1885.12.05

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 47

Τῆς 5 Δεκεμβρίου 1885.

(Τετάρτη).

Ὥρᾳ 3½ μ. μ.

(Εὑρεθείσης τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ, ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐπεκυρώθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Φορέστης ἐζήτησε τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§2Σ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, ἵνα ἐπὶ ὀλίγας στιγμὰς παράσχῃ μοι τὴν εὐμενῆ ἀκρόασίν της ἐπὶ ζητήματος λίαν ἐνδιαφέροντος τὴν κοινωνίαν. Καθ’ ἡμέραν, κύριοι, λαμβάνω ἐπιστολὰς παρὰ διαφόρων μερῶν καὶ ἐκ διαφόρων προσώπων τηλεγραφήματα καὶ ἀναφορὰς, ὅπως κάμω λόγον περὶ τῆς καταστάσεως τοῦ στρατοῦ ἐν Ἄρτῃ, Μεσολογγίῳ καὶ Λευκάδι καὶ ἐπαναφέρω τὸ ζήτημα τῶν μονογενῶν καὶ πρωτοτόκων, καὶ ἀπαλλαχθῶσιν οἱ ὁπωσδήποτε ἀπαλλαγέντες. Σᾶς παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, ὅπως ἀναφέρω τὰς ὑποσημειώσεις τῶν ἀνωνύμων ἐπιστολῶν· ὁ βουλόμενος δὲ νὰ λάβῃ γνῶσιν αὐτῶν πλήρη, ἂς μοὶ τὰς ζητήσῃ, καθόσον ὡς ἐκ τῶν περιστάσεων δὲν δύναμαι νὰ ἀναγνώσω αὐτὰς δημοσίως, ὡς ἀναφερούσας παράπονα κατὰ τῆς Βουλῆς καὶ τῆς καταστάσεως τοῦ στρατοῦ.

§3ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀνώνυμοι ἐπιστολαὶ δὲν δύνανται νὰ ἀναγνωσθῶσιν, οὐδὲ νὰ παρακατεθῶσι.

§4Σ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Ἀφοῦ ἡ Βουλὴ δὲν ἐπιτρέπει τὴν ἀνάγνωσιν τῶν ἀνωνύμων ἐπιστολῶν, ἀποσύρω αὐτάς. Πρὶν ἀνέλθω ἐπὶ τοῦ βήματος, ἐζήτησα παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως λάβῃ πρόνοιαν περὶ τῶν πασχόντων ἐν Ἄρτῃ, Λευκάδι καὶ Μεσολογγίῳ ἐφέδρων καὶ μεταθέσῃ αὐτοὺς εἰς κατάλληλα οἰκήματα, λαμβάνων συνάμα πρόνοιαν καὶ περὶ τῆς ἐνδυμασίας αὐτῶν, καθόσον ὡς πληροφοροῦμαι εὑρίσκονται πολλοὶ ἀσθενεῖς καὶ γυμνοί· παρακαλῶ δὲ αὐτόν, ἵνα ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν στατιστικὴν περὶ ὅσων εὑρίσκονται εἰς τὰ νοσοκομεῖα Ἄρτης, Λευκάδος καὶ Μεσολογγίου ὡς ἀσθενεῖς καὶ ὅσων εἶναι ἐνδεδυμένοι τὴν στρατιωτικὴν στολήν, καθόσον ὁ κύριος Ὑπουργὸς μοὶ εἶπεν εἰς τὴν δικαίαν αἴτησίν μου, ὅτι δὲν δύναται νὰ κάμῃ ἐξαίρεσιν. Ἐπειδὴ ἡ Βουλὴ εἶναι ἁρμοδία ὅπως διορθώσῃ τὰ κακῶς κείμενα, ζητῶ παρ’ αὐτῆς ἵνα ἀπολύσῃ τοὺς ὅπως δήποτε ἀπαλλαγέντας, δοθῇ τρίμηνος κανονικὴ ἄδεια εἰς τοὺς προστάτας τῶν οἰκογενειῶν, ἢ ἄλλως τε μετατεθῶσιν εἰς τὰ τάγματα τῶν Νομῶν ἢ Ἐπαρχιῶν των.

§5Κ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπεθύμουν νὰ ἦναι παρὼν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μὲ ἀκούσῃ· ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ κύριος Ὑπουργὸς δὲν ἔρχεται πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ἀναγκάζομαι καὶ ἐν ἀπουσίᾳ αὐτοῦ νὰ ὁμιλήσω, δύναται δὲ ἐκ τῶν πρακτικῶν νὰ λάβῃ γνῶσιν τῆς ὁμιλίας μου. Εἰς ἀπάντησιν δὲ τῆς ἐπερωτήσεώς μου μοὶ ἔδωκε χθὲς ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἴδω ἔγγραφά τινα, μὴ καταδεχθεὶς ν’ ἀπαντήσῃ προφορικῶς, ἀλλ’ ἐξ αὐτῶν οὐδεμίαν δικαιολόγησιν ἐξήγαγον. Ἡ ἐπερώτησίς μου ἔχει ὡς ἑξῆς: «Διατὶ ἠκύρωσε τὴν ὁμόφωνον καὶ κατὰ παμψηφίαν γενομένην ἀπόφασιν τῆς Λιμενικῆς Ἐπιτροπῆς Ἄνδρου περὶ ἐλαττώσεως τοῦ ἐπιμισθίου τοῦ Νομομηχανικοῦ, ἀφοῦ ὁμολογουμένως εἶναι τοῦτο λίαν ὑπέρογκον, καὶ ἀφοῦ ἔλαβε γνῶσιν ὁ κύριος Ὑπουργὸς, ὅτι ἐπὶ τριετίαν λαμβάνων ὁ Νομομηχανικὸς τὸ ὑπέρογκον τοῦτο ἐπιμίσθιον, οὐδέποτε ἐξεπλήρωσε τὴν ὑποχρέωσίν του, καθ’ ἣν ὤφειλε νὰ μεταβαίνῃ εἰς Ἄνδρον ἅπαξ τοῦ μηνὸς καὶ νὰ μένῃ ἐκεῖ ἑκάστοτε ἐπὶ δέκα ἡμέρας, ἀλλὰ μετέβαινεν ἅπαξ τοῦ μηνὸς ἐπὶ ὥρας μόνον, οὐδὲν πράττων καὶ οὐδεμίαν χρησιμότητα παρέχων;». Ἐκ τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα μοὶ ἔδωκεν ὁ κύριος Ὑπουργὸς, οὐδὲν ἄλλο ἐξάγεται ἢ ὅτι ἠκύρωσε τὴν ἀπόφασιν τῆς Λιμενικῆς Ἐπιτροπῆς Ἄνδρου, ἐπειδὴ δὲν ἐφρόνει δικαίαν τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ἐπιμισθίου τοῦ Μηχανικοῦ. Δὲν πιστεύω, ὅτι ἐν πεποιθήσει φρονεῖ τοῦτο ὁ κύριος Ὑπουργός· δὲν πιστεύω νὰ ἐπείσθη, ὅτι τὸ ποσὸν τῶν 175 δραχμῶν εἶναι μικρὸν διὰ νὰ μεταβαίνῃ ὁ Μηχανικὸς ἅπαξ τοῦ μηνὸς ἐκ Σύρου εἰς Ἄνδρον, ἤτοι ἐξ ἀποστάσεως τριῶν ὡρῶν, καὶ νὰ μένῃ ἐκεῖ ἐπὶ 2 ἢ 3 ὥρας, χωρὶς οὐδὲν νὰ πράττῃ· δὲν πιστεύω νὰ ἐπείσθη ὁ κύριος Ὑπουργὸς, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ ἐξακολουθῇ νὰ λαμβάνῃ ὁ Μηχανικὸς 275 δραχμὰς κατὰ μῆνα, ἀφοῦ ἐπὶ τρία ἔτη λαμβάνων αὐτὰς, οὐδέποτε ἐξεπλήρωσε τὴν συμπεφωνημένην ὑποχρέωσίν του. Ὅτι δὲ οὐδέποτε ἐξεπλήρωσε τὴν ὑποχρέωσίν του ὁ Μηχανικὸς, εἶναι ἀναμφισβήτητον καὶ βεβαιοῦται ἐξ ἐπανειλημμένων πράξεων τῆς Λιμενικῆς Ἐπιτροπῆς, τῶν ὁποίων ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἔλαβε γνῶσιν. Ἠκύρωσε τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐν γνώσει ὅτι ἦτο ὀρθὴ καὶ δικαία, διὰ νὰ μὴ ἐλαττώσῃ τὰ εἰσοδήματα τοῦ φίλου του Νομομηχανικοῦ, ὅστις πεποίθησιν ἔχων εἰς τὴν πρὸς αὐτὸν φιλίαν τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ, μᾶς περιέπαιζεν ἐξ ἀρχῆς καὶ μᾶς ἔλεγεν, ὅτι θ’ ἀκυρωθῇ ἡ πρᾶξις, καὶ ὅτι καὶ 400 δραχμὰς ἐὰν ζητήσῃ, θὰ τὰς λάβῃ διὰ τοῦ Ὑπουργείου. Ἠκύρωσε προσέτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς τὴν ἀπόφασιν τῆς Λιμενικῆς Ἐπιτροπῆς, διὰ νὰ μὲ ἐκθέσῃ καὶ νὰ μὲ ἐνοχλήσῃ, διότι ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τῆς Ἐπαρχίας μου μεριμνῶν καὶ τὸ φρόνημα τῶν συμπολιτῶν μου διερμηνεύων, ἐπεθύμουν τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἀποφάσεως τῆς Λιμενικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἐπεθύμουν μάλιστα καὶ ἐπιθυμῶ καὶ τὴν ἐντελῆ ἀπομάκρυνσιν τοῦ Νομομηχανικοῦ ἐκ τοῦ σπουδαιοτάτου αὐτοῦ ἔργου τῆς Ἐπαρχίας μου, διότι θεωρῶ αὐτὸν ἐπιζήμιον· διότι ἐξ ἀρχῆς εἶδον αὐτὸν ὑποστηρίζοντα τὰ παραλογώτερα πράγματα ὑπὲρ τοῦ Ἐργολάβου καὶ πρὸς βλάβην τοῦ Λιμενικοῦ Ταμείου. Ἐπιθυμεῖ δὲ ὁ κύριος Ὑπουργὸς νὰ μὲ ἐκθέσῃ καὶ νὰ μὲ ἐνοχλήσῃ, διότι δὲν μὲ χωνεύει, διότι δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων τῶν χαρακτήρων, τοὺς ὁποίους χωνεύει ὁ κύριος Ὑπουργός· διότι ὡς ἀντιπολιτευόμενος ἐπὶ τριετίαν ἐξεφραζόμην περὶ τοῦ κυρίου Παπαμιχαλοπούλου, ὅπως ἐξεφράζετο ὅλη αὐτὴ ἡ μερὶς, τῆς ὁποίας προκάθηται σήμερον, ἀλλ’ ἐξεφραζόμην ὀλίγον ζωηρότερον τῶν ἄλλων· διότι ὅταν ἐσχηματίσθη τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο, ἐπειδὴ ἤμην φίλος αὐτοῦ τοῦ Ὑπουργείου, καὶ εἶμαι ἀκόμη ἐξ ἐκείνων, νομίζω, οἵτινες ἐξαιρετικῶς εἰργάσθησαν καὶ ἐξαιρετικῶς συνετέλεσαν εἰς τὴν γενομένην μεταβολὴν, προσεπάθησα νὰ κρύψω τὰς ἐντυπώσεις μου, τὰς ἐκ τῆς προσλήψεως τοῦ κυρίου Παπαμιχαλοπούλου εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ἀλλ’ ἕνεκα τοῦ χαρακτῆρός του δὲν ἠδυνήθην νὰ κρύψω αὐτὰς πάντοτε, τὰς ἐξέφραζα ἐνίοτε καὶ ἐγένοντο γνωσταί· διότι ἀνεμίχθην εἰς ὑποθέσεις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐξ ἐκείνων εἰς τὰς ὁποίας ὁ κύριος Ὑπουργὸς καλλίτερα ἔχει νὰ μὴ ἀναμιγνύωνται ἄλλοι. Ἀνεμίχθην εἰς τὴν γνωστὴν ὑπόθεσιν τῆς Μονῆς «Γαλατάκη» ὑποστηρίζων τὰ δίκαια καὶ τὰ συμφέροντα τῆς Μονῆς. Ἀνεμίχθην εἰς ὑπόθεσιν πατριώτου μου περὶ μεσοτοιχίας, εἰς τὴν ὁποίαν συμφέρον εἶχε φίλος τις καὶ προστατευόμενος τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ. Κατηγόρησα τὸν φίλον του Σούλην, τὸν ὁποῖον μετ’ ἄλγους ψυχῆς ἀπεμάκρυνε τῆς ὑπηρεσίας ὁ κύριος Ὑπουργὸς, ἀναγκασθεὶς ἐκ τῶν κατ’ αὐτοῦ καταγγελιῶν, ἐν αἷς καὶ αἱ ἐκ μέρους ἐμοῦ. Τὸν ἠνώχλησα οὐ μικρὸν διὰ τῆς ἐπιμονῆς μου περί τινος τηλεγραφητοῦ, προστατευομένου ὑπὸ ἑταίρων τινῶν τῆς Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας, μετὰ τῶν ὁποίων στενότατα συνδέεται ὁ κύριος Ὑπουργός. Τὸν ἠνώχλησα οὐκ ὀλίγον περὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς τῆς Λιμενικῆς Ἐπιτροπῆς Ἄνδρου, ζητῶν τὴν ἐλάττωσιν τῶν κερδῶν τοῦ φίλου του Μηχανικοῦ, ὅστις ἐξ ὅλων τῶν ἐν τοῖς νήσοις λιμενικῶν ἔργων λαμβάνει τοιαῦτα ἐπιμίσθια. Διὰ ταῦτα ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπολέμησεν ἐκ συστήματος πᾶσαν αἴτησίν μου καὶ ἐστράβωσε πᾶσαν ὑπόθεσίν μου, καὶ διὰ ταῦτα ἠκύρωσε καὶ τὴν ἀπόφασιν τῆς Λιμενικῆς Ἐπιτροπῆς Ἄνδρου. Καὶ πρέπει νὰ μὲ πιστεύσητε, κύριοι, καὶ δὲν πρέπει νὰ δώσητε καμμίαν πίστιν εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν, ὅστις δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι θὰ ἔλθῃ μὲ τὸ ὕφος ἐκεῖνο, τῆς ἀθώας περιστερᾶς, μὲ τὸ ὕφος ἐκεῖνο τοῦ ἀμνησικάκου ἀρνίου, νὰ σᾶς εἴπῃ, ὅτι οὐδὲν γινώσκει ἐκ τῶν εἰρημένων καὶ οὐδόλως περὶ αὐτῶν διενοήθη. Ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν πιστεύω εἰς τίποτε, ἀφ’ ὅτου πρὸ ἡμερῶν τὸν εἶδον καὶ τὸν ἤκουσα νὰ βεβαιοῖ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου μὲ τὸν ἐπισημότερον τρόπον, ὅτι οὐδεμίαν, οὔτε τὴν ἐλαχίστην γνῶσιν εἶχε περὶ τῆς ὑποθέσεως τῶν ὀρυχείων τῆς Μονῆς «Γαλατάκη», ἀφοῦ ἐγὼ τὸν εἶχον ἀπασχολήσει ἐπὶ πολλὴν ὥραν, ἐκθέτων αὐτῷ λεπτομερῶς τὰ τῆς ὑποθέσεως καὶ καθιστῶν αὐτὸν προσεκτικὸν εἰς τὰ σκάνδαλα, τὰ ὁποῖα ἤθελον προκληθῆ ἐκ τῶν παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ ἐνεργειῶν φίλων του.

§6ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καμμία ἐντύπωσις δὲν μοῦ ἔμεινεν ἀπὸ τὴν ὁμιλίαν σας.

§7ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ ὁ ἴδιος μὲ ἐβεβαίωσεν, ὅτι εἶχε γνῶσιν τῆς ὑποθέσεως ἐκ μακρᾶς ἐπιστολῆς τοῦ κυρίου Βουδούρη.

§8ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ψεύδεσαι.

§9ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὁ ἴδιος μὲ ἐβεβαίωσεν ὅτι εἶχε γνῶσιν τῆς ὑποθέσεως ἐκ μακρᾶς ἐπιστολῆς τοῦ κυρίου Βουδούρη, καὶ ἄλλως δὲ γνωρίζω, ὅτι εἶχε γνῶσιν τῆς ὑποθέσεως.

§10Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κύριοι βουλευταὶ, καὶ πρὸ τοῦ δυσαρέστου αὐτοῦ ἐπεισοδίου εἶχον σκοπὸν νὰ κάμω λόγον ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, μολονότι ἀναγνωρίζω, ὅτι κατέστη δυσάρεστος εἰς τὴν Βουλὴν, νομίζω ὅμως, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ λεχθῶσι τινὰ, διότι ἡ ὑπόθεσις αὕτη ἔλαβε μεγάλας διαστάσεις. Εἰς τὴν Ἐπαρχίαν Χαλκίδος ὑπάρχει Μονὴ ὀνόματι, Γαλατάκη, εἰς τὰς γαίας τῆς ὁποίας ὑπάρχει ὀρυχεῖον πλουσιώτατον μαγνησίτου λίθου. Τὸ ὀρυχεῖον αὐτὸ ἀνεκαλύφθη ἀπὸ τοῦ ἔτους 1849, ἔκτοτε δὲ ἐνοικιάζετο διὰ δημοσίου πλειστηριασμοῦ, διατασσομένου ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν. Εἰς τὴν Εὔβοιαν ὑπάρχει κτῆμα Μαντούδιον, τοῦ ὁποίου εἶμαι εἷς ἐκ τῶν ἰδιοκτητῶν, ἐπίσης ὑπάρχει κτῆμα ἰδιόκτητον Ἀχμὲτ Ἀγᾶ, τοῦ ὁποίου ἰδιοκτῆται εἶναι ὁ Ἄγγλος Νόελ καὶ ὁ Ἑλβετὸς Μύλλερ. Εἰς τὰ κτήματα αὐτὰ ὑπάρχουσιν ἐπίσης πλουσιώτατα ὀρυχεῖα λευκολίθου. Οἱ ἰδιοκτῆται τῶν κτημάτων αὐτῶν, ἔχοντες συμφέρον νὰ μὴ περιέλθῃ εἰς χεῖρας τρίτου ἡ ἐνοικίασις τοῦ ὀρυχείου Γαλατάκη, ὅπως μὴ ὑπάρχῃ συναγωνισμὸς τοῦ προϊόντος ἐν Εὐρώπῃ, ἐφρόντισαν πάντοτε νὰ ἐνοικιάσωσι καὶ μὲ ζημίαν των ἐνίοτε καὶ τὸ ὀρυχεῖον τοῦτο. Ὅτι δὲ τὸ ὀρυχεῖον αὐτὸ ἐνοικιάζεται ἀπὸ τοῦ ἔτους 1849, ἀποδεικνύεται ἐξ ἐπισήμου ἐγγράφου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ὑπ’ ἀριθ. 1863 τῆς 5 Φεβρουαρίου 1885. Ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ἀπαντῶν εἰς ἐρώτησιν τοῦ συναδέλφου του Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, λέγει: «Γνωστοποιοῦμεν εἰς ἀπάντησιν πρὸς τὸ ὑμέτερον ἔγγραφον τῆς πρώτης τοῦ παρόντος μηνὸς ὅτι τὸ ὀρυχεῖον τοῦ λευκολίθου τῆς Μονῆς τοῦ ἁγίου Νικολάου «Γαλατάκη» ἐνοικιάζεται ὑπὸ τῆς Μονῆς αὐτῆς ἀπὸ τοῦ 1849 καὶ πρότερον ἀκόμη, ὡς ἐμφαίνεται ἐκ τῶν πολλῶν ἐν τοῖς ἀρχείοις τοῦ καθ’ ἡμᾶς Ὑπουργείου κατατεθειμένων ἐγγράφων, ἰδίᾳ δὲ ἐκ τῆς ἀπὸ 14 Ἰανουαρίου 1849 ὑπ’ ἀριθ. 182 διαταγῆς τοῦ καθ’ ἡμᾶς Ὑπουργείου πρὸς τὸν Νομάρχην Εὐβοίας περὶ ἐκθέσεως τοῦ ὀρυκτοῦ τούτου εἰς δημοπρασίαν πολυετοῦς ἐνοικιάσεως, ἐκ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 6,685 τῆς 2 Ὀκτωβρίου 1849 προκηρύξεως τοῦ αὐτοῦ Νομάρχου, ἐκ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 6,840 τῆς 22 Σεπτεμβρίου 1864 ἐπισήμου παραχωρητηρίου τριετοῦς ἐνοικιάσεως τοῦ ὀρυκτοῦ τούτου, ὧν ἀντίγραφα εἶχον ὑποβληθῆ τῷ καθ’ ἡμᾶς Ὑπουργείῳ διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3332 τῆς 7 Ἰουνίου 1872 ἐπισημειωτικοῦ ἐγγράφου τοῦ οὗ προϊστάμεθα Ὑπουργείου καὶ ἐπεστράφησαν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 16,022 τοῦ ἰδίου ἔτους ἐγγράφου τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου». Ὥστε βλέπετε, ὅτι ἐκ τοῦ ἐπισήμου αὐτοῦ ἐγγράφου ἐξάγεται καθαρῶς, ὅτι τὸ ὀρυκτὸν τῆς Μονῆς αὐτῆς ἐνοικιάζεται διὰ πλειστηριασμοῦ ἀπὸ τοῦ 1849. Ἐν τούτοις κατὰ τὸ ἔτος 1873 ὁ κ. Ἀρτέμης Κωνσταντινίδης, μοίραρχος, καὶ ὁ κ. Γ. Λαχανᾶς, πρώην Νομάρχης, ἐζήτησαν νὰ τοῖς παραχωρηθῶσιν ἐντὸς τῆς περιφερείας τῆς Μονῆς «Γαλατάκη» διάφορα μεταλλεῖα καθὼς καὶ τὸ ὀρυχεῖον λευκολίθου, τὸ ὁποῖον ἀνεκάλυψαν δῆθεν αὐτοί, ἐνῷ εἶναι ἀποδεδειγμένον ὅτι τὸ ὀρυχεῖον αὐτὸ ἀπὸ τοῦ 1849 ὑπὸ τῆς Μονῆς ἀνακαλυφθὲν ἔκτοτε ἐνοικιάζεται. Οἱ κύριοι αὐτοὶ κατὰ τὸ ἔτος 1873 ζητοῦσι τὴν παραχώρησιν τοῦ ὀρυχείου αὐτοῦ· ἔκτοτε παρῆλθον 13 ἔτη, ἔκαμον διαφόρους ἐνεργείας, ἀλλὰ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτύχουν τὴν παραχώρησιν, ὅτε πρὸ ἑνὸς ἔτους ἐπανέλαβον τὰς ἐνεργείας των ἐπὶ τῆς Ὑπουργίας τοῦ κ. Λομβάρδου. Εἰς τὸν κ. Λομβάρδον ἔκαμα γνωστὰ τὰ συμβαίνοντα, καὶ ἡ ὑπόθεσις ἔμεινεν ἐκκρεμής. Ἀπελπισθέντες οἱ κύριοι οὗτοι, συνεταιρίσθησαν μεθ’ ἑνὸς Ἑβραίου Γερμανοῦ ἐξ ἐκείνων, οἵτινες, μὴ δυνάμενοι νὰ ζήσωσιν εἰς τὴν πατρίδα των, περιφέρονται παντοῦ πρὸς εὕρεσιν τύχης· συνεταιρίσθησαν, λέγω, μετ’ αὐτοῦ καὶ μεθ’ ἑνὸς ἄλλου κυρίου ὁμοίου των, τὸν ὁποῖον δὲν θέλω νὰ ὀνομάσω, καὶ ἐπελήφθησαν ἐνεργειῶν διὰ τὴν παραχώρησιν τοῦ ὀρυχείου αὐτοῦ. Πρὶν ἀναχωρήσω διὰ τὴν Εὔβοιαν κατὰ τὸ θέρος, μετέβην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ εὗρον τὸν κ. Παπαμιχαλόπουλον. Εἶναι γνωστόν, ὅτι δὲν εἶμαι πολιτικὸς φίλος τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, νομίζω ὅμως, ὅτι ἔχω καθῆκον νὰ μὴ ἀφίνω νὰ παρέρχωνται μερικὰ πράγματα λεγόμενα πρὸς βλάβην τῆς ὑπολήψεως ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος, κατ’ ἐμὲ, ὄχι μόνον δὲν ἔχει καμμίαν ἐνοχὴν εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν, ἀλλ’ ἀπεναντίας ἔκαμεν ὅ,τι ἤθελε κάμει πᾶς ἔντιμος Ὑπουργός. Εἶδον τὸν κ. Παπαμιχαλόπουλον μόνον, τῷ ἐξιστόρησα τὴν ὑπόθεσιν καὶ χρεωστῶ νὰ ὁμολογήσω, ὅτι λίαν εὐμενῶς μὲ ἤκουσε.

§11Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Εἰς ποίαν ἐποχήν;

§12ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἀρχὰς Ἰουλίου, νομίζω.—Ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος μὲ εὐχαρίστησεν ἀναχωροῦντα διὰ τὰς πληροφορίας καὶ μὲ ἐβεβαίωσεν, ὅτι ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς οὐδεμίαν ἐργασίαν ἔκαμεν, οὐδὲ τὰ ἔγγραφα ἔλαβεν εἰσέτι ὑπ’ ὄψιν, ἀλλὰ «νὰ ἦσαι βέβαιος, μοὶ εἶπε, κύριε Βουδούρη, ὅτι θέλω ἐνεργήσει συμφώνως μὲ τὸν νόμον». Ἀνεχώρησα εἰς τὸ κτῆμά μου καὶ ἐκεῖ ἐπληροφορήθην μετὰ δίμηνον διάστημα, ὅτι ἐνέργειαι μεγάλαι καταβάλλονται καὶ πάλιν ὅπως λάβωσιν οἱ συνεταιρισθέντες τὴν παραχώρησιν τοῦ ὀρυχείου αὐτοῦ. Ἔχων ὑπ’ ὄψιν τὰς πολλὰς ἀσχολίας τῶν Ὑπουργῶν καὶ πιστεύσας, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἦτο φυσικὸν νὰ λησμονήσῃ τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν καὶ ὅσα τῷ εἶπον, τῷ ἔγραψα ἐπιστολὴν, τῷ ἐξιστόρησα καὶ πάλιν τὰ τῆς ὑποθέσεως καὶ τὸν παρεκάλεσα νὰ προσέξῃ μὴ τυχὸν γείνῃ κανὲν ἀδίκημα εἰς τὴν Μονὴν, διότι ἐπρόκειτο περὶ δημεύσεως τῆς περιουσίας αὐτῆς. Ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος μέχρι τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν ἐπανῆλθον, δὲν προέβη εἰς καμμίαν ἀπόφασιν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς. Ἐπανελθόντα, μὲ ἐβεβαίωσε πάλιν, ὅτι δὲν ἐνόει νὰ κάμῃ παρ’ ὅ,τι ὁ νόμος κελεύει. Ἐν τούτοις ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας κ. Ζυγομαλᾶς, εἰς ὃν ἀνεφέρθη τὸ Συμβούλιον τῆς Μονῆς, μαθὼν τὰ διενεργούμενα πρὸς λήστευσιν τῆς περιουσίας αὐτῆς, ἔπεμψε τὴν ὑπόθεσιν εἰς τοὺς Νομικοὺς Συμβούλους, οἵτινες ἔκαμον τὴν ἀκόλουθον γνωμοδότησιν· ἀλλὰ πρὸ ταύτης παρακαλῶ ν’ ἀκούσῃ ἡ Βουλὴ τὶ λέγει τὸ ἄρθρον 36 τοῦ περὶ ὀρυχείων νόμου. «Πρὸς ἔκδοσιν τῆς Ὑπουργικῆς ἀδείας διὰ τὴν ἐν ὀρυχείῳ τινὶ ἐξόρυξιν ἀπαιτεῖται νὰ ἐνεργηθῶσι προηγουμένως τὰ ἐν τοῖς ἄρθροις 22, 23, 24 καὶ 25 περὶ παραχωρήσεως μεταλλείων ὁριζόμενα, προτιμωμένου πάντοτε τοῦ ἰδιοκτήτου τῆς γῆς». Ἰδοὺ δὲ τὶ οἱ Νομικοὶ Σύμβουλοι διὰ τῆς ἐκθέσεώς των πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ὑπὸ χρονολογίαν 26 Σεπτεμβρίου 1885 λέγουν: «Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 817 8 ε. ἔτους ἐγγράφου τοῦ Ὑπουργείου λαμβάνω τὴν τιμὴν ν’ ἀνακοινώσω αὐτῷ, ὅτι κατὰ τὴν γνώμην τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου, ἀποτελουμένου ἐκ τῶν κ. κ. Στεφάνου Καλογεροπούλου, Ῥάλλη, Πετροπούλου καὶ ἐμοῦ, εἰς ὃ ὑπέβαλον τὸ ζήτημα καὶ πάντα τὰ πεμφθέντα μοι ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου σχετικὰ ἔγγραφα, ἡ παραχώρησις τῆς ἐξορύξεως λευκολίθου ἐκ τῶν ἰδιοκτήτων κτημάτων τῆς ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ Χαλκίδος Μονῆς «Γαλατάκη» πρὸς τοὺς αἰτήσαντας αὐτὴν Κωνσταντινίδην καὶ Λαχανᾶν ἀντίκειται προφανῶς εἰς τὸ ἄρθρον 36 τοῦ περὶ μεταλλείων κτλ. νόμου, ἀφοῦ δι’ ἐπισήμων πράξεων καὶ ἐγγράφων ἡ ἐν λόγῳ Μονὴ καὶ πρὸ τοῦ νόμου περὶ μεταλλείων καὶ μετ’ αὐτὸν πρὸ πολλῶν ἤδη χρόνων ἐξορύττει τὸν λευκόλιθον ἐκ τῆς ἰδιοκτησίας της καὶ πολλάκις διὰ δημοσίου πλειστηριασμοῦ τῇ συνδρομῇ τῶν Ἀρχῶν ἐξεμίσθωσεν εἰς ἄλλους τὸ τῆς ἐξορύξεως δικαίωμά της. Ὁ λευκόλιθος ἢ μαγνησίτης ἀνήκει εἰς τὴν τάξιν τῶν ὀρυκτῶν (ἄρθρον 3 τοῦ νόμου περὶ μεταλλείων) καὶ ἡ ἐξόρυξις ἀνήκει πρὸ πάντων καὶ κυρίως εἰς τὸν ἰδιοκτήτην τῆς γῆς. Ἡ εἰς ἄλλον παραχώρησις τῆς ἐξορύξεως εἶνε ἄκυρος καὶ γενομένη τυχὸν δὲν εἶνε ὑποχρεωτικὴ διὰ τὸν ἰδιοκτήτην. Καὶ ναὶ μὲν κατὰ τὸν νόμον ἡ ἐν τοῖς ὀρυχείοις ἐξόρυξις δὲν ἐπιτρέπεται ἄνευ τῆς ἀδείας τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ, ἀλλ’ οὗτος δὲν δύναται νὰ χορηγήσῃ αὐτὴν εἰς ἄλλον, ὅταν, ὡς ἐν προκειμένῳ, ταύτην ἐζήτησεν ὁ ἰδιοκτήτης τῆς γῆς. Εἶνε ἐντελῶς ἀδιάφορον ἂν ἄλλος ἀνευρὼν εἶχε ζητήσει τὴν ἐξόρυξιν πρὸ τοῦ ἰδιοκτήτου, διότι πάντοτε προτιμᾶται ὁ ἰδιοκτήτης, ἐνόσῳ δὲν παρεχωρήθη εἰς ἄλλον. Τὸ Συμβούλιον φρονεῖ, ὅτι ἡ ἐν προκειμένῳ παραχώρησις τῆς ἐξορύξεως τοῦ λευκολίθου εἰς ἄλλον, ἐνῷ εἶνε ἐπισήμως βεβαιωμένον, ὅτι ἡ ἰδιοκτῆτις Μονὴ πρὸ πολλῶν χρόνων ἐξορύττει τὸν λευκόλιθον, εἶνε ἄμεσος προσβολὴ τοῦ δικαιώματος τῆς ἰδιοκτησίας της.» Ταῦτα γράφει ὁ Νομικὸς Σύμβουλος κ. Σανόπουλος. Ἐν τούτοις αὐτοὶ οἱ κύριοι, περὶ ὧν προεῖπον, δὲν ἔπαυσαν ἐνεργοῦντες νὰ λάβωσι τὴν παραχώρησιν ἐναντίον τοῦ νόμου καὶ τῆς γνωμοδοτήσεως τῶν Νομικῶν Συμβούλων καὶ τῆς ἐπισήμου ἀποδείξεως, ὅτι τὸ ὀρυχεῖον αὐτὸ ἐνοικιάζετο ἀπὸ τοῦ ἔτους 1849. Ὑποθέτοντες δὲ, ὅτι ἐγὼ εἶμαι ἡ πέτρα τοῦ σκανδάλου, διότι ἐνόμιζον, ὅτι ἤθελεν εὑρεθῇ Ὑπουργὸς νὰ ὑπάγῃ πρὸς χάριν των εἰς τὸ Εἰδικὸν δικαστήριον διὰ νὰ δώσῃ εἰς αὐτοὺς τὴν περιουσίαν τῆς Μονῆς, ἔκαμον εἰς τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν ὡς Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τηλεγράφημα, δι’ οὗ καταγγέλλουσι τὸν Ἰωάννην Τζαμούραν καὶ τὸν κύριον Νόελ ὡς ἐνοικιαστὴν τοῦ ἐν λόγῳ ὀρυχείου, ὅτι πρόκειται νὰ φορτώσωσι λευκόλιθον, ὃν ἐξορύττουσι λάθρα ἐκ τοῦ ὀρυχείου τῆς Μονῆς «Γαλατάκη» ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀδείας. Ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς δὲν ἠδύνατο βεβαίως νὰ γνωρίζῃ τὰ συμβαίνοντα ἐπὶ τοῦ προκειμένου καὶ ἂν ὑπῆρχε κεκτημένον δικαίωμα νὰ ἐξορύσσηται λευκόλιθος, ἔσπευσε δὲ νὰ διατάξῃ τὸν Τελώνην Χαλκίδος νὰ κατάσχῃ τὸν ἐξορυχθέντα λευκόλιθον, ὁ ὁποῖος ὅμως εἶχεν ἐξορυχθῆ συνεπείᾳ ἐνοικιάσεως διὰ πλειστηριασμοῦ καὶ δυνάμει τῆς ὑπ’ ἀριθ. 6066 διαταγῆς τοῦ Ὑπουργείου, ἥτις ἐν τῷ προγράμματι τῆς δημοπρασίας εἶχε καταχωρισθῆ εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 204 τῆς 19 Μαΐου τοῦ 1884 φύλλον τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ ἐνοικίασις εἶχε κατακυρωθῆ ἐπ’ ὀνόματι τοῦ Ἰωάννου Τζαμούρα, τὸ δὲ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 7962 τοῦ 1884 ἐγγράφου του ἐπεκύρωσε τὰ πρακτικὰ τῆς δημοπρασίας, διὰ δὲ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 3245 διαταγῆς τοῦ Νομάρχου Εὐβοίας ἐπεδόθη εἰς τὸν ἐνοικιαστὴν ἡ ἔγκρισις τοῦ Ὑπουργείου. Ὁ ἐνοικιαστής, μαθὼν τὴν παράνομον κατάσχεσιν, ἔσπευσε νὰ κοινοποιήσῃ διαμαρτύρησιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν καὶ νὰ εἴπῃ, ὅτι ἀνεδείχθη πλειοδότης δυνάμει κανονικῆς δημοπρασίας, ὅτι ἔλαβε τὴν ἔγκρισιν τοῦ Ὑπουργείου καὶ ὅτι μετὰ τὴν ἐνοικίασιν προέβη εἰς τὴν προπώλησιν 20,000 τόννων λευκολίθου εἰς τὴν Εὐρώπην, οἵτινες ἐπωλήθησαν πρὸς μίαν λίραν τὸν τόννον, τουτέστιν 20,000 λίρας, διεμαρτύρετο δὲ, ὅτι ἐπρόκειτο νὰ ἔλθῃ ἀτμόπλοιον πρὸς φόρτωσιν, τὸ ὁποῖον ἦτο ναυλωμένον ἀντὶ 1500 λιρῶν, καὶ καθίστα ὑπεύθυνον τὸ Δημόσιον διὰ τὰς συνεπείας. Ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ἔσπευσε νὰ ὑποβάλῃ καὶ πάλιν τὸ ζήτημα εἰς τοὺς Νομικοὺς Συμβούλους, οἵτινες, καθ’ ἃ μανθάνω, ἀπεφάνθησαν, ὅτι ἡ κατάσχεσις ἐγένετο κακῶς καὶ ὅτι αἱ ἀπαιτήσεις περὶ ἀποζημιώσεως τοῦ ἐνοικιαστοῦ κατὰ τοῦ Δημοσίου εἶνε βάσιμοι· διότι, ἀφοῦ εἶνε ἀποδεδειγμένον, ὅτι τὸ ὀρυχεῖον τῆς Μονῆς «Γαλατάκη» ἐνοικιάζεται ἀπὸ τὸ 1849, ὁ περὶ μεταλλείων νόμος δὲν ἐφαρμόζεται ἐπ’ αὐτοῦ. Τώρα θὰ μὲ συγχωρήσῃ ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς νὰ τῷ παρατηρήσω, ὅτι ὁ κύριος Τομπάζης, ὁ ὁποῖος ἐτηλεγράφησεν ἐκ Λίμνης, εἶνε οὐχὶ καλῆς πίστεως, διότι ἐν γνώσει, ὅτι τὸ ὀρυχεῖον αὐτὸ εἶνε ἐπισήμως ἐνοικιασμένον, ἠθέλησε νὰ παραστήσῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τὰ πράγματα ὑπὸ ἄλλην ἔποψιν, καὶ ἐξαπατῶν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, νὰ ἐπιτύχῃ τὴν κατάσχεσιν τοῦ λευκολίθου· ὅτι δὲ τοῦτο εἶναι ἀληθὲς, ἔχω ἐδῶ τηλεγράφημα μὲ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ ἐντίμου αὐτοῦ κυρίου, κατακεχωρισμένον εἰς τὸ φύλλον τῆς «Νέας Ἐφημερίδος» τῆς 18 Μαΐου 1884 καὶ πρὸς τὸν τότε Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας ἀπευθυνόμενον, διὰ τοῦ ὁποίου αὐτὸς ὁ ἴδιος ζητεῖ νὰ διαταχθῇ δημοπρασία τοῦ ἐν λόγῳ ὀρυχείου· ἀποκρύπτων δὲ τώρα πάντα ταῦτα, ἀπέστειλεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν τὸ τηλεγράφημα διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν κατάσχεσιν τοῦ λευκολίθου πρὸς ἰδιοτελεῖς σκοπούς. Ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ ὀρυχείου τῆς Μονῆς εἶναι, κύριοι, καὶ τὸ ὀρυχεῖον τῆς κοινότητος Λίμνης, ἥτις διὰ τακτικῆς αἰτήσεως, χρονολογουμένης ἀπὸ 20 7βρίου 1884, καταχωρισθείσης εἰς τὸ φύλλον τοῦ «Εὐρίπου» καὶ τῆς «Παλιῤῥοίας», ἐζήτησεν ὡς ἰδιοκτήτρια τὴν παραχώρησιν τοῦ ὀρυχείου λευκολίθου, τοῦ εὑρισκομένου ἐντὸς τῆς περιφερείας αὐτῆς. Τὸ Ὑπουργεῖον, κατὰ τὸν νόμον καὶ κατὰ τὴν ἔκθεσιν τῶν Νομικῶν Συμβούλων, ὀφείλει νὰ παραχωρήσῃ εἰς αὐτὴν, ὡς ἰδιοκτήτριαν τοῦ ἐδάφους, τὸ ὀρυχεῖον. Ἀλλ’ οἱ κύριοι οὗτοι ἀποτυχόντες τοῦ νὰ καταλάβωσι τὸ ὀρυχεῖον τῆς Μονῆς «Γαλατάκη», ἐστράφησαν πρὸς τὸ ὀρυχεῖον τῆς κοινότητος Λίμνης· ἔκαμαν ἀναφορὰν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ εἶπον, ὅτι εἰς τὸ ἀρχικὸν σχέδιον, εἰς τὸ ὁποῖον ἐζήτουν τὴν παραχώρησιν τοῦ ὀρυχείου τῆς Μονῆς «Γαλατάκη» συμπεριελαμβάνετο καὶ μέρος ὀρυχείου τῆς κοινότητος Λίμνης, παρῃτοῦντο δὲ κατὰ συνέπειαν τοῦ πρώτου καὶ ἐζήτουν τὴν παραχώρησιν τοῦ δευτέρου. Τὸ Ὑπουργεῖον διέταξε τὸν Ἐπιθεωρητὴν τῶν μεταλλείων νὰ παρατηρήσῃ καὶ ἐξετάσῃ ἐπιτοπίως τὰ σχέδια. Ὁ κ. Λίβας, ὀρυκτολόγος, μετέβη κατὰ διαταγὴν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ τόπου καὶ δι’ ἐκθέσεώς του ἀναφέρει, ὅτι δὲν περιλαμβάνεται οὐδὲ σπιθαμὴ ἐκ τῶν γαιῶν τῆς κοινότητος Λίμνης εἰς τὸ ἀρχικὸν σχέδιον. Συνεπείᾳ τούτου οἱ κύριοι τῆς ἑταιρίας ἔκαμαν νέαν αἴτησιν. Ὑπάρχει ὅμως ἡ αἴτησις τῆς κοινότητος Λίμνης, ὑπάρχει καὶ ἡ ἔκθεσις τῶν Νομικῶν Συμβούλων· ἡ αἴτησις τῆς κοινότητος εἶναι ὥριμος, καὶ ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐλάμβανε τὴν καλωσύνην νὰ δώσῃ πέρας εἰς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν, ἤθελεν ἀπαλλαχθῆ ἀπὸ πολλὰς ἐνοχλήσεις καθὼς καὶ ἡ Βουλὴ ἀπὸ τὴν ἐνόχλησιν νὰ ἀκούῃ καθ’ ἑκάστην περὶ αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως. Ἤδη ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ἔλθω εἰς ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ἐμὲ προσωπικῶς. Δὲν λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν τοὺς λιβέλλους, τοὺς ὁποίους διένειμαν εἰς τὴν Βουλὴν οἱ εὐγενεῖς αὐτοὶ κύριοι, διότι τοιαῦτα χαρτιὰ εἶναι ἄξια πάσης περιφρονήσεως, ἀλλὰ τὴν ἐπερώτησιν τοῦ βουλευτοῦ Λακεδαίμονος κ. Σαλταφέρου, ὁ ὁποῖος ἐρωτᾷ ἄν, φορτόνοντες λευκολίθους, πληρώνωμεν τοὺς φόρους. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ἐπειδὴ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ πιστεύσῃ οὐδεὶς, ὅτι δὲν ἐκπληροῦμεν τὰς ὑποχρεώσεις μας πρὸς τὸ Δημόσιον, νὰ λάβῃ τὴν καλωσύνην νὰ ἐξετάσῃ ἐὰν οἱ φόροι τοῦ λευκολίθου, τοῦ φορτονομένου διὰ τὸ ἐξωτερικὸν, πληρώνωνται τακτικῶς, νὰ ἐξετάσῃ δὲ ἂν εἰς τὸ Τελωνεῖον Χαλκίδος, ἀφ’ ἧς ἐποχῆς πρὸ δύο ἐτῶν δὲν συνῆλθον αἱ Ἀρχαὶ, ὅπως ὁ νόμος ὁρίζει, ἐδόθησαν αἱ δέουσαι περὶ πληρωμῆς ἐγγυήσεις· διότι, κύριοι, ἅπαξ τοῦ ἔτους, κατὰ μῆνα Ἰούλιον, συνέρχονται κατὰ τὸν νόμον ὁ Νομάρχης, ὁ Ἔφορος, ὁ Τελώνης καὶ ὁ Δήμαρχος, ἐντὸς τῆς περιφερείας τοῦ ὁποίου ὑπάρχει τὸ μεταλλεῖον ἢ τὸ ὀρυχεῖον, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει καταστάσεως, τὴν ὁποίαν οἱ ἰδιοκτῆται τῶν μεταλλείων ὀφείλουσι νὰ ὑποβάλλωσιν εἰς τὸ Συμβούλιον τοῦτο, ὁρίζουσι τὴν καθαρὰν πρόσοδον, ἥτις ἐὰν δὲν εἶναι σύμφωνος μὲ τὴν κατάστασιν, ἥν ὑπέβαλον οἱ ἰδιοκτῆται, ὁρίζεται συνεπείᾳ ἐφέσεως τῶν ἐνδιαφερομένων ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ ὁποῖον ἀνεκκλήτως ἀποφασίζει. Ἑπομένως παρακαλῶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐξετάσῃ ἐὰν αἱ καταστάσεις ὑποβάλλωνται κατ’ ἔτος, ἐὰν τὸ Συμβούλιον πρὸ δύο ἐτῶν συνῆλθεν, ἵνα προσδιορίσῃ τὴν καθαρὰν πρόσοδον, τὸ δὲ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν διὰ διαταγῆς πρὸς τοὺς Τελώνας δὲν διέταξε νὰ λαμβάνωσι παρὰ τῶν φορτωτῶν ὀρυκτοῦ λευκολίθου ἐγγύησιν διὰ τὸ φορτονόμενον ποσόν· διότι εὐθὺς ὡς προσδιορισθῇ ἡ καθαρὰ πρόσοδος τοῦ ὀρυκτοῦ αὐτοῦ, θέλομεν κατὰ τὰς δοθείσας ἐγγυήσεις πληρώσει τὸν φόρον. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θέλει πράξει ἔργον δικαιοσύνης, ζητῶν τὰς πληροφορίας αὐτὰς, ἵνα ἀποδειχθῇ, ὅτι ἡμεῖς ἐκπληροῦμεν τὰς πρὸς τὸ Δημόσιον ὑποχρεώσεις μας, δίδοντες ἑκάστοτε τὴν ἀπαιτουμένην ἐγγύησιν καὶ ὅτι οὐδεμία τῶν καθ’ ἡμῶν αἰτιάσεων ἀληθεύει. Σᾶς ἐξέθεσα, κύριοι βουλευταὶ, ἐν πάσῃ εἰλικρινείᾳ τὰ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, καὶ κατέδειξα διὰ τῆς ἀναγνώσεως ἐπισήμων ἐγγράφων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ἐκθέσεων Νομικῶν Συμβούλων κτλ. τὸ τῆς Μονῆς «Γαλατάκη» καὶ τῆς κοινότητος Λίμνης δίκαιον, δὲν ἀμφιβάλλω δὲ ποσῶς, ὅτι ἐπείσθητε ἤδη, ὅτι ἑταιρία κερδοσκόπων καὶ κακῆς πίστεως ἀνθρώπων, ἐπὶ κεφαλῆς ἔχουσα Γερμανὸν, ἀναζητοῦντα ἐν Ἑλλάδι τύχην, διενοήθη, διάφορα μέσα μεταχειρισθεῖσα, νὰ δημεύσῃ ξένας ἰδιοκτησίας. Πρὸς τοῦτο δὲ μετῆλθε πᾶν μέσον, ὅπως ἀποσπάσῃ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ πρὸς τέλεσιν τοῦ σκοποῦ της. Ἀποτυχοῦσα, προέβη εἰς δημοσιεύσεις διαφόρων διατριβῶν ἀνωνύμων, ὅπως ἀποπλανήσῃ τοὺς μὴ γνωρίζοντας τὴν ὑπόθεσιν. Θεωρῶ ἐμαυτὸν εὐτυχῆ, κύριοι βουλευταὶ, καθόσον κολακεύομαι νὰ πιστεύω, ὅτι διὰ τῶν ἐνεργειῶν μου κατώρθωσα νὰ σώσω ἀπὸ τοὺς ὄνυχας τῶν ἁρπάγων περιουσίας σπουδαίας, περιφρονῶ δὲ καὶ τὰ ἐν διατριβαῖς περὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς γραφόμενα καὶ τοὺς ὄπισθεν τοῦ ἀνωνύμου κρυπτομένους, οὓς θεωρῶ ἀξίους πάσης καταφρονήσεως.

§13ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ ἐκ Χαλκίδος, ὅπως γένηται ἔρευνα καὶ βεβαιωθῇ ἡ κατάστασις τῶν χρηματικῶν σχέσεων εἰς ἃς εὑρίσκονται ὡς διαχειριζόμενοι τὰ ὀρυχεῖα, περὶ ὧν ὁ λόγος, μετὰ τοῦ Δημοσίου Ταμείου, θέλω σπεύσει νὰ ἐκπληρώσω, δίδων ταχέως εἰς τὴν Βουλὴν τὰς περὶ τούτου πληροφορίας. Ἀλλ’ ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐκ Χαλκίδος μοὶ εἶχεν ἀπευθύνει καὶ πρὸ ἡμερῶν ἐπερώτησιν περὶ τῆς κατασχέσεως ἢ τῆς παρακωλύσεως τῆς ἐξαγωγῆς λευκολίθου, μοὶ ἐζήτησε δὲ τὴν γνωμοδότησιν τοῦ νομικοῦ Συμβουλίου, τὴν ὁποίαν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν εἶχε προκαλέσει. Ἐζήτησα ἀπόσπασμα τῆς γνώμης ταύτης καὶ ἐσκόπουν νὰ καταθέσω ταύτην σήμερον εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτε παρενέπεσαν τὰ μέχρι τοῦδε λεχθέντα περὶ τῆς αὐτῆς ὑποθέσεως, ἐφ’ ὧν σπεύδω νὰ ἀνακοινώσω καὶ ἐγὼ εἰς τὴν Βουλὴν ὅ,τι γνωρίζω. Γνωρίζω, ὅτι μοὶ ἐγένετο καταγγελία, ὅτι ἐκ Χαλκίδος ἐπρόκειτο νὰ ἐξαχθῇ λευκόλιθος ἐξ ὀρυχείων τῆς Μονῆς Γαλατάκη ἄνευ ἀδείας τῆς Μονῆς· ἑπομένως καθῆκον εἶχον νὰ βεβαιώσω τὸ δικαίωμα τοῦ δημοσίου ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς, καὶ διέταξα τὸν τελώνην Χαλκίδος νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ τὴν ἐξαγωγὴν μέχρι δευτέρας διαταγῆς. Ἀλλὰ μετ’ ὀλίγας ἡμέρας ἔλαβον ἀναφορὰν τοῦ κυρίου Νόελ καὶ Ἰωάννου Τσαμούρα τῆς 25 Νοεμβρίου, διὰ τῆς ὁποίας οὗτοι ἰσχυρίζοντο, ὅτι δὲν εἶχον νόμιμον δικαίωμα νὰ παρακωλύσω τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ λευκολίθου ἢ νὰ κατάσχω τὸ ἐξαγόμενον ποσὸν, διότι αὐτοὶ νομίμως ἐξώρυσσον ὡς ἐνοικιασταὶ, καὶ δὲν εἶχον ἀνάγκην ἄλλης τινὸς ἀδείας. Ἐζήτησα τὰ σχετικὰ ἔγγραφα καὶ παρέπεμψα ταῦτα εἰς τὸ νομικὸν Συμβούλιον τὴν 26 Νοεμβρίου, τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν ἔλαβον ἐκ Χαλκίδος τὴν ἀναφοράν. Τὸ νομικὸν Συμβούλιον συνῆλθε καὶ μοὶ ἔδωκε γνωμοδότησιν, ὅτι, ἐπειδὴ τὸ ἐν λόγῳ ὀρυχεῖον τῆς Μονῆς Γαλατάκη εἶναι ἐν ἐνεργείᾳ πρὸ πολλοῦ χρόνου καὶ ἰδίως πρὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ νόμου περὶ μεταλλείων καὶ ὀρυκτῶν, ἴσως ἀπὸ τὸ 1849, αἱ διατάξεις τοῦ νόμου τούτου ἐφαρμόζονται ἐπὶ τοῦ μεταλλείου, ἐφ’ ὅσον μόνον κανονίζουσι τὰ τῆς ἐποπτείας τῆς ἐκμεταλλεύσεως, ἐφ’ ὅσον ὅμως κανονίζουσι τὰ τῆς ἀδείας πρὸς ἐξόρυξιν καὶ ἐκμετάλλευσιν, δὲν ἐφαρμόζονται· διότι πρὸ τοῦ νόμου ἡ Μονὴ Γαλατάκη εἶχε δικαίωμα ἐξορύξεως τοῦ ὀρυχείου τούτου καὶ καρπώσεως αὐτοῦ. Ἰδοὺ ἐπὶ λέξει ἡ γνωμοδότησις τοῦ Συμβουλίου (ἀναγινώσκει). Ἡ γνωμοδότησις φέρει χρονολογίαν τῆς 30 Νοεμβρίου. Τὴν ἐπιοῦσαν ἀνεκάλεσα τὴν διαταγήν, τὴν ὁποίαν ἔδωκα εἰς τὸ τελωνεῖον Χαλκίδος, καὶ διέταξα νὰ ἀφήσωσιν ἀκώλυτον τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ ποσοῦ. Εὐτυχῶς ἕνεκα τοῦ μέτρου, τὸ ὁποῖον ἔλαβον, δὲν ἐπῆλθε ζημία εἰς τοὺς ἔχοντας συμφέρον, διότι τὰ πλοῖα, τὰ ὁποῖα εἶχον ναυλωθῆ πρὸς φόρτωσιν, δὲν εἶχον φθάσει εἰς Χαλκίδα, ἑπομένως ἡ διαταχθεῖσα παρ’ ἐμοῦ ἀναστολὴ δὲν ἐπήνεγκε ζημίαν τινὰ εἰς τὸ κράτος.

§14Δ. ΚΡΙΕΖΩΤΗΣ. Κύριοι βουλευταὶ, δὲν ἤθελον βεβαίως ὁμιλήσει, ἂν δὲν προεκαλούμην ἀπὸ τὸν κ. βουλευτὴν Ἄνδρου περὶ τῆς ὑποθέσεως τῆς Μονῆς «Γαλατάκη». Εἰς ταύτην ἐγὼ δὲν ἔχω κανὲν συμφέρον, μόλις γνωρίζω τὴν ὑπόθεσιν. Ἐπειδὴ δὲ εἶμαι βουλευτὴς τῆς Ἐπαρχίας Χαλκίδος καὶ ἀνέφερον εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην τὸν κ. Παπαμιχαλόπουλον, ἔρχομαι νὰ εἴπω δύο λέξεις ὑπὲρ τοῦ ἀνδρὸς τούτου, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει ἀνάγκην τῆς ὑπερασπίσεως τῆς ἰδικῆς μου, διότι τὸ παρελθόν του εἶναι γνωστόν. Περὶ αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλήσω πρὸς τὸν κ. Παπαμιχαλόπουλον κατὰ σύστασιν ἑνὸς φίλου μου, μὴ γνωρίζων τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Τὸ ὁμολογῶ, ἐπῆγα εἰς τὸν κ. Παπαμιχαλόπουλον καὶ μὲ ἠκροάσθη, τοῦ ἀνέφερον δὲ ὅ,τι ἔπρεπε νὰ τῷ εἴπω. Μοὶ εἶπε «κύριε Κριεζώτη, μείνατε ἥσυχος, διότι θέλω φροντίσει περὶ αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως καὶ θέλω ἀποδώσει δικαιοσύνην ὅπου ἀνήκει». Γνωρίζω τὸν χαρακτῆρά του καὶ δὲν ἠθέλησα νὰ τῷ εἴπω περισσότερα· τοῦ εἶπον ὅτι δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι θέλετε ἀποδώσει δικαιοσύνην ὅπου πρέπει. Τὰ ὀλίγα ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω ὡς πρὸς τὸν κ. Παπαμιχαλόπουλον, διότι πρέπει νὰ ἀποδοθῇ τὸ δίκαιον εἰς τὸν ἄνδρα.

§15ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Πρὸ ἡμερῶν ἐγένετο λόγος περὶ τοῦ Ἀστυνόμου Καλαμῶν καὶ μοὶ ἐζητήθη ἡ ὑποβολὴ τῆς ἐκθέσεως τοῦ Νομάρχου, συνεπείᾳ τῆς ὁποίας δὲν ἐνέκρινα νὰ προκαλέσω τὸν διορισμὸν τοῦ προταθέντος. Καταθέτω τὴν ἔκθεσιν τοῦ Νομάρχου καὶ τὴν πρὸς αὐτὸν ἀπάντησιν τοῦ Ὑπουργείου εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς, ἐξ ὧν θὰ πληροφορηθῶσιν οἱ ἐπιθυμοῦντες τοὺς λόγους, δι’ οὓς δὲν προέβην εἰς τὸν διορισμόν του. Ἐπίσης μοὶ ἀπηυθύνθη ἐπερώτησις διατὶ δὲν διετάχθη ἡ ἐνέργεια τῆς ἐκλογῆς πρὸς ἀντικατάστασιν τοῦ ἀποβιώσαντος Δημαρχικοῦ Παρέδρου Λεύκτρου. Ἐζήτησα πληροφορίας ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν, ἥτις μοὶ ὑπέβαλε τὴν ἀπὸ 15 Μαΐου 1885 ἀναφορὰν τοῦ Νομάρχου Λακωνίας, περιέχουσαν ἀναφορὰν τοῦ Δημάρχου Λεύκτρου περὶ ἀποβιώσεως τοῦ ἐν λόγῳ Δημαρχικοῦ Παρέδρου, τὴν ὁποίαν ἡ ὑπηρεσία διὰ τῆς ὑπογραφῆς τοῦ ἁρμοδίου Τμηματάρχου εἶχε θέσει εἰς τὰ ἀρχεῖα ὡς μὴ χρῄζουσαν ἐνεργείας τινὸς, διότι αὐτὴ ἡ τακτικὴ ἐπεκράτησεν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, ἵνα μὴ τίθεται ὁ τόπος εἰς ἐκλογικὰς ἀνησυχίας ἕνεκα ἐκλογῆς Δημαρχικῶν Παρέδρων. Ἂν οἱ ἐνδιαφερόμενοι ἐπιμένωσιν εἰς τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς, θὰ ἐκτελέσω τὸν νόμον· ἀλλά νομίζω, ὅτι ἀσκόπως θὰ ἐκτεθῇ ὁ τόπος εἰς ἀγῶνα ἐκλογικόν. Καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον καὶ τὰ περὶ τούτου σχετικὰ ἔγγραφα. Εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ Βουλευτοῦ Ἄνδρου περὶ τῶν ἀφορώντων τὸν λιμένα εἶχον ἀπαντήσει πρό τινων ἡμερῶν καὶ δὲν ἔχω παρὰ νὰ ἐπαναλάβω τὰ ἴδια, ὅτι δηλαδὴ δὲν ἐνέκρινα τὴν ἐλάττωσιν τοῦ μισθοῦ τοῦ διευθυντοῦ τῶν λιμενικῶν ἔργων ἀπὸ 275 εἰς 175 δραχμὰς, διότι θεωρῶ τὴν ἀντιμισθίαν ἀνεπαρκῆ. Ἔχων ὑπ’ ὄψιν τὰς ἐργασίας τοῦ Λιμένος καὶ προσέτι ὅτι ἡ Λιμενικὴ Ἐπιτροπὴ Καλαμῶν ἐμίσθωσε μηχανικὸν πρὸς διεύθυνσιν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Λιμένος ἀντὶ 600 δραχμῶν κατὰ μῆνα, ἐσκέφθην μετὰ τῆς ὑπηρεσίας, ὅτι δὲν εἶνε δυνατὸν ὁ μηχανικὸς νὰ μεταβαίνῃ ἐκ Σύρου, ἔνθα ἑδρεύει, εἰς Ἄνδρον τακτικῶς δὶς τοῦ μηνὸς καὶ νὰ ἀρκῆται μισθοδοτούμενος μὲ τοιοῦτον εὐτελὲς ποσόν. Ἡ ἰδία Ἐπιτροπὴ ἀνεγνώρισε τὸ ἄτοπον καὶ ἐπιζήμιον διὰ τὰ λιμενικὰ ἔργα τῆς προτάσεώς της καὶ διὰ μεταγενεστέρας ἀποφάσεως αὐτῆς ἀνεκάλεσε τὴν πρώτην καὶ ἐπανέφερε τὴν πρώτην μισθοδοσίαν αὐτοῦ τῶν δραχμῶν 275.

§16ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἀληθές.

§17ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλει δὲ μεταβαίνει συχνότερον ὁ μηχανικὸς εἰς τὴν Ἄνδρον πρὸς ἐπίβλεψιν τῆς ἐργασίας. Ἡ ἔκθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς φέρει χρονολογίαν 23 Φεβρουαρίου (ἀναγινώσκει τὸ ἔγγραφον τῆς Ἐπιτροπῆς περὶ ἐπαναφορᾶς τῆς πρώτης μισθοδοσίας τοῦ Μηχανικοῦ). Αὐτὰ λέγει ἡ Ἐπιτροπὴ· τὸ δὲ ἀντικείμενον εἶνε ἀνάξιον λόγου νὰ ἀπασχολῇ τὴν Βουλήν, διότι πρόκειται περὶ 100 δραχμῶν. Ἂν ἐπιμένῃ ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ μειώσῃ ἐκ νέου τὸ ποσόν, δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ παραδεχθῶ τὴν γνώμην της. Ἐγένετο λόγος καὶ περὶ τοῦ Γραμματέως τῆς Λιμενικῆς Ἐπιτροπῆς· ἐκ τῶν ἐγγράφων δὲ, τὰ ὁποῖα ἔχω ἀνὰ χεῖρας, ἐξάγεται, ὅτι προέβη ἡ Ἐπιτροπὴ εἰς τὸν διορισμὸν Γραμματέως ἄνευ ἐγκρίσεως τοῦ Ὑπουργείου, ἐνῷ κατὰ τὸν νόμον ὑποβάλλονται αἱ πράξεις τῆς Λιμενικῆς Ἐπιτροπῆς εἰς τὴν ἔγκρισιν τοῦ Ὑπουργείου· μετὰ ταῦτα ὁ Ἔπαρχος ἄνευ διαταγῆς τοῦ Ὑπουργείου καὶ ἄνευ πράξεως τῆς Λιμενικῆς Ἐπιτροπῆς ἔπαυσε τὸν Γραμματέα. Ὅταν ἦλθον τὰ περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης ἔγγραφα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου, ἡ ὑπηρεσία ἐζήτησεν ἐξηγήσεις ἀπὸ τὸν Ἔπαρχον περὶ τῆς ἐκνόμου ταύτης ἐνεργείας, τοῦ διορισμοῦ δηλαδὴ τοῦ Γραμματέως τῆς Ἐπιτροπῆς ἄνευ ἐγκρίσεως τοῦ Ὑπουργείου καὶ περὶ ἀπολύσεως αὐτοῦ ὑπὸ τοῦ Ἐπάρχου. Αὐτὰ τὰ δύω ἀντικείμενα ἀφορῶσιν εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. βουλευτοῦ Ἄνδρου ὡς πρὸς τὰ λιμενικὰ τῆς νήσου. Εἶνε περιττὸν ν’ ἀπαντήσω εἰς ὅσα ἄλλα ἐξέθηκε, διότι μήτε γνῶσιν ἔχω περὶ ὧν εἶπεν, οὔτε γνωρίζω τι. Τὸν κ. Ἀργυρόπουλον εἶχον ὑπάλληλον ἄλλοτε ὡς Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἐχορήγησα πρὸς αὐτὸν πολλὰς εὐκολίας, ἐνόμιζον δὲ ὅτι θὰ εἶχεν ἀφορμὰς νὰ μὲ ἐνθυμῆται μετά τινος εὐχαριστήσεως. Ἀπορῶ πῶς μὲ ἀνέμιξεν εἰς τὴν ὑπόθεσιν τοῦ Γαλατάκη, τῆς ὁποίας καὶ πάλιν ἐμνήσθη ὁ κ. βουλευτὴς Ἄνδρου. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι εἰς ἐμὲ ὡς Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν οὐδεμία ἐπίσημος εἰσήγησις ἐγένετο ἐκ τῆς ὑπηρεσίας περὶ παραχωρήσεως τοῦ ὀρυχείου, περὶ οὗ πρόκειται, εἰς οἱονδήποτε, πρώτην δὲ φορὰν ἤδη, ἐγερθέντος τοῦ ζητήματος τούτου, ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ ἐξετάσω καὶ πληροφορηθῶ ἐν μέρει τὰ τῆς ὑποθέσεως. Δὲν εἶμαι δὲ ὑποχρεωμένος νὰ φέρω ἑκάστοτε εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἰδιαιτέρας παραστάσεις καὶ ὁμιλίας, τὰς ὁποίας μοὶ κάμνουσιν οἱ κ. βουλευταί· μετὰ τὴν συνέντευξιν μάλιστα, ἣν ἔλαβε μετ’ ἐμοῦ ὁ κ. Βουδούρης, δὲν προέβην εἰς καμμίαν ἐνέργειαν οὔτε κἄν πληροφορίας νὰ ζητήσω ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ τοῦτο διαβεβαιῶ ἐν πάσῃ εἰλικρινείᾳ. Ἂν μοὶ ὡμίλησε καὶ ὁ κ. Ἀργυρόπουλος περὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς δὲν τὸ ἐνθυμοῦμαι· διότι, ὅταν λάβω μίαν οἱανδήποτε ἀπόφασιν περὶ μιᾶς ὑποθέσεως, ὡς σχηματίσας περὶ αὐτῆς πεποίθησιν, δὲν προσέχω εἰς ὅ,τι μοὶ λέγουν μετὰ ταῦτα. Δὲν δύναμαι, ἐπαναλαμβάνω, νὰ φέρω εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἰδιαιτέρας παραστάσεις τῶν κ. βουλευτῶν, διότι θεωρῶ ἄτοπον καὶ ἀνοίκειον τοῦτο. Καὶ ὅτε πρό τινων ἡμερῶν ἐνόμισα καλὸν νὰ κάμω χρῆσιν ἐπιστολῆς τινος πρὸς ἐμὲ τοῦ κυρίου Βουδούρη, ἐξ ἧς ἐξάγεται τὸ ἁπλοῦν καὶ ἀθῶον τῆς ὑποθέσεως, ἅμα ὡς μοὶ ἀπηύθυνε παρατήρησίν τινα ὁ ἔντιμος βουλευτὴς ἐκ Βάλτου κ. Βαλτινὸς, ὑπέκυψα εἰς τὴν παρατήρησιν αὐτοῦ, διότι ἀνεγνώρισα τὸ ὀρθὸν καὶ τὸ βάσιμον αὐτῆς καὶ δὲν προέβην εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τῆς ἐπιστολῆς ἐκείνης. Ἐὰν, κύριοι, ἐνήργησά τι παρὰ τὸν νόμον, ὑπόκειμαι εἰς ἔλεγχον, καὶ εὐχαρίστως ὑποβάλλομαι εἰς αὐτὸν· ἀλλὰ νὰ ἐλέγχωμαι, διότι δὲν ἐνήργησά τι, νομίζω ὅτι καὶ ἄτοπον εἶναι καὶ ποταπόν. Μετὰ τὰς ὀλίγας ταύτας παρατηρήσεις ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν δήλωσιν, διὰ τῆς ὁποίας προτείνω νὰ προστεθῶσιν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπ’ ἐμὲ Ὑπουργείου τοῦ 1886 100,000 δραχμαὶ εἰς τὸ κεφάλαιον τῶν φάρων καὶ φανῶν, διότι τὸ ἐν αὐτῷ ἀναγραφὲν ποσὸν κρίνεται ἀνεπαρκὲς, καὶ παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ διὰ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§18ΦΩΤΗΛΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§19ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κύριοι βουλευταὶ, ὁ κ. βουλευτὴς Καλαβρύτων ἂν εἶχε τὴν ὑπομονὴν νὰ ἀναγνώσῃ τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἐζήτησα ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἤθελε πεισθῆ, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ σπουδαίου συμφέροντος.

§20ΦΩΤΗΛΑΣ. Αὐτὸ ἀντελήφθην, κύριε βουλευτά.

§21ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ σπουδαίου Ἐθνικοῦ πλούτου, τὸν ὁποῖον ἠδύναντο ἐπὶ βλάβῃ τοῦ Δημοσίου συμφέροντος νὰ καρπωθῶσιν ἄλλοι, δὲν πρόκειται εἰμὴ περὶ ὑποχρεώσεως νὰ ἐξορυχθῶσι τοὐλάχιστον 30 χιλιάδες στατῆρες κατ’ ἔτος, πληρωνόμενοι πρὸς 50 λεπτὰ τὸν στατῆρα. Κατὰ τὴν δημοπρασίαν ἐπλειοδότησεν ὁ Ἰωάννης Τσαμούρας, εἰς αὐτὸν δὲ ἐπεβλήθη ἡ ὑποχρέωσις, ὅσον πλειότερον τῶν 30 χιλιάδων στατήρων καὶ ἂν ἐξορύξῃ, νὰ πληρώνῃ 50 λεπτὰ τὸν στατῆρα. Ἐκ τούτων πάντων βλέπετε ὅτι τὸ συμφέρον τῆς Μονῆς «Γαλατάκη» δὲν ἔμεινεν ἀπροστάτευτον καὶ δὲν παρεδόθη εἰς τὸν ἐνοικιαστὴν ὁ πλοῦτος τῆς Μονῆς· διότι, ἐὰν 100 χιλιάδας στατῆρας ἐξορύξῃ ὁ ἐνοικιαστής, θὰ πληρώσῃ 50 χιλιάδας δραχμάς. Αἱ 20,000 λίραι, αἵτινες ἔκαμον τοσαύτην ἐντύπωσιν εἰς τὸν κ. βουλευτὴν Καλαβρύτων, νομίζω, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἐξηγηθῶσιν ὅπως ἐξηγήθησαν. Λοιπὸν, κ. Φωτήλα, ποίαν βλάβην θὰ λάβῃ τὸ Δημόσιον ἐκ τῆς παραχωρήσεως ταύτης τοῦ λευκολίθου; Παραχωρεῖται τὸ δικαίωμα τοῦτο τῆς ἐξορύξεως διὰ μίαν πενταετίαν· τί νομίζετε δὲ ὅτι θέλει ἐξ αὐτῆς τῆς ἐπιχειρήσεως ἐπιτευχθῆ ἐντὸς αὐτῆς τῆς προθεσμίας; Πρὸς μίαν καὶ ἡμίσειαν δραχμὴν πωλεῖται ὁ στατήρ· 50 λεπτὰ εἶναι τὸ δικαίωμα τῆς ἐξορύξεως· τὸ ἔξοδον τῆς μεταφορᾶς 15 λεπτὰ· τὰ ἄλλα ἔξοδα φορτώσεως κλπ. εἶναι 25 λεπτά. Ποία δὲ εἶναι ἡ ὠφέλεια; 20 ἢ 30 λεπτὰ τὸν στατῆρα. Ἐὰν δὲ ἐξορύξῃ κατ’ ἔτος 30 ἕως 50 ἢ, ὅπερ δυσκολώτατον, 100 χιλιάδας στατῆρας ὁ ἐνοικιαστής, θὰ ὠφεληθῇ τὸ πολὺ 30 χιλιάδας δραχμάς. Τώρα δὲν ἠξεύρω ἐὰν αἱ λίραι ἔπρεπε νὰ σᾶς κάμουν τὴν ἐντύπωσιν, ἣν σᾶς ἔκαμαν· τοῦτο μόνον βλέπω ἐγὼ ὅτι ὁ Δημόσιος πλοῦτος δὲν παρεχωρήθη εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχεν, ἀλλ’ ὅτι ἐνῷ ἡ Μονὴ θὰ λαμβάνῃ 50 λεπτὰ κατὰ στατῆρα, ὁ ἐνοικιαστὴς δὲν θὰ ὠφελῆται οὐδὲ τριάκοντα λεπτὰ ἀσφαλῶς.

§22Κ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν ὑπέβαλον τὴν ἐπερώτησίν μου εἶπον, ἐπαναλαμβάνω δὲ καὶ ἤδη ὅτι ἡ ἐλάττωσις τοῦ ἐπιμισθίου τοῦ Μηχανικοῦ ἐπροτάθη ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς, κατ’ ἐπίμονον ἀπαίτησιν ὅλου τοῦ κοινοῦ τῆς Ἐπαρχίας μου, ὄχι διότι εἶναι τοῦτο ὑπέρογκον, ἀλλὰ κυρίως διότι ὁ μηχανικὸς οὐδέποτε ἐξεπλήρωσε τὰς ὑποχρεώσεις του· τοὐναντίον δὲ ἐγένετο παραίτιος βλάβης εἰς τὸ ἔργον. Καὶ ἐγένετο ἡ πρότασις διὰ παμψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς. Ὅταν δὲ ὁ Ὑπουργὸς ἠκύρωσε τὴν τοιαύτην πρότασιν, ἀφοῦ τὴν ἐκράτησεν ἐκκρεμῆ ἐπὶ μῆνας, φοβηθεὶς τὸν Ὑπουργὸν ὁ Ἔπαρχος συνεκάλεσεν οὐχὶ ὅλην τὴν Ἐπιτροπήν, ἀλλὰ δύο μόνον μέλη, τὰ ὁποῖα λέγουν, ἐπιμένοντα, ὅτι ὀρθῶς καὶ δικαίως ἐγένετο ἡ ἐλάττωσις τοῦ ἐπιμισθίου, ὅτι οὐδέποτε ὁ Μηχανικὸς ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκόν του, καὶ ἕνεκα τούτου κακῶς ἔχουσι τὰ τοῦ λιμένος, ἀλλ’ ἀφοῦ τὸ Ὑπουργεῖον ἠκύρωσε τὴν περὶ τούτου πρᾶξιν, δέχονται νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸ ἐπιμίσθιον, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ῥητὸν ὅρον, ὅπως ἐν τῷ μέλλοντι ἐκπληροῖ τὰς ὑποχρεώσεις του, μεταβαίνων ἅπαξ τοῦ μηνὸς καὶ μένων ἐπὶ τοῦ ἔργου ἐπὶ δεκαπέντε ἑκάστοτε ἡμέρας. Ὅσον ἀφορᾷ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι ὀφείλω χάριτας αὐτῷ δι’ εὐκολίας, ἃς ὡς Ὑπουργὸς παρέσχεν εἰς ἐμὲ, Γραμματέα τοῦ Ὑπουργείου ἄλλοτε, λέγω ὅτι δὲν ἐνθυμοῦμαι ἄλλην περίστασιν νὰ μοῦ ἔκαμεν εὐκολίας, παρὰ, ὅταν ἤμην εἰς τὸν ἀγῶνα τῆς Κρήτης, κατὰ προτροπὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις μοὶ παρέσχε πρὸς τοῦτο καὶ ἄδειαν ἀπουσίας ἐκ τῆς ὑπηρεσίας μου, ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος ὡς Ὑπουργὸς ἐζήτει νὰ μὲ παύσῃ, ὅταν ἐγὼ ἐκινδύνευον καθ’ ἑκάστην καὶ προσέφερον ὑπηρεσίας οὐχὶ τυχαίας, ἐδέησε δὲ νὰ εἰδοποιήσωσι περὶ τούτου οἱ συγγενεῖς μου τὸν ἀείμνηστον Πρωθυπουργὸν, ὅστις ἐμπόδισε τὴν παῦσίν μου· αὐτὴν μόνην τὴν καλωσύνην τοῦ κ. Παπαμιχαλοπούλου ἐνθυμοῦμαι. Δὲν ἐννοῶ δὲ τίνων εὐκολιῶν ἀνάγκην ἔχουσιν ὑπάλληλοι, οἷος ἤμην ἐγώ, ὅστις ἐπὶ δεκαεπτὰ ὅλα ἔτη ἐμαρτύρησα ἐν τῇ δημοσίᾳ ὑπηρεσίᾳ. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν διακοπὴν, τὴν ὁποίαν μοὶ ἔκαμεν ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος διὰ νὰ μοὶ εἴπῃ ὅτι ψεύδομαι, μετὰ τὴν διαβεβαίωσιν τοῦ κ. Βουδούρη, ὅτι ἀπὸ τοῦ Ἰουλίου τῷ εἶχεν ὁμιλήσει διὰ μακρῶν περὶ τῆς ὑποθέσεως τῆς Μονῆς «Γαλατάκη», καὶ ὅτι ἀπὸ τοῦ Σεπτεμβρίου τῷ ἔγραψεν ἐκ Χαλκίδος μακρὰν περὶ ταύτης ἐπιστολὴν, ἀφίνω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἐκτιμήσῃ τὴν ἀξίαν τῆς διακοπῆς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἀφίνω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ κρίνῃ εἰς τίνα ἔπρεπε νὰ ἀποταθῇ ἡ λέξις ψεύδεσαι.

§23ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν Στρατιωτικῶν ἐζήτησε καταστάσεις τινὰς θεωρηθείσας χρησίμους διὰ τὴν σύνταξιν τῆς ἐκθέσεως, ἣν ὤφειλε νὰ ὑποβάλῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἡ κατάστασις αὕτη μέχρι σήμερον δὲν ὑπεβλήθη, ἐνῷ ἡ ἔκθεσις ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλήν. Ἵνα μὴ ἀναβάλωμεν αὐτήν, νομίζω ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑποβληθῶσιν, ὡς οὖσαι ἀναγκαῖαι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ νομοσχεδίου, ὅπερ ὁσονούπω συζητεῖται.

§24ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Κύριοι, ὑποβάλλω σχέδιον νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου πρόκειται νὰ θεραπευθῇ ἐκ τῶν κεφαλαίων τῆς Δημοτικῆς ὁδοποιΐας, τὰ ὁποῖα, ἂν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, συμποσοῦνται εἰς 10,000 ἢ 11,000 δραχμὰς σπουδαιοτάτῃ ἀνάγκῃ, ἤτοι ὅπως κατασκευασθῇ εἷς ὅρμος εἰς τὸν Δῆμον Μεθάνων τῆς Ἐπαρχίας Τροιζηνίας, ὅστις εἶνε ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ κατασκευασθῇ. Πρὸς τοῦτο ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις εἶχεν ἀποβλέψει κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν τελευταίων ἐκλογῶν καὶ ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως ἐσωτερικῆς πεποιθήσεως περὶ ἐνεργείας πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῆς συγκοινωνίας προσδιώρισε 3,000 δραχμὰς, οὐκ οἶδα ἐκ τίνων χρημάτων, αἱ ὁποῖαι ὅμως δὲν ἐχρησίμευσαν διὰ τὴν κατασκευὴν ὅρμου εἰς τὸ μέρος, τὸ ὁποῖον διεκήρυξαν οἱ τῆς Κυβερνήσεως ἐκεῖνοι φίλοι, καὶ δὲν εἰξεύρω ἂν αὐτοβούλως ἐπροτίμησαν νὰ κατασκευασθῇ δι’ αὐτῶν τῆς νεναυαγισμένης πολιτικῆς των ὅρμος· οὕτως ἢ ἄλλως ὅρμος δὲν ἐθεμελιώθη. Ἤδη ἡμεῖς ἐσκέφθημεν περὶ νομιμωτέρων τινῶν πόρων χρηματικῶν, καὶ διὰ τοῦτο προτείνομεν λοιπὸν, ὅπως ἐκ τοῦ Ταμείου τῆς ὁδοποιΐας ἓν ποσὸν 8,000 δραχμῶν διατεθῇ πρὸς κατασκευὴν βραχίονός τινος πρὸς ὠφέλειαν τῆς ναυτιλίας, καὶ τῆς ἐντοπίου καὶ τῆς ξένης. Προσθέτω δὲ ὅτι καὶ ἐκ τῆς διορύξεως τοῦ Ἰσθμοῦ τῆς Κορίνθου θὰ εἶνε ἀναγκαῖον ὅπως κατασκευασθῇ ὁ ὅρμος οὗτος, διότι τὰ πρὸς ἐκείνην τείνοντα πλοῖα θὰ διαπλέωσι μεταξὺ Μεθάνων καὶ Αἰγίνης, καὶ ἑπομένως εἶνε ἀνάγκη νὰ ὑπάρχῃ ὅρμος τις. Καὶ τοσοῦτον εἶνε ἀληθὲς τοῦτο, ὥστε ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἀπεφάσισε νὰ βάλῃ φανὸν εἰς τὸ μέρος αὐτὸ, διότι ὑπάρχει ἐκεῖ πλησίον ἀκρωτήριον μὲ ὑφάλους καὶ ἑπομένως ἡ θέσις εἶνε ἐπικίνδυνος. Πολὺ καλὰ ἔκαμεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, ὅστις διέταξε νὰ γίνῃ ὁ φανὸς οὗτος, ἀλλὰ καὶ οὗτος δὲν ἔγινε. Κατὰ συνέπειαν ὑποθέτω, ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει δεχθῆ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. (Ὅρα Παράρτημα). Παρακαλῶ δὲ προσέτι, ἐπειδὴ εἰς τὸν αὐτὸν τῆς Ἐπαρχίας μου Δῆμον Μεθάνων ὑπάρχει κἄπως ἐν ἐπιτάσει ἡ νόσος ἐλεφαντίασις, καὶ ὑπάρχουσι πάσχοντες ἐκ τῆς τοιαύτης νόσου καὶ σήμερον ἓξ ἢ ἑπτὰ διαρκῶς, οἱ ὁποῖοι εἶνε ἀπομεμακρυσμένοι ἐκ τῶν οἰκιῶν των καὶ δὲν μένουσιν ἢ εἰς τοὺς ἀγροὺς, παρακαλῶ, λέγω, τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ αὐτῶν· εἶνε ἀξιοθρήνητοι, δὲν ἔχουσι ποῦ τὴν κεφαλὴν κλῖναι· διαιτῶνται ἐν πάσῃ ὥρᾳ τοῦ ἔτους καὶ τοῦ ἡμερονυκτίου εἰς τὸ ὕπαιθρον ἐν ἐρημίαις, ἄστεγοι, ἄσκεποι. Ὑπῆρξα αὐτόπτης, διότι συνήντησα ἐξ αὐτῶν ἕνα κατὰ τὴν τελευταίαν ἐν Μεθάνοις περιοδίαν μου· ἦτο περὶ ὄρθρον καὶ ἤκουσα ὀλολυγμοὺς, ὅτε εἶδον τὸν δυστυχῆ αὐτὸν ἐρχόμενον πρός με: «Κύριε Δουζίνα, μοὶ εἶπε, σὲ εὐχόμεθα νὰ γίνῃς βουλευτής· φρόντισε καὶ δι’ ἡμᾶς». Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ὁρίσῃ 1000 ἢ 500 δραχμὰς, ἵνα δίδεται αὐτοῖς ἓν ποσὸν 50 τοὐλάχιστον λεπτῶν καθ’ ἡμέραν.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ μὲ συγχωρήσῃ ἡ Βουλὴ νὰ ἀπευθύνω μίαν παράκλησιν εἰς αὐτὴν συνεπείᾳ τῆς δηλώσεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Πρωθυπουργός· τουτέστιν ἔχομεν 25 νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ προταχθῶσιν, ἔχομεν δὲ καὶ τὸν Προϋπολογισμὸν, ὁ χρόνος δὲ ἐπείγει· ἕνεκα δὲ τούτου ἤθελα παρακαλέσει τὴν Βουλὴν, ἵνα ὁρίσῃ μίαν ἡμέραν ἰδιαιτέραν διὰ τὰς ἐπερωτήσεις.

§26ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Περιορισμὸς εἰς τὰς ἐπερωτήσεις δὲν ἐπιτρέπεται.

§27ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ ἄλλοτε ἐγένετο πρότασις, ἵνα τοιοῦτόν τι μέτρον ἐφαρμοσθῇ· ἐγένετο ὅμως ἡ ἀντίῤῥησις, ὅτι ὁ τοιοῦτος κανονισμὸς ἀποτελεῖ περιορισμὸν τοῦ δικαιώματος, τοῦ ἐκ τοῦ Συντάγματος ἀποῤῥέοντος. Διὰ τοῦτο δὲν συμβουλεύω τὴν πλειονοψηφίαν νὰ παραδεχθῇ τὴν τοιαύτην γνώμην. Μόνον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον παρακαλῶ τοὺς κυρίους βουλευτὰς, εἶναι πρὸ παντὸς ἄλλου νὰ παρατείνωμεν τὰς ἐργασίας καὶ πέραν τῆς 8 ὥρας, ἀφ’ οὗ ἐνίοτε συμβαίνει καὶ μέχρι τῆς 7 ὥρας δὲν δυνάμεθα νὰ εἰσερχώμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 2 καὶ 3 ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως συμβάσεως περὶ ἐργολαβίας τῆς διαχειρίσεως καὶ πωλήσεως τοῦ πετρελαίου κτλ. καὶ περὶ καλλιεργείας τῶν ἁλυκῶν τοῦ Κράτους εἰς πρώτην συζήτησιν. Ἐπίσης εἰς τρίτην συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ δυνάμεως τῶν κατὰ θάλασσαν στρατοῦ διὰ τὸ ἔτος 1886).

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ δανείου. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὸ ἄρθρον 1 αὐτοῦ).

§30ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ γνώμη καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς εἶναι νὰ μὴ δοθῇ ἀπεριόριστος κατὰ χρόνον ἡ ἔκτακτος καὶ ἐξαιρετικὴ ἐξουσία πρὸς τὴν Κυβέρνησιν πρὸς συνομολόγησιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν δανείου. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ περιορισθῇ ἡ ἐξουσία αὕτη ἐντὸς χρονικοῦ ὁρίου. Ἂν ἡ Κυβέρνησις ἤθελεν εὕρει δάνειον σήμερον καὶ πρὸ τῆς λήξεως τῆς Συνόδου, δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ἤθελε σπεύσει νὰ ὑποβάλῃ αὐτὸ ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τῆς Βουλῆς, καὶ ἂν εἶχε νόμον ἀπαλλάσσοντα τὸ δάνειον τοιαύτης ἐγκρίσεως. Δὲν ἐννοῶ πῶς, παρούσης τῆς Βουλῆς, δύναται Κυβέρνησις νὰ συνομολογῇ δάνεια ὑπὸ ὅρους ἀγνώστους τῇ Βουλῇ. Ἐπειδὴ ὅμως δάνειον εἰς μεταλλικὸν δὲν εὑρέθη μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς καὶ ἡ Βουλὴ θ’ ἀπέλθῃ μετ’ ὀλίγας ἡμέρας, ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἠναγκασμένη νὰ ζητήσῃ τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς πρὸς συνομολόγησιν δανείου μέχρις ἑκατὸν ἑκατομμυρίων ἄνευ τῆς ἐγκρίσεως αὐτῆς. Φρονῶ, ὅτι ὅλων ἡ γνώμη εἶναι νὰ μὴ θεωρηθῇ περιττὴ ἡ ἔγκρισις τῆς Βουλῆς εἰμὴ ἂν καὶ καθ’ ὃ διάστημα ἡ Βουλὴ θὰ ἦναι ἀποῦσα. Ἂν ἡ Βουλὴ ἤθελεν ἐπανέλθει εἰς νέαν Σύνοδον καὶ τὸ δάνειον δὲν ἤθελεν εἶσθαι συνωμολογημένον ἕως τότε, δὲν πρέπει νὰ συνομολογηθῇ ἄνευ ἐγκρίσεως τότε τῆς Βουλῆς. Ἂν τοιαύτη εἶναι ἡ γνώμη τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς, πιστεύω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει δεχθῆ νὰ προστεθῇ ἐν τῷ 1 ἄρθρῳ, ὅτι «ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐν ὅσῳ ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι παροῦσα καὶ μέχρι τῆς προσεχοῦς Συνόδου, νὰ συνομολογήσῃ ἓν ἢ πλειότερα δάνεια κτλ.»

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ τὸ 1 ἄρθρον ἐγένετο δεκτὸν, δύναται νὰ τεθῇ εἰς τὸ τέλος. (Ἀναγινώσκεται τὸ 2 ἄρθρον). (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 2, 3, 4 καὶ 5).

§32ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἂν ὁ κ. Δεληγεώργης προβάλῃ τροπολογίαν, περιέχουσαν τοιοῦτον περιορισμὸν, δὲν ἔχομεν οὐδεμίαν δυσκολίαν νὰ τὴν ἀποδεχθῶμεν.

§33ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀναγκαῖον θεωρῶ νὰ προστεθῇ τελευταῖον ἄρθρον, ὅτι «ὁ παρὼν νόμος δὲν ἰσχύει εἰμὴ μέχρι τῆς προσεχοῦς Συνόδου καὶ ἐφ’ ὅσον ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι παροῦσα». Ἰδοὺ δὲ διατὶ προτείνω τὸ «ἐφ’ ὅσον ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι παροῦσα»· διότι δυνατὸν, ἐνῷ διαρκεῖ ἀκόμη ἡ παροῦσα Σύνοδος, νὰ γίνωσι προτάσεις εὐπρόσδεκτοι περὶ δανείου, καὶ θέλω ὅπως τοὺς ὅρους αὐτοῦ ἐγκρίνῃ ἡ Βουλὴ καὶ μὴ δύναται νὰ τοὺς ἀποφασίζῃ μόνη ἡ Κυβέρνησις.

§34ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ δεύτερον μέρος, παρακαλῶ, νὰ μὴ τεθῇ· διότι ἀπὸ τῆς σήμερον μέχρι τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν θέλει ἐξακολουθήσει νὰ ἦναι δυνατὸν νὰ συνεδριάζῃ ἡ Βουλὴ, δὲν ὑπάρχει πιθανότης, ὅτι δύναται νὰ συνομολογηθῇ τὸ δάνειον, ὥστε νὰ προκύψῃ περίστασις, τὴν ὁποίαν σκοπεῖ νὰ προλάβῃ, δηλαδὴ τὸ νὰ συνομολογηθῇ τὸ δάνειον, παρούσης τῆς Βουλῆς, καὶ νὰ μὴ ὑποβληθῇ εἰς αὐτήν. Τὸ πρῶτον μέρος ὅμως οὐδαμῶς δυσκολευόμεθα νὰ δεχθῶμεν, δηλαδὴ ἡ ἐξουσία αὕτη ἡμῶν νὰ παρατείνηται μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς ἐνάρξεως τῆς προσεχῶς συγκληθησομένης Συνόδου.

§35ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ περιορισμὸς, ὁ ὑπάρχων ἐν τῷ νόμῳ ἐν ἄρθρῳ 4, εἶναι στενότερος, ἤτοι «τὸ διὰ τὰς ἐκτάκτους ἀνάγκας». Εὐχόμεθα καὶ ἐλπίζομεν, ὅτι αἱ ἔκτακτοι ἀνάγκαι δὲν θὰ παραταθῶσι μέχρι τῆς νεωτέρας συγκλήσεως τῆς Βουλῆς.

§36Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ, καὶ ὅτι τὸ ἄρθρον 4 δὲν εἶναι ἀρκοῦσα ἐγγύησις.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν νὰ προστεθῇ ἄρθρον 6 ὡς ἑξῆς· «Ὁ παρὼν νόμος θέλει ἰσχύει μέχρι τῆς ἐνάρξεως τῆς μελλούσης Συνόδου».

§38ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι· διότι, ἂν πραγματοποιηθῇ τὸ δάνειον πρὸ τῆς συγκλήσεως τῆς μελλούσης Συνόδου, ὁ νόμος θὰ ἐξακολουθῇ νὰ ἰσχύῃ. Πιστεύω, ὅτι παραιτεῖται ὁ κ. Δεληγεώργης. (Γίνεται δεκτὸν τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου. Εἶτα εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν γίνονται δεκτὰ τὸ περὶ προσδιορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀρχικελευστῶν καὶ τὸ περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ ΑΡΝϚʹ νόμου περὶ συστάσεως Σχολῆς τῶν Ναυτικῶν δοκίμων).

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐξετάσεως τῶν δοκίμων τῆς τετάρτης τάξεως τῆς Ναυτικῆς Σχολῆς καὶ περὶ προβιβασμοῦ τῶν Σημαιοφόρων.

§40ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ ἐγένετο τροποποίησις. Τὸ ἄρθρον εἶχεν ὑποβληθῆ οὕτω: «Οἱ δόκιμοι τῆς τετάρτης τάξεως συμμετέχουσι τοῦ ἐτησίου ἐκπαιδευτικοῦ διάπλου»· τὸ Ὑπουργεῖον ἐδέχθη νὰ ἀφαιρεθῇ αὐτό. Ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Ὕδρας σᾶς ἔκαμε τὴν παρατήρησιν προχθές· σᾶς εἴπομεν ὅτι τὸ ἄρθρον συντομεύει κατὰ ἕξ μῆνας τὸν χρόνον ὅπως ὁ ἐπιτυχὼν δόκιμος γίνῃ σημαιοφόρος· εἴπετε, ὅτι δὲν ἐννοεῖτε αὐτό, καὶ ἐδέχθητε ἔπειτα, ὅτι εἶνε περιττὸν, διότι διὰ τοῦ ἄρθρου ζητεῖται συντόμευσις χρόνου.

§41ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὄχι.

§42ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Βεβαίως. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου περιορίζετε τὸν χρόνον πρὸς προβιβασμὸν ἀπὸ σημαιοφόρου εἰς Ἀνθυποπλοίαρχον ἀπὸ δύω ἔτη εἰς δέκα ὀκτὼ μῆνας· ἐπίσης περιορίζετε τὸν χρόνον ὅπως γίνῃ ὁ δόκιμος σημαιοφόρος, διότι λέγετε, ὅτι οἱ δόκιμοι τῆς τετάρτης τάξεως τῆς Ναυτικῆς Σχολῆς συμμετέχουσι τοῦ ἐτησίου ἐκπαιδευτικοῦ διάπλου, ὁ ὁποῖος γίνεται κατ’ ἔτος, ἐνῷ κατὰ τὸν ὀργανικὸν τῆς Σχολῆς νόμον μετὰ τὸ πέρας τῶν μαθημάτων, ἀλλὰ πρὶν δώσουν ἐξετάσεις, ἐκτελοῦσι διάπλουν τοὐλάχιστον ἕξ μηνῶν ὑπερωκεάνειον. Λοιπὸν πρέπει νὰ παρέλθουν τέσσαρα ἔτη ἐκπαιδεύσεως· πρέπει πρὸ τῶν ἐξετάσεων νὰ ἐκτελέσουν διάπλουν ὑπερωκεάνειον ἑξάμηνον τοὐλάχιστον, καὶ μετὰ ταῦτα προσέρχονται εἰς ἐξετάσεις, καθ’ ἃς, ἂν ἐπιτύχωσι, γίνονται σημαιοφόροι. Ἤδη λέγοντες, ὅτι θὰ μετάσχῃ ἡ τετάρτη τάξις εἰς τὸν ἐτήσιον ἐκπαιδευτικὸν διάπλουν, περιορίζετε τὸν χρόνον τῶν σπουδῶν καὶ τῆς δοκιμασίας· διότι καταργεῖτε τὴν ἑξάμηνον ὑπερωκεάνειον πρακτικὴν ἄσκησιν, ὅπερ θεωρῶ ἐπιβλαβές.

§43ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Εἶνε ἀδύνατον νὰ πραγματοποιῆται τοιοῦτος πλοῦς. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον).

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταῤῥυθμίσεως διατάξεών τινων τῶν περὶ στρατολογίας καὶ ναυτολογίας νόμων.

§45ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Καὶ προχθὲς ἔλαβον τὸν λόγον, διότι εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ὑπάρχει μία καινοτομία τοῦ νὰ γίνηται εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ Νομοῦ ἡ κλήρωσις. Διατί αὐτὴ ἡ καινοτομία; Δεύτερον οἱ πάσχοντες καὶ ὧν ἕνεκα γίνεται ἐξαίρεσις ὑποχρέων εἰς στράτευσιν ὀφείλουν νὰ μεταβαίνουν εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ Νομοῦ. Τρίτον ἡ ἐπιθεώρησις τῶν πασχόντων κληρωτῶν, ἤτοι ὑποχρέων ἐκ τῆς ἀπογραφῆς, δὲν ἐκτελεῖται ἐν ταῖς πρωτευούσαις τῶν Ἐπαρχιῶν, ἀλλὰ πρέπει νὰ μεταβαίνουν εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ Νομοῦ. Εἶναι δαπάναι, δυσχέρειαι, καὶ τρίτον ἀδυναμία· διότι πῶς θέλετε ἕνα κλινήρη νὰ τὸν μεταφέρουν ἐκ Πόρου εἰς Ναύπλιον μὲ θαλασσίαν κακοκαιρίαν; Τουλάχιστον, μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ ἐξαιρεθοῦν αἱ νῆσοι.

§46ΤΙΝΕΣ. Βέβαια· εἶνε μεγάλη δυσκολία.

§47ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἐν Τροιζηνίᾳ χρειάζεται νὰ ὁδοιπορήσουν 15 ὥρας ἀπὸ τὸ μᾶλλον μεμακρυσμένον σημεῖον τῆς Ἐπαρχίας διὰ νὰ ἔλθουν εἰς τὴν πρωτεύουσαν, καὶ ἀπὸ ἐκεῖ θέλουν 15 ὥρας νὰ ὑπάγουν εἰς τὸ Ναύπλιον. Συνεπῶς φρονῶ καλὸν νὰ διατηρήσωμεν τὸ ὑφιστάμενον νομικὸν καθεστώς.

§48Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ἐποιήσατο ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς, εἶναι σπουδαία. Πρόκειται ν’ ἀναγκάσητε πάντας τοὺς κατοίκους τῶν πόλεων καὶ χωρίων τῆς Ἑλλάδος, τοὺς ἔχοντας υἱοὺς πληροῦντας τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας των, νὰ πορεύωνται μακροτάτας ὁδοὺς, ὅπως παρουσιασθῶσι καὶ παραστῶσιν εἰς τὴν κλήρωσιν τῶν υἱῶν των εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ Νομοῦ. Φρονῶ, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον, προτεῖνον τὴν κατάργησιν τῆς ὑποχρεώσεως τῆς προσελεύσεως τῶν κληρωτῶν ἐνώπιον τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων κατ’ Ἐπαρχίας, θέλει φέρει μεγάλην σύγχυσιν ὡς πρὸς τὸν κανονισμὸν τοῦ στρατολογικοῦ ἐλέγχου. Κατὰ τὸν Νόμον τὸν στρατολογικὸν, ὁ στρατολογικὸς ἔλεγχος κανονίζεται μετὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν κληρωτῶν τῆς ἀπογραφῆς, ἀφαιρέσει δηλαδὴ τῶν ἀπαλλακτέων καὶ ἐξαιρετέων, ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τοῦ στρατολογικοῦ ἐλέγχου λαμβάνεται ἡ ἐνιαυσία δύναμις, τὴν ὁποίαν κατ’ ἔτος ψηφίζομεν ἐνταῦθα, τῆς διετοῦς δηλαδὴ ὑπηρεσίας. Ἂν ψηφίσῃ ἡ Βουλὴ ὅπως ληφθῶσι 3,000 ὑπόχρεοι διὰ διετῆ ὑποχρέωσιν, δὲν θὰ δυνηθῇ ἡ Διοίκησις νὰ λάβῃ 3,000· διότι, ἐὰν δὲν ἔχουν τὴν ὑποχρέωσιν ὡς κληρωτοὶ νὰ προσέλθωσιν εἰς τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον καὶ ἐξετασθῶσι, θὰ λάβῃ μὲν 3,000 ἄνδρας ἐν τῷ χάρτῃ ἀλλ’ ἐκ τούτων οἱ 1000 θὰ εἶναι ἀνίκανοι καὶ θὰ ἐξαιρεθῶσιν ὡς ἀπαλλακτέοι καὶ θ’ ἀπαλλαγῶσι. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι πρέπει νὰ μένῃ ἐν τῷ Νόμῳ ἡ ὑποχρέωσις τῶν κληρωτῶν, νὰ προσέρχωνται εἰς τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον καὶ ἐξετάζεται ἡ σωματικὴ αὐτῶν ἱκανότης ἢ ἡ τῶν πατέρων καὶ ἀδελφῶν αὐτῶν. Θὰ ἐπέρχεται δὲ καὶ ἄλλο κακόν· πολλοὶ ἐκ τῶν κληρωτῶν θὰ κατατάσσωνται μὲ ὑποχρέωσιν ἑνὸς ἔτους εἰς τὰ πεζικὰ σώματα, ἀλλὰ διὰ τῆς διατάξεως, ἥτις εἰσάγεται ἐν τῷ νῦν Νομοσχεδίῳ, οὗτοι δὲν θὰ μείνουν ὁριστικῶς εἰς τὸ πεζικὸν, οὔτε δι’ ἓν ἔτος, ἀλλὰ θὰ εἶνε δυνατὸν δι’ ἀπαλλαγῆς γενομένης ἄλλου κληρωτοῦ, οὗτοι νὰ μεταβαίνωσιν ἀπὸ τῆς μονοετοῦς εἰς τὴν διετῆ θητείαν, καὶ ἀπὸ τὸ πεζικὸν εἰς τὰ τεχνικὰ ὅπλα. Νομίζω, ὅτι ἡ εἰσαγωγὴ τοιαύτης διατάξεως δὲν εἶνε ὀρθή. Ἐπιφυλάσσομαι εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν ν’ ἀναπτύξω περισσότερα· ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι τὰς διατάξεις ταύτας πρέπει νὰ διαγράψητε ἐκ τοῦ Νομοσχεδίου σας.

§49ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς κληρώσεως προτείνεται αὐτὴ ἡ μεταβολὴ ἀληθῶς τοῦ νὰ γίνωνται αἱ κληρώσεις οὐχὶ, ὡς μέχρι τοῦδε, εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς Ἐπαρχίας, ἀλλὰ εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ Νομοῦ, διότι παρετηρήθη ἐκ πείρας, ὅτι ἡ μετάβασις τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου, συγκροτουμένου ἀπὸ Νομάρχην, ἀπὸ Πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν, ἀπὸ ἕνα ἀνώτερον στρατιωτικὸν καὶ ἀπὸ ἕνα στρατιωτικὸν ἰατρὸν, παρουσίασε δυσκολίας πολλὰς, καὶ κατὰ τὸν χρόνον τῆς κληρώσεως ἐν ταῖς περιφερείαις τῶν Πρωτοδικείων, τὰ ὁποῖα ἔχουν ὀλίγους δικαστὰς, παραλύει καὶ αὐτὴ ἀκόμη ἡ δικαστικὴ ἐνέργεια διὰ τῆς ἀπομακρύνσεως τοῦ Προέδρου ἢ ἑνὸς ἐκ τῶν δικαστῶν. Προσθέτω δὲ, ὅτι ἐπιβαρύνεται καὶ τὸ Δημόσιον μὲ μίαν δαπάνην ἐτησίως 40,000 περίπου δραχμῶν. Ἐσκέφθην λοιπὸν μετὰ τῆς ὑπηρεσίας, ὅτι ἀντὶ νὰ ἐξακολουθῇ ἐνεργουμένη ἡ κλήρωσις εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν Ἐπαρχιῶν, νὰ ἐνεργῆται εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν Νομῶν· οὐδεμία δὲ δυσκολία θὰ προκύψῃ ἐκ τούτου εἰς τοὺς κληρωτοὺς, διότι ἡ διαφορὰ τῆς ἀποστάσεως εἶναι μικρὰ, εἶναι δῆμοι ἀνήκοντες εἰς Ἐπαρχίας καὶ ἀπέχοντες περισσοτέρας ὥρας ἀπὸ τὰς πρωτευούσας τῶν Ἐπαρχιῶν καὶ ὀλιγωτέρας ὥρας ἀπὸ τὰς πρωτευούσας τῶν Νομῶν· βεβαίως ἰσότητα πλήρη δὲν ἠμπορεῖ νὰ εὕρῃ τις εἰς τοιαύτας περιστάσεις. Ἡ ὑποχρεώσεις τῶν κληρωτῶν, τοῦ νὰ προσέρχωνται εἰς ἐξέτασιν ἐνώπιον τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου καταργεῖται διὰ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου· ὅσοι δὲ ἐκ τούτων ἔχουν λόγον ἐξαιρέσεως, αὐτοὶ θὰ προσέρχωνται προθύμως καὶ εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ Νομοῦ, διὰ νὰ ἀπαλλαγῶσι τῆς ὑποχρεώσεως ταύτης· διότι, ἂν δὲν προσέλθωσι, θὰ καταταχθῶσιν εἰς τὸν στρατὸν καὶ μετὰ ταῦτα θὰ ἐξετασθῇ ἡ σωματικὴ ἱκανότης αὐτῶν, διότι ὅλαι αἱ ἄλλαι διατάξεις τῶν νόμων διατηροῦνται ἐν ἰσχύϊ, διὰ νὰ ὑποβληθοῦν δὲ εἰς ἐξέτασιν ἀνικανότητος, ἂν μὲν κατετάχθησαν ἤδη εἰς τὸν στρατὸν, ὀφείλουν νὰ καταβάλουν 150 δραχμάς· ἂν δὲ ζητήσῃ τις τὴν ἐξέτασίν του πρὶν ἢ καταταχθῇ εἰς τὸν στρατὸν, θὰ πληρώσῃ 100 δραχμάς.

§50ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐφαρμόζονται εἰς τοὺς ἀπαλλακτέους μόνον.

§51ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὅσοι λοιπὸν ἔχουσιν ἐλάττωμά τι, τὸ ὁποῖον καθιστᾷ αὐτοὺς ἀνικάνους ἢ ἄλλους λόγους ἀπαλλαγῆς, αὐτοὶ θὰ προσέρχωνται προθύμως διὰ νὰ ἀπαλλαγῶσι τῶν περιπετειῶν τῶν κατόπιν· δὲν θὰ προκύψῃ λοιπὸν ἐντεῦθεν οὐδεμία ἀδικία ἢ δυσκολία, διότι, ὡς εἶπον, πολλοὶ δῆμοι εἶνε πλησιέστεροι εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ νομοῦ, παρὰ εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἐπαρχίας. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ τροποποίησις αὕτη δὲν θέλει φέρει οὐδεμίαν δυσκολίαν εἰς τὴν ὁμαλὴν καὶ ἀπρόσκοπτον ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου. Τίθεται ἀληθῶς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἡ διάταξις ὅτι, ἂν μετὰ τὴν κλήρωσιν καταταχθῶσιν εἰς τὸν στρατὸν ἐπὶ 2 ἔτη καὶ κριθῶσιν μετὰ ταῦτα ἀνίκανοι καὶ ἀπολυθῶσι τοῦ στρατοῦ, αὐτοὶ θ’ ἀναπληροῦνται ἀπὸ τοὺς ἑπομένους, ἀλλὰ τὸ αὐτὸ ἤθελε συμβῆ καὶ ἂν ἐθεωροῦντο ἀμέσως μετὰ τὴν κλήρωσιν ἀπὸ τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον καὶ ἐξηροῦντο ἢ ἀπηλλάσσοντο. Δὲν βλέπω λοιπὸν διατὶ νὰ μὴ γίνῃ δεκτὴ τροποποίησις, ἥτις θ’ ἀπαλλάξῃ τὴν ὑπηρεσίαν ἀπὸ τὴν ὑφισταμένην ἐπιτόπιον μετάβασιν τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων, καὶ ἡ ὁποία θ’ ἀπαλλάξῃ τὸ Δημόσιον ἔστω μόνον καὶ ἀπὸ 40,000 δραχμῶν ἐτησίως καὶ ἥτις θὰ καταπαύσῃ τὴν γενομένην στέρησιν τῆς δικαστικῆς ὑπηρεσίας ἐκ τῆς ἀπασχολήσεως τῶν μελῶν αὐτῆς εἰς τὰ Στρατολογικὰ Συμβούλια ἐν περιοδείᾳ.

§52Β. ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν του μόνον τὸ συμφέρον τοῦ ταμείου. Μᾶς εἶπεν, ὅτι δὲν θὰ ἐξοδεύσῃ πολλὰ χρήματα, διότι τὰ μέλη τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου θὰ μένουν εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ Νομοῦ. Αὐτὸ εἶναι ἀληθές· ἐπεθύμουν ὅμως καλλίτερον νὰ ἀκούσω ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν του τὰ ἔξοδα, εἰς τὰ ὁποῖα ἀναγκάζονται νὰ ὑποβληθῶσιν ὅλοι οἱ κληρωτοί. Ἐπὶ παραδείγματι ἔρχομαι εἰς τὸν Νομὸν Κυκλάδων καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μοὶ καταστήσῃ γνωστὰς τὰς νήσους καὶ τὸν ἀριθμὸν αὐτῶν καὶ τὰς ἀποστάσεις καὶ τοὺς ναύλους, τοὺς ὁποίους θὰ πληρώσουν ὅλοι οἱ κληρωτοὶ τοῦ Νομοῦ Κυκλάδων διὰ νὰ μεταβῶσιν εἰς Σῦρον καὶ νὰ ἐπιστρέψωσιν οἴκαδε. Δὲν ἐννοῶ δὲ τὶ ἄλλο ἄξιον προσοχῆς μᾶς παρουσίασεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως πεισθῶμεν περὶ τῆς τροποποιήσεως τοῦ μέχρι τοῦδε ἰσχύοντος συστήματος. Ἔρχομαι εἰς ἄλλον Νομὸν, εἰς τὸν Νομὸν Αἰτωλοακαρνανίας. Πρέπει ἀπὸ τὴν Εὐρυτανίαν, ἀπὸ τὸν Βάλτον, ἀπὸ τὴν Ἐπαρχίαν Βονίτσης, Ξηρομέρου, ἀπὸ τὴν Ναύπακτον καὶ ἀπὸ τὴν Τριχωνίαν νὰ μεταβῶσιν ὅλοι εἰς Μεσολόγγιον. Τὸ αὐτὸ βεβαίως εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς εἴπω ἆρά γε περὶ τῆς Ἐπαρχίας Καλαβρύτων ἐν ὥρᾳ χειμῶνος; Λοιπὸν διὰ νὰ ἀπαλλαγῶσι πέντε ἄτομα ἀπὸ τοῦ νὰ μεταβῶσιν εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν Ἐπαρχιῶν, εἶναι ἀνάγκη χιλιάδες νὰ μεταβῶσιν εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν Νομῶν!

§53ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν πρόκειται νὰ μεταβῶσι χιλιάδες κληρωτῶν, ἀλλ’ ὅσοι ἔχουν λόγον ἀνικανότητος, οἵτινες οὔτε δεκάδας δὲν ἀποτελοῦσι, διότι ὅσοι ἔχουν λόγον ἀπαλλαγῆς αὐτοὶ ὑποβάλλουσι τὰς αἰτήσεις των καὶ ἐγγράφως καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ Νομοῦ, διότι ὑπάρχει μὲν αὐτὴ ἡ ὑποχρέωσις ἐν τῷ ἰσχύοντι νόμῳ, ἀλλὰ διὰ τοῦ εἰσαγομένου νομοσχεδίου καταργεῖται. Ὅπως λοιπὸν ἀπομακρύνεταί τις ἀπὸ τὸν Δῆμον μεταβαίνων εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς Ἐπαρχίας, κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον δύναται νὰ μεταβῇ καὶ εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ Νομοῦ καὶ ἂν ὦσι περιπλέον πέντε ὧραι. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι πολλοὶ Δῆμοι, ἀνήκοντες εἰς Ἐπαρχίας, εἶναι πλησιέστεροι εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ Νομοῦ παρὰ εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς Ἐπαρχίας. Δὲν βλέπω λοιπὸν κατὰ τί ἠμπορεῖ νὰ ἐπιβαρύνῃ, ἢ νὰ ζημιώσῃ τοὺς ἔχοντας λόγον ἀνικανότητος νὰ προσέρχωνται καὶ εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ Νομοῦ. Ἀλλὰ μ’ ὅλα ταῦτα, ἐπειδὴ ἠγέρθησαν αὐταὶ αἱ ἀντιῤῥήσεις, θὰ λάβω αὐτὰς ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν, καὶ ἂν τὸ προβαλλόμενον μέτρον παρέχῃ πράγματι δυσκολίας, δὲν ἔχω οὐδένα λόγον νὰ ἐπιμείνω νὰ ψηφισθῇ ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον. Εἶναι ὅμως ἄλλαι διατάξεις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ψηφισθῶσι.

§54ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Δὲν εἶναι μόνον περὶ τῶν ἀνικάνων ἡ δυσκολία, ἀλλὰ καὶ οἱ ἔχοντες λόγους ἀπαλλαγῆς ἔρχονται εἰς τὰς πρωτευούσας τῆς Ἐπαρχίας ὅπου γίνεται ἡ κλήρωσις καὶ δίδουσιν εἰς τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον οἱ ἴδιοι τὰς αἰτήσεις τῆς ἀπαλλαγῆς των. Ἤδη μὲ τὸ ἄρθρον αὐτὸ εἶναι ἠναγκασμένοι οἱ ἄνθρωποι νὰ ἀποστέλλωσι τὰς αἰτήσεις τῆς ἀπαλλαγῆς εἰς τὴν Νομαρχίαν· ποῦ θὰ τὰς δίδωσι;

§55ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ταχυδρομικῶς.

§56ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Ταχυδρομικῶς; Χάνονται τὰ γράμματα, ὄχι αἱ αἰτήσεις, καὶ μάλιστα εἰς δημοτικὰ ταχυδρομεῖα. Πρέπει νὰ δίδωνται διὰ δικαστικοῦ κλητῆρος εἰς τὸν Δήμαρχον· ἄλλως τε ἀντίπαλος ὢν ὁ Δήμαρχος θὰ τὰς κατακρατῇ. Προτείνω δὲ νὰ προστεθῇ ἓν ἄρθρον. (Ὅλοι ἐδῶ φωνάζομεν, ὅτι πρέπει νὰ ἀναθεωρηθῶσιν οἱ ἐξαιρεθέντες). Κατὰ τὸν Γαλλικὸν νόμον περὶ στρατολογίας, οἱ ἀπαλλαγέντες, οἱ ἐντελῶς ἀνίκανοι καὶ οἱ διὰ βοηθητικὰς ὑπηρεσίας κρινόμενοι παρὰ τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων ἐγγράφονται ἐκ νέου εἰς τὸν στρατολογικὸν ἔλεγχον τοῦ ἑπομένου ἔτους καὶ ἀναθεωροῦνται, καὶ ἂν ἐξέλιπον οἱ λόγοι τῆς ἀπαλλαγῆς, κληροῦνται καὶ κατατάσσονται· διότι, ἂν ἐγὼ π. χ. ἐξῃρέθην ὡς ὀρφανὸς πατρὸς καὶ μητρὸς, διότι εἶχον ἀδελφὴν ἀνύπανδρον, ἐνδέχεται νὰ ὑπανδρεύθη αὕτη, συνεπῶς ἐξέλιπεν ὁ λόγος τῆς ἀπαλλαγῆς κτλ. ἐὰν δὲ μετεχειρίσθησαν πλάγια μέσα νὰ ἐξαιρεθῶσι, δὲν πιστεύω νὰ εὑρεθῶσι καὶ πάλιν αὐτὰ τὰ μέσα καὶ εἰς τὸ ἑπόμενον ἔτος ἐκ νέου. Λοιπὸν παραδίδω αὐτὴν τὴν τροπολογίαν καὶ παρακαλῶ νὰ γίνῃ δεκτή. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1 καὶ 2).

§57ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει μίαν παρατήρησίν μου, ἵνα μᾶς εἴπῃ τὴν γνώμην του κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν. Κατὰ τὸ ἄρθρον 4 εἰσάγεται καινοτομία. Κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο, ἐάν τις ὑπέχων διετῆ ὑποχρέωσιν ἤθελεν ἀπαλλαγῆ ἢ ἐξαιρεθῇ κατόπιν τῆς περατώσεως τῶν ἐργασιῶν τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου καὶ τῆς καταρτίσεως τῶν στρατιωτικῶν ἐλέγχων, ἡ ὑποχρέωσις αὐτοῦ ὅπως ὑπηρετήσῃ μεταβαίνει εἰς τὸν ἐπιλαχόντα, τὸν τέως ὑπέχοντα μονοετῆ ὑποχρέωσιν. Ὁ ἐπιλαχὼν ὅμως ἐνδέχεται νὰ ἦναι κατατεταγμένος ἤδη ἐπὶ μονοετεῖ ὑπηρεσίᾳ, ἤτοι ἐν τῷ πεζικῷ· οὗτος κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 4 θὰ ὑποχρεωθῇ εἰς συμπλήρωσιν ὑπηρεσίας διετοῦς ἔν τινι τῶν εἰδικῶν σωμάτων. Ἡ συμπλήρωσις αὕτη δύναται νὰ ἦναι δεκαοκτὼ μηνῶν ἢ ἑνὸς ἔτους, δύναται νὰ ἦναι καὶ ἓξ μηνῶν, διότι δύναται ἡ ἀπαλλαγὴ νὰ ἐπέλθῃ πολὺ βραδύτερον τῆς κατατάξεως κατὰ τοὺς νόμους, τοὺς ὁποίους πέρυσιν ἐψηφίσαμεν, εἶναι δὲ ἄτοπον εἰς τὰ σώματα, εἰς τὰ ὁποῖα ἐθεωρήθη ἀναγκαία ἡ διετὴς ὑποχρέωσις, νὰ κατατάσσωνται στρατιῶται ἐπὶ ὑποχρεώσει κατωτέρᾳ τῆς διετοῦς, ὅταν μάλιστα δύναται νὰ ἦναι κατὰ τοσοῦτον κατωτέρα, ἀλλὰ καὶ ἄλλως ἄτοπος εἶναι ἡ διακοπὴ τῆς ὑπηρεσίας ἐν τῷ ὅπλῳ, ἐν ᾧ τις νομίμως κατετάχθη χάριν συμπληρώσεως αὐτῆς ἐν ἄλλῳ ὅπλῳ. Νομίζω, ὅτι θὰ ἠδυνάμεθα νὰ διαῤῥυθμίσωμεν ταῦτα σκοπιμώτερον, μεταφέροντες τὴν ὑποχρέωσιν τοῦ ἐκπροθέσμως ἀπαλλαγέντος οὐχὶ εἰς τὸν ἐπιλαχόντα τοῦ ἔτους ἐκείνου, ὡς διαλαμβάνει τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ μεταφέροντες τὴν ὑποχρέωσιν εἰς τὸν Δῆμον κατὰ τὴν διανομὴν τῶν ἐπὶ διετίᾳ κληρωσίμων τοῦ προσεχοῦς ἔτους. Τοιουτοτρόπως ὁ Δῆμος θὰ ὑποστῇ πλήρη τὴν ὑποχρέωσιν τῆς παροχῆς στρατευσίμων ἐπὶ ὑπηρεσίᾳ δύο ἐτῶν, τὰ δὲ εἰδικὰ σώματα θὰ λάβωσιν ἀντὶ τοῦ ἐκπροθέσμως ἀπαλλαγέντος ἄνδρα, ὑπέχοντα ὑποχρέωσιν διετοῦς ὑπηρεσίας, τουτέστιν ἄνδρα χρήσιμον· ἐνῷ, ὅπως εἶναι συντεταγμένον τὸ ἄρθρον, κινδυνεύομεν νὰ ἴδωμεν τὰ μὲν σώματα ταῦτα λαμβάνοντα ἄνδρα οὐχὶ μόνον μὴ χρήσιμον, ἀλλ’ ἐπιβλαβῆ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, τὸ δὲ πεζικὸν στερούμενον τῆς παρουσίας ἀνδρός, μήπω συμπληρώσαντος τὴν κατὰ τὰ κεκανονισμένα ἐν τῷ ὅπλῳ τούτῳ ἐκπαίδευσιν.

§58Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§59ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§60ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι τὸ ἄρθρον ἀφορᾷ τοὺς στρατευσίμους, τῶν ὁποίων ἡ ἀνικανότης ἤθελεν ἐξελεγχθῆ ἅμα τῇ κατατάξει αὐτῶν, οὐχὶ δὲ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἤθελον κατασταθῆ ἀνίκανοι μετὰ τὴν κατάταξιν καὶ ἀφοῦ ἤθελε παρέλθει πολὺς χρόνος. Ἐὰν βεβαίως προσέλθῃ τις εἰς τὸν στρατὸν νὰ καταταχθῇ καὶ δὲν ἐξετασθῇ ἀπὸ τὸ Ὑγειονομικὸν Συμβούλιον, ὁ δὲ ἰατρὸς τοῦ τάγματος τὸν θεωρεῖ ἀνίκανον, βεβαίως αὐτὸς πρέπει νὰ ἀπαλλαγῇ καὶ νὰ ἀναπληρωθῇ.

§61ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ αὐτῶν πρόκειται.

§62ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ὅμως ὁ ἅπαξ καταταχθεὶς εἰς τὸν στρατὸν περιπέσῃ εἰς ἀνικανότητα μετὰ πέντε μῆνας ἢ μετὰ ἓν ἔτος, αὐτὸς δὲν ἔχει νὰ ἀναπληρωθῇ ὑπ’ οὐδενός. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι, ἐὰν δοθῇ τοιαύτη ἑρμηνεία, καμμία δυσκολία δὲν ὑφίσταται.

§63ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν δύναται νὰ πρόκηται μόνον περὶ τούτων, διότι τὸ ἄρθρον ὁμιλεῖ καὶ περὶ ἀπαλλαγῶν· τὸ ἄρθρον κυρίως ἀφορᾷ εἰς ἐκείνους, οἵτινες δὲν ἐποιήσαντο χρῆσιν τοῦ δικαιώματος αὐτῶν, ὅπως αἰτήσωνται τὴν ἀπαλλαγὴν ἐγκαίρως. Οὗτοι δύνανται νὰ αἰτήσωνται τὴν ἀπαλλαγήν, καταβάλλοντες χρηματικὸν ποσὸν τοσοῦτον βραδύτερον, ὥστε ἡ ὑπηρεσία τοῦ ἐπιλαχόντος νὰ διηνύθη ἤδη ἐν παραδείγματι κατὰ τὸ ἥμισυ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὁ ἐπιλαχὼν οὗτος θὰ ὑπέχῃ περαιτέρω ὑποχρέωσιν δεκαοκτὼ μηνῶν, ἐὰν δὲ εἶχε διανυθῆ ὁλόκληρος, τουτέστιν, ἂν ὁ ἐπιλαχὼν ὑπηρέτησεν ἐν τῷ πεζικῷ ἐπὶ ἓν ἔτος, θὰ ὑπέχῃ μόνον ἑνὸς περαιτέρω ἔτους ὑποχρέωσιν. Θὰ ἦνε δὲ ἄτοπον νὰ κατατάσσηται ὁ ἔχων ὑποχρέωσιν συμπληρωτικὴν δεκαοκτὼ μηνῶν ἢ ἑνὸς ἔτους εἰς σῶμα, ἐν τῷ ὁποίῳ ἐθεωρήθη ὅτι, ἡ ὑπηρεσία πρέπει νὰ ἦνε διετής.

§64ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι προσέρχονται εἰς τὸν στρατὸν ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι ἔχουν λόγον ἐξαιρέσεως καὶ μετὰ ἓξ μῆνας ἐξέρχονται.

§65ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Περὶ τούτου πρόκειται· διότι ἐπιτρέπεται εἰς ἐκεῖνον, ὅστις δὲν ἐπροστάτευσε τὰ συμφέροντά του ἐν καιρῷ, νὰ τὰ προστατεύσῃ καὶ βραδύτερον, ἂν καταβάλῃ χρηματικὸν τίμημα.

§66ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀφοῦ τοιαύτη εἶνε ἡ ἔννοια τοῦ ἄρθρου, πρέπει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐξηγήσῃ καὶ πῶς θὰ γίνῃ ἡ ἐφαρμογὴ τῆς τελευταίας περιόδου τοῦ ἄρθρου, ἥτις λέγει, ὅτι οἱ «τοιοῦτοι δύνανται κατὰ τὸν νόμον νὰ ὑποκαταστήσωσιν ἄλλον»· αὐτὸς, ἐὰν ἐπέλθῃ ἡ ἀνάγκη αὕτη μετὰ ἓξ ἢ δέκα μῆνας, ὑποχρεοῦται νὰ ὑποκαταστήσῃ διὰ διετῆ ὑπηρεσίαν ὁλόκληρον ἢ μόνον διὰ τὸν ὑπόλοιπον χρόνον;

§67ΤΙΝΕΣ. Διὰ δύο ἔτη.

§68ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ πρᾶγμα, κύριοι, μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν εἶνε τόσον δύσκολον καὶ τόσον ἄδικον, ὅσον παρουσιάζεται· ἐξ ἐναντίας, εἶνε ἁπλούστατον, ἀλλὰ φανταζόμεθα πράγματα, συζητοῦντες τὸ ἀντικείμενον αὐτὸ, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λάβωσι χώραν. Τὸ νομοσχέδιον διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου μεταβάλλει μίαν διάταξιν τοῦ ἰσχύοντος νόμου, καθ’ ἣν, ἐάν τις ἤθελε κριθῇ ἀνίκανος μετὰ τὴν εἰς τὸν στρατὸν κατάταξιν, ἀντικαθίσταται διὰ τοῦ ἐπιλαχόντος. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου θέλομεν νὰ κανονίσωμεν, ὥστε ὁ ἀπαλλαγεὶς μετὰ τὴν εἰς τὸν στρατὸν κατάταξιν ἢ καὶ κατὰ τὴν κατάταξίν του νὰ ἀντικαθίσταται διὰ τοῦ ἐπιλαχόντος, αὐτὸ τὸ ὁποῖον συμβαίνει τώρα κατὰ τὴν κλήρωσιν. Τώρα ἐπειδὴ εἶνε ἐνδεχόμενον νὰ μὴ προσέλθῃ τις ἐνώπιον τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου διὰ νὰ ἐξετασθῇ ἡ ἱκανότης του, ἢ νὰ μὴ προτείνῃ κατὰ τὴν κλήρωσιν τοὺς περὶ ἀπαλλαγῆς αὑτοῦ λόγους καὶ νὰ προτείνῃ αὐτοὺς βραδύτερον, ὑπάρχουν κεκανονισμέναι προθεσμίαι, ἐντὸς τῶν ὁποίων εἶνε ὑπόχρεως νὰ προσέλθῃ· ἔχει δὲ συμφέρον νὰ προσέλθῃ ἐγκαίρως, ὅπως προτείνῃ τὰς περὶ ἀνικανότητος ἢ ἀπαλλαγῆς ἐνστάσεις του, διότι ἄλλως θὰ πληρώσῃ πρόστιμον 100 ἢ 150 δραχμάς· ὥστε οὐδεὶς θὰ κατασταθῇ ὑπερήμερος. Ἡ τελευταία προθεσμία εἶνε μέχρι τῆς 15 Μαΐου· ἑπομένως εἶναι συντομωτάτη, καὶ πρὸ τῆς πρώτης Ἰουλίου, ὅτε κατετάσσονται εἰς τὸν στρατὸν οἱ κληρωτοὶ τῆς ἐτησίας ἀπογραφῆς, θὰ εἶναι γνωστὸν τίνες ἀπηλλάγησαν ἢ ἐξηρέθησαν.

§69ΤΟΜΑΝ. Εἰμπορεῖ νὰ ἀναφανῇ ὁ λόγος τῆς ἀπαλλαγῆς μετὰ ἓν ἔτος.

§70ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὁ ἐπιλαχὼν δὲν ὑποχρεοῦται. Πρόκειται νὰ ἀντικαταστήσῃ ὁ ἐπιλαχὼν τὸν ἔχοντα λόγον ἀπαλλαγῆς ἢ λόγον ἀνικανότητος καθ’ ὃν χρόνον ἐνεργεῖται ἡ κλήρωσις. Αὐτὴν τὴν ἔννοιαν ἔχει τὸ ἄρθρον καὶ αὐτὴν τὴν ἐξήγησιν δυνάμεθα νὰ κάμωμεν, ἐὰν δὲν εἶναι σαφὲς τὸ ἄρθρον. Ἀλλ’ αὐτὸ ἐννοοῦμεν, ὅτι οἱ μὴ προσελθόντες εἰς τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον καὶ μὴ ὑποβαλόντες ἐγκαίρως τὰς περὶ ἀπαλλαγῆς ἐνστάσεις, ἐὰν τὰς ὑποβάλουν βραδύτερον ἐντὸς τῆς προθεσμίας τοῦ νόμου, δηλαδὴ μέχρι τῆς 15 Μαΐου, δηλαδὴ πρὸ τῆς κατατάξεως ὅλων τῶν κληρωτῶν, τότε λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν οἱ λόγοι, καὶ ἂν κριθῶσι βάσιμοι, ἡ ὑποχρέωσις μεταβιβάζεται εἰς τὸν ἐπιλαχόντα. Καθ’ ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὴν ὑποκατάστασιν, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου, ἡ διάταξις αὕτη ὑπάρχει ἐν τῷ ἰσχύοντι νόμῳ καὶ δὲν μεταβάλλεται· ἀπ’ ἐναντίας, δίδεται τὸ δικαίωμα τῆς ὑποκαταστάσεως. Ἀλλ’ ὅλα αὐτὰ θὰ τὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν, διότι ὅλοι ἔχομεν κοινὸν συμφέρον νὰ νομοθετεθῶσι καταλήλλως τὰ περὶ τούτων, καὶ δὲν ἔχομεν λόγον νὰ ψηφίσωμέν τι ἄδικον καὶ ἐπιζήμιον εἰς τὰ συμφέροντα τῶν συμπολιτῶν μας.

§71ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Πρέπει νὰ τεθῇ ἓν ὅριον, διότι καὶ μετὰ τὴν κατάταξιν γεννῶνται λόγοι ἀπαλλαγῆς.

§72ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὸ ἐννοοῦμεν αὐτό. Οἱ μετὰ τὴν κατάταξιν παρουσιαζόμενοι λόγοι ἀνικανότητος ἢ ἀπαλλαγῆς δὲν ἐπιβαρύνουσι τὸν ἐπιλαχόντα.

§73ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς ὑποκαταστάσεως, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Δεληγεώργης, τὰ ἄρθρα 22 καὶ 23 τοῦ ΑΛΓʹ νόμου ἀναφέρουσι ῥητῶς· α) ὅτι ἐπιτρέπεται ἀνταλλαγὴ ὑποχρεώσεων μεταξὺ τῶν ἀνηκόντων εἰς τὴν αὐτὴν ἀπογραφὴν ὑποχρέων εἰς μονοετῆ ἢ διετῆ ὑπηρεσίαν, καίτοι μὴ ἀνηκόντων εἰς τὴν αὐτὴν Ἐπαρχίαν, διατασσομένης τῆς ἀνταλλαγῆς ταύτης ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἐπὶ τῇ αἰτήσει ἀμφοτέρων τῶν ἐνδιαφερομένων, ὑποβαλλομένης τῆς αἰτήσεως πρὸ τῆς εἰς τὸν στρατὸν κατατάξεώς των, καὶ β) οἱ ὑπόχρεοι εἰς διετῆ ὑπηρεσίαν δύνανται νὰ μετατρέψωσι τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην εἰς μονοετῆ, ἐὰν ὑποκαταστήσωσι πρὸ τῆς εἰς τὸν στρατὸν κατατάξεώς των εἰς τὴν διετῆ ὑποχρέωσίν των πλήρη ἄνδρα ἐκ τῶν ἀνηκόντων εἰς τὴν ἐφεδρείαν.

§74ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει καὶ ἄλλη διάταξις ἐν τῷ νόμῳ, καθ’ ἣν, ὅταν ὁ ἐπὶ διετῆ ὑπηρεσίαν ὑπηρετήσῃ ἓν ἔτος καὶ προσφέρῃ μετὰ τοῦτο τὸν ὑποκαταστάτην, ὁ ὑποκαταστάτης θὰ ὑπηρετήσῃ δύω ἔτη.

§75ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Ἡ διάταξις αὕτη κατὰ τὸ ἄρθρον 46 τοῦ ᾼΛΓʹ νόμου εἶνε διὰ τοὺς ἐπὶ τριετίαν ὑπηρετοῦντας τότε κληρωτοὺς τοῦ 1881, ἀπὸ δὲ τοῦ 1882 ἐτέθησαν εἰς ἐνέργειαν τὰ ἄρθρα 22 καὶ 23 τοῦ νόμου, καὶ πᾶσα ὑποκατάστασις ἐγκρίνεται ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν πρὸ τῆς εἰς τὸν στρατὸν κατατάξεώς των. Διὰ τῆς νέας ὅμως προτεινομένης διατάξεως περὶ ἀναπληρώσεως τῶν ἀπαλλασσομένων καὶ εἰς διετῆ ὑποχρέωσιν ὑπαγομένων, ἐκ τῶν ὑπὸ μονοετῆ ὑποχρέωσιν ὑπηρετούντων, πρέπει νὰ τροποποιηθῶσι καὶ τὰ ἀνωτέρω ἄρθρα 22 καὶ 23, ὥστε νὰ δύνανται καὶ οὗτοι νὰ ὑποκαταστήσωσι διὰ τὸ ἐπιβαλλόμενον αὐτοῖς δεύτερον ἔτος, καίτοι ὑπηρετοῦντες· διότι εἶνε ἄδικον νὰ τοὺς ἀφαιρεθῇ τὸ δικαίωμα τῆς ὑποκαταστάσεως.

§76ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφήσατε νὰ τὸ μελετήσωμεν.

§77ΒΟΥΛΤΣΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. Ὑπουργοὺς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ, Ἐσωτερικῶν, ἀφοῦ ἐδέχθησαν νὰ περισυλλέξουν, οὕτως εἰπεῖν, ὅλας τὰς γνώμας, νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν καὶ μίαν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐγὼ θὰ ὑποβάλω. Ὑπάρχουσι κληρωτοὶ τοῦ 1880 καὶ τοῦ 1881 ὑπηρετοῦντες εἰς τὸν στρατὸν μὲ τετραετῆ ὑποχρέωσιν, διότι ἴσως παρὰ τὴν θέλησίν των τοὺς ἠνάγκασαν νὰ μὴ παρουσιάσωσιν ἐγκαίρως τοὺς ὑποκαταστάτας των, ἐνῷ οἱ κληρωτοὶ τοῦ 1879 ἔχουν τὸ δικαίωμα ἄνευ ποινῆς νὰ θέτωσιν ἀντικαταστάτας, ὁπόταν θέλωσιν. Οἱ τοῦ 1880 καὶ 1881 ὑποχρεοῦνται εἰς τριετῆ ὑπηρεσίαν καὶ ἑνὸς ἔτους ἐπιπρόσθετον τοιαύτην, διότι δὲν παρουσιάσθησαν ἐγκαίρως. Θὰ παρακαλέσω ἑπομένως, ἐὰν ἦνε δυνατόν, νὰ δύνανται καὶ αὐτοὶ τὸ τέταρτον ἔτος ἢ νὰ τὸ διανύωσιν ἐν ἀδείᾳ ἢ νὰ παρουσιάσωσιν ὑποκαταστάτην. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλῃ, θὰ ἦτο δικαιότερον νὰ τοὺς ἀπαλλάξῃ ἐντελῶς.

§78ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ζακύνθου εἶνε δικαιοτάτη. Διατί ὁ μὲν νὰ ὑπηρετῇ τρία ἔτη καὶ ἓν διὰ τὴν πρόσθετον ὑπηρεσίαν τέσσαρα, καὶ ὁ ἄλλος ἓν ἔτος; διότι τάχα ὁ νόμος ἔτυχε νὰ γίνῃ ἓν ἔτος ἀργότερον; Φαντάσθητε δύο τοιούτους ὄντας εἰς τὸν αὐτὸν λόχον, καὶ ὁ μὲν ν’ ἀπολύεται μετὰ ἓν ἔτος, ὁ δὲ μετὰ τρία! Ὅθεν δίκαιον εἶνε νὰ ἐλαττωθῶσι τὰ τρία ἔτη εἰς δύο καὶ τὸ ἓν πρόσθετον ἔτος λόγῳ ἀνυποταξίας νὰ διατηρῆται πάντοτε, ἐκτὸς ἐὰν θέλητε νὰ προβῆτε εἰς ἐπιεικῆ ἀπόφασιν, ἐλαττοῦντες αὐτὸ κατὰ τὸ ἥμισυ. Παραδείγματα τοιαῦτα εἶνε πολλά· διὸ εἶχον κατὰ νοῦν καὶ ἐγὼ νὰ ὑποβάλω τοιαύτην πρότασιν. Σήμερον ὀλίγοι θὰ ἦνε τοιοῦτοι εἰς τὸν στρατὸν, ὑπάρχουν ὅμως ἀρκετοὶ εἰς ἀνυποταξίαν, ὧν τινες βεβαίως θὰ προσέλθωσι τότε.

§79ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§80ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Εἰς δύο εἰδῶν συζητήσεις, κύριοι Βουλευταί, παρετήρησα πάντοτε, ὅτι τὸ ἡμέτερον Κοινοβούλιον παρουσιάζεται θερμόν· εἰς τὰ νομοθετήματα τὰ οἰκονομολογικὰ καὶ εἰς τὰ στρατολογικά. Περὶ τῶν οἰκονομολογικῶν ζητημάτων ἀνέφερον ἐπ’ ἐσχάτων διέξοδον, τὴν ὁποίαν παραλείπομεν, καὶ διὰ τοῦτο τυρβάζομεν περὶ τὰ μικρὰ δαπανήματα καὶ ζητοῦμεν νὰ πιέσωμεν αὐτὰ καὶ ἐκ τῆς πιέσεως νὰ ἐξαγάγωμεν οἰκονομικὴν ἀνακούφισιν. Τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ εἰς τὰ στρατολογικὰ, πλὴν καὶ εἰς ταῦτα καθὼς καὶ εἰς τὰ οἰκονομολογικὰ ἔχω πρὸ πολλοῦ καὶ κατὰ πολλῶν προϋπολογισμῶν συζητήσεις ὑποδείξει σύστημα ἴδιον, διὰ τοῦ ὁποίου θέλομεν φέρει μίαν ἡμέραν θεραπείαν ἐπὶ τῶν μαστιζόντων τὴν Χώραν κακῶν· διότι εἶμαι βέβαιος ὅτι μίαν ἡμέραν θέλει γίνει δεκτὸν ἐκεῖνο τὸ σύστημα τὸ στρατολογικὸν, τὸ ὁποῖον ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὸ ὁποῖον παρ’ ἐκτὸς τῶν πολλῶν προσόντων, τὰ ὁποῖα ἔχει, εἶναι καὶ τὸ μόνον κατάλληλον εἰς τὰ οἰκονομικὰ τῆς Χώρας, εἶναι σύστημα οἰκονομοῦν κατ’ ἐλάχιστον ὅρον 20,000,000 εἰς τὸν τόπον. Τὸ σύστημα λοιπὸν αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ὑφ’ ὅλας τὰς ἐπόψεις ἱκανοποιεῖ εἴτε τὰ ἰδιωτικὰ, εἴτε τὰ γενικὰ συμφέροντα, τὸ ἐπρότεινα ἀπὸ τοῦ 1871 καὶ τὸ ἀνέπτυξα, καὶ ἤδη, κηδόμενος τοῦ χρόνου, δὲν εἰσέρχομαι εἰς λεπτομερείας, ἀλλὰ κεφαλαιωδῶς λέγω, ὅτι τὸ σύστημα αὐτὸ εἶναι τὸ σύστημα τῆς Ἐθνοφυλακῆς. Ἐπειδὴ δὲ πολλοὶ τῶν συναδέλφων μου δὲν ἦσαν εἰς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ὅπως ἀντιληφθῶσιν ἐν ἐκτάσει τοῦ συστήματος, ἐπιφυλάσσομαι εἰς ἄλλην περίστασιν νὰ ἀναπτύξω αὐτὸ, ἤδη δὲ περιορίζομαι νὰ εἴπω, ὅτι τὸ σύστημά μου τοῦτο δὲν περιλαμβάνει τὰ στοιχεῖα τῆς θνησιμότητος τῆς Ἐθνοφυλακῆς τοῦ Ὄθωνος, ἡ ὁποία κατηρτίσθη μὴ βιώσιμος, καθιέρου τὴν διὰ ψηφοφορίας ἀνάδειξιν τῶν ἀξιωματικῶν· εἶναι σύστημα, τὸ ὁποῖον στηρίζεται ἐπὶ στρατιωτικῶν βάσεων, ἐπὶ αὐστηρῶν στρατιωτικῶν βάσεων, τοὐτέστιν εἰς τὸν πλέον μικρὸν συνοικισμὸν τῆς Ἐπικρατείας νά ὑπάρξῃ μία στρατιωτικὴ μονὰς, ἡ ὁποία νὰ ἀναλάβῃ τοῦ πληθυσμοῦ ἐκείνου τὴν ἄσκησιν καὶ συγκέντρωσιν, εἰς τὸν παρακείμενον Δῆμον νὰ ὑπάρχῃ ἑτέρα μονὰς καὶ περαιτέρω ἄλλη, καὶ οὕτω εἰς ἅπασαν τὴν Ἐπικράτειαν θέλει ὑπάρχει δίκτυον στρατιωτικὸν καὶ ἕκαστος Ἕλλην θέλει εἶναι στρατιώτης, καὶ διά κινήσεων καὶ ἀσκήσεων θέλει εἶναι εἰς κατάστασιν ἅπας ὁ πληθυσμὸς ἀπὸ τοῦ 18 μέχρι τοῦ 50 ἔτους νὰ ἐνεργήσῃ, χωρὶς νὰ ἔχωμεν ἀνάγκην τοσούτων δαπανῶν. Ταῦτα ἔκρινα ἐπάναγκες νά σημειώσω ἐπὶ τῆς προκειμένης συζητήσεως, ὅπως δοθῇ ἀφορμὴ εἰς μελέτας μέχρι τῆς μακαρίας ἐκείνης ἡμέρας, καθ’ ἣν θέλομεν ἐκπληρώσει καὶ θεμελιώδη διάταξιν τοῦ Συντάγματος, καθ’ ἣν ἡ Ἐθνοφυλακὴ διατηρεῖται, καὶ ἥτις ἐν τούτοις διάταξις κατεπατήθη ἄχρι σήμερον παρ’ ὅλων τῶν ἄχρι τοῦδε στρατιωτικῶν ὀργανισμῶν τῆς Ἐπικρατείας μας.

§81Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐκ τῆς γενικῆς συζητήσεως θὰ ἐβεβαιώθητε, ὅτι δὲν εἶναι εὔκολον νὰ μεταβάλῃ τις ἕνα Νόμον, καὶ μάλιστα Νόμον ἐπιτυχόντα. «Μὴ κίνει κακὸν εὖ κείμενον», ἔλεγον οἱ Ἀρχαῖοι· ἀλλὰ βεβαίως τὸ κινεῖν καλὸν εὖ κείμενον δὲν εἶναι ὀρθόν. Ἐκ τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου τούτου δὲν δύναμαι νὰ συστήσω εἰμὴ μόνον τὸ ἄρθρον 6 καὶ 7· ὅλαι αἱ ἄλλαι διατάξεις καιρίως θέλουσι βλάψει τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Στρατολογικοῦ Νόμου. Ἡ διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπιτρέπεται εἰς τὸν ἔχοντα λόγον ἐξαιρέσεως, ἕνεκα σωματικῆς ἀνικανότητος, νὰ μὴ προσέρχηται νὰ ἐξετασθῇ ὑπὸ τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου, ὅταν γίνεται ἡ κλήρωσις, θέλει φέρει πλήρη ἀταξίαν, πλήρη παραλυσίαν. Σᾶς εἶπον καὶ προηγουμένως, ὅτι ἡ Πολιτεία λαμβάνει ὡρισμένον ἀριθμὸν ἀνδρῶν ἐπὶ δύο ἔτη, τὸν λαμβάνει δὲ ἐπὶ τοῦ ἐκκαθαρισμένου ποσοῦ, δηλαδὴ ἀφοῦ ὁρισθῇ πόσοι ἀπαλλάσσονται, πόσοι ἐξαιροῦνται, ἀφαιροῦνται οὗτοι καὶ ἀπὸ τὸν καθαρὸν πλέον αὐτὸν ἀριθμὸν ὁρίζονται οἱ διὰ διετίαν ὑπόχρεοι πρὸς ὑπηρεσίαν εἰς τὰ τεχνικὰ ὅπλα ὑπὸ τῆς Βουλῆς κατ’ ἔτος. Ὅταν ἐπιτρέψητε εἰς τὸν ἀνίκανον, εἰς τὸν ἀνάπηρον, εἰς τὸν ἔχοντα λόγον ἀπαλλαγῆς νὰ μὴ ὑποβάλῃ ἐγκαίρως τοὺς λόγους του, θὰ ἔχητε μέγαν ἀριθμὸν ἐξαιρετέων, καὶ ὁ ἀριθμὸς οὗτος θέλει φέρει πλήρη τὴν σύγχυσιν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ. Ἐγὼ συνιστῶ θερμῶς νὰ ἀφεθῇ ἡ διάταξις τῆς κατ’ Ἐπαρχίας ἐξετάσεως καὶ τῆς κληρώσεως, διότι δὲν εἶναι μόνον οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους καὶ ἄλλοι συνάδελφοι ὑπέβαλον, συνηγοροῦντες ὑπὲρ τῆς διατάξεως ταύτης, ἀλλὰ πρὸ πάντων εἶναι καὶ εἷς τῶν σπουδαιοτέρων λόγων ἡ βεβαίωσις τῆς ταυτότητος. Λυποῦμαι, ὅτι ἀναγκάζομαι νὰ σᾶς βεβαιώσω ὅτι ἀτυχῶς συνέβησαν καὶ συμβαίνουσι πολλά, τὰ ὁποῖα βεβαίως δὲν δύνανται ἢ νὰ προξενῶσι λύπην καὶ εἰς ὑμᾶς καὶ εἰς τοὺς πολλοὺς καταταχθέντας καὶ ὑπηρετοῦντας ἤδη. Καὶ διὰ τῶν ὑπαρχουσῶν διατάξεων, ἰδίως δὲ διὰ τῆς κατὰ νομὸν κατατάξεως καὶ μάλιστα κατὰ τὸ τελευταῖον σύστημα τῆς συναθροίσεως πάντων σχεδὸν τῶν ἐπιστράτων ἐνταῦθα καὶ τῆς κατατάξεως αὐτῶν διὰ τοῦ Στρατολογικοῦ Γραφείου τῆς πρωτευούσης μόνον δὲν βεβαιοῦται ἀρκούντως ἡ ταυτότης τῶν προσώπων, καὶ διὰ τοῦτο βλέπετε προσερχομένους πρὸς κατάταξιν ἄνδρας ἀγνώστους, οἱ ὁποῖοι ἀποστέλλονται εἰς τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλειον, τὸ ὁποῖον ἐντελῶς ἀγνοεῖ τὴν ταυτότητα αὐτῶν, ἐξαιρεῖ ἄλλους ἀντ’ ἄλλων. Δι’ αὐτὸ θερμῶς συνιστῶ πρῶτον νὰ περιληφθῇ διάταξις ῥητή, ὅσον ἀφορᾷ τὴν βεβαίωσιν τῆς ταυτότητος, πρὸ πάντων δὲ νὰ γίνηται κατ’ Ἐπαρχίας ἡ ἐξέτασις τῶν κληρωτῶν, ἐὰν ἦναι μάλιστα δυνατὸν καὶ κατὰ Δήμους. Ἄν δὲ ἀφαιρεθῇ ἡ διάταξις αὕτη τοῦ ἄρθρου 2, τότε ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 4 εἶναι περιττή.

§82ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 4 εἶναι πάντοτε ἀναγκαία, διότι καὶ τώρα ὅστις θέλει δὲν προσέρχεται εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς Ἐπαρχίας.

§83ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὄχι, κύριε Ὑπουργὲ, δὲν εἶναι ἀναγκαία· ἀπεναντίας, εἶναι καὶ ἐν μέρει ἐπιβλαβής. Θὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω, ἂν ἐπιμείνητε, εἰς τὴν γʹ. ἀνάγνωσιν. Ἐπίσης καὶ ὁ περιορισμὸς τῆς προθεσμίας τῶν εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν εὑρισκομένων νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ψηφισθῇ. Ἡ προθεσμία αὕτη κατὰ τὸν πρῶτον νόμον ἦτο τριῶν μηνῶν, κατὰ τὸν ὑπάρχοντα περιωρίσθη εἰς δύο, ἤδη δὲ περιορίζεται εἰς ἕνα μόνον μῆνα. Ἡ προθεσμία αὕτη βεβαίως δὲν εἶναι ἐπαρκής.

§84ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω, ὅτι εἶναι καλλίτερον νὰ ἀναβάλωμεν τὰς συζητήσεις ταύτας εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προβαίνομεν εἰς τὸ ἄρθρον 3, διότι ἐγένετο συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4, πρὶν συζητηθῇ τὸ ἄρθρον 3. (Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 3).

§86ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν διατὶ γίνεται αὐτὴ ἡ μεταβολὴ εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο. «Ἡ ἐξέτασις τῆς σωματικῆς ἀνικανότητος....»

§87ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ ὅν λόγον γίνεται ἡ ἐξέτασις τῆς ἀνικανότητος τοῦ κληρωτοῦ ἀπὸ τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον, διὰ τὸν αὐτὸν λόγον πρόκειται νὰ γένηται ἡ ἐξαίρεσις τοῦ πρεσβυτέρου ἀδελφοῦ ἀνικάνου πατρὸς ἀπὸ τὸ αὐτὸ Συμβούλιον.

§88ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀπέδειξεν ἡ μέχρι τοῦδε ἰσχύουσα νομοθεσία, ὅτι ἐλειτούργει κακῶς καὶ διὰ τοῦτο προβαίνετε εἰς τὴν μεταβολὴν αὐτῆς;

§89ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ δικαστικὴ ἐξακρίβωσις παρέχει πολλὰς δυσκολίας.

§90ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ μέχρι τοῦδε ὑπάρχουσα διαδικασία παρεμβάλλει τοσαύτας δυσκολίας εἰς τὴν ἐπιτυχίαν τῆς ἀπαλλαγῆς ταύτης, ὥστε εἶνε ἐπικίνδυνον νὰ τὴν μεταβάλητε· ὅταν δὲ συσσωρεύετε πολλὰς τοιαύτας αἰτήσεις εἰς τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον, τοῦ ὁποίου ἓν μόνον μέλος εἶναι εἰδικὸν, ὁ ἰατρὸς, τότε ἴσως ἀφαιρεῖτε ἐγγύησιν περὶ τῆς ἀκριβοῦς ἐφαρμογῆς τῆς διατάξεως ταύτης· ἐνῷ, ὅταν γίνεται ἡ ἐξακρίβωσις τῆς ἀνικανότητος ὑπὸ τοῦ δικαστηρίου μετὰ προηγουμένην ἔνορκον ἐξέτασιν ἰατρῶν, δυσκολώτερον εἶναι νὰ εἰσχωρήσῃ κατάχρησις.

§91ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Κατὰ τὸ ἄρθρον 33 τοῦ ΨΙϚʹ νόμου, δι’ ἁπάσας τὰς ἀπαλλαγὰς ἀποφαίνεται τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον ἐκτὸς τῆς ἐξαιρέσεως τοῦ μόνου υἱοῦ, τοῦ ἔχοντος πατέρα ἡλικίας 70 ἐτῶν, διὰ τὴν ὁποίαν ἀποφαίνεται τὸ δικαστήριον· ἀλλὰ καὶ ἡ διάταξις αὕτη διὰ τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ ΑΛΓʹ νόμου κατηργήθη, ὥστε δι’ οὐδεμίαν ἀπαλλαγὴν ἀποφαίνεται τὸ δικαστήριον κατὰ τὴν ἔννοιαν τοῦ ἄρθρου 33, καὶ κακῶς ἐπεμβαίνει τὸ δικαστήριον ἀποφαινόμενον διὰ τὴν ἀνικανότητα τοῦ πρὸς πᾶσαν ἐργασίαν πατρὸς, καὶ κακῶς ὁ Ἄρειος Πάγος ἀπεφάνθη, ὅτι τὰ δικαστήρια ἔχουσι δικαίωμα νὰ ἐπεμβαίνωσιν εἰς τὰς ἀπαλλαγάς.

§92Γ. ΚΟΡΠΑΣ. Ἡ διάταξις αὕτη, περὶ ἧς ὁμιλεῖ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Νάξου, εἶναι κατηργημένη· διότι ὁ μόνος υἱὸς ἀπαλλάσσεται ὁποιαδήποτε καὶ ἄν εἶναι ἡ σωματικὴ κατάστασις τοῦ πατρός του. Μόνον ὁ πρεσβύτερος υἱὸς πατρὸς ἀνικάνου ἢ ὁ δεύτερος ὀρφανὸς πρεσβυτέρου ἀδελφοῦ ἀνικάνου ἔχει ἀνάγκην νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι ὁ πατὴρ ἢ ὁ ἀδελφὸς εἶναι ἀνίκανος· ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐφηρμόσθη καὶ εἰς αὐτὸν ἡ διάταξις, ἡ ὁποία ἐφηρμόζετο ἄλλοτε εἰς τὸν μόνον υἱόν· τὸ δικαστήριον ἐξέδιδεν ἀπόφασιν ἐπὶ τῇ γνωμοδοτήσει ἰατρῶν, ἐνόρκως ἐξεταζομένων.

§93ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Αὐτὸ, τὸ ὁποῖον λέγει ὁ κύριος Κόρπας, ἐφηρμόσθη διὰ τοῦ νόμου ΠΛΘʹ τοῦ 1882 εἰς τοὺς κληρωτοὺς τοῦ 1881 μόνον. Ἡ περίληψις τοῦ νόμου ἐκείνου εἶναι «περὶ τῶν ἐκπροθέσμων περὶ ἀπαλλαγῆς αἰτήσεων τῶν κληρωτῶν τῆς ἀπογραφῆς τοῦ ἔτους 1881»· δι’ αὐτοὺς καὶ μόνον τοὺς κληρωτοὺς τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νόμου ΠΛΘʹ ὥρισεν, ὅπως τὰ δικαστήρια ἀποφαίνωνται περὶ ἀνικανότητος τοῦ πατρὸς καὶ ἀνικανότητος τοῦ πρεσβυτέρου ἀδελφοῦ, περὶ ἀνικανότητος ὅμως πατρὸς ἢ ἀδελφοῦ ἄλλης ἀπογραφῆς δὲν ἔχει δικαίωμα ν’ ἀποφαίνηται τὸ δικαστήριον.

§94ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐξέτασιν τῆς ἀνικανότητος τοῦ πατρὸς ἢ τοῦ πρεσβυτέρου ἀδελφοῦ, ἰσχύουσιν ἀμφότεραι αἱ διατάξεις, ἢ παραπέμπεται εἰς τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον, ὅπερ ἀποφαίνεται περὶ τῆς ἀνικανότητος, ἢ προσάγεται ἀπόφασις τοῦ δικαστηρίου· περὶ τούτου ἀμφότεραι αἱ διατάξεις αὗται δύο διαφόρων νόμων ἐφαρμόζονται ἀδιακρίτως. Τοῦτο δ’ ἐπιφέρει σύγχυσίν τινα καὶ θεωρῶ, ὅτι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου τούτου δὲν εἶναι ἀποκρουστέα.

§95Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ θεωρῶ ἀπαλειπτέον τὸ ἄρθρον 3 καὶ ὅτι πρέπει νὰ ἀφεθῇ ἡ ἐξέτασις αὕτη εἰς τὰ δικαστήρια, τοσοῦτον μᾶλλον, καθ’ ὅσον ὑπάρχει τὸ ἄρθρον 8, διὰ τοῦ ὁποίου δίδεται τὸ δικαίωμα εἰς πάντα δημότην καὶ εἰς τὸν Δήμαρχον ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν κακῶς ἐξῃρέθη τις ἢ ἀπηλλάγη, νὰ κάμῃ ἔκκλησιν εἰς τὴν ἀνωτάτην Ὑγειονομικὴν Ἐπιτροπήν, ὅπως ἀναθεωρηθῇ ὁ ἐξαιρεθεὶς ἢ ἀπαλλαγείς. Ὅσον ὅμως ἀφορᾷ τὴν ἀνικανότητα τῶν πατέρων, τοιοῦτον δικαίωμα δὲν χορηγεῖ τὸ ῥηθὲν ἄρθρον· ὥστε δὲν ὑπάρχει πλήρης καὶ ἐπὶ τῆς περιπτώσεως ταύτης ἡ ἐγγύησις. Ἵνα μὴ λοιπὸν γεννῶνται σκάνδαλα—διότι ὅλοι γνωρίζετε τὶ συμβαίνει καὶ τὶ δύναται νὰ συμβῇ ὑπὸ τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων—εἶναι καλλιτέρα ἡ ὑπαγωγὴ τῶν τοιούτων ἐξετάσεων περὶ σωματικῆς ἀνικανότητος τῶν πατέρων εἰς τὰ δικαστήρια· διότι οὐδὲν παράπονον ἐγένετο κατὰ τοιούτων ἀποφάσεων τῶν δικαστηρίων, ἐνῷ τὸ ἐναντίον συμβαίνει κατὰ τῶν ἀποφάσεων τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3. Ὡσαύτως γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4).

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5. (Ἀναγινώσκεται).

§97ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ ἄρθρον τὸ θεωρῶ ὑπερμέτρως αὐστηρὸν, διότι ὑποβάλλει εἰς στέρησιν τινῶν δικαιωμάτων οὐ μόνον τοὺς ἀνυποτάκτους ἐν ὥρᾳ ἐπιστρατείας καὶ πολέμου, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἐν ὥρᾳ εἰρήνης. Οἱ ἐν ὥρᾳ εἰρήνης ἀνυπότακτοι δὲν θὰ δύνανται κατὰ τὸ Νομοσχέδιον μέχρι τοῦ 40 ἔτους τῆς ἡλικίας των νὰ λάβωσι μηδεμίαν θέσιν, δημοσίαν ἢ δημοτικὴν, δὲν θὰ δύνανται δὲ οὔτε ἐπάγγελμα νὰ ἐξασκήσωσιν ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦσι τὴν προηγουμένην ἄδειαν τῆς Ἀρχῆς. Ἂν τοῦτο περιωρίζετο ἐν ὥρᾳ ἐπιστρατείας ἢ πολέμου, θὰ τὸ ἐνόουν· ἀλλὰ διὰ τοὺς ἐν ὥρᾳ εἰρήνης τὸ θεωρῶ ἀδικαιολογήτως αὐστηρόν. Ἐπὶ τῶν ποινῶν τοῦ Στρατολογικοῦ Νόμου δὲν προηγεῖται ἡ ἐξέτασις ἐκείνη ἥτις προηγεῖται ἐφ’ ὅλων τῶν ποινῶν, τῶν ἐπιβαλλομένων δυνάμει τοῦ κοινοῦ Ποινικοῦ Νόμου· δὲν προηγεῖται ἡ βάσανος, ἡ ἔρευνα παρὰ δικαστῶν, ἥτις βεβαιοῖ εἰς ποίας περιστάσεις εὑρέθη ὁ κατηγορούμενος καὶ κατὰ πόσον εἶναι ὑπεύθυνος ἢ συγγνωστὸς διὰ τὴν πρᾶξίν του. Ἂν ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὁ ἀνυπότακτος ἐκ λόγων οἰκιακῶν ἢ ἄλλων περιστάσεων δὲν προσῆλθε κατὰ τὸν ὡρισμένον χρόνον, δὲν ἐξετάζεται. Ἂν τοῦτο προηγεῖτο, θὰ ἐνόουν νὰ ἐπιβάλλεται ἡ αὐστηρὰ ποινὴ τοῦ Νομοσχεδίου· ἀλλ’ ἀφοῦ δὲν προηγεῖται τοιαύτη δικαστικὴ ἐξέτασις, διατί νὰ ἐπιβάλλωμεν αὐτὰς τὰς στερήσεις, ἀφοῦ δὲν σώζομεν τὴν πειθαρχίαν; Ζητῶ ἐπίσης παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐξήγησιν ἐπὶ τῆς ἐννοίας τοῦ βʹ ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 6, τὸ ὁποῖον λέγει «Ἡ ἐκπρόθεσμος προσέλευσις ἀνυποτάκτου εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ δὲν ἀναστέλλει τὴν ποινικὴν αὑτοῦ καταδίωξιν, οὐδὲ μειοῖ τὰς συνεπείας αὐτῆς καὶ εἰς περίπτωσιν ἀκόμη, καθ’ ἣν ὁ προσελθὼν ἤθελεν ἀπαλλαγῆ δι’ οἱονδήποτε λόγον, ἤ ἐξαιρεθῇ λόγῳ σωματικῆς ἀνικανότητος.» Εἶναι πρέπον μέχρι τοῦ τεσσαρακοστοῦ ἔτους τῆς ἡλικίας καὶ ὁ στρατιώτης καὶ ὁ ἔφεδρος νὰ ὑφίστανται τὴν ἀνικανότητα;

§98ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ προσέρχωνται ἐγκαίρως, ὅταν ὑπάρχωσι τοιαῦται ποιναί.

§99ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Θεωρῶ ἄτοπον διὰ τοὺς ἐν ὥρᾳ εἰρήνης ἀνυποτάκτους νὰ τοὺς δεχώμεθα ἐν ταῖς τάξεσι τοῦ στρατοῦ ὡς στρατιώτας, ἀφοῦ τοὺς ἐπεβάλομεν τὴν ποινὴν τῆς ἀνικανότητος καὶ τὴν ἐπεβάλομεν μέχρι τοῦ τεσσαρακοστοῦ ἔτους τῆς ἡλικίας. Μὴ λησμονῶμεν, ὅτι εἰς τοὺς στρατιώτας αὐτοὺς θὰ ἔχωμεν ἀρνηθῆ τὸ δικαίωμα νὰ λάβωσι δημοσίαν θέσιν ἢ νὰ ἐξασκήσωσιν ἐπάγγελμα ἐξ’ ἐκείνων, δι’ ἃ ἀπαιτεῖται ἄδεια τῆς Ἀρχῆς. Πρόδηλον, ὅτι τοιοῦτοι στρατιῶται, διατελοῦντες ἐπὶ τεσσαράκοντα ἔτη ὑπὸ ποινὴν, δὲν δύνανται νὰ ὑπηρετήσωσι προθύμως. Ἐν οὐδεμιᾷ Νομοθεσίᾳ ὑπάρχει τοιοῦτόν τι, ἀφοῦ δὲ τὸ Κράτος ἡμῶν θὰ ἔχῃ καὶ στρατιώτας μὲ πρόσθετον ὑπηρεσίαν ὑπηρετοῦντας ἐν τῷ στρατῷ, δὲν πρέπει οἱ στρατιῶται αὐτοὶ νὰ ὑπηρετῶσι μὲ τὸ πεῖσμα καὶ τὸ πάθος τοῦ τιμωρημένου. Τοιοῦτοι στρατιῶται οὔτε ὄργανα τῆς τάξεως δύνανται νὰ ἦναι, οὔτε ἐνθουσιασμὸν δύνανται νὰ αἰσθάνωνται, ὅπως ὑπηρετήσωσιν ἐν ὥρᾳ κινδύνου τὴν Πατρίδα αὐτῶν. Διὰ τοῦτο οὐδόλως πρακτικὴν θεωρῶ τὴν διάταξιν αὐτὴν τοῦ Νομοσχεδίου.

§100ΚΟΡΠΑΣ. Ὁ κ. βουλευτὴς Μεσολογγίου ἔχει δίκαιον· διότι, ἀφοῦ δι’ ἑτέρου νόμου ἐπιβάλλωνται ὑποχρεώσεις βαρεῖαι, ἐπιβάλλονται πρόσθετοι ὑπηρεσίαι, τρίμηνοι, ἑξάμηνοι, ὡς ποιναί, ἡ ἀφαίρεσις τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων εἶνε, νομίζω, δρακόντειος ποινή. Ἀλλὰ τὸ ἄρθρον δὲν ἐξηγεῖ ἐὰν ὁ ἀνυπότακτος μετὰ τὴν κατάταξιν αὐτοῦ θὰ ὑπάγεται εἰς τὴν στέρησιν τῶν πολιτικῶν αὐτοῦ δικαιωμάτων. Ἐπεθύμουν εἰς τοῦτο μίαν ἐξήγησιν.

§101ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν. (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 5, 6, 7, 8, 9, καθὼς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἄλλης ἀντιῤῥήσεως).

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου περὶ τοῦ ἀποθέματος τῶν λιμενικῶν φόρων Ἀργοστολίου). (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὴ ἡ πρότασις νόμου κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§103ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἀναγνωσθέντος νὰ σημειωθῇ ἐπὶ κεφαλῆς ἄρθρον μόνον.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταβολῶν εἰς τὸ τελωνιακὸν Δασμολόγιον. Ὁ κ. Φιλάρετος ἔχει τὸν λόγον.

§105Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τὸ τελευταῖον Δασμολόγιον ἐψηφίσθη, ὡς γνωρίζετε, ἐν τρισὶν ἀγρυπνίαις κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, ἀπούσης τῆς μεγαλειτέρας μερίδος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως· ἑπομένως ἦτο ἑπόμενον νὰ ἐπέλθωσι μεταβολαὶ, αἵτινες ἤρξαντο ἐρχόμεναι κατὰ τὴν παροῦσαν Σύνοδον· καὶ πρό τινων μὲν ἡμερῶν ἐψηφίσθη νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον κυρίως εἶχε σκοπὸν ταμιευτικὸν, οὐχὶ τὴν βελτίωσιν τοῦ Δασμολογίου. Ἡ Κυβέρνησις συνεπῶς πρὸς ὅσα ὑπεσχέθη κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου ὑπέβαλε καὶ τοῦτο τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον κυρίως σκοπὸν ἔχει νὰ προστατεύσῃ τὴν ἐγχώριον βιομηχανίαν. Κατ’ ἀρχὴν εἶμαι ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου· εἰς τὰ καθέκαστα δὲν ἔχω τὰς εἰδικὰς γνώσεις καὶ ἀφίνω αὐτὰς εἰς τοὺς εἰδικούς. Ἐγκρίνω πληρέστατα τὸν ἐπιβαλλόμενον φόρον ἐπὶ τῶν ὀπτῶν πλίνθων, τῶν κεράμων κτλ. διότι ἡ κεραμοποιΐα ἔχει ἀνάγκην τῆς τοιαύτης προστασίας. Κυρίως ἔλαβον τὸν λόγον, διότι σήμερον ὑπέβαλον τροπολογίαν, ἡ ὁποία δὲν ἐτυπώθη, διότι δὲν ὑπῆρχε καιρὸς πρὸς τοῦτο· ἀνάγκη λοιπὸν νὰ τὴν ὑποστηρίξω δι’ ὀλίγων. Δι’ αὐτῆς προτείνω, ὅπως εἰς τὴν κλάσιν 321 ἐπέλθῃ ἡ μεταβολὴ τῆς φορολογίας ἐπὶ τῶν ἀλεξηλίων καὶ ἀλεξιβρόχων κτλ. διὰ δραχμὰς 4, 60. Ἰδοὺ οἱ λόγοι, οἵτινες μὲ ἠνάγκασαν εἰς τοῦτο. Κατὰ τὸ ἰσχῦον Δασμολόγιον ἐπιβάλλεται φόρος λεπτὰ 50 ἐφ’ ἑκάστου ἀλεξηλίου· ἡ Ἑλλὰς ἠξιώθη ν’ ἀποκτήσῃ ἐργοστάσια ὀμβρελλῶν, ἀλλὰ ταῦτα διὰ τοῦ ἐπιβαλλομένου μικροῦ τούτου φόρου δὲν δύνανται νὰ συναγωνισθῶσιν, ὁ λόγος δὲ εἶνε, ὅτι καθ’ ἃ τὸ ἐν Πειραιεῖ ἐργοστάσιον τοῦ εἴδους τούτου ἐξέθεσεν εἰς τὴν τετάρτην Σύνοδον τῆς παρελθούσης Περιόδου δι’ ἀναφορᾶς ὑποβληθείσης εἰς τὴν Βουλὴν ἐντύπου, φορολογεῖται δεινῶς ἕνεκα τῆς ἑρμηνείας, τὴν ὁποίαν ἔδωκαν οἱ ἐκτελεσταὶ τοῦ νόμου, φορολογοῦντες κατὰ 120% τὴν κυριωτέραν ὕλην, δηλαδὴ τὸ σύρμα. Ὡς εἶναι γνωστὸν, διὰ νὰ κατασκευασθῇ ἡ ὀμβρέλλα, ἔχει ἀνάγκην σύρματος, τὸ ὁποῖον, κατὰ τὴν ἀναφορὰν τοῦ Καταστήματος, ἔπρεπε νὰ φορολογῆται πρὸς 10 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν, ἀλλ’ ἐθεωρήθη ὅτι εἶναι τὰ σύρματα σκελετὸς ἀλεξιβρόχων, κατὰ συνέπειαν τὰ ἐφορολόγησαν 120%· διότι διὰ μίαν ὀμβρέλλαν ἀπαιτεῖται 100 δράμια σύρματος. Ὁ ἐν λόγῳ φόρος εἶνε ὑπερβολικὸς καὶ ἓν ἐκ τῶν δύο πρέπει νὰ γίνῃ: ἢ ὁ φόρος τῶν 50 λεπτῶν διὰ τὰ εἰσερχόμενα ἀλεξήλια κλπ. ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ νὰ αὐξηθῇ, ἢ τὸ σύρμα κακῶς ἐχαρακτηρίσθη ὡς σκελετὸς καὶ πρέπει νὰ ἑρμηνευθῇ ἄλλως ἡ διάταξις, ὅπως εὑρίσκωνται εἰς ἴσην μοῖραν οἱ κατασκευασταὶ μετὰ τῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐμπόρων. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν ὅπως παραδεχθῇ τὴν τροπολογίαν μου καὶ φέρῃ εἰς ἴσην μοῖραν μὲ τὸ εἰσαγόμενον ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἢ νὰ προκαλέσῃ ἑρμηνείαν αὐθεντικὴν ἐπὶ τῆς φορολογίας τοῦ σύρματος, τὸ ὁποῖον κακῶς ἐχαρακτηρίσθη ὡς σκελετός.

§106Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§107ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐσκόπουν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔχει ὑπ’ ὄψιν αὑτῆς. Προέβαλα εἰς τὴν Βουλὴν ἄλλο νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἤδη ἐψηφίσθη, καὶ διὰ τοῦ ὁποίου ηὐξάνετο τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος ἐπί τινων ἀντικειμένων, ἐπεβάλλετο δὲ εἰσαγωγικὸν τέλος ἐπὶ ἄλλων κηρυχθέντων ἀτελῶν διὰ τοῦ δασμολογίου· ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο εἶχε σκοπὸν ἀποκλειστικὸν τὸν πορισμὸν χρημάτων, αὔξησιν τῶν ἐσόδων τοῦ ταμείου, εἶχε καθαρῶς σκοπὸν ταμιευτικόν. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὑπὸ συζήτησιν, δὲν ἔχει σκοπὸν ταμιευτικὸν, εἶναι τεμάχιον, τὸ ὁποῖον ἀπεκόπη ἀπὸ ἐργασίαν, ἡ ὁποία γίνεται πρὸ μηνῶν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἡ ὁποία ἀκόμη δὲν ἐπερατώθη. Ἀληθῶς εἶμαι ἐκ τῶν φρονούντων, ὅτι τὸ Τελωνιακὸν δασμολόγιον, τὸ ψηφισθὲν κατὰ τὸ 1884 καὶ κυρωθὲν, λειτουργοῦν δὲ νῦν ὡς νόμος τοῦ κράτους, χρῄζει πολλῶν μεταβολῶν. Καὶ δὲν φρονῶ μόνον, ὅτι εἶναι ἀναγκαία ἡ μεταβολὴ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν διατιμῶνται καὶ φορολογοῦνται τὰ ὑφάσματα, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι καὶ πολλὰ μέρη αὐτοῦ εἶναι δεκτικὰ καὶ οὐσιαστικῆς μεταβολῆς, καὶ διὰ τοῦτο, μόλις γενόμενος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἔκρινα, ὅτι εἶχον καθῆκον νὰ ποιήσωμαι ἔναρξιν ἐργασίας, ἡ ὁποία εἰσέτι ἐξακολουθεῖ. Ἡ ἐργασία τῆς μελέτης τοῦ δασμολογίου, ἵνα δυνηθῇ τις νὰ προβάλῃ μεταβολὰς αὐτοῦ, εἴτε μεταβολὰς καθολικοῦ τινος τρόπου, τὸν ὁποῖον τὸ δασμολόγιον εἰσάγει περὶ τὸν τελωνισμὸν τῶν εἰσαγομένων πραγμάτων, εἴτε μεταβολὰς δασμῶν ὡρισμένων, τοὺς ὁποίους ἐπιβάλλει ἐπὶ τούτου ἢ ἐκείνου τοῦ ἀντικειμένου, εἶναι ἔργον πολλῷ δυσχερὲς, ἀπαιτεῖ δὲ προηγουμένως νὰ ἐξετάσῃ τις ὑπὸ πολλὰς ἐπόψεις ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον σκοπεῖ νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ἵνα ἀντικαταστήσῃ τὸ νῦν λειτουργοῦν μέρος τοῦ δασμολογίου. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι δυσκόλως ἡ ἀτομικὴ ἐνέργεια δύναται νὰ λειτουργήσῃ συμφώνως πρὸς τὰ κοινὰ συμφέροντα. Ὅσον καὶ ἂν θέλῃ τις νὰ φιλοπονήσῃ, ὅσον καὶ ἂν θέλῃ τις ἵνα πορισθῇ καὶ συγκεντρώσῃ πολλαχόθεν πληροφορίας, νομίζω, ὅτι ἀδύνατον νὰ συγκεντρώσῃ πᾶσαν τὴν ὕλην, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἐρευνήσῃ διὰ νὰ ἐξαγάγῃ πορίσματα, καὶ τὰ πορίσματα ταῦτα νὰ τὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλήν. Νομίζω διὰ τοῦτο, ὅτι τὸ σύστημα τοῦ προβάλλειν τροπολογίας ἐπὶ νομοσχεδίου, μεταβάλλοντος τὸ Τελωνιακὸν δασμολόγιον, εἶναι ἐπισφαλὲς, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ παρασύρῃ τὴν Βουλὴν εἰς ἀποδοχὴν τροπολογίας, ἥτις δὲν ἐβασανίσθη ἀρκούντως, καὶ τοῦτο διότι δὲν ὑπῆρχε συνηθροισμένη πᾶσα ἡ ὕλη, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ τεθῇ ὑπὸ βάσανον, καὶ δὲν ὑπῆρχεν αὕτη ἡ ὕλη, διότι ἡ ἐργασία ἦτο φιλοπόνησις ἰδιωτικὴ, ἥτις δὲν εἶχε τὰ μέσα νὰ συναθροίσῃ πᾶσαν τὴν ὕλην. Ἡ ἐργασία, τὴν ὁποίαν ἤρξαντο ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν πρὸ μηνῶν, δὲν ἔχει σκοπὸν ταμιευτικὸν, οἷον εἶχε τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη ἤδη· ἔχει σκοπὸν βελτιώσεως τῶν χρῃζόντων βελτιώσεως μερῶν τοῦ δασμολογίου. Ἀλλ’ ἐπειδὴ πρὸ πολλοῦ καιροῦ ἐκ διαφόρων ἐπαρχιῶν ἠκούσθησαν παράπονα κλάσεών τινων, παρήχθησαν δὲ τὰ παράπονα διότι διὰ τοῦ Τελωνιακοῦ δασμολογίου δὲν ἔτυχον τῆς συνδρομῆς ἐκείνης, τὴν ὁποίαν αὐταὶ αἱ κλάσεις ἠξίουν, ὅτι εἶχον δικαίωμα νὰ ἀπολαύσωσιν, ἠναγκάσθην νὰ βασανίσω τὰ παράπονα ταῦτα, προταθέντα μάλιστα καὶ πολλάκις συστηθέντα εἰς τὴν Βουλήν. Ἐρευνήσας τὰ παράπονα ταῦτα, εὗρον αὐτὰ βάσιμα. Παράπονα τοιαῦτα ἀνεκοίνωσαν εἰς τὴν Βουλὴν οἱ ἀσχολούμενοι εἰς τὴν ὑφαντικὴν βιομηχανίαν τινῶν ὑφασμάτων καὶ ἄλλων τινῶν κλάσεων παραγουσῶν προϊόντα, τῶν ὁποίων τὰ ὁμοειδῆ εἰσάγονται ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Διὰ νὰ ἔλθω λοιπὸν ὅσῳ τὸ δυνατὸν ἐπίκουρος τῶν κλάσεων τούτων καὶ πρὸς θεραπείαν παραπόνων, τὰ ὁποῖα εὗρον βάσιμα, ἀπέσπασα ἀπὸ τὴν ἐξακολουθοῦσαν ἐργασίαν τεμάχια αὐτῆς καὶ τὰ εἰσήγαγον εἰς τὴν Βουλὴν διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Βώλου ἐπραγματεύθη περὶ παραπόνων, τὰ ὁποῖα γνωστὸν κατάστημα ἀσχολούμενον περὶ τὴν κατασκευὴν ὀμβρελλῶν πρὸ πολλοῦ ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλήν, καὶ πρὸ πολλοῦ ἐδημοσίευσεν εἰς τὴν κοινωνίαν. Παράπονα τοιαῦτα ἀνεκοίνωσε καὶ πρὸς ἐμὲ δι’ ἐπιστολῆς. Ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει τις νὰ πεισθῇ ἀμέσως ἐκ τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας οἱ παραπονούμενοι ἀνεκοίνωσαν εἰς αὐτὸν, ἔχει ἀνάγκην εὐρυτέρας βασάνου· ἡ ὑπόθεσις εἶναι ὑπὸ βάσανον, δὲν εἶναι εἰσέτι ὥριμος, διὰ νὰ δυνηθῶ νὰ ἔχω γνώμην, ὅτι πρέπει νὰ προβάλω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν θεραπείαν τῶν παραπόνων τούτων. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κύριον βουλευτὴν ἐκ Βώλου νὰ μὴ ἐπιμείνῃ νὰ ψηφοφορηθῇ ἡ τροπολογία αὐτοῦ, διότι ἐνδέχεται νὰ ἔχῃ τι τὸ ἀληθὲς, ἀλλὰ καὶ ἂν ἔχῃ τι τὸ ἀληθὲς δὲν εἶναι εἰσέτι βεβαιωμένον ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ δυνηθῇ τις ἐν ἡσυχίᾳ, ἐν γαλήνῃ συνειδήσεως νὰ ὑποστηρίξῃ αὐτήν. Ἂν δὲ ὑπάρχωσι παράπονα κατὰ κακῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ὑπάρχοντος Τελωνιακοῦ δασμολογίου κατὰ τὸν τελωνισμὸν τοῦ σύρματος, τοῦ χρησίμου εἰς τὴν κατασκευὴν τῶν ὀμβρελλῶν, καὶ τὰ παράπονα ταῦτα εἶναι βάσιμα, διότι κακῶς τυχὸν ἐφηρμόσθη τὸ δασμολόγιον, βεβαίως ἡ διοίκησις ἔχει καθῆκον νὰ θεραπεύσῃ ταῦτα, μεταβάλλουσα τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ, ἂν κακῶς ἐγένετο. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον μὲ ἐμβάλλει εἰς ἀνησυχίαν τινὰ, μοὶ ἐμποιεῖ δισταγμόν, εἶναι, ὅτι ὁ ἐκ Βώλου βουλευτὴς ἰσχυρίσθη, ὅτι τὰ παράπονα κατὰ τοῦ τελωνισμοῦ τοῦ σύρματος, τοῦ χρησίμου εἰς τὴν ὀμβρελλοποιΐαν, περιστρέφονται ἰδίως εἰς τὸ ὅτι τὸ σύρμα τοῦτο φορολογεῖται ὡς σκελετὸς καὶ οὐχὶ κατὰ βάρος· διὰ νὰ φορολογῆται ὡς σκελετὸς, εἶναι πολὺ πιθανὸν νὰ εἶναι μέρος τοῦ σκελετοῦ, καὶ τότε δὲν ἠμπορεῖ τις νὰ τὸ φορολογήσῃ κατὰ βάρος. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, προβαλὼν τὴν τροπολογίαν, ἐστήριξεν αὐτὴν ἐπὶ τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἀνεκοίνωσεν εἰς αὐτὸν ὁ ἐνδιαφερόμενος.

§108ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Εἰς τὴν Βουλὴν εἶναι ἀναφορὰ περὶ τούτου, ἡ ὁποία μάλιστα ἐτυπώθη.

§109ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἑπομένως δὲν θὰ δυσαρεστηθῇ, ἄν παρακαλέσω αὐτὸν νὰ ἀναβάλῃ τὴν ἐπὶ τῆς τροπολογίας του ψηφοφορίαν, μέχρις οὗ τὸ δεύτερον μέρος αὐτῆς ἐρευνηθῇ περισσότερον. Ἂν τὸ σύρμα εἰσάγεται ὡς σύρμα, βεβαίως καὶ ἐγὼ ἐκπλήσσομαι πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ φορολογηθῇ ὡς σκελετός· ἂν ὅμως εἰσάγεται τὸ σύρμα ὡς μέρος σκελετοῦ, τότε τὸ σύρμα εἶναι ἀναπόσπαστον μέρος τοῦ σκελετοῦ. Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ἀποφανθῶ γνώμην, ἀλλὰ σᾶς ἐξήγησα τοὺς δισταγμοὺς, οἱ ὁποῖοι μοὶ ἐγεννήθησαν.

§110ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τὸ σύρμα αὐτὸ τὴν μόνην ἐργασίαν τὴν ὁποίαν ἔχει, εἶναι ὅτι ἔχει μίαν ὀπὴν ἀπὸ τὸ ἓν μέρος καὶ εἰς τὸ ἄλλο ἀπολήγει εἰς δύω ἀγκύλας. Τώρα αὐτὸ ἂν τὸ φορολογήσετε ὡς σκελετὸν, θὰ ὑπολογίσητε, ὅτι τὸ φορολογεῖτε 120%, διότι ἡ ἀξία αὐτοῦ εἶναι 85 μέχρις 92 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν. Ἐκ τούτου δὲ ἐξάγω, ὅτι τὸ φορολογοῦσιν ὡς σύρμα. Ὡς πρὸς τὸ ἄλλο μέρος τοῦ ὅτι πρέπει νὰ περιμένω, ἐγὼ περιμένω, ἀλλ’ ἡ βιομηχανία δὲν δύναται νὰ περιμένῃ· θὰ καταστραφῇ.

§111ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ δεύτερον μέρος τῆς προτάσεως ὑμῶν δὲν ἀποτελεῖ πρότασιν νομοθετικήν· εἶναι μᾶλλον σύστασις πρὸς τὴν διοίκησιν, διὰ νὰ διορθώσῃ κακὸν τελωνισμὸν εἰσαχθέντα. Καθὼς δὲ ὑμεῖς ἐφροντίσατε νὰ ἐξετάσητε τὰ σύρματα εἰς οἵαν κατάστασιν εἰσάγονται παρὰ τοῦ ἐμπορίου, βεβαίως θὰ ἀναγνωρίσητε καὶ εἰς ἐμὲ τὸ δικαίωμα νὰ ἐξετάσω τὰ σύρματα. Ἂν εἶναι κακὴ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ δασμολογίου, βεβαίως ἔχει καθῆκον ἡ διοίκησις νὰ ἀνορθώσῃ τὸ κακῶς γινόμενον· ἄλλως, πρέπει νὰ ὑποκύψῃ εἰς τὴν νομοθετικὴν γνώμην τὴν ἰσχύουσαν. Ἐγὼ αὐτὸς προχθὲς ἐπρόκειτο νὰ ἀναγνωρίσω κατάταξιν γενομένην ὑπὸ τελωνιακῆς ἀρχῆς ἐμπορεύματός τινος, καὶ ἐπεκύρωσα τὴν πρᾶξιν τῆς τελωνιακῆς ἀρχῆς, εἰ καὶ ἐπειθόμην ὅτι ἦτο ἄδικος· ἀλλὰ τὸ ἀδίκημα δὲν ἤρτητο ἀπὸ τῆς αὐθαιρεσίας τῆς τελωνιακῆς ἀρχῆς, ἐνέκειτο εἰς τὴν διάταξιν τοῦ δασμολογίου, καὶ ἐλήφθη σημείωσις, ἵνα ὅταν προταθῇ τὸ νομοσχέδιον πρὸς διόρθωσιν τινῶν μερῶν τοῦ δασμολογίου, νὰ τεθῇ καὶ τὸ μέρος τοῦτο. Καὶ ταῦτα μὲν ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. ἐκ Βώλου βουλευτοῦ. Ἀφοῦ εἰσήγαγον τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὑπὸ συζήτησιν τῆς Βουλῆς, μοὶ ἐγένοντο πολλὰ παράπονα, καὶ ἰδίως οἱ ἀσχολούμενοι εἰδικώτερον εἰς τὴν ἐμπορίαν τῶν ὑφασμάτων, καὶ πρὸ παντὸς τῶν ὑφασμάτων τῶν βαμβακερῶν, προσῆλθον πρὸς ἐμὲ καὶ ἔλαβον πολλὰς μετ’ ἐμοῦ συνεντεύξεις, καὶ συνέπεσε νὰ γένωνται μακραὶ συζητήσεις καὶ νὰ ἐρευνήσωμεν τὰ πράγματα ὅσῳ τὸ δυνατὸν λεπτομερέστερον. Εἶχον ἐν μέρει δίκαιον οἱ ἔμποροι· διότι, ὡς εἶχε συνταχθῆ τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, τὸ κανονίζον τὸ τέλος τῶν βαμβακερῶν ὑφασμάτων, ἤθελε λάβει εὐρυτέραν ἐφαρμογὴν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἐσκόπει δι’ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου ὁ συντάξας. Ποῖος ἦτο ὁ σκοπὸς τοῦ συντάξαντος τὸ νομοσχέδιον; Νὰ χορηγήσῃ ποιάν τινα προστασίαν εἰς τὴν ἐγχώριον βιομηχανίαν τῶν βαμβακερῶν ὑφασμάτων. Λοιπὸν ἔπρεπε νὰ ἀσχοληθῇ νὰ εἰσαγάγῃ διὰ τοῦ προσδιορισμοῦ τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων ἔξωθεν ὁμοειδῶν πραγμάτων, νὰ εἰσαγάγῃ τοιαύτην ἀνομοιότητα μεταξὺ τῆς τιμῆς τῶν ἐγχωρίων ὑφασμάτων καὶ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων, ὥστε νὰ καταστήσῃ προτιμώμενα τὰ ἐν τῷ τόπῳ κατασκευαζόμενα. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον, καθὼς εἶχε συνταχθῆ, ἐπέβαλε τὴν αὔξησιν τοῦ δασμοῦ καὶ ἐπὶ ὑφασμάτων βαμβακερῶν, εἰσαγομένων ἔξωθεν, τῶν ὁποίων ὅμως ὁμοειδῆ δὲν παράγονται ἐν τῇ χώρᾳ, ἑπομένας κατὰ τοῦτο ὑπερέβαινε τὸν σκοπὸν, πρὸς τὸν ὁποῖον συνετάχθη τὸ νομοσχέδιον. Ἐντεῦθεν ἡ ἀνάγκη νὰ ὑποβάλω τὴν τροπολογίαν τοῦ 1 ἄρθρου. Τὴν τροπολογίαν ταύτην συνέταξα μετὰ μακρὰν συζήτησιν μετὰ τῶν ἐμπόρων, τῶν ἀσχολουμένων εἰς τοιούτου εἴδους ὑφάσματα. Ἐπίσης διὰ τῆς τροπολογίας ἐπροτείναμεν τὴν μείωσιν τῆς προταθείσης αὐξήσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου προσδιωρίζετο τὸ τέλος τῶν ἐπὶ τοῦ τοιούτου εἴδους βαμβακερῶν ὑφασμάτων εἰς δραχμὰς 2,25, διὰ δὲ τῆς τροπολογίας ἐπροτάθη μείωσις τοῦ τέλους κατὰ 25 λεπτά. Ἡ μεταβολὴ αὕτη ἐγένετο, διότι, ὅταν ἐζητήθη νὰ ἐρευνηθῇ ποῖον λόγον εἶχε τὸ διὰ τοῦ δασμολογίου προσδιοριζόμενον τέλος ἐπὶ τῆς ἀξίας τῶν ὑφασμάτων τῶν εἰσαγομένων ἔξωθεν, τότε κατὰ λάθος ἐλήφθη ὡς βάσις ἡ ἀγοραία τιμὴ τῶν ὑφασμάτων, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ ληφθῇ ὡς βάσις ἡ ἐν τῇ διαμετακομίσει τιμὴ αὐτῶν, ἡ ὁποία εἶναι ὑποδεεστέρα. Ἐντεῦθεν προσδιωρίσθη τὸ τέλος περισσότερον τοῦ δέοντος. Ὁ συνάδελφος ἐκ Πατρῶν μοὶ ἐφάνη, ὅτι εὑρίσκει τὸ προσδιοριζόμενον τέλος ὑπέρογκον· ἀλλὰ καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας δέν μοι φαίνεται τοιοῦτον, ἀφοῦ τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος, τὸ προσδιωρισμένον ἐπὶ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων νημάτων τῶν χρησίμων εἰς τὴν ὑφαντουργίαν, ἀνέρχεται εἰς 27%. Νομίζω, ὅτι τέλος ὀλιγώτερον ἐτέθη εἰς ἀληθῶς ἥσσονα θέσιν ἐγχώρια ὑφάσματα ἐν παραβολῇ αὐτῶν πρὸς τὰ ἔξωθεν εἰσαγόμενα. Ἀφοῦ δὲ ἐπὶ τῶν ὑφασμάτων τούτων τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων τὸ τέλος, τὸ προσδιοριζόμενον διὰ τοῦ δασμολογίου, ἀνέρχεται μόνον εἰς, 9, 13 καὶ 14%, νομίζω ὅτι ἐπίσης ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην, ὅτι τίθενται εἰς πλήρη δυσαναλογίαν τὰ τέλη τὰ ἐπὶ τῶν ὑφασμάτων ἐπιβαλλόμενα πρὸς τὰ τέλη τὰ ἐπὶ τῶν νημάτων ἐπιβαλλόμενα. Διὰ τοῦ ποσοῦ τῶν δύο δραχμῶν, τὸ ὁποῖον τὸ νομοσχέδιον προσδιορίζει, δὲν ἐδιπλασιάσθη τὸ τέλος τὸ διὰ τοῦ δασμολογίου ἐπιβαλλόμενον, προσθέτει ποσὸν ἴσον τοῦ ἡμίσεος, ὥστε τὸ προσδιοριζόμενον τέλος ἀποτελεῖ ποσὸν ὀλιγώτερον τοῦ ἀρχικοῦ τέλους. Διὰ τοῦτο, ἐνῷ τὸ τέλος τὸ ἀρχικὸν ἐπὶ τῶν δριλλίων ἀνήρχετο εἰς 16½%, μετὰ τὸν προσδιορισμὸν τοῦ τέλους τοῦ προτεινομένου διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἀνέρχεται εἰς 31½%, ἐπὶ δὲ τῶν...... ἀλατζάδων ἀνέρχεται εἰς 21%. Τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι ἡ προστασία τῶν ἐγχωρίων βιομηχάνων δὲν μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶναι περιττή· ἐξ ἐναντίας, νομίζω, ὅτι εἶναι ἀναγκαία. Πρῶτον, διότι ἡ βιομηχανία αὕτη τελευταῖον ἔκαμεν ἓν βῆμα πρὸς τὰ πρόσω, καὶ ἀπὸ βιομηχανίας οἰκογενειακῆς παρέστη τῷ κοινῷ ἔχουσα μεγαλειτέραν τινὰ σπουδαιότητα· δεύτερον, διότι τὴν βιομηχανίαν ταύτην προσεπάθησαν οἱ ἀλλοδαποὶ βιομήχανοι νὰ πολεμήσωσι, καὶ εὐκολώτατον εἶναι εἰς αὐτοὺς νὰ τὴν καταβάλωσιν, ἂν δὲν ληφθῇ πρόνοια πρὸς ὑποστήριξιν αὐτῆς. Διὰ τοῦτο ἠσχολήθησαν οἱ ἀλλοδαποὶ νὰ κατασκευάζωσιν ὅμοια πρὸς τὰ ἐγχώρια βαμβακερὰ ὑφάσματα, ἐπειδὴ δὲ αἱ δαπάναι αὐτῶν εἶναι μικρότεραι τῶν τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας, ἤθελον σταματήσει τὴν γεννωμένην ταύτην βιομηχανίαν. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἄλλο τι συμφέρον, ὅτι τὰ παραγόμενα ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ὁμοειδῆ ὑφάσματα δὲν ἔχουσι τὴν στερεότητα, τὴν ὁποίαν ἔχουσι τὰ ἐγχώρια· ἑπομένως ὁ προσδιορισμὸς μεγαλειτέρου τέλους, ἵνα κατασταθῶσι προτιμότερα τὰ ἐγχώρια, δὲν βλάπτει, ἀλλ’ ὠφελεῖ τοὺς καταναλωτάς. Διὰ τοῦτο δὲν ἐδίστασα νὰ προτείνω τὸ τέλος τῶν 2 δραχμῶν. Ἡ παρατήρησις, ἣν ὁ φίλος μου κ. Γεροκωστόπουλος ἐπρότεινε διὰ τὴν ἀνθρακοποιΐαν, δὲν μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶναι ἐντελῶς ἀκριβής. Ἡ ἀνθρακοποιΐα δὲν εἶναι ὁ ἀληθὴς πολέμιος τῶν δασῶν· σπανιώτατον φαινόμενον, ἐὰν ἐξεῤῥάγη πυρκαϊὰ ἐκ τῆς ἀνθρακοποιΐας· ἄλλοι εἰσὶν οἱ πολέμιοι τῶν δασῶν. Ἑπομένως, ἐὰν πρόκηται νὰ ἐπιβάλωμεν 60 λεπτῶν τέλος κατὰ στατῆρα ἐπὶ τῶν ἀνθράκων τῶν εἰσαγομένων ἔξωθεν, δὲν θὰ ἐνισχύσωμεν εἰς τοιοῦτον βαθμὸν τὴν ἐγχώριον ἀνθρακοποιΐαν, διὰ νὰ ἀναγκασθῇ νὰ πράξῃ ἐγκλήματα, τὰ ὁποῖα μέχρι τοῦδε τοὐλάχιστον δὲν ἀπεδίδοντο εἰς αὐτήν. Ὑπάρχει δὲ μία τις ἐγχώριος ἀνθρακοποιΐα, καὶ αὕτη δὲν ἔπαυσε πρὸ πολλοῦ καιροῦ νὰ παραπονῆται κατὰ τῆς ἀτελείας τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων ἀνθράκων. Ἡ ἀνθρακοποιΐα αὕτη δὲν ἐργάζεται ἐν πάσαις ταῖς ἐπαρχίαις· ὑπάρχει ὅμως εἰς πολλὰς ἐπαρχίας, μεταξὺ τῶν ὁποίων νομίζω, ὅτι εἶναι καὶ αἱ Θεσσαλικαὶ ἐπαρχίαι. Ἡ αὔξησις τῆς τιμῆς ἐνδέχεται νὰ ἦναι μεγαλειτέρα τῆς τιμῆς τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων ἀνθράκων, ἐνδέχεται νὰ ἦναι μεγαλειτέρα, ἢ ὅσον δικαιολογεῖ τὸ διὰ τοῦ νομοσχεδίου προστιθέμενον τέλος· διότι 60 λεπτὰ κατὰ στατῆρα εἶναι 1 καὶ 16/44 τοῦ λεπτοῦ κατ’ ὀκᾶν, ἑπομένως ὀλιγώτερον τοῦ ἡμίσεος. Εἶναι πιθανώτατον, ἐὰν τὸ νομοσχέδιον ψηφισθῇ, νὰ αὐξηθῇ ἡ τιμὴ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων ἀνθράκων κατὰ 2 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν, δὲν πιστεύω δὲ νὰ αὐξηθῇ ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ καταστῇ ἐπαχθὴς εἰς τοὺς καταναλωτάς. Ἐπειδὴ δὲ οἱ ἔξωθεν εἰσαγόμενοι ἄνθρακες καταναλίσκονται ἰδίως ἐν ταῖς παραλίαις πόλεσιν, αὐτὸ τὸ μικὸν βάρος θέλουσι τὸ ὑποστῆ οἱ κάτοικοι τῶν παραλίων πόλεων· οἱ κάτοικοι ὅμως τῶν μεσογείων πόλεων καὶ τῶν ἀγροτικῶν περιφερειῶν ἐνδεχόμενον εἶναι νὰ εὕρωσι τοὺς ἄνθρακας εὐθηνοτέρους, διότι ἡ προστασία, ἡ διδομένη εἰς τὴν ἐγχώριον ἀνθρακοποιΐαν, θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν παραγωγὴν μεγαλειτέρου ποσοῦ, καὶ ἑπομένως εἰς τὴν εὐθηνίαν τοῦ ἄνθρακος.

§112ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τὸ δασμολόγιον, κύριοι, βεβαίως ἔχει ἀνάγκην πολλῶν καὶ ποικίλων μεταβολῶν, καὶ ὅταν ἐψηφίσθη, ἡ τότε Ἀντιπολίτευσις δὲν ἦτο παροῦσα ὅπως ὑποβάλῃ τὰς παρατηρήσεις της. Τὸ ἐμπόριον ὅμως καὶ ἡ βιομηχανία τοῦ Τόπου ἠσθάνθησαν τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἀλλοῦ μὲν βαρείας φορολογίας, ἀλλοῦ δὲ πλήρους ἀτελείας, καὶ ὁ τρόπος ἀκόμη τῆς βεβαιώσεως τῶν δασμῶν ἔφερε πολλὰς δυσκολίας εἰς τὸ ἐμπόριον. Εἷς ἐκ τῶν ὅρων, οὓς ὑπεσχέθημεν, ὅτε εἴμεθα ἀντιπολιτευόμενοι, καὶ ὑφ’ οὓς ἀνελάβομεν τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Τόπου, ἦτο καὶ ἡ μεταβολὴ τοῦ δασμολογίου ἐπὶ τὸ συμφερώτερον πρὸς τὸ ἐμπόριον καὶ τὴν ἐγχώριον βιομηχανίαν. Ὡμολόγησεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὅτι ἡ πρώτη τροπολογία, τὴν ὁποίαν ἐπέφερεν εἰς τὸ δασμολόγιον, βεβαίως κάθε ἄλλο ἦτο παρὰ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπεσχέθη· ἦτο τροπολογία, ἐπιβαρύνουσα μᾶλλον τὸν φορολογούμενον πληθυσμὸν καὶ ἀτυχῶς καὶ τὰ εἴδη ἐκεῖνα, τῶν ὁποίων ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην, ὅπως εἶνε τὸ πετρέλαιον, ὁ καφὲς, ἡ ζάχαρι, τὸ ὀρύζιον κλπ.

§113ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἦτο φορολογία· ἄλλως, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εἰσπράξωμεν 15,000,000, τὰ ὁποῖα ἀναγκαιοῦν διὰ τὸ ἔλλειμμα.

§114ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἔπρεπε νὰ κάμητε οἰκονομίας οἵας ἔκαμα ἐγὼ καὶ νὰ προτείνητε φόρους ἐπ’ ἐκείνων, οἵτινες δὲν πληρώνουσι τίποτε. Καὶ ἐγὼ βεβαίως εἶμαι κατ’ ἀρχὴν ὑπὲρ τῆς μερικῆς τροπολογίας τοῦ δασμολογίου ὑπὲρ τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν ἐτηρήθη μέτρον δίκαιον, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπιβάρυνσιν τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων εἰδῶν βαμβακερῶν ὑφασμάτων κεχρωματισμένων. Διηγήθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι οἱ ἔμποροι δι’ ἐπιτροπῆς ἀνηνέχθησαν πρὸς αὐτόν, παραπονούμενοι κατὰ τῆς βαρείας ταύτης φορολογίας, ἥτις δὲν εἶνε πλέον προστασία τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας, ἀλλὰ ἀπαγορευτικὸν μέτρον· ἡ δὲ ἀπαγόρευσις εἰσαγωγῆς τοιούτων εἰδῶν εἶνε φορολογία βαρεῖα, ἐπιβαλλομένη εἰς τὸν πενέστερον πληθυσμὸν, διότι οἱ πενέστεροι μεταχειρίζονται τὰ εἴδη ταῦτα τῶν ὑφασμάτων πρὸς ἐνδυμασίαν των. Κατὰ τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἡ φορολογία ἀνέρχεται εἰς 10, 11, 12%. Ὁ ὑπολογισμὸς δὲν εἶναι ἀκριβὴς, διότι ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀγοραίαν τιμὴν, ἐνῷ ἡ τιμὴ τῶν ὑφασμάτων τούτων εἰς διαμετακόμισιν, μάλιστα κατὰ τοὺς νῦν χρόνους τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ἀνέρχεται σχεδὸν εἰς τὸ ἥμισυ τῆς ἀξίας· διότι πρέπει νὰ προσθέσητε ὅλας τὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας ἔχει ὁ ἔμπορος καὶ πρὸς τούτοις 20 ἕως 25% διαφορὰ τοῦ μεταλλικοῦ ἕνεκα τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ἑπομένως ἔπρεπε νὰ ἐλαττώσητε κατὰ πολὺ τὸν ὅρον τῆς φορολογίας, ὅπως μὴ καταστήσητε αὐτὸν ἀπαγορευτικόν. Οἱ ἔμποροι, οἵτινες ἀνηνέχθησαν πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν δι’ ἐπιτροπῆς, ἐφώτισαν καὶ ἐμέ· περὶ τῶν παραπόνων των συνειργάσθην καὶ ἐγὼ μετ’ αὐτῶν ἐπ’ ἀρκετὸν χρόνον καὶ ἠδυνήθην νὰ κατανοήσω, ὅτι πράγματι ἡ φορολογία, ἥτις ἐπιβάλλεται εἰς τὰ εἴδη ταῦτα, εἶνε βαρυτάτη. Ὁ συναγωνισμὸς τῆς ἐγχωρίου, τῆς στενῶς τοπικῆς παραγωγῆς, εἶνε μικρὸς, διότι ἡ ἐπαρχιακὴ παραγωγὴ μόλις ἐξέρχεται τοῦ χωρίου τοῦ δήμου ἢ ἔστω καὶ τῆς ἐπαρχίας.

§115ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ Ἄργος ἐξάγει εἰς ὅλην τὴν Πελοπόννησον.

§116ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Οὐδέποτε ὅμως δύναται νὰ φθάσῃ ἡ ἐγχώριος παραγωγὴ εἰς τὰ μεγάλα κέντρα τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Ἑλλάδος, ἔνθα κατοικεῖ ὁ μέγας ἀριθμὸς τῶν ἐργατῶν καὶ πτωχῶν ἐν γένει πολιτῶν. Ἦτο εὐτύχημα ὅτι ἐν Πειραιεῖ ἱδρύθη ὑφαντουργεῖον, τὸ ὁποῖον παράγει αὐτὰ τὰ εἴδη κατ’ ἀπομίμησιν τῆς ἐγχωρίου ὑφαντουργίας· αὐτὸ τὸ κατάστημα, καίτοι ὑποστηριζόμενον, δὲν δύναται μόνον νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς ἀνάγκας ὅλων τῶν μεγάλων πόλεων τῆς Ἑλλάδος. Ὅτε ὑπέβαλε τὸ δασμολόγιον ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, νομίζω, ὅτι ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὴν προστασίαν τοῦ καταστήματος τούτου, κυρίως ὅμως ὁ προστατευτικὸς σκοπὸς εἶνε ὑπὲρ τῆς μεγάλης βιομηχανίας, ἥτις εἶναι εὐκτέον ν’ ἀναπτυχθῇ ἐν Ἑλλάδι εἰς μείζονα βαθμὸν, διότι ἡ μικρὰ βιομηχανία εἶνε δαπανηρά· ὁ παράγων ἕνα πῆχυν ὑφάσματος ἐν τῷ χωρίῳ διὰ τοῦ ἐργαλείου δαπανᾷ εἴκοσι λεπτὰ τὴν ἀξίαν τοῦ βάμβακος καὶ εἴκοσι λεπτὰ τὴν ἀξίαν τῆς ἐργασίας, ἐνῷ τὰ μεγάλα ἐργοστάσια παράγουν ἀντὶ μικροτέρας δαπάνης τὸν αὐτὸν πῆχυν, ἑπομένως ἡ ἐγχώριος μικρὰ βιομηχανία δὲν θὰ ὠφεληθῇ πολὺ, διότι τὸ εἶδος τῶν δριλίων εἶνε προτιμότερον, ὡς στερεώτατον καὶ πυκνώτατον, ἀλλὰ ἀτυχῶς τὸ παραγόμενον ποσὸν εἶνε ὀλίγον. Ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ εἴχομεν ἐν Ἑλλάδι εἰς τὰ μεγάλα κέντρα καταστήματα τοιαῦτα μεγάλης διὰ τοῦ ἀτμοῦ παραγωγῆς, βεβαίως ἔπρεπεν ὁ φόρος νὰ ἦναι οἷος ἐπιβάλλεται παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ἀπαγορευτικὸς, ἀλλὰ σήμερον, ἐπειδὴ σχεδὸν δὲν εἶνε παρὰ ἓν κατάστημα, τὸ ὁποῖον παράγει τοιαῦτα εἴδη βαμβακερὰ δρίλια, δαμωτὰ κλπ. θὰ καταστήσωμεν ἓν εἶδος μονοπωλείου, ἐὰν δὲν φροντίσωμεν ὁ φόρος νὰ μὴ εἶνε ἀπαγορευτικός. Διὰ τοῦτο ἔχω ἐνταῦθα τοὺς ὑπολογισμοὺς τῶν ποσοστῶν τοῦ φόρου, διότι οἱ ὑπολογισμοὶ τοῦ Ὑπουργείου ὄχι μόνον κατὰ τὰς τιμὰς, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὸ βάρος δὲν εἶνε ὀρθοί. π. χ. εἷς πῆχυς τετραγωνικὸς δριλίου ζυγίζει κατὰ μέσον ὅρον δράμια 30. Τὰ δρίλια, τὰ ὁποῖα κατασκευάζει τὸ κατάστημα τοῦ κ. Ρετσίνα, καὶ τὰ δρίλια τὰ ὅμοια τούτοις, τὰ εἰσαγόμενα ἔξωθεν, εἶνε βάρους 50 καὶ 60 δραμίων κατὰ πῆχυν.

§117ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κατὰ τὰ διαβεβαιωθέντα ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, τὰ δρίλια ἔχουν βάρους 45 δραμίων, ἑπομένως τὸ τέλος τὸ νῦν ὑπάρχον εἶνε 16 λεπτὰ, τὸ δὲ ἐπιβαλλόμενον εἶνε 31½.

§118ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐγὼ ἐβεβαιώθην, ὅτι τὰ δρίλια εἶναι δύο εἰδῶν· πρώτης ποιότητος, τὸ ὁποῖον εἶνε καὶ βαρύτερον, διότι περιέχει περισσότερον ποσὸν βάμβακος, καὶ δευτέρας ποιότητος, τὸ ὁποῖον εἶνε ἐλαφρότερον. Τὸ πρώτης τάξεως τιμᾶται 88 λεπτὰ τοῦ φράγκου καὶ ἡ ἀξία του ἀνέρχεται εἰς δραχμὴν 1,07 εἰς διαμετακόμισιν· ἕκαστος ἑπομένως πῆχυς, ὁ ὁποῖος εἶναι 0,66 τοῦ μέτρου, ἔχει 60 λεπτὰ, 60 δράμια ἀποτελοῦσιν ἕκαστον πῆχυν, ἑπομένως 6½ πήχεις μίαν ὀκᾶν.

§119ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν εἶνε ἀκριβεῖς οἱ ὅροι σας. Οἱ ὅροι, τοὺς ὁποίους ἔχω σημειωμένους, ἐβασανίσθησαν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ. 9 πήχεις δριλίων κάμνουν μίαν ὀκᾶν, ἡ δὲ τιμὴ τῆς διαμετακομίσεως εἶνε 70 λεπτά.

§120ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κατὰ τὰς πληροφορίας τῶν μᾶλλον εὐϋπολήπτων ἐμπόρων, τὰς ὁποίας παρακαλῶ νὰ μελετήσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργός, φορολογεῖται τὸ εἶδος αὐτὸ πρὸς 60%. 50% εἶνε ὁ φόρος, τὸν ὁποῖον πρόκειται νὰ λάβῃ τὸ Δημόσιον, ἀλλ’ ἐπέρχεται καὶ ἄλλος φόρος, ὁ φόρος τοῦ μώλου 10%, ὁ φόρος ὁ δημοτικὸς 10%, ὥστε βλέπετε, ὅτι ἡ φορολογία, αὐξάνει κατὰ 20% δι’ αὐτῶν τῶν φόρων.

§121ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Ποῖος θὰ τὰ πληρώσῃ;

§122ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὁ πτωχός, ὁ ἐργάτης ὁ ἐνδυόμενος μὲ τὰ ὑφάσματα ταῦτα.

§123ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§124ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε.

§125ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῆς φορολογίας ταύτης, ἣν δυνάμεθα νὰ ἐγκρίνωμεν καλῶς ἐχόντων τῶν πραγμάτων, τὸ ἐμπόρευμα τὸ ἔξωθεν εἰσαγόμενον ὑφίσταται καὶ τὴν φορολογίαν τὴν ἐκ τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ἕνεκα τῆς ὁποίας δέον νὰ προσθέσητε εἰς τὴν ἀξίαν τοῦ ἐμπορεύματος βεβαίως 20 καὶ 25%, ὥστε ἡ τιμὴ αὐτῶν τῶν εἰδῶν θὰ ὑπερτιμηθῇ καὶ θὰ εἶναι τὰ ὑφάσματα ταῦτα δυσπρόσιτα εἰς τὰς μικρὰς καὶ πτωχὰς τάξεις, αἵτινες κυρίως χρησιμοποιοῦσιν αὐτά. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ εἰς αὔριον ἢ μεθαύριον, ὅπως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μελετήσῃ τὸ ζήτημα καὶ ἐλπίζω ὅτι θὰ ἐπιφέρῃ τὴν δέουσαν βελτίωσιν. Βεβαίως, κύριοι, ὀφείλω κατὰ καθῆκον νὰ ἔλθω βοηθὸς εἰς τὴν προταθεῖσαν παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Βόλου βουλευτοῦ πρότασιν ὑπὲρ τῆς βιομηχανίας τῆς ὀμβρελλοποιΐας. Ἡ βιομηχανία αὕτη ἔχει ἕνα καὶ μόνον ἀντιπρόσωπον, ἓν καὶ μόνον κατάστημα, τὸ ὁποῖον ὁμολογουμένως ἤρξατο νὰ ποιῆται μεγάλας προόδους· ἀτυχῶς ὅμως συνεπείᾳ τοῦ νέου δασμολογίου ἐπῆλθε σύγχυσις εἰς τὴν φορολογίαν, καὶ ἐνῷ εἰσάγονται ἔξωθεν ἁπλᾶ σύρματα πρὸς κατασκευὴν ὀμβρελλῶν, φορολογοῦνται τὰ ἁπλᾶ ταῦτα σύρματα, μέρη συστατικὰ σκελετοῦ, ὑποθέτω, ὡς ὀμβρέλλαι τέλειαι. Τοῦτο βεβαίως εἶναι πολὺ ἄδικον, καὶ ἐλπίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ δεχθῇ νὰ ἀναβληθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο, ἵνα φέρῃ τροπολογίαν καὶ ἐπ’ αὐτοῦ· τὸ νὰ ἀναμένωμεν ἄλλην εὐκαιρίαν μετὰ τὴν λῆξιν τῆς Συνόδου ταύτης, ἵνα ἐπιφέρωμεν θεραπείαν τοῦ ἀδίκου τούτου, βεβαίως δὲν θὰ ἦναι πολὺ ἐνθαῤῥυντικὸν διὰ τοὺς βιομηχάνους, οἵτινες, ἐλπίζοντες εἰς τὴν ταχεῖαν θεραπείαν, μετὰ θυσιῶν μεγάλων μόλις ἠδυνήθησαν μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης ν’ ἀποτρέψωσιν ἀφ’ ἑαυτῶν τὴν παῦσιν τῶν ἐργασιῶν.

§126ΚΑΡΤΣΩΝΑΣ. Τί κατάστημα εἶναι τοῦτο; τρεῖς γυναῖκες ἐργάζονται μόνον.

§127ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν, τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύετε, κύριε συνάδελφε, αἱ γυναῖκες ἐκεῖναι, τῶν ὁποίων τὴν ἐργασίαν τόσον περιφρονεῖτε, κατασκευάζουσι τὰ ὡραῖα μεταξωτὰ ὑφάσματα τῆς ἐπαρχίας σας. Διατί λοιπὸν εἶσθε κατὰ τῶν γυναικῶν;

§128ΚΑΡΤΣΩΝΑΣ. Δὲν εἶμαι κατὰ τῶν γυναικῶν, ἀλλὰ λέγω, ὅτι εἶναι ἀνάξιον λόγου τὸ κατάστημα τοῦτο.

§129ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐὰν ἐπισκεφθῆτε αὐτό, θέλετε βεβαιωθῆ, ὅτι αἱ ἐργασίαι τοῦ καταστήματος ἔχουσι λάβει μεγάλην ἔκτασιν, καὶ ὅτι πολλαὶ πτωχαὶ γυναῖκες εὑρίσκουσιν ἐν αὐτῷ ἐργασίαν.

§130ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Βεβαίως αἱ γυναῖκες αὗται πρέπει νὰ προστατευθῶσι.

§131ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Νομίζω ἐπίσης, ὅτι ἡ αὔξησις καὶ ἐπιβολὴ δασμοῦ ἐπὶ τῶν ἀνθράκων δὲν εἶναι λίαν προσοδοφόρος· ὁμιλῶ δὲ περὶ προσόδου, διότι μοὶ φαίνεται, ὅτι ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι καθαρῶς ταμιευτικός, διότι ἡ ἀνθρακοποιΐα ἐν Ἑλλάδι δὲν εἶναι εἰδικὴ παραγωγὴ οὐδενὸς τόπου, πλὴν ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχουσι παλαιοντολογικὰ ἀποθηκεύματα, ἀπολιθώματα ἀνθράκων· ἡ αὔξησις δὲ τῆς τιμῆς τοῦ ἄνθρακος θέλει φέρει μεγάλας στενοχωρίας εἰς τὰς ἀπορωτέρας τάξεις τῶν μεγάλων πόλεων, εἰς τὰς ὁποίας χρησιμεύουσιν οἱ ἄνθρακες καὶ πρὸς θέρμανσιν ἐν καιρῷ χειμῶνος. Ἀλλὰ βεβαίως καὶ ἐπὶ τῶν δασῶν θέλει ἐπιδράσει ἡ φορολογία αὕτη· δὲν ἐννοῶ βεβαίως, ὅτι θέλει προκαλέσει ἐγκλήματα κατὰ τῶν δασῶν πρὸς παραγωγὴν ἀνθράκων, ἀλλ’ αὐτὴ αὕτη ἡ πρόῤῥησις τῶν ὑποστηριζόντων τὸ νομοσχέδιον περὶ τῆς αὐξήσεως τῆς παραγωγῆς τῶν ἀνθράκων σημαίνει καταστροφὴν τῶν δασῶν.

§132Σ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὡς ἐκ τοῦ δασώδους τῆς ἐπαρχίας, τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύω, ἔρχομαι εἰς ἐπικουρίαν ὑμῶν, ἵνα βεβαιώσω τὴν ἀκρίβειαν τοῦ συλλογισμοῦ σας, διότι ἕνεκα τοῦ εἴδους τῆς ὑπηρεσίας τὰ δάση δὲν ἐπιβλέπονται ἐπαρκῶς καὶ ἡ παραγωγὴ τοῦ ἄνθρακος γίνεται πάντοτε καταχρηστικῶς· ὡς ἐκ τούτου ἐπέρχεται φοβερὰ καταστροφὴ εἰς τὰ δάση, καὶ εἷς τῶν σπουδαιοτέρων λόγων τῶν τελευταίων καταστροφῶν τῶν ἐν Εὐβοίᾳ δασῶν, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἠναγκάσθη ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐκδώσῃ αὐστηρὰς διαταγάς, εἶναι οὗτος.

§133Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν συζήτησιν τῆς καταστροφῆς τῶν δασῶν καὶ τῶν λόγων, οἵτινες συντελοῦσιν εἰς τοῦτο, ἀλλ’ εἷς τῶν λόγων εἶνε βεβαίως καὶ ἡ ἀνθρακοποιΐα. Ὅπωςδήποτε ἐπειδὴ πρόκειται περὶ τροποποιήσεως τοῦ δασμολογίου, τὸ ὁποῖον, ὡς πολὺ ὀρθῶς εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην πολλῆς μελέτης καὶ μεγάλης προσοχῆς, παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ ἡ ψήφισις τούτου, τὸν δὲ κ. Ὑπουργὸν παρακαλῶ νὰ προσκαλέσῃ ἀντιπροσώπους ἐκ τῶν διαφόρων ἐμπορικῶν καταστημάτων τῶν διαφόρων εἰδῶν, ὅπως μετ’ αὐτῶν συνεργασθῇ αὔριον καὶ φέρῃ τροπολογίας τοιαύτας, αἱ ὁποῖαι νὰ ὦσιν ὑπὲρ τῆς βιομηχανίας τῆς ἐγχωρίου, ἀλλὰ συγχρόνως νὰ μὴ ἦνε καταστρεπτικαὶ τοῦ ἐμπορίου· διότι ἡ ἀπαγόρευσις τῆς εἰσαγωγῆς θέλει φέρει μεγάλην ὑπερτίμησιν πρὸς βλάβην τῶν πτωχῶν καταναλωτῶν, διότι οἱ πτωχοὶ εἶναι κυρίως οἱ καταναλίσκοντες τὰ εἴδη ταῦτα. Ὑπὲρ τῶν ἀπορωτέρων δὲ τάξεων ἡμεῖς πρὸ πάντων πρέπει ἐνταῦθα νὰ μεριμνῶμεν, διότι αὗται ἔχουσιν ἰδιαιτέραν ἀνάγκην τῆς μερίμνης ἡμῶν.

§134ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Ὁ ἔντιμος φίλος μου κύριος Ζυγομαλᾶς πολὺ παρενόησε τὸ ζήτημα ἢ μᾶλλον ἔδωκεν εἰς αὐτὸ ὄψιν ταπεινήν· διότι τὸ νομοσχέδιον, περὶ οὗ πρόκειται, εἶναι καὶ ἐν μέρει ταμιευτικόν, διότι αὐξάνει κατά τι τοὺς δασμοὺς διαφόρων ἐμπορευμάτων, ἀλλὰ πρὸ πάντων εἶναι προστατευτικὸν ὑπὲρ τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας ἢ καὶ ἰδίως ὑπὲρ τῆς νηματουργίας καὶ ὑπὲρ τῆς ὑφαντουργίας.

§135ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀρκετά· ὁμιλεῖτε αὔριον.

§136ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Ἐὰν ὁμιλήσω αὔριον, θὰ εἴπω πολλά, ἀλλὰ σήμερον θὰ εἶμαι σύντομος.

§137ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐξακολουθήσατε, κύριε Μαυρομαρᾶ.

§138ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Θὰ ἐξακολουθήσω, διότι θὰ ὁμιλήσω ὑπὲρ τῶν Ἐπαρχιῶν. Δυστυχῶς πολλοὶ νομίζουν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς περιλαμβάνεται εἰς τὰ τρία μεγάλα κέντρα, τὰς Ἀθήνας, τὰς Πάτρας καὶ τὴν Σῦρον, καὶ ὅτι ἐκτὸς τούτων δὲν ὑπάρχει Ἑλλάς· ἀλλ’ ἐγὼ θέλω ἀποδείξει, ὅτι Ἑλλὰς εἶναι καὶ αἱ Ἐπαρχίαι αὐτῆς, καὶ ὅτι δώδεκα χιλιάδες τοὐλάχιστον ἀνθρώπων ζῶσιν ἐν Ἑλλάδι διὰ τῆς ὑφαντουργίας· ὥστε δὲν πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν, νομοθετοῦντες, εἰς δέκα ἐμπόρους τῶν Ἀθηνῶν, οἱ ὁποῖοι ἄλλως δὲν ζημιοῦνται, διότι ἅπαντας τοὺς παρ’ αὐτῶν καταβαλλομένους φόρους τοὺς πληρώνουσιν οἱ καταναλωταί. Κύριοι, τὰς θεωρίας τοῦ προλαλήσαντος τὰς γινώσκομεν ὅλοι· ὑπὸ ἀπόλυτον ἔποψιν ἔχει δίκαιον, διότι βεβαίως ἡ ἐπιστήμη ἡ οἰκονομικὴ διδάσκει, ὅτι ἡ ἐλευθερία τοῦ ἐμπορίου, ἡ ἐλευθερία τῶν συναλλαγῶν εἶναι λίαν ὠφέλιμος εἰς τὴν ἀνθρωπότητα, ἀλλ’ αὐτὴ ἡ θεωρία, ἡ ὁποία εἶναι ὅλως κοσμοπολιτική, ὑποθέτει ὅτι εἰς ὅλην τὴν ὑδρόγειον σφαῖραν δὲν ὑπάρχει ἢ ἓν μόνον Ἔθνος· διὰ τοῦτο καὶ τὰ μεγάλα ἐκεῖνα Ἔθνη, τὰ ὁποῖα ἐπεχείρησαν νὰ καθιερώσωσι τὴν ἀρχὴν ταύτην, μετεμελήθησαν. Πρώτη δὲ ἡ Γαλλία, πρὶν παρέλθῃ πολὺς χρόνος ἀπὸ τοῦ 1861, ὅτε εἶχε κάμει σύμβασιν πρὸς τὴν Ἀγγλίαν περὶ ἐλευθερίας τοῦ ἐμπορίου, ἐζήτησε τὴν ἀπαλλαγὴν αὐτῆς ἀπὸ τῆς συμβάσεως, διότι ἐδοκίμασε τὸ ἄτοπον καὶ τὸ ἐπιζήμιον τῆς ἀρχῆς ταύτης, ἰδοῦσα ἐντὸς ὀλίγων ἐτῶν τὴν βιομηχανίαν αὐτῆς καταβληθεῖσαν ἀπὸ τὴν ὑπεροχὴν τῆς Ἀγγλικῆς βιομηχανίας. Ὅλα δὲ τὰ Ἔθνη σήμερον, καὶ αὐτὴ ἡ Ἀμερικὴ καὶ ἡ Γερμανία, προσπαθοῦσι διὰ τῶν Δασμολογίων των νὰ προστατεύσωσι τὴν ἐγχώριον βιομηχανίαν των, διότι ὅλα τὰ Ἔθνη ἔχουσιν ἀνάγκην αὐτοσυντηρήσεως, ἔχουσιν ἀνάγκην αὐταρκείας. Πρὸ παντὸς ὅμως ἄλλου Ἔθνους ἡ Ἑλλὰς ἔχει ἀνάγκην αὐταρκείας, δηλαδὴ ἔχει ἀνάγκην, παράγουσα προϊόντα ὄχι μόνον τῆς γεωργίας, ἀλλὰ καὶ τῆς βιομηχανίας, νὰ συντηρεῖται ἀφ’ ἑαυτῆς. Σήμερον δὲ πάσχομεν τὴν μεγίστην οἰκονομικὴν κρίσιν, διότι δὲν παράγομεν ἐγχώρια προϊόντα καὶ δὲν ἔχομεν βιομηχανίαν ἐπαρκῆ δι’ ἡμᾶς· καὶ ἐνῷ ἐξάγομεν προϊόντα 5,000,000, ἔχομεν ἀνάγκην 70,000,000 προϊόντων εἰσαγομένων ἔξωθεν. Λοιπὸν διατί νὰ μὴ δώσωμεν προστασίαν εἰς μίαν ἐγχώριον βιομηχανίαν, ἡ ὁποία συντελεῖ εἰς αὐτάρκειαν τοῦ τόπου, εἰς συντήρησιν τοσούτου πληθυσμοῦ καὶ ἥτις ἀνυψοῖ τὸν πολιτισμὸν τοῦ Ἔθνους; διότι τὰ Ἔθνη ἀνυψοῦνται ὄχι μόνον διὰ τῶν γραμμάτων, ἀλλὰ καὶ διὰ τῆς ἀναπτύξεως τῆς γεωργίας, τῆς βιομηχανίας καὶ τοῦ ἐμπορίου, καὶ πρέπει καὶ ταῦτα νὰ συμβαδίζωσι μετ’ ἐκείνων. Ὅταν ἐτέθη ὡς ὅρος ὅτι ἡ ἐγχώριος βιομηχανία πρέπει νὰ προστατεύηται ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ συντελῇ εἰς τὴν ἐσωτερικὴν αὐτάρκειαν τοῦ τόπου, τότε τὸ προστατευτικὸν σύστημα ἐγένετο δεκτὸν παρ’ ἅπασι τοῖς Ἔθνεσι, θεωρηθὲν ὅτι εἶναι ἐκ τῶν ὧν οὐκ ἄνευ. Τώρα ὁ προλαλήσας περιέπεσεν εἰς ἀνακριβείας τινὰς, νομίζων ὅτι, ἐὰν πολεμήσῃ τὴν προστασίαν αὐτὴν, ἣν χορηγεῖ τὸ νομοσχέδιον ὑπὲρ τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας, συντελεῖ ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἐμπορίου καὶ ὑπὲρ τῶν καταναλωτῶν. Τῷ λέγω ὅτι οἱ ὀλίγοι αὐτοῦ ἔμποροι, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ἢ σταγὼν ἐν τῷ ὠκεανῷ ἐνώπιον τοῦ Ἔθνους, δὲν ζημιοῦνται κατ’ οὐδὲν, διότι ὁ ἔμπορος, ἐὰν πληρώσῃ τέλη εἰσαγωγικὰ, θὰ τὰ λάβῃ ἀπὸ τὸν καταναλωτήν. Ὑπάρχει πιθανή τις ζημία εἰς τὸν ἔμπορον ἢ ἑξῆς· ὅτι δύναται νὰ ζημιωθῇ ἐὰν, ἀφοῦ πληρώσῃ, δὲν δυνηθῇ νὰ ἐκποιήσῃ τὰ ἐμπορεύματα, τῶν ὁποίων τὸν φόρον ἐπλήρωσε· τοῦτο ὅμως εἶναι ὅλως τυχαῖον, διότι δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἐφαρμογὴν εἰς ὅλα τὰ εἴδη τοῦ ἐμπορίου, ἑπομένως μία τοιαύτη ἀτυχία τοῦ ἐμπορίου δὲν πρέπει νὰ τεθῇ ὡς κανών. Τὸ ζήτημα εἶναι, ἐὰν ὁ καταναλωτὴς πρέπει νὰ πληρώνῃ τοιοῦτον φόρον ἢ ὄχι. Ἐὰν τὰ ἀντικείμενα, τὰ ὁποῖα θὰ προστατεύσωμεν, εἶναι πολλῷ κρείττονα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἰσάγονται ἔξωθεν, τότε δὲν βλάπτει, ἐὰν τὰ ἔξωθεν εἰσαγόμενα ἔχωσι καὶ πρόσθετον φόρον, διότι ἡ διάρκεια τῶν παραγομένων ἐν τῷ Τόπῳ, ἡ στερεότης αὐτῶν εἶναι πολλῷ ὑπερτέρα τῶν ξένων ὑφασμάτων, καὶ ἑπομένως ὁ καταναλωτὴς ἀποκτᾷ πρᾶγμα σχετικῶς εὐθηνότερον. Τοῦτο δὲ κυρίως ὑπῆρξεν ἡ ἀφορμὴ καὶ ἡ ἀνάγκη τῆς τροπολογίας τοῦ Δασμολογίου· διότι, ἐνῷ τὰ νήματα εἰσαγόμενα φορολογοῦνται βαρέως, δὲν φορολογοῦνται ἀναλόγως εἰς τὰ ἐκ τῶν νημάτων κατασκευαζόμενα εἴδη, οἱ δὲ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ καὶ ἰδίως οἱ Γερμανοὶ ἀπεμιμήθησαν τὸν τρόπον τῆς ὑφάνσεως τῶν Ἑλληνικῶν ὑφασμάτων καὶ τῶν διαφόρων χρωματισμῶν αὐτῶν καὶ κατεσκεύασαν ὑφάσματα, τὰ ὁποῖα εἰσήγαγον εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ κατέστρεψαν τὴν ὑφαντουργίαν κυρίως, καὶ οὐχὶ μόνον τὴν νηματουργίαν, ὡς ἐσφαλμένως ὁ προλαλήσας ἐνόμισεν εἰπὼν ὅτι ἓν μόνον κατάστημα ὑπάρχει εἰς ὅλον τὸ Ἔθνος, ἀλλὰ καὶ τὸ ἓν αὐτὸ Νηματουργεῖον εἶναι ἄξιον καὶ πρέπει νὰ τύχῃ πάσης προστασίας πρὸς προαγωγὴν αὐτοῦ, διότι ἡ προκοπὴ αὐτοῦ εἶναι σωτήριος διὰ τὸν Τόπον ὠφέλεια. Διὰ ταῦτα νομίζω, ὅτι αἱ θεωρίαι τοῦ προλαλήσαντος δὲν εἶναι ὀρθαὶ καὶ δὲν δύναμαι νὰ συμφωνήσω μετ’ αὐτοῦ. Θεωρῶ ὅτι ὁ νόμος ὁ ψηφιζόμενος ἔχει καλῶς καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ τὸν ἐπιψηφίσητε.

§139Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§140ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, κύριε Πρόεδρε. Εἶναι πλέον ἀργά.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 9 Μ. Μ.)