1885.11.30

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 43

Τῆς 30 Νοεμβρίου 1885.

(Σάββατον)

Ὥρα 4 Μ. Μ. (Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐνεκρίθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λεωνίδας Καπετανάκης ὑποβάλλει ἐπερώτησιν ἔγγραφον εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖ λόγον διὰ ποίαν αἰτίαν δὲν ἐνηργήθη ἡ ἐπαναληπτικὴ ἐκλογὴ τοῦ Αʹ. Δημαρχικοῦ Παρέδρου τοῦ Δήμου Λεύκτρων. Θέλει σταλῆ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὁ κ. Τρυγώνης ἀπευθύνει τὴν ἑπομένην ἐπερώτησιν εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν: «Παρακαλεῖται ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸς νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὁλόκληρον τὴν διαμειφθεῖσαν μεταξὺ τοῦ Ὑπουργείου καὶ τῆς Δημοτικῆς Ἀρχῆς Ἀγρινίου καί τινων ἰδιωτῶν ἀλληλογραφίαν, τὴν ἀφορῶσαν τὴν σύστασιν μιᾶς τάξεως Γυμνασίου ἐν Ἀγρινίῳ, συνάμα δὲ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἂν ἀληθῶς καθυστεροῦνται εἰσέτι πάντες οἱ μισθοὶ τῶν διορισθέντων Καθηγητῶν, καὶ ποῖα μέτρα ἔλαβεν ἢ σκέπτεται νὰ λάβῃ πρὸς πληρωμὴν τῶν Καθηγητῶν». Ὁ κ. Τρυγώνης ὑποβάλλει τροπολογίαν εἰς τὸ ἄρθρον 6 τοῦ ἐπετείου φορολογικοῦ νόμου. (Ὅρα Παράρτημα). Ὁ κ. Κόρπας ἔχει ζητήσει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§2ΚΟΡΠΑΣ. Ἔμαθον, κύριοι, πρὸ ὀλίγου ὅτι ἡ κατάταξις τῶν κληρωτῶν τῆς δευτέρας σειρᾶς τῆς ἐνεστώσης ἀπογραφῆς ἀνεβλήθη ἐπ’ ἀόριστον. Δὲν θὰ ἐξετάσω οὔτε τοὺς λόγους, ὧν ἕνεκα προέβη τὸ Ὑπουργεῖον εἰς τοῦτο, οὔτε ἂν ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἡ ἀναβολὴ αὕτη πρὸ ἡμερῶν, οὔτε ἂν συμφέρῃ, οὔτε ἐὰν δύναται τὸ Ὑπουργεῖον πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ ὑποβληθέντος χθὲς νομοσχεδίου ὑπό τινος τῶν συναδέλφων νὰ πράξῃ τοῦτο. Θέλω ὅμως παρατηρήσει, ὅτι πολλοὶ τῶν κληρωτῶν τούτων ἀνήκουσιν εἰς Ἐπαρχίας ἀπομεμακρυσμένας τῆς Πρωτευούσης τοῦ Νομοῦ, ἔνθα ἑδρεύει τὸ Στρατολογικὸν Γραφεῖον· οὗτοι δὲ μετέβησαν εἰς τὰς ἕδρας τῶν Στρατολογικῶν Γραφείων φέροντες μεθ’ ἑαυτῶν μόνον τὰ ἀναγκαῖα πρὸς συντήρησίν των μέσα ἐπὶ 3 ἢ 4 ἡμέρας· σήμερον δὲ θὰ εὑρεθῶσιν εἰς τὴν ἀναπόδραστον ἀνάγκην νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὰς ἑστίας αὑτῶν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἂν ἡ Κυβέρνησις δεχθῇ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ ἔντιμος συνάδελφος ἐκ Ζακύνθου, πρέπει νὰ προτιμηθῇ παντὸς ἄλλου νομοσχεδίου καὶ νὰ ἀποφασισθῇ ἂν πρέπῃ νὰ μείνωσιν ἢ νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὰς ἑστίας των· διότι, ὡς προεῖπον, δὲν δύνανται νὰ συντηρηθῶσι. Θέλω δὲ παρακαλέσει τὴν Κυβέρνησιν, εἴτε ἂν ὑποβάλῃ ἴδιον νομοσχέδιον, εἴτε ἂν παραδεχθῇ τὸ τοῦ κυρίου Βούλτσου, νὰ συμπεριλάβῃ εἰς τὴν ἀναβολὴν καὶ τοὺς ἀπαλλαγέντας καὶ τοὺς διὰ βοηθητικὰς ὑπηρεσίας, τοὺς ἀνήκοντας εἰς τὴν σειρὰν ταύτην, χωρὶς νὰ καλέσῃ αὐτοὺς εἰς τὸ μέλλον· διότι θὰ ὦσι περιττοί, ὡς περιττοὶ εἶναι οἱ προηγουμένως κληθέντες ἐπίστρατοι τῆς κατηγορίας ταύτης.

§3ΒΟΥΛΤΣΟΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἐφρόντισε καὶ διέταξεν, ὥστε νὰ μὴ καταταχθῶσιν οἱ κληρωθέντες, καὶ ὅσοι κατετάχθησαν νὰ ἀπολυθῶσιν ἐκ τῶν ἀνηκόντων εἰς τὴν δευτέραν σειράν, ἑπομένως βλέπετε ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον ἤδη ἔκαμε τοῦτο.

§4ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Συνεπῶς ἐκείνων ὅσα εἶπον οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ σπεύσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον περὶ τούτου, διότι πολλοὶ προσῆλθον εἰς τὰ μέρη ὅπου ὑπάρχουσι τὰ Στρατολογικὰ γραφεῖα καί τινες στεροῦνται καὶ τοῦ ἡμερησίου ἄρτου. Σήμερον, ὅπως δὲν ἀγνοεῖτε, εἶναι ἡ 30 τοῦ μηνός· συνεπῶς σήμερον πρέπει νὰ ἀναγνωσθῇ εἴτε ἡ πρότασις τοῦ βουλευτοῦ ἐκ Ζακύνθου εἴτε τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ἡ Κυβέρνησις, διότι δὲν πρέπει νὰ μένουσι μετέωροι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι.

§5ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Γινώσκω ὅτι κληρωτοὶ κατετάχθησαν χθὲς ἐνταῦθα εἰς τὸ ἔμπεδον τάγμα προσελθόντες εἰς τὸ Στρατολογικὸν γραφεῖον· τούτους δὲ ἀφοῦ περιέφερον ἀπὸ λόχου εἰς λόχον, κατόπιν διέταξαν νὰ τοὺς ἀπολύσωσιν. Ἐὰν πρόκειται νὰ μὴ γίνωσι δεκτοὶ εἰς κατάταξιν οἱ κληθέντες κληρωτοί, ἐλπίζω ὅτι θέλει καταβληθῆ φροντὶς ὅπως προληφθῇ τὸ συμβὰν ἄτοπον, ὅπως μὴ ὑποστῶσι ματαίως ἔξοδα μετακινήσεως οἱ προθύμως προσερχόμενοι κληρωτοί.

§6Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§7ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Παρηγγείλατε νὰ δοθῶσιν αἱ διαταγαὶ εἰς τὰ Στρατολογικὰ γραφεῖα καὶ ταῦτα νὰ εἰδοποιήσωσι τὰς οἰκείας Δημοτικὰς Ἀρχὰς ὅπως μὴ προσέλθωσι;

§8Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Μάλιστα.

§9ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν εἶνε ὀρθότερον νὰ εἴπητε «ἀναβάλλεται ἡ κατάταξις εἰς ὡρισμένην ἐποχήν;» Διότι, ὅταν λέγητε ὅτι ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν μέχρι τῆς 15 Ἰανουαρίου νὰ τοὺς καλέσῃ, δὲν γνωρίζουσι ποίαν ἡμέραν θὰ τοὺς καλέσῃ· ὥστε ὀρθότερον εἶνε νὰ ἠξεύρουν ποία θὰ εἶνε ἡ ἡμέρα.

§10Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Μάλιστα· αὐτὸ τὸ παραδέχομαι.

§11ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ. Δύνασθε νὰ μᾶς εἴπητε τοὺς λόγους, οἵτινες σᾶς ἠνάγκασαν νὰ προβῆτε εἰς τοῦτο;

§12Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Νομίζω ὅτι εἶνε γνωστοὶ εἰς ὑμᾶς ὡς καὶ εἰς τὴν Βουλήν.

§13ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις προέβη εἰς τὸ μέτρον τοῦτο, εἴτε διότι δὲν ἔχει στρατωνισμὸν, εἴτε διότι δὲν ἔχει ἐνδυμασίας, εἴτε διότι δὲν ἔχει τὰς δεούσας προπαρασκευὰς, ὅπως παραλάβῃ εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ τὴν δευτέραν σειρὰν τῶν κληρωτῶν τοῦ 1885, δὲν δύναμαι βεβαίως νὰ κατακρίνω αὐτὴν ἐπὶ τῇ τοιαύτῃ ὁμολογίᾳ τῆς ἀδυναμίας της, ἀλλὰ δυνάμεθα νὰ κακίσωμεν αὐτὴν καὶ ψέξωμεν αὐτὴν ἐπὶ ἀπρονοησίᾳ, διότι τὴν τοιαύτην κατάστασιν τὴν ἐγνώριζε πρὸ 10 ἡμερῶν. Ὤφειλε λοιπὸν πρὶν ἀναχωρήσωσιν οἱ κληρωτοὶ προσερχόμενοι εἰς τὰ Στρατολογικὰ γραφεῖα νὰ ὑποβάλῃ τὴν πρότασιν ταύτην ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅπως γείνῃ γνωστὸν τοῖς κληρωτοῖς ἵνα μὴ προσέλθωσιν. Ἤδη δὲ προέβησαν οἱ κληρωτοὶ εἰς δαπάνας, ἐγκαταλείψαντες τὰς ἐργασίας των καὶ προσελθόντες εἰς τὰ Στρατολογικὰ Συμβούλια, θὰ ὑποστῶσι δὲ καὶ τὴν δαπάνην τῆς ἐπανόδου. Ἐπὶ τούτοις, κύριοι, δὲν δύναμαι οὔτε νὰ ἐπαινέσω οὔτε νὰ συγχαρῶ τὴν Κυβέρνησιν.

§14ΜΑΥΡΟΚΕΦΑΛΟΣ. Ἐπωφελούμενος τῆς παρουσίας τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν κ. Ὑπουργοῦ ἤθελον παρακαλέσει αὐτὸν ν’ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ποίας εἰδήσεις ἔχει περὶ τῆς καταστάσεως τῶν ἐν Ἄρτῃ ἀνδρῶν, διότι ἐκεῖθεν ἐπιστέλλουσιν ὅτι ἔχουσι πλείστας ὅσας ἐλλείψεις. Φαίνεται, ὅτι περὶ τούτων δὲν ἐλήφθη ἡ δέουσα πρόνοια, ἐνῷ ὡς ἐκ τῆς θέσεως τῶν εὑρισκομένων ἐπὶ τῶν μεθορίων, ἔπρεπε νὰ καταβληθῇ μεγαλειτέρα μέριμνα πρὸς ἀποστολὴν πάντων τῶν χρειωδῶν καὶ ἰδίως ἱματισμοῦ, τοῦ ὁποίου ἀκόμη στεροῦνται. Ἐκ τῶν ἐλλείψεων ὅμως τούτων λαμβάνων ἀφορμὴν ὡς καὶ ἐξ ὅσων ἐξέθηκαν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, ἤθελον παρακαλέσει τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιστήσῃ περισσότερον τὴν προσοχήν της ἐπὶ τοῦ ζητήματος καὶ νὰ μὴ ἐξακολουθῇ δεικνύουσα τὴν εὐαγγελικὴν ἀνοχὴν, ἣν μέχρι τοῦδε ἐμαρτύρησε. Τὰ πράγματα ἡμῶν εἶναι δυσχερέστατα καὶ δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι βαίνομεν κατὰ κρημνῶν. Νομίζω, ὅτι εἶναι πλέον καιρὸς ἵνα ἡ Βουλὴ θέσῃ φραγμὸν εἰς τὴν ἐπιτυχῆ ἐκστρατείαν, τὴν ὁποίαν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐπεχείρησε κατὰ τοῦ Κράτους.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ νὰ θεωρηθῇ κατεπεῖγον τὸ νομοσχέδιον καὶ νὰ ἀναγνωσθῇ;

§16ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα. (Ἀναγινώσκεται εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀναβολῆς κατατάξεως τῶν κληρωτῶν τῆς βʹ σειρᾶς τοῦ 1885).

§17ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν τὰς δυσχερείας, εἰς τὰς ὁποίας εὑρίσκεται, παρατείνει τὴν προθεσμίαν τῆς κατατάξεως μέχρι τῶν μέσων Ἰανουαρίου. Ἡ δυσχέρεια ὑποθέτω ὅτι θέλει ἐξακολουθήσει, ἐὰν δὲν λάβωμεν φροντίδα ὅπως δυνηθῶμεν νὰ κατατάξωμεν αὐτούς. Ἐκ τοῦ νομοσχεδίου τούτου μοὶ ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ ὑποβάλω πρότασιν, τὴν ὁποίαν καὶ πρότερον ἤθελον, ἀλλ’ ἐδίσταζον νὰ ὑποβάλω. Πρόκειται νὰ προσέλθωσιν οἱ κληρωτοὶ τὴν 15 Ἰανουαρίου· κατὰ δὲ τὸ Διάταγμα, τὸ ἤδη ἐκδοθὲν, εἶνε ὑπόχρεοι νὰ προσέλθωσι καὶ οἱ ἀπαλλαγέντες. Γινώσκομεν ὁποῖαι ὑπάρχουσι στενοχωρίαι ἕνεκα τῆς προσκλήσεως καὶ τῶν εἰς τὰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας ἀνηκόντων καὶ τῶν ἀπηλλαγμένων, τῶν ἀνηκόντων εἰς τὰς ἄλλας σειράς. Ἀφοῦ ὅμως ἐγένετο τοῦτο δι’ αὐτοὺς, δὲν εἶνε ἆρά γε φρόνιμον νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἡ Κυβέρνησις τὴν πρότασιν, ἥτις νομίζω ὅτι εἶνε ὀρθὴ, νὰ μὴ ὑποχρεωθῶσι νὰ προσέλθωσιν οἱ ἀπαλλαγέντες καὶ οἱ εἰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας ταχθέντες κατὰ τὸ ἔτος 1885; (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον).

§18ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ὑπομιμνήσκω εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν τὴν ἐπερώτησίν μου περὶ τοῦ Κρητικοῦ ζητήματος.

§19ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ τὸν κ. βουλευτὴν ἐξ Αἰγιαλείας νὰ μὴ ἐπιμένῃ ζητῶν νὰ δώσω πληροφορίας εἰς τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως περὶ ἧς διέλαβεν ἡ ἐπερώτησις· ἡ ὑπόθεσις εἶνε ἐκκρεμὴς καὶ ἐπὶ ἐκκρεμῶν ὑποθέσεων δὲν ὑποχρεοῦταί τις νὰ δώσῃ πληροφορίας.

§20ΜΑΥΡΟΚΕΦΑΛΟΣ. Κατὰ τὴν χθεσινὴν συζήτησιν ὑπέβαλον πρότασιν περὶ ἐλαττώσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ ἐλαίου τῆς Ἑπταννήσου κατὰ δύο τοῖς ἑκατόν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ μοὶ εἴπῃ νὰ ὑποβάλω πρότασιν αὐτοτελῆ, ἤδη ὑποβάλλω ταύτην.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα).

§22Ε. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ γνωρίζει ὅτι αἱ ἁλικαὶ Λευκάδος δὲν εἶναι φυσικαὶ, ἀλλὰ εἶναι τεχνικαὶ, καὶ ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπιδιορθόνωνται, διότι ἄλλως θέλουσι καταστραφῆ. Πρέπει λοιπὸν νὰ ληφθῇ πρόνοια νὰ προστεθῇ εἰς τὴν σύμβασιν, ὥστε οἱ ἐργολάβοι νὰ ὑποχρεωθοῦν νὰ διατηροῦν τὰς ἁλικὰς αὐτὰς ἐν καλῇ καταστάσει. Εἰς τὰς ἁλικὰς αὐτὰς καὶ διὰ τὰ ἀνήκοντα εἰς αὐτὰς καταστήματα ἐδαπανήθησαν πολλαὶ χιλιάδες δραχμαὶ καὶ ἦλθον ἄνθρωποι ἐπιστήμονες, τῆς ἀλλοδαπῆς, οἵτινες εἰργάσθησαν διὰ τὴν κατασκευὴν αὐτῶν. Προτείνω νὰ ἐπιψηφισθῇ ἡ προσθήκη, ἣν ὑποβάλλω εἰς τὸ ἄρθρον 33 τῆς συμβάσεως, δηλαδὴ ἐν ταῖς μὴ καλλιεργημέναις ἁλικαῖς, οἱ ἐργολάβοι ὀφείλουσι κατ’ ἔτος νὰ δαπανῶσιν ὅ,τι ἀπαιτεῖται πρὸς τελείαν διατήρησιν αὐτῶν τε καὶ τῶν εἰς τὰς ἁλικὰς ἀνηκόντων κτιρίων. Ἑπομένως λίαν ἄδικον καὶ ἐπιζήμιον θὰ ἦτο ἕνεκα μὴ καλλιεργείας μέρους αὐτῶν νὰ καταστραφῶσι διὰ τοῦτο.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ ἐπετείου φορολογικοῦ νόμου. Εἴμεθα λοιπὸν, κύριοι, εἰς τὸ ἄρθρον 4 τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον γίνεται 6. Ὑπάρχει μία τροπολογία τοῦ κυρίου Κωνστανταπούλου καὶ τοῦ κυρίου Τρυγώνη ἥτις ἔχει ὡς ἑξῆς, (ἀναγινώσκεται). Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς τροπολογίας ταύτης.

§24ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ν’ ἀναπτύξωσι τὴν τροπολογίαν των.

§25ΤΡΙΓΩΝΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§26ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μοὶ φαίνεται, ὅτι ἡ δευτέρα τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Τριχωνίας ἀνέπτυξε, δὲν εἶναι ἀναγκαία. Ὁ κ. Τριγώνης ἀποβλέψας εἰς τὴν αἰτίαν, ἕνεκα τῆς ὁποίας οἱ ἀπαριθμηταὶ δὲν προβαίνουσι νὰ ἐνεργήσωσι τὴν ἀπαρίθμησιν τῶν ζῴων, ἐχαρακτήρισε τὴν παράβασιν αὐτῶν ὡς δωροδοκίαν, καὶ ὑπέλαβεν ὅτι, ἐὰν αὐτοὶ κατηγγέλλοντο ἐπὶ δωροδοκίᾳ, δὲν ἦτο βεβαία ἡ ποινικὴ καταδίωξις καὶ ἡ τιμωρία αὐτῶν, διότι ἤθελον συγχρόνως καταγγελθῆ καὶ οἱ δόντες τὰ χρήματα καὶ τὰ δῶρα εἰς αὐτούς, διὰ τῶν ὁποίων κατώρθωσαν νὰ ἀποφύγωσι τὴν ἀπαρίθμησιν τῶν ζῴων των. Ἀλλὰ μοὶ φαίνεται, ὅτι ἡ πρᾶξις δὲν εἶνε δωροδοκία, εἶνε ἀπιστία· διότι οἱ ἀπαριθμηταί, οἵτινες εἶνε δημόσιοι ὑπηρέται καὶ βεβαιοῦσιν ἔσοδα τοῦ δημοσίου, παρέλειψαν νὰ βεβαιώσωσιν· ἐὰν δὲ ἔπραξαν τοῦτο διὰ χρημάτων, ὑπάρχει ἐπιβαρυντικὴ περίπτωσις, διότι ἐξ ἰδιοτελείας ἔπραξαν τοῦτο. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ τροπολογία δὲν εἶναι ἀναγκαία. Ἡ δευτέρα τροπολογία τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐκ Τριχωνίας περιέχει τρία τινὰ κεχωρισμένα· τὸ πρῶτον ζητεῖ νὰ ἀναγραφῇ ἐν τῷ νόμῳ, ὡς πρᾶξις ἀξιόποινος, παράλειψίς τις ἢ ἄρνησίς τις, τὴν ὁποίαν ὡρισμένα ὄργανα τῆς δημοσίας διοικήσεως ἠδύναντο νὰ πράξωσι, καὶ προβάλλει διὰ τὰς ἀξιοποίνους αὐτὰς πράξεις νὰ ἐπιβάλληται ποινὴ ἀπὸ 25–100 δραχμῶν. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη ὑπάρχει ἐν τῷ ποινικῷ νόμῳ καὶ εἶνε τὸ ἄρθρον 487, τὸ ὁποῖον χαρακτηρίζει τὴν ἄρνησιν ταύτην ἢ τὴν παράλειψιν ταύτην ὡς παράβασιν καθήκοντος, καὶ τιμωρεῖ διὰ χρηματικῆς ποινῆς μέχρις 100 δραχμῶν τὴν παράβασιν ταύτην.

§27ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Ἐπιφέρει καὶ στέρησιν.

§28ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ στέρησις εἶναι ἔμμεσος, διότι πᾶς δημόσιος ὑπάλληλος, καταδικαζόμενος εἰς βαθμὸν πλημμελήματος, καθίσταται ἔκπτωτος τοῦ ἀξιώματος κατὰ τὸ ἄρθρον 24 τοῦ ποινικοῦ νόμου.

§29ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Αὐτὸ νὰ λείψῃ.

§30ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τότε μεταβάλλομεν τὴν βάσιν τῆς ποινικῆς νομοθεσίας, καὶ δὲν ἤθελον συμβουλεύσει τοῦτο. Ἡ τροπολογία λοιπὸν τοῦ κ. Τριγώνη κατ’ οὐδὲν διαφέρει τῆς ἰσχυούσης νομοθεσίας, εἰμὴ καθ’ ὅ,τι προσδιορίζει τὸν ἐλάχιστον ὅρον τῆς χρηματικῆς ποινῆς· διότι ὁ ἀνώτατος ὅρος εἶναι ὁ αὐτός. Ὁ κ. Κωνσταντόπουλος εἶναι περισσότερον εἰδικὸς ἀπὸ ἐμὲ καὶ δὲν ἠξεύρω ἐὰν σφάλλω.

§31ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρατηρῶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑμεῖς, νομίζω, παρετηρήσατε ἢ ὁ κ. Ῥάλλης, χθὲς ὅτι ἡ ἁπλῆ ἄρνησις δημοτικοῦ ὑπαλλήλου νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκόν του δὲν εἰμπορεῖ νὰ θεωρηθῇ παράβασις, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ δόλιος σκοπός.

§32ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ παράγραφος ά. τοῦ ἄρθρου 437 λέγει ὅτι, ὅταν δὲν ὑπάρχῃ τὸ στοιχεῖον τῆς γνώσεως, τιμωρεῖται οὐχὶ ὡς ἀξιόποινος πρᾶξις.

§33ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ θέλομεν ἡμεῖς· αὐτὴν τὴν πειθαρχικὴν παράβασιν νὰ χαρακτηρίσωμεν ὡς ποινικὴν παράβασιν.

§34ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νομίζετε, ὅτι ἐξασφαλίζετε περισσότερον τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου;

§35ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως, διότι πειθαρχικὴ ποινὴ ποτὲ δὲν θὰ ἐπιβληθῇ.

§36ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ πειθαρχικὴ ποινὴ εἶναι ταχυτέρα, ἐνῷ ἡ διὰ τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας ποινὴ εἶναι βραδυτέρα.

§37ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς πρὸς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ὑπακοῆς ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι, ἐὰν ὑπάρχῃ ἀπειλὴ ποινικῆς καταδιώξεως, θὰ ὑπακούσῃ· ἄλλως, δὲν θὰ ὑπακούσῃ.

§38ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ ἐπὶ τῶν μικρῶν πλημελημμάτων, τῶν λαμβανόντων χώραν κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου, νομίζω, ὅτι δραστηριώτερον μέσον εἶναι ἡ πειθαρχικὴ ἐξουσία, ἀλλ’ ἐὰν θέλητε, μεταβάλλετέ το. Ὡς πρὸς τὴν τελευταίαν δὲ περίοδον τῆς τροπολογίας, διὰ τῆς ὁποίας χαρακτηρίζεται ὡς πλαστογραφία ἡ ἐν τοῖς πρωτοκόλλοις βεβαίωσις ψευδῶν πραγμάτων ὡς ἀληθῶν, βεβαίως εἶναι τολμηρὸν νὰ ἐκφέρω γνώμην ἐπὶ γνώμης ὑμῶν, ὁ ὁποῖος ἀσχολεῖσθε ἰδίως εἰς ταῦτα. Νομίζω ὅμως, ὅτι εἶναι πλεονάζουσα. Οἱ ἀπαριθμηταὶ εἶναι ὄργανα τῆς δημοσίας διοικήσεως, τὰ ὁποῖα βεβαιόνουσι τὴν ἐνέργειαν τῆς πράξεως διὰ πρωτοκόλλου· ἐὰν λοιπὸν τὸ πρωτόκολλον βεβαιοῖ πράγματα ψευδῆ ὡς ἀληθῆ, ὑπόκειται εἰς τὴν διάταξιν τοῦ νόμου.

§39ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Τὰ δικαστήρια δὲν τὸ θεωροῦν οὕτω.

§40ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ γνώμη ἑνὸς Πλημμελειοδικείου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἦναι νομολογία.

§41ΤΡΙΓΩΝΗΣ. Ἡ νομολογία τοῦ Ἀρείου Πάγου ἔλυσε τὸ ζήτημα ὑπὲρ τῆς γνώμης μου.

§42ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ νὰ λείψῃ ἡ ἀμφισβήτησις, καλὸν εἶναι νὰ ἀναγραφῇ ἐν τῷ νόμῳ.

§43ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν ὑπάρχῃ σταθερὰ νομολογία, οὕτως ἐφαρμόζουσα τὸν νόμον, ἐγὼ δὲν ἀντιλέγω νὰ ἀναγραφῇ· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἡ νομολογία αὕτη εἶναι ἐσφαλμένη. Τὸ μέρος ὅμως τῆς τροπολογίας ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4, γινομένου 6, μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι ἀποδεκτόν· δὲν δύναμαι νὰ προβάλω ἀντίῤῥησίν τινα ἐπ’ αὐτοῦ. Δὲν ἐπηρεάζει τὴν πρόοδον τῆς βεβαιώσεως τοῦ φόρου καὶ τῆς εἰσπράξεως αὐτοῦ, διότι ἀφίνει ἄθικτον τὴν ἰσχὺν τῶν πρωτοκόλλων, παρέχει δὲ μέσον εἰς τὸν φορολογούμενον, ἐὰν νομίζῃ αὑτὸν ἀδικηθέντα, νὰ προσφύγῃ εἰς μίαν ταχυτάτην δικαστικὴν δικαιοδοσίαν, ἑπομένως δὲν ἔχω λόγον νὰ ἀντιλέξω.

§44ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ἡ ἀπαρίθμησις τῶν μὴ δηλωθέντων ζώων κατὰ τὴν ἰσχύουσαν νομοθεσίαν γίνεται διττῶς ἢ ἀπ’ εὐθείας ὑπὸ τοῦ Δημοσίου, ὅταν δὲν ἐγκριθῇ ἡ ἐνοικίασις τῶν μὴ δηλωθέντων ζώων, ἢ διὰ τῶν ἐνοικιαστῶν, ὅταν γίνῃ τοιαύτη ἐνοικίασις. Ὁ τρόπος τῆς ἀπαριθμήσεως εἰς τὰς δύο ταύτας περιπτώσεις εἶναι ἐντελῶς διάφορος. Τὸν τρόπον καὶ τὰς διατυπώσεις τῆς ἀπαριθμήσεως, ὅταν αὕτη γίνεται ὑπὸ τοῦ Δημοσίου ἀπ’ εὐθείας, προβλέπει ὁ περὶ φόρου ἐπὶ τῶν ζώων Νόμος τοῦ 1858. Τοὐναντίον, τὸν τρόπον τῆς ἀπαριθμήσεως, ὅταν συμβαίνῃ ἐνοικίασις, προβλέπει ὁ τελευταῖος Νόμος τοῦ 1878, ὁ ὁποῖος μάλιστα ῥητῶς ἐν ἄρθρῳ 12 ἐδάφ. 3 διατάσσει ὅτι «ὅταν κατὰ τὴν δημοπρασίαν περὶ ἐνοικιάσεως τοῦ φόρου δὲν δοθῇ ἀνάλογος προσφορά, ὁ φόρος βεβαιοῦται καὶ εἰσπράττεται διὰ λογαριασμὸν τοῦ Δημοσίου κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἀπὸ 19 Φεβρουαρίου 1858 ΥΜ Νόμου......». Τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρον τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου ἀναφέρεται εἰς τὸν τρόπον τῆς ἀπαριθμήσεως τῆς ἀμέσως ὑπὸ τοῦ Δημοσίου ἐνεργουμένης, καὶ ἐπιζητεῖ νὰ τροπολογήσῃ κατά τι τὸν Νόμον τοῦ 1858. Καὶ ὅμως αἱ πλεῖσται καταχρήσεις συμβαίνουσιν εἰς τὴν ὑπὸ τῶν ἐνοικιαστῶν ἐνεργουμένην ἀπαρίθμησιν. Ἐντεῦθεν ἕπεται ὅτι, ἵνα θεραπεύσωμεν τὰς καταχρήσεις ταύτας, δὲν πρέπει νὰ ἀρκεσθῶμεν μόνον εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς ἀπαριθμήσεως, ὅταν γίνεται ὑπὸ τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ καὶ ὅταν γίνηται ὑπὸ τοῦ ἐνοικιαστοῦ.

§45ΡΑΛΛΗΣ. Ὑπὸ τίνα ἔποψιν;

§46ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τροποποιοῦντες τὰς περὶ ἀπαριθμήσεως καὶ συντάξεως τῶν περὶ αὐτῆς πρωτοκόλλων διατάξεις τοῦ νόμου τοῦ 1878.

§47ΡΑΛΛΗΣ. Πρὸς ἐξασφάλισιν τοῦ φορολογουμένου;

§48ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως πρὸς ἀποφυγὴν τῶν καταχρήσεων. Πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον λοιπὸν ἐγὼ εἶχον προτείνει ἐν τῇ ἀπουσίᾳ τοῦ κ. Τριγώνη τροπολογίαν τοῦ νόμου τοῦ 1878. Ὁ νόμος τοῦ 1878 ἐν ἄρθρῳ 8 διαγράφει τὸν τρόπον τῆς ἐνεργείας τῆς ἀπαριθμήσεως ὑπὸ τοῦ ἐνοικιαστοῦ τοῦ φόρου. Κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο, ὁ ἐνοικιαστὴς ἐνεργεῖ τὴν ἀπαρίθμησιν ἐνώπιον δύο ἀπαριθμητῶν, ὧν ὁ εἷς εἶναι ὁ Ἔφορος ἢ ὁ Εἰρηνοδίκης, ἢ οἱ γραμματεῖς αὐτῶν, καὶ τούτων κωλυομένων, πολίτης διοριζόμενος ὑπὸ τοῦ Ἐφόρου, ὁ δὲ ἕτερος διορίζεται ὑπὸ τῆς Διοικητικῆς Ἀρχῆς. Ἡ τοιαύτη Ἐπιτροπὴ προβαίνει εἰς τὴν ἀπαρίθμησιν καὶ τὴν σύνταξιν τῶν πρωτοκόλλων πρὸς βεβαίωσιν τοῦ φόρου τῶν μὴ δηλωθέντων ζώων. Τῆς διατάξεως ταύτης ἐπρότεινα τὴν τροποποίησιν καὶ καθ’ ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὸν ὑπὸ τοῦ Ἐφόρου διοριζόμενον ἀπαριθμητήν, προτείνω νὰ διορίζεται οὗτος ὑπὸ τοῦ Εἰρηνοδίκου, ὑπεχρέωσα δὲ τοῦτον νὰ ἐκλέγῃ ὡς τοιοῦτον ἐκ τῶν δικαστικῶν κλητήρων, ἢ ὑπογραμματέων· καθ’ ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὸν ὑπὸ τῆς Διοικητικῆς Ἀρχῆς διοριζόμενον ἀπαριθμητήν, προτείνω νὰ ἐκλέγῃ αὕτη ὡς τοιοῦτον Δημοτικὸν Σύμβουλον ἢ Δημαρχ. Πάρεδρον. Τοιαῦτα πρόσωπα ἐθεώρησα ἐγὼ ὡς παρέχοντα ἐγγυήσεις καὶ δυνάμενα νὰ συμπράξωσιν. Ἐὰν νομίζετε, ὅτι αἱ ὑπάρχουσαι ἐν ἰσχύϊ διατάξεις δίδουσιν ἀφορμὴν εἰς καταχρήσεις, ὀφείλετε νὰ ἐπιζητήσετε τὴν τροποποίησιν αὐτῶν, ἔστω ἐκλέγοντες ἕτερα πρόσωπα ὡς ἀπαριθμητάς. Ἐν πάσῃ δὲ περιπτώσει δύνασθε νὰ παραδεχθῆτε τοὐλάχιστον τὴν ἰδίαν τροποποίησιν, ἡ ὁποία χθὲς ἐγένετο δεκτή, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τῶν οἴνων, διότι κατ’ αὐτὴν τὸν Εἰρηνοδίκην ἀναπληροῦσιν οἱ νόμιμοι αὐτοῦ ἀναπληρωταί, ἤγουν οἱ Πάρεδροι καὶ ἐν ἐλλείψει αὐτῶν ἕτερος πολίτης τῆς ἐκλογῆς των. Εἶχε χθὲς προταθῆ νὰ διορίζωνται ἀνώτεροι ὑπάλληλοι, ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος δικαίως ἀντέταξεν, ὅτι τοῦτο εἶναι ἀδύνατον. Νομίζω, ὅτι ἡ ἐκλογὴ τοῦ ἀπαριθμητοῦ ὑπὸ τοῦ Εἰρηνοδίκου παρέχει μείζονας ἐγγυήσεις τῆς ὑπὸ τοῦ Ἐφόρου. Ἑπομένως συμπεραίνων, φρονῶ ὅτι αἱ προταθεῖσαι τροπολογίαι μέχρι τοῦδε ἀναφέρονται εἰς τὴν ἀπαρίθμησιν, τὴν γινομένην ἀπ’ εὐθείας ὑπὸ τοῦ Δημοσίου, περὶ τῆς ὁποίας προβλέπει ὁ νόμος τοῦ 1858, διαγράφων τὰς διατυπώσεις αὐτῆς ἐν τῷ ἄρθρῳ 6. Ἀλλ’ αἱ διατυπώσεις αὗται δὲν ἐφαρμόζονται, προκειμένου περὶ ἐνοικιάσεως τοῦ φόρου, διότι τὰ περὶ ταύτης διαγράφει ὁ νόμος τοῦ 1875. Ἕνεκα τούτου νομίζω, ὅτι ἡ τροπολογία μου πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει, εἴτε αὐτολεξεί, εἴτε τροποποιουμένη, διὰ νὰ λάβωμεν ἐγγυήσεις τινὰς κατὰ τῶν καταχρήσεων τῶν ἐνοικιαστῶν.

§49ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἀμφισβητῶ τὴν προαίρεσίν σας, ἀλλὰ διατί ὑπολαμβάνετε, ὅτι ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν προβάλλετε μετὰ τοῦ κ. Τριγώνη, ἀνάγεται ἰδίως εἰς τὴν ἀπαρίθμησιν, τὴν γινομένην ὑπὸ τοῦ δημοσίου;

§50ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἀναγνώσητε τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρον, θὰ ἴδητε, ὅτι δὲν ἀφορᾷ εἰς τὴν ὑπὸ τῶν ἐνοικιαστῶν ἐνεργουμένην ἀπαρίθμησιν.

§51ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ Δήμαρχος, παραπέμπων τὰ στελέχη τῶν δηλώσεων ζώων καὶ χοίρων, ὀφείλει νὰ γνωστοποιήσῃ ταὐτοχρόνως διὰ λογαριασμὸν τοῦ Δημοσίου κτλ.

§52ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Βλέπετε, «διὰ λογαριασμὸν τοῦ Δημοσίου»· δι’ αὐτὸ ἐμερίμνησα ἰδίως περὶ τῶν διατυπώσεων τῆς ὑπὸ τῶν ἐνοικιαστῶν ἀπαριθμήσεως.

§53ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τότε νὰ περιλάβωμεν καὶ τὴν δευτέραν ἀπαρίθμησιν.

§54ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τὴν δευτέραν ἀπαρίθμησιν πρέπει νὰ λάβωμεν ἐγγυήσεις, διότι δὲν εἶναι ἀρκεταὶ αἱ ὑπάρχουσαι· καὶ τοῦτο πράττω διὰ τῆς τροπολογίας μου, δι’ ἧς προτείνω, ἵνα προστεθῇ ὡς ἄρθρον 3 τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου ὅτι «τὸ ἄρθρον 8 τοῦ ΧΜΕʹ τῆς 15 Δεκεμβρίου 1878 τροπολογεῖται ὑπὸ τὰς ἐκτεθείσας ἐννοίας, ἤγουν διὰ τοῦ ὑπὸ τοῦ Εἰρηνοδίκου τοῦ διορισμοῦ ἀπαριθμητοῦ ἐκ τῶν δικαστικῶν κλητήρων ἢ ὑπογραμματέων, καὶ διὰ τῆς ὑποχρεώσεως τῆς Διοικητικῆς Ἀρχῆς νὰ ἐκλέγῃ ὡς ἀπαριθμητὴν Δημοτικὸν Σύμβουλον ἢ Πάρεδρον». Ἐνόμισα, ὅτι οἱ δικαστικοὶ κλητῆρες, ἔχοντες εὐθύνην καὶ μετὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἀπαριθμήσεως, διότι δύνανται νὰ παυθῶσι τῶν θέσεών των, ἐξ ὧν ἀποζῶσι, γνωρίζοντες τοὺς νόμους καὶ τὰς συνεπείας τῆς παραβάσεώς των, παρέχουσι μείζονας ἐγγυήσεις τῶν ἁπλῶν πολιτῶν.

§55ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§56ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὴν μὲν ἄλλην ἔννοιαν τῆς τροπολογίας συζητοῦμεν, καὶ πάντες ἔχομεν τὸν αὐτὸν σκοπὸν νὰ ἐξεύρωμεν ὅσον εἶναι δυνατὸν περισσοτέρας ἐγγυήσεις καὶ ὑπὲρ τοῦ φορολογουμένου καὶ ὑπὲρ τοῦ δημοσίου. Ἀλλ’ ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον ἐκ προκαταβολῆς σᾶς παρακαλοῦμεν, εἶναι νὰ μὴ ἐπιμένητε νὰ ἔχητε τὰς αὐτὰς περὶ τοῦ ὅλου σώματος τῶν δικαστικῶν κλητήρων γνώμας, οἷας διὰ τοὺς δικαστικοὺς κλητῆρας, τοὺς ὁποίους εἴχετε ἐν τοῖς γραφείοις τῆς Εἰσαγγελίας· διότι ἐκ τῶν δικαστικῶν κλητήρων συνέβησαν τοιαῦτα ἄτοπα καὶ παραβάσεις, ὥστε ἐμείωσαν πᾶσαν τὴν ἐμπιστοσύνην ἐπ’ αὐτούς.

§57ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι μὲ ἠδικήσατε πολὺ, ἐὰν ἐνομίσατε, ὅτι ἐγὼ, ὁ ἐπὶ μακρὰ ἔτη διατελέσας προϊστάμενος τῶν κλητήρων, ἐσχημάτισα τὰς περὶ αὐτῶν ἰδέας μου ἐκ μόνων τῶν κλητήρων, οὓς ἔβλεπον ἐν τῇ ἕδρᾳ μου. Τοὐναντίον, πλείστας ἔλαβον ἀφορμὰς, ἵνα γνωρίσω καὶ τοὺς μακρὰν τῆς ἕδρας μου καὶ καταγγελίας ἔλαβον κατὰ πολλῶν καὶ κατεδίωξα πολλούς.

§58ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὤ, βεβαίως.

§59ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ὅμως φρονῶ, ὅτι οἱ δικαστικοὶ κλητῆρες δὲν θὰ τολμήσωσι νὰ πράξωσι πάντα ὅσα πολλοὶ ἐκ τῶν ἄλλων ἀντιπροσώπων διέπραξαν ὡς ἐκ τοῦ φόβου μήπως ἀπολέσωσι τὴν θέσιν των, τὸν πόρον τῆς ζωῆς των, τὸ ἐπάγγελμά των, ἂν ὑποπέσουν εἰς παράβασιν καθήκοντος· καὶ διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι εἰσάγω μίαν βελτίωσιν, ἐπιβάλλων τὴν ἐκλογὴν αὐτῶν. Ὡς ἑτέραν βελτίωσιν θεωρῶ τὴν ὑποχρέωσιν τῆς Διοικητικῆς Ἀρχῆς νὰ ἐκλέγῃ ὡς ἀντιπρόσωπόν της οὐχὶ οἱονδήποτε, ὡς κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον γίνεται, ἀλλ’ ὡρισμένως Δημοτικόν τινα Σύμβουλον ἢ Δημαρχικὸν Πάρεδρον. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι, κατὰ τὸν νόμον τὸν ἰσχύοντα, ἡ Διοικητικὴ Ἀρχὴ διορίζει ὅντινα θέλει· κατὰ τὴν τροπολογίαν μου θὰ διορίζῃ ὡρισμένα καὶ παρέχοντα ἐγύησιν πρόσωπα, διότι τὴν ὑποχρεόνω νὰ ἐκλέξῃ Δημοτικὸν Σύμβουλον ἢ Πάρεδρον, καὶ ἐν ἐλλείψει αὐτῶν....

§60ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πάντοτε θὰ βεβαιοῖ, ὅτι ὑπάρχει ἔλλειψις....

§61ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι τολμηρὸν εἷς ἀνώτερος ὑπάλληλος νὰ βεβαιοῖ, ὅτι ἐκωλύοντο οἱ Δημοτικοὶ Σύμβουλοι, ἐνῷ αὐτοὶ δύνανται νὰ εἴπωσι καὶ πότε ἀπετάθητε πρὸς ἡμᾶς καὶ ἐκωλυόμεθα; Ὑποθέτω λοιπὸν, ὅτι εἶνε μία ἐγγύησις. Ἐξακολουθῶ· εἰς τὴν ἀπαρίθμησιν ἀνάγκη νὰ παρευρίσκωνται, κατὰ τὴν τροπολογίαν μου, ὅτε εἰδικὸς Πάρεδρος καὶ ὁ Ἱερεύς. Ἀλλ’ ἡ ἀπαρίθμησις δύναται νὰ γίνῃ καὶ ἐν ἀπουσίᾳ αὐτῶν, ἂν ὁ κτηνοτρόφος ἦναι ἐγγράμματος, ἢ ἐν ἀπουσίᾳ τοῦ ἑνὸς αὐτῶν, ἂν ὁ κτηνοτρόφος ἦναι ἀγράμματος. Ἐν τούτοις, ἵνα ἐξασφαλίσω τὴν ἐγγύησιν τῆς παρουσίας τοῦ Παρέδρου καὶ τοῦ Ἱερέως, προτείνω τὴν τιμωρίαν αὐτῶν, ἂν δὲν μεταβῶσιν. Αὐτὰς τὰς ἐγγυήσεις ἐθεώρησα ἀναγκαίας, διότι τὸ κύριον θέμα, τὸ ἀπασχολοῦν ἡμᾶς, εἶνε πῶς νὰ προλάβωμεν τὰς καταχρήσεις, αἱ ὁποῖαι γίνονται ἀπὸ τοὺς ἐνοικιαστάς. Αὐταὶ αἱ διατάξεις εἶνε προληπτικαὶ διατάξεις.

§62ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§63Δ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν πρόκειται, κύριοι, περὶ τοιούτων νόμων, πρέπει νὰ εἴμεθα πρακτικώτεροι, καὶ νὰ μὴ φρονῶμεν λ. χ. ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὅτι εὕρομεν τὸ ἄκρον ἄωτον τῶν ἐγγυήσεων, ὅταν ἀναφέρωμεν τὸν πάρεδρον ἢ τὸν σύμβουλον, διότι τολμῶ νὰ εἴπω ὅτι ὅταν πρόκειται περὶ ἀποτροπῆς κομματικῶν παθῶν, μᾶλλον τὰ τοιαῦτα πρόσωπα ὀφείλομεν νὰ ἀποφεύγωμεν. Ὅταν ὁμιλῶμεν ἐδῶ περὶ δημοτικῶν συμβούλων καὶ παρέδρων, νομίζομεν, φαίνεται, ὅτι πρόκειται περὶ τῶν δημοτικῶν συμβούλων τοῦ Λονδίνου. Ἀλλὰ τὰ τοιαῦτα πρόσωπα παρ’ ἡμῖν εἶνε τὰ μᾶλλον προκατειλημμένα, καὶ τὰ τοιαῦτα ἰδίως πρόσωπα μετέρχονται πάντα τὰ μέσα διὰ νὰ καταπιέσωσι τοὺς μὲν καὶ νὰ ἀπαλλάξωσι τοὺς δὲ ἀπὸ τῶν ὑποχρεώσεών των. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον παραδέχομαι ὡς κυριωτέραν βάσιν τῶν τροπολογιῶν, εἶνε ἡ χορήγησις τῆς εὐκολίας εἰς τοὺς φορολογουμένους ὅπως προσφύγωσιν ἐνώπιον τῆς δικαιοσύνης, διότι τοῦτο εἶνε ἡ μόνη ἐγγύησις, τὴν ὁποίαν δυνάμεθα νὰ λάβωμεν, ἐκτὸς ἐὰν τὸ ὅλον μεταῤῥυθμίσωμεν. Πρόκειται περὶ μιᾶς πράξεως εἴτε ἰδιωτῶν εἴτε ὑπαλλήλων, εἰς τοὺς ὁποίους δὲν δυνάμεθα νὰ δώσωμεν τοιαύτην ἐμπιστοσύνην ὡς νὰ ἦσαν ὁ Ἄρειος Πάγος, καὶ μολαταῦτα οὗτοι κυρίως θ’ ἀποφανθῶσι περὶ ἰδιοκτησίας καὶ ἄλλων δικαιωμάτων τῶν πολιτῶν. Πρόκειται περὶ μιᾶς πράξεως, ἑνὸς πρωτοκόλλου, τὸ ὁποῖον ἔχει τὴν δύναμιν τῆς ἐκτελέσεως. Τὸ τοιοῦτον δὲν δύναται βεβαίως νὰ εἶνε σύμφωνον μὲ τοὺς κοινοὺς κανόνας τῆς δικαιοσύνης. Πῶς εἶνε δυνατὸν μία τοιαύτη πρᾶξις ἰδιωτῶν ἢ κατωτάτων ὑπαλλήλων νὰ περιβάλλεται τοιαύτην δύναμιν, καὶ ἡ δύναμις δὲν εἶνε θεωρητικὴ, ἀλλὰ πρακτικωτάτη, ὅσον ἡ δύναμις μιᾶς ἀποφάσεως δικαστικῆς; διότι τὸ νὰ προσφύγῃ εἰς τὰ δικαστήρια διὰ δέκα δραχμὰς ὁ πολίτης ὅπως ἀπαλλαχθῇ δικαστικῶς τῶν ἐκ τοῦ πρωτοκόλλου τῆς ἀπαριθμήσεως ὑποχρεώσεων, δὲν παρίσταται εὔκολον. Αὐτὴ εἶνε ἡ πληγὴ τῶν ἐπαρχιῶν· εἶνε κάτι τι, κύριοι, τὸ ὁποῖον ὅταν τὸ ἀντιλαμβάνεταί τις, ἐρωτᾷ ἂν ἔχῃ πλέον δικαιώματα ὁ πολίτης. Ἐνθυμοῦμαι χωρία ὁλόκληρα ἀγανακτήσαντα ἀφ’ ἑνὸς ἀπὸ τὴν πίεσιν καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἀπὸ τὴν ἠθικὴν ἐντύπωσιν τῆς πιέσεως, τὴν ὁποίαν ἐλάμβανον, διότι εἷς ἀπαριθμητὴς τοὺς ἐξηυτέλιζεν· ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἔλεγον ὅτι εἶνε ἠναγκασμένοι νὰ ἐκπατρισθῶσιν, ὄχι τόσον διότι ἐπλήρονον δέκα δραχμὰς, ἀλλὰ διότι ἐπιέζοντο. Λοιπὸν δίδεται δύναμις δικαστικῆς ἀποφάσεως ἐν πράγματι, διότι εἶνε πολὺ μεγαλείτερον τὸ κακὸν καθ’ ἑαυτὸ τοῦ νὰ προσφύγουν εἰς τὸ δικαστήριον, καὶ τὸ ὁποῖον κακὸν ἔρχεται ἡ τροπολογία τῶν κ. συναδέλφων νὰ διορθώσῃ. Ἀλλ’ ὡς πρὸς τὰς ἄλλας τροπολογίας ὅπως θέλετε εἴπατε· ὁ εἰρηνοδίκης, εἴπατε, καὶ ὄχι ὁ ἔφορος νὰ διορίζῃ τὸν ἀπαριθμητήν. Εἰς τὸν αὐτὸν κύκλον περιστρέφεσθε· ὅστις γνωρίζει τὰ τῆς καταστάσεως τοῦ τόπου ἡμῶν, δὲν βλέπει εἰς τὰς τοιαύτας μεταβολὰς οὐδεμίαν πραγματικὴν ἐγγύησιν. Ἀλλ’ ἀφοῦ παρὰ τοὺς κοινοὺς κανόνας δίδομεν εἰς τὰ τοιαῦτα πρωτόκολλα τὴν δύναμιν δικαστικῆς ἀποφάσεως, τί εἶνε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον, ἐν ὅσῳ τηροῦμεν τὸ σύστημα αὐτὸ, εἶνε τὸ μόνον τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ σκεφθῶμεν; τὸ μόνον μέσον εἶνε ἡ διευκόλυνσις ἡ ἀπόλυτος τῆς προσφυγῆς κατὰ τῆς τοιαύτης πράξεως εἰς τὰ δικαστήρια. Τοῦτο πρέπει νὰ σκεφθῶμεν· οὐδὲ τὰ ἀναγόμενα εἰς τὰς ποινικὰς διατάξεις πρέπει νὰ μεταβάλητε· ὑπάρχουν ἀρκεταὶ ἐγγυήσεις, ἀρκεῖ νὰ ἐφαρμόζωνται, εἴτε ὑπὸ τῶν ἀνωτέρων διοικητικῶν Ἀρχῶν, εἴτε ὑπὸ τῶν δικαστικῶν Ἀρχῶν, ἀλλὰ πρέπει νὰ παράσχητε τὴν μεγαλειτέραν εὐκολίαν εἰς τὴν πρὸς τὰ δικαστήρια προσφυγήν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο τὸ λογικώτερον, θὰ ἦτο νὰ ἐναγάγῃ ὁ ἐνοικιαστὴς τὸν φορολογούμενον. Ἔχεις, κύριε ἐνοικιαστά, μίαν ἀπαίτησιν ὅτι παρέλειψα τὴν δήλωσιν τῶν ζώων; πολὺ καλά· ὁδήγησόν με εἰς τὰ δικαστήρια. Αὐτὸ εἶνε τὸ λογικόν· ὄχι ὅμως ὁ ἐνοικιαστής, ὁ ὁποῖος εἶνε ὁ ἀντίδικός μου, νὰ μεταβάλλεται ἀμέσως εἰς δικαστὴν ἀποφαινόμενον αὐθαιρέτως, καὶ λέγοντα: ἀποφαίνομαι ὅτι ἔχεις τόσα ζῷα, σὲ καταδικάζω νὰ μὲ πληρώσῃς! Τοῦτο, κύριοι, εἶνε τῷ ὄντι καὶ ἐκ πρώτης ὄψεως τερατῶδες. Τί ἔπρεπε νὰ ἀποφασίσῃ τις μὴ σκεπτόμενος ἂν τυχὸν τὰ δικαιώματα τοῦ Δημοσίου δὲν πραγματοποιοῦνται τόσον ταχέως καὶ τόσον αὐστηρῶς; Τὸ φυσικὸν ἦτο νὰ εἴπῃ τις πρὸς τὸν ἐνοικιαστὴν, ὅτι μὲ ὅλην τὴν ὑπόληψιν, τὴν ὁποίαν δύναμαι νὰ ἔχω πρὸς σὲ, δὲν θέλω νὰ σοῦ παράσχω τὴν δύναμιν, προκειμένου μάλιστα περὶ τῶν συμφερόντων σου, νὰ ἐκδίδῃς τίτλους ἐκτελεστοὺς, ἀλλὰ κάμε μου τὴν χάριν νὰ θεωρηθῇς καὶ σὺ ἴσος μὲ τοὺς λοιποὺς πολίτας, νὰ ἐναγάγῃς τὸν φορολογούμενον· δύναμαι νὰ σοὶ ἐπιτρέψω νὰ ἐναγάγῃς ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου· δύναμαι νὰ σοὶ ἐπιτρέψω νὰ γίνεται προσωρινῶς ἐκτελεστὴ ἡ ἀπόφασις τοῦ εἰρηνοδίκου. Αὐτὰ βεβαίως εἶνε λογικά. Θὰ εἰπῆτε ἴσως ὅτι δὲν θὰ προσφέρουν τότε οἱ ἐνοικιασταὶ τόσα, ὅταν θὰ ὑποβάλλωνται εἰς αὐτὴν τὴν διαδικασίαν· ἀλλὰ τότε ἀφοῦ θέλετε δύνανται νὰ προσφέρουν ἀκόμη περισσότερα, ἐὰν τοῖς ἐκμισθώσητε τὴν δύναμιν τοῦ νὰ κόπτουν καὶ τὰς κεφαλὰς ἀκόμη τῶν φορολογουμένων! Καὶ ἐγὼ ἄλλοτε ὑπέβαλον τοιαύτην τροπολογίαν, καθ’ ἣν ὑποχρεοῦται ὁ ἐνοικιαστὴς νὰ ἐναγάγῃ εἰς τὸ εἰρηνοδικεῖον, ἀλλ’ ἂν δὲν εἶνε ἀποδεκτὴ ἡ ἰδέα αὕτη, πρέπει τοὐλάχιστον σήμερον νὰ ἀνοίξωμεν τὰς θύρας τῆς δικαιοσύνης εἰς τὸν φορολογούμενον κατὰ τὴν τροπολογίαν τῶν συναδέλφων. Τὰ ἄλλα εἶνε περιττὰ καὶ μάταια.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω λοιπὸν τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6 μὲ τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐδέχθη, δηλαδὴ εἰς τὸ 6 ἄρθρον νὰ προστεθοῦν δύω παράγραφοι, αἱ ὁποῖαι ἀνεγνώσθησαν, ὡς ἑξῆς: «Κατὰ τῶν πρωτοκόλλων τῶν ἀπαριθμητῶν, τῶν μὴ δηλωθέντων ζώων, καὶ κατὰ τῶν πρωτοκόλλων τῆς ἀπαριθμήσεως τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν ἐπιτρέπεται ἀνακοπὴ, ἀπευθυνομένη ὑπὸ τῶν κτηνοτρόφων κατὰ τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου ἢ ἐνοικιαστοῦ. Ἡ ἀνακοπὴ εἰσάγεται, ἄνευ διακρίσεως τῆς ἀξίας, εἰς τὸν Εἰρηνοδίκην τῆς ἕδρας τοῦ οἰκείου Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου καὶ δικάζεται ὡς κατεπείγουσα. Ἡ διαδικασία γίνεται ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου. Οἱ ἐν τοῖς πρωτοκόλλοις τῶν ἀπαριθμητῶν βεβαιοῦντες ἐν γνώσει ψευδῆ πράγματα ὡς ἀληθῆ τιμωροῦνται ἐπὶ παραβάσει τοῦ ἄρθρ. 255 τοῦ Ποινικοῦ Νόμου». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μετὰ τῆς προσθήκης αὐτῆς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τώρα ἔρχεται καὶ μία τροπολογία τοῦ κ. Ζυγομαλᾶ, ἥτις ἀποτελεῖ ἰδιαίτερον ἄρθρον. Ὁ κ. Ζυγομαλᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§65Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Εἶναι περιττὸν, κύριοι, νὰ σᾶς ὑπομνήσω τὰ δίκαια παράπονα, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ἅπαντες οἱ ἀγροτικοὶ πληθυσμοὶ κατὰ τῶν πρωτοκόλλων τῆς ἀπαριθμήσεως τῶν ζῴων, ὧν πολλὰ εἶναι πλαστά. Ὁ κ. Κωνσταντόπουλος προηγουμένως σᾶς ἀνέπτυξε καὶ τὸν νόμον τοῦ 1856 καὶ τοῦ 1878, νομίζω ὅμως, ὅτι παρέλειψε νὰ μελετήσῃ τὸν τελευταῖον νόμον τοῦ 1883. Κατὰ τὸν νόμον αὐτὸν ἔχει τὸ δικαίωμα τὸ Δημόσιον εἴτε νὰ καταμετρήσῃ αὐτὸ δι’ ἰδίων ὑπαλλήλων τὰ μὴ δηλωθέντα ζῷα ἢ νὰ ἐνοικιάσῃ αὐτὰ ἢ νὰ πράξῃ καὶ ἀμφότερα ἐν ἀνάγκῃ.

§66ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὸν νόμον αὐτὸν ἔπαυσεν ἡ ὑπὸ ἐνοικιαστῶν ἀπαρίθμησις;

§67ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὄχι, ἀλλ’ ἠλαττώθησαν ἐπαισθητῶς αἱ ἀφορμαί.

§68ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ὅλαι αἱ διατυπώσεις αὐταὶ ἐν ἰσχύϊ;

§69ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἡ ἀνάγκη τοῦ Δημοσίου τοῦ νὰ ἐνοικιάζῃ τὰ μὴ δηλωθέντα ζῶα ἠλαττώθη κατὰ πολὺ, διότι τὸ Δημόσιον, ἐνεργοῦν δι’ ἰδίων ὀργάνων τὴν ἀπαρίθμησιν, βλέπει ὅτι δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ προβῇ εἰς ἐνοικίασιν· ἀλλ’ ἐπειδὴ δυστυχῶς πολλάκις καταφεύγει εἰς τὴν ἐνοικίασιν, διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ὀρθῶς ὁ κ. Κωνσταντόπουλος συνιστᾷ νὰ κανονίσωμεν τὰ τοῦ ἄρθρου 7–8. Ποῖα εἶναι τὰ ἐχέγγυα, τὰ ὁποῖα δυνάμεθα καὶ ὀφείλομεν νὰ λάβωμεν κατὰ τῶν ἀπλήστων ἐνοικιαστῶν; Βεβαίως δὲν εἶναι πλήρης ἡ ἀσφάλεια, ἣν ἐπεζήτησεν ὁ κ. Χατζόπουλος· νομίζω μάλιστα ὅτι τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἐπρότεινε, δὲν εἶναι ποσῶς πρακτικόν. Διὰ τὸ Δημόσιον βεβαίως εἶναι καταστρεπτικόν· διότι, ἂν τὸ Δημόσιον ἐνοικιάζῃ τὸν φόρον τῶν μὴ δηλωθέντων ζώων, ὁ δὲ ἐνοικιαστὴς δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ εἰσπράξῃ, ἀλλὰ διὰ πάντα φορολογούμενον, ὁ ὁποῖος ἔχει ἐλλιπῶς δηλώσει, εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἐγείρῃ ἀγωγὴν, νομίζω ὅτι οὐδεὶς θὰ γείνῃ ἐνοικιαστής. Ἀλλὰ δὲν εἶναι καὶ ὑπὲρ τῶν φορολογουμένων θὰ τοὺς κάμωμεν ὅλους διαδίκους. Δι’ ἐλάχιστα ποσὰ 35 λεπτῶν, μιᾶς ἢ δύο δραχμῶν, θὰ σείρωνται εἰς τὰ δικαστήρια οἱ δυστυχεῖς χωρικοὶ καὶ ποιμένες, ἵνα ὑποστηρίξωσι τὰ δίκαιά των.

§70ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν τὸ εἴχομεν διὰ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας;

§71ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Εἰς τὴν δεκάτην θὰ ἐπανέλθωμεν; Νομίζω, ὅτι εἰς τὰ παρελθόντα συστήματα τὰ καταδεδικασμένα δὲν πρέπει νὰ ἐπανερχώμεθα κατ’ ἀρχήν. Ἄλλως, τότε ἐπρόκειτο περὶ ἀμφισβητήσεως κυριότητος τοῦ ἐσπαρμένου ἀγροῦ. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι ἡ μόνη λύσις, τὴν ὁποίαν δυνάμεθα νὰ ζητήσωμεν, εἶναι, ἂν δὲν δέχηται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὁλόκληρον τὴν τροπολογίαν μου, τοὐλάχιστον νὰ δεχθῇ τὸ ἴδιον αὐτοῦ ἔργον, νὰ δεχθῇ ὅπως τὰ πρωτόκολλα τῶν ἀπαριθμητῶν τῶν μὴ δηλωθέντων ζώων ὦσιν ἀκριβῶς τὰ αὐτὰ ὅπως τὰ πρωτόκολλα τοῦ μὴ δηλωθέντος οἴνου, νὰ ἔχῃ δηλαδὴ ὁ φορολογούμενος διὰ τὰ ζῷά του τὴν αὐτὴν ἐγγύησιν, τὴν ὁποίαν θὰ ἔχῃ εἰς τὴν φορολογίαν τοῦ οἴνου. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ὁρισθῇ, ὅτι τὰ πρωτόκολλα τῶν ἀδηλώτων ζώων πρέπει νὰ ἦναι ὑπογεγραμμένα παρὰ τοῦ ἐνοικιαστοῦ, τοῦ Ἐφόρου καὶ τῆς Διοικητικῆς Ἀρχῆς ἢ τῶν νομίμων αὐτῶν ἀναπληρωτῶν ἢ ἄλλων, οἵτινες πρέπει νὰ ἦναι Δημόσιοι ὑπάλληλοι, καὶ παρὰ τοῦ ἱερέως καὶ τοῦ δημοτικοῦ συμβούλου· ἄνευ τῶν ὑπογραφῶν αὐτῶν τὰ πρωτόκολλα νὰ μὴ ἦναι διοικητικῶς ἐκτελεστά. Αὐτὸ νομίζω, ὅτι εἶναι ἡ μόνη ἐγγύησις· νὰ νομοθετηθῇ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὅ,τι παρεδέχθημεν διὰ τοὺς μὴ δηλωθέντας οἴνους· νὰ προστεθῇ ἀπαράλλακτον τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο καὶ ἐδῶ.

§72ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Δὲν εἶναι τὸ ἴδιον. Ἐκεῖ οἱ οἶνοι εἶναι ἐντὸς τῶν χωρίων· δὲν εἰμπορεῖ νὰ τρέχῃ ὁ ἱερεὺς εἰς τὰ βουνά.

§73ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Νὰ ἦσθε πλέον παρὰ βέβαιος, ὅτι πρόκειται νὰ σώσωμεν τοὺς φορολογουμένους· ὁ ἱερεὺς εἶναι χωρικός. Ἀφοῦ πηγαίνει ὁ ἀναπληρωτὴς τοῦ Ἐφόρου, τοῦ Νομάρχου, τοῦ Ἐπάρχου, δὲν εἰμπορεῖ νὰ ὑπάγῃ ὁ ἱερεύς, ὁ ὁποῖος εἶναι χωρικὸς ἐνδιαφερόμενος διὰ τοὺς συγχωρίους του; Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλω νὰ ἀποφύγω, εἶναι αἱ ἀσχημίαι, αἱ ὁποῖαι γίνονται κατὰ τὴν σύνταξιν τῶν πρωτοκόλλων, διότι ὁ ἐνοικιαστὴς συνεταιρίζεται μετὰ τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἐφόρου καὶ τῆς Διοικητικῆς Ἀρχῆς καὶ συντάσσει πλαστὰ πρωτόκολλα, χωρὶς νὰ μεταβῇ ἐπὶ τόπου καὶ ἀπαριθμήσῃ τὰ ζῷα. Ὅταν ὅμως πρόκειται νὰ ὑπογράψῃ ὁ ἱερεὺς, ὁ δημοτικὸς σύμβουλος ἢ ὁ πάρεδρος, ὑπάρχει μία ἐγγύησις, ὅτι δὲν θέλουσιν ὑπογράψει ἀναισχύντως τοιαῦτα καὶ τοσαῦτα πλαστὰ πρωτόκολλα. Διὰ τοῦτο ζητοῦμεν νὰ τεθῇ ἐνταῦθα ἡ διάταξις, ἡ ὁποία ἐτέθη εἰς τὸν νόμον περὶ ἀδηλώτων οἴνων.

§74ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ προκύψωσι, κύριοι, μεγάλα ἄτοπα εἰς τὴν Νομοθεσίαν μας, ἀφοῦ ζητοῦμεν διὰ τόσων περιορισμῶν νὰ ἐξασφαλίσωμεν καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου καὶ εἰς τὰ ἰδιωτικὰ νὰ ἀναμίξωμεν τὸν Κλῆρον. Πῶς εἶναι δυνατὸν ὁ ἱερεὺς νὰ ἀφίνῃ τὴν ἐργασίαν του καὶ νὰ μεταβαίνῃ ἀπὸ ποιμνιοστασίου εἰς ποιμνιοστάσιον καὶ ἀπὸ βουνοῦ εἰς βουνὸν, παρακολουθῶν τοὺς ἀπαριθμητὰς καὶ γράφων πρωτόκολλα;

§75ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ ὑπάρχει εἰς τὴν Νομοθεσίαν.

§76ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι τὰ πρόσωπα τῶν ἱερέων εἶναι περιττὸν νὰ τὰ ἀναμίξωμεν εἰς τὴν πρᾶξιν αὐτήν.

§77ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§78ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὁ συνάδελφός μου, νομίζω, ὅτι κακῶς ἐπειράχθη, διότι ὅταν μοὶ ἐπρότεινε τὸ περὶ δεκάτης καὶ ἐπικαρπίας, τῷ εἶπον ὅτι δὲν συνειθίζω νὰ ἐπανέρχωμαι εἰς τὰ παλαιὰ συστήματα τὰ καταδεδικασμένα καὶ πεπαλαιωμένα. Ἀλλ’ ἂν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος νομίζῃ, ὅτι τὸ σύστημα τῆς φορολογίας τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν εἶναι ἄριστον, θὰ ἔλθῃ περίστασις, καθ’ ἣν αὐτὸς ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅστις ἐδημιούργησε τὸ σύστημα, θέλει τὸ καταδικάσει καὶ θὰ εἰπῇ, ὅτι διὰ τοὺς πτωχοὺς παραγωγοὺς τῶν χωρίων, δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι παράγουν ἥττονα τῶν 80 ἢ 50 κοιλῶν σίτου, ὁ φόρος οὗτος εἶναι καταστρεπτικὸς, οὐχὶ ἄνισος καὶ ἄδικος μόνον, διότι ἂς μάθῃ ὁ κ. συνάδελφος ὅτι ὁ δυστυχὴς χωρικὸς, ὁ ὁποῖος παράγει 50 κοιλὰ, κατὰ τὸν νόμον περὶ δεκάτης ὤφειλε νὰ πληρώσῃ 3 ἢ 3½, ἤτοι 20 ἢ 25 δραχμάς· σήμερον ὅμως θὰ πληρώσῃ 60 καὶ 70 καὶ 80 καὶ 100.

§79ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ποῦ γίνονται αὐτά;

§80ΕΤΕΡΟΙ. Αὐτὰ εἶναι ἀληθέστατα.

§81ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Διὰ τοῦτο τὸ σύστημα τοῦτο πρέπει νὰ καταργηθῇ καὶ εἰσαχθῇ νέον ἴσον καὶ δίκαιον καὶ ἀνάλογον. Ἀλλὰ σήμερον δὲν πρόκειται περὶ τούτου· σήμερον πρόκειται νὰ ἀποφασίσωμεν πάντες ἐνταῦθα ἁρμονικῶς νὰ κατορθώσωμεν νὰ ὑπάρξῃ μία ἐγγύησις ὅπως μὴ ἐπαναλαμβάνωνται αἱ ἀσχημίαι καὶ αἱ ἀτιμίαι, ὀφείλω νὰ εἴπω, αἱ ὁποῖαι συμβαίνουσιν εἰς τὴν ἐνοικίασιν τῶν ἀδηλώτων ζώων, καὶ μὴ συντάσσωνται ψευδῆ καὶ πλαστὰ πρωτόκολλα, καὶ ταῦτα νὰ εἶνε διοικητικῶς ἐκτελεστὰ δυνάμει τοῦ νόμου· διότι ὁ χωρικὸς θὰ καταπιέζηται, διότι δὲν δύναται διὰ 1 δραχμὴν καὶ διὰ 2 ἢ 5 νὰ μεταβαίνῃ εἰς τὸ δικαστήριον καὶ δι’ ἀγωγῆς νὰ ζητῇ τὴν ἐπιστροφὴν τῶν παρανόμως εἰσπραχθέντων. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς, ἵνα διορθώσῃ τὸ κακὸν, ἀσπάζεται τὴν γνώμην τοῦ ἐξ Εὐρυτανίας Βουλευτοῦ καὶ λέγει: διατὶ νὰ μεταβαίνῃ νὰ κάμνῃ ἀγωγήν; ἂς πηγαίνῃ ὁ ἐνοικιαστής, ὡς συνέβαινε καὶ ἐπὶ τῆς ἐπικαρπίας. Ἀλλὰ τοῦτο ἀμφισβητεῖται παρ’ ἀνδρὸς, ὅστις ἔχει μείζονα πεῖραν ἡμῶν. Ἐπὶ ἀμφισβητήσεων δικαιώματος ἐπικαρπίας ὁ ἐνοικιαστὴς ἐνῆγε τὸν φορολογούμενον, διότι ἠμφισβητεῖτο ἡ κυριότης τοῦ κτήματος, ὡς σᾶς προεῖπον. Καὶ βεβαίως ποῦ ἀλλοῦ ἠδύνατο νὰ ἀποταθῇ ἢ εἰς τὰ δικαστήρια, μόνα ἁρμόδια νὰ λύωσι διαφορὰς ἐπὶ ἐμπραγμάτων δικαίων; Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου· ἐὰν ὁ ἐνοικιαστὴς τότε εἶχε δικαίωμα νὰ μεταβαίνῃ εἰς τὸ δικαστήριον διὰ ποσὰ 300 καὶ 500 δραχμῶν, νομίζετε ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ ἀφήσωμεν τὸν ἐνοικιαστὴν νὰ μεταβαίνῃ εἰς τὸ δικαστήριον διὰ μηδαμινὰ ποσά; Ἐὰν εἶνε ἓν πρόβατον ἀδήλωτον, τὸ ὁποῖον πληρόνει 35 λεπτά, ἢ μία αἲξ ἢ εἷς ὄνος, νομίζω ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθὸν καὶ εὐπρεπὲς, οὐδὲ συμφέρει εἰς τοὺς χωρικοὺς, ὡς σᾶς προεῖπον, νὰ δαπανῶσι καὶ χρῆμα καὶ χρόνον εἰς τὰ δικαστήρια δι’ εὐτελῆ ποσά. Πάντες ἐνταῦθα ἔχομεν μίαν ἐπιθυμίαν νὰ ἀπαλλάξωμεν τὸν πληθυσμὸν τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ τὴν μάστιγα τῶν ἐνοικιαστῶν, θέτοντες ἐγγυήσεις τοιαύτας, αἱ ὁποῖαι τοὐλάχιστον ἀσφαλίζουσιν ὅτι δὲν θὰ γίνωσιν αἱ ἀσχημίαι ἐκεῖναι, τὰς ὁποίας ἀνέφερα πολλάκις καὶ ἐπανειλημμένως ἐν τῇ Βουλῇ. Τοιαῦται δὲ ἐγγυήσεις εἶναι νὰ ἐπαναληφθῇ τὸ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ἐτέθη εἰς τὸν νόμον περὶ ἀδηλώτων οἴνων. Ἀφοῦ εἰς ἐκεῖνο τὸ νομοσχέδιον ὁλόκληρον δὲν εἶχεν ἀντίῤῥησιν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Ῥάλλης, διατί ἀντιστρατεύεται κατὰ τῶν ἰδίων αὑτοῦ ἔργων;

§82Δ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὁ ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς, ὁ ὁποῖος, καθὸ ἐκ τῶν νεωτέρων, ἀρέσκεται εἰς τὰς νέας ἰδέας καὶ ἔχει τάσεις ἀποστροφῆς πρὸς ὅ,τι εἶνε πεπαλαιωμένον, ἐθεώρησεν, ὅτι εἶνε ἐπίζηλος νεωτερισμὸς καὶ πρόοδος νὰ χορηγήσωμεν εἰς τὸν ἰδιώτην τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ ἐκδώσῃ τίτλους ἐκτελεστοὺς ὑπὲρ ἑαυτοῦ, καὶ ἠθέλησε νὰ κλείσωμεν τὴν θύραν τῆς δικαιοσύνης, ὅταν ὁ ἐκδίδων τὰς τοιαύτας ἀποφάσεις λέγεται ἐνοικιαστής. Εἶνε πεπαλαιωμένη, κατ’ αὐτὸν, ἰδέα τὸ νὰ ὑποχρεοῦται ὁ ἐνοικιαστὴς νὰ προσφύγῃ αὐτὸς εἰς τὰ δικαστήρια. Αὐταὶ εἶνε αἱ πεπαλαιωμέναι ἰδέαι. Ἡ πρόοδος δὲν ἐπιτρέπει τοιαύτας ἰδέας· τείνομεν ἤδη εἰς νέον κόσμον ἰδεῶν, τὸν ὁποῖον ὁ κ. βουλευτὴς Ἀττικῆς μᾶς ἀνοίγει σήμερον. Ἀλλὰ, κύριοι, ἐπιμένω εἰς τὴν ἰδέαν μου, μὲ ὅλας τὰς ἀντιῤῥήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐπῆλθον κατ’ αὐτῆς. Καὶ φρονῶ, ὅτι μετ’ ὀλίγον χρόνον, ἴσως ἀφοῦ παύσῃ ἡ ἐξοικείωσις ἡμῶν πρὸς τὰ τοιαῦτα εἴδη τῶν καταχρήσεων, θὰ θεωρῶμεν ὡς τερατῶδες, ὅτι ὑπῆρξαν τοιούτου εἴδους διατάξεις τόσον χρόνον ἰσχύουσαι καὶ ταλαιπωροῦσαι τὸν δυστυχῆ λαὸν τῶν ἐπαρχιῶν. Τί νομίζετε, ὅτι ἐνοικιάζετε εἰς τὸν ἐνοικιαστὴν τοῦ φόρου τῶν ἀδηλώτων; ἐνοικιάζετε τὸ δικαίωμα τοῦ πλαστογραφεῖν, τοῦ καταπιέζειν, τοῦ καταθλίβειν τὴν προσωπικὴν ἐλευθερίαν τοῦ πολίτου, καὶ διὰ ταῦτα σᾶς πληρώνει ὁ ἐνοικιαστής! Παρέτυχον, κύριοι, εἰς διαμαρτυρήσεις χωρικῶν χωρίων ὁλοκλήρων, οἵτινες ἦσαν διατεθειμένοι νὰ φθάσωσι μέχρι στάσεως διὰ τὴν τοιαύτην κατάστασιν καὶ παρεπονοῦντο ὄχι μόνον διότι ἦτο ἄδικος ἡ ἐπιβαλλομένη ζημία, τὸ χαράτσι αὐτὸ, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν συναίσθησιν τῆς προσβολῆς καὶ τοῦ ἐξευτελισμοῦ. Διότι π. χ. ὁ ἐνοικιαστὴς αὐτὸς εἰς τὴν προηγουμένην ἐκλογὴν δὲν ἔτυχεν ἀκροάσεως παρ’ ἑνὸς χωρίου, μεταβαίνει κατόπιν ὡπλισμένος διὰ τοῦ παρεχομένου αὐτῷ τοιούτου δικαιώματος εἰς τὸ χωρίον καὶ ἐκδίδει τὰς ἀποφάσεις του, κόπτει κατὰ τὴν παραδεδεγμένην ἔκφρασιν πρωτόκολλα. Καὶ πολλοὶ πολλάκις μοὶ ἔλεγον: «Δὲν εἶνε τόσον τὸ κακὸν τῶν πληρωμῶν, ἃς μᾶς ζητεῖ παρανόμως, ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν ἰδίως τὸν ἐξευτελισμόν». Καὶ εἶδον ἀνθρώπους εἰς τοιοῦτον βαθμὸν ἐξεγειρομένους, ὥστε ἐτρόμαξα μήπως ἤθελον προβῆ καὶ εἰς ἐγκλήματα. Καὶ ἂν θέλετε νὰ ἐνοικιάσητε τὸν φόρον τῶν ἐλλιπῶς δηλωθέντων ἢ μὴ δηλωθέντων ζώων, πρέπει νὰ ἦσθε βέβαιοι, ὅτι δὲν εἰσπράττετε φόρους, ἀλλὰ τὰ λύτρα τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς φιλοτιμίας τῶν συμπολιτῶν σας, καὶ τοῦτο διὰ νὰ λάβετε περισσότερα χρήματα. Ἀλλὰ, κύριοι, ἐγένετο ἑτέρα ἀντίῤῥησις, ὅτι δῆθεν ὁ ἐνοικιαστὴς θὰ ὑποβάλλεται εἰς ἀγῶνα ὑπέρμετρον, προσκαλῶν ἕνα ἕκαστον τῶν φορολογουμένων εἰς τὸ Εἰρηνοδικεῖον. Ἀλλ’ αἱ τοιαῦται ἀντιῤῥήσεις δὲν δύνανται νὰ φέρωσιν εἰς τὸ συμπέρασμα τοῦ ν’ ἀναγνωρίζωμεν σύστημα τῳόντι ἀποτρόπαιον, ἀλλὰ δύνανται νὰ μᾶς ὑπαγορεύσωσι τὸ πολὺ ἑτέρας εὐκολίας. Δυνάμεθα λ. χ. ἐπεκτείνοντες τοὺς κανόνας περὶ ὁμοδικίας, νὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς τοὺς ἐνοικιαστὰς νὰ προσκαλῶσι τοὺς κατοίκους ἑνὸς χωρίου, καθ’ ὧν ἔχουσι τὴν ὑπόνοιαν, ὅτι δὲν ἐδήλωσαν τὰ ζῷά των, ἐνώπιον τοῦ Εἰρηνοδικείου διὰ μιᾶς ἀγωγῆς.

§83ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ ἁπλῇ ὑπονοίᾳ;

§84ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Παραδέχεσθε ἐν τούτοις τὴν ὑπόνοιαν αὐτὴν μεταβαλλομένην σχεδὸν εἰς δικαστικὴν ἀπόφασιν διὰ τοῦ πρωτοκόλλου, ἐνῷ θεωρεῖτε περιττὴν τὴν ἀγωγὴν πρὸς ἐπιδίωξιν ἀξιώσεων. Μήπως δὲν δύνασθε νὰ ἐπιβάλητε καὶ μίαν χρηματικὴν ποινὴν ἐπὶ τέλους πρὸς ὄφελος τοῦ ἐνοικιαστοῦ, ἂν ἀποδειχθῇ, ὅτι ὁ κτηνοτρόφος δὲν ἐδήλωσεν ἀκριβῶς; Ὅλα τὰ μέσα δύνασθε ν’ ἐφαρμόσητε, ἀλλ’ ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ δὲν δύνασθε ν’ ἀφίνετε σύστημα, τὸ ὁποῖον δὲν εἶνε εἰμὴ πληγὴ τῶν ἐπαρχιῶν. Σημειώσατε δὲ ὅτι ὁ φορολογούμενος, ὁ ὁποῖος προβλέπει, ὅτι θὰ πληρώσῃ τὸν ἀπαριθμητὴν, δὲν θὰ πληρώσῃ τὸ Δημόσιον, διότι θὰ συμβαίνῃ οἱ δηλοῦντες νὰ πληρώνουν διπλᾶ. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι, χωρὶς νὰ βλάψωμεν τὸ Δημόσιον, δυνάμεθα νὰ δώσωμεν εἰς τοὺς φορολογουμένους αὐτὴν τὴν στοιχειώδη δικαιοσύνην, καὶ νὰ μὴ μεριμνήσωμεν μόνον ὑπὲρ τῆς τάξεως τῶν ἐνοικιαστῶν.

§85ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§86ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ δὲν βλέπω διάθεσιν πρὸς παραδοχὴν πλειοτέρων μέσων ἀσφαλείας τῶν φορολογουμένων, κρίνω ματαιοπονίαν νὰ ὑποβάλω πρότασιν.

§87ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀνέβαινον τὰς βαθμίδας τοῦ βήματος, ἵνα προβάλω αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ὁ κ. βουλευτὴς προβάλλει. Ὅτι συμβαίνουσι καταθλίψεις τῶν φορολογουμένων κατά τε τὴν πρώτην ἀπαρίθμησιν, τὴν γενομένην εἰς λογαριασμὸν τοῦ Δημοσίου, καὶ κατὰ τὴν δευτέραν, τὴν διὰ λογαριασμὸν τῶν ἐνοικιαστῶν, εἶνε ἀναντίῤῥητον, καὶ οἱ πλεῖστοι ἐξ ὑμῶν ἀντελήφθητε ἀδικημάτων τοιούτων, εἴτε ἰδίαις αἰσθήσεσιν, εἴτε ἐκ πληροφοριῶν ἀξιοπίστων, καὶ τὰ ἀδικήματα ταῦτα διεπράχθησαν εἴς τινα μέρη καὶ δι’ ἐγκληματικῶν πράξεων, καὶ οἱ φορολογούμενοι κτηνοτρόφοι ἔμειναν ἐγκαταλελειμμένοι εἰς τὴν διάκρισιν ἀδίκων ἀνθρώπων, οἵτινες οὐδενὸς φείδονται, εἰμὴ μόνον πῶς ν’ ἁρπάσωσι μέρος τῆς περιουσίας τοῦ ἄλλου. Ἡ κατάστασις αὕτη φυσικὸν ἦτο νὰ ἐξεγείρῃ τὴν ἀγανάκτησιν ὅλων, ὡς ἐκ τούτου δὲ προέβημεν εἰς τὰς προτάσεις, τὰς ὁποίας ἠκούσατε. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ἀσφαλέστερον θέλει εἶσθαι ν’ ἀναζητήσωμεν τὴν θεραπείαν τοῦ κακοῦ, καὶ νὰ προσπαθήσωμεν νὰ ἀνεύρωμεν σύστημα ἕτερον βεβαιώσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ζῴων, ἐὰν τοῦτο ἦτο πρόχειρον εἰς ἡμᾶς. Δυστυχῶς τὸ τοιοῦτον δὲν εἶνε πρόχειρον. Κατ’ ἔτος δ’ ἐμερίμνα ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία νὰ λάβῃ πλείους ἐγγυήσεις, ἵνα περιστείλῃ τὰ ἀδικήματα κατὰ τῶν κτηνοτρόφων, μὴ ζημιοῦσα καὶ τὸ δημόσιον ταμεῖον. Αἱ ἐγγυήσεις, αἱ ὁποῖαι προβάλλονται, εἶναι τρεῖς. Πρώτη ἡ τοῦ βουλευτοῦ ἐκ Μαντινείας διὰ τῆς τροπολογίας, ἣν ὑπέβαλε· δευτέρα ἡ ἐγγύησις τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς, τροπολογήσαντος τὴν τροπολογίαν τοῦ βουλευτοῦ ἐκ Μαντινείας· καὶ τρίτη ἡ τοῦ βουλευτοῦ ἐξ Εὐρυτανίας. Καὶ αἱ τρεῖς αὐταὶ ἕνα εἶχον σκοπὸν, πῶς νὰ καταστήσωσι δυσκολώτερον εἰς τοὺς ἔχοντας διάθεσιν ν’ ἀδικήσωσιν ἀπαριθμητὰς τὴν συντέλεσιν ἀδικήματος, καὶ δυσκολωτέραν τὴν σύνταξιν πλαστῶν πρωτοκόλλων. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν τριῶν τούτων ἐγγυήσεων, ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Τριχωνίας μετὰ τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐκ Μαντινείας ἐζήτησε καὶ ἑτέραν ἐγγύησιν, νὰ ἐγγραφῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διάταξις, δι’ ἧς νὰ ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς ἀδικουμένους φορολογουμένους νὰ προσβάλλωσι δι’ ἀνακοπῆς τὰ πρωτόκολλα, δι’ ὧν ἐβεβαιώθησαν ψευδῆ πράγματα ὡς ἀληθῆ. Ἀνεγνώρισαν ἐν πάσῃ περιπτώσει καὶ ἀνεξαρτήτως τῆς ἀξίας τοῦ ἀντικειμένου ἁρμόδιον τὸν εἰρηνοδίκην· ὅπως δὲ ἐπιδαψιλεύσωσιν εὐκολώτερον τὴν δικαιοσύνην, παρεδέχθησαν αἱ τοιαῦται ἀγωγαὶ νὰ γίνωνται ἐπὶ ἁπλοῦ χάρτου, καὶ τοιουτρόπως κατέστησαν τὴν δικαιοσύνην ὅσον οἷόν τε προσιτὴν εἰς τὸν φορολογούμενον, ἵν’ ἀμυνθῇ κατὰ τῶν ἀδίκων ἀξιώσεων τοῦ ἐνοικιαστοῦ. Πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν ὅλα αὐτὰ τὰ προτεινόμενα φάρμακα, διὰ νὰ ἴδωμεν ποῖον ἐξ αὐτῶν δυνάμεθα νὰ ἐφαρμόσωμεν, καὶ κατὰ τὴν ἐξέτασιν ταύτην ἀναγκάζομαι νὰ δώσω γνώμην. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ἡ ἐγγύησις, τὴν ὁποίαν ἐπρότεινεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανίας βουλευτὴς, δὲν θὰ ἦνε πραγματικῶς συντελεστική, δὲν θέλει δηλαδὴ ἐκπληρώσει τὸν σκοπὸν τὸν ἀξιέπαινον, ὅστις ὑπηγόρευσεν εἰς αὐτὸν τὴν πρότασιν ταύτην. Ἐν πρώτοις πιθανώτατον εἶνε νὰ συμβῇ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον παρετήρησεν ἀξιότιμός τις συνάδελφος, ἤτοι νὰ χρησιμεύσῃ εἰς χεῖρας τοῦ ἐνοικιαστοῦ τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον παρέχει νὰ ἐνάγῃ τοὺς φορολογουμένους ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ὡς μέσον νὰ ἐξαναγκάζωσι τοὺς κτηνοτρόφους νὰ πληρόνωσι διὰ ν’ ἀποφεύγωσι τὴν προσφυγὴν εἰς τὰ δικαστήρια. Δύναται νὰ συμβῇ καὶ ἄλλο ἄτοπον· οἱ φορολογούμενοι νὰ ἐνθαῤῥυνθῶσιν ἐπὶ τοσοῦτον ἐκ τῆς ἀνακηρύξεως, ὅτι τὰ συνταχθέντα πρωτόκολλα δὲν ἔχουσι πλήρη ἰσχὺν, καὶ ὅτι οὐδὲν κῦρος ὑπολείπεται, καὶ ὅτι δύναται νὰ κινηθῇ ἀγωγὴ ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, δύνανται δὲ νὰ ἐνθαῤῥυνθῶσιν ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε οὐχὶ μόνον οἱ ἔχοντες τὴν ἕξιν νὰ παραλίπωσι τὴν δήλωσιν τῶν ζῴων των νὰ πράττωσι τοῦτο, ἀλλὰ καὶ οἱ δηλώσαντες τὰ κτήνη των νὰ μὴ δηλώσωσι τοῦ λοιποῦ αὐτά. Ὁ ἐνοικιαστής, βλέπων ὅτι οὐδὲν ἄλλο μέσον ἔχει ὅπως ζητήσῃ τὸ δικαίωμά του ἢ τὴν προσφυγὴν εἰς τὰ δικαστήρια, βλέπων ὅτι θέλει ἀναγκασθῆ νὰ κινήσῃ ἀγωγὴν κατὰ πληθύος προσώπων, καὶ ὅτι ἤθελεν ἐπέλθει ζημία εἰς αὐτὸν ἕνεκα τῶν ἀναβολῶν καὶ ἄλλων ἐξόδων, ἐνδέχεται νὰ ὑπολάβῃ ὅτι δὲν εἶνε πλέον ἐνοικιαστὴς τῶν ἀδηλώτων ζῴων ἀλλὰ τοῦ δικαιώματος τῶν μὴ προσφυγόντων εἰς τὰ δικαστήρια, καὶ ἐντεῦθεν οὐδεὶς νὰ προσέρχηται εἰς τὴν δημοπρασίαν νὰ μισθώσῃ τὸ δικαίωμα τοῦτο. Τοῦτο δὲ βεβαίως θέλει φέρει μεγάλην ζημίαν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, διότι τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον εἰσπράττεται ἐκ τούτου, θέλει μειωθῆ ἐπαισθητῶς. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ ἐγγύησις, τὴν ὁποίαν διὰ τῆς προτάσεώς του ἐζήτησε νὰ παράσχῃ τοῖς κτηνοτρόφοις, δὲν εἶνε ἱκανὴ νὰ ἐξασφαλίσῃ οὔτε τοὺς κτηνοτρόφους οὔτε τὸ δημόσιον ταμεῖον. Δευτέρα γνώμη, τὴν ὁποίαν ἐπρότεινεν ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Μαντινείας, συμπληρουμένη μάλιστα διὰ τῆς γνώμης τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς, μοὶ φαίνεται, ὅτι θέλει καταστήσει ἀνέφικτον τὴν σύνταξιν τῶν πρωτοκόλλων· διότι ὅσον εἶνε δύσκολον νὰ ἀκολουθῶσι τὸν ἀπαριθμητήν, εἴτε εἰς λογαριασμὸν τοῦ δημοσίου ἐνεργοῦντα τὴν ἀπαρίθμησιν, εἴτε εἰς λογαριασμὸν τοῦ ἐνοικιαστοῦ ὅλα αὐτὰ τὰ πρόσωπα, τῶν ὁποίων ἐμνήσθησαν, τόσον ἤθελεν εἶσθαι ἀδύνατον νὰ ἔχωμεν εἰς τὸ μέλλον ἔγκυρα πρωτόκολλα, πρωτόκολλα, τὰ ὁποῖα νὰ ἔχωσι τοὺς ἐξωτερικοὺς τύπους τῶν πρωτοκόλλων, διὰ νὰ δύνανται νὰ ἐκτελεσθῶσι, διὰ νὰ ἀπαιτήσωμεν νὰ ὑπογράφωνται ὑπὸ ὅλων τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦσιν οἱ κύριοι νὰ ὑπογράψωσιν αὐτά. Μοὶ φαίνεται λοιπὸν ὅτι αἱ ἐγγυήσεις αὗται δὲν ἀποφέρουσι τὸ ἐπιδιωκώμενον ἀποτέλεσμα, καὶ ἴσως καταστήσωσι τὸ δημόσιον εἰς ἥττονα θέσιν, καὶ εἰς μείωσιν τῶν προσόδων, αἵτινες εἰσπράττονται ἐκ τῆς κτηνοτροφίας· ἴσως θέλουσι περιπλέξει τὸν φορολογούμενον περισσότερον, ἴσως θέλουσιν ἐπιβαρύνει τὴν θέσιν αὐτοῦ ἐν ᾗ περιπτώσει οἱ ἐνοικιασταὶ ἤθελον ποιεῖ χρῆσιν τοῦ δικαιώματός των ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, ἣν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ὑπέδειξεν ὡς πιθανήν. Διὰ τοῦτο εἰμὶ γνώμης ν’ ἀναβάλωμεν τὴν φροντίδα διὰ νὰ ἀνεύρωμεν τρόπον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ καταστήσωμεν δυσχερεστέραν τὴν σύνταξιν τῶν πλαστῶν πρωτοκόλλων, διότι προχείρως οὐδὲν μέσον δυνάμεθα ν’ ἀνεύρωμεν χωρὶς εἴτε νὰ χειροτερεύσωμεν τὴν θέσιν τοῦ φορολογουμένου εἴτε τὴν θέσιν τοῦ δημοσίου ταμείου. Εἶναι δὲ ἡ πρότασις αὕτη τῶν κ. κ. Κωνσταντοπούλου καὶ Τριγώνη μέσον, τὸ ὁποῖον μοὶ φαίνεται τὰ μάλιστα δυνάμενον νὰ συντελέσῃ· καὶ διὰ τοῦτο, μολονότι ἡ πρότασις αὕτη ἀνατρέπει τὴν ὑπὸ τῆς πολιτικῆς δικονομίας διαγραφεῖσαν διαδικασίαν, ἀνατρέπει καὶ τὴν διάταξιν τοῦ νόμου περὶ χαρτοσήμου, τοῦ νὰ κανονίσωμεν ὡς ἁρμόδια τὰ εἰρηνοδικεῖα, οὐδαμῶς διστάζω νὰ κηρυχθῶ ὑπὲρ αὐτῆς καὶ νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ παραδεχθῇ αὐτήν.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὴ ἐψηφίσθη.

§89ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω δύο λέξεις. Ἐὰν οἱ διοικητικοὶ ὑπάλληλοι καὶ οἱ Ἔφοροι ἐπεθύμουν νὰ προληφθῶσιν αἱ καταχρήσεις, ἠδύναντο νὰ ἐκλέξωσι πρόσωπα κατάλληλα πρὸς τοῦτο· ἀπόκειται δὲ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ δώσῃ διαταγὰς αὐστηρὰς, καὶ τότε πολλὰ πράγματα δύνανται νὰ προληφθῶσι.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιμένετε νὰ ψηφοφορηθοῦν αἱ προτάσεις;

§91ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐγὼ μετενόησα, διότι τὴν ἔγραψα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5 τοῦ νομοσχεδίου, ὅπερ γίνεται 7. Ἀναγινώσκεται δὲ τὸ 6, ὅπερ γίνεται 8).

§92ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ προβάλω ἀμέσως μετὰ τὸ ἄρθρον 8 νὰ τεθῇ τὸ ἑξῆς· (ἀναγινώσκει). Ἡ διάταξις, τὴν ὁποίαν ἐψηφίσαμεν πρὸ μικροῦ, πρέπει νὰ συναρμολογηθῇ μὲ τὴν διάταξιν τοῦ νόμου περὶ εἰσφορῶν, διὰ τῆς ὁποίας μετεβλήθησαν τὰ τῆς φορολογίας τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ ἰδίως τῶν ὑπαλλήλων καταστήματος. Διὰ νὰ συναρμολογηθῇ δ’ αὕτη, πρέπει νὰ συμπεριληφθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διάταξις ἰδία ἔχουσα οὕτω (τὴν ἀναγινώσκει). (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 8).

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα ἄρθρον 9 θὰ προστεθῇ τὸ ἀναγνωσθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, τὸ ὁποῖον καὶ ἐγὼ ἀναγινώσκω. (Τὸ ἀναγινώσκει). (Γίνεται δεκτὸν τὸ προστεθὲν ἄρθρον 9 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 10, ἤτοι τὸ 7 τοῦ νομοσχεδίου).

§94ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε....

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ ἔχει ὁ κ. Δημητρακάκης τροπολογίαν. (Ἀναγινώσκεται).

§96Δ. ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριοι, διὰ τῆς τροπολογίας μου θέλω νὰ ἐπανορθώσω ἓν λάθος. Παραδείγματος χάριν λέγομεν μέχρι 240 δραχμῶν ἐὰν ἦναι τὸ ἐνοίκιον, δὲν πληρόνει φόρον· ἐὰν δὲ ἦναι 245, τότε πληρόνει, καὶ δὲν πληρόνει διὰ τὰς 5 δραχμὰς, ἀλλὰ πληρόνει διὰ τὰς 245. Αὐτὸ εἶναι ἄδικον, καὶ πρέπει νὰ πληρόνῃ διὰ τὰς 5 μόνον δραχμὰς, διότι τὰς 240 τὰς χαρίζομεν. Διὰ τοῦτο λέγω, αἱ 300 δραχμαὶ ἐνοίκιον χαρίζονται, διότι αὐτὸ τὸ ποσὸν τοῦ ἐνοικίου ἀποφέρουν αἱ οἰκοδομαὶ εἰς τὰς χωρικὰς τάξεις, καὶ δὲν πρέπει νὰ πληρώσωσι φόρον οἰκοδομῶν· ἑπομένως ἡ ἔννοια τῆς τροπολογίας μου εἶναι, ἂν τὸ ἐνοίκιον ἀντὶ τῶν 300 δραχμῶν ἀναβαίνῃ εἰς 360, θὰ πληρωθῇ φόρος διὰ μόνας τὰς 60 δραχμάς. Ἐπειδὴ δὲ τὸ ἐνοίκιον εἶναι ἓν τῶν ἀσφαλεστέρων εἰσοδημάτων, διότι δὲν ἔχει ἄλλο νὰ κάμῃ ὁ ἰδιοκτήτης, παρὰ νὰ μεταβῇ τὴν πρώτην τοῦ μηνὸς νὰ λάβῃ τὸ ἐνοίκιον, χωρὶς νὰ ἐπηρεάζωσιν αὐτὸ καιρικαὶ μεταβολαὶ, ὅπως τὰ τῶν ποιμενικῶν καὶ ἀγροτικῶν εἰσοδημάτων, διὰ τοῦτο θεωρῶ, ὅτι ὁ φόρος πρέπει νὰ ἦναι ἀνώτερος. Ὁ κ. Καλλιγᾶς εἶπεν ἄλλοτε, ὅτι ἡ ὀρθὴ σκέψις περὶ φορολογίας ὑπαγορεύει 20% ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος, καὶ τὸ εἰσόδημα τῶν οἰκοδομῶν εἶναι κατ’ ἐμὲ καθαρὸν, ἑπομένως ὁ φόρος 12%, ὅν σημειῶ εἰς τὴν τροπολογίαν μου, δὲν εἶναι ὀγκώδης, ὅπως τὸν ἐθεώρησαν τινὲς καὶ ἐμειδίασαν, ὅταν τὸ ἤκουσαν (θόρυβος καὶ διάλογοι). Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους ὑποστηρίζω τὴν τροπολογίαν μου, καὶ φρονῶ, ὅτι εἶναι τακτικωτέρα καὶ δικαιοτέρα.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 1 ἄρθρον τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Δημητρακάκη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη. Τώρα ἔχομεν τὸ 2 ἄρθρον. (Ἀναγινώσκεται).

§98ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἐννοοῦμεν τί λέγει αὕτη ἡ τροπολογία.

§99ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Νὰ σᾶς ἐξηγήσω ἐγώ. Ἔχετε εἰς τὸν Πειραιᾶ μίαν οἰκίαν καὶ λαμβάνετε ἐνοίκιον 3,000 δραχμάς· ἔχετε καὶ μίαν ἄλλην εἰς Ἀθήνας καὶ λαμβάνετε καὶ ἐξ αὐτῆς 3,000 δραχμάς· ἔχετε δὲ καὶ μίαν ἄλλην οἰκίαν εἰς τὸ Λαύριον καὶ λαμβάνετε ἐξ αὐτῆς 3,000 δραχμάς. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον θὰ πληρώσετε ἀνὰ 5% εἰς ἅπαντας τοὺς Δήμους, ἐνῷ ἂν ἀθροίσωμεν τῶν τριῶν Δήμων τὸ εἰσόδημα, ἀναβαίνει εἰς τὸ ποσὸν τῶν 9,000 δραχμῶν, καὶ τότε θὰ πληρώσῃ πρὸς 8%. Καὶ τοῦτο εἶναι ὀρθὸν καὶ δίκαιον, διότι εἰσέρχονται συνάμα εἰς τὸ Ταμεῖον τοῦ αὐτοῦ ἰδιοκτήτου.

§100ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Διατί οὐχὶ εἰς ὅλον τὸ Κράτος;

§101ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Διότι δὲν εἶναι ἡ αὐτὴ Οἰκονομικὴ Ἀρχὴ, ἤτοι ὁ αὐτὸς Ἔφορος καὶ ὁ αὐτὸς Ταμίας. Ἔρχομαι εἰς τὴν ἐξήγησιν τῆς 2 δευτέρας τῆς τροπολογίας μου. Ἔχω ἰδικήν μου οἰκίαν, ἐξ ἧς λαμβάνω ἐνοίκιον δραχμὰς 4,000· ἐκληρονόμησε καὶ ἡ σύζυγός μου ἑτέραν οἰκίαν, ἐξ ἧς λαμβάνει 3,000· δὲν θὰ πληρώσω ἐπὶ τῶν 3,000, ἀλλ’ ἐπὶ τῶν 7,000, διότι εἶναι μία οἰκογένεια καὶ γίνεται ἓν ἔξοδον. Τὸ ἀντελήφθητε, κύριε Ράλλη;

§102ΡΑΛΛΗΣ. Μάλιστα· παρουσιάζεις πνεῦμα ἀθροιστικόν.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 2 ἄρθρον, ὅπως ἀνεγνώσθη μετὰ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Δημητρακάκη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη. Ἄρθρον 3. (Ἀναγινώσκεται).

§104ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Αὐτὸ εἶνε σπουδαιότατον, διότι πρόκειται περὶ τῶν χωρικῶν.

§105ΡΑΛΛΗΣ. Ἀναγνώσατέ το.

§106ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ (ἀναγινώσκει). «Εἰς πάντα κατοικοῦντα εἰς ἰδιόκτητόν του οἰκίαν χαρίζεται φόρος 5%, ἐπὶ 300 δραχμῶν ἐνοικίου ὑπολογιζομένου». Καὶ οὕτω ἀπαλλάσσομεν τοὺς χωρικοὺς ἀπὸ πληρωμὴν φόρου οἰκοδομῶν.»

§107ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ διάταξις αὕτη δὲν εἶνε ὁμοία μὲ τὴν διάταξιν, ἥτις εἰσήχθη διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1863; Κατ’ αὐτὴν δὲν ὑποβάλλονται εἰς φόρον σὺν ἄλλοις καὶ αἱ οἰκοδομαὶ αἱ μὴ ἐνοικιαζόμεναι, τῶν ὁποίων ἡ ἐτησία πρόσοδος εἶνε δραχμαὶ 240, ὥστε αὐξάνετε τὴν μονάδα ἀπὸ 240 εἰς 300;

§108ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Μάλιστα· ἔχω καὶ ἓν ἄλλο. Ἐὰν π. χ. δεχθῶμεν τὴν μονάδα 240, ἂν ἐκτιμηθῇ τὸ ἐνοίκιον εἰς δραχμὰς 250, νὰ μὴ δίδῃ φόρον παρὰ διὰ μόνας τὰς δραχμὰς 10.

§109ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶνε ὀρθόν. Νομίζω, ὅτι ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου τοῦ ἰσχύοντος δὲν εἶνε νὰ ἀπαλλάξῃ πάντα ὅταν πληρόνεται ἐνοίκιον 240 ἢ 300 δραχμῶν, ἀλλὰ νὰ ἀπαλλάξῃ τοὺς ἀγρότας, διότι ὑπελόγισεν, ὅτι ὁ μέγιστος ὅρος τῶν ἐνοικίων τῶν ἀγροτικῶν οἰκιῶν εἶνε δραχμαὶ 240· κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Δημητρακάκη, εἰς πάντα κατοικοῦντα εἰς ἰδιόκτητον οἰκίαν χαρίζονται δραχμαὶ 300.

§110Α. ΟΙΚΟΝΟΜΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ πρότασις ἔχει μίαν ἔποψιν ἀξίαν νὰ προσελκύσῃ τὴν προσοχὴν τοῦ Κοινοβουλίου, καὶ διὰ τοῦτο λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ἀναπτύξω τὴν ἔποψιν αὐτήν. Δὲν εἶνε πρότασις, τὴν ὁποίαν προχείρως δύναταί τις νὰ ἀποῤῥίψῃ. Ἂν θελήσωμεν νὰ ἐρωτήσωμεν τὴν πεῖραν τῶν ἄλλων Ἐθνῶν, παρατηροῦμεν, ὅτι ἐν Γαλλίᾳ, ἐν Ἰταλίᾳ, πρόσοδοι οἰκιῶν μικρότεραι τῶν 1000 δραχμῶν δὲν φορολογοῦνται. Καὶ ἡ ἐνώπιον ὑμῶν ὑποβληθεῖσα πρότασις εἰς σχετικόν τι ἀποβλέπει, δηλαδὴ ὅτι τὰ μικρότερα τῶν 300 δραχμῶν εἰσοδήματα οἰκιῶν πρέπει νὰ μένωσιν ἀφορολόγητα. Ὁ ἔντιμος βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι πρέπει νὰ χαρίζηται ὁ φόρος. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶνε ἀκριβές. Τὰ Κοινοβούλια δὲν χαρίζουν φόρους, ἁπλῶς δὲν φορολογοῦν. Λοιπὸν ἐὰν ἐπιτρέπῃ ὁ εἰσηγητὴς τῆς τροπολογίας, δύναται αὕτη νὰ διατυπωθῇ ἐπὶ τῆς βάσεως ἀκριβῶς αὐτῆς, ὅτι πρόσοδος οἰκιῶν ἐτησία μέχρι δραχμῶν 300 δὲν φορολογεῖται, ἀρχίζει δὲ ἡ φορολογικὴ κλῖμαξ ἀπὸ τοῦ ποσοῦ τούτου καὶ ἄνω. Μετὰ τὴν ἀνάπτυξιν ταύτην νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ δύναται νὰ διατυπώσῃ τὸ ἐδάφιον τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρου εἰς τὴν περίπτωσιν ὅταν ἡ ἐτησία πρόσοδος ἀνέρχεται ἀπὸ δραχμῶν 300 μέχρι 1000. Καὶ διατί εἶνε ἀνάγκη νὰ γραφῇ τοῦτο ἀκριβῶς ἐν τῷ νόμῳ; διότι, ἐὰν δὲν γραφῇ, θέλει κατασταθῇ ἀμφισβητούμενον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον διαγινώσκω τὴν στιγμὴν ταύτην εἰς τὸ πνεῦμα τῆς Βουλῆς· θέλουσι θεωρηθῆ δηλαδὴ καὶ αἱ μικραὶ οἰκίαι τοῦ πένητος λαοῦ ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι μόλις παρέχουσιν εἰσόδημα δραχμῶν 300, ὅτι καὶ αὐταὶ ἀκόμη πρέπει νὰ φορολογηθοῦν. Ἀνάγκη λοιπὸν ῥητῶς νὰ γραφῇ ἐν τῷ συζητουμένῳ νῦν ἄρθρῳ, ὅτι ἐννοοῦμεν νὰ μείνωσιν αἱ οἰκίαι αὗται ἐντελῶς ἀφορολόγητοι.

§111ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἐννοῶ, ὅτι ἂν εἶνε μόνον 300 δραχμῶν ἡ πρόσοδος νὰ μὴ φορολογῆται· ἐννοῶ, ὅτι ἂν εἶνε καὶ χιλίων δραχμῶν πρόσοδος νὰ φορολογηθοῦν μόνον αἱ 700, διὰ πάντα ἰδιοκτήτην, νὰ ἀφίνωνται ἀφορολόγητοι 300 δραχμαί.

§112ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ διὰ τοὺς πλουσίους;

§113ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Διὰ τοῦτο ἀνεβίβασα τὴν κλίμακα τοῦ φόρου διὰ τὰ μεγάλα ἐνοίκια.

§114ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τότε πρέπει νὰ ἔχητε προοδευτικὴν κλίμακα καὶ διὰ νὰ ἀπαλλάττετε, ὄχι μόνον καὶ διὰ νὰ φορολογῆτε.

§115ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ, κύριε Δεληγεώργη, ἀφ’ ὅτου ἔγεινα βουλευτὴς ἀπὸ τοῦ 1868, ἔχω αἰωνίως τὸν πόλεμον, ὅτι ὁ φόρος τῶν οἰκοδομῶν διὰ τὰς μεγάλας οἰκοδομὰς εἶνε μικρός, καὶ ὅτι πρέπει νὰ αὐξηθῇ, ἐπίσης κατέκρινα πάντοτε τὸ ἀφορολόγητον τῶν κεφαλαίων. Ὅλα τὰ πρακτικὰ μαρτυροῦσιν, ὅτι τοῦτο τὸ ἀντικείμενον συνεζήτουν, διότι ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι τὰ δύο αὐτὰ εἰσοδήματα εἶνε τὰ πλέον ἀσφαλῆ καὶ σταθερὰ ἐν Ἑλλάδι· καὶ διὰ τοῦτο, ὡς εἶπον ἀνωτέρω, ὁ κύριος Καλλιγᾶς εἶπε μίαν ἡμέραν, ὅτι ἀπὸ τὰ καθαρὰ εἰσοδήματα πρέπει νὰ λαμβάνωμεν 20%.

§116ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Διὰ τὰ κεφάλαια καὶ τὰς οἰκίας δὲν ὁμιλεῖτε ἐκ πείρας βεβαίως.

§117ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ εἶχα τὴν εὐχαρίστησιν ὅ,τι μοὶ ἀφῆκεν ὁ πατήρ μου νὰ τὸ τελειώσω, καὶ νὰ λείψω ἀπὸ τὰς μερίμνας, αἵτινες ἄλλους ἀπασχολοῦν τὰ κεφάλαια. Προσέξατε ὅμως, κύριε Καραπάνε, μήπως πάθωμεν ὅ,τι ἔπαθον τὰ δύω ζῷα τοῦ μύθου τοῦ Αἰσώπου, κατὰ τὸν ὁποῖον τὸ ὑπερόγκως φορτωμένον παρεκάλεσε τὸ μὴ φορτωμένον χάριν τοὐλάχιστον εὐσπλαγχνίας νὰ συμμερισθῇ ὀλίγον ἐκ τοῦ βάρους του, καὶ τὸ ἐλαφρῶς φορτωμένον ἐκάγχασεν εἰς τὴν πρότασιν αὐτήν· ἀλλ’ ὅταν ἀπὸ τὸ βάρος ἐψόφησε τὸ φορτωμένον, ὁ ἀγωγιάτης ἐφόρτωσεν ὅλον τὸ βάρος εἰς τὸ ἓν ζῷον (ἱλαρότης). Θὰ ἔλθῃ μία ἡμέρα, καθ’ ἣν ὅλα τὰ βάρη θὰ τὰ πληρώσουν οἱ κεφαλαιοῦχοι, καὶ πιστεύω ὅτι ἔφθασεν ἡ στιγμὴ αὕτη.

§118ΜΑΡΓΕΛΛΟΣ. Κατὰ τὴν ἀρχὴν, κύριοι, ἥτις ἀναγράφεται ἐν τῷ Συντάγματι, καθιεροῦται ἡ ἀναλογικὴ φορολογία. Ἂν ὅμως πρέπει νὰ κάμετε ἐξαίρεσιν ὁδηγούμενοι ἀπὸ τὸ πνεῦμα τὸ ἐπικρατοῦν ἐν Εὐρώπῃ, ὅπερ τὰς μικρὰς περιουσίας, τὰς φερούσας ὀλιγώτερον εἰσόδημα, ἠθέλησε νὰ μὴ φορολογῇ διὰ νὰ ἀναπτύξουν τὸν πλοῦτον, ἠθέλησαν δὲ νὰ φορολογήσουν τοὺς πλουσίους, καθόσον αἱ θυσίαι πρέπει νὰ ὦσιν αἰσθηταὶ εἰς ὅλους ἐν ἴσῃ μοίρᾳ, νομίζω τότε ὅτι μία οἰκία, ἡ ὁποία δίδει εἰσόδημα 300 δραχμῶν, δὲν πρέπει νὰ φορολογῆται· μία οἰκία ὅμως, ἡ ὁποία ἔχει εἰσόδημα χιλίων δραχμῶν, νὰ φορολογῆται ὁλόκληρον τὸ εἰσόδημά της.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ πρότασις τοῦ κ. Δημητρακάκη.

§120ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρὶν ἢ ζητήσητε τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, παρακαλῶ δύω λέξεις. Ὁ νόμος περὶ φόρου ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν εἶναι νόμος πάγιος, ἐφέτος δὲ διὰ τοῦ ἐπετείου φορολογικοῦ νόμου μετεβάλομεν τοὺς ὅρους τοὺς φορολογικούς, τοὺς ὁποίους ὁ πάγιος νόμος τοῦ 1863 ἀνέγραψεν. Ἐπειδὴ δὲ μεταξὺ τῶν παγίων διατάξεων ἦτο καὶ ἡ ἀπαλλαγὴ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν ἐκείνων, αἵτινες ἀποφέρουσιν ἐνοίκιον μέχρι δραχμῶν 240, ὑπέλαβον, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη ἡ παγία δὲν καταργεῖται διὰ τῆς μεταβολῆς τῶν φορολογικῶν ὅρων, τοὺς ὁποίους τὸ νομοσχέδιον τοῦ ἐπετείου φόρου προέβαλεν. Ἂν ὑπάρχῃ περὶ τούτου δισταγμός, οὐδαμῶς δυσκολεύομαι νὰ ἀναγράψω ἐν τῷ νομοσχεδίῳ εἰς τὴν § βʹ τοῦ ἄρθρου 10 «5% ὅταν ἡ ἐτησία πρόσοδος αὐτῶν ἀνέρχηται εἰς 240 ἢ καὶ 300.». Ἀλλὰ τὴν τροπολογίαν, ὅπως ὁ κ. Δημητρακάκης τὴν ὑποβάλλει, δὲν δύναμαι νὰ συστήσω εἰς τὴν Βουλὴν, διότι ἐξ ἄλλου σκοποῦ ἐκήρυξεν ὁ Νομοθέτης ἀπαλλακτέας τοῦ φόρου τὰς οἰκοδομὰς, αἵτινες παρέχουσιν ἐνοίκιον μέχρι 240 δραχμῶν, ἐξ ἄλλου δὲ σκοποῦ ὁ κ. Δημητρακάκης ἐπρόβαλε νὰ χαρίζηται ὁ φόρος μέχρι τῶν 300 δραχμῶν. Ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου αὐτοῦ συνηρμολογεῖτο μὲ ἄλλον νόμον, ὁ ὁποῖος παρεχώρει ἓν στρέμμα γῆς εἰς τοὺς γεωργοὺς δωρεὰν, ἵνα οἰκοδομήσωσι, καὶ εἶπε τὰς οἰκίας τῶν αὐτὰς νὰ μὴ τὰς φορολογήσωμεν, καὶ ἐπειδὴ ὑπέλαβον, ὅτι ἡ καλλιτέρα οἰκία ἀγροτικὴ δὲν δύναται νὰ δώσῃ πλέον τῶν 240 δραχμῶν ἐτησίως, ἀπήλλαξε τὰς οἰκίας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι δὲν φέρουσι πλέον τῶν 240 δραχμῶν ἐτησίαν πρόσοδον. Ἀλλ’ ὁ σκοπὸς τοῦ κ. Δημητρακάκη εἶναι ἄλλος· θέλει νὰ ἀνευρεθῇ ἀναλογία τις, ἵνα καταστήσῃ τὴν αὔξησιν ἐπιεικεστέραν, καὶ ἑπομένως χαρίζει εἰς πάντα τὸν φόρον ἐπὶ ἐνοικίου 300 δραχμῶν, καὶ ἑπομένως ἂν ἐγὼ ἤμην ὑπέρπλουτος ἄνθρωπος καὶ κατῴκουν ἀνάκτορα, τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ δώσουν 50 χιλιάδας κατ’ ἔτος, ἐγὼ ἤθελον φορολογηθῇ κατὰ 49,700 δραχμάς. Διὰ τοῦτο δὲν δύναμαι νὰ συνηγορήσω ὑπὲρ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Δημητρακάκη. Ἄν δὲ παραδεχθῆτε ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο μεταβάλλει τὴν διάταξιν, τὴν ἐγγραφεῖσαν εἰς τὴν διάταξιν τοῦ νόμου τοῦ 1863, πρέπει νὰ ἀναγράψετε καὶ τὴν ἐξαίρεσιν τοῦ νόμου τοῦ 1863. Ὁ νόμος τοῦ 1863 ἐκήρυξεν ἀπαλλακτέας τοῦ φόρου τὰς οἰκοδομὰς, τῶν ὁποίων τὸ ἐνοίκιον δὲν ὑπερβαίνει τὰς 240, ἀλλὰ δὲν ἐξήρεσε τὰ καταστήματα καὶ ἐργαστήρια. Λοιπὸν πρέπει νὰ διατηρήσωμεν τὴν ἐξαίρεσιν ταύτην. Ἀντὶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ μεταβάλωμεν τὸ κείμενον τοῦ ἄρθρου, προσθέτομεν δεύτερον ἐδάφιον, τὸ ὁποῖον εἶναι σχεδὸν ὅμοιον μὲ τὴν διάταξιν, τὴν ἀναγραφεῖσαν ἐν τῷ νόμῳ τοῦ 1863. Τὸ κείμενον τοῦ ἄρθρου λέγει (ἀναγινώσκει): Δευτέρα παράγραφος: «Αἱ οἰκοδομαὶ, αἱ μὴ ἐνοικιαζόμεναι, τῶν ὁποίων ἡ πρόσοδος εἶναι ἐλάσσων τῶν δραχμῶν 300, δὲν ὑποβάλλονται εἰς φορολογίαν».

§121ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἠμπορεῖ ἐγὼ νὰ ἔχω δύο ἢ τρεῖς οἰκίας, μίαν θερινὴν μικρὰν, τὴν ὁποίαν δὲν κατοικῶ πάντοτε, πληρώνει αὐτή;

§122ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καὶ αὐτὴ δὲν πληρώνει.

§123ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Καὶ αὐτή· αἱ κατοικούμεναι.

§124ΡΑΛΛΗΣ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ μία ἔτι κλῖμαξ, διότι ἀπὸ εἰσοδήματος 3 χιλιάδων μέχρι 8 χιλιάδων ἐπιβάλλεται φόρος 7%. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ἐν τῷ μέσῳ μία βαθμὶς ἀπὸ 3 ἕως 6, καὶ ἀπὸ 6 ἕως 8. Αἱ βαθμίδες μιᾶς κλίμακος πρέπει νὰ ὦσιν ἴσαι.

§125ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἁπλούστατα εἰμπορεῖ νὰ διατυπωθῇ ἡ ἰδέα αὕτη ὡς ἑξῆς. «Ὁ κατὰ τὸν πάγιον νόμον φόρος τῶν οἰκοδομῶν ὁρίζεται ὡς ἑξῆς·» ἑπομένως ἐξαιρεῖται φόρος τῶν 240 δραχμῶν ἐν ταῖς περιπτώσεσι, τὰς ὁποίας προβλέπει ὁ πάγιος νόμος, καὶ δὲν ἐξερχόμεθα τοιουτοτρόπως ἐκ τοῦ κειμένου, τὸ ὁποῖον χρησιμεύει ὡς βάσις εἰς τὸν νόμον τοῦτον.

§126ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ παγίου νόμου, μάλιστα.

§127Α. ΟΙΚΟΝΟΜΟΣ. Αὐτὴ ἡ προσθήκη, τὴν ὁποίαν ὁ ἔντιμος Βουλευτὴς Μεσολογγίου προβάλλει ὡς λύουσαν τὸ προκείμενον ζήτημα, δυστυχῶς εἶναι ἀτελής· διότι, ὅταν εἴπῃ τις ὅτι ὁ κατὰ τὸν πάγιον νόμος φόρος ὁρίζεται εἰς 5 δραχμὰς διὰ τὰς οἰκίας, τῶν ὁποίων ἡ πρόσοδος εἶναι μέχρι δραχμῶν 1000, περιλαμβάνει κατὰ λογικὴν ἀνάγκην ἀπὸ τῆς μιᾶς δραχμῆς μέχρι τῆς χιλιοστῆς. Πρέπει λοιπὸν ῥητῶς νὰ ἐκφρασθῇ ὁ νομοθέτης ὅτι δὲν ἐννοεῖ νὰ φορολογήσῃ τὰς μικρὰς οἰκίας τοῦ ἡμεροβίου λαοῦ. Ἐκεῖνο δὲ τὸ ὁποῖον ἐπρόσθεσεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὅτι ἐννοεῖ μόνον τοὺς κατοικοῦντας ἐν ταῖς πενιχραῖς αὐτῶν οἰκίαις, ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ τροποποιήσῃ κατὰ τὴν ἔννοιαν ταύτην τόν ἀρχικὸν στοχασμόν της, ἂς εὑρεθῇ τρόπος ἐκφράσεως· ἡ Ἑλληνικὴ γλῶσσα εἶναι ἱκανῶς ἐλαστική. Ἀλλὰ νὰ ἀφήσωμεν τὴν κρίσιμον νομοθετικὴν στιγμὴν νὰ παρέλθῃ, ἐνῷ ἡ ἰδέα τοῦ ἀφορολογήτου τῶν μικρῶν οἰκιῶν τοῦ ἐργατικοῦ λαοῦ, καθὼς βλέπω σήμερον, ἱκανῶς ἐζωογονήθη, νὰ ἀφήσωμεν τὸ ἀόριστον εἰς φορολογικὸν νόμον, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ ᾖναι ἐπιτακτικὸς καὶ καθαρὸς, τοῦτο δὲν τὸ ἐπιδοκιμάζω.

§128ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§129ΟΙΚΟΝΟΜΟΣ. Ὁ ἔντιμος συνάδελφός μου ἐξ Ἀττικῆς δὲν ἐπρόσεξε φαίνεται εἰς τοὺς λόγους μου. Κυρίως ἐπρότεινα νὰ μὴ φορολογῶνται αἱ μικραὶ οἰκίαι πᾶσαι. Ἡ ἰδέα ὅμως αὕτη δὲν ἠδυνήθη νὰ κατισχύσῃ, περιωρίσθη δὲ ἡ συζήτησις εἰς τὰς κατοικουμένας μόνον οἰκίας. Ἐὰν ἡ Βουλή, ἐπανερχομένη εἰς τὰς πρώτας, τὰς ἐνδομύχους σκέψεις της, θέλει νὰ ἀπαλλάξῃ ἤδη ἀπὸ τὴν φορολογίαν ὅλας τὰς μικρὰς οἰκίας τοῦ πενομένου λαοῦ, εἶμαι ὁ πρῶτος, ὅστις θὰ ὑπογράψω.

§130ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§131ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἠθέλομεν τῷ ὄντι ἐκπληρώσει ἔργον ἄξιον παντὸς ἐπαίνου, ἐὰν εὑρίσκομεν τὴν τάξιν τῶν ἀπόρων φορολογουμένην ὑποτεταγμένην εἰς πληρωμὴν φόρου ἐπὶ τοῦ ἐνοικίου, δεομένην δὲ τῆς προστασίας καὶ τῆς προθύμου συνδρομῆς τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Δυστυχῶς δι’ ἡμᾶς, οἱ ὁποῖοι θέλομεν νὰ δεικνυώμεθα μεριμνῶντες περὶ τοῦ λαοῦ, εὐτυχῶς ὅμως διὰ τὴν χώραν, ἡ πρόνοια αὕτη ἐλήφθη πρὸ ἀπείρων χρόνων, καὶ μόλις τὸ Συνταγματικὸν πολίτευμα ἐγκατεστάθη, ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ἐπρονόησε περὶ τῆς τάξεως ταύτης τῶν φορολογουμένων. Καὶ εἰς ἐκείνους μὲν, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον οἰκίας, παρεχώρησεν ἐθνικὴν γῆν διὰ νὰ οἰκοδομήσωσιν, ἐκείνους δὲ, οἱ ὁποῖοι εἶχον οἰκίας, ἐκήρυξεν ἀπηλλαγμένους φόρου οἰκοδομῶν. Ἑπομένως τώρα δὲν πρόκειται νὰ σώσωμεν τὸν φορολογούμενον λαὸν, καὶ νὰ μὴ ποιώμεθα χρῆσιν τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ, διὰ νὰ συγκινῶμεν ἀλλήλους. Τώρα πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν διάταξιν ὑπάρχουσαν ἐν τῇ νομοθεσίᾳ, ἐπειδὴ ἐγεννήθη διχογνωμία, ὅτι τὰς διατάξεις ταύτας κατήργησε τὸ νομοσχέδιον, ἐνῷ ἡμεῖς οἱ συντάξαντες τὸ νομοσχέδιον οὐδέποτε ἐπροτιθέμεθα νὰ καταργήσωμεν διάταξιν. Ἔδωκε δὲ ἀφορμὴν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Λακεδαίμονος, ὁ ὁποῖος ἀπὸ ἄλλον σκοπὸν ἠθέλησε νὰ ῥυθμίσῃ ἄλλως πως τὰ πράγματα, ἐνῷ ὁ σκοπὸς, τὸν ὁποῖον ἡμεῖς ἔχομεν εἶναι νὰ μὴ χειροτερεύσωμεν τὰς φορολογικὰς διατάξεις, τὰς ἀφορώσας τὴν ἐνοίκησιν τῆς τάξεως ἐκείνης τῶν ἀπόρων φορολογουμένων. Κατὰ τὸ 1863, ὅτε ὁ νόμος συνετάχθη, ὑπελογίσθη, ὅτι τὸ ἀνώτερον ἐνοίκιον, τὸ ὁποῖον εἰς τὰς κώμας καὶ εἰς τὰ χωρία ἠδύνατό τις νὰ πληρώσῃ, ἢ ἵνα εἴπω κάλλιον, ἡ ἀνωτέρα πρόσοδος, ἡ ὁποία δύναται νὰ ὑπολογισθῇ ἐξ αὐτῶν τῶν οἰκιῶν, δὲν ὑπερέβαινε τὰς δρ. 240 Λοιπὸν ὁ νόμος ἐκήρυξε μὴ ὑπαγομένας εἰς τὸν φόρον αὐτὸν τὰς οἰκίας, τὰς μὴ ἐνοικιαζομένας, τῶν ὁποίων ἡ πρόσοδος εἶνε ἐλάσσων τῶν 240 δραχμῶν. Ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου προέβαλεν, ὅτι ἐπιτυγχάνομεν τοῦ σκοποῦ τούτου, ἐὰν προσετίθεμεν εἰς τὸ κείμενον τοῦ νομοσχεδίου, εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ ἄρθρου τὸ «κατὰ τὸν πάγιον νόμον», δηλαδὴ ἐὰν ἐγράφομεν «ὁ κατὰ τὸν πάγιον νόμον φόρος τῶν οἰκοδομῶν προσδιορίζεται», ἡ γνώμη αὕτη, ἂν δὲν ἤθελεν ἑρμηνευθῆ ὡς σκοποῦσα τὴν διατήρησιν ἐν ἰσχύϊ τῆς διατάξεως τοῦ νόμου τοῦ 1863, ἐγὼ ἀποδέχομαι αὐτήν. Ἐὰν ὅμως ὑπάρχῃ δισταγμὸς, ὅτι ἡ προσθήκη τῆς φράσεως δὲν διασώζει τὴν ἰσχὺν τῆς διατάξεως τοῦ νόμου τοῦ 1863, ὅτι μετὰ τὸν προσδιορισμὸν νέων φορολογικῶν ὅρων ἀναιρεῖ ὅλως τὰς περὶ τούτου διατάξεις τοῦ νόμου τοῦ 1863, τότε εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀποδεχθῶμεν μίαν προσθήκην εἰς τὸ ἄρθρον.

§132ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Τίποτε νὰ μὴ τεθῇ.

§133ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ δυσχέρεια.

§134ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Νὰ τεθῇ «κατὰ τοὺς ὅρους τοῦ παγίου νόμου».

§135ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ ἐνόμισα, ὅτι δὲν ὑπάρχει δισταγμὸς, ἀλλ’ ἀφοῦ πρέπει νὰ διασαφισθῇ τοῦτο, δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν.

§136ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὁ πάγιος νόμος ἔχει ἀπείρους διατάξεις, ὥστε δύναται νὰ ἐννοηθῇ, ὅτι παραπέμπομεν εἰς ὅλας τὰς διατάξεις αὐτοῦ.

§137ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν νομίζωμεν, ὅτι ἡ προσθήκη «κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ παγίου νόμου» ἀρκεῖ νὰ διασώσῃ τὴν ἰσχὺν τῆς διατάξεως ἐκείνης, ἐγὼ ἀποδέχομαι τὴν προσθήκην.

§138ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τίνες οἰκοδομαὶ φορολογοῦνται, καὶ τίνες ἀπαλλάσσονται τοῦ φόρου, καὶ πῶς ἐξευρίσκεται τὸ ἐνοίκιον αὐτῶν, πάντα ταῦτα ἐκανόνισεν ὁ πάγιος νόμος, ὁ δὲ ἐπέτειος νόμος οὐδὲν ἄλλο πράττει, εἰμὴ νὰ προσδιορίζῃ τὸν φορολογικὸν ὅρον, καθ’ ὃν θέλουν φορολογηθῆ αἱ ὑποκείμεναι εἰς φόρον οἰκοδομαί. Οἱ κατὰ τὰ παρελθόντα ἔτη ψηφιζόμενοι νόμοι διελάμβανον, ὅτι αἱ οἰκοδομαὶ πληρώνουν 5%, οὐδέποτε δὲ ἐγεννήθη ἀμφισβήτησις, ὅτι εἰς τὸν φόρον τοῦ 5% θέλουν ὑποβληθῆ καὶ αἱ οἰκοδομαὶ, τὰς ὁποίας ὁ πάγιος νόμος ἐξαιρεῖ. Ἀφοῦ σήμερον ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ μεταβάλῃ τὸν ὅρον τοῦ 5% καὶ νὰ τὸν κανονίσῃ ἄλλως πως, ὁ ὅρος οὗτος θέλει ἐφαρμοσθῆ βεβαίως εἰς τὰς οἰκοδομὰς, αἵτινες ὑπόκεινται εἰς φόρον κατὰ τὸν πάγιον νόμον. Ἑπομένως ἐὰν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐννοῇ ν’ ἀπαλλάξῃ τῆς φορολογίας τὰς οἰκοδομὰς, αἵτινες κατοικοῦνται ἀπὸ τοὺς ἰδιοκτήτας καὶ δὲν ἀποφέρουν ἐνοίκιον ἀνώτερον τῶν 240 δραχμῶν, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ γείνῃ οὐδεμία διασάφησις, οὔτε προσθήκη· ἐὰν ὅμως θέλῃ νὰ ἀναβιβάσῃ τὸ ἐνοίκιον τῶν ἐξαιρετέων οἰκοδομῶν εἰς 300 δραχ. καὶ νὰ μεταβάλῃ οὕτω τὰς σχετικὰς διατάξεις τοῦ παγίου νόμου, τότε εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρον θὰ προστεθῇ παράγραφος, ἡ ὁποία θὰ διαλαμβάνῃ: «Ἡ κατὰ τὸ ἄρθρον δεῖνα τοῦ παγίου νόμου ἀπαλλαγὴ ἐπεκτείνεται ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν, τῶν ὁποίων τὸ ἐτήσιον ἐνοίκιον ἀναβαίνει εἰς 300 δραχμάς.»

§139ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Οἱ συντάξαντες τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου ἐσκέφθησαν, ὅπως σκέπτεσθε ὑμεῖς. Δὲν εἴχομεν σκοπὸν νὰ μεταβάλωμεν τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου τοῦ νόμου τοῦ 1863, καὶ δὲν εἴχομεν σκοπὸν νὰ αὐξήσωμεν τὸν ὅρον τῆς προσόδου τῶν μὴ ὑποκειμένων εἰς φόρον οἰκοδομῶν.

§140ΠΟΛΛΟΙ. Ἔχει καλῶς λοιπὸν τὸ ἄρθρον.

§141ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρετήρησα ἓν πρᾶγμα, ὅτι μερικοὶ ἀπὸ τοὺς συναδέλφους ἐδῶ ἐζήλευσαν τὴν δόξαν...

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ γείνῃ καμμία μεταβολὴ εἰς τὸ ἄρθρον, κύριε Πρωθυπουργέ;

§143ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι, τὸ ἄρθρον, ὅπως ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τώρα θέλει ἡ Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ ἀπόψε τὸ σύνολον;

§145ΠΟΛΛΟΙ. Βεβαίως.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως κατηρτίσθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται δεκτὰ εἰς τρίτην συζήτησιν τὰ ἑξῆς νομοσχέδια· αʹ) Τὸ περὶ χορηγήσεως ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως δραχμῶν 1,299,180· βʹ) Τὸ περὶ ἀτελείας σιδηρῶν σωλήνων τῶν ὑδραγωγείων Ναυπλίου καὶ Ναυπακτίας).

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ περὶ κυρώσεως νομισματικῶν συμβάσεων.

§148ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον ἡ δευτέρα ἀνάγνωσις τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά· ἀναβάλλεται. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῶν ὑπὸ ἐμμίσθων δικαστικῶν κλητήρων γινομένων ἐπιδόσεων. Ἄρθρον μοναδικόν. Τὸ «ἄνευ ἀπολαυῆς δικαιώματος» τὸ διωρθώσαμεν «ἄνευ ἀποζημιώσεως.» (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν). (Ἐπίσης γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως εἰς τρίτην συζήτησιν τὰ ἑξῆς νομοσχέδια· ά) Τὸ περὶ χορηγίας ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως 100,000 δραχμῶν. βʹ) Τὸ περὶ τῆς δυνάμεως τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ διὰ τὸ ἔτος 1886. γʹ) Τὸ περὶ ἀκυρώσεως ἐγκεκριμένης καὶ χορηγίας νέας πιστώσεως δραχμῶν 114,029.)

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ παρατάσεως τῆς ἐκλογῆς τῶν Ἐπαρχιακῶν Συμβουλίων. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου τὸ 1 καὶ 2 ἄρθρον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.) (Ἀναγινώσκεται τὸ 3 ἄρθρον).

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Κωνσταντόπουλος ἔχει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ 3 ἄρθρου, τὴν ὁποίαν παρακαλῶ νὰ ἀναγνώσω καὶ νὰ ἀναπτύξῃ, ἐὰν θέλῃ. (Ἀναγινώσκεται).

§152ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς ἄρθρον 3 τοῦ νομοσχεδίου προτείνω νὰ χορηγηθῇ ἐκτάκτως εἰς τοὺς Νομάρχας νὰ καταρτίσωσι τοὺς ἐτησίους καταλόγους τῶν ἐνόρκων, πρὶν ἢ συνταχθῶσιν οἱ γενικοὶ κατάλογοι τῶν ἐχόντων τὰ προσόντα τῶν ἐνόρκων πολιτῶν. Καὶ ἰδοὺ οἱ λόγοι, ἐξ ὧν προέβην εἰς τὴν τροπολογίαν ταύτην. Εἰς τὰς νέας ἐπαρχίας συμβαίνει τὸ ἄτοπον ἀπὸ τῆς ἑνώσεως αὐτῶν μέχρι σήμερον νὰ μὴ λειτουργῇ ἡ ἀνωτέρα Ποινικὴ Δικαιοσύνη, δηλαδὴ τὰ Κακουργοδικεῖα. Τοῦτο προῆλθε, διότι οὔτε οἱ γενικοὶ κατάλογοι τῶν ἐχόντων τὰ προσόντα τοῦ ἐνόρκου εἶχον καταρτισθῇ, οὔτε ὑπῆρχον Ἐπαρχιακὰ Συμβούλια, τὰ ὁποῖα κατὰ νόμον ἐκλέγουσι κατὰ τὸ ἥμισυ τοὺς ἐνόρκους τοῦ προσεχοῦς ἔτους. Τὸ ἄτοπον τοῦτο, σκοποῦν νὰ θεραπεύσῃ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, μεριμνᾷ περὶ καταρτισμοῦ γενικῶν καταλόγων ἐνόρκων. Ὁ καταρτισμὸς οὗτος καθ’ ὅλας αὐτὰς τὰς περιφερείας παρέχει δυσχερείας καὶ χρονοτριβὴν πολλὴν, καὶ διὰ τοῦτο θέλομεν ἔχει τὴν σύστασιν τῶν Κακουργοδικείων μόλις περὶ τὸν Μάϊον.

§153ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ προθεσμίαι εἶναι σύντομοι.

§154ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ὅμως καὶ κατὰ τὰς προθεσμίας αὐτὰς δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἔχωμεν τοὺς καταλόγους αὐτοὺς εἰμὴ κατὰ τὰ τέλη Μαρτίου. Καὶ σημειώσατε καλῶς, ὅτι, κατὰ τὸν ἰσχύοντα περὶ ἐνόρκων νόμον, τὴν 1 Φεβρουαρίου θὰ ἀρχίσῃ νέα διαδικασία, ἡ τοῦ τακτικοῦ πλέον καταρτισμοῦ τῶν γενικῶν καταλόγων, ὥστε θὰ συμπέσωσιν αἱ διαδικασίαι αὗται. Καὶ ἄλλοι δὲ λόγοι συνηγοροῦσιν ὑπὲρ τῆς τροπολογίας μου. Οἱ κατ’ ἔτος ὑπηρετοῦντες ἔνορκοι πρέπει νὰ προσδιορίζωνται ἀπὸ τὸ προηγούμενον ἔτος, διότι τοῦτο ἐθεωρήθη ἀναγκαῖον, ἵνα μὴ ἐπηρεάζηται ἡ ἐκλογὴ ἐκ τῶν συμφερόντων, ἅτινα γεννῶσιν αἱ ἐκκρεμεῖς δίκαι. Ἐπρότεινα ἕνεκα τούτων νὰ ἀναθέσωμεν εἰς τὴν Διοικητικὴν Ἀρχὴν μόνην, ἤγουν εἰς τοὺς Νομάρχας, τὴν ἐντὸς τοῦ τρέχοντος ἔτους ἐκλογὴν 60 προσώπων. Τὸ δὲ σύστημα τοῦτο, ὡς εἶπον καὶ εἰς ἄλλην συνεδρίασιν, δὲν ἐφεῦρον ἐγώ· τὸ σύστημα τοῦτο ῥητῶς ὁ ὀργανισμὸς τῶν Δικαστηρίων καθιέρωσε κατὰ τὴν πρώτην ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου. Τὸ ἄρθρον 60, νομίζω, τοῦ Ὀργανισμοῦ λέγει ῥητῶς, ὅτι μέχρι τοῦ καταρτισμοῦ τῶν καταλόγων ὁ Νομάρχης θὰ ἐκλέξῃ 60 ἐνόρκους. Τοῦτο ἐπαναλαμβάνω διὰ τῆς τροπολογίας μου· ὥστε τὸν προσεχῆ Ἰανουάριον νὰ ᾖναι δυνατὴ ἡ συγκρότησις τακτικῶν Κακουργοδικείων εἰς τὰς νέας Ἐπαρχίας, καὶ τοιουτοτρόπως καὶ οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ νὰ δικάζωνται ἐκεῖ, καὶ νὰ μὴ ὑποβάλλεται τὸ Δημόσιον εἰς ἔξοδα, καὶ νὰ μὴ ἐπιβαρύνωνται ὑπερμέτρως ἄλλαι δικαστικαὶ περιφέρειαι. Κάμνω λόγον καὶ περὶ ἑνὸς δευτέρου καταλόγου, ἐν τῇ ἕδρᾳ τοῦ Κακουργοδικείου συντασσομένου ἐπίσης ὑπὸ τῆς Διοικητικῆς Ἀρχῆς, διὰ νὰ μὴ ἐπέλθῃ τὸ ἐλάχιστον πρόσκομμα εἰς τὰς ἐργασίας τῶν Κακουργοδικείων ὡς ἐκ τῆς ἐλλείψεως τῶν τακτικῶν ἐνόρκων, ὡς ἀνέπτυξα κατὰ τὴν πρώτην περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου ἀγόρευσίν μου.

§155ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Διὰ δύο λόγους δὲν κατορθώθη μέχρι τοῦδε ἐν ταῖς νέαις Ἐπαρχίαις νὰ λειτουργῇ τὸ ὁρκωτικὸν σύστημα· πρῶτον διὰ τὴν ἔλλειψιν Ἐπαρχιακῶν Συμβουλίων, ὅπως ἐκλέξωσι ταῦτα τὸν ἀπαιτούμενον ἀριθμὸν ἐνόρκων· δεύτερον διὰ τὴν ἔλλειψιν καταλόγων τῶν ἐχόντων τὰ προσόντα τοῦ ἐνόρκου. Τὸ προκείμενον νομοσχέδιον πρόκειται νὰ θεραπεύσῃ καὶ τὰς δύο ταύτας ἐλλείψεις. Καὶ διὰ μὲν τοῦ 3 ἄρθρου, εἰλημμένου ἐκ τοῦ νόμου τοῦ 1848, κανονίζεται ὁ τρόπος τῆς συντάξεως τῶν καταλόγων τῶν ἐχόντων τὰ προσόντα. Ἐκεῖ ὑπάρχουν ὅμως προθεσμίαι λίαν παρατεταμέναι. Ἡ τελευταία προθεσμία ἔληγε μετὰ 6 ἢ 8 μῆνας. Ἐδῶ ἐφροντίσαμεν διὰ μικρῶν προθεσμιῶν νὰ κατασταθῇ δυνατὴ ἡ σύνταξις τῶν καταλόγων ἐντὸς βραχυτάτου χρόνου, δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ ἄλλο σύστημα ἐν ταῖς νέαις Ἐπαρχίαις ὡς πρὸς τὴν ἐργασίαν ταύτην. Οἱ κατάλογοι τῶν ἐνόρκων πρέπει νὰ συνταχθῶσιν ἀπὸ τὰς Δημοτικὰς Ἀρχὰς, καὶ νὰ διέλθουν ὅλην τὴν διαδικασίαν τοῦ Νόμου τοῦ 1848, διότι οὕτω ὑπάρχει ἐγγύησις καλλιτέρα ὡς πρὸς τὴν ἐκλογὴν τῶν καταλληλοτέρων προσώπων, τῶν ἐχόντων τὰ προσόντα δῆθεν. Ἡ προθεσμία ἐν τῷ Νόμῳ δὲν εἶναι μακρά· πρὶν λήξῃ ὁ Φεβρουάριος, οἱ κατάλογοι θὰ ἦναι κατηρτισμένοι· ἀλλ’ ἐὰν θεωρηθῇ, ὅτι ἡ προθεσμία τοῦ ἑνὸς μηνὸς καὶ τῶν δύο μηνῶν εἶναι μακρὰ, δυνάμεθα νὰ περιορίσωμεν τὴν μὲν εἰς 15 ἡμέρας, τὴν δὲ εἰς ἕνα μῆνα.

§156ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§157ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Καὶ τοιουτοτρόπως μένομεν εἰς τὰ κείμενα, τὰ ἰσχύσαντα κατὰ τὴν πρώτην σύνταξιν τῶν καταλόγων καὶ ἐν τῷ παλαιῷ Βασιλείῳ. Τὸ ἄρθρον τοῦτο λοιπὸν τὸ 3 ἀφορᾷ εἰς τὴν σύνταξιν τῶν καταλόγων. Ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐκλογῆς τῶν ἐνόρκων, τὸ ὁποῖον πραγματεύεται τὸ ἄρθρον 4 τοῦ νομοσχεδίου, συζητοῦμεν ἐπ’ αὐτοῦ καὶ ἐπὶ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κύριος Κωνσταντόπουλος ἢ ὁ κύριος Φιλάρετος. Νομίζω ἑπομένως, ὅτι τὸ ἄρθρον 3 πρέπει νὰ μείνῃ ὡς ἔχει μὲ τὴν τροποποίησιν, ὅτι ἀντὶ τῆς προθεσμίας τοῦ ἑνὸς μηνὸς νὰ περιορισθῇ αὕτη εἰς 15 ἡμέρας, καὶ ἡ προθεσμία τῶν 2 μηνῶν νὰ περιορισθῇ εἰς ἑνὸς μηνὸς, καὶ οὕτω κατὰ τὰ τέλη Ἰανουαρίου ἢ ἐντὸς τοῦ Φεβρουαρίου οἱ κατάλογοι εἶναι τετελεσμένοι.

§158ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ἐγὼ δὲν ἠμφισβήτησα, ὅτι τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νομοσχεδίου ἐπαναλαμβάνει τὰς ἰσχυούσας περὶ συγκροτήσεως τῶν γενικῶν καταλόγων τῶν ἐνόρκων διατάξεις. Κατὰ τὰς διατάξεις ταύτας εἶναι ἀληθὲς, ὅτι οἱ Δήμαρχοι συντάττουν ἓν σχέδιον καταλόγου, τὸ ὁποῖον ἀποστέλλουν διὰ τοῦ Ἐπάρχου πρὸς τὸν Νομάρχην. Ἀλλὰ κατὰ ρητὴν διάταξιν τοῦ κειμένου νόμου περὶ ἐνόρκων, ὁ Νομάρχης ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ διαγράψῃ ὅσους θέλει, καὶ νὰ προσθέσῃ ὅσους θέλει.

§159ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχει ἓν κείμενον τοὐλάχιστον. Γνωρίζει ὁ Νομάρχης ὅλα τὰ πρόσωπα τοῦ Νομοῦ; Νομίζω, ὅτι δὲν ἔχετε δίκαιον.

§160ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Νομάρχης καταρτίζει τοὺς γενικοὺς καταλόγους ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πληροφοριῶν τῶν Δημάρχων, καὶ κατόπιν ὁ ἴδιος ἐκλέγει ἐκ τῶν προσώπων, οὓς περιέλαβεν ἐν τοῖς γενικοῖς καταλόγοις, ἑξήκοντα ἐξ αὐτῶν κατ’ ἀρέσκειαν. Ἐγὼ λοιπὸν προτείνω, ἀντὶ νὰ ὑποχρεώσωμεν τὸν Νομάρχην νὰ περιμείνῃ τὴν παρ’ αὐτοῦ τοῦ ἰδίου σύνταξιν τοῦ καταλόγου, νὰ ἐκλέξῃ 60 πρόσωπα καθ’ ἃς λάβῃ πληροφορίας.

§161ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰς πληροφορίας θὰ λάβῃ ἀπὸ τοὺς Δημάρχους.

§162ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ λάβῃ τὰς πληροφορίας ἀπὸ τοὺς Ἐπάρχους, καὶ ἐὰν θελήσῃ, δύναται νὰ ἀποταθῇ καὶ εἰς ἄλλας Ἀρχὰς, εἰς τοὺς Εἰσαγγελεῖς, εἰς τοὺς Εἰρηνοδίκας, καὶ εἰς ἰδιώτας ἀκόμη. Αὐτὸ, τὸ ὁποῖον προτείνω, κύριοι, δὲν εἶναι νεωτερισμός· εἶναι, ὡς εἶπον, ὁ κείμενος νόμος. Παρατηρῶ ἐν τούτοις, ὅτι τὸ ζήτημα περὶ ἐνόρκων μόνον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἠδύνατο νὰ διαπραγματευθῇ, οὐδεμίαν δὲ ἔχει πρὸς τοῦτο ἁρμοδιότητα ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου, ὅπερ ἐτροποποιήθη. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 4. (Ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τούτου ὑπάρχουσι δύο τροπολογίαι· Ἡ μία τοῦ κυρίου Κοττίκα (Ἀναγινώσκεται).

§164ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑποστηρίζεται.

§165ΕΤΕΡΟΙ. Δὲν εἶναι παρών.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἑτέρα τοῦ κ. Φιλαρέτου. (Ἀναγινώσκεται).

§167ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν εἶναι παρών.

§168ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, αἱ τροπολογίαι πρέπει νὰ τεθῶσιν εἰς ψηφοφορίαν.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφοῦ δὲν ὑποστηρίζονται, δὲν δύναμαι (θόρυβος).

§170ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν εἶναι παρών ὁ ὑποβαλών τὴν υἱοθετῶ ἐγώ.

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναγνωσθεῖσαν τροπολογίαν τοῦ κυρίου Κοττίκα παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη. Ἔχει καὶ ὁ κύριος Φιλάρετος.

§172ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Νὰ ψηφοφορηθῇ (θόρυβος).

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναγνωσθεῖσαν τροπολογίαν τοῦ κυρίου Φιλαρέτου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4).

§174ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ τεθῇ ἄρθρον 5. «Πᾶσα διάταξις, ἀντιβαίνουσα εἰς τὸν παρόντα νόμον, καταργεῖται».

§175ΡΑΛΛΗΣ. Πρέπει νὰ τεθῇ καὶ ἑτέρα διάταξις. «Ὅτι ἡ ἰσχὺς τοῦ παρόντος νόμου ἄρχεται ἀπὸ τῆς ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως δημοσιεύσεως αὐτοῦ».

§176ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Πρέπει νὰ προσέξωμεν εἰς τὴν διάταξιν: «Ὅτι πᾶσα διάταξις, ἀντιβαίνουσα εἰς τὸν παρόντα νόμον, καταργεῖται», διότι ἡμεῖς νομοθετοῦμεν διὰ τὰς νέας ἐπαρχίας εἰδικὸν νόμον.

§177Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Διὰ τοῦ νόμου περὶ ἀφομοιώσεως ἐκανονίσθησαν τὰ τῶν ὁρκωτῶν Δικαστηρίων ἐν ταῖς νέαις Ἐπαρχίαις, ἅτινα ὑπήχθησαν εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῶν ἐν Ἀθήναις Ἐφετῶν. Περὶ αὐτῶν λοιπὸν πρόκειται· δὲν χρειάζεται θεολογία διὰ νὰ τὸ καταλάβῃ κανείς.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ 5 ἄρθρον ἔχει ὡς ἑξῆς· «Πᾶσα διάταξις, ἀντιβαίνουσα εἰς τὸν παρόντα Νόμον, καταργεῖται, ὁ δὲ παρὼν Νόμος ἰσχύει ἀπὸ τῆς ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως δημοσιεύσεως αὐτοῦ». (Γίνεται δεκτὸν ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἄλλης ἀντιῤῥήσεως).

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ μισθοῦ τῶν ἀρχαίων ὑπαλλήλων τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας.

§180ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ διαλαμβάνει περὶ τῶν ὑπαλλήλων τῶν 5 Ὑπουργείων, ἐξαιρουμένων τῶν Ὑπουργείων τῶν Ναυτικῶν καὶ Στρατιωτικῶν, ὅπου ὑποτίθεται ὅτι δὲν ὑπάρχουσι πολιτικοὶ ὑπάλληλοι. Ἀλλ’ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ὑπάρχει εἷς Τμηματάρχης, ὁ ὁποῖος ἐργάζεται εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ προσωπικοῦ πολιτικός· ἤθελον παρακαλέσει τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν καὶ τὴν Βουλήν, ἄν ἦτο δυνατόν, νὰ συμπεριλάβῃ καὶ αὐτὸν εἰς τὸ νομοσχέδιον.

§181ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἀντιλέγω, νὰ προστεθῇ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἄλλης ἀντιῤῥήσεως).

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ συντηρήσεως Γυμνασίου ἐν Γυθείῳ. (Ἀναγινώσκεται).

§183ΣΑΛΤΑΦΕΡΟΣ. Ἐπειδὴ ἡ συντήρησις τοῦ συστηθησομένου ἐν Γυθείῳ Γυμνασίου πρόκειται νὰ γίνῃ διὰ χρημάτων τοῦ Λιμενικοῦ Ταμείου, τὸ ὁποῖον συνέστη πρὸς ἴδιον σκοπὸν, ἀναγκάζομαι ἐπὶ τοῦ παρόντος νὰ ζητήσω τὰς ἑξῆς πληροφορίας ἀπὸ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰς ὃν ἀνάγεται ἡ ὑπόθεσις, ἤτοι ἂν ὑφίσταται γνωμοδότησις τῆς Λιμενικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ συνεπείᾳ ταύτης ὑποβάλλεται τὸ τοιοῦτον νομοσχέδιον, ἢ ἂν οἴκοθεν ὁ κύριος Ὑπουργὸς προβάλῃ τὸ νομοσχέδιον.

§184ΤΖΑΝΕΤΑΚΗΣ. Ὑπάρχει Ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Γυθείου.

§185ΣΑΛΤΑΦΕΡΟΣ. Ἐγὼ ἠρώτησα ἂν ἔχῃ γνωμοδότησιν ἡ Λιμενικὴ Ἐπιτροπή.

§186ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν ὑπάρχει τοιαύτη πρᾶξις τῆς Λιμενικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἐστηρίχθην εἰς τὴν γνώμην τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου. Ἂν νομίζετε, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ συζητήσωμεν τὰ περὶ τούτου, δὲν ἔχω δυσκολίαν.

§187ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ζητεῖτε τὰ ἔγγραφα;

§188ΣΑΛΤΑΦΕΡΟΣ. Μάλιστα, καὶ πᾶν ὅ,τι σχετικὸν πρὸς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην ἐπεθύμουν νὰ κατατεθῇ. Ἐστάλη καὶ τηλεγράφημά τι καὶ ἔκθεσίς τις ἐκ Σπάρτης.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ παρέπεμψα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν.

§190ΣΑΛΤΑΦΕΡΟΣ. Ἐπεθύμουν πρὶν προβῶμεν εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν νὰ κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα ταῦτα.

§191ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἀφίνετε εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν, καὶ ἤδη νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν δευτέραν; (Θόρυβος).

§192ΣΑΛΤΑΦΕΡΟΣ. Ἔστω. (Θόρυβος).

§193ΜΑΤΑΛΑΣ. Δὲν εἴμεθα ἐν ἀπαρτίᾳ, κύριε Πρόεδρε (θόρυβος).

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 8. Μ. Μ.)