προσωρινὴ δὲν εἶναι ὅλως ἀπίθανον ἐν τῷ μέλλοντι νὰ ἐπιτύχωμεν δι’ ἑτέρας συμβάσεως ἀτέλειαν μὲν οὐχὶ, ἀλλ’ ἐλάττωσίν τινα· δὲν δυνάμεθα ὅμως νὰ ἰσχυρισθῶμεν ὅτι ὁ σημερινὸς δασμὸς, ὁρισθεὶς ἀσχέτως πρὸς πᾶσαν εἰς ἀντάλλαγμα δασμολογικὴν διὰ συμβάσεως παραχώρησιν παρὰ τῆς Ἑλλάδος, εἶναι ὑπερβολικὸς, ἀφοῦ ἡ σταφὶς ἐν Γαλλίᾳ, ἡ χρησιμεύουσα πρὸς κατασκευὴν οἴνου, πωλεῖται εἰς τὴν αὐτὴν τιμὴν εἰς ἣν καὶ ἐν Ἀγγλίᾳ ὅπου χρησιμεύει πρὸς αὐτούσιον κατανάλωσιν.

§38ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος εἶναι ὁ ἐν Ἀγγλίᾳ δασμός;

§39ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐν Ἀγγλίᾳ εἶναι βαρύτατος ὁ φόρος ἐπὶ τῆς σταφίδος· ἀνέρχεται εἰς ἑπτὰ σελλίνια τὸν ἀγγλικὸν στατῆρα, ὅπερ ἀντιστοιχεῖ ἐπὶ τῆς χιλιάδος ἑνετικῶν λιτρῶν πρὸς 83 δραχμὰς, ἐνῷ ὁ ἐν Γαλλίᾳ ἐπιβαλλόμενος φόρος ἀντιστοιχεῖ πρὸς 30 δραχμὰς. Ἀλλ’ ἐν Ἀγγλίᾳ εἰσάγεται ἡ σταφὶς οὐχὶ πρὸς οἰνοποιΐαν, εἰσάγεται πρὸς αὐτούσιον κατανάλωσιν καὶ ἑπομένως μέχρι τινὸς ἡ ἐπὶ πλέον διαφορὰ τῆς τιμῆς τῆς ἐν Ἀγγλίᾳ εἰσαγομένης σταφίδος πρὸς τὴν τῆς ἐν Γαλλίᾳ εἰσαγομένης ἦτο μεγάλη, σήμερον ὅμως ἤρχισε νὰ πλησιάζῃ ἡ τιμὴ τῆς ἐν Γαλλίᾳ εἰσαγομένης πρὸς τὴν τῆς ἐν Ἀγγλίᾳ εἰσαγομένης, καὶ τοῦτο μαρτυρεῖ περὶ τῆς σχετικῆς μετριωτέρας φορολογίας ἐν Γαλλίᾳ. Ἔχομεν ὅμως τὴν ἐλπίδα ὅτι εὐθὺς ὡς ἡ Ἀγγλία δυνηθῇ νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὸ στάδιον τοῦ μετριασμοῦ τῆς φορολογίας, εἷς τῶν πρώτων ἐλαττωθησομένων φόρων ἔσται ὁ ἐπὶ τῆς σταφίδος. Γινώσκομεν ὅτι ὁ ἐπιφανὴς Ἄγγλος, τὸν ὁποῖον ξενίζομεν ἤδη, καὶ τοῦ ὁποίου ἡ ἐπιῤῥοὴ ἐν τῷ Ἀγγλικῷ Κοινοβουλίῳ εἶναι μεγάλη, ὁ κ. Τσαίμπερλαιν ἐπιζητεῖ χάριν Ἀγγλικῶν συμφερόντων τὴν ἀτέλειαν τῆς σταφίδος. Αὐτὸς ὁ κύριος Γλάδστων ἔδωκεν ὑπόσχεσιν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν ὡς Πρωθυπουργὸς ἄλλοτε, ὅτι ἐκ τῶν πρώτων φόρων τῶν προτιμηθησομένων πρὸς ἐλάττωσιν ἢ κατάργησιν ἔσται ὁ φόρος ἐπὶ τῆς σταφίδος· ἀλλ’ ἀφ’ ἧς ἐποχῆς ἔδωκε τὴν ὑπόσχεσιν ἐκείνην οὐ μόνον δὲν ἠδυνήθη ἡ Ἀγγλία νὰ προβῇ εἰς ἐλαττώσεις φόρων, ἀλλ’ ὡς ἐκ τῶν πολιτικῶν περιστάσεων ἠναγκάσθη νὰ αὐξήσῃ τοὺς ἑαυτῆς φόρους. Ἀναγνωρίζοντες ὡς πρὸς τὴν σταφίδα, ὅτι ὡς πρὸς ταύτην ὁ ἐν Γαλλίᾳ δασμὸς τῶν 6 φράγκων ἐπὶ τῶν ἑκατὸν χιλιογράμμων δὲν εἶναι βαρὺς, ἔπρεπεν ὅμως νὰ φροντίσωμεν, ὅπως ὁ φόρος οὗτος μὴ αὐξηθῇ, διότι ἐπ’ ἐσχάτων ἐγένετο ἐν Γαλλίᾳ ζωηρὰ ἐνέργεια, ὅπως ἐπιτευχθῇ ἡ αὔξησις τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους ἐπὶ τῆς σταφίδος. Ἐγένοντο παραστάσεις παρ’ ἐπισήμων σωματείων πρὸς τὴν Γαλλικὴν Κυβέρνησιν, ὅπως κατ’ ἐλάχιστον ὅρον γένηται αὔξησις ἀπὸ 6 φράγκων εἰς 8, ἔφθασαν δὲ αἱ ἀξιώσεις τινῶν καὶ μέχρι διπλασιασμοῦ τοῦ νῦν κειμένου δασμοῦ· ἐπειδὴ δὲ ἡ Γαλλία φαίνεται ἤδη ἐν ὁδῷ φορολογίας προστατευτικῆς, μέγας ὑπῆρχε κίνδυνος μὴ τυχὸν ἐγένετο ἀποδεκτὴ ἡ τοιαύτη πρότασις. Προκειμένης ἄρα συνομολογήσεως συμβάσεως ἐμπορικῆς καὶ δασμολογικῆς, ὠφείλομεν νὰ ἐπιδιώξωμεν οὐχὶ μὲν τὸν μετριασμὸν τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῆς σταφίδος, διότι σήμερον περὶ ἐλαττώσεων δασμῶν ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις οὐδὲν θέλει νὰ ἀκούσῃ, οὐδ’ ἡ Ἑλλὰς καταγινομένη εἰς αὐξήσεις φόρων θὰ ἠδύνατο νὰ συναινέσῃ εἰς τὴν παραχώρησιν ἀνταλλαγμάτων τοιούτου μετριασμοῦ, ἀλλὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῆς διατηρήσεως τοῦ σημερινοῦ ὅρου τῆς φορολογίας. Ἐθεωρήσαμεν ὅτι ἡ ἐμπέδωσις τοῦ σημερινοῦ φόρου ἦτο πλεονέκτημα ἀναγραφόμενον ἐν συμβάσει καὶ ὅτι χάριν τῆς ἀναγραφῆς τοιαύτης διατάξεως ἔπρεπε νὰ ἐπισπεύσωμεν τὴν ὑπογραφὴν τῆς συμβάσεως. Ἀλλὰ πλὴν τοῦ κινδύνου τῆς αὐξήσεως τῶν ἐπὶ τῆς σταφίδος εἰσαγωγικῶν τελῶν ἐν Γαλλίᾳ, ἀπὸ διετίας ἤδη παρ’ αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως ὑπεβλήθησαν καὶ ὑποβάλλονται προτάσεις εἰς τὴν Βουλὴν περὶ ἐπιβολῆς τέλους ἐσωτερικοῦ κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν τῆς σταφίδος εἰς τὰς πόλεις. Περὶ τούτου ὑπάρχουσιν ἐκθέσεις ἐν τοῖς γραφείοις, κατά τινας τῶν ὁποίων τὸ τέλος τοῦτο τὸ ἐσωτερικὸν δὲν θὰ βλάψῃ τὴν σταφίδα τὴν Ἑλληνικὴν ἀλλὰ μόνον τὴν τοῦ Ὀθωμανικοῦ, διότι ἡ σταφὶς ἡ Ἑλληνικὴ μεταποιεῖται ἅπασα εἰς οἶνον ἐν καταστήμασιν ἐκτὸς τῶν πόλεων. Τοιαῦτα καταστήματα ὑπάρχουσιν ἤδη πολλὰ καὶ σπουδαῖα καὶ ἅπαντα εἰσὶν ἱδρυμένα ἐκτὸς τῶν πόλεων, ἑπομένως τὸ προϊὸν αὐτῶν, ὁ οἶνος ὁ σταφιδίτης ὑποβάλλεται ἤδη κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν εἰς τὰς πόλεις εἰς τὸν φόρον τῶν ποτῶν, ἐνῷ ὁ οἶνος ὁ παραγόμενος ἐντὸς τῶν πόλεων ἐκ σταφίδος ἀτελῶς εἰς αὐτὰς εἰσαχθείσης διαφεύγει τὴν ἐσωτερικὴν φορολογίαν. Ἡ φορολογία ἄρα τῆς σταφίδος κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν εἰς τὰς πόλεις προτείνεται κατὰ τὴν ἀξίωσιν τοῦ Ὑπουργοῦ ἀκριβῶς πρὸς ἀφομοίωσιν τῶν ἐντὸς τῶν πόλεων παραγομένων ἐκ σταφίδος ποτῶν πρὸς τὰ ἐν τοῖς ἐκτὸς τῶν πόλεων καταστήμασι παραγόμενα. Κατὰ τὰς ἐκθέσεις τῆς ἡμετέρας Πρεσβείας ἐν Παρισίοις, ἡ ἑλληνικὴ σταφὶς δὲν δύναται νὰ μετατραπῇ εἰς οἶνον ἄνευ μηχανημάτων σπουδαίων ἐν τοῖς καταστήμασιν, ἐνῷ ἡ ἐκ τοῦ Ὀθωμανικοῦ σταφὶς δύναται νὰ μετατραπῇ εἰς οἶνον ἐν τῇ οἰκογενείᾳ παρασκευαζομένη. Δὲν ἐγγυῶμαι περὶ τῆς ἀκριβείας τῶν δεδομένων τούτων, εἰσὶν ὅμως ἐπισήμως ὑποβεβλημένα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἂν ὦσιν ἐντελῶς ἀκριβῆ, ὁ νέος φόρος ὁ ἐσωτερικός, οὐ μόνον δὲν βλάπτει τὴν ἑλληνικὴν σταφίδα, ἀλλὰ καὶ τὴν ὠφελεῖ.

§40Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ σταφὶς ἡ Ἑλληνικὴ φορολογεῖται ἐν Γαλλίᾳ ὡς ξηρὸς καρπὸς ἢ ὡς καρπὸς τραπέζης;

§41ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ Ἑλληνικὴ σταφὶς εἰσαγομένη εἰς τὴν Γαλλίαν πληρώνει φόρον 6 φράγκων κατὰ 100 χιλιόγραμμα, ἡ δ’ ἐρώτησις τὴν ὁποίαν μοὶ ἀπηυθύνατε εἶναι πόσος φόρος ἐπιβάλλεται εἰς αὐτὴν ὡς ἐκ τῆς κατηγορίας εἰς τὴν ὁποίαν ὑπάγεται. Ἡ Ἑλληνικὴ σταφὶς ὑπάγεται ἐν τῷ Δασμολογίῳ εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν καρπῶν τραπέζης, οἵτινες δὲν ὑποβάλλονται πάντες εἰς τὸν αὐτὸν δασμὸν ὁ δ’ ὡρισμένος αὐτῇ δασμὸς εἶναι 6 φράγκων. Ἡμεῖς λέγομεν εἰς τὴν Γαλλικὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ὁ λόγος, δι’ ὃν ἐπιβάλλει δασμὸν 6 φράγκων, εἶναι ὅτι ἐξέλαβε τὴν σταφίδα ὡς καρπὸν τραπέζης, καὶ πράγματι τοιοῦτος ἦτο πρὸ δεκαετίας, πρὸ τῆς φυλλοξήρας· ἀλλ’ ἔκτοτε ἤλλαξε χαρακτῆρα, ἡ δ’ εἰσαγωγὴ αὐτῆς ἤδη γίνεται οὐχὶ χάριν τῆς τραπέζης, ἀλλὰ χάριν τῆς οἰνοποιΐας.

§42Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ φορολογία αὕτη γίνεται ἐπὶ τῶν Ἱσπανικῶν σταφίδων;

§43ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Αἱ ἱσπανικαὶ σταφίδες εἶναι καρπὸς τραπέζης, διότι δὲν συμφέρει ἡ ἐκ τῶν σταφίδων τῆς Μαλάγας κατασκευὴ οἴνου. Ἡ τιμὴ τῶν σταφίδων τούτων εἶναι τοσαύτη ὥστε δὲν εἰσάγονται οὐδ’ ὡς καρπὸς τραπέζης τοῦ πένητος ἀλλὰ μόνον διὰ τὴν τράπεζαν τοῦ εὐπόρου, πολλῷ δ’ ἧττον γίνεται εἰσαγωγὴ αὐτῶν πρὸς κατασκευὴν οἴνου. Κακῶς ἄρα χαρακτηρίζεται ἐν τῷ Δασμολογίῳ ἡ σταφὶς ἡ ἑλληνικὴ ὡς καρπὸς τραπέζης, ἀλλ’ ὁ χαρακτηρισμὸς οὗτος δὲν κωλύει τὴν ἐλάττωσιν τοῦ τέλους. Τὴν ὑπαγωγὴν ὅμως τῆς ἑλληνικῆς σταφίδος εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν πρὸς ἀπόσταξιν καρπῶν, ὑποβαλλομένων εἰς δασμὸν δύο φράγκων, ἀποκρούει ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι ἡ ἑλληνικὴ σταφὶς εἰσάγεται κυρίως οὐχὶ πρὸς ἀπόσταξιν χάριν οἰνοπνευματοποιΐας ἀλλὰ πρὸς κατασκευὴν οἴνου. Εἴπομεν ταῦτα περὶ τοῦ φόρου τοῦ ἐσωτερικοῦ, οὐχὶ διότι δὲν θὰ ἐπεθυμοῦμεν νὰ ἐπετυγχάνομεν παρὰ τῆς Γαλλίας ὑποχρέωσιν περὶ τῆς εἰς τὰς πόλεις εἰσαγωγῆς τῆς σταφίδος ἄνευ ἐπιβολῆς τέλους εἴτε ὑπὲρ τοῦ δημοσίου εἴτε ὑπὲρ τοῦ δήμου, ἀλλὰ διότι τοιαύτην ὑποχρέωσιν δὲν ἠδυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν τοὐλάχιστον διὰ τῶν ἀνταλλαγμάτων τῆς συμβάσεως, περὶ ὧν θέλω ὁμιλήσει ἀπαντῶν εἰς ἑτέραν ἐρώτησιν τοῦ κυρίου βουλευτοῦ ἐκ Πατρῶν. Δευτέρα ἐρώτησις τοῦ κυρίου βουλευτοῦ ἔχει ὡς ἑξῆς: «Τίνα ἐμπορεύματα ἑλληνικά, ἐκτὸς τῆς σταφίδος, περὶ ὧν γίνεται λόγος ἐν τῷ ἄρθρῳ 4 τῆς συμβάσεως, θέλουσιν ἀπολαύει ἀτελειῶν ἢ ἐλαττώσεων ἐν Γαλλίᾳ, τίνες αἱ ἀτέλειαι ἢ ἐλαττώσεις αὗται, αἱ παρακεχωρημέναι ἤδη ὑπὸ τῆς Γαλλίας εἰς ἄλλα Κράτη, καὶ τίνα;» Ἀπήντησα νομίζω εἰς πάντα ταῦτα. Τρίτη ἐρώτησις: «Τί ποσὸν εἰσέπραξε τὸ δημόσιον ταμεῖον κατὰ τὰ τελευταῖα τρία ἔτη ἐξ εἰσαγωγικῶν τελῶν τῶν ἐν τῷ ἄρθρῳ 3 τῆς συμβάσεως κατονομαζομένων εἰδῶν;» Τὰ εἰσαγωγικὰ τέλη ἐκ τῶν εἰδῶν, τῶν κατονομαζομένων ἐν τῇ συμβάσει, ἐλάχιστα ἀπέδιδον εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ὀφείλω δὲ νὰ εἴπω, ἵνα διατελῆτε ἐν πλήρει γνώσει τῶν πραγμάτων, ὅτι ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, ἐν ᾗ συνεζητήθησαν τὰ τοῦ Δασμολογίου, καὶ ἐν τοῖς ὑπομνήμασι τῶν τελωνῶν Αʹ. τάξεως περὶ τῶν ἐπενεκτέων μεταῤῥυθμίσεων εἰς τὸ Δασμολόγιον, πάντα τὰ εἴδη ταῦτα προετείνοντο πρὸς ἐλάττωσιν οὐχὶ χάριν ἀνταλλαγμάτων ἐν συμβάσει ἀλλὰ χάριν συμφέροντος τελωνιακοῦ τῆς Ἑλλάδος. Ὁμολογῶ ἐν πάσῃ εἰλικρινείᾳ ὅ,τι καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἰσχύοντος Δασμολογίου ἀνεκοίνωσα, ὅτι ἐδασμολογήθησαν βαρέως τὰ εἴδη ταῦτα οὐχὶ δι’ ἣν ἀπεξεδεχόμεθα ἐκ τῆς τοιαύτης δασμολογήσεως ὠφέλειαν τοῦ Δημοσίου, ἀλλ’ ἵνα ἔχωμεν εἰς τὴν διάθεσιν ἡμῶν τὸν μετριασμὸν τῶν βαρέων δασμῶν ὡς ἀντάλλαγμα ἐν συμβάσει. Ἀναγνωρίζομεν ὅτι φορολογοῦμεν ὑπερβαλόντως τὰ εἴδη ταῦτα, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐν ταῖς περὶ ἐμπορικῶν συμβάσεων διαπραγματεύσεσιν ἐγένετο συνεχῶς ἡ παρατήρησις πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν ὅτι δὲν εἶχέ τι νὰ παραχωρήσῃ τι εἰς ἀντάλλαγμα ὧν θ’ ἀπελάμβανεν ἐκ τῆς συμβάσεως πλεονεκτημάτων, ἐκρίθη συμφέρον οὕτω νὰ καταρτισθῇ τὸ Δασμολόγιον, ὥστε νὰ δυνάμεθα νὰ χορηγῶμεν ἐν συμβάσει πλεονεκτήματα, τροπολογοῦντες αὐτό. Οὕτως εἴχομεν ἀναγράψει δασμὸν ἐπὶ τοῦ καμπανίτου οἴνου 5 φράγκων τὴν ὀκάν. Ἐν τῇ ἐσωτερικῇ φορολογίᾳ γίνεται συζήτησις περὶ τοῦ ὑπερόγκου τοῦ φόρου 2 λεπτῶν. Ἐννοεῖται ἄρα οἴκοθεν ὅτι δασμὸς, πολλαπλασιάζων τὸν ἐσωτερικὸν φόρον ἐπὶ τὸ διακόσια καὶ πεντήκοντα, δὲν ἐτέθη ἐπὶ τῇ προσδοκίᾳ εἰσαγωγῆς δυναμένης ν’ ἀποφέρῃ σημαντικὰ ποσὰ εἰς τὸ ταμεῖον. Ὁ δασμὸς οὗτος ἐπεβλήθη ὅπως δυνηθῶμεν διὰ τοῦ μετριασμοῦ αὐτοῦ νὰ ἐπιτύχωμεν ἀντάλλαγμα ἐν συμβάσει. Ἐπίσης ἐπὶ τῶν ἀρωμάτων ἔχομεν φορολογίαν ὑπέρογκον, ἐπίσης ἐπὶ τῶν τριχάπτων καὶ τῶν ἐλαφρῶν ὑφασμάτων, ὧν ὅσον ἡ φορολογία εἶναι μεγαλειτέρα τόσον τὸ λαθρεμπόριον εἶναι ἀκμαιότερον. Ἐπὶ τῶν εἰδῶν τούτων εἰσπράττομεν 51,700. δραχμάς, ἐλλείπουσιν ὅμως ἐκ τοῦ πίνακος τὰ χνουδωτὰ, ἐξ ὧν εἰσπράττομεν νομίζω περὶ τὰς 30,000. δραχμὰς, ἐν συνόλῳ ἄρα ἐπὶ 80,000 δραχμῶν ἡ ἐλάττωσις τέλους 50%, ἡ γενομένη χάριν τῆς ἐν Γαλλίᾳ δασμολογικῆς ἀφομοιώσεως τῶν ἐξ Ἑλλάδος προελεύσεων πρὸς τὰς τῶν μᾶλλον εὐνοουμένων Κρατῶν, ἐπάγεται ἐλάττωσιν εἰσπράξεων τεσσαράκοντα χιλιάδων δραχμῶν περίπου. Σημειωτέον δὲ ὅτι τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἐφαρμοζομένης τῆς συμβάσεως θὰ εἰσπράττωμεν ἐπὶ τῶν εἰδῶν ὑπὲρ ὧν συνομολογεῖται δι’ αὐτῆς ἐλάττωσις δασμῶν, θὰ ἦνε σχεδὸν ἀκριβῶς τὸ εἰσπραττόμενον πρὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ Δασμολογίου τοῦ 1884, διότι, καθ’ ἣν ἐνταῦθα ἔχω σημείωσιν, ἐνῷ κατὰ τὸ Δασμολόγιον τοῦ 1884 εἰσπράττομεν ἐπὶ τῶν εἰδῶν τούτων πλὴν τῶν χνουδωτῶν 51,700, κατὰ τὸ προηγούμενον Δασμολόγιον εἰσεπράττομεν 24,071, ὥστε ἐπανερχόμεθα ἤδη εἰς τὰ ἀποτελέσματα τὰ πρὸ τοῦ Δασμολογίου τοῦ 1884.

§44Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐκ τῶν οἴνων τί εἰσεπράττομεν;

§45ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κατὰ μὲν τὸ παλαιὸν Δασμολόγιον 500 δραχμὰς, κατὰ δὲ τὸ τοῦ 1884 δρ. 2000 ἐκ τοῦ οἴνου εἰς βαρέλια· ἐκ τοῦ οἴνου δὲ εἰς φιάλας, μὴ ἀφρώδους, κατὰ τὸ παλαιὸν 1995, κατὰ τὸ τοῦ 1884, δρ. 4500 καὶ ἐκ τοῦ ἀφρώδους οἴνου εἰς φιάλας, κατὰ τὸ παλαιὸν 532, κατὰ δὲ τὸ νεώτερον 2000 δραχμῶν.

§46Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Συναινεῖτε νὰ σᾶς ἀπευθύνω ἐρώτησιν;

§47ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μάλιστα.

§48Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κύριος συνάδελφος, ὁ ἐκ Πατρῶν βουλευτὴς, διὰ τῆς ἐρωτήσεως, τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνεν, ἠθέλησε νὰ μάθῃ ἐὰν αἱ παραχωρήσεις, τὰς ὁποίας διὰ τῆς προσωρινῆς μετὰ τῆς Γαλλίας συμβάσεως ἀπεκτήσαμεν, ἀνταποκρίνωνται πρὸς τὰς ζημίας, τὰς ὁποίας τὸ δημόσιον ταμεῖον θέλει ὑποφέρει ἐκ τῶν παραχωρήσεων, τὰς ὁποίας διὰ τῆς συμβάσεως πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν. Ἡ δοθεῖσα δ’ ἀπάντησις μοὶ φαίνεται ἀποχρῶσα, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐξετασθῇ ἡ ὑπόθεσις καὶ ὑπὸ ἄλλην ἔποψιν, ἤτοι, ἐὰν, ἀφ’ οὗ τὰ τέλη τοῦ Δασμολογίου τοῦ 1884 εἶνε διαφορικὰ τέλη ὡς καὶ ὑμεῖς πρὸ μικροῦ ἀνεγνωρίζατε, ὅτι εἶνε τοιαῦτα....

§49ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οὐδόλως.

§50Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ ἀναγνωρίζω καὶ φρονῶ, ὅτι τὰ τέλη τοῦ 1884 εἶνε οὐχὶ μόνον διαφορικὰ ἀλλ’ ἀπαγορευτικὰ, ὥστε δὲν πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν τί ἐπράξαμεν διὰ τῶν τελῶν τοῦ νέου Δασμολογίου, ὅπερ ἐζήτησε νὰ μάθῃ ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Πατρῶν, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν ποῖον ἦτο τὸ τέλος τοῦ Δασμολογίου τοῦ 1884, νόμιμον τέλος, καὶ ἐὰν τὸ τέλος τοῦτο ἦτο ἴσον ἢ μεῖζον πρὸς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον διὰ τῆς συμβάσεως προσδιορίζεται νὰ εἰσπράττωμεν τοῦ λοιποῦ. Τοῦτο νομίζω, ὅτι ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν, διότι τὰ σήμερον πληρονόμενα τέλη, ἀφοῦ εἶναι ἀπαγορευτικὰ, οὐδὲν ἔσοδον ἀποφέρουσιν.

§51ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὡς πρὸς τοῦτο θέλετε ἱκανοποιηθῆ· περὶ τῆς διακρίσεως ὅμως διαφορικῶν καὶ ἀπαγορευτικῶν τελῶν ἀρκεῖ ἡ παρατήρησις ὅτι, ἐὰν τὰ τέλη εἶναι ἀπαγορευτικὰ, δὲν δύνανται νὰ εἶνε διαφορικά. Παραδέχομαι ὅτι μηδένα ἔχοντα χαρακτῆρα διαφορικὸν, ἔχουσι κατὰ πολὺ χαρακτῆρα ἀπαγορευτικὸν, προσθέτω δὲ ὅτι ἐπεβλήθησαν ἵνα παρακινήσωσι τοὺς μεθ’ ὧν πραγματευόμεθα περὶ ἐμπορικῶν συμβάσεων, ὅπως χάριν τῆς ἄρσεως τῆς ἀπαγορεύσεως συναινέσωσιν εἰς δασμολογικὰς παραχωρήσεις πρὸς τὴν Ἑλλάδα καὶ τοὐλάχιστον εἰς τὴν ἀφομοίωσιν τῶν προελεύσεων αὐτῆς πρὸς τὰς τῶν ἄλλων Κρατῶν διότι φρονοῦμεν, ὅτι εἶναι ἀδίκημα πρὸς τὴν Ἑλλάδα νὰ μὴ δύναται νὰ εἰσαγάγῃ τὰ προϊόντα της εἰς ξένον Κράτος ἐφ’ οἷς ὅροις εἰσάγουσιν αὐτὰ καὶ τὰ ἄλλα Κράτη. Τοῦτο ἐπετεύχθη διὰ μετριασμοῦ τοῦ διὰ τοῦ Δασμολογίου τοῦ 1884 ἐπιβληθέντος ἐπὶ εἰδῶν τινων ὑπερόγκου τέλους. Ἐρωτᾷ δὲ ἀξιότιμος βουλευτὴς διακόψας με ποῖον ἦτο τὸ παλαιὸν τέλος. Κατὰ τὸ παλαιὸν Δασμολόγιον, τὸ πρὸ τοῦ 1884, εἴχομεν κατ’ ὀκᾶν δασμὸν ἐπὶ τοῦ οἴνου εἰς βαρέλια 53 λεπτῶν, ὑπὸ τοῦ Δασμολογίου τοῦ 1884 ἀνεβιβάσθη ὁ δασμὸς εἰς 2 δραχμὰς, ἤδη ὁρίζεται εἰς μίαν δραχμὴν, ἤτοι κατώτερος τοῦ ὑπὸ τοῦ Δασμολογίου τοῦ 1884 ὁριζομένου κατὰ 50%, ἀνώτερος δὲ τοῦ ὑπὸ τοῦ προηγουμένου κατὰ 100% περίπου. Ὁ οἶνος εἰς φιάλας, μὴ ἀφρώδης, ἐτέλει κατὰ τὸ παλαιὸν Δασμολόγιον φόρον 1, 33, αὐξηθέντα ὑπὸ τοῦ Δασμολογίου τοῦ 1884 εἰς 3 δραχμὰς, κατὰ δὲ τὴν σύμβασιν τελεῖ 1, 50. Ὁ οἶνος εἰς φιάλας, ἀφρώδης, κατὰ τὸ παλαιὸν Δασμολόγιον ἐτέλει 1, 33, κατὰ τὸ Δασμολόγιον τοῦ 1884 5 δραχμὰς, κατὰ δὲ τὴν σύμβασιν τελεῖ 2, 50. Περὶ τούτων δὲ πάντων εἶπον ὅτι τυποῦται πρὸς διανομὴν εἰς τὴν Βουλὴν πίναξ. Τετάρτη ἐρώτησις: «Δυνάμει τοῦ ἄρθρου 3 τῆς συμβάσεως θέλει ἀπολαύει ἡ Γαλλία τῶν ἀτελειῶν καὶ ἐλαττώσεων, τῶν παρακεχωρημένων εἰδικῶς διὰ συμβάσεως πρὸς τὴν Γερμανίαν;» Βεβαίως θέλει ἀπολαύει ἡ Γαλλία πασῶν τῶν ἀτελειῶν τούτων. Πέμπτη ἐρώτησις: «Ἐπειράθη ποτὲ ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις νὰ αὐξήσῃ τὰ εἰσαγωγικὰ τέλη τῆς σταφίδος, ἢ νὰ ἐπιβάλλῃ νέαν τινὰ φορολογίαν, ὡς δικαίωμα ἐσωτερικῆς καταναλώσεως ἢ δημοτικῆς φορολογίας; (octroi). Ἐὰν δὲ τοῦτο πειραθεῖσα, ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μὴ αὐξήσῃ μόνον τὰ εἰσαγωγικὰ τέλη, τί γίνεται περὶ τῶν λοιπῶν δασμῶν;» Καὶ περὶ τούτου εἶπον, ὅτι ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μὴ αὐξήσῃ μόνον τὰ εἰσαγωγικὰ τέλη, περὶ τῶν λοιπῶν δὲ εἶναι ἐντελῶς ἐλεύθερα. Ἕκτη ἐρώτησις: «Εἰς τί προσέκρουον αἱ προσπάθειαι τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως περὶ ἐλαττώσεως τῶν νῦν ὑφισταμένων βαρέων εἰσαγωγικῶν τελῶν τῆς σταφίδος ἐν Γαλλίᾳ; «Ὅπως εἶπον, δὲν ἐθεώρουν τὰ τέλη ταῦτα ὑπέρογκα, ἐθεώρουν ὅμως ὅτι ἦτο σκόπιμον ἐν δασμολογικῇ συμβάσει νὰ ἐπιδιωχθῇ ἐλάττωσις, ἀλλ’ ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις ἀσήμαντον μόνον ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ ἐφαίνετο διατεθειμένη νὰ δεχθῇ, ἐλάττωσιν ἀπὸ 6 φράγκων εἰς 5, ἀλλὰ καὶ ταύτην οὐχὶ πάντες οἱ Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τοῦ Ἐμπορίου. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ἐδέχετο τὴν ἀρχὴν τῆς ἐλαττώσεως, ἀλλὰ τὰ ἁρμόδια Ὑπουργεῖα δὲν τὴν ἐδέχοντο πάντοτε. Ἀλλ’ ὡς ἀντάλλαγμα τοσοῦτον ἀσημάντου ἐλαττώσεως ἐζητοῦντο ἐλαττώσεις ἐν τῷ ἑλληνικῷ Δασμολογίῳ, τῶν ὁποίων τὸ ἀποτέλεσμα ἐπὶ τῶν εἰσπράξεων εἴχομεν ὑπολογίσει εἰς μείωσιν 6,000,000. Ἑπομένως πᾶσα διαπραγμάτευσις ἦτο ἄσκοπος. Ἕβδομον. «Παρακαλῶ ὁμοῦ μετὰ τῶν ἀνωτέρω πληροφοριῶν νὰ κατατεθῶσιν ἐν τῷ Γραφείῳ τῆς Βουλῆς, 1ον ἡ σύμβασις ἐν πρωτοτύπῳ μετὰ τοῦ ἐν αὐτῷ συμβατικοῦ δασμολογίου, ἂν ὑπάρχῃ τοιοῦτον.» Ἡ σύμβασις ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν ἐν μεταφράσει· ἂν θέλετε τὸ γαλλικὸν κείμενον, δύναται νὰ κατατεθῇ ἐν ἀντιγράφῳ, τὸ πρωτότυπον χρειάζεται ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν, δὲν ὑπάρχει δὲ καὶ λόγος ἵνα ζητῆται τοῦτο.

§52ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Ἐν τῇ συμβάσει μετὰ τῆς Γερμανίας προσηρτήθη Δασμολόγιον.

§53ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐκεῖ ὑπῆρχε καὶ κατετέθη, ἐδῶ δὲν ὑπάρχει καὶ δὲν δύναμαι νὰ δημιουργήσω τι, ἵνα τὸ καταθέσω. Αἱ δασμολογικαὶ διατάξεις τῆς Γερμανικῆς συνθήκης περιείχοντο ἐν τῷ πίνακι, ἀλλ’ ἐν τῇ Γαλλικῇ συμβάσει αἱ δασμολογικαὶ διατάξεις εἰσὶν ἐλάχισται, ἑπομένως δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη πίνακος. Ὅ,τι δὲ ὑπεβάλομεν ὡς συμπλήρωμα τοῦ νομοσχεδίου εἶναι τὸ Γαλλικὸν κείμενον, τοῦτο δὲ σκοπίμως, διότι ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ κυρώσῃ τι μὴ γεγραμμένον ἐν τῇ ἰδίᾳ αὐτῆς γλώσσῃ. Ὑπεβλήθη ἄρα εἰς κύρωσιν ἡ μετάφρασις.

§54Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη, διότι ἐπίσης καὶ ἐπὶ τοῦ Γαλλικοῦ καὶ ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ ὑπάρχει ἡ ὑπογραφὴ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἑλλάδος.

§55ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ ἐπίσημον κείμενον εἶναι τὸ Γαλλικόν, διότι τοῦ Γαλλικοῦ κειμένου θέλει γίνει κύρωσις ὑπὸ τοῦ Βασιλέως. Ἡ Βουλὴ ὅμως δὲν δύναται νὰ κυρώσῃ δύο κείμενα, τὸ Γαλλικὸν πρωτότυπον καὶ τὴν Ἑλληνικὴν μετάφρασιν. Ἡ Βουλὴ λαμβάνει ἐπίσημον γνῶσιν τοῦ πρωτοτύπου διὰ τῆς μεταφράσεως, μόνην δὲ ταύτην δύναται ἐν ἐπιγνώσει νὰ κυρώσῃ, ἀλλὰ διὰ τῆς κυρώσεως μεταφράσεως, ἧς τὸ πιστὸν εἶναι ἐπισήμως βεβαιωμένον, ἐπιτρέπει εἰς τὴν Ἐκτελεστικὴν Ἐξουσίαν τὴν κύρωσιν τοῦ γαλλικοῦ πρωτοτύπου. Πρὸς πληροφορίαν δὲ τῆς Βουλῆς δυνάμεθα νὰ καταθέσωμεν ἀντίγραφον τοῦ Γαλλικοῦ κειμένου. «2ον. Νὰ κατατεθῇ ὁ φάκελλος πλήρης τῶν διεξαχθεισῶν ἀνέκαθεν σχετικῶν διαπραγματεύσεων». Τοῦτο δυνάμεθα νὰ πράξωμεν, τοιαύτη κατάθεσις οὐδεμίαν παρουσιάζει δυσχέρειαν, ἀλλὰ πιστεύω, μεθ’ ὅσα εἶπον περὶ τῆς συμβάσεως, θὰ κρίνετε ὅτι οὐδὲν ἔχει τὸ ἐνδιαφέρον ἡ διαπραγμάτευσις. Ἡ διαπραγμάτευσις ἀφεώρα εἰς γενικωτέραν σύμβασιν, εἰς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς σταφίδος, καὶ ἰδίως εἰς τὰ ἀνταλλάγματα, τὰ ὁποῖα ἐζήτει ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις παρ’ ἡμῶν, ἵνα συναινέσῃ εἰς τὴν ἐλάττωσιν. Ταῦτα δὲν ἐτελεσφόρησαν, ὥστε πᾶσα σχεδὸν ἡ περὶ αὐτῶν ἀλληλογραφία καταντᾷ ἄσχετος πρὸς τὸ προκείμενον. Καὶ ταῦτα ὡς πρὸς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐκ Πατρῶν.

§56Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπειδὴ πρόκειται νὰ εἰσαγάγητε εἰς τὴν Βουλὴν πληροφορίας συναφεῖς μὲ τὴν σύμβασιν ἐπὶ τῇ αἰτήσει τοῦ κ. ἐκ Πατρῶν Βουλευτοῦ, ζητῶ νὰ προστεθῶσι καὶ τὰ ἑξῆς· «ἂν τὰ σῦκα ἐν τῇ Γαλλίᾳ ἄλλων προελεύσεων πλὴν τῆς Ἑλληνικῆς εἰσάγωνται ἀτελῆ».

§57ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πάντα.

§58ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δεύτερον «πόσα ἔλαια Ἑλληνικὰ εἰσήχθησαν ἐν Γαλλίᾳ κατὰ τὴν τελευταίαν τριετίαν.»

§59ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Περὶ τῶν ἐλαίων δύναμαι νὰ δώσω πληροφορίας, περὶ τῶν εἰσαχθέντων διὰ τοῦ λιμένος Μασσαλίας, οὐχὶ δὲ καὶ περὶ τῆς ἐν γένει εἰσαγωγῆς ἐν Γαλλίᾳ, διότι οἱ δημοσιευόμενοι ἐμπορικοὶ πίνακες οἱ Γαλλικοὶ τὰ Ἑλληνικὰ ἔλαια περιλαμβάνουσιν ἐν γενικῇ κατηγορίᾳ προελεύσεων ἄλλων Ἐπικρατειῶν. Περὶ τῆς διὰ Μασσαλίας εἰσαγωγῆς ἐλάβομεν εἰδικὰς πληροφορίας, διότι ὑπεθέσαμεν ὅτι διὰ τοῦ λιμένος ἐκείνου εἰσάγονται τὰ Ἑλληνικὰ προϊόντα.

§60ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§61ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶπον περὶ τῶν σύκων ὅτι δὲν εἰσάγονται εἰς ποσὸν ἱκανὸν ἵνα κινήσῃ τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Βουλῆς, ἐν ἀκριβολογίᾳ ὅμως σῦκα εἰσάγονται εἰς Γαλλίαν ἐξ Ἑλλάδος 9,443 χιλιόγραμμα. Ἐκ Τουρκίας εἰσάγονται 4,449,000 χιλιόγραμμα. Ἔλαια ἐξ ἐλαιῶν εἰσάγονται ἐξ Ἑλλάδος 45,000 χιλιόγραμμα εἰς τὸν λιμένα Μασσαλίας.

§62Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔχετε βάσιν, πίνακα ποίου ἔτους.

§63ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Αἱ πληροφορίαι ἀνάγονται εἰς τὸ 1885. Ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Τζουμέρκων ὑπέβαλε νομοσχέδιον ἀφορῶν εἰς περίπτωσίν τινα ἰδίαν ἐθελοντῶν ἐπιστράτων, εἰς οὓς, ἐνῷ ὑπηρέτουν ἐν τῷ στρατῷ, προσετέθη ὑποχρέωσις στρατεύσεως ἐκ κληρώσεως. Παρέστησεν, ὅτι ὡς πρὸς αὐτοὺς τοὺς ἐθελουσίως καταταχθέντας ἔπρεπε νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὅπως μὴ ὑποβάλλωνται οὗτοι εἰς ὑποχρεώσεις διὰ παράλειψιν αἰτήσεως ἀπαλλαγῆς, αἰτήσεως, τὴν ὁποίαν δὲν ἠδύναντο νὰ ὑποβάλωσιν ὡς ἐκ τοῦ ἐθνικοῦ καθήκοντος, τὸ ὁποῖον ἐξεπλήρουν ἐν τῷ στρατῷ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. βουλευτοῦ εἶναι λίαν δεδικαιολογημένη. Γενικεύομεν ὅμως αὐτὴν, διότι ἀφορᾷ, ὅπως διετυπώθη, εἰς μόνους τοὺς ἐθελουσίως καταταχθέντας, ἐνῷ ὑπάρχουσι καί τινες οὐχὶ ἐθελουσίας κατατάξεως εὑρεθέντες εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν. Ἐν πρώτῳ ἄρα ἄρθρῳ νομοσχεδίου, ὅπερ ὑποβάλλομεν, περιλαμβάνομεν τὴν εὐεργετικὴν ταύτην διάταξιν, ἐφαρμοζομένην εἰς πάντας ὅσοι ὀφείλοντες νὰ ζητήσωσι τὴν ἀπαλλαγὴν αὑτῶν κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἐπιστρατείας, δὲν ἐζήτησαν αὐτὴν, ὡς ὄντες κατατεταγμένοι ἐν τῷ στρατῷ. Ἀλλὰ πλὴν τῆς ὑποχρεώσεως, τὴν ὁποίαν ἀναφέρει τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τοῦ ἐκ Τζουμέρκων κ. βουλευτοῦ, ὑπάρχει καὶ ἄλλη τις ὑποχρέωσις, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπέκειντο ἐκεῖνοι καὶ ἐφ’ ἧς τῇ παραλείψει ὑφίστανται ποινήν· ὑπάρχει ἡ ὑποχρέωσις ἡ ἐκ τοῦ νόμου, ὅπως παρασταθῶσιν ἐνώπιον τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου. Οἱ κατατεταγμένοι ὡς ἐπίστρατοι, περὶ ὧν προενόησεν ὁ κ. ἐκ Τζουμέρκων βουλευτής, οὐ μόνον ὑποβάλλονται εἰς τὴν ὑποχρέωσιν ὅπως καταθέσωσιν 100 ἢ 150 δραχμὰς, ἵνα ἐνασκήσωσι τὸ δικαίωμα αὑτῶν, ὅπως ὑποβάλωσι τὰς πρὸς ἀπαλλαγὴν αἰτήσεις των, ἀλλὰ προσέτι ὑποβάλλονται καὶ εἰς τιμωρίαν προσθέτου ὑπηρεσίας ἑνὸς μηνὸς, διότι δὲν παρουσιάσθησαν ἐγκαίρως ἐνώπιον τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου. Τοῦτο εἶναι ἐπίσης ἄδικον, καὶ διὰ τοῦτο ἐν ἄρθρῳ 2, τὸ ὁποῖον θὰ προστεθῇ εἰς τὸ ὡς ἄρθρον 1 προτεινόμενον, εἰς ἀντικατάστασιν τῆς ὑπὸ τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐκ Τζουμέρκων ὑποβληθείσης διατάξεως, περιλαμβάνομεν καὶ τὴν δευτέραν περίπτωσιν.

§64ΚΟΤΤΙΚΑΣ. Πολλοὶ ἐξ αὐτῶν ἐβιάσθησαν νὰ καταταχθῶσι καὶ κατέθεσαν τὰς 100 δραχμάς.

§65ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ταῦτα ὡς ψηφισθῇ ὁ νόμος θ’ ἀποδοθοῦν, ὡς κακῶς εἰσπραχθέντα.

§66ΡΑΛΛΗΣ. Νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον τὸ νομοσχέδιον.

§67ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βεβαίως, καὶ ἂν ἐπιτρέπῃ ἡ Βουλή, νὰ ἀναγνωσθῇ εὐθὺς ἔπειτα.

§68ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§69ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Πατρῶν κ. Γερωκοστόπουλος ἀπηύθυνε δύω ἐπερωτήσεις πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον, τὴν ἑτέραν μὲν ἀφορῶσαν εἰς ἀνθυπολοχαγὸν διοικοῦντα ἀπόσπασμα μεταβατικοῦ, καὶ τὴν ἄλλην ἀφορῶσαν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου τοῦ κατὰ τὸ 1885 ψηφισθέντος περὶ τῆς ἐνοικιάσεως τῶν μὴ δηλωθεισῶν πρὸς ἀπόδοσιν ἐπικαρπίας ἐθνικῶν γαιῶν. Ὡς πρὸς τὰ διαπραχθέντα ὑπὸ τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ εἴχομεν καταγγελίας. Ὁ καταγγείλας ταῦτα πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον κατήγγειλεν αὐτὰ καὶ εἰς τὴν Δικαιοσύνην, ἥτις ἐπελήφθη τῆς ὑποθέσεως. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἐπὶ τῇ καταγγελίᾳ ἐζήτησε καὶ ἔλαβε πληροφορίας παρὰ τῆς Μοιραρχίας, ἐκ τῶν ὁποίων ἐξάγεται ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς παρεξετράπη. Ἂν παρεξετράπη ὅπως λέγει ἡ καταγγελία, δὲν δυνάμεθα νὰ βεβαιώσωμεν. Τὸν ἀξιωματικὸν τοῦτον ὡς πρὸς τὴν ἐν συνόλῳ ἐνέργειαν αὐτοῦ ἐπαινοῦσι πολὺ οἱ προϊστάμενοι αὐτοῦ, ἀλλ’ ἐκ τῆς ἐκθέσεως ἐξάγεται ὅτι ὅτι ἔδωκεν ἀφορμάς. Τὴν ἔκθεσιν ἀπεστείλαμεν πρὸς τὴν Εἰσαγγελικὴν ἀρχὴν, προσκαλέσαντες αὐτὴν ἵνα ἀνακοινώσῃ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐνεργειῶν της, ἵνα προβῇ καὶ τὸ Ὑπουργεῖον εἰς διοικητικὰς ἐνεργείας. Συνάμα ὅμως ἔλαβε καὶ τὸ Ὑπουργεῖον ἄλλα μέτρα καὶ ἐγκύκλιον ἐπὶ τούτῳ ἐξέδωκεν, ὅπως νουθετηθῶσιν οἱ διοικοῦντες τ’ ἀποσπάσματα ἵνα μὴ παρεκτρέπωνται, ὡς φαίνεται παρεκτραπεὶς ὁ εἰρημένος ἀνθυπολοχαγός.

§70ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§71ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἑπομένως εὐθὺς ὡς μάθωμεν παρὰ τοῦ κ. Εἰσαγγελέως τί ἐβεβαίωσεν ἡ δικαιοσύνη ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, θέλομεν λάβει καὶ διοικητικὰς ἀποφάσεις ὡς πρὸς τὸν ἀξιωματικὸν ἀναλόγως πρὸς τὰ ἀποδειχθησόμενα. Ὡς πρὸς δὲ τὴν ἑτέραν ἐρώτησιν τοῦ κ. βουλευτοῦ, τὴν ἀφορῶσαν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου, καθ’ ὃν ἐνοικιάζονται αἱ μὴ δηλωθεῖσαι πρὸς ἀπόδοσιν ἐπικαρπίας ἐθνικαὶ γαῖαι, παρατηρῶ ὅτι ὅσα ὁ κ. βουλευτὴς εἶπε περὶ τῶν γενομένων ἐν Πάτραις κατὰ τὴν περίστασιν ταύτην, ἂν δύνανται νὰ χρησιμεύσωσιν εἴς τι, χρησιμότητα δὲν ἔχουσιν εἰς ἐπίκρισιν τοῦ νόμου, διότι πάντα ἐνηργήθησαν τακτικῶς κατὰ τὸν νόμον καὶ δὲν ἠδύναντο νὰ ἐνεργηθῶσιν ἄλλως ἢ ὡς ἐνηργήθησαν. Ὡς γινώσκετε, πρὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου τούτου αἱ γαῖαι αἱ μὴ δηλωθεῖσαι ὑπεβάλλοντο εἰς πληρωμὴν φόρου ἐπικαρπίας καλλιεργούμεναι ἄνευ δημοπρασίας, ἀλλ’ οἱ καλλιεργοῦντες ὑπεχρεοῦντο εἰς δήλωσιν τῆς ἐπικαρπίας αὐτῶν, ἢ ἂν οὗτοι δὲν ἐποιοῦντο δήλωσιν, ἐγίνετο καταμέτρησις ὑπὸ τῆς προϊσταμένης Οἰκονομικῆς Ἀρχῆς. Ἐνόσῳ δὲν ὑπῆρχε νόμος ἐπιτρέπων τὴν ἐνοικίασιν τῆς τοιαύτης βεβαιώσεως τῆς ἐπικαρπίας τῶν μὴ δηλωθεισῶν γαιῶν, προσεπάθουν οἱ καλλιεργοῦντες γαίας εἴτε ἐκ πλεονάσματος δηλωθεισῶν εἴτε μηδόλως δηλωθείσας ν’ ἀποκρύπτωσι τὸ γεγονός. Δυσχερεστάτη δὲ ἦτο ἡ ἐξακρίβωσις τῶν γαιῶν, αἵτινες οὕτως ἐκαλλιεργοῦντο παρὰ τῶν μὴ ἐχόντων δικαίωμα νὰ καλλιεργῶσιν αὐτάς, παρὰ τῶν μὴ ἰδιοκτητῶν καὶ τῶν μὴ δηλωσάντων αὐτὰς δυνάμει τῶν νόμων περὶ παραχωρήσεως τῆς ἐθνικῆς γῆς. Ἐθεώρησεν ἡ Κυβέρνησις ἡ συντάξασα τὸν νόμον, εἰς οὗ τὴν ἐφαρμογὴν ἀφορᾷ ἡ ἐπερώτησις, ἐθεώρησε καὶ ἡ Βουλὴ ἡ ψηφίσασα αὐτὸν, ὅτι ὁ μόνος τρόπος, διὰ τοῦ ὁποίου ἠδύνατο νὰ ἐξακριβωθῇ τὸ ποσὸν τῶν τοιούτων γαιῶν τῶν καλλιεργουμένων ἀλλὰ μὴ δηλωθεισῶν χάριν τῆς ἐπικαρπίας, ἦτο, ἡ ἐπικαρπία αὕτη νὰ ἐκτεθῇ εἰς δημοπρασίαν, καὶ τοῦτο ἐγένετο εἰς διάφορα μέρη, διότι ἤδη τὸ πρῶτον ἐφαρμόζεται ὁ νόμος. Πρώτη δημοπρασία ἐγένετο τὴν 17 Αὐγούστου τοῦ ἔτους τούτου διὰ τὴν ἐνοικίασιν τῆς προσόδου τῶν μὴ δηλωθεισῶν πρὸς ἀπόδοσιν ἐπικαρπίας ἐθνικῶν γαιῶν. Ἡ δημοπρασία αὕτη ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Πατρῶν ὡς πρὸς τρεῖς δήμους οὐδὲν ἔσχεν ἀποτέλεσμα, μηδεμιᾶς δοθείσης προσφορᾶς, ὡς πρὸς δὲ τοὺς δήμους Φαρῶν καὶ Τριταίας ἐδόθησαν προσφοραὶ ἐλάχισται, τουτέστι διὰ τὴν ἐπικαρπίαν τοῦ δήμου Φαρῶν 220 δραχμαὶ, διὰ δὲ τὴν τοῦ δήμου Τριταίας ἐπίσης 220. Ἐπὶ τούτοις ἠκυρώθη ἡ δημοπρασία ὡς πρὸς τὴν ἐπικαρπίαν τῶν δύω δήμων, ἔνθα αἱ προσφοραὶ ἦσαν ἐλάχισται, καὶ ἐπανελήφθη δι’ ὅλους τοὺς δήμους. Κατὰ τὴν νέαν δημοπρασίαν κατεκυρώθη ἡ ἐπικαρπία τῶν δήμων Φαρῶν καὶ Τριταίας ἐπὶ μισθώματι δραχμῶν 700, αἱ δ’ Ἀρχαὶ προέτειναν τὴν ἔγκρισιν· ἀλλὰ δοθείσης ἀνωτέρας προσφορᾶς ἐγένετο κατὰ τὸν τεθέντα ὑπὸ τοῦ πλειοδότου ὅρον δημοπρασία τελευταία, ἀναβιβάσασα τὸ μίσθωμα εἰς 1300 δραχμὰς, ὅπερ καὶ ἐνεκρίθη. Ὡς πρὸς δὲ τοὺς δήμους Πατρῶν, Δύμης καὶ Ἐρινεῶν ἐνηργήθη δευτέρα δημοπρασία τῇ 31 Αὐγούστου, ἥτις ἔμεινεν ἐπ’ ὀνόματι τοῦ Νικολάου Νεζερίτου, προσενεγκόντος δραχμὰς 300, ἀλλ’ ἠκυρώθη διὰ τὸ ἀσύμφορον τῆς προσφορᾶς. Μετὰ τὴν ἀκύρωσιν ταύτην ἐνηργήθη καὶ τρίτη δημοπρασία, ἥτις ἐπερατώθη τῇ 7 Σεπτεμβρίου, κατεκυρώθη δὲ ἡ ἐπικαρπία τῶν δήμων ἐκείνων ἐπ’ ὀνόματι τοῦ κυρίου Γκόρτσα, προσενεγκόντος δραχμὰς 1200. Ἐνεκρίθη δὲ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου ἡ δημοπρασία αὕτη, διότι τοιαύτη ἦτο ἡ γνώμη τῶν Ἀρχῶν, τουτέστι τοῦ Νομάρχου καὶ τοῦ Ἐφόρου· ἀλλὰ τὸ Ὑπουργεῖον μετὰ τὴν ἔγκρισιν ἐτηλεγράφησε πρὸς τὰς Ἀρχὰς ταύτας, Νομάρχην καὶ Ἔφορον, νὰ προσλάβωσι καὶ τὸν Ταμίαν καὶ νὰ ἐξακριβώσωσιν ἂν ἡ προσφορὰ εἶναι ἐπαρκὴς, καὶ μόνον ἂν μετὰ τοιαύτην ἐξέτασιν πεισθῶσιν, ὅτι εἶναι ἀδύνατον ἢ νὰ εὕρωσιν ἀνωτέραν προσφορὰν, ἢ νὰ εἰσπράξῃ τὸ Δημόσιον πλείονα διὰ καταμετρήσεως ὑπὸ γεωμέτρου, νὰ κοινοποιήσωσι τὴν γενομένην ἔγκρισιν. Ἔχω δὲ ἐνταῦθα τὸ πρωτόκολλον τῶν τριῶν τούτων Ἀρχῶν παριστῶν ὅτι καὶ ἡ νέα αὕτη ἐξέτασις ἐγένετο πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς Ὑπουργικῆς διαταγῆς καὶ ὅτι ἔχουσιν αἱ Ἀρχαὶ τὴν πεποίθησιν ὅτι ἡ προσφορὰ εἶναι συμφέρουσα καὶ ὅτι ἡ ἀκύρωσις θὰ ἔφερε ζημίαν εἰς τὸ Δημόσιον, μὴ δυνηθησόμενον νὰ εἰσπράξῃ τοιοῦτον ποσόν.

§72ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Εἶναι λυπηρόν.

§73ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι εἶναι λυπηρὸν, ἀφοῦ ἐγένοντο τρεῖς δημοπρασίαι. Ὅταν γίνεται πρώτη δημοπρασία καὶ δὲν παρουσιάζεται οὐδεὶς, δευτέρα δημοπρασία καὶ προσφέρονται 300 δραχμαὶ, καὶ τρίτη δημοπρασία, καθ’ ἣν προσφέρονται 1200 δραχμαί, τοῦτο ἐνδέχεται νὰ ἦναι λυπηρὸν, ἀλλὰ δι’ ἐκείνους μόνον, οἱ ὁποῖοι διὰ συστάσεως ἠθέλησαν τυχὸν κατὰ τὰς δύο πρώτας δημοπρασίας νὰ ζημιώσωσι τὸ Δημόσιον. Πρέπει δὲ προσέτι νὰ παρατηρήσωμεν ὅτι εἶχον ὑπ’ ὄψει οἱ ὑπερθεματίζοντες πρὸς μίσθωσιν τῆς ἐπικαρπίας, ὅτι θ’ ἀντέπραττον εἰς τὴν βεβαίωσιν οἱ καλλιεργηταὶ καὶ τοῦτο ἀπεδείχθη εὐθὺς ὡς ἤρξαντο τοῦ ἔργου, μαρτύριον δὲ αἱ ἐπὶ τῇ ἀνακαλύψει τῶν καλλιεργουμένων ἀδηλώτων γαιῶν διαμαρτυρίαι τῶν θελόντων ν’ ἀποκρύψωσι τὸν τοιοῦτον αὐτῶν χαρακτῆρα.

§74ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει πρωτόκολλον καταμετρήσεως, ἐξ οὗ ἀποδεικνύεται ὅτι εἶναι 25,000 ἀδήλωτα!

§75ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βεβαίως ὑπάρχουσι πρωτόκολλα καταμετρήσεως ἀποδεικνύοντα, ὅτι τῷ 1882 ἐβεβαιώθησαν ἐν τῷ δήμῳ Δύμης διὰ καταμετρήσεως ἐσπαρμέναι ἐθνικαὶ γαῖαι στρέμματα 6,187, ἀλλὰ τῷ 1884 ἐβεβαιώθησαν μόνον στρέμματα 2,284, τῷ δὲ 1885 στρέμματα 918. Ἐκ τούτων δὲ προκύπτει, ὅτι αἱ καλλιεργούμεναι ἀδήλωτοι γαῖαι κατ’ ἔτος ἐλαττοῦνται ἕνεκα δηλώσεων τῶν καλλιεργητῶν. Ἀλλὰ πλὴν τούτου, ὅση καὶ ἂν ᾖ ἡ βεβαίωσις, ἡ καθυστέρησις ἐπὶ τῶν εἰσπράξεων τῆς τοιαύτης ἐπικαρπίας ὑπῆρξε καταπληκτικὴ ἕνεκα τῶν ἀμφισβητήσεων τῶν καλλιεργητῶν, ἰσχυριζομένων ὅτι ἡ ἐξακρίβωσις καὶ ἡ καταμέτρησις τῶν γαιῶν τούτων ἦτο πλημμελής. Οὐδὲν ἄρα παράδοξον ὅτι μικρὰ ὑπῆρξε προθυμία εἰς προσφοράν, ἀφοῦ προκειμένου περὶ πρώτης ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου ἦτο ἑπόμενον ὅτι ἤθελεν ἀπαντηθῆ ἐναντιότης εἰς τὴν βεβαίωσιν παρὰ τῶν ἐχόντων συμφέρον τὰ στρέμματα ταῦτα τὰ μὴ δεδηλωμένα νὰ παραστήσωσιν ὡς ἰδιόκτητα. Πράγματι οὗτοι ἐδυστρόπησαν καὶ ἀπηύθυναν τηλεγραφικῶς διαμαρτυρίας κατὰ τῶν βεβαιώσεων, αἱ δὲ Ἀρχαὶ ἐπὶ τῶν διαμαρτυριῶν τούτων προσκληθεῖσαι παρὰ τοῦ ὑπουργείου εἰς ἐξηγήσεις, ἀπήντησαν ὡς ἑξῆς: «ὅτι τὰ ἀναφερόμενα ὑπὸ τοῦ διαμαρτυρομένου οὐδεμιᾶς ἔχονται ὑποστάσεως, πηγάζουσιν ἐκ πολιτικῶν παθῶν καὶ σκοποῦσι τὴν μὴ ἐξακρίβωσιν τῶν ἀδηλώτων γαιῶν, περιπλέον δὲ καὶ ὅτι χωρικοὶ ὠθούμενοι ὑπὸ πολιτικῶν ἀπεδίωξαν τοὺς ἐνοικιαστάς, ὅπως ἀποφύγωσι τὰς συνεπείας τοῦ νόμου.»

§76ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰλικρινεστάτη ἀπάντησις.

§77ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πλὴν τῆς διαμαρτυρίας τῆς τηλεγραφικῆς, περὶ ἧς οὕτως ἀπεφάνθησαν αἱ Ἀρχαί, ὑπῆρξαν καὶ ἄλλαι διαμαρτυρίαι παρ’ αὐτῶν τούτων τῶν σπειρόντων τοιαύτας γαίας ἰδίως κατοίκων τοῦ δήμου Δύμης· ἡ δὲ περὶ τούτων ἀπαίτησις τῶν Ἀρχῶν εἶναι, ὅτι οἱ κάτοικοι οὗτοι ζητοῦσι νὰ ματαιωθῇ ἡ ἐνοικίασις, ὅπως μὴ ἀνακαλυφθῶσιν αἱ ἐθνικαὶ γαῖαι, ἃς κατέχουσιν ἄνευ δηλώσεων, καὶ μὴ ἀποδώσωσιν ἐπικαρπίαν διὰ τὰς ἐκ τούτων σπαρείσας. Ἐπίσης παρεπονοῦντο οἱ κάτοικοι ὅτι ἐγένοντο πιέσεις, ἀλλὰ κατὰ τὸν νόμον ἡ βεβαίωσις τῆς ἐπικαρπίας γίνεται διὰ πρωτοκόλλου, τὸ δὲ Ὑπουργεῖον εἶχε φροντίσει ὅπως ἐπιτηρηθῇ ὁ ἐνοικιαστὴς περὶ τὴν σύνταξιν τῶν πρωτοκόλλων· κατ’ ἀδίκων δὲ ἀπαιτήσεων τοῦ ἐνοικιαστοῦ ἐγείρωσι φραγμὸν εἰδικαὶ τοῦ νόμου διατάξεις, αἱ δὲ διαμαρτυρίαι καὶ αἱ ἀόριστοι διὰ τηλεγραφημάτων καταγγελίαι ἀντὶ τῆς προσφυγῆς εἰς τὰς ὑπὸ τοῦ νόμου προνοηθείσας ἐγγυήσεις, μαρτυροῦσιν ὅτι ἐπὶ τοῦ προκειμένου τὸ παράπονον προεκλήθη οὐχὶ ἐκ τῆς παραβιάσεως, ἀλλ’ ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου, νόμου ἐνθουσιωδῶς ψηφισθέντος ὑπὸ τῶν ἐπικρινόντων τ’ ἀποτελέσματα αὐτοῦ καὶ μάλιστα ὑπὸ τοῦ κυρίου Γεροκωστοπούλου. Καί τοι ὁ νόμος δὲν ἀπέῤῥεεν ἐκ τῆς πρωτοβουλίας τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, οὐδὲν ὅμως παρέλειψεν αὕτη ἵνα καταστήσῃ αὐτὸν τελεσφόρον. Τὸ ἀποτέλεσμα δὲν ὑπῆρξεν ἀνάλογον πρὸς τὰς ἐπαγγελίας, ἀλλ’ οὕτως δυσχερεστάτη εἶναι ἡ χάριν τῆς βεβαιώσεως τῆς ἐπικαρπίας ἐξακρίβωσις τῶν καλλιεργουμένων ἀδηλώτων γαιῶν. Ἐννοεῖται ὅτι ἐν τῇ πρώτῃ ἐφαρμογῇ ὀλίγοι θὰ παρουσιασθῶσιν εἰς τὴν δημοπρασίαν, ἀλλ’ ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς πρώτης ἐφαρμογῆς θὰ ὁδηγηθῶσι πολλοὶ ἵνα πλειοδοτήσωσι καὶ οὕτω μετὰ παρέλευσιν ὀλίγων ἐτῶν θὰ λειτουργῇ τελειότερον ὁ νόμος οὗτος, ἐκ τοῦ ὁποίου καὶ ἐγὼ ἀγαθὰ μᾶλλον προσμένω.

§78Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ἐν τῷ φακέλλῳ ὑπάρχει καὶ πληροφορία εἰς πόσον ποσὸν προσδιωρίσθη καὶ εἰς πόσον εἰσεπράχθη ὑπὸ τοῦ Δημοσίου ἡ ἐπικαρπία καθ’ ἕκαστον τῶν παρελθόντων ἐτῶν.

§79ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶναι σημειωμένα τὰ ποσά.

§80ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Διότι βεβαίως τὸ Ὑπουργεῖον δὲν εὐθύνεται, ἀφοῦ ἠκολούθησε τὰς πληροφορίας τῶν ἐπιτοπίων Ἀρχῶν, καὶ ἴσως ὀλίγον μόνον δύναται νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι εὐθύνεται ὁ Νομάρχης, ὀλίγον ἴσως καὶ ὁ Ταμίας, ἀλλ’ ὁ Οἰκονομικὸς Ἔφορος, ὁ ὁποῖος ἐγνώριζε τί ποσὸν ἐβεβαίωσε πέρυσι, θὰ ἦναι ἀσύγγνωστος, ἐὰν ἐπρόβαλλεν ἐφέτος νὰ ἐγκριθῇ δημοπρασία, ἧς τὸ τίμημα εἶναι τοσοῦτον εὐτελές.

§81ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν συμμερίζομαι τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ, διότι καὶ ἐὰν ἦτο βεβαιωμένον, ὅτι ἐν τῷ παρελθόντι ἐγένετο βεβαίωσις ἀνωτέρου ποσοῦ, δὲν ἕπεται ἐκ τούτου, ὅτι ὁ ἐνοικιαστὴς θὰ ἐποιεῖτο προσφορὰν ἀνάλογον, διότι πρόκειται περὶ καλλιεργητῶν ἐλαχίστων λαχνῶν καὶ χρειάζονται διὰ μίαν ἑκάστην βεβαίωσιν κόποι καὶ ἔξοδα. Πρὸς τούτοις ὁ οὕτω βεβαιῶν ἔχει ὑπ’ ὄψιν, ὅτι θὰ ἀπαντήσῃ τὴν ἀντίδρασιν τῶν κατοίκων ἁπάσης τῆς περιφερείας καὶ θὰ δαπανήσῃ πολλὰ διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ καταβάλῃ αὐτήν.

§82ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀλλὰ βεβαίως ἡ ἀναλογία τῶν 7000 δραχμῶν πρὸς τὰς χιλίας ἐφέτος εἶναι πολὺ δυσανάλογος.

§83ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐὰν ὁ Ἔφορος εὐθύνεται, ἐπίσης βεβαίως εὐθύνεται καὶ ὁ Ταμίας καὶ ὁ Νομάρχης, διότι, ἀφοῦ τὸ Ὑπουργεῖον τηλεγραφεῖ πρὸς τοῦτον καὶ τὸν Ἔφορον, ἔχω ἀφορμὰς νὰ δυσπιστῶ, καὶ μὴ ἐπιδώσητε τὴν ἔγκρισιν πρὶν προσλάβητε καὶ τὸν Ταμίαν καὶ ἀπὸ κοινοῦ ἐξετάσητε καὶ ὑποβάλητε διὰ πρωτοκόλλου τοὺς λόγους δι’ οὓς θεωρεῖτε, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ ἔγκρισις, τὸ δὲ πρωτόκολλον τῶν τριῶν Ἀρχῶν ἐπιδοκιμάζει τὴν ἔγκρισιν, μετὰ πάντα ταῦτα νομίζω, ὅτι, ἐὰν ὑπάρχῃ ὀλιγωρία, ὑπάρχει καὶ ἐκ τῶν τριῶν Ἀρχῶν.

§84ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἐσκόπουν νὰ συνηγορήσω ὑπὲρ τοῦ Νομάρχου καὶ τοῦ Ταμία, ἐσκόπουν μόνον νὰ εἴπω, ὅτι εὐθύνονται ἐξ ἴσου καὶ οἱ τρεῖς.

§85ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ ἐσκόπουν νὰ συνηγορήσω καὶ ὑπὲρ τῶν τριῶν, καὶ ἂν ὁ Νομάρχης καὶ ὁ Ταμίας δὲν εἶναι ἔνοχοι, δὲν δύναται νὰ ἦναι ἔνοχος οὔτε ὁ Ἔφορος, διότι εἰδικῶς τὸ Ὑπουργεῖον προεκάλεσεν ἐξέτασιν καὶ παρὰ τῶν τριῶν.

§86ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, εἴχατε ὑπονοίας πρὸ τῆς ἐγκρίσεως κατὰ τῆς ἐνοικιάσεως;

§87ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπονοίας πάντοτε. Δι’ αὐτὸ τοῦτο τίθεται ὡς ἐπιτηρητὴς διὰ νὰ ἔχῃ ὑπονοίας, καὶ νὰ βεβαιοῖ διὰ τῶν Ἀρχῶν, ἂν αἱ ὑπόνοιαι εἶναι βάσιμοι. Πᾶς ἔλεγχος ἀποῤῥέει ἐξ ὑπονοίας. Ἐπερώτησις ἄλλη ἐγένετο σήμερον ἀφορῶσα εἰς τὰ συνοριακὰ καὶ ἐζητήθη ἡ κατάθεσις τῶν ἐκθέσεων τῶν Ἀρχηγείων. Ὡς πρὸς ταῦτα τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν συνέστησεν ἐπιτροπήν, τῆς ὁποίας ἡ ἔκθεσις μοὶ ὑπεβλήθη πρὸ ὀλιγίστων ἡμερῶν. Ὅταν λάβω γνῶσιν τῆς ἐκθέσεως, θέλω ὁδηγηθῆ ὡς πρὸς τὸ καθῆκόν μου ἀπέναντι τῆς Βουλῆς, τουτέστιν ἐὰν ἔχω καθῆκον νὰ ἀνακοινώσω τὴν ἔκθεσιν καὶ τὰ ἔγγραφα ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται, ἢ ἐὰν ἔχω καθῆκον νὰ δηλώσω πρὸς τὴν Βουλήν, ὑπ’ εὐθύνην μου, ὅτι δὲν ἀνακοινῶ αὐτήν. Ἐννοεῖται ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι πάντοτε κυρία νὰ ἀπαιτήσῃ τὴν προσαγωγὴν οἱουδήποτε ἐγγράφου· ἀπαιτοῦσα ὅμως ὅ,τι δήποτε παρὰ τοῦ Ὑπουργείου, ἐπιβάλλει δι’ αὐτῆς τῆς ἀπαιτήσεως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τὴν ὑποχρέωσιν, ὅπως αὐτὸ ἐπ’ ἰδίᾳ εὐθύνῃ δηλώσῃ ἐὰν δύναται νὰ ποιήσῃ τὴν ἀνακοίνωσιν ἄνευ βλάβης τῶν συμφερόντων τῆς Πολιτείας, ἢ ἐὰν θεωρῇ, ὅτι ἡ ἀνακοίνωσις θὰ ᾖ ἐπιβλαβὴς εἰς τὰ συμφέροντα τῆς Πολιτείας, ἐν ᾗ περιπτώσει ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀρνηθῇ τὴν ἀνακοίνωσιν. Τὴν ἄρνησιν ταύτην δύναται ἡ Βουλὴ νὰ μὴ ἐγκρίνῃ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει αὕτη θὰ φέρῃ εἰς τὰ πράγματα τοὺς ἔχοντας τὴν ἀντίθετον γνώμην. Ἐν τῷ παρόντι δὲν δύναμαι νὰ εἴπω, ὅταν ἔχω γνώμην περὶ τῶν ἐγγράφων, διότι εἰσέτι δὲν ἐμελέτησα ἀρκούντως τὴν ἔκθεσιν, ὑποβληθεῖσάν μοι, ὡς εἶπον, πρὸ τριῶν ἢ τεσσάρων ἡμερῶν, καὶ ἥτις εἶναι μακρά, ἀναφέρεται εἰς πολλὰ ἔγγραφα καὶ ἀπαιτεῖ χρόνον, ἵνα μελετηθῇ ἀναλόγως πρὸς τὴν σπουδαιότητα αὐτῆς.

§88ΑΧ. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διατρέχομεν, κύριοι βουλευταί, καθὼς φαίνεται, ἐποχὴν χαρτίνην, ἐποχὴν αὐτόχρημα εἰκονικήν, καθ’ ἣν τὰ πάντα μὲν ἐν τῷ χάρτῃ παρίστανται αἴσια καὶ καλῶς βαίνοντα, ἀλλ’ ἐὰν θελήσετε νὰ ἐξετάσητε τὰ πράγματα, τὰ κρυπτόμενα ὑπὸ τὸν ψευδῆ χάρτην, ὑπὸ τοὺς ὡραίους λόγους, θ’ ἀνακαλύψητε εὐκόλως, ὅτι ταῦτα ἀπέχουν πολὺ τῶν λόγων, ὅτι εἰσὶν ἐντελῶς διάφορα τῆς ἐν τῷ χάρτῃ παραστάσεώς των. Ἐὰν ἡ Ἑλλὰς θέλῃ νὰ πληροφορηθῇ περὶ τῆς καταστάσεώς της, φέρ’ εἰπεῖν, τῆς οἰκονομικῆς καὶ ἀνατρέξῃ εἰς τοὺς λόγους καὶ εἰς τοὺς χαρτίνους ὑπολογισμούς, θὰ εὕρῃ ταύτην ἀνθηροτάτην, ἐπιτευχθὲν τὸ ἰσοζύγιον, καὶ περίσσευμα χαρμοσύνως ἀναγγελλόμενον. Ἐὰν ἀνατρέξῃ τις εἰς τὸ 82, θὰ ἴδῃ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ὑποσχέσεις περισσεύματος, ἀλλ’ ἂν ἔχῃ τὴν περιέργειαν ν’ ἀναδιφήσῃ τὸν Ἀπολογισμὸν τοῦ ἔτους τούτου, θὰ ἐκπλαγῇ παριστάμενος πρὸ ἐλλείματος βαρυτάτου. Ἐὰν ἐξετάσῃ τις κατ’ ἀντιπαράστασιν τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ Ἀπολογισμὸν τοῦ 83, θὰ παρασταθῇ ἐνώπιον παρομοίου φαινομένου! Ἐὰν δὲ διὰ τὰ ἔτη 84 καὶ 85 ποιήσηται τὴν αὐτὴν μελέτην, θὰ παραστῇ ὄχι ἐνώπιον παρομοίου ἀλλὰ θλιβερωτάτου οἰκονομικῶς θεάματος. Αὐτὴν τὴν ἀφορμὴν τῶν σκέψεων μοὶ δίδει ὁ πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ὑποβληθεὶς Προϋπολογισμός, κατὰ τὸ πολλάκις θριαμβευτικῶς ἀναγγελθὲν ἀλλ’ ἡρωϊκῶς διαψευσθὲν περιλάλητον περίσσευμα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Τὸ αὐτὸ σύστημα τῆς εἰκονικότητος, ἡ αὐτὴ τακτικὴ ἀκολουθεῖται καὶ εἰς τὰς ἐπερωτήσεις, εἰς ἃς οὐδεμία δίδεται πραγματικὴ προσοχή, ἀλλὰ μόνον τυπικαὶ ἀπαντήσεις, διακρινόμεναι ἐπ’ ἀοριστίᾳ, ἐπὶ ὑπεκφυγῇ πρὸς δικαιολόγησιν τῶν ἀδικαιολογήτων. Αἱ ἐπερωτήσεις, κύριοι, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ἀποτελοῦν σπουδαιότατον μέρος τοῦ ἐλέγχου, τὸν ὁποῖον ἡ Βουλὴ ἐνασκεῖ ἐπὶ τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας. Ἐὰν αἱ ἐπερωτήσεις ὑποβιβασθῶσιν εἰς ἁπλῆν ἀνταλλαγὴν λόγων, εἰς τυπικὰς ἀπαντήσεις, τότε μὰ τὴν ἀλήθειαν τὸ δικαίωμα τῆς ἐπερωτήσεως εἶναι ἄνευ ἀξίας, ἄνευ λόγου, ἄνευ χρησιμότητος. Ἐπερωτήσας τὴν Κυβέρνησιν πρὸ 5 ἢ 6 ἡμερῶν περὶ τῶν ὀργίων τῶν διαπραττομένων ὑπὸ τοῦ ἀποσπάσματος ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Πατρῶν, δὲν περιεστράφην εἰς λόγους, ἀλλὰ κατήγγειλα ῥητὰς πράξεις ἀνοσίους, βεβήλους καὶ ἐγκληματικάς, καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐνεχειρίσθησαν μηνύσεις εἰς τὰς ἐν Πάτραις Ἀρχάς. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἰς ταῦτα ἀπαντᾷ ξηρῶς ὅτι θὰ ἐξετάσῃ. Δὲν πρόκειται, κ. Πρωθυπουργέ, περὶ πράγματος χρήζοντος μακρᾶς καὶ λεπτομεροῦς ἀνακρίσεως, ἵνα ἐξακριβωθῇ ἡ ἀλήθεια. Ἦλθον αὐτοὶ οἱ παθόντες, σᾶς λέγω, ἐν Πάτραις, τετραυματισμένοι, μὲ ἐκριζωμένους μύστακας, καὶ τὸ θέαμα αὐτὸ ἐξήγειρε τὴν ἀγανάκτησιν ὁλοκλήρου τῆς κοινωνίας. Ἐὰν ἡ φωνὴ τοῦ δικαίου δύναται νὰ ἀντηχήσῃ εἰς τὴν καρδίαν σας, ζητῶ ἱκανοποίησιν τοῦ προσβληθέντος νόμου ἐν τῷ προσώπῳ τῶν παθόντων ἐκείνων.

§89ΙΩ. ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ. Πρέπει νὰ πεισθῇ ἡ ὑπηρεσία περὶ τοῦ βασίμου τῶν καταγγελλομένων πράξεων, ἐφ’ αἷς αἰτιᾶσθε τὴν Κυβέρνησιν.

§90ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δύσκολον τοῦτο. Ὅταν δ’ ἐγὼ ὑπέβαλον προχθὲς τὴν ἐπερώτησίν μου, αὕτη δὲν εἶχε χαρακτῆρα μομφῆς ἢ αἰτιάσεως κατὰ τῆς Κυβερνήσεως· διότι, ἐὰν ἐννοῶ καλῶς τὸ νόημα τῆς ἐπερωτήσεως, τὸ δικαίωμα τοῦτο δὲν ἀνήκει μόνον εἰς τοὺς μὴ φίλους τῆς Κυβερνήσεως βουλευτάς, ἀλλὰ εἰς πάντα βουλευτὴν καὶ φίλα αὐτῇ φρονοῦντα. Βεβαίως δὲν φρονῶ ἐγὼ ὅτι ἡ Κυβέρνησις εὐθύνεται διὰ τὰς πράξεις καὶ τῶν τελευταίων ὑπαλλήλων της τῶν ἐν ἀγνοίᾳ αὐτῆς ἐνεργούντων, ἀλλ’ ὅταν περιέρχωνται εἰς γνῶσιν τῆς Κυβερνήσεως ὡρισμένα γεγονότα καὶ αὕτη σιωπᾷ, ἢ ὑπεκφεύγει, ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης ἀρχίζει ἡ εὐθύνη αὐτῆς. Ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἄνευ λόγου ἢ διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, οὔτε νὰ ἐπιδοκιμάσω, ἀρνεῖται νὰ δώσῃ ἱκανοποίησιν εἰς ἀδικηθεῖσαν κοινωνίαν, εἰς τὸν νόμον αὐτόν, καὶ περιμένει νὰ ἐξακριβώσῃ δῆθεν δι’ ἀτελευτήτων ἀνακρίσεων τὴν ἀλήθειαν ἐπὶ γεγονότων ἀναντιῤῥήτων καὶ καταφανῶν, μοὶ φαίνεται ὅτι τοῦτο εἶναι καθαρὰ ὑπεκφυγή, ἀφοῦ μάλιστα αὐτὸς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὁμολογεῖ ὅτι ἐν τῇ ἐκθέσει, τὴν ὁποίαν ἀπέστειλεν ὁ ἁρμόδιος...

§91ΠΟΛΛΟΙ. Ποῖος ἁρμόδιος;

§92ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ Μοίραρχος.

§93ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ, λέγω, ὁμολογεῖ ὅτι κατὰ τὰς ἐκθέσεις τῶν ἁρμοδίων βεβαιοῦται ὅτι ὁ καταγγελλόμενος ἀξιωματικὸς διέπραξε τὰ καταγγελλόμενα ἀνομήματα.

§94ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι ὅμως ὅσα ὑμεῖς εἴπετε, ἀλλὰ ἄλλα μικρότερα.

§95ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὥστε διέπραξε καὶ ἄλλα; (γέλως).

§96ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀξιωματικὸς ἐκεῖνος ἀποδεικνύεται ὅτι παρεξετράπη.

§97ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Αὐτὸ τοῦτο εἶπον, ἀλλὰ λέγω ὅτι δὲν βεβαιοῦται ὅτι διέπραξεν ὅσα καταγγέλλει ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Πατρῶν, ἐξ ἐσφαλμένων βεβαίως πληροφοριῶν.

§98ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς βεβαιῶ περὶ τῆς ἀληθείας ἁπασῶν τῶν καταγγελθεισῶν πράξεων· ἀλλ’ ἂν ὑποθέσωμεν ὅτι ἀληθεύουσι μόνον ὅσα ἡ ὑπηρεσία σᾶς πληροφορεῖ, ταῦτα ἀρκοῦσιν ὅπως σᾶς ἐπιβάλωσι τὸ καθῆκον νὰ λάβητε συντόνως μέτρα πρὸς περιστολὴν τῶν περαιτέρω παρεκτροπῶν καὶ τιμωρίαν τῶν ἤδη τετελεσμένως. Ἡ ἀνάκρισις, περὶ ἧς ὁμιλεῖτε, οὐδόλως ἦτο ἀναγκαία, ὅπως βεβαιωθῶσι κατηγορίαι καταφανεῖς, αἵτινες μάλιστα ἔπρεπε νὰ εἰσαχθῶσι δι’ ἀπ’ εὐθείας κλήσεως εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον ἡ ἀπόφασις τοῦ ὁποίου θὰ ἔλυε τὸ ζήτημα· ἀλλὰ πρὸ παντὸς ἄλλου φρονῶ, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀνακληθῇ ἀμέσως ἐκεῖθεν ὁ καταγγελλόμενος. Δὲν ἀνέγνωσα, κύριοι, τὸ ἀντίγραφον τῆς ὑποβληθείσης καταγγελίας, ἐν ᾗ λεπτομερῶς ἀναφέρονται καὶ περιγράφονται τὰ τελεσθέντα, διότι δὲν ἐπεθύμουν νὰ κουράσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω ὅτι καὶ πρὸ τοῦ πέρατος τῶν ἀνακρίσεων ἀπαραίτητον εἶναι ν’ ἀνακληθῇ ὁ μηνυόμενος ἀξιωματικὸς ἐκ τῆς ἐπαρχίας, ἐν τῇ ὁποίᾳ, καθὰ ὁμολογεῖται καὶ παρὰ τῶν προϊσταμένων του, παρεξετράπη. Εἰς τὸ ἕτερον ζήτημα, περὶ οὗ ἐπηρώτησα τὴν Κυβέρνησιν, τῆς ἐνοικιάσεως τουτέστι τῶν ἀδηλώτων ἐκτάσεων, προκαλῶ πλειότερον τὴν προσοχήν σας. Δὲν πρόκειται περὶ παρωνυχίδος, ἀλλὰ περὶ σπουδαίας ζημίας τοῦ Δημοσίου καὶ περὶ καταχρήσεων ἴσως, ἃς ἡ Κυβέρνησις ἠδύνατο νὰ ἀποκαλύψῃ, ἐὰν ἤθελεν, ἀφοῦ τῇ δίδομεν τόσα στοιχεῖα ἀλλ’ ὅταν μία Κυβέρνησις τυπικῶς μόνον θέλει ν’ ἀπαντήσῃ εἰς μίαν ἐπερώτησιν, ἵνα παραστήσῃ τὰ πράγματα ἐν τάξει γενόμενα καὶ καλῶς ἔχοντα, καμμία βεβαίως δυσκολία δὲν ὑπάρχει πρὸς τὸ τυπικὸν τοῦτο ἔργον: τὰ ἔγγραφα ποτὲ δὲν λείπουν πρὸς δικαιολόγησιν τοιούτων πράξεων, ἀλλ’ ἐντούτοις καὶ ὑπὸ τὰ τακτικώτερα ἔγγραφα κρύπτονται πολλάκις ἀνομήματα, ἅτινα εὐκόλως ἀνακαλύπτει ὁ θέλων τὴν ἀλήθειαν, ὁ ἐπιζητῶν τὸ φῶς. Ὅστις δὲν ἀγνοεῖ τὴν ἐπαρχίαν Πατρῶν, ὅστις γνωρίζει τὰς ἀπεράντους πεδιάδας ἑνὸς καὶ μόνου αὐτῆς δήμου, αὐτὸς θὰ αἰσθανθῇ ἀπορίαν δυσεξήγητον, πῶς εὑρέθησαν Ἀρχαὶ νὰ προτείνουν ἔγκρισιν ἐνοικιάσεως ἐκτάσεως χιλιάδων στρεμμάτων τοῦ δήμου Δύμης ἀντὶ δραχμῶν 500, ἐκεῖνος θὰ ἀπορήσῃ πῶς ἡ Κυβέρνησις, ἀφοῦ λαμβάνει γνῶσιν δι’ ἡμῶν τῶν κατὰ τὴν ἐνοικίασιν ταύτην, δὲν αἰσθάνεται τὸ ἐνδιαφέρον νὰ ἐξετάσῃ τὴν ὑπόθεσιν, ἀλλὰ προσπαθεῖ διὰ τῶν ἐγγράφων νὰ δικαιολογήσῃ τυπικῶς τὰ κατ’ οὐσίαν ἀδικαιολόγητα.

§99Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ποία εἶναι ἡ ὅλη περιφέρεια τοῦ δήμου;

§100ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. 110,000 στρέμματα, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, περιλαμβανομένης καὶ τῆς δασικῆς περιφερείας. Ὁ δημόσιος γεωμέτρης, καταμετρήσας πέρυσι τὰς ἀδηλώτους ἐκτάσεις τριῶν μόνον χωρίων τοῦ δήμου Δύμης, ἀνεῦρε σπουδαίαν ἔκτασιν ἀδηλώτων γαιῶν καὶ ἐξέδωκεν 800 πρωτόκολλα. Ὅταν πρόκειται λοιπὸν περὶ τοιαύτης τινὸς ἐνοικιάσεως, εἰς τί δύνανται νὰ χρησιμεύσουν αἱ παραστάσεις τῶν Ἀρχῶν, εἰς τί ἡ ἔγκρισις, ἕνεκεν τῆς ὁποίας θεωροῦσι τὸ πρᾶγμα τετελεσμένον, ἀφοῦ προσβάλλομεν τὴν ἐνοικίασιν εἰς τὰ θεμελιώδη αὐτῆς στοιχεῖα, ἅτινα ἀπαιτοῦνται πρὸς ὕπαρξιν ἰσχυρᾶς συμβάσεως; Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μᾶς εἶπεν ὅτι ἡ καταμέτρησις θὰ βεβαιωθῇ διὰ πρωτοκόλλων, ὥστε καὶ τὸ Δημόσιον θὰ φωτισθῇ καὶ οἱ κάτοχοι δὲν θὰ ὑποκύψουν εἰς αὐθαίρετον φορολογίαν. Ὅστις γνωρίζει τὰ πράγματα, ἐκεῖνος ἐννοεῖ τί θὰ εἴπῃ ἡ λέξις πρωτόκολλον διὰ τοὺς δυστυχεῖς χωρικούς· ὥστε ἀντὶ νὰ ἐξαλείψῃ τοὺς φόβους μου, ἔτι περισσότερον τοὺς ἐπηύξησε διὰ τῆς ἀναμνήσεως τῶν πρωτοκόλλων ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ἡ φοβερωτέρα μάστιξ διὰ τοὺς χωρικούς εἰσι τὰ πρωτόκολλα. Τὰ πρωτόκολλα συντάσσονται αὐθαιρέτως καὶ ἀσυνειδήτως, καὶ διὰ τοῦ μέσου ἀκριβῶς τῶν πρωτοκόλλων τελοῦνται εἰς κολοσσιαίας διαστάσεις τὰ ὄργια τῶν ἀπαριθμητῶν πρὸς καταπίεσιν τῶν χωρικῶν.

§101ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὰ πρωτόκολλα κοινοποιοῦνται εἰς τοὺς χωρικοὺς καὶ δύνανται οὗτοι νὰ τὰ προσβάλουν, ἐὰν δὲν εἶναι ἀκριβῆ.

§102ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ διακόπτων με κ. βουλευτής, μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν κατοικεῖ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Σπανιώτατα, κ. συνάδελφε, ὁ χωρικὸς λαμβάνει ἐγκαίρως γνῶσιν τοῦ πρωτοκόλλου. Ἀλλὰ καὶ ἂν παραδεχθῶμεν ὅτι ἡ κοινοποίησις τοῦ πρωτοκόλλου γίνεται ἐγκαίρως καὶ νομίμως, τί νὰ πράξῃ ὁ δυστυχὴς χωρικός; νὰ κάμῃ ἀνακοπήν; Μάταιον τοῦτο, διότι τὸ πρωτόκολλον εἶναι διοικητικῶς ἐκτελεστόν· ὁ Ταμίας ἀπαιτεῖ τὴν εἴσπραξίν του καὶ σᾶς παρηγορεῖ, ὅτι, ἀφοῦ πληρώσητε, ἔχετε ἀγωγὴν κατὰ τοῦ Δημοσίου περὶ ἐπιστροφῆς τῶν χρημάτων, ὡς ἀχρεωστήτως πληρωθέντων. Ἀλλὰ διὰ νὰ κάμῃ ἀνακοπὴν πρωτοκόλλου ὁ χωρικὸς εἰς τὸ Εἰρηνοδικεῖον, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ κοινοποιήσῃ καὶ εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, θὰ ὑποβληθῇ εἰς ἔξοδα, τὰ ὁποῖα συλλογιζόμενος παραιτεῖται παντὸς δικαστικοῦ ἀγῶνος· διότι, ἄν ποτε δικαιωθῇ, ἄν ποτε νικήσῃ δικαστικῶς, ἡ νίκη αὕτη θὰ εἶναι Καδμεία. Νὰ προσβάλλῃ τὸ πρωτόκολλον ἐπὶ πλαστότητι; Αἱ Εἰσαγγελίαι σας ἀπὸ τοιαύτας μηνύσεις εἶναι πλήρεις, ἀλλ’ οὐδεμία ποτὲ τούτων ἀνέδυσεν εἰς τὴν ἐπιφάνειαν τοῦ ἀκροατηρίου ἐκ τοῦ βυθοῦ τῶν Εἰσαγγελικῶν γραφείων, οὐδεὶς δὲ ποτὲ ἐτιμωρήθη ἐπὶ ἐκδόσει πλαστοῦ πρωτοκόλλου. Τὰ πρωτόκολλα μὴ τὰ ἀναφέρητε, σᾶς παρακαλῶ, κύριοι, διότι ἐπαναλαμβάνω ὅτι εἶναι μάστιξ, ἐπὶ τῆς ὁποίας θέλω γενικώτερον προκαλέσει τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις τῶν ἐπετείων φορολογικῶν Νόμων, ἵνα δυνηθῶμεν καὶ ἐξεύρωμεν τρόπον βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων προσόδων ἄνευ τῆς παρεμβάσεως τῶν πρωτοκόλλων, ἅτινά εἰσι πληγαὶ τοῦ Φαραὼ διὰ τοὺς ἐν τοῖς χωρίοις συμπολίτας μας.

§103ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Πληρέστατα συμφωνῶ. Τὰ πρωτόκολλα κατήντησαν βιομηχανία πρὸς πλουτισμὸν τῶν καταρτιζόντων αὐτά· αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια.

§104ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀμφιβολία.

§105ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἀφοῦ μάλιστα αἱ Ἀρχαὶ αἱ δημόσιαι ἀντιπροσωπεύονται εἰς τὴν ἀπαρίθμησιν ὑπὸ τῶν ἐνοικιαστῶν, σᾶς ἀφίνω νὰ ἐννοήσητε τί γίνεται.

§106ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ νὰ ἐπανέλθω εἰς τὸ ζήτημα, προκαλῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς ἐνοικιάσεως, περὶ ἧς ὁ λόγος, ἀδιαφορῶν περὶ τῶν πληροφοριῶν τοῦ Ἐφόρου, ἃς θεωρῶ ἀνακριβεῖς. Τὸν Νομάρχην καὶ Ταμίαν μὴ ἀναμιγνύετε, παρακαλῶ, ἵνα περιπλέξητε τὴν ὑπόθεσιν, διότι οὗτοι τυπικῶς μόνον συμμετέχουν εἰς τὴν ἐνοικίασιν, εἰς ἣν κυρίως ἁρμόδιος εἶναι ὁ Ἔφορος. Ἡ ἐνοικίασις αὕτη ὡς ἐνεκρίθη ἐγένετο πρὸς βλάβην τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου καὶ καταπίεσιν τῶν χωρικῶν, ἀποτελεῖ δὲ σκάνδαλον ἐν τῇ κοινωνίᾳ τῶν Πατρῶν, ἥτις, ὡς ἀντελήφθην, δὲν θεωρεῖ τὸ πρᾶγμα ἀθῶον. Τί πλειότερον θέλετε νὰ σᾶς εἴπω;

§107ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Προσβάλλοντες μόνην τὴν πρᾶξιν τῆς ἐνοικιάσεως δύνασθε νὰ εἴχετε δίκαιον, ἀλλὰ ὁμιλοῦντες καὶ περὶ καταληστεύσεως τῶν χωρικῶν δὲν τὸ βλέπω· διότι, ἐὰν οἱ ἐνοικιασταὶ ἔδιδον ἀνάλογον τὸ μίσθωμα, ἤθελον εἶσθαι ὀλιγώτερον λῃστρικοί;

§108ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ δοθῇ ἀνάλογον ἐνοίκιον, δὲν θὰ εἴχομεν ἐνοικιαστὰς καὶ τότε δὲν θὰ ἐφορολογοῦντο δωρεὰν οἱ χωρικοὶ πρὸς πλουτισμὸν τῶν ἐνοικιαστῶν ἐπὶ γελοίᾳ ὠφελείᾳ τοῦ Δημοσίου.

§109ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡμιλήσατε περὶ καταδολιεύσεως τοῦ Νόμου.

§110ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως· περὶ τῆς ἐν τῇ ἐνοικιάσει καταδολιεύσεως τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου· προσθέτω μάλιστα ὅτι κατὰ τὸν νόμον ἡ ἐνοικίασις δὲν ἦτο ὑποχρεωτική.

§111ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἄρα ἐψηφίσαμεν τὸν Νόμον διὰ νὰ μὴ τὸν ἐφαρμόσωμεν; Ἠδυνάμεθα, ἐπειδὴ ὁ νόμος δὲν εἶναι τῆς ἰδικῆς μας πρωτοβουλίας, ν’ ἀφήσωμεν αὐτὸν νὰ κοιμηθῇ· ἀλλ’ ἐνομίσαμεν, ὅτι ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τὸν ἐφαρμόσωμεν. Ὁ νόμος συνετάχθη παρ’ ἄλλων. Ἐψηφίσθη παρ’ ἐμοῦ ἐν τῇ ἀντιπολιτεύσει ὑπάρχοντος. Τὸν νόμον ἐκεῖνον ἐν πάσῃ εἰλικρινείᾳ ἐφηρμόσαμεν, καὶ μάλιστα ἐν τριπλῇ δημοπρασίᾳ σύμφωνα μὲ τὰ πρωτόκολλα τῶν Ἀρχῶν· οὐδὲν ἄλλο ἠδυνάμεθα νὰ πράξωμεν, ἐκτὸς ἐὰν ἠθετοῦμεν τὸν νόμον τὸν ψηφισθέντα.

§112ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν εἶναι ἀληθὲς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς, διότι οὐδεμία διάταξις νόμου τινὸς λέγει, ὅτι ἀφίεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα ν’ ἀφήσῃ νὰ κοιμηθῇ διάταξίς τις τοῦ νόμου.

§113ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀκριβῶς καὶ ἐγὼ τὸ αὐτὸ λέγω.

§114ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις χρεωστεῖ νὰ ἐκτελῇ τοὺς νόμους, ὁ δὲ κύριος Πρωθυπουργὸς, ἐὰν φρονῇ ὅτι ὁ νόμος ἀντιστρατεύεται πρὸς τὰ Δημόσια συμφέροντα, ἢ δὲν συντελεῖ πρὸς τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει, ἔχει μίαν δύναμιν, νὰ φέρῃ νόμον εἰς τὴν Βουλήν.

§115ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀκριβῶς αὐτὸ εἶπον.

§116ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τί πταίουν οἱ δυστυχεῖς καὶ ἀθῶοι νόμοι, ὅταν καταδολιεύωνται ἐν τῇ ἐφαρμογῇ; Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ τοῦ νόμου.

§117ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ τοῦ νόμου πρόκειται, διότι ὡμιλήσατε περὶ πρωτοκόλλων, ὡς μάστιγος τοῦ λαοῦ. Ἀλλ’ ἐνταῦθα δὲν πρόκειται περὶ πρωτοκόλλων ἐν γένει, διότι τὰ πρωτόκολλα, περὶ τῶν ὁποίων ὡμιλήσατε, δὲν ἀφορῶσι τὰ πρωτόκολλα τὰ ἀναφερόμενα εἰς ζῶα καὶ ποίμνια εἰς τὰ δάση· ἐνταῦθα πρόκειται περὶ γαιῶν, ἐκεῖνος δὲ, ὅστις κατεμέτρησε κακῶς ἢ ἐπλαστογράφησεν, εἶναι δυνατὸν νὰ διαψευσθῇ διὰ νέας καταμετρήσεως.

§118ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡμίλησα περὶ τῶν ματαίων τούτων κατὰ τῶν πρωτοκόλλων δικαιωμάτων.

§119ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ νόμος δὲν ἀπαιτεῖ πρωτόκολλα.

§120ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ ἄρθρον 20 ζητεῖ πρωτόκολλα.

§121ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐνταῦθα πρόκειται περὶ τῶν πρωτοκόλλων, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλον αἱ Ἀρχαὶ τῶν Πατρῶν· αὐταὶ εἶναι πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ὁ Πρωθυπουργὸς ἐζήτησε νὰ λάβῃ ἀπὸ τὰς Ἀρχάς.

§122ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω τὴν ἀπορίαν μου ἢ μᾶλλον τὸν θαυμασμόν μου διὰ τὴν τόλμην, μεθ’ ἧς ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς μετατοπίζει τὸ ζήτημα· ἐγὼ ὁμιλῶ περὶ τῆς ἐπιβλαβεστάτης ἐνοικιάσεως, καὶ θέλουν τεχνηέντως νὰ μᾶς παρασύρουν εἰς τὴν συζήτησιν περὶ τοῦ νόμου. Ἄφετε πλέον, παρακαλῶ, αὐτὰς τὰς περιστροφὰς, ἀναξίας σπουδαίας συζητήσεως, καὶ λάβετε πρόνοιαν ἂν ὄχι περὶ τῶν πιεζομένων χωρικῶν, ὧν τὰ παθήματα δὲν σᾶς συγκινοῦν, τοὐλάχιστον περὶ τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου, ὧν ἐτάχθητε ἄγρυπνος φρουρὸς καὶ φύλαξ. Ἐπειδὴ εἶμαι ἐπὶ τοῦ βήματος, ἐπιλαμβάνομαι τῆς εὐκαιρίας, ὅπως ἀπευθύνω καὶ ἑτέραν ἐπερώτησιν. Ἐνθυμεῖσθε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι συζητουμένου τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀνυποτάκτων, ἐθεωρήθη καλὸν ὅπως ἀπαλειφθῇ καὶ ἀπηλείφθη ἡ ἐν αὐτῷ ὑπάρχουσα τότε διάταξις, ἡ ἐπιτρέπουσα τὰς προσφυγὰς αὐτῶν καὶ κανονίζουσα τὰ τῆς σχετικῆς διαδικασίας. Ἐν τούτοις πληροφοροῦμαι ὅτι τοιαῦται αἰτήσεις προσφυγῶν ὑπεβλήθησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ἐλήφθησαν παρ’ αὐτοῦ ὑπ’ ὄψιν, ἀπαλλαγέντων πολλῶν ἀνυποτάκτων. Τὴν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου παραδοχὴν τοιούτων αἰτήσεων θεωρῶ ἄντικρυς ἐναντίαν εἰς τὸν νόμον, καὶ παρακαλῶ τὸν ἁρμόδιον ὑπουργὸν νὰ δώσῃ τὰς δεούσας ἐξηγήσεις περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου.

§123ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅτε εἴχομεν ὑποβάλει τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀνυποτάκτων, ἐθεωρήσαμεν καλὸν — ἐκ τῶν συζητήσεων μάλιστα ἐλάβομεν τὸ ἐνδόσιμον, διότι ἐν τῷ ἀρχικῷ σχεδίῳ δὲν εἴχομεν συμπεριλάβει τὴν διάταξιν — ἐθεωρήσαμεν καλὸν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου νὰ κανονίσωμεν καὶ τὸ θέμα πῶς θὰ δικάζωνται αἱ προσφυγαί. Ἀλλ’ αἱ συζητήσεις ἀπέδειξαν, ὅτι εἶναι λίαν δυσχερὴς ὁ κανονισμὸς διὰ νόμου τῆς διαδικασίας περὶ τῶν προσφυγῶν, καὶ διὰ τοῦτο ἀπεφασίσαμεν νὰ παραιτηθῶμεν τοῦ διὰ τοῦ νόμου κανονισμοῦ καὶ ἀφήκαμεν τὰ πράγματα ὡς εἶχον καὶ πρότερον, ἤτοι τὸν Ὑπουργὸν λύοντα τὰ ζητήματα τῶν προσφυγῶν. Ἐπειδὴ δὲ ὁ Ὑπουργὸς λύων τὰ τοιαῦτα ζητήματα πρέπει νὰ ὁδηγῆται ὑπὸ διαδικασίας τινὸς, ἐθεώρησα ἐν τῇ ἐκτελέσει ὡς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι ἔπρεπε ν’ ἀναθέσω τὸ ἔργον τοῦτο εἰς ἐπιτροπὴν, ἥτις ἐκ τοῦ νόμου οὐδεμίαν ἔχει ἐξουσίαν, ἀλλ’ ἥτις εἶναι συμβουλευτικὴ τοῦ Ὑπουργοῦ. Συμβουλευτικὰς δὲ ἐπιτροπὰς δύναται πάντοτε ὁ Ὑπουργὸς νὰ συνιστᾷ. Συνεστήθη ἄρα τοιαύτη ἐπιτροπὴ ἐκ τοῦ Τμηματάρχου ἐπὶ τοῦ προσωπικοῦ, τοῦ διευθύνοντος καὶ τὸ στρατολογικὸν, ἐκ τοῦ Τμηματάρχου ἐπὶ τοῦ ὑγιειονομικοῦ καὶ ἐκ τοῦ νομικοῦ συμβούλου τοῦ προσκεκολλημένου εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Τὴν γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς, ὁ,τιδήποτε αὕτη συνέστησεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ἐγὼ, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐξετέλεσα ἄνευ ἄλλης ἐξετάσεως, διότι φρονῶ, ὅτι δὲν εἶναι εἰς θέσιν ὁ Ὑπουργὸς νὰ κρίνῃ κάλλιον τῆς ἐπιτροπῆς. Νομίζω, ὅτι τὰ πρόσωπα, τὰ ἀποτελοῦντα τὴν ἐπιτροπὴν, εἶναι τὰ καταλληλότερα, ὅτι ἡ διαδικασία αὐτῶν εἶναι ἡ καταλληλοτέρα· ἑπομένως ὅ,τι ταῦτα συνίστων, ἀνεξελέγκτως τὸ ἀπεδεχόμην. Οὗτος εἶναι ὁ τρόπος, καθ’ ὃν δικάζονται αἱ προσφυγαὶ συμφώνως πρὸς τὸν νόμον, ὅστις ἀνέθηκεν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τὴν ἀπόφασιν περὶ τῶν παραπόνων.

§124ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἐπρόκειτο, κύριοι, περὶ ζητήματος συζητηθέντος πρὸ πολλοῦ χρόνου, ἠδυνάμην νὰ ὑποθέσω ὅτι ἡ μνήμη μὲ ἀπατᾶ· ἐὰν ἤμην παρὼν μόνος ἐγὼ ἐν τῇ τότε περὶ τοῦ ζητήματος τούτου συζητήσει, βεβαίως θὰ ἐδίσταζον νὰ διαμφισβητήσω τὴν ἀκρίβειαν τῶν λόγων τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ· ἀλλ’ εὐτυχῶς καὶ τὸ ζήτημα συνεζητήθη πρὸ ὀλίγων μηνῶν καὶ πάντες εἴμεθα τότε παρόντες, καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι ἐνθυμούμεθα τὰ λαβόντα χώραν. Δὲν ἐλησμονήσατε, κύριοι, ὅτι τὸν Μάϊον ἡ Κυβέρνησις ὑπέβαλε νομοσχέδιον κανονίζον τὰ τῶν ἀνυποτάκτων τῆς τελευταίας ἐπιστρατείας· ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἐκείνῳ ὑπῆρχε ἀκροτελεύτιον ἄρθρον, δι’ οὗ συνιστᾶτο ἐπιτροπὴ καὶ διαδικασία, ὁρίζουσα τὸν τρόπον τῆς ἐκδικάσεως τῶν αἰτήσεων, αἵτινες, καθὰ ἦτο προσδοκώμενον, θὰ ὑπεβάλλοντο ὑπὸ τῶν ἀνυποτάκτων ὅπως δικαιολογήσωσι τὴν ἀνυποταξίαν των καὶ ἀπαλλαγῶσι τῶν συνεπειῶν ταύτης. Κατὰ τοῦ ἄρθρου τούτου τοῦ νομοσχεδίου πολλοὶ πολλὰ ἀντέταξαν· τελευταῖον δ’ ἐγὼ ὑπέβαλον πρότασιν, ὅπως ἀπαλειφθῇ καὶ ἀπαγορευθῶσιν ἀπολύτως αἱ προσφυγαὶ τῶν ἀνυποτάκτων, τοῦθ’ ὅπερ καὶ ἐγένετο, διότι καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀνεγνώρισαν ὁμοφώνως τὸ εὔλογον τῶν παρατηρήσεών μου. Ταῦτα πάντα προκύπτουσι σαφῶς ἐκ τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν, ἅτινα θὰ ἀναγνώσω, ἵνα μὴ μείνῃ ἀμφιβολία εἰς οὐδενὸς τὴν συνείδησιν περὶ τῆς ἀληθείας τῶν λόγων μου, ἣν ἐτόλμησαν νὰ διαμφισβητήσωσιν ἐκεῖνοι, οἵτινες ὡς ἐκ τῆς ὑψηλῆς θέσεώς των εἶχον καθῆκον μετὰ περισσοτέρας εὐλαβείας νὰ προσέρχωνται πρὸς αὐτήν. Ἐνθυμοῦμαι δὲ, κύριοι, οὐ μόνον τὴν ῥητὴν ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ καὶ τὰς σκέψεις, αἵτινες ἤγαγον ἡμᾶς εἰς τὸ συμπέρασμα, νὰ κλείσωμεν τὴν θύραν τῶν προσφυγῶν· εἴπομεν ὅτι, ἀφοῦ διὰ τοῦ νόμου καταργοῦμεν τὴν ποινὴν τῆς διετοῦς φυλακίσεως, ἥτις θὰ ἐπεβάλλετο κατὰ τῶν ἀνυποτάκτων, ὑποχρεοῦμεν δ’ αὐτοὺς μόνον εἰς ὑπηρεσίαν ὅσην ἐξετέλεσαν οἱ ἐκ τῆς αὐτῆς ἡλικίας κληθέντες καὶ προσελθόντες, δὲν εἶναι οὐδὲ δίκαιον, οὐδὲ πολιτικὸν, ν’ ἀπαλλάξωμεν αὐτοὺς καὶ τῆς ὑπηρεσίας ταύτης ἐπὶ τῇ προσαγωγῇ οἱουδήποτε πιστοποιητικοῦ, δι’ οὗ θὰ προσεπάθουν ν’ ἀποδείξωσιν, ὅτι ἐξ ἀνωτέρας βίας ἐκωλύθησαν νὰ προσέλθωσιν ὅτε ἐκλήθησαν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ. Διὰ τῆς θύρας τῶν προσφυγῶν θὰ εἰσήρχοντο ὅλοι οἱ ἀνυπότακτοι μὲ ἓν πιστοποιητικὸν εἰς χεῖρας, προβάλλοντες, ὁ μὲν ἀσθένειαν, ὁ ἕτερος ἀπουσίαν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, ὁ τρίτος διαμονὴν ἐν φυλακαῖς καὶ ὁ ἄλλος δὲν γνωρίζω τι, καὶ θὰ μᾶς ἐζήτουν νὰ τοὺς ἀπαλλάξωμεν πάσης ὑπηρεσίας. Ἀλλ’ ἦτο τοῦτο δίκαιον; Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ τῆς διετοῦς φυλακίσεως, βεβαίως ὁ ἀποδεικνύων ἀνωτέραν βίαν ἀνυπότακτος θὰ ἦτον ἄδικον, θὰ ἦτον ἐντελῶς σκληρὸν νὰ ὑποβληθῇ εἰς ταύτην, διότι τοῦτο θὰ ἀντέκειτο εἰς τὰς θεμελιώδεις ἀρχὰς τοῦ δικαίου. Ἀλλ’ ἀφοῦ, εἴπομεν, ἡ ποινὴ κατηργεῖτο, αἱ τοιαῦται προφάσεις τῶν ἀνυποτάκτων, ὅπως ἀπαλλαχθῶσι καὶ αὐτῆς τῆς ὀλιγομήνου ὑπηρεσίας, θὰ ἦτον ἐντελῶς ἄτοπον νὰ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψιν. Ἐλέγομεν εἰς τοὺς ἀνυποτάκτους: ἦσο ἀσθενὴς ὅτε ἐκλήθης νὰ ὑπηρετήσῃς, ἦσον ἐν φυλακαῖς, ἀπουσίαζες ἐν τῷ ἐξωτερικῷ; πολὺ καλὰ, τὸ δεχόμεθα, δὲν σοῦ ἐπιβάλλομεν οὐδεμίαν ποινὴν, ἀλλὰ πρόσελθε νὰ ὑπηρετήσῃς ὅσον χρόνον ὑπηρέτησαν καὶ οἱ συνάδελφοί σου, καὶ πρέπει νὰ ὑπηρετήσῃς καὶ διὰ νὰ ἐξασκηθῇς καὶ ν’ ἀποτίσῃς τὴν ὑποχρέωσίν σου ταύτην πρὸς τὴν πατρίδα σου. Ταῦτα λέγοντες καὶ ἀποφασίζοντες, κύριοι, ἠδικοῦμεν τοὺς ἀνυποτάκτους; οὐδαμῶς· διότι οὐ μόνον οὐδεμίαν ποινὴν ἐπεβάλλομεν εἰς αὐτοὺς, ἀλλ’ ἀπ’ ἐναντίας τοὺς ἐκαλοῦμεν νὰ ὑπηρετήσωσιν ὑπὸ εὐχερεστέρους καὶ ἀνετωτέρους ὥρους ἐκείνων, ὑφ’ οὓς ὑπηρέτησαν οἱ συνάδελφοί των. Οὗτοι ὑπηρέτησαν ἐν καιρῷ χειμῶνος, ἐν καιρῷ κακουχιῶν καὶ στερήσεων γυμνοὶ καὶ ἀνυπόδητοι, προσελθόντες νὰ θύσωσι τὴν ζωὴν των ὑπὲρ τῆς πατρίδος, ἐνῷ οἱ ἀνυπότακτοι θὰ προσήρχοντο νὰ ὑπηρετήσωσι τὸν αὐτὸν χρόνον, ἀλλ’ ἀπηλλαγμένοι ὅλων τῶν στερήσεων καὶ τῶν κακουχιῶν καὶ τῶν κινδύνων, οὓς ὑπέστησαν οἱ εὐπειθεῖς συνάδελφοί των. Ἕτερος λόγος, δι’ ὃν ἡ Βουλὴ ὁλόκληρος ἀντετάχθη κατὰ τῆς διατάξεως, ἥτις ἐπέτρεπε τὰς προσφυγὰς τῶν ἀνυποτάκτων, ὑπῆρξε καὶ ὁ μέγας ἀριθμὸς αὐτῶν, ὑπερβαινόντων τὰς 20,000. Φαντασθῆτε ποῖον κυκεῶνα θὰ ἠνοίγομεν, εἰς ποίαν κίνησιν θὰ ἐθέτομεν τοὺς ἐπιστράτους καὶ τοὺς ὑπὲρ αὐτῶν ἐνδιαφερομένους, ὅπως ἀποκτήσωσι πιστοποιητικὸν καὶ ἐπιτύχωσι τὴν παραδοχὴν τῆς περὶ ἀπαλλαγῆς αἰτήσεώς των. Φαντασθῆτε ὁποίαν σωρείαν ψευδῶν πιστοποιητικῶν θὰ εἴχομεν, χωρὶς νὰ δυνάμεθα νὰ ἐξελέγξωμεν τὴν ἀλήθειαν τοῦ περιεχομένου αὐτῶν, ποίαν δὲ πολυάσχολον ἐργασίαν τῶν ἐπιτροπῶν θὰ παρεσκευάζομεν ἐπὶ χιλιάδων αἰτήσεων, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ἀπεφάσιζον αἱ τύχαι καὶ τὰ μέσα, σπανίως δὲ, ἵνα μὴ εἴπω οὐδέποτε, τὸ δίκαιον, τοῦ ὁποίου ἡ ἐξεύρεσις, καὶ ἂν εἰληκρινῶς καὶ ἀμερολήπτως ἐπεζητεῖτο, θὰ ἦτον ἀδύνατος. Αὐτὰς τὰς σκέψεις προέβαλον τότε, κύριοι, ἃς ἐκ περισσοῦ ὑπέμνησα, καὶ τὰς ὁποίας κρίνασαι καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις ὡς ὀρθὰς, ἀπεφάσισαν τὴν ἀπάλειψιν τῆς ἐπιτρεπούσης τὰς προσφυγὰς τῶν ἀνυποτάκτων διατάξεως. Αὐτὸς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μετὰ τὰς παρατηρήσεις μου ἀνελθὼν ἐπὶ τοῦ βήματος ἐπεδοκίμασε τὴν γνώμην μου καὶ συνῄνεσεν εἰς τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ἄρθρου, τὸ ὁποῖον καὶ ἀπηλείφθη. Πάντες ἑπομένως ἐπιστεύομεν, ὅτι αἱ αἰτήσεις τῶν ἀνυποτάκτων ἦσαν ἀπαράδεκτοι, ἐφρονοῦμεν ὅτι οὐδεμία τούτων, ἂν ὑπεβλήθησαν τοιαῦται, ἠδύνατο νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, καὶ τοιαύτην πληροφορίαν ἐδίδομεν εἰς τοὺς συμπολίτας ἡμῶν ἀνυποτάκτους, ὅτε ἐζήτων τὴν γνώμην ἡμῶν περὶ ὑποβολῆς αἰτήσεων πρὸς ἀπαλλαγήν των· ἀλλὰ παρ’ ἐλπίδα ἐπληροφορήθην, ὅτε ἦλθον ἐνταῦθα, ὅτι σωρεῖαι τοιούτων αἰτήσεων ὑπεβλήθησαν, καὶ πολλαὶ τούτων ἐγένοντο δεκταί. Δὲν ἐπίστευον τὸ πρᾶγμα μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης, καθ’ ἣν τὸ ἠκούσατε ὁμολογούμενον ἀπὸ τοῦ στόματος τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἐξεπλάγην τῇ ἀληθείᾳ ἐπὶ τῇ τολμηρᾷ ὁμολογίᾳ διαπραχθείσης παρανομίας, καὶ ἔτι περισσότερον, ἐπὶ τῇ τολμηροτέρᾳ δικαιολογήσει ἀδικαιολογήτων πράξεων, τελεσθεισῶν κατὰ προφανῆ παράβασιν σαφοῦς καὶ προσφάτου νόμου. Κατηργήθη, σᾶς εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, μὲ τὴν συνήθη τόλμην του καὶ μὲ τὴν δεινότητα τῆς τέχνης, ἐφ’ ᾗ διακρίνεται, τοῦ παραμορφώνειν τὰ γεγονότα καὶ τοὺς ἀριθμοὺς, κατηργήθη ἡ ἐπιτροπὴ καὶ ἡ διαδικασία, ἀλλὰ τὸ δικαίωμα τοῦ ἀποφασίζειν ἐπὶ τῶν προσφυγῶν τῶν ἀνυποτάκτων ἔμεινεν ἀκέραιον εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ τοῦ δικαιώματος τούτου ἐποιησάμην χρῆσιν. Ἀγνοῶ τῇ ἀληθείᾳ τί ν’ ἀπαντήσω εἰς τοὺς λόγους τούτους τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἀλλὰ δὲν δύναμαι ν’ ἀποκρύψω βαθύτατον τῆς ψυχῆς μου ἄλγος, ὅταν βλέπω αὐτὸν κατερχόμενον ἄχρι τοιούτου ψεύδους, δι’ οὗ πειρᾶται νὰ ἀλλοιώσῃ τὴν ἔννοιαν τῶν ἀποφασισθέντων καὶ νὰ δικαιολογήσῃ τὰ ἀδικαιολόγητα.

§125ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Πατρῶν νομίζει, ὅτι ἐγὼ διαψεύδω τὰ παρ’ αὐτοῦ λεγόμενα· ἐγὼ δὲν διαψεύδω, ὅτι ἐῤῥήθησαν παρ’ αὐτοῦ πανθ’ ὅσα ἐκθέτει, ἀλλὰ διαψεύδω τὸ κῦρος τῶν παρ’ αὐτοῦ λεγομένων. Οὗτος νομίζει, ὅτι πᾶν ὅ,τι αὐτὸς εἶπεν ἔχει κῦρος νόμου· νομίζει, ὅτι ἀφοῦ αὐτὸς προέτεινεν, ὅπως τὸ ἄρθρον τοῦ Νομοσχεδίου καταργηθῇ, ἡ δὲ Κυβέρνησις ἐδέχθη τὴν κατάργησιν, οἱ λόγοι, δι’ οὓς αὐτὸς προέτεινε τὴν κατάργησιν, ἔχουσι κῦρος νόμου. Καὶ ἂν ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ εἶχε δεχθῆ τὴν κατάργησιν τοῦ ἄρθρου διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Πατρῶν εἶχεν ἐν νῷ ἢ ἐν τοῖς χειλέοις, καὶ ἂν ἀνεγράφησαν ἐν τοῖς πρακτικοῖς, οἱ παρ’ αὐτοῦ ῥηθέντες λόγοι, καὶ αὐτὴ τῆς Βουλῆς ἡ γνώμη οὐδεμίαν θὰ εἶχε νομικὴν σημασίαν. Πρὸς τὴν Ἐκτελεστικὴν Ἐξουσίαν, προκειμένου περὶ ἐφαρμογῆς νόμου, οὐδεμίαν σημασίαν ἔχει ἡ ἁπλῆ ἔκφρασις γνώμης τῆς Βουλῆς. Ἐὰν ἡ Βουλὴ τυχὸν συνήνεσεν ὅπως διαγραφῇ τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο, πεισθεῖσα ἐκ τῶν λόγων τοῦ κυρίου βουλευτοῦ ἐκ Πατρῶν, ἐκ τούτου οὐδόλως ἕπεται, ὅτι ἡ Ἐκτελεστικὴ Ἐξουσία εἶναι δεσμευμένη περὶ τὴν ἐφαρμογὴν ἄλλου νόμου ἐκ γνώμης τῆς Βουλῆς μὴ διατυπωθείσης ἐν νομοθετικῇ διατάξει. Ἀλλὰ δὲν ἔχομεν καὶ ἐνδόσιμον ἵνα πιστεύωμεν, ὅτι ἡ Βουλὴ συνήνεσεν εἰς τὴν διαγραφὴν τοῦ ἄρθρου, περὶ οὗ πρόκειται, δι’ ὃν λόγον προέτεινε τὴν διαγραφὴν ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Πατρῶν. Τὸ πιθανώτερον εἶναι, ὅτι ἡ Βουλὴ συνήνεσεν, ὅπως ἀπαλειφθῇ τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο, διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους τὸ Ὑπουργεῖον ἐθεώρει ὡς ὑπαγορεύοντας τὸ μέτρον τοῦτο. Ἡμεῖς δὲ ἐνομίσαμεν, ὅτι ἔπρεπε ν’ ἀπαλειφθῇ, ἵνα παύσῃ ἡ ἀδιέξοδος συζήτησις· ἀνεγνωρίσαμεν, ὅτι ἐν τῇ Βουλῇ ἦτο δυσχερὲς νὰ λυθῇ ταχέως τὸ ζήτημα, ὅτι ἕκαστον διεῖπον ἴδιαι σκέψεις, καὶ ὅτι ἦτο προτιμότερον, ἀντὶ νὰ κανονίσωμεν τὸ θέμα διὰ νόμου, νὰ κανονίσωμεν αὐτὸ διοικητικῶς, συμφώνως πρὸς τοὺς καὶ τέως λειτουργοῦντας νόμους. Τὸ ζήτημα δὲν εἶναι τί εἶπεν ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Πατρῶν. Τοῦτο δύναται νὰ ἔχῃ σημασίαν διὰ τὴν φιλαρέσκειαν αὐτοῦ, οὐδεμίαν ὅμως καὶ περὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Ἂν ὁ κ. βουλευτὴς ἰσχυρίζετο, ὅτι παραβιάζεται κείμενος νόμος διὰ τοῦ τρόπου τῆς διεξαγωγῆς τῶν ὑποθέσεων, περὶ ὧν πρόκειται, ὠφείλομεν νὰ συζητήσωμεν τὸ θέμα τοῦτο. Περὶ τῶν ἀποφάσεων τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἐπὶ τῶν προσφυγῶν δύναμαι νὰ ἀπαντήσω πρὸς τὸν κύριον βουλευτήν, ὅτι ἐπὶ τῶν προσφυγῶν δύναται νὰ ἐκδίδῃ ἀποφάσεις ὁ ὑπουργός, εἴτε ἀκούων τὴν γνώμην ἐπιτροπῆς, εἴτε καὶ ἄνευ τοιαύτης γνώμης. Ὅταν δὲ ἀμφισβητηθῇ ἀπὸ τοῦ βήματος τοῦ ὑπουργοῦ τὸ δικαίωμα, ὅπως δικάζῃ προσφυγὰς εἴτε μόνος εἴτε ἀκούων τὴν γνώμην ἐπιτροπῆς, τότε θὰ ἔλθωμεν φέροντες τὸν νόμον ἐν χερσὶ καὶ θὰ ἀποδείξωμεν, ὅτι ὁ ὑπουργὸς ἤσκησε δικαίωμα καὶ τὸ ἤσκησε καλῶς, καὶ ὅτι ἐὰν δὲν ἤσκει τοιοῦτο δικαίωμα καὶ ἄφινε νὰ ὑπηρετῶσιν ἐν τῷ στρατῷ ὡς ἀνυπότακτοι ἐκεῖνοι οἵτινες καὶ ἐκ τοῦ νόμου δικαιοῦνται νὰ μὴ ὑπηρετῶσι, θ’ ἀπεδεικνύετο ἐπιλήσμων τῶν ὑποχρεώσεων, ἃς ἐπάγεται ἡ πρὸς τὸ στρατολογικὸν γραφεῖον, τὸ βεβαιοῦν τὴν ἀνυποταξίαν, σχέσις αὐτοῦ ὡς προϊσταμένου, ὀφείλοντος κατὰ τὸν κανονισμὸν νὰ δέχεται τὰ παράπονα τῶν ἰσχυριζομένων, ὅτι ἠδικήθησαν ὑπὸ τῆς ὑφισταμένης Ἀρχῆς, καὶ νὰ ἐπανορθοῖ τὸ ἀδίκημα. Τὴν παρέλειψιν ἄρα, ὅπως ἀποφασίσῃ περὶ τῶν προσφυγῶν ὁ ὑπουργὸς, ὀφείλει ν’ ἀποδείξῃ ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Πατρῶν, ἵνα πείσῃ τὴν Βουλὴν, ὅτι τὸ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργεῖον ὑπέχει εὐθύνας ἐπὶ τοῖς γενομένοις. Τὸ Ὑπουργεῖον ἀφῆκεν ἐντελῶς ἐλευθέραν τὴν ἐπὶ τῆς ἐπιτροπῆς ἐξέτασιν τῶν προσφυγῶν καὶ συμφώνως πρὸς ταύτην ἐξέδωκεν ἑκάστοτε τὴν ἀπόφασιν κατὰ τὸν νόμον. Ἐπείσθη ἐκ τοῦ νόμου, ὅτι ἠδύνατο καὶ ὤφειλε νὰ ἀποφασίζῃ ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐπὶ τῶν πρὸς αὐτὸν ἀπευθυνομένων παραπόνων κατὰ τῶν πράξεων τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου, ἐνῷ δὲ ἠδύνατο νὰ προβῇ εἰς ἀπόφασιν ἄνευ οὐδεμιᾶς συμπράξεως ἢ συμβουλῆς, ἐθεώρησεν ὅτι κάλλιον θὰ διεξῆγε τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην ἀναθέτων αὐτὴν εἰς ἐπιτροπήν. Οὐδὲν ἔδωκε δικαίωμα εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἄλλο ἢ τὸ τῆς γνωμοδοτήσεως, ἀλλὰ συμφώνως πρὸς τὴν γνωμοδότησιν ταύτην ἐξέδωκε πάντοτε τὸ Ὑπουργεῖον τὴν ἀπόφασιν αὐτοῦ. Ἐξήτασε μόνον ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ συνῆλθε νομίμως, τὴν δὲ γνώμην αὐτῆς ἀπεδέχθη πάντοτε τὸ Ὑπουργεῖον, ἔχον τὴν πεποίθησιν, ὅτι, ἐκτελοῦν τοὺς κειμένους νόμους, οὐδὲν ἔπραξεν ἐναντίον τῆς ἐν νομοθετήματι ἐκπεφρασμένης γνώμης τῆς Βουλῆς, καίτοι δύναται νὰ ᾖ ἀληθὲς, ὅτι ἔπραξε τἀναντία πρὸς τὴν γνώμην τοῦ κυρίου βουλευτοῦ ἐκ Πατρῶν, ὅστις ὅμως, ὡς ἀνήκων τῇ μειονοψηφίᾳ, δὲν δύναται ν’ ἀξιοῖ, ὅτι ἐκφράζει τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς.

§126ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τὸ δικαίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ εἶναι ἀναμφισβήτητον, καὶ τοῦτο στηρίζεται οὐχὶ εἰς τὸν στρατιωτικὸν νόμον, ἀλλὰ εἰς τὸν γενικὸν νόμον, ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα τοῦτο ὡς ἀρχηγὸς τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως.

§127ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναντιῤῥήτως, κύριοι, ἡ Ἐκτελεστικὴ Ἐξουσία ἔχει τὸ δικαίωμα καὶ τὸ καθῆκον νὰ ἐκτελῇ τοὺς νόμους τοῦ Κράτους, καὶ διὰ νὰ ἐκτελέσῃ τοὺς νόμους τοῦ Κράτους πρέπει νὰ μεριμνήσῃ νὰ ἀνεύρῃ τὴν ἀληθῆ ἔννοιαν αὐτῶν, ἤγουν νὰ ἑρμηνεύσῃ αὐτούς. Δὲν εἶναι μόνον ἴδιον τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας ἡ ἐφαρμογὴ τῶν νόμων· τὰ δικαστήρια ἰδίως αὐτὴν τὴν ἀποστολὴν ἔχουσι, νὰ ἐφαρμόζωσι τοὺς νόμους τοῦ Κράτους, ἑπομένως νὰ ἑρμηνεύωσιν αὐτούς. Ζήτημα ὅθεν ἐγεννήθη, ἐὰν, ἐν τῇ ἑρμηνείᾳ τῶν νόμων τοῦ Κράτους, δύνανται νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν αἱ περὶ τῶν νόμων αὐτῶν ἐν τῇ Βουλῇ γενόμεναι συζητήσεις. Τὸ ζήτημα τοῦτο, κατὰ τὴν μεγάλην πλειοψηφίαν τῶν συγγραφέων, πρέπει νὰ λυθῇ καταφατικῶς, καὶ διὰ τοῦτο, προκειμένου περὶ ἑρμηνείας καὶ ἐφαρμογῆς τῶν νόμων, πάντοτε τὰ δικαστήρια, καὶ οἱ συγγραφεῖς, καὶ ἡμεῖς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς συζητοῦντες προσφεύγομεν εἰς τὰς περὶ τῶν νόμων συζητήσεις, εἰς τὰς αἰτιολογικὰς ἐκθέσεις, εἰς τὰς ἀγορεύσεις τῶν ῥητόρων κτλ. ὅπως ἀκριβῶς ἐννοήσωμεν τὴν ἔννοιαν αὐτῶν. Ἑπομένως καὶ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, προκειμένου νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον τοῦτον, εἰς τὰς συζητήσεις ἔπρεπε νὰ ἀποβλέψῃ, ἵνα ἀνεύρῃ ποία εἶναι ἡ ἀληθὴς ἔννοια τοῦ νόμου ἐκείνου, τὸν ὁποῖον ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἐὰν, κύριοι, τὴν πορείαν αὐτὴν ἤθελεν ἀκολουθήσει ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νομίζω, ὅτι οὐδεμίαν ἤθελεν ἔχει ἀμφιβολίαν, ὅτι ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς καὶ ἑπομένως ἡ ἔννοια τοῦ νόμου εἶναι, ὅτι πάντες οἱ ἀνυπότακτοι, ἄνευ οὐδεμιᾶς διακρίσεως, ἔπρεπε νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν πρόσθετον ὑπηρεσίαν. Τί ἀντικείμενον, κύριοι, ἔχει ὁ νόμος οὗτος; Ἔχει ἀντικείμενόν τι προβλεπόμενον παρ’ ἄλλων νόμων τοῦ Κράτους, τοὺς ὁποίους νὰ ἐπικαλεσθῶμεν πρὸς ἑρμηνείαν ἢ συμπλήρωσιν τοῦ νόμου τούτου; οὐχί· ἐπρόκειτο περὶ μιᾶς τάξεως προσώπων, καλουμένων ἀνυποτάκτων, περὶ τῶν ὁποίων, ἀντὶ τιμωρίας, ἐλάβομεν τὸ μέτρον τῆς προσθέτου ὑπηρεσίας. Τίνες εἶναι ἐκεῖνοι, περὶ ὧν ἐλήφθη τὸ μέτρον τοῦτο; Δὲν εἶχε προηγηθῆ ἡ δίκη αὐτῶν ὅπως ἐκ τοῦ ἀποτελέσματος αὐτῆς μάθωμεν τίνες οἱ πράγματι ἀνυπότακτοι, καὶ τίνες οἱ ἐξ ἀνωτέρων κωλυμάτων μὴ προσελθόντες καὶ χαρακτηρισθέντες ὡς τοιοῦτοι. Ἐν τοιαύτῃ εὑρεθέντες θέσει διεσκέφθημεν, ἂν ἔπρεπε νὰ λάβωμεν τὸ μέτρον ἵνα πάντες οἱ ἀνυπότακτοι ὑποβληθῶσιν εἰς πρόσθετον ὑπηρεσίαν, διότι πάντες ἀπηλλάσσοντο τῶν ποινῶν, ἢ καὶ τῶν προφυλακίσεων καὶ τῆς ἐνώπιον τῶν στρατοδικείων δίκης, ἢ ἂν ἔπρεπε νὰ ἐξαιρέσωμεν τοὺς ἐξ ἀνυπερβλήτων κωλυμάτων μὴ προσελθόντας, καὶ οὕτω κατηρτίσθη ὁ νόμος οὗτος, ὅστις εἶναι αὐτοτελὴς καὶ πλήρης, καὶ ἐξ αὐτοῦ πρέπει νὰ ἐξαγάγωμεν ἂν ἐδόθη εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν δικαίωμα διακρίσεων τῶν ἀληθῶς ἀνυποτάκτων ἀπὸ τῶν μὴ τοιούτων. Ὁ νόμος οὐδὲν τοιοῦτον δικαίωμα χορηγεῖ· τοὐναντίον, ἡ γενομένη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς συζήτησις ἀποδεικνύει ὅτι πᾶσα διάκρισις ἐθεωρήθη ματαία καὶ ἄδικος· ὅτι ἡ πρόσθετος ὑπηρεσία ἐπεβλήθη εἰς ἅπαντας ἀδιακρίτως. Ὑπῆρχεν ἀληθῶς ἄρθρον εἰς τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, διατάσσον τὴν σύστασιν ἐπιτροπῆς πρὸς διάκρισιν τῶν ἀνυποτάκτων ἀπὸ τῶν ἕνεκα ἀνυπερβλήτων κωλυμάτων μὴ προσελθόντων. Ἀλλὰ καὶ τὸ ἄρθρον τοῦτο καὶ ἡ ἐπιζητουμένη διάκρισις ἐπολεμήθη. Ἐγὼ αὐτὸς ἠγόρευσα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς περὶ τούτου, καὶ εἶπον: διατί, κύριοι, προσπαθῆτε ν’ ἀνεύρητε τοὺς ἀληθεῖς ἀνυποτάκτους ἀπὸ τοὺς μὴ τοιούτους; τοῦτο εἶναι ἀνώτερον τῶν δυνάμεων καὶ τῶν μέσων τῆς Πολιτείας, προκειμένου περὶ 20,000 ἀνυποτάκτων. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνεύρῃ οἱαδήποτε ἐπιτροπή, τίς ὁ ἀληθῶς κωλυθεὶς νὰ προσέλθῃ; Ἅπαντες θὰ προσέλθωσι μὲ πιστοποιήσεις ἰατρῶν ἢ δημάρχων κτλ. Πῶς θὰ διακριθῶσι τὰ ψευδῆ τῶν ἀληθῶν; Ἔπειτα διατί ἡ διάκρισις κατ’ οὐσίαν; Καὶ ἄν τινες δὲν προσῆλθον ἐκ κωλυμάτων, διατί νὰ μὴ ὑπηρετήσουν ἤδη, ἵνα ἐξασκηθῶσι, καὶ τεθῶσιν ἐν ἴσῃ μοίρᾳ μετὰ τῶν συνηλικιωτῶν αὑτῶν; Ἕνεκα τούτων ἐπρότεινα νὰ μὴ ἐπιμείνῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν πραγματοποίησιν τῆς διακρίσεως ταύτης, καὶ κατὰ συνέπειαν νὰ ἐξαλειφθῇ τοῦ νομοσχεδίου τὸ ἄρθρον τὸ συνιστῶν τὴν ἐπιτροπὴν ἐκείνην, ἡ ὁποία ἤθελεν ἐφαρμόσῃ τὴν διάκρισιν. Ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μετὰ τὴν περὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου ἀγόρευσιν τοῦ κ. Γεροκωστοπούλου, προτείναντος νὰ διαγραφῇ τὸ ἄρθρον τοῦτο, ἠγέρθη καὶ συνήνεσε εἰς τὴν διαγραφήν. Δὲν εἶπε βεβαίως τότε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ἐπεφυλάσσετο νὰ ἐφαρμόσῃ ἕτερον τρόπον ἀνευρέσεων καὶ προσδιορισμῶν τῶν μὴ ἀνυποτάκτων. Οὐδὲν τοιοῦτον εἶπε, καὶ ὑποθέτω ὅτι τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ εἶναι ἀπόδειξις τῶν λόγων μου, ὅτι ἀπεδέχθη χωρὶς νὰ ἐπιφυλαχθῇ οὐδὲν τοιοῦτον δικαίωμα· διότι, ἂν ἡ Βουλὴ ἐδυσπίστει πρὸς ἐπιτροπὴν ἀποτελουμένην ὑπὸ πολλῶν καὶ πολλὴν παρεχόντων ἐγγύησιν προσώπων, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ συναινέσῃ νὰ ἀνατεθῇ τὸ δικαίωμα τοῦτο εἰς τὴν αὐθαίρετον κρίσιν μόνον τοῦ Ὑπουργοῦ. Ἤθελον ἐγερθῆ ἀντιῤῥήσεις κατὰ τοιούτων ἐπιφυλάξεων. Συμπεραίνω, ὅτι ὅλη ἡ γενομένη ἐν τῇ Βουλῇ συζήτησις συντελεῖ εἰς τὴν ἑρμηνείαν τοῦ νόμου, καὶ ἀποδεικνύει ὅτι καταργεῖται δι’ αὐτοῦ πᾶσα περὶ ἀνυποτάκτων διάκρισις καὶ ὅτι ἑπομένως προβὰς εἰς τοιαύτην διάκρισιν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐξήσκησε δικαίωμα, ὅπερ δυνάμει τοῦ νόμου δὲν εἶχε.

§128ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ μαρτυρία τοῦ εὐσυνειδήτου ἐκ Μαντινείας βουλευτοῦ, τοῦ μετασχόντος τότε εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, εἶναι ἱκανὴ νὰ χαρακτηρίσῃ τὰς βεβιασμένας περιστροφὰς τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ, εἰς ὃν κρίνω περιττὸν ἐπὶ τοῦ παρόντος πλειότερόν τι ν’ ἀπαντήσω. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ὅπως ὁρίσῃ ἡμέραν εἰδικῆς συζητήσεως τῆς ὑποθέσεως ταύτης, καθ’ ἣν θὰ καταφωραθῇ ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀναφανδὸν παραβιάσας τὸν νόμον· ἀλλὰ πρὸ τούτου καὶ μέχρι τῆς ἡμέρας ἐκείνης, παρακαλῶ αὐτὸν νὰ φέρῃ ὀνομαστικὸν κατάλογον κατ’ ἐπαρχίαν, δῆμον καὶ χωρίον, πάντων τῶν ὑποβαλόντων αἰτήσεις ἀνυποτάκτων καὶ τὰς ἐπ’ αὐτῶν ἀποφάσεις τοῦ ὑπουργοῦ, πρὸς δὲ ὁλόκληρον τὸν σχετικὸν φάκελλον, διὰ νὰ ἴδωμεν καὶ τὰς ἐφ’ ἑκάστης αἰτήσεως γνώμας τῆς Συμβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἣν λέγει ὁ ὑπουργὸς ὅτι κατήρτισε καὶ συνεβουλεύετο.

§129ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πρέπει νὰ ὁρισθῇ ἡ μεθαύριον ὡς ἡμέρα συζητήσεως τοῦ ἐγερθέντος τούτου ζητήματος.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρέπει νὰ φέρῃ τὸν κατάλογον πρῶτον ὁ ὑπουργός.

§131ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα· ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ προσαγωγὴ τοῦ καταλόγου, ὥστε μεθαύριον νὰ εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ συζητήσωμεν.

§132ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς βεβαιῶ, κύριοι, ὅτι μετ’ ἀνυπομονησίας ἀναμένω τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ σοβαρωτάτου τούτου θέματος, ἐφ’ οὗ θὰ προκαλέσω τὴν δικαστικὴν ψῆφόν σας, διότι δὲν πρέπει νὰ ἐπιτρέψωμεν, ἵνα ἀπροκαλύπτως ἡ Ἐκτελεστικὴ Ἐξουσία παραβιάζῃ τοὺς παρ’ ἡμῶν ψηφιζομένους νόμους. Ἵνα δὲ παρασκευασθῆτε εἰς τὴν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου κρίσιν σας καὶ ἀπόφασίν σας, σᾶς παρακαλῶ νὰ μελετήσετε ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῶν συζητήσεων τῆς Βουλῆς» τὰς σχετικὰς συζητήσεις, καὶ ἰδίως τὰς ἐν τῇ σελίδι 25ῃ, 26ῃ καὶ 42ᾳ, καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ σχηματίσητε πάντες πεποίθησιν ἀδίστακτον περὶ τῆς διαπραχθείσης τολμηρᾶς παρανομίας.

§133Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐπίστευσα, κύριοι, ὅτι διεῖπε τὰς πράξεις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἡ λογικὴ καὶ ὅτι οὗτος δὲν ἤθελε μοῦ ὑποδείξει τὸ ἐναντίον, ὅτι εἰς τὰς πράξεις του ὑπάρχει παραλογισμὸς πλήρης. Ἐρωτῶ τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ποῖον λόγον εἶχε νὰ μὴ παρουσιάσῃ τὰ ἔγγραφα, νὰ μὴ παρουσιάσῃ ἓν ἀποτέλεσμα; Περὶ τοῦ ἀποτελέσματος πρόκειται· πρόκειται νὰ ἀποδειχθῇ ἂν οἱ ἀξιωματικοὶ ἐξεπλήρωσαν τὸ καθῆκόν των, ἐὰν δὲ δὲν ἐξεπλήρωσαν τοῦτο, νὰ τιμωρηθῶσιν, ὅπως ἐτιμωρήθη ἐν Γαλλίᾳ ὁ Bazain. Δὲν ἦτο ὕβρις εἰς τὸ Κράτος τῆς Γαλλίας τὸ τοιοῦτον. Ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν εἶχεν ἄλλον λόγον, παρὰ γνωμοδοτοῦσα νὰ φέρῃ ἓν ἀποτέλεσμα. Κατὰ τί λοιπὸν θὰ βλάψῃ τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν παρουσιάζων τὰ ζητούμενα ἔγγραφα; Διὰ τῆς ἀρνήσεως ταύτης πρόκειται τὸ ἔγκλημα νὰ μείνῃ ἀτιμώρητον καὶ οἱ ἐγκληματίαι νὰ τὸ ἐπαναλάβωσι καὶ εἰς ἄλλην περίστασιν σοβαρωτέραν. Ἐὰν ἐξεπλήρωσαν τὸ καθῆκόν των, ἐὰν ὑπερήσπισαν τὴν τιμὴν τοῦ ἔθνους καὶ τοῦ στρατοῦ πεσόντες κατὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντος, αἱ οἰκογένειαι καὶ τὰ ὀρφανὰ αὐτῶν ἔπρεπε ν’ ἀμειφθῶσι πρεπόντως, ὅπως οἱ τῆς ὁμόρου Ἐπικρατείας. Ἐγὼ εἶπον ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, ὅτι οἱ ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ ὑβρισθέντες ἀδίκως στρατιῶται ἡμῶν, ἀποκληθέντες ποίμνια, θὰ πολεμήσωσιν ὡς ἀληθεῖς Ἕλληνες· δὲν εἶναι δὲ δίκαιον ἡ Κυβέρνησις νὰ προσπαθῇ, δὲν γνωρίζω διὰ ποῖον λόγον, νὰ τιμωρήσῃ ἐκείνους, οἵτινες ἐξεπλήρωσαν τὸ καθῆκόν των· διὰ τοῦτο εἶπον ὅτι δὲν διέπει λογικὴ τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Ἐὰν ἡ φράσις εἶναι αὐστηρὰ, τὴν προκαλεῖτε, καὶ μὲ ἀναγκάζετε νὰ εἴπω ἐνώπιον τοῦ Κράτους, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν διατελεῖ ἐν καταστάσει διανοητικῆς ταραχῆς καὶ δὲν διέπει τὰς πράξεις αὐτοῦ ἡ λογικὴ, ἐκτὸς ἐὰν ἔχῃ ἄλλον λόγον, ὃν ὀφείλει ν’ ἀνακοινώσῃ, διὰ νὰ τὸν ἐξετάσωμεν. Φρονεῖ, ὅτι κατέχει τὴν δύναμιν τοῦ ἀριθμοῦ καὶ δύναται νὰ κρύψῃ ὅ,τι δικαίως τῷ ζητεῖται· ἀλλὰ θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα μετ’ ὀλίγον, καθ’ ἣν δὲν θὰ κατέχῃ τὴν ὁποίαν ἤδη κατέχει ἐπίσημον θέσιν, δυνάμει τῆς ὁποίας ἀρνεῖται ὅ,τι τὸ ζητοῦμεν, ὅτε θὰ ἀποκαλυφθῇ ἡ ἀλήθεια καὶ θὰ ἐκτυλιχθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ θὰ ἀποδειχθῇ εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ὑπερηφανεύηται διὰ τὸν στρατόν της. Ὀλίγας ἡμέρας θὰ μείνῃ ἐπὶ τῆς θέσεως ταύτης ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Εἶτα δὲ θὰ ἐκτυλιχθῶσι τὰ πάντα ἀπὸ τῆς θέσεως, καὶ θὰ ἀποδείξω ἐναργῶς ἐκεῖνο, ὅπερ ἔλεγον κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἀποφράδος ἐκείνης ἡμέρας, ὅτι διὰ τῶν παρασκηνίων ἐζήτησε ν’ ἀνέλθῃ ἐπὶ τὴν Ἐξουσίαν, καὶ ὅτι τοῦτο ἦτο ἀληθὲς καὶ ἐν μέρει τὸ ἀπέδειξαν τὰ ἔγγραφα τοῦ Ῥούμπωλδ· τοῦτο θὰ καταδειχθῇ καὶ ἐκ τῆς ἀριθμητικῆς δυνάμεως. Εἶναι ἀνάγκη νὰ σταθῇ ἡ Ἑλλὰς εἰς τὸ ὕψος καὶ νὰ ἱκανοποιηθῶσιν ἐκεῖνοι, οἵτινες ἐξεπλήρωσαν τὸ ἑαυτῶν καθῆκον, καὶ νὰ τιμωρηθῶσιν ἐκεῖνοι οἵτινες δὲν ἐξεπλήρωσαν αὐτό. Εἶναι ἀνάγκη νὰ καταδηλωθῇ ἀκόμη μίαν φορὰν τίς εἶσαι σύ!!

§134ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον αὔριον.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει νομοσχέδιον κατεπεῖγον περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τῆς εἰς χρηματικὴν καταβολὴν καὶ προσθέτου ὑπηρεσίας ὑποχρεώσεως. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν. Λύεται ἡ συνεδρίασις.) (Ὥρᾳ 7 καὶ ¼).