1885.10.23

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 11

Τῆς 23 Ὀκτωβρίου 1885.

(Τετάρτη)

Ὥρᾳ 10 π. μ.

(Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ γίνῃ ἡ κλήρωσις τῆς Μεγάλης Πρεσβεύσεως, ἡ ὁποία θὰ κομίσῃ μετὰ τοῦ Προεδρείου τὴν ἀπάντησιν ἐπὶ τοῦ Βασιλικοῦ Λόγου εἰς τὴν Αὐτοῦ Μεγαλειότητα τὸν Βασιλέα. Παρακαλῶ τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον νὰ ἐνεργήσῃ τὴν κλήρωσιν, τοὺς δὲ κυρίους βουλευτάς, ὅσοι κωλύονται, νὰ δηλώσωσι τοῦτο ἀπὸ τοῦδε, ὅπως ἀναπληρῶνται. (Ἐνεργηθείσης τῆς κληρώσεως ἔλαχον οἱ ἑξῆς βουλευταί). Κ. Βοῦλτσος, Χρ. Χρηστόπουλος, Ἀθ. Οἰκονόμου, Π. Κορωναῖος, Θ. Γκίκας, Δ. Χατζόπουλος, Κ. Κατσικόπουλος, Εὐστ. Ἰωαννίδης, Δ. Σπινέλλης, Κομνᾶς Τράκας.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κάτοικοί τινες τῆς Μεγαλοπόλεως ἀπευθύνουσιν ἀναφορὰν πρὸς τὴν Βουλήν, διὰ τῆς ὁποίας καὶ αὐτοὶ ζητοῦν νὰ ἐλαττωθῇ τὸ τέλος εἰσαγωγῆς ὑφασμάτων τινῶν. Θὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον. Πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως ὁ κ. Χοϊδᾶς ἐζήτησε τὸν λόγον.

§3ΧΟΪΔΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§4Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Μετὰ πολλῆς εὐχαριστήσεως ἀνέγνων εἰς τὰς σημερινὰς ἐφημερίδας, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Ἀτμοπλοϊκὴ Ἑταιρία ἐκανόνισε νέαν γραμμὴν ἀπὸ Κερκύρας μέχρις Ἁγίων Σαράντα καὶ Αὐλῶνος καὶ ὅτι προσεχῶς θὰ προχωρήσῃ ἡ γραμμὴ αὕτη μέχρι Δυῤῥαχίου καὶ Ἀντιβάρεως. Ἡ ἑταιρία εἶναι ἀξιέπαινος, ὡς καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἂν εἰς τοῦτο συνετέλεσεν, ὡς ὑποθέτω· ἀλλὰ τὸ ἔργον ἤθελεν εἶσθαι πλῆρες, ἐὰν ἐλαμβάνετο ταὐτοχρόνως ἡ φροντίς, ὅπως κανονισθῇ καὶ μία ἄλλη ἐπίσης πρὸ πολλοῦ ἀναγκαία γραμμή, ἡ μεταξὺ Σκοπέλου καὶ Θεσσαλονίκης. Ἐὰν οἱ πόροι τοῦ Κράτους δὲν ἐπιτρέπωσιν ἐξωτερικὰς γραμμὰς μέχρις Ἀλεξανδρείας, Σμύρνης καὶ Κωνσταντινουπόλεως, αἵτινες μεγάλως ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν ἤθελον ὠφελήσει τὸν τόπον, τοὐλάχιστον αἱ ἀπαραιτήτως ἀναγκαῖαι πρέπει νὰ γίνωσι ταχέως, διότι ἀσύγγνωστος ἡ ἄχρι τοῦδε ἀμέλεια. Ἡ γραμμή, τὴν ὁποίαν προτείνω, εἶναι μικροτέρα τῶν 100 μιλλίων. Ἐκτὸς τῶν πολλῶν καὶ παρὰ πάντων βεβαίως εὐνοήτων λόγων, οἵτινες συνηγοροῦσιν ὑπὲρ τῆς γραμμῆς ταύτης, οὔσης ἀπαραιτήτου, θὰ συντελέσῃ αὕτη μεγάλως καὶ εἰς τὴν συγκοινωνίαν τοῦ πετρώδους καὶ δυσβάτου Πηλίου, τὸ ὁποῖον στερεῖται παντελῶς συγκοινωνίας· ὁμοιάζει τὸ Πήλιον πρὸς ὡραίαν χεῖρα ἀποκεκομμένην τοῦ σώματος, ὡς καὶ ἄλλοτε εἶπον. Ἡ ἐπαρχία Βώλου στερεῖται ἁμαξιτῶν ὁδῶν καὶ ἀτυχῶς κατὰ τὰ φαινόμενα θὰ στερηθῇ ἐπὶ πολὺν χρόνον τοιούτων· ἡ ἔλλειψις αὕτη θὰ ἀναπληρωθῇ ἐν μέρει διὰ τῆς προτεινομένης γραμμῆς. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἀπὸ τὸ ἀνατολικὸν μέρος δὲν θὰ εἶναι δυνατὴ εἰς πᾶσαν στιγμὴν ἡ προσέγγισις, ἀλλὰ καὶ ἂν προσεγγίζῃ τὸ ἀτμόπλοιον ὁσάκις εἶνε δυνατὸν, καὶ τοῦτο ἔσεται μεγάλη ὠφέλεια διὰ τὸν τόπον, διότι τὰ λεγόμενα «ἀνατολικὰ χωρία» ἰδίᾳ ἐν καιρῷ χειμῶνος μένουσιν ἐντελῶς ἀποκεκλεισμένα. Ἀπὸ τὸ δυτικὸν δὲ μέρος εἰς πᾶσαν ἐποχὴν εἶνε εὔκολος ἡ προσέγγισις. Ἄλλοτε, δηλαδὴ ὅτε ἦτο ὁ κ. Τρικούπης εἰς τὴν Ἐξουσίαν, ὑπέβαλον ἐπερώτησιν ἠτιολογημένην περὶ τούτου. Θερμῶς δὲ παρεκάλεσα καὶ ἰδιαιτέρως τὸν κ. Πρωθυπουργὸν περὶ τούτου· μοὶ εἶχε δὲ ὑποσχεθῆ, ὅτι σπουδαίως ἤθελε μεριμνήσει, ἕνεκα λόγων ὅμως, τοὺς ὁποίους ἀγνοῶ, δὲν ἐτελεσφόρησαν αἱ διαπραγματεύσεις. Θερμῶς παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, παρακαλῶ δὲ καὶ τὴν Βουλήν, ἵνα συστήσῃ ἤδη τὴν πρότασίν μου, ὅπως κανονισθῇ ὅσον οἷόν τε τάχιον καὶ ἐκείνη ἡ γραμμή, τὴν ὁποίαν ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποδείξω.

§5ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ Ἑλληνικὴ ἀτμοπλοϊκὴ Ἑταιρία, μετὰ προηγουμένην συνεννόησιν μετὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἀπεφάσισε νὰ προσεγγίζωσι τὰ ἀτμόπλοια αὐτῆς εἰς τοὺς λιμένας τῆς Ἀλβανίας καὶ μέχρι Δυῤῥαχίου. Τὸ ἀντικείμενον, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν ὁ ἔντιμος προαγορεύσας, εἶναι ὑπὸ μελέτην καὶ ἐλπίζω, ὅτι θὰ ἀχθῇ τάχιστα εἰς αἴσιον πέρας.

§6ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Μοὶ δίδεται ἡ εὐκαιρία ἐπὶ τῇ ἐπερωτήσει τοῦ κ. Φιλαρέτου νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν.— Ἡ γραμμὴ αὕτη τῆς Θεσσαλονίκης νὰ κανονισθῇ οὕτως, ὥστε νὰ εἶναι πρόσφορος οὐ μόνον διὰ τὰ μέρη, τὰ ὁποῖα ἐζήτησεν ὁ κ. Φιλάρετος, ἀλλ’ ἀκόμη καὶ δι’ ἄλλα μέρη τῆς Ἑλλάδος. Εἶναι, νομίζω, κατάλληλον τὰ ἀτμόπλοια τῆς Ἑταιρίας, ἀναχωροῦντα ἐκ Πειραιῶς, ἀντὶ νὰ πηγαίνωσι διὰ τοῦ κόλπου τῆς Εὐβοίας, νὰ πηγαίνωσιν ἀπὸ τὸ ἀνατολικὸν μέρος, νὰ προσεγγίζωσι δὲ εἰς Λαύριον, Κάρυστον, Κύμην κτλ. διότι τοιουτοτρόπως διευκολύνεται ἡ συγκοινωνία, καθίσταται ταχυτέρα, καὶ θὰ εἶναι μᾶλλον παραγωγικὴ διὰ τὴν ἀτμοπλοϊκὴν Ἑταιρίαν.

§7ΤΟΜΠΡΟΣ. Εὑρίσκομαι, κύριοι βουλευταί, ὑπὸ ἀλγεινὴν ἐντύπωσιν, τὴν ὁποίαν μοὶ προὐξένησε τηλεγράφημά τι, τὸ ὁποῖον ἔλαβον. Ἀξιότιμος φίλος μου ἐκ Λευκάδος μοὶ διεκοίνωσεν, ὅτι ὑπὲρ τοὺς 300 ἐπιστράτους Κερκυραίους εὑρίσκονται ἐν Λευκάδι γυμνοὶ καὶ ἄστεγοι, καὶ κατήντησαν οἱ περισσότεροι νὰ ἐπαιτῶσιν. Ἐγὼ ἀδυνατῶν νὰ πιστεύσω εἰς τὴν ἀπαισίαν ταύτην εἴδησιν, ἐτηλεγράφησα ἀμέσως εἰς τὴν Λευκάδα διὰ νὰ μάθω κατὰ πόσον ἀληθεύει τὸ γεγονός. Δυστυχῶς εἶναι ἀληθέστατον. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ μὴ ἐκταθῶ ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, διότι βλάπτονται τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα καὶ νὰ μὴ ἀναγνώσω τὸ τηλεγράφημα (θόρυβος).

§8ΧΟΪΔΑΣ. Ἐπῆγα ἐγὼ μὲ τὸν κύριον Φλωριᾶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ διετάχθη ἀμέσως νὰ γίνῃ ὅ,τι ἔπρεπε.

§9ΤΟΜΠΡΟΣ. Δὲν ἔγεινε τίποτε.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους βουλευτὰς τοιαῦτα ἀντικείμενα νὰ ἀναφέρωσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν χωρὶς νὰ γίνωνται ἀντικείμενα συζητήσεως.

§11ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ τὴν 29 Σεπτεμβρίου ἐδημοσιεύθη τὸ Διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἐκαλοῦντο, πλὴν τῶν δύο πρώτων κληθεισῶν ἡλικιῶν ἐφέδρων, τρεῖς ἄλλαι ἡλικίαι. Ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἐκείνης μέχρι τῆς σήμερον δὲν παρῆλθον εἰμὴ μόνον 22 ἡμέραι. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν κατέβαλε κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο πᾶσαν προσπάθειαν, ἵνα θεραπεύωνται πᾶσαι αἱ ἀνάγκαι. Εἰς τὰς ἀρχὰς ὑπῆρχον βεβαίως ἐλλείψεις, ἀλλ’ αὗται συμπληροῦνται καθ’ ἡμέραν. Ἐγὼ αὐτὸς μετέβην δὶς ἢ τρὶς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν διὰ νὰ ἀνακοινώσω παρατηρήσεις γενομένας παρὰ βουλευτῶν, τὸ δὲ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν κατέβαλε πᾶσαν προσπάθειαν. Παρακαλῶ νὰ μὴ θορυβῆσθε καὶ νὰ μὴ θορυβῶνται καὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες ἕνεκα ἀπροόπτων περιστάσεων περιῆλθον εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ταχθῶσιν εἰς τὸν στρατὸν καὶ νὰ μὴ εὕρωσι τακτοποιημένην πᾶσαν τὴν ὑπηρεσίαν αὑτοῦ.

§12ΧΟΪΔΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§13Γ. ΦΛΩΡΙΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι, ἅμα παρεστήσαμεν εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν τὰς ἐλλείψεις, τὰς ὁποίας μᾶς ἔγραφον ἐκ Λευκάδος καὶ τῶν ὁποίων τὴν βεβαίωσιν ἐλάβομεν παρὰ τινος Λευκαδίου, ἐλθόντος ἐκεῖθεν, ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν μετὰ προθυμίας διέταξε τὸν ἁρμόδιον ὑπάλληλον πρῶτον νὰ ζητήσῃ πληροφορίας ποῖαι ἦσαν αἱ ἐλλείψεις καὶ συνάμα νὰ ληφθῇ πᾶσα τὸ ταχύτερον πρόνοια περὶ τῆς θεραπείας αὐτῶν, ὥστε δὲν δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι ἡ διοίκησις τοῦ στρατοῦ παρημέλησεν ὡς πρὸς τοῦτο τὴν ὀφειλομένην προσοχήν. Τὸ γεγονὸς δὲ ἐκεῖνο συνέβη, διότι δὲν διεβιβάσθη ἢ δὲν ἐξετελέσθη διαταγή τις, τὴν ὁποίαν προεκάλεσε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, διότι ὁ πλοίαρχος τῆς «Ἀφροέσσης», ὁ ὁποῖος παρηγγέλθη νὰ παραλάβῃ τοὺς ἐπιστράτους τοὺς συγκεντρωθέντας εἰς Λευκάδα, δὲν ἠθέλησε νὰ τοὺς παραλάβῃ. Εἶναι ἀληθές, ὅτι κατὰ τὰς πρώτας ἡμέρας οἱ ἐπίστρατοι τῆς Κεραλληνίας ὑπέφερον ἐν Λευκάδι δὲν ἀνεβίβασαν βεβαίως τὰς ταλαιπωρίας αὐτὰς εἰς ζήτημα, ἀλλ’ ἐζήτησαν νὰ προληφθῶσι τὰ περαιτέρω βάσανα. Ὀφείλω ὅμως καὶ πάλιν νὰ ὁμολογήσω, ὅτι περὶ τούτου, ὡς ἐβεβαιώθην ἀσφαλῶς, ἡ Κυβέρνησις εἶχε προνοήσει.

§14ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπρόκειτο ἡ μεταφορὰ ἐπιστράτων ἐκ Μεσολογγίου εἰς Κραβασαρᾶ καὶ Μενίδιον ἐντὸς τοῦ Ἀμβρακικοῦ κόλπου· εἶχε παραγγελθῆ τὸ πλοῖον «Εὐρώτας», τὸ ὁποῖον ἐναυλώθη ἐν Ζακύνθῳ, νὰ καταπλεύσῃ εἰς Μεσολόγγιον, παραλάβῃ τοὺς ἐπιστράτους καὶ μεταβιβάσῃ εἰς Λευκάδα ὅπου ἤθελεν εὕρει τὴν «Ἀφρόεσσαν», ἡ ὁποία μόνη ἠδύνατο νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὰ ἀβαθῆ ὕδατα τοῦ Ἀμβρακικοῦ κόλπου, εἶχε δὲ παραγγελθῆ ἡ «Ἀφρόεσσα» νὰ παραλάβῃ τοὺς ἐπιστράτους καὶ νὰ τοὺς μεταφέρῃ ἐντὸς τοῦ Ἀμβρακικοῦ κόλπου. Ὁ κυβερνήτης τῆς «Ἀφροέσσης», εἴτε διότι ἐνόμισεν, ὅτι πρέπει νὰ ἐκτελέσῃ κατὰ γράμμα τὴν διαταγήν, νὰ μεταφέρῃ τοὺς διὰ τοῦ «Εὐρώτα» διαπορθμευομένους ἐπιστράτους, εἴτε διότι δὲν εἶχε χῶρον τὸ πλοῖόν του, διότι ἦσαν ἀρκετοὶ οἱ ἐπίστρατοι, τοὺς ὁποίους εἶχε παραλάβει, ἤδη, ἀπέπλευσεν εἰς τὸν Ἀμβρακικὸν κόλπον, χωρὶς νὰ παραλάβῃ τοὺς ἐκ Λευκάδος ἐπιστράτους. Ἐζητήθη ἡ ἀπολογία τοῦ κυβερνήτου πρὸ ἡμερῶν, ἴσως πρὶν ἔλθῃ ὁ συνάδελφός μου Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὑποθέτω δέ, ὅτι θὰ διετάχθη ἡ ἐξέτασις τῆς παραλείψεως ταύτης, ἐὰν ὑπάρχῃ παράλειψις.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὶν εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν ν’ ἀποφανθῇ ἐπὶ τῆς ἑξῆς περιστάσεως· Κατὰ τὸ ἄρθρον 33 τοῦ Κανονισμοῦ τὰ πρακτικὰ τῆς μυστικῆς συνεδριάσεως δημοσιεύονται μόνον, ἐὰν ἡ Βουλὴ δώσῃ τὴν ἄδειαν. Ἐρωτῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν, ἐὰν δίδῃ τὴν ἄδειαν νὰ δημοσιευθῶσι.

§16ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§17ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Οὐδὲν ἐλέχθη, οὔτε ἄξιον σημειώσεως, οὔτε ἄξιον δημοσιεύσεως.

§18Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐν τῇ μυστικῇ συνεδριάσει δὲν ἐλέχθησαν οὔτε τὰ ἥμισυ τῶν ὅσα ἐλέχθησαν φανερά.

§19ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπειδὴ τὰ λεχθέντα ἐν τῇ μυστικῇ συνεδριάσει ἐλέχθησαν καὶ δημοσίᾳ, νομίζω, ὅτι εἶναι παλλιλογία, ἐὰν δημοσιευθῶσι.

§20Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Περισσότερα, παρ’ ὅσα ἐλέχθησαν κατὰ τὴν μυστικὴν συνεδρίασιν, ἐλέχθησαν φανερά. Ἰδίως ὁ κ. Οἰκονόμος καὶ ἄλλοι ἔφθασαν μέχρι τοῦ ἀνωτάτου Ἄρχοντος.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει λόγος δημοσιεύσεως καὶ μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἐκλογὴ Τροιζηνίας. (Ἀναγινώσκονται ὑπὸ τοῦ Γραμματέως αἱ τοῦ Τμήματος ἐκθέσεις).

§22ΧΟΪΔΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§23ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τί ἔπραξαν τὰ Ὑπουργεῖα τῶν Ναυτικῶν καὶ τῶν Οἰκονομικῶν δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω. Ἔχω ὅμως τὴν πεποίθησιν, ὅτι οὐδὲν ἔπραξαν πρὸς ἐπηρεασμὸν τῆς ἐκλογῆς καὶ ἀντικείμενον εἰς τὸν νόμον. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, οὔτε πρὸ, οὔτε μετὰ τὴν ἐκλογὴν ὑπεβλήθη ἄλλο παράπονον τῷ Ὑπουργείῳ παρ’ ὅτι ὁ Δήμαρχος Τροιζηνίας ἐπενέβαινε σκανδαλωδῶς, κατὰ τὰ τηλεγραφήματα, ὑπὲρ τοῦ ἐπιτυχόντος ὑποψηφίου. Διέταξα τότε τὸν Ἔπαρχον νὰ μεταβῇ ἐπιτοπίως καὶ ἐξετάσῃ τὰ τῆς διαγωγῆς τοῦ Δημάρχου καὶ καταστήσῃ αὐτὸν προσεκτικόν. Ἀλλὰ μεταβάντος τοῦ Ἐπάρχου, ἐγεννήθησαν καὶ κατ’ αὐτοῦ παράπονα, ὅτι καὶ αὐτὸς μεροληπτεῖ. Τὸν διέταξα νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν θέσιν του, καὶ διεξήχθη οὕτως ἡ ἐκλογὴ ὡς διεξήχθη. Ἐλπίζω ὅτι οὐδὲν συνέβη ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἵνα χαρακτηρισθῇ ὡς ἐπέμβασις. Ὁ Ἀστυνομεύων Πάρεδρος δὲν ἐπαύθη καὶ διατηρεῖται μέχρι σήμερον, ἐκτὸς ἐὰν ὁ Δήμαρχος τὸν ἀπέλυσε, διότι τοῦτο εἶναι τῆς δικαιοδοσίας αὐτοῦ.

§24ΧΟΪΔΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δύο ἐκθέσεις ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Βουλήν. Θὰ ἐρωτήσω περὶ τῆς ἀπωτέρω προτάσεως, δηλαδὴ περὶ τῆς ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς.

§26ΧΟΪΔΑΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποστηρίζεται ὑπὸ 15 ἡ πρότασις; (Ἐγείρονται 15). (Ἐνταῦθα ἐνεργεῖται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως κατὰ τὸ ἑπόμενον Πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 152, ἐξ ὧν 107 κατὰ τοῦ ἀκύρου τῆς ἐκλογῆς, 43 ὑπὲρ τοῦ ἀκύρου καὶ δύο ἠρνήθησαν ψῆφον. (Εἶτα δι’ ἀναστάσεως ἐδέχθη ἡ Βουλὴ τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Τροιζηνίας, καὶ ὁ κύριος Πρόεδρος προσεκάλεσε τὸν κύριον Δουζίναν, ἵνα ὀμόσῃ τὸν νενομισμένον ὅρκον).

§29ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Κύριοι, κατὰ τὰ 1882, εἰς τὴν πρώτην Σύνοδον τῆς Περιόδου, τῆς ἀρξαμένης τὸ 1881, ὡρκίσθην καὶ εἰς ἄλλην προγενεστέραν Περίοδον, θεωρῶ δὲ καθῆκόν μου νὰ δηλώσω καὶ σήμερον, ὅτι ὁρκίζομαι ἐπὶ τοῦ Ἱεροῦ Εὐαγγελίου ὑπὸ τὸν τύπον καὶ τὴν ἐπιφύλαξιν ὡς καὶ κατὰ τὰς προηγουμένας ἐκείνας ἐποχάς· διότι εἶμαι τῆς ἀρχῆς, ὅτι δὲν πρέπει παντάπασι νὰ ἀναμιγνύωνται τὰ θεῖα ἐν τοῖς πολιτικοῖς πράγμασι, καὶ δεύτερον, διότι οἱ ὅρκοι κατήντησαν σήμερον εἰς τοιαύτην ἔκπτωσιν, ὥστε δυνάμεθα νὰ θεωρῶμεν, ὅτι ἡ κοινωνία πάσχει ἐκ τῶν ὅρκων τῶν μὴ τηρουμένων. (Ἐνταῦθα προσελθόντος τοῦ Ἱερέως, δίδει ὁ βουλευτὴς κ. Δουζίνας τὸν νόμιμον ὅρκον).

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἤδη ἔχομεν τὴν ἐκλογὴν Ἄρτης. Πρὸς ἐξέτασιν τῶν κατὰ τὴν ἐκλογὴν ταύτην μετέβη, ὡς γνωρίζετε, Ἐπιτροπὴ συνεπείᾳ ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία, ἐπανελθοῦσα, ὑπέβαλε τρεῖς ἐκθέσεις. Δύο μέλη αὐτῆς ὑπέγραψαν μίαν ἔκθεσιν, τὸ ἓν ἑτέραν, καὶ τὸ τέταρτον ἄλλην. Τὰς ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας, ὥστε εἶναι περιττὸν ν’ ἀναγνωσθῶσι.

§31ΡΑΛΛΗΣ. Νὰ γείνῃ μία εἰσήγησις κύριε Πρόεδρε.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φλωριᾶς θὰ ποιήσῃ τὴν εἰσήγησιν ταύτην.

§33Γ. ΦΛΩΡΙΑΣ. Κύριοι βουλευταὶ, ἐζητήσατε νὰ βεβαιωθῇ δι’ Ἐπιτροπῆς τὸ ἀληθὲς τῶν ἐνστάσεων καὶ τῶν ἀντιῤῥήσεων, ὅσαι ὑπεβλήθησαν κατὰ τῆς ἐκλογῆς Ἄρτης. Πρὸς τοῦτο ἐξελέξατε Ἐπιτροπὴν ἐκ τεσσάρων μελῶν, ἥτις μετέβη ἐπὶ τόπου, προσεπάθησε παντὶ νομίμῳ τρόπῳ νὰ ἐκπληρώσῃ εὐόρκως τὸ καθῆκόν της συμφώνως πρὸς τὸ πνεῦμα τῆς Βουλῆς. Συνέλεξεν ἑπομένως ὅσας ἦτο δυνατὸν νὰ συλλέξῃ πληροφορίας ἐξ ἐγγράφων καὶ ἐκ μαρτυρικῶν καταθέσεων, ὅπως φέρῃ ἐνώπιον ὑμῶν ἔργον, ἐκ τοῦ ὁποίου καὶ οἴκοθεν ἡ Βουλὴ νὰ δύναται νὰ σχηματίσῃ γνώμην περὶ τῶν πεπραγμένων ἐν Ἄρτῃ. Ἐτελείωσεν ἡ Ἐπιτροπὴ τὰς ἐργασίας αὐτῆς ἐν Ἄρτῃ, ὅτε ἐπείσθη, ὅτι ἔπραξε πᾶν ὅ,τι ἦτο δυνατὸν νὰ πράξῃ. Ἀνεζήτησε καὶ ἔλαβε τὰ βουλεύματα καὶ πιστοποιητικὸν τῆς Εἰσαγγελίας καὶ διαφόρων Ἀρχῶν πιστοποιήσεις, ἐχούσας σχέσιν πρὸς τὴν ἐκλογὴν, ὡς ἐπίσης, ζητήσασα, ἔλαβε παρὰ τῶν διαφόρων Ἀρχῶν ἐγγράφως πάσας ἐν σχέσει πρὸς τὴν ὑπόθεσιν πληροφορίας. Δὲν ὤκνησε δὲ νὰ ἐξετάσῃ καὶ τοὺς μάρτυρας, τοὺς ὁποίους ἐπεκαλοῦντο ἑκατέρωθεν, οἱ μὲν πρὸς ἐνίσχυσιν τῶν ἐνστάσεών των, οἱ δὲ πρὸς ἀπόκρουσιν αὐτῶν. Καὶ ἐνόμισε καθῆκον αὐτῆς νὰ λάβῃ τὰς καταθέσεις ἐκείνων, οἵτινες κατὰ τὴν δίοδον τῆς ἀνακριτικῆς ἐνεργείας ἐνεδεικνύοντο, ὡς δυνάμενοι νὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν ἐξακρίβωσιν τῆς ἀληθείας, δὲν περιωρίσθη δὲ εἰς τὸ νὰ ἀκούσῃ τὰς καταθέσεις ταύτας, ἀλλὰ συνέταξεν ἐκθέσεις περὶ αὐτῶν, καὶ ταύτας ὁμοῦ μετὰ τῶν λοιπῶν ἐγγράφων κατέθηκε πρὸ πολλοῦ εἰς τὸ Γραφεῖον τῆς Βουλῆς πρὸς γνῶσιν τῶν κυρίων βουλευτῶν. Δὲν ἦτο βεβαίως ἀπαραίτητον ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς νὰ σκεφθῇ καὶ νὰ διατυπώσῃ τὸ συμπέρασμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἠδύνατο αὕτη νὰ καταλήξῃ καὶ νὰ ὑποβάλῃ τοῦτο ἐνώπιόν σας. Ὡς Ἐπιτροπὴ ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων ἠδύνατο νὰ ἀρκεσθῇ εἰς τὴν ἁπλῆν συλλογὴν παντὸς ὅ,τι ἦτο χρήσιμον πρὸς διαφώτισιν τούτων καὶ νὰ ἀναγράψῃ ταῦτα ἐν ἐκθέσει. Τοῦτο εἶναι κυρίως τὸ ἔργον τῶν τοιούτων Ἐπιτροπῶν. Ἐν τούτοις ἐθεώρησεν, ὅτι ἠδύνατο ὅπως δήποτε νὰ ἐκφέρῃ γνώμην περὶ τῆς ἐπιδράσεως τῶν ἐν λόγῳ πραγμάτων ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ἐκλογῆς. Εἰς τοῦτο δὲ ὡρμήθη ἐπὶ τῷ σκοπῷ τοῦ νὰ ὑποβοηθήσῃ τὰς σκέψεις καὶ ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ δυστυχῶς, ἐνῷ τὸ ἔργον τῆς ἐρεύνης δὲν παρουσίασε οὐδεμίαν δυσχέρειαν, τὸ ἔργον τοῦ σχηματισμοῦ γνώμης περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν πραγμάτων ἐφάνη δυσχερέστατον. Ἐκ τῶν τριῶν ἐκθέσεων, τὰς ὁποίας ἔχει ἡ Βουλὴ ὑπ’ ὄψει, προκύπτει, ὅτι τὰ μέλη ἅπαντα παραδέχονται, ὅτι ἔλαβον χώραν πράξεις ἔκνομοι ἐκ μέρους τῶν Ἀρχῶν, πράξεις ἔκνομοι ἐκ μέρους τῶν διαγωνιζομένων. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἓν τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς, τὸ ἀντιπροσωπεῦον τὴν μειονοψηφίαν τῆς Βουλῆς, ὁ κ. Δημητριάδης, εἰ καὶ ἀνομολογεῖ τὰς πράξεις ταύτας, προσπαθεῖ διὰ τῆς ἐκθέσεώς του νὰ ἀφαιρέσῃ ἐξ αὐτῶν τὸν χαρακτῆρα τῆς παρανομίας, ἀλλὰ διὰ τούτου δὲν ἀναιρεῖ τὸ γεγονὸς, ὅτι ἔλαβον χώραν. Ἐὰν, λέγει, ἐπενέβη ὁ Νομάρχης, ἐὰν ἐνήργησέ τι παράνομον ἀξιωματικός τις, ὁ Φρούραρχος καὶ οἱοιδήποτε δημόσιοι ἢ δημοτικοὶ λειτουργοί, ἐὰν ἐῤῥαπίσθη εἷς ἱερεύς, ἐὰν ἐξωρίσθησαν δύο ὡσαύτως ἱερεῖς ἄνευ διαδικασίας κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, ταῦτα δὲν ἔχουσι σχέσιν πρὸς τὴν ἐκλογὴν καὶ εἶναι ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα συμβαίνουσι συνήθως εἰς ὅλας τὰς Ἐπαρχίας καὶ κατὰ πᾶσαν ἐκλογὴν, χωρὶς ἐκ τούτου νὰ δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι αἱ πράξεις αὗται ἐπέδρασαν ἐπὶ τοῦ φρονήματος τῶν ἐκλογέων, καὶ συμπεραίνει, ὅτι μολονότι ὅσα κατηγγέλθησαν ἔλαβον χώραν, μολαταῦτα δὲν πιστεύει, ὅτι ταῦτα ἐπέδρασάν πως ὡς πρὸς τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς. Ἐσυμφώνησεν ἑπομένως τὸ μέλος τοῦτο τῆς Ἐπιτροπῆς ὡς πρὸς τὰς καταγγελθείσας ἢ ἀνακαλυφθείσας πράξεις, διεφωνήσαμεν ὅμως ὡς πρὸς τὰς συνεπείας αὐτῶν. Ἐὰν εἶχεν ἡ Βουλὴ καιρὸν νὰ ἐξετάσῃ ἐπισταμένως τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν ἐγκαίρως πρὸς γνῶσιν καὶ μελέτην ἐνώπιον αὐτῆς, ἤθελε δυνηθῆ νὰ κρίνῃ περὶ τῆς ἀκριβείας τοῦ βεβαιουμένου τούτου συμπεράσματος. Τὸ ἕτερον μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς, ὁ ἐκ Πατρῶν βουλευτὴς Κ. Γεροκωστόπουλος, δὲν ἀρνεῖται διόλου τὰ γεγονότα, δὲν διστάζει οὐδόλως περὶ τοῦ χαρακτηρισμοῦ αὐτῶν· θεωρεῖ ταῦτα ὡς ἐκνόμους ἐνεργείας τῶν Ἀρχῶν καὶ τῶν διαγωνιζομένων, ἀλλὰ τί πράττει; καλύπτεται ἐν μέσῳ δισταγμῶν περὶ τῆς ἐπιδράσεως αὐτῶν, γνωματεύει, ὅτι τὰ γεγονότα ταῦτα εἶχον ἐπιῤῥοήν τινα ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς, ἀλλὰ ταὐτοχρόνως διακηρύττει, ὅτι δὲν δύναται νὰ βεβαιώσῃ ἂν ἡ ἐπίδρασις αὕτη ἐξησκήθη ὑπὲρ τῶν δύο ἐπιτυχόντων ἢ ὑπὲρ τοῦ ἑνὸς μόνου. Τὰ δύο ἕτερα μέλη, ὁ ἐκ Μεσσήνης Βουλευτὴς κ. Λυμπερόπουλος καὶ ἐγὼ, εἰ καὶ εἴχομεν ὑπ’ ὄψιν αὐτὰ ταῦτα τὰ πράγματα, ὁποῖα εἶχον καὶ οἱ ἕτεροι συνάδελφοι, κατελήξαμεν ὅμως εἰς ὅλως ἀντίθετον συμπέρασμα. Ἡμεῖς ἐπειθόμεθα, ὅτι αἱ πράξεις ἐκεῖναι, αἱ παρὰ πάντων τῶν μελῶν ὁμολογούμεναι, καθὸ βεβαιωθεῖσαι, ὡς ἀνωτέρω, δὲν ἦσαν ἀδιάφοροι, δὲν ἠδύναντο νὰ μείνωσιν ἄνευ ἀποτελέσματος ἐπὶ πληθυσμοῦ, οἷος ὁ πληθυσμὸς τῆς Ἄρτης, καὶ ἐπὶ λαοῦ, οἷος ὁ Ἑλληνικὸς, ὅστις περιστοιχούμενος ὑπὸ ποικίλων ἀναγκῶν, τὰς ὁποίας οἱ θεσμοὶ αὐτοῦ καὶ αἱ πράξεις του δημιουργοῦσι καθ’ ἑκάστην, ἀναγκάζουσιν αὐτὸν νὰ ἐπιζητῇ τὴν προστασίαν τοῦ ἰσχυροῦ. Ἐπεμβάσεις τῆς Εἰσαγγελικῆς Ἀρχῆς, ἐπεμβάσεις τῆς Ἐκκλησιαστικῆς, ἐπεμβάσεις τῆς Δημοτικῆς, ἐπεμβάσεις ὅλων τῶν λοιπῶν Ἀρχῶν ὑπὲρ ἑνὸς προσώπου δὲν ἦτο δυνατὸν, κατὰ τὴν κρίσιν τῶν δύο μελῶν, νὰ μὴ ἐπιδράσωσιν ἐπὶ τοῦ πνεύματος τῶν ἁπλουστέρων. Καὶ δὲν ἐλησμονοῦμεν, ὅτι ἐνδεχόμενον εἶναι ὁ ῥαπιζόμενος ἱερεὺς καὶ οἱ συγγενεῖς αὐτοῦ, πιθανὸν εἶναι νὰ ἐξωργίσθησαν ἔτι μᾶλλον κατὰ τῆς πολιτικῆς τοῦ ῥαπίσαντος καὶ νὰ μὴ ὑπεστήριξαν τὴν μερίδα, χάριν τῆς ὁποίας ὑπέστησαν τὸν κολαφισμόν, ἀλλὰ τίς δύναται νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι τὸ ῥάπισμα ἐκεῖνο ἐπέδρασεν εἰς ἑτέραν γωνίαν τῆς ἐπαρχίας καὶ τοῦ δήμου καὶ κατεπτόησε πολλοὺς ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ εἴπωσιν, ὅτι συμφέρει αὐτοῖς νὰ συνταχθῶσι μᾶλλον μετὰ τοῦ ἰσχυροῦ;

§34ΡΑΛΛΗΣ. Παρὰ τίνος ἐῤῥαπίσθη;

§35ΦΛΩΡΙΑΣ. Ἐῤῥαπίσθη παρὰ τοῦ Νομάρχου.

§36ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Διατί;

§37ΦΛΩΡΙΑΣ. Ἐὰν πιστεύσωμεν τὸν ἱερέα, τοῦ ὁποίου ἡ κατάθεσις εὑρίσκεται ἐν τῷ φακέλλῳ, ἐῤῥαπίσθη, διότι ἀνῆκεν εἰς χωρίον ἀντιπολιτευόμενον τὸν κ. Καραπάνον.

§38ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐλάβατε γνῶσιν τοῦ βουλεύματος, τὸ ὁποῖον παραπέμπει τὸν ἱερέα;

§39ΦΛΩΡΙΑΣ. Μάλιστα, ἔλαβον γνῶσιν αὐτοῦ καὶ ἐβεβαιώθη, ὅτι κατὰ τοῦ ἱερέως ἐκείνου ἔπαυσε πρὸς καιρὸν τὴν ἀνάκρισιν.

§40ΡΑΛΛΗΣ. Τί εἶνε τὸ βούλευμα τοῦτο;

§41ΦΛΩΡΙΑΣ. Τὸ βούλευμα αὐτὸ παραπέμπει τοὺς χωρικοὺς τοῦ χωρίου Μπάνι, κατηγορηθέντας ἐπὶ ἀντιστάσει κατὰ τῆς Στρατιωτικῆς Ἀρχῆς. Ἀλλὰ τί σχέσιν ἔχει τοῦτο πρὸς τὸ ῥάπισμα, τὸ ὁποῖον ὁπωσδήποτε εἶναι πρᾶξις ἀνόσιος καὶ ἀγρία; Ἐὰν λοιπὸν ἀκούσωμεν τὸν ἱερέα αὐτὸν, θὰ εὕρωμεν, ὅτι τὸ ῥάπισμα ἐκεῖνο προῆλθεν ἕνεκα τῆς ἐκλογῆς· ἐὰν δ’ ἀκούσωμεν τὸν Νομάρχην, τὸν ὁποῖον δὲν ἐξητάσαμεν, ἀλλ’ ἔχομεν τὴν βεβαίωσιν ἀνθρώπων, εἰς τοὺς ὁποίους αὐτὸς οὗτος ἐξήγησε τὸν λόγον τοῦ ῥαπίσματος, θὰ εἴπωμεν, ὅτι ὁ Νομάρχης ἐῤῥάπισε τὸν ἱερέα διὰ τὸν λόγον ὅτι ἐφέρθη αὐθαδῶς πρὸς αὐτόν. Ὅθεν τὰ δύο μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς, ἔχοντα ὑπ’ ὄψιν τὰ περιστατικὰ ταῦτα καὶ ἄλλα, περὶ τῶν ὁποίων δὲν κάμνω ἤδη λόγον, κατέληξαν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἡ ἐκλογὴ αὐτὴ εἶνε ἄκυρος. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αἱ πράξεις αὗται, ἕνεκα τῶν ὁποίων κατελήξαμεν εἰς αὐτὸ τὸ συμπέρασμα, εἰσὶ καὶ πολλαὶ ἄλλαι, καὶ ἰδίως ἡ πρᾶξις, περὶ τῆς ὁποίας ἐγένετο μέγας λόγος κατὰ τὴν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς συζήτησιν τῆς ἐκλογῆς Ἄρτης, εἶναι ἡ δωροδοκία, οὐχὶ ἡ δωροδοκία, ἡ ἀφορῶσα εἰς τὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας ἑκάστη τῶν μερίδων ὑπέστη κατὰ τὰς ἡμέρας τῆς ἐκλογῆς καὶ αἵτινες ἀνῆλθον εἰς ποσὸν καταπληκτικόν—περὶ τῆς δωροδοκίας ταύτης οὐδένα λόγον ποιοῦμαι, διότι ἡ Ἐπιτροπὴ, εἰ καὶ κατὰ τὴν δίοδον τῶν ἐργασιῶν της ἐπληροφορεῖτο, ὅτι ἑκατέρωθεν ἐδαπανήθησαν ἐν ὅλῳ περὶ τὰς 80 χιλιάδας δραχμῶν, δὲν ἠδυνήθη νὰ συλλέξῃ πράξεις εἰδικάς—ἀλλὰ περὶ τῆς δωροδοκίας, ἥτις συνετέλεσεν, ὅπως μεταστῇ μεγάλη ὁμὰς ἐκλογέων ἀπὸ τῆς μιᾶς εἰς τὴν ἄλλην μερίδα, ἤτοι περὶ τῆς δωροδοκίας τῶν κατοίκων Σκουλικαριᾶς. Λυποῦμαι, ὅτι ὁ καιρὸς δὲν μοὶ ἐπιτρέπει νὰ ἀναπτύξω λεπτομερῶς τοὺς λόγους, ἐξ ὧν ἡ Βουλὴ θὰ ἐπείθετο, ὅτι ἐν τῇ πράξει ταύτῃ ὑποκρύπτεται προσπάθεια τοῦ νὰ μεταπεισθῶσιν ἐκλογεῖς τῆς μιᾶς μερίδος, ἵνα μεταβῶσιν εἰς τὴν ἑτέραν. Ἡμεῖς ἐξετάσαντες τὰ περιστατικὰ ὅλα περὶ τὸν καταρτισμὸν τῆς τοιαύτης συναλλαγῆς ἐπείσθημεν, ὅτι τῷ ὄντι ἔλαβε χώραν τοιαύτη συναλλαγὴ καὶ ὅτι ἐπεδίωκε τὸν, ὡς εἴρηται, σκοπόν. Ὥστε ἐὰν κατελήξαμεν εἰς τὸ συμπέρασμα, τὸ ὁποῖον φαίνεται ἐν τῇ ἐκθέσει ἡμῶν, ἤτοι εἰς τὸ ὅτι αἱ πράξεις ἐκεῖναι ἐπέδρασαν ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ἐκλογῆς, τοῦτο ἐπράξαμεν διὰ λόγους, οἵτινες εἰς ἡμᾶς φαίνονται λίαν δικαιολογημένοι· πεποιθὼς δὲ, ὅτι ἡ Βουλὴ διεξῆλθε τὰ ἔγγραφα τὰ συλλεχθέντα καὶ τὰς μαρτυρικὰς καταθέσεις, θεωρῶ περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω ὅ,τι θεωρεῖται γνωστὸν εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ἀρκοῦμαι μόνον νὰ παρακαλέσω αὐτὴν νὰ ῥίψῃ ἓν βλέμμα ἐπὶ τοῦ βιβλίου, τὸ ὁποῖον περιέχει τὴν ἔνστασιν αὐτὴν ἐν τῇ λεπτομερείᾳ αὐτῆς καὶ νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι ἅπασαι αἱ ἐν τῇ ἐνστάσει ταύτῃ λεπτομέρειαι περὶ τῆς πράξεως ταύτης ἐβεβαιώθησαν καθ’ ὁλοκληρίαν, ὡς προκύπτει ἐκ σχετικῶν συμβολαίων καὶ τῶν ἐξετασθέντων μαρτύρων. Ἕνεκα τῆς δυσχερείας, εἰς ἣν εὑρέθη ἡ Ἐπιτροπὴ περὶ τὸν καταρτισμὸν κοινῆς γνώμης, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ἐπίδρασιν τῶν ἐκνόμων πράξεων ἐπὶ τοῦ φρονήματος τῶν ἐκλογέων Ἄρτης, δὲν συνεφώνησεν οὐδὲ περὶ τοῦ καταρτισμοῦ ἐκθέσεως λεπτομεροῦς, ὁποίαν ἐπέβαλεν αὐτῇ ἡ ἀποστολή της, ἵνα μὴ εὑρεθῇ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀνατρέχῃ εἰς τὴν μελέτην τῶν διαφόρων ἐγγράφων καὶ τῶν μαρτυρικῶν καταθέσεων. Αἱ ὑποβληθεῖσαι δύο ἐκθέσεις τῶν ὑπὸ τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς ἐκλεχθέντων μελῶν συνετάχθησαν ἁπλῶς, ἵνα διευκολυνθῇ ἡ πρόοδος τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, καὶ διὰ τοῦτο συνετάχθησαν ὡς συνετάχθησαν. Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε παριστῶσι τὸ δύσκολον τῆς ἀκριβοῦς καὶ ὁμοιομόρφου ἐκτιμήσεως τῶν πραγμάτων καὶ καταδεικνύουσιν, ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει λόγους νὰ δώσῃ οἱανδήποτε ἀρέσκεται λύσιν περὶ τοῦ κύρους τῆς ὑπὸ συζήτησιν ἐκλογῆς ὑπὲρ καὶ κατὰ τῶν ἐπιτυχόντων. Δίδων πέρας εἰς τὴν συζήτησίν μου ταύτην, κύριοι, βουλευταὶ, νομίζω, ὅτι ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω μίαν ἀλήθειαν, τὴν ὁποίαν οὐχὶ ὡς μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀλλ’ ἐν τῇ ἀτομικότητί μου ἐξηρεύνησα ἐν Ἄρτῃ καὶ ἠδυνήθην νὰ βεβαιωθῶ, καὶ ἡ ἀλήθεια αὕτη εἶναι ἡ ἑξῆς. Ὁ οἶκος τοῦ Καραπάνου εἰς Ἄρταν εἶναι οἶκος, ὅστις ἔχει βαθείας τὰς ῥίζας ἐν τῷ τόπῳ, ἀποκτήσας διὰ βίου μακροῦ καὶ εὐεργετικοῦ· τούτου ἕνεκα καὶ ἐξασκεῖ μεγάλην ἐν αὐτῷ ἐπιῤῥοὴν, πανταχόθεν ὁμολογουμένην, καὶ ἐλυπούμην μάλιστα, ὅταν ἐμάνθανον, ὅτι μόλα ταῦτα ἐγένετο χρῆσις μέσων ἐκνόμων, ἵνα διατηρήσῃ ὁ κ. Καραπάνος τὸ γόητρον καὶ τὴν ἐπιῤῥοὴν αὐτοῦ. Ὁ κ. Καραπάνος εἶναι τόσῳ ἰσχυρὸς ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ του, ὥστε κρῖμα εἶναι ὅτι τὸ ἐν ταῖς ἐκλογαῖς δαπανώμενον χρῆμα ἀσκόπως δαπανᾶται, ἐνῷ ἠδύνατο νὰ χρησιμεύῃ εἰς σκοποὺς ἀληθῶς κοινωφελεῖς. Ἡ Βουλὴ κατόπιν τῶν λεχθέντων δύναται ν’ ἀποφανθῇ ἂν ἡ ἐκλογὴ ἦναι ἔγκυρος ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει, ὡς ἐπίσης ἂν ἦναι ἔγκυρος πρὸς μόνον τὸν κ. Καραπάνον ἢ τὸν κ. Γαρουφαλιᾶν, ἢ ἂν ἦναι ἔγκυρος ὡς πρὸς ὅλους ἢ ὡς πρὸς ὡρισμένους Δήμους. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ θεωρῶ ἄκυρον αὐτὴν καθ’ ὁλοκληρίαν, χωρὶς νὰ ἔχω ἰδιάζουσαν στοργὴν διὰ τὴν γνώμην μου, ἣν ὅμως θεωρῶ ὡς ἀληθῆ.

§42ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ. Ποῖα γεγονότα ἔχετε ἴδια περὶ διαιρέσεως τῆς ἐκλογῆς;

§43ΦΛΩΡΙΑΣ. Τὰ γεγονότα, ἐπὶ τῶν ὁποίων δύναται νὰ στηριχθῇ ἡ Βουλὴ διὰ νὰ διαιρέσῃ τὴν ἐκλογὴν, εἶναι τὰ ἑξῆς. Ἡ ἀναμφισβήτητος πρᾶξις, ἡ ἐπιδρῶσα καταφανῶς ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς, κατ’ ἐμὲ ἔλαβε χώραν ἐν τῷ δήμῳ Ἡρακλείου. Ἐκεῖ 200 ἐκλογεῖς μετέστησαν ἀπὸ τῆς μιᾶς εἰς τὴν ἑτέραν μερίδα ἕνεκα συναλλαγῆς, τοῦτο ἐπιδιωκούσης. Προκειμένου περὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ κ. Καραπάνου, εὐλογοφανῶς δύνασθε νὰ εἴπητε, ὅτι οὗτος ἔχει τοιαύτην πλειοψηφίαν — διότι πλειοψηφεῖ κατὰ 300 ψήφους τοῦ κ. Παχὺ — ὥστε πιθανὸν εἶναι, ὅτι ἡ μετάστασις τῶν ἐν λόγῳ ἐκλογέων δὲν ἠλλοίωσε τὸ ἀποτέλεσμα. Καθ’ ὅσον ὅμως ἀφορᾷ τὸν κ. Γαρουφαλιᾶν, ἀφοῦ ἡ διαφορὰ μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τοῦ Παχὺ εἶναι μόνον 150, νομίζω, ψῆφοι, νομίζω ὅτι εὐλόγως δύναταί τις εἰπεῖν ὅτι ἡ Βουλὴ δικαιοῦται νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τούτου ἡ μετάστασις ἐκείνη τῶν ψήφων μετέβαλεν ἀναμφισβητήτως τὸ ἀποτέλεσμα. Εὔλογος ὡσαύτως παρίσταται καὶ ἡ διαίρεσις τοῦ ζητήματος κατὰ δήμους. Ἡ ἐκλογὴ ἐν τῷ δήμῳ Ἡρακλείου εἶναι ὁπωσδήποτε ἄκυρος ἕνεκα τῆς γενομένης ἐκεῖ μεταστάσεως τῶν ἐκλογέων.

§44ΤΖΑΝΕΣ. Ὁ κ. Γαρουφαλιᾶς καὶ ὁ κ. Παχὺς εἶναι ἰσόπαλοι ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ;

§45ΦΛΩΡΙΑΣ. Ὁ κ. Γαρουφαλιᾶς, ἐξ ὅσων ἐπληροφορήθην ἰδιαιτέρως, εἶναι βεβαίως ἀξιότιμος ἔμπορος τοῦ τόπου του, ἀλλὰ τὴν δύναμίν του τὴν ἤντλησεν ἐκ τῆς ὑποστηρίξεως, τὴν ὁποίαν παρέσχεν αὐτῷ ὁ κ. Καραπάνος.

§46ΤΖΑΝΕΣ. Ἐὰν ἐπικυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ ὡς πρὸς τὸν κ. Καραπάνον καὶ ἀκυρωθῇ ὡς πρὸς τὸν κ. Γαρουφαλιᾶν καὶ ὁ κ. Καραπάνος ἐξακολουθήσῃ νὰ ὑποστηρίζῃ τὸν κ. Γαρουφαλιᾶν, τί πιστεύετε ὅτι θὰ γίνῃ;

§47ΦΛΩΡΙΑΣ. Αὐτὰ εἶναι ζητήματα, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν δύναμαι νὰ δώσω λύσιν οἱανδήποτε, διότι ἐξήρτηνται ἀπὸ μυρίας περιστάσεις.

§48Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Εἰς δύο κατηγορίας συνοψίζονται τὰ πάθη τῆς ἐκλογῆς ταύτης· 1) εἰς ἐπεμβάσεις τῆς δημοσίας Διοικήσεως ἀπὸ τοῦ Νομάρχου μέχρι τοῦ τελευταίου Δημοτικοῦ κλητῆρος· 2) εἰς χρηματικὰς καταβολὰς, καὶ ὑποσχέσεις πρὸς ἐξώνησιν τῶν συνειδήσεων τῶν ἐκλογέων ὑπὸ τῶν ὑποψηφίων Καραπάνου καὶ Γαρουφαλιᾶ. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐνόμισεν, ὅτι πρέπει νὰ ἐξετάσῃ καὶ μάρτυρας πρὸς ἐπαλήθευσιν τῶν κατηγοριῶν· ἐγὼ διεφώνησα, ἔχων τὴν γνώμην, ὅτι τὸ μέσον τοῦτο εἶναι ἐπισφαλὲς, διότι οἱ μάρτυρες, ἀνήκοντες εἰς τὰς φατρίας, δὲν ἠδύναντο νὰ μᾶς φωτίσωσι. Συνελέξαμεν μερικὰ ἔγγραφα τῶν Ἀρχῶν περὶ τοῦ προσωπικοῦ, τὸ ὁποῖον ἐτοποθέτησαν κατὰ τὰς ἐκλογὰς, περὶ τοῦ χαρακτῆρος τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι ὑπῆρξαν πρὸ τῶν ἐκλογῶν· ἐζητήσαμεν πληροφορίας ὅσον ἀφορᾷ εἰς τοὺς κληρικοὺς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι παρεπονοῦντο, ὅτι ὑπέστησαν τὰ βασανιστήρια τοῦ Ἁγίου Στεφάνου· ἐζητήσαμεν τὰ ἐκδοθέντα βουλεύματα ἐπὶ τῶν γενομένων καταγγελιῶν καὶ ἐσχηματίσαμεν φάκελλον ὀγκώδη. Ὅταν ὅμως ἐπεχειρήσαμεν τὴν ἐκτίμησιν τῶν γεγονότων τούτων, διεφωνήσαμεν ὡς πρὸς τὸ βάρος τῶν ἀποδείξεων, ὡς πρὸς τὸ κῦρος τῶν δημοσίων ἐγγράφων, ὡς πρὸς τὴν ἀληθῆ ἔννοιαν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, καὶ ὡς πρὸς τὸ πόρισμα. Ἐγὼ διεφώνησα ὡς πρὸς τὴν ἐκτίμησιν τῶν μαρτυριῶν, διότι ὅσοι ἀνῆκον εἰς τὴν μερίδα τῶν ἐνισταμένων παρέστησαν τὴν ἐκλογὴν ὡς τερατώδη, οἱ πλεῖστοι δὲ αὐτῶν κατέθεσαν γεγονότα ἀόριστα. Οἱ ἀντίθετοι ἐκόπτοντο, ὁμολογοῦντες, ὅτι ὡραιοτέρα ἐκλογὴ δὲν ὑπῆρξεν εἰς τὸν κόσμον. Ὅταν δὲ ἐζητήθησαν νὰ δώσωσι τὸν λόγον τῆς γνώσεως τῶν γεγονότων, ὅλοι ἐνόμισαν, ὅτι δὲν ἔχουν ἄλλον λόγον νὰ δώσουν πρὸς ὑποστήριξιν τῶν καταθέσεών των, εἰμὴ τὴν μεγαλόψυχον εἰλικρίνειάν των, καὶ κατὰ τὸ πλεῖστον μετέτρεπον τὰς κρίσεις των εἰς ἀντιλήψεις. Ἐπείσθην λοιπὸν, ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τοιούτων καταθέσεων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαχθῇ πόρισμα ἀσφαλές. Ἀνέφερον δὲ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ὑπερέβαλλον τὰς ἐνστάσεις τῶν ἐνισταμένων, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο πολλὰς ἡμέρας μετὰ τὴν ἐκλογὴν, καὶ διὰ τοῦτο εἰς τὰς ἐκθέσεις τῶν Δικαστικῶν Ἀρχῶν δὲν ὑπάρχει τι καταγγελλόμενον ἀθέμιτον, ὡς δυνάμενον νὰ ἐξασκήσῃ ἐπιῤῥοήν. Ἐπείσθημεν ὅμως περὶ ἄλλων τινῶν γεγονότων, ἤτοι ὅτι ἀληθῶς ὁ Εἰσαγγελεὺς κύριος Τσουκαλᾶς τὴν 14 Ἰανουαρίου, δηλαδὴ ἕνα μῆνα πρὸ τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς, ἔδειρεν ἕνα πολίτην, ἐπὶ τῇ ἐγκλήσει τοῦ ὁποίου ἐξεδόθη βούλευμα, δι’ οὗ παραπέμπεται οὗτος νὰ δικασθῇ ἐπὶ αἰκίαις. Ἀλλ’ εἶναι τοῦτο, κύριοι, ἀνάμιξις εἰς τὰς ἐκλογὰς ἀπὸ μέρους τοῦ Εἰσαγγελέως; Εἶναι πρόθεσις πρὸς ἐπέμβασιν ὑπὲρ τοῦ κ. Καραπάνου; Εἶναι κατάχρησις τῆς Ἐξουσίας σκοπῷ ἐκλογικῷ; Αὐτὰ εἶναι τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτεῖ ὁ Νόμος ΧΞΑʹ διὰ τοῦ ἄρθρου 8, τροποποιήσαντος τὸ ἄρθρον 87 τοῦ Νόμου περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν. Ἐπληροφορήθημεν, ὅτι ὁ Νομάρχης μίαν τῶν ἡμερῶν ἐζήτησε τὴν ἐνώπιόν του ἐμφάνισιν ἑνὸς Παπαθανασίου, ἄγνωστον διὰ ποῖον λόγον, ὅτι τὸν ἱερέα αὐτὸν ἐῤῥάπισεν ἐντὸς τοῦ γραφείου του, κατὰ μὲν τὸν ἱερέα χωρὶς λόγον, κατὰ δὲ τὸν Νομάρχην, διότι ἐφέρθη ἀπρεπῶς. Τὸ ράπισμα αὐτὸ ἐγένετο ἐν κρυπτῷ καὶ παραβύστῳ· ὁ παθὼν τὸ ἀνεκοίνωσεν εἰς τὸν νῦν Δήμαρχον Ἀντωνόπουλον, ὁ ὁποῖος ἠρώτησε τὸν Νομάρχην καὶ τῷ εἶπε: ἀπορῶ πῶς δὲν τὸν μετεχειρίσθης χειρότερον, φερθέντα ὡς ἐφέρθη. Τῷ ὄντι, κύριοι, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ σοβαροῦ ἱερέως, διδασκάλου τῆς ἠθικῆς καὶ τῆς εὐσεβείας, παρηγόρου τῶν χριστιανῶν ἐν ταῖς ἀσθενείαις καὶ ταῖς δυστυχίαις, μεσίτου μεταξὺ Θεοῦ καὶ χριστιανῶν, ἤθελον συμφωνήσει μὲ τὸν ἀξιότιμον προλαλήσαντα, ὅτι τὸ ράπισμα αὐτοῦ ἀποτελεῖ πρᾶξιν κακοήθη καὶ σκανδαλώδη· ἀλλὰ τὰ πράγματα ἀποδεικνύουσιν, ὅτι ὁ αἰδεσιμώτατος ἐκεῖνος ἱερεὺς εἶχε λησμονήσει τὴν ἀποστολήν του. Ὑπάρχει βούλευμα, ἐκ τοῦ ὁποίου προκύπτει ὅτι ἐν τῷ χωρίῳ Μπάνι, ὑπαγομένῳ εἰς τὸ δεύτερον ἐκλογικὸν Τμῆμα τοῦ Δήμου Ἄρτης, ἐπολιόρκησε μετ’ ἄλλων ἀντιθέτους τοῦ Παχὺ φίλους τοῦ Καραπάνου, εὐθυμοῦντας ἐν τῇ οἰκίᾳ ἰδιώτου τινὸς, ἔθραυσε τὰς ὑάλους τῶν παραθύρων καὶ τὰς κεράμους καὶ ἐζήτει νὰ ξυλοκοπήσῃ μετὰ τῶν ἄλλων τοὺς ἐν τῇ οἰκίᾳ. Ἔδραμον τότε τρεῖς χωροφύλακες διὰ νὰ τοὺς διαλύσουν, ἀλλὰ τοὺς ἐπῆραν τὰ ὅπλα καὶ τοὺς ἐτραυμάτισαν. Κατηγγέλθη ἡ πρᾶξις καὶ παρεπέμφθησαν εἰς τὸ Κακουργιοδικεῖον ὀκτὼ συνένοχοι καὶ ἔπαυσε πρὸς καιρὸν ἡ περαιτέρω καταδίωξις κατὰ τοῦ ἱερέως. Ὁ ἱερεὺς οὗτος ἐθρασύνθη ἐκ τῆς προσκαίρου ἀπαλλαγῆς, καὶ λαβὼν τὴν σημαίαν ὑπὲρ τοῦ Παχὺ, διήρχετο τὰ καφφενεῖα καὶ τὰ οἰνοπωλεῖα ὅλα, δημηγορῶν ὑπὲρ τοῦ ἑνὸς καὶ κατὰ τῶν ἄλλων, καὶ τὸ σκάνδαλον αὐτὸ ἠδύνατο νὰ ἐπιφέρῃ νέα δυστυχήματα, ἑπομένως ὁ Νομάρχης εἶχε καθῆκον νὰ λάβῃ μέτρα δυνάμει τοῦ Νόμου πρὸς ἀποτροπὴν τοῦ σκανδάλου. Τώρα σᾶς ἐρωτῶ, εἶναι ἐπέμβασις τῆς Ἀρχῆς ὑπὲρ τῶν ἐπιτυχόντων ἡ ἀποτροπὴ τοῦ ἱερέως ἀπὸ τῆς παραβιάσεως τοῦ καθήκοντος; Ἐγὼ δὲν ἐπείσθην, οὔτε ὅτι ὁ Νομάρχης ἐνήργησεν ἀθέμιτον πρᾶξιν, οὔτε ὅτι ἐπέδρασεν, οὔτε ὅτι ἠδύνατο νὰ ἐπιδράσῃ τὸ ράπισμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἄλλως δὲν ἔπρεπεν ὁ Νομάρχης νὰ καταφύγῃ, διότι οἱ φίλοι τοῦ ραπισθέντος, ἐξοργισθέντες, προσῆλθον ψηφοφορήσαντες φανερὰ μὲ τὰς σημαίας των ὑπὲρ τοῦ Παχὺ ἐν τῷ Βʹ Τμήματι τοῦ Δήμου Ἄρτης. Ἐλάβομεν ἄλλην ὁμολογίαν ἑνὸς Νικοδήμου καλογήρου καὶ συγχρόνως ἱερέως, ὁ ὁποῖος διέκειτο δυσμενῶς πρὸς τὸν Καραπάνον καὶ ὁ ὁποῖος πανταχοῦ ἔκαμνε σκανδαλώδεις ὁμιλίας καὶ καθ’ οὗ ἐγένετο καταγγελία πρὸς τὴν Ἐκκλησιαστικὴν Ἀρχὴν, ἥτις διέταξε, τῇ ἀποφάσει τῆς Ἱερᾶς Συνόδου, τὸν περιορισμὸν αὐτοῦ εἴς τινα τῶν παρακειμένων Μονῶν μέχρι τοῦ πέρατος τῶν ἐκλογῶν. Ῥητῶς ὁ καταστατικὸς νόμος διατάσσει, ὅτι οὐδεὶς ἱερεὺς δύναται νὰ φύγῃ ἀπὸ τὴν ἐνορίαν του ἄνευ ἀδείας, οὐδεὶς καλόγηρος δύναται ν’ ἀπομακρυνθῇ ἀπὸ τὴν Μονήν· ἄλλως, ἡ Ἐκκλησιαστικὴ Ἀρχὴ δύναται διὰ τῆς Ἀστυνομίας νὰ τὸν ἐπαναφέρῃ, ὥστε ἡ πρᾶξις αὕτη δὲν πιστεύω, ὅτι εἶναι ἀδικαιολόγητος καὶ ὅτι ἐπέδρασεν ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς. Ποίαν ἄλλην πρᾶξιν ἀποδίδουσιν εἰς τὸν Νομάρχην; Λέγουσιν, ὅτι ὁ Νομάρχης, λαβὼν καταγγελίαν ἀπὸ μέρους τοῦ κ. Καραπάνου, ὅτι ὁ Δήμαρχος Πέτα ἐπεμβαίνει εἰς τὰς ἐκλογὰς καὶ πιέζει τοὺς φίλους, ἀπέστειλε διαταγὴν ἔγγραφον, προσκαλέσας τὸν Δήμαρχον ν’ ἀπέχῃ τῶν ἐπεμβάσεων καὶ τῶν πιέσεων, ἔπραξε δηλαδὴ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔπραξε καὶ ὁ Ἔπαρχος Τροιζηνίας πρὸς τὸν Δήμαρχον Πόρου, προσκαλέσας αὐτὸν νὰ μὴ ἀναμιγνύεται εἰς τὴν ἐκλογήν. Λέγουσιν, ὅτι τοῦτο ὤφειλε νὰ πράξῃ καὶ διὰ τοὺς ἄλλους Δημάρχους· ἀλλὰ δὲν ἀπεδείχθη, ὅτι παρεπονέθη τις κατὰ τῶν ἄλλων, ὅτι ὁπωσδήποτε πιέζουν τοὺς ἀντιθέτους. Ἑπομένως πῶς δύναται ν’ ἀποδοθῇ ἐπέμβασις ἢ ἀθέμιτος ἀνάμιξις τοῦ Νομάρχου διὰ τοιούτων καταθέσεων; Κατηγοροῦσι τὸν Μοίραρχον, ὅτι εἰς τὴν τοποθέτησιν τῶν στρατιωτῶν εἰς τὰ διάφορα τμήματα ἐδείχθη μεροληπτικός· ἀλλ’ ἐξετάσαντες, ἠκούσαμεν, ὅτι δὲν ἐστάλησαν παρὰ πέντε ἢ ἓξ χωροφύλακες, οἵτινες ἦσαν ξένοι καὶ δὲν εἶχον ψῆφον· ὥστε οὐδεμία ἔνδειξις ἀναμίξεως προέκυψε. Κατηγόρησαν τὸν Φρούραρχον, ὅτι ἀνεμιγνύετο συμπαθῶν ὑπὲρ τοῦ Καραπάνου καὶ ὅτι ἔδιδε μπιλιέτα εἰς τοὺς στρατιώτας νὰ μεταβαίνουν εἰς τὴν ψηφοφορίαν· ἀλλ’ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τὰ λέγουν, ἀνήκουν εἰς τὴν ἀποτυχοῦσαν μερίδα. Μᾶς ἐβεβαίωσαν δὲ ἀξιωματικοί τινες, ὅτι αὐτὸ ἦτο ἀθωοτάτη πρᾶξις, διότι ἐπήγαινον καὶ ἐκ τῶν δύο κομμάτων καὶ παρεκάλουν τὸν Φρούραρχον νὰ δώσῃ τὴν ἄδειαν εἰς στρατιώτας νὰ ὑπάγουν νὰ ψηφοφορήσουν, αὐτὸς δὲ ἐζήτει τὰ ὀνόματά των καὶ τοὺς ἀριθμοὺς τοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου διὰ νὰ πληροφορηθῇ ἂν ἦναι ἐκλογεῖς ἢ ὄχι, καὶ ἔδιδεν ἀδείας τοιαύτας εἰς ἀμφοτέρας τὰς μερίδας. Εἶπον, ὅτι ὁ Φρούραρχος ἐπεμβῆκε καὶ κατηγόρησαν αὐτὸν καὶ ἐφρόντισαν νὰ τὸν ἐνοχοποιήσωσιν, ἀλλ’ ἐξεδόθη βούλευμα τοῦ Δικαστικοῦ Συμβουλίου, κατὰ τὸ ὁποῖον ἀπεφασίσθη, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀφορμὴ κατηγορίας, τὸ δὲ βούλευμα τοῦτο ἀποτελεῖ ἀπόδειξιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς περὶ τοῦ ἀνυποστάτου τῶν ἐνστάσεων τῶν ἀποτυχόντων. Ὡμίλησαν περὶ ἐπεμβάσεων καὶ κατὰ τῆς Ἀστυνομίας· ἐξητάσαμεν πολλοὺς μάρτυρας, ἐξ ὧν τὸν Πρόεδρον τοῦ Δικαστηρίου καὶ δύο Πρωτοδίκας, καὶ οἱ ὁποῖοι μᾶς ἐβεβαίωσαν, ὅτι οὐδὲν ἤκουσαν περὶ ἀναμίξεως αὐτῶν εἰς τὴν ἐκλογὴν ἐν γένει οὐσιῶδες. Κατηγοροῦσι τὴν ἐκλογὴν Πέτα, διότι ὁ ἐνωμοτάρχης Ἀντωνιάδης ἐκεῖ κατεσκεύασεν ὀχύρωμα διὰ νὰ πολεμήσῃ τοὺς ψηφοφόρους, ὅστις ὅμως μετετέθη πολλὰς ἡμέρας πρὸ τῆς ἐκλογῆς. Ἀλλ’ εἰξεύρετε ὁποῖον εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς Πέτα; Ὁ Παχὺς ἐκεῖ ἔλαβε μέλανας ψήφους μόνον 136, ὁ δὲ Καραπάνος 436. Μὴ συγκρίνετε δὲ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς πρώτης ἐκλογῆς, διότι ὑπῆρχε τότε ἄλλη διαίρεσις. Ὁ Παχὺς ὑπερέβη τὸν Καραπάνον κατὰ ψήφους 304. Μοὶ ἔκαμαν, κύριοι, χειρίστην ἐντύπωσιν τὰ λεγόμενα περὶ τοῦ λαοῦ τῆς Ἐπαρχίας Ἄρτης, ὅτι εἶναι ψοφοδεής, ἄθλιος, μόλις ἐξελθὼν ἐσχάτως ἀπὸ τῆς δουλείας καὶ τρέμων εἰς τὴν ἐμφάνισιν ἑνὸς χωροφύλακος. Δὲν εἶναι ἀληθές· εἶναι λαὸς ἀρειμάνιος· ὡπλισμένος μέχρις ὀδόντων· ἅπαντες σχεδὸν εἰσὶν ἄνδρες λασίτριχες, λασιόστερνοι, μὲ μύστακας πυκνοὺς καὶ ἐπηρμένους, δὲν εἶναι λαὸς δυνάμενος νὰ πτοηθῇ ἀπὸ ἕνα ἢ δύω καὶ πλείους χωροφύλακας. Δύνανται μόνον νὰ τὸν παρασύρωσιν αἱ εὐθυμίαι καὶ τὰ φαγοπότια, εἰς τὰ ὁποῖα τὰ διάφορα μέρη ἐδαπάνησαν πολλά, διότι ὅλα τὰ καφφενεῖα καὶ τὰ ξενοδοχεῖα πέριξ τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας ἐπληροῦντο ὑπὸ ἀνθρώπων ἀμφοτέρων τῶν κομμάτων. Ἄλλοι κατηγόρησαν τὴν Ἐπιτροπὴν Ἄρτης, ἡ ὁποία χορηγεῖ καὶ διανέμει ἐλέη ἑκάστοτε εἰς τοὺς πτωχούς. Ἡμεῖς ἐζητήσαμεν τὰ κατάστοιχα καὶ τοὺς λογαριασμοὺς τῆς Ἐπιτροπῆς ταύτης καὶ ἐθαυμάσαμεν διὰ τὴν ἀμεροληψίαν καὶ τὴν τιμιότητα τῶν μελῶν αὐτῆς καθ’ ὅλα. Εἶπον, ὅτι εἰς τὸν Δῆμον Τετραφυλίας, ἂν ὁ Δήμαρχος περιεπάτει μὲ φυγοδίκους καὶ ἠπείλει τοὺς ἐκλογεῖς, τοῦτο κατέθεσαν δύο μάρτυρες, ἀλλὰ τὸ ἀνῄρεσαν ἄλλοι· δὲν ἐπίστευσα οὔτε τοὺς μὲν, οὔτε τοὺς δὲ, διότι φυγόδικοι ἐκεῖσε δὲν ὑπῆρχον πολὺν καιρὸν πρὸ τῆς ἐκλογῆς. Μένει ἤδη ὡς πρὸς τὸν Δῆμον Ἡρακλείας τὸ συμβιβαστικὸν συμβόλαιον τῆς Σκουλικαριᾶς· ἐξετάσας δὲ πολλοὺς περὶ τούτου, δὲν ἠδυνήθην νὰ σχηματίσω πεποίθησιν, ὅτι ἀποτελεῖ τοῦτο δωροδοκίαν πρὸς ἐξώνησιν τῶν συνειδήσεων, διότι οἱ κάτοικοι τοῦ Κομποτίου ὤφειλον πράγματι εἰς τοὺς κατοίκους τοῦ χωρίου Σκουλικαριᾶς ἀποζημιώσεις διὰ τὰς γαίας τοῦ Ἁγίου Ἀθανασίου, τὰς ὁποίας κατεῖχον ἐπὶ Τουρκοκρατίας ὡς ἑξῆς· Ἡ Μονὴ τοῦ Ἁγίου Ἀθανασίου ἦτο κοινοτική, μετὰ τὴν διάλυσιν αὐτῆς ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις τὴν ἐχορήγησεν εἰς τὴν χρῆσιν τῆς κοινότητος τοῦ χωρίου Σκουλικαριᾶς, ἀλλ’ ἀμφισβητηθείσης τῆς κατοχῆς καὶ κυριότητος τῶν γαιῶν ἐκείνων μεταξὺ αὐτῶν καὶ τῆς κοινότητος Κομποτίου, δὲν ἐτόλμων νὰ καλλιεργήσωσι τὰς γαίας ἐκείνας, ἐκ τῆς προλήψεως, ὅτι εἶναι Ἐκκλησιαστικαί, καὶ ἔμενον ἀκαλλιέργητοι. Κατὰ τὸ 1881 οἱ κάτοικοι Σκουλικαριᾶς προσῆλθον εἰς τὸν κ. Καραπάνον καὶ τῷ εἶπον: «Μᾶς ἠδίκησες· ἐπώλησες τὸ χωρίον Κομπότι εἰς τοὺς Κομποταίους καὶ δὲν ἐξήρεσες τὰς γαίας αὐτάς, αἱ ὁποῖαι ἀνήκουσιν εἰς ἡμᾶς». Οὗτος δὲ ὑπεσχέθη, ὅτι βραδύτερον θέλει συνεννοηθῆ μετὰ τῶν ἀγοραστῶν, καὶ ἂν δυνηθῇ, θέλει τοὺς πείσει νὰ ἐξαιρέσωσι τῆς ὅλης περιφερείας καὶ νὰ τὰς παραχωρήσωσιν εἰς τὴν Σκουλικαριᾶν.

§49ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι ἐξῃρημέναι αἱ γαῖαι.

§50ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Εἰς τὸ συμβόλαιον δὲν ἀναφέρεται τοιοῦτόν τι. Τώρα τί συμβαίνει; Ὁ Παχὺς, ὅταν ἐπλησίασαν αἱ τελευταῖαι βουλευτικαὶ ἐκλογαί, εἶπεν εἰς τοὺς κατοίκους: τί ἀκούετε τὸν Καραπάνον; δὲν βλέπετε, ὅτι σᾶς ἐπῆρε τὰ κτήματα; νὰ πᾶτε νὰ τὰ ζητήσετε. Δὲν εἰξεύρω τὶ τοὺς εἶπεν ὁ Καραπάνος, ἀλλὰ συντάσσεται ἐπίσημον συμβόλαιον· ἐκ τοῦ ὁποίου προκύπτει, ὅτι ὁ Δικηγόρος Βαρζέλης ἀνέλαβε νὰ διεκδικήσῃ τὰς γαίας κατὰ τῶν κατοίκων τοῦ Κομποτίου, καταβαλὼν εἰς τοὺς κατοίκους Σκουλικαριᾶς 300 εἰκοσάφραγκα· τὸ συμβόλαιον τοῦτο ὑπάρχει ἐν τῷ φακέλλῳ τῶν ἐκλογικῶν ἐγγράφων. Πολλοὶ θέλουσι νὰ ὑποστηρίξωσιν, ὅτι ὑπάρχει ἐν τῇ συναλαγῇ ταύτῃ κεκαλυμμένη δωροδοκία πρὸς ἐξαγορὰν τῆς συνειδήσεως τῶν κατοίκων, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ ἔδιδον τὴν ψῆφόν των, ἂν δὲν συνετάσσετο τὸ συμβόλαιον αὐτό. Εἶναι δύσκολον, κύριοι, ν’ ἀποφανθῇ τις τοιοῦτόν τι· εἶναι δύσκολον ν’ ἀποφανθῇ τις ἐν συνειδήσει, ὅτι τὸ συμβόλαιον, ἀποτελοῦν πλήρη ἀπόδειξιν μεταξὺ τῶν συμβαλλομένων καὶ τρίτων δύναται νὰ καλύπτῃ δωροδοκίαν. Ἄλλως, δὲν ἔχομεν ἰσχυρὰν ἀπόδειξιν τὸ περιεχόμενον ἀναιροῦσαν, δὲν ἔχομεν ἢ τὴν μαρτυρίαν τῶν ἐνδιαφερομένων, προσπαθούντων δι’ εἰκασιῶν ν’ ἀποδείξωσι τὴν δωροδοκίαν. Ἀσφαλέστερον δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι τὸ συμβόλαιον τοῦτο δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὴν ἐκλογὴν, ἀλλὰ καὶ ἂν ἐσχετίζετο πρὸς αὐτὴν, ἀποδεικνύει σχέσιν νόμιμον, διότι οὐδεὶς ἀποκλείεται νὰ ἐξευμενίζῃ τοὺς φίλους του, δυσαρεστηθέντας ἕνεκα ἰδιωτικῶν διαφορῶν, καὶ νὰ ἱκανοποιῇ τὰς νομίμους ἀπαιτήσεις των. Ἀλλὰ, κύριοι, δὲν δύναμαι περιπλέον νὰ παραδεχθῶ, ὅτι ἡ σύμβασις αὐτὴ μετέβαλε τὸ φρόνημα τοῦ λαοῦ· διότι, ἐὰν δέκα ἢ εἴκοσιν ἐκ τῶν κατοίκων ἐκείνων τοῦ Δήμου Ἡρακλείας ἐψήφισαν ὑπὲρ τοῦ Καραπάνου, ὁ Καραπάνος ἀπώλεσεν 150 καὶ πλέον ψήφους τῶν ἀντιδίκων ἐκ Κομποτίου, καὶ ἀπώλεσε τὰς ψήφους τῶν κατοίκων Κομποτίου, διότι ὤθησε διὰ τοῦ συμβολαίου τούτου εἰς διεκδίκησιν τοὺς εἰς αὐτοὺς περιελθόντας ἀγρούς. Ὅταν διεσκεπτόμεθα περὶ τοῦ ἀποτελέσματος τῶν ἐρευνῶν μας μετὰ τῶν ἄλλων μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς, ἐτέθη καὶ ἐρώτησις μεταξὺ τῶν συναδέλφων, ἂν τοῦ Καραπάνου ἔχοντος ἐπιῤῥοὴν ἀναμφισβήτητον καὶ ὑπερτεροῦντος τὸν Παχὺν κατὰ 300 ψήφους, ἡ δωροδοκία δὲν ἐπέδρασεν· ἀλλ’ ὡς πρὸς τὸν Γαρουφαλιᾶν, μὴ ἔχοντα Ἐπαρχιακὴν ἐπιῤῥοὴν, ὑπερτεροῦντα τὸν Παχὺν κατὰ ψήφους 130, τίς δύναται ν’ ἀρνηθῇ τὴν ἐπίδρασιν; Ὑπέβαλον τὴν ἀντίῤῥησιν ὅτι, ἂν δὲν ὑπῆρχον οἱ συνδυασμοὶ, ἠδύνατο νὰ γείνῃ ἡ ἐρώτησις αὕτη καὶ νὰ προκύψῃ ἡ ἀμφιβολία, ἀλλ’ ἀφοῦ ὑπάρχουσιν οἱ συνδυασμοὶ, τὰς ψήφους τοῦ Καραπάνου τὰς ἔλαβε καὶ ὁ Γαρουφαλιᾶς. Ἤδη ἐπαναλαμβάνεται ἡ ἐρώτησις αὕτη, ἰσχυριζομένων τῶν συναδέλφων, πῶς δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν αὐτὸ τὸ γεγονὸς ὡς ἀθῶον ἐν Σκουλικαριᾷ, χωρὶς νὰ εἴπωμεν, ὅτι οὐδόλως ἐπέδρασεν; Ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, ὅτι ἠδύνατο νὰ ὑποστηριχθῇ ἐν τῇ Βουλῇ ἡ ἐπίδρασις, ἐξητάσαμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν ψηφοφορησάντων Σκουλικαριωτῶν καὶ εἴδομεν, ὅτι ὅλοι οἱ Σκουλικαριῶται εἶναι 180, ἑπομένως ἐπιμένω ὑποστηρίζων, ὅτι οὔτε κατὰ τοῦ κ. Γαρουφαλιᾶ δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς λόγος ἀκυρότητος τῆς ἐκλογῆς τὸ συμβιβαστικὸν συμβόλαιον, καὶ ἀναφερόμενος εἰς τὴν ἔκθεσίν μου, πέποιθα ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει ἐπικυρώσει τὴν ἐκλογὴν ὡς πρὸς ἀμφοτέρους τοὺς πλειονοψηφήσαντας.

§51Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Δὲν εἶχον, κύριοι, διάθεσιν νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς ταύτης καὶ δὲν ἐπεθύμουν ἐν γένει νὰ γίνω αἰτία παρατάσεως τῆς συζητήσεως, διότι φρονῶ, ὅτι τάχιστα δέον νὰ μεταβῇ ἡ Βουλὴ εἰς τὰ κύρια αὑτῆς ἔργα. Εἶδον ὅμως, ὅτι ἐν τῇ ἐκλογῇ ταύτῃ ἔγκειται ἀδίκημα· προβλέπω, ὅτι ὑπάρχει συνεννόησις διὰ νὰ τελεσθῇ ἀδίκημα κατ’ ἀδυνάτου ὑπὲρ ἰσχυροῦ. Προσεπάθησα νὰ φωτισθῶ ἀπὸ τὰς ἐκθέσεις τῆς ἀποσταλείσης Ἐπιτροπῆς, πᾶσαι δὲ ὁμολογοῦσιν, ὅτι ἐγένετο δωροδοκία, ὅτι ἄφθονος χρυσὸς ἔῤῥευσεν ἐν Ἄρτῃ καὶ ἀλλαχοῦ ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ ταύτῃ· ἔῤῥευσε δὲ χυνόμενος ὑπὸ τοῦ κ. Καραπάνου καὶ τοῦ κ. Παχύ. Δὲν ἐπίστευα, ὅτι ὁ κ. Φλωριᾶς, εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας, ἤθελε διαφωνήσει πρὸς ἑαυτὸν, καὶ ἄλλα ἤθελε γράψει ἐν τῇ ἐκθέσει, ἄλλα δ’ ἤθελεν εἴπει σήμερον ἀπὸ τοῦ βήματος. Ἐν τῇ ἐκθέσει του ῥητῶς λέγει, ὅτι εἶναι ὑπὲρ τῆς ἀκυρώσεως ὁλοκλήρου τῆς ἐκλογῆς ὡς πρὸς ἀμφοτέρους τοὺς ἐπιτυχόντας, καὶ ὅμως ἐντεῦθεν εἶπεν, ὅτι δὲν θὰ ψηφίσῃ τις ἐναντίον τῆς συνειδήσεως αὑτοῦ, ἐὰν συναινέσῃ, ὅπως ἐπικυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ διὰ τὸν κ. Καραπάνον καὶ ἀκυρωθῇ διὰ τὸν κ. Γαρουφαλιᾶν. Τοιαύτη διάκρισις δὲν πρέπει νὰ γίνῃ· ἐὰν ἐξελέγη ὁ κ. Γαρουφαλιᾶς βουλευτής, ἐξελέγη, διότι ὁ κ. Καραπάνος ἐδαπάνησε· πρέπει νὰ εἴμεθα δίκαιοι. Δὲν ἔχω οὐδεμίαν ἀφορμὴν ἐναντίον τοῦ κ. Καραπάνου προσωπικήν· ἀπεναντίας, ἐκτιμῶ αὐτὸν καὶ ἐπιθυμῶ νὰ εὑρίσκεται ἐν τῇ Βουλῇ, ἀλλὰ σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ διαπράξητε τὴν ἀδικίαν, νὰ διαιρέσητε τὴν ἐκλογὴν, καὶ ἀκυρώσητε διὰ τὸν Γαρουφαλιᾶν, ἐπικυρώσητε δὲ αὐτὴν διὰ τὸν Καραπάνον, ἀφοῦ ἔχομεν βεβαιωμένον ὅτι ἐγένετο δωροδοκία, καὶ ὅτι κατὰ νέον σύστημα ἐπικρατῆσαν εἰς τὴν ἐπαρχίαν ταύτην ὁ Νομάρχης ἔδειρε τοὺς ἱερεῖς ἐν τῇ αἰθούσῃ τοῦ Νομαρχείου· καὶ ἔπρεπεν ὁ Νομάρχης ἐκεῖνος νὰ καταδικασθῇ, καὶ ἡ πρᾶξίς του νὰ στιγματισθῇ, διότι ἀλλοίμονον ἐὰν οἱ ἱερεῖς τῶν χωρίων, οἱ προέχοντες λόγῳ μαθήσεως καὶ χαρακτῆρος, ῥαπίζωνται ὑπὸ τῶν Νομαρχῶν καὶ τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Ἐξουσίας πρὸς ἐκφόβισιν τῶν ἁπλῶν χωρικῶν. Γνωρίζω τὰς περιστάσεις τοῦ χωρίου Μπάνι, οὗ ὁ ἱερεὺς ἐδάρη· εἶναι ἐκ τῶν χωρίων ἐκείνων, ἅτινα εἰσέτι ἡρωϊκῶς ἀγωνίζονται ὑπὲρ τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος. Ἐγὼ εἶμαι κατὰ τῆς ἐκλογῆς, διότι ἐδαπανήθησαν χρήματα, ἀτυχῶς δὲ καὶ πάλιν θὰ δαπανηθῶσι, διότι ὁ κ. Καραπάνος καὶ ὁ κ. Παχὺς εἶναι πλούσιοι. Ἀλλὰ πρέπει τέλος πάντων νὰ δώσωμεν ἓν μάθημα καὶ εἰς τοὺς δωροδότας καὶ εἰς τοὺς δωροδόχους· πρὸ πάντων ὅμως συνιστῶ ὑμῖν νὰ μὴ διαιρέσητε τὸ ζήτημα καὶ ἐπικυρώσητε τὴν ἐκλογὴν διὰ τὸν κ. Καραπάνον, ἀκυρώσητε δ’ αὐτὴν διὰ τὸν δυστυχῆ Γαρουφαλιᾶν· τοιαύτη πρᾶξις θέλει μειώσει κατὰ πολὺ τὴν ἀγαθὴν περὶ τῆς Βουλῆς ταύτης γνώμην τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ.

§52Γ. ΦΛΩΡΙΑΣ. Εὐχαριστῶ τὸν προλαλήσαντα, διότι ἔδωκεν ἀφορμὴν νὰ ἐξηγηθῇ καθαρώτερον. Δὲν μετέβαλον γνώμην, κ. βουλευτὰ Ἀττικῆς, ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Ἄρτης. Σαφῶς ἐξεφράσθην τίνι τρόπῳ κατέληξα εἰς τὴν πρότασιν περὶ ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς διεκήρυξα, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη ἡ ἐμὴ καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἰς ταύτην ἐπιμένω. Ἀλλ’ ὡς μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς ὤφειλον, κατὰ τὴν κρίσιν μου, νὰ μὴ παραλείψω τοῦ νὰ ὑποβάλω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ τοὺς δισταγμοὺς, οἵτινες ἐγεννήθησαν ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐν λόγῳ πράξεων· αὐτοὺς δὲ τοὺς δισταγμοὺς τινῶν ἐκ τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς, εἶπον, ὅτι δύναται ἡ Βουλὴ, ἀφοῦ αὐτὰ τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς μεταβάντα ἐπὶ τόπου καὶ μελετήσαντα ἐκ τοῦ σύνεγγυς τὰ πράγματα, ἐδίστασαν ν’ ἀποφανθῶσι ῥητῶς καὶ σαφῶς περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς, καὶ τούτου ἕνεκα ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Βουλὴν διάφοροι γνῶμαι, λίαν δ’ εὐλόγως, δύναται νὰ εἴπῃ ἡ Βουλὴ, διστάζω καὶ ἐγὼ νὰ φέρω ψῆφον ἀκυρωτικὴν κατὰ τῆς ἐκλογῆς Ἄρτης. Ὥστε τὸ κατ’ ἐμοῦ παράπονον τοῦ ἐξ Ἀττικῆς βουλευτοῦ δὲν εἶναι βάσιμον. Ὅθεν ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασα καὶ διὰ τῆς ἐκθέσεως, ἥτις φέρει τὴν ὑπογραφήν μου, εἶναι αὕτη, καὶ εἰς ταύτην ἐπιμένω. Ἴσως ἡ Βουλὴ ἔχει λόγους νὰ πράξῃ ἄλλως, ἢ ὡς ἐγὼ κρίνω, καὶ οἱ λόγοι οὗτοι νὰ ὦσι λίαν δικαιολογημένοι. Μήπως προκειμένου περὶ πραγματικῶν περιστατικῶν, οἷα εἶναι τὰ ὑπὸ συζήτησιν, δὲν δύναται ἕκαστος νὰ ἔχῃ γνώμην καὶ κρίσιν ὅλως διάφορον τῆς τῶν ἄλλων; οὐδεὶς δὲ δικαιοῦται νὰ κατακρίνῃ τινὰ, ἐὰν περιέστη εἰς ἀμφιβολίαν περὶ τοῦ ἀποτελέσματος ταύτης ἢ ἐκείνης τῆς πράξεως.

§53Δ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα τοῦ χωρισμοῦ ἐπὶ τῆς προκειμένης ἐκλογῆς ἀπησχόλησε καὶ τὴν Ἐπιτροπὴν κατ’ ἰδίαν, ἀπασχολεῖ δὲ καὶ τὴν Βουλὴν ἤδη, κατὰ πόσον δηλαδὴ τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα εἰς τὰς ἐκθέσεις ἡ Ἐπιτροπὴ ἀναφέρει, ἐπέδρασαν ὑπὲρ τοῦ κ. Καραπάνου ἢ ὑπὲρ τοῦ κ. Γαρουφαλιᾶ. Ἐπ’ αὐτοῦ ἡ Βουλὴ, ἔχουσα ὅλα τὰ ζητήματα ὑπ’ ὄψιν, δύναται νὰ ἀποφανθῇ. Ἡ Βουλὴ ἔχει δικαίωμα, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν ὅλας τὰς ἐκθέσεις καὶ ὅλας τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἀνεπτύξαμεν, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ εἴπῃ, ὅτι ναὶ μὲν τὰ ἀποτελέσματα δὲν ἐπέδρασαν ὡς πρὸς τὸν κ. Καραπάνον, ἐπέδρασαν ὅμως ὡς πρὸς τὸν κ. Γαρουφαλιᾶν. Ἡ γνώμη τῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι ἀνεξάρτητος· ἑπομένως φρονῶ, ὅτι ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασαν περὶ τοῦ χωρισμοῦ, εἶνε ὀρθὴ, καὶ ἐπ’ αὐτῆς δύναται νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή.

§54ΣΙΒΙΤΑΝΙΔΗΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ διδαχθῇ τὶ πρέπει νὰ πράξῃ.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται περατωμένη ἡ συζήτησις. Καθὼς ἠκούσατε καὶ διὰ τῶν ἐκθέσεων, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν, καὶ διὰ τῆς συζητήσεως, διαιρεῖται ἡ ἐκλογὴ ὡς πρὸς ἕνα ἕκαστον τῶν Βουλευτῶν. Δηλαδὴ αἱ ἐκθέσεις λέγουν καὶ ἡ συζήτησις ἀπέδειξεν, ὅτι ὡς πρὸς μὲν τὸν ἕνα Βουλευτὴν τὸ ἀποτέλεσμα ἐπηρεάσθη, ὡς πρὸς δὲ τὸν ἕτερον τὸ ἀποτέλεσμα δὲν ἐπηρεάσθη, διότι τὸ ἀποτέλεμα τῶν ψήφων εἶνε διάφορον· ἑπομένως ἀπόκειται εἰς τὴν Βουλὴν ν’ ἀποφανθῇ ἐὰν ἐπηρεάσθη ἢ δὲν ἐπηρεάσθη.

§56ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὑπέβαλέ τις τοιαύτην πρότασιν;

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἀπέδειξε καὶ ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. Γεροκωστοπούλου. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ὡς πρὸς ἕνα ἕκαστον.

§58ΣΙΒΙΤΑΝΙΔΗΣ. Τὸ πόρισμα τῆς συζητήσεως διατυποῦται διὰ προτάσεως ἐγγράφως, καὶ αὐτὴ ψηφίζεται.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρότασις εἶναι ἡ ἔκθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς. Ἡ πλειονοψηφία λέγει: προτείνω τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς ὁλοκλήρου· ὁ κ. Δημητριάδης προτείνει τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς· ἔρχεται ὁ κ. Γεροκωστόπουλος, ὅστις, ἀφοῦ βεβαιώνει τὰ γεγονότα, λέγει: ἀφίνω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἐκτιμήσῃ κατὰ πόσον τὰ γεγονότα ἐπηρέασαν καὶ τοὺς δύο ἢ τὸν ἕνα· διότι λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν του τὴν διαφορὰν τῶν ψήφων. Ἰδοὺ τὶ λέγει ἡ ἔκθεσίς του (ἀναγινώσκει τὸ συμπέρασμα). Λοιπὸν πῶς θὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή, ἀφοῦ καὶ ἡ συζήτησις περιεστράφη εἰς τοῦτο καὶ αἱ ἐκθέσεις διαιροῦσι τὰς θέσεις ἑκάστου καὶ ἀφίνουσιν εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἐκτίμησιν;

§60ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν μοὶ ἐπιτρέπετε ὑμεῖς καὶ ὁ κ. Γεροκωστόπουλος, θὰ ὑποβάλω τὴν παρατήρησιν, ὅτι ὁ κ. Γεροκωστόπουλος οὐδὲν προτείνει· τοιαύτη εἶνε ἡ ἔκθεσίς του. Ἡ Βουλὴ εἶνε πάντοτε κυρία νὰ ἀποφασίσῃ ὅ,τι ἐγκρίνει, ἀλλὰ τὸ Προεδρεῖον φρονῶ, ὅτι δὲν δύναται νὰ προβάλῃ ψηφοφορίαν καὶ προκαλέσῃ ἀπόφασιν, εἰμὴ ἐπὶ ὡρισμένης προτάσεως.

§61Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν εἶχον σκοπὸν διόλου νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς ταύτης, διότι ἐφρόνουν, ὅτι καὶ διὰ τῶν ἐκθέσεων, αἵτινες ὑπεβλήθησαν, καὶ διὰ τῶν ἐγγράφων πληροφοριῶν, αἱ ὁποῖαι παρ’ ἡμῶν συνελέχθησαν καὶ αἵτινες κατεστάθησαν γνωσταὶ ἤδη εἰς τοὺς κυρίους βουλευτὰς, ἀρκούντως ἐκαθαρίσθη τὸ ζήτημα. Ἐνόμιζον πρὸς τούτοις, ὅτι δὲν πρέπει νὰ λάβω τὸν λόγον, καὶ διότι αἱ περιστάσεις, ὑφ’ ἃς διατελοῦμεν εἶνε τοιαῦται, ὥστε δὲν ἔπρεπεν ἡ Βουλὴ νὰ δαπανᾷ πολύτιμον χρόνον ἀπέναντι τοιούτων δευτερευόντων ζητημάτων. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὑπέβαλον ἔκθεσιν καὶ τὸ πόρισμα αὐτῆς ἀμφισβητεῖται, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Εἶνε ἀληθὲς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κύριος Πρόεδρος· ἀλλ’ ἐγὼ εἶπον, ὅτι δὲν γνωρίζω ἐὰν ἐπέδρασαν τὰ γενόμενα εἴτε ὡς πρὸς τὸν ἕνα εἴτε ὡς πρὸς τὸν ἕτερον· ἀλλὰ δὲν εἶνε ἀληθὲς ἀφ’ ἑτέρου, ὅτι ἐν τῇ ἐκθέσει μου ὑποβάλλω πρότασιν εἰς τὴν Βουλήν. Ἐγὼ ἐνόμισα, ὅτι δὲν εἶνε παράλειψις καθήκοντος ἐκ μέρους ἐμοῦ, μέλους τῆς Ἐπιτροπῆς, τοῦ νὰ μὴ διατυπώσω ἰδιαίτερον συμπέρασμα. Ἐνόμισα, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ δύναται νὰ περιορισθῇ ἐπὶ τῶν γεγονότων καὶ νὰ ἀφήσῃ τὴν ἐκτίμησιν εἰς τὴν Βουλὴν χωρὶς νὰ ὑποβάλῃ πρότασιν. Δὲν λέγω, ὅτι τὸ νὰ ὑποβάλῃ συμπέρασμα καὶ πρότασιν δὲν εἶνε ὀρθὸν, ἀλλὰ δὲν φρονῶ ὅτι ἀναγκαίως ὀφείλει νὰ ὑποβάλῃ συμπέρασμα, ἰδίως δὲ ὅταν δὲν δύναται νὰ ὑποβάλῃ αὐτὸ σαφῶς καὶ ἄνευ ἐνδοιασμοῦ. Ἡ Ἐπιτροπὴ εἰς αὐτὴν τὴν θέσιν εὑρέθη ἐν τῇ ἐκλογῇ ταύτῃ, κατὰ τὴν ὁποίαν ἦσαν πολλαὶ ἐνστάσεις· πολλαὶ κατεδείχθησαν ἐντελῶς ἀνυπόστατοι, ἀλλ’ αἱ ἄλλαι κατεδείχθησαν βάσιμοι (διάλογοι). Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς κύριος Ζυγομαλᾶς περὶ ἐκείνου τοῦ ἱερέως, ἐὰν λάβητε τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα προὐκάλεσεν ἡ Ἐπιτροπή, ἤθελε σᾶς ἀφήσει τὴν χειρίστην ἐντύπωσιν (θόρυβος). Μὲ συγχωρεῖτε, κύριοι, διότι τὸ γεγονὸς τοῦτο ἔχει σχέσιν μὲ τὴν θέσιν τοῦ ζητήματος (θόρυβος)

§62ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Εἶνε τρίτη φορὰ, καθ’ ἣν κηρύσσεται περατωμένη ἡ συζήτησις καὶ πάλιν ἐπανερχόμεθα.

§63ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ καὶ ἄλλοτε ἐξέφρασα τὴν γνώμην μου, ὅτι εἶμαι ἐναντίον τῶν προτάσεων, αἵτινες θέτουσι ζητήματα προσωπικά, διότι οὕτω μεταβαλλόμεθα ἀπὸ κριτὰς ζητημάτων εἰς κριτὰς προσώπων. Ἐξέφρασα τότε τὴν γνώμην μου, ὅτι δὲν πρέπει νὰ μεταβάλλωνται τὰ πραγματικὰ ζητήματα εἰς ζητήματα προσωπικά. Ἤδη συνεπὴς εἰς τὴν γνώμην μου ταύτην καὶ στηριζόμενος εἰς τὸ γεγονός, τὸ ὁποῖον ἀπεδείχθη, ὅτι ἔλαβε χώραν ἐν τῷ χωρίῳ Σκουλικαριᾶς εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, ὑποβάλλω τὴν πρότασιν τῆς διαιρέσεως τοῦ ζητήματος κατὰ δήμους (θόρυβος).

§64Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς ἀπαντήσεως εἰς τὸν Βασιλικὸν λόγον, εἰ καὶ ἔληξεν ἡ συζήτησις, ὁ κύριος Τρικούπης εἰσῆλθεν εἰς τὴν οὐσίαν.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόκειται περὶ τῆς διατυπώσεως τοῦ ζητήματος. Πῶς θὰ τὸ διατυπώσωμεν;

§66ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι μόνον ὡς ἐκ τοῦ προηγουμένου, τὸ ὁποῖον ὑπέμνησεν ὁ κύριος Κουμουνδοῦρος καὶ τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ θεωρήσω ὡς μίαν κακὴν ἀρχὴν, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἀπέδειξα, ὅτι δὲν εἶχον διάθεσιν νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς, εἶναι ὀρθὸν, ἀφοῦ μὲ προὐκαλέσατε, νὰ μὲ ἀφήσητε ἀθορύβως νὰ συμπληρώσω τὴν γνώμην μου (Θόρυβος). Λοιπὸν φρονῶ, ὅτι ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἢ ἄκυρος ὡς πρὸς τοὺς δύο ἢ ἔγκυρος ὡς πρὸς τοὺς δύο. Ἡ μόνη δυνατὴ καὶ δικαία διαίρεσις εἶναι ἡ κατὰ Δήμους.

§67ΙΩΑΝ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸ πόρισμα τῆς συζητήσεως καὶ κατὰ τὴν γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς, φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ διαιρεθῇ τὸ ζήτημα καὶ νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ ἂν ἐπέδρασεν ὡς πρὸς ἀμφοτέρους ἢ ὡς πρὸς τὸν ἕνα, καθόσον ἡ διαφορὰ εἶναι ὀλίγων ψήφων.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς ὡς πρὸς τὸν κύριον Καραπάνον..........

§69ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ προτείνω τὴν ἀκύρωσιν τοῦ Δήμου Ἡρακλείας, καὶ ἡ πρότασίς μου εἶναι ἡ ἀπωτέρω.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω μὲ τὴν διαίρεσιν τοῦ Δήμου, τὴν ὁποίαν κάμνει ὁ κύριος Γεροκωστόπουλος, ὡς πρὸς τὸν κύριον Καραπάνον.

§71ΤΙΝΕΣ. Καὶ διὰ τοὺς δύο.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ἀντωνόπουλος προτείνει τὸ διαιρετόν· νομίζω, ὅτι ἡ πρότασις αὕτη εἶναι ἡ ἀπωτέρω.

§73ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι, ἐρωτῶ, ὡς πρὸς τὸν κ. Καραπάνον· οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς τῶν τριῶν Δήμων, ἐκτὸς τοῦ Δήμου Ἡρακλείας, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς τοῦ Δήμου Ἡρακλείας ὡς πρὸς τὸν Καραπάνον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ἑπομένως ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τῆς Ἐπαρχίας Ἄρτης ὅσον ἀφορᾷ τὸν κύριον Καραπάνον, καὶ νόμιμον αὐτῆς βουλευτὴν, ὡς ἔχοντα καὶ τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα.

§75ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπαιτεῖται νὰ ὁρκισθῶ ἐκ νέου; Εἶμαι ὡρκισμένος.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι. Ἤδη θὰ ἐρωτήσωμεν διὰ τὸν ἕτερον βουλευτήν.

§77ΤΙΝΕΣ. Νὰ γείνῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ θέλοντες τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλέον τῶν 15).

§79ΡΑΛΛΗΣ. Παρακαλῶ νὰ προταθῇ ἡ ψηφοφορία τοῦ ζητήματος περὶ τοῦ ἐγκύρου ἢ ἀκύρου τῆς ἐκλογῆς τῆς λοιπῆς ὡς πρὸς τὸν Γαρουφαλιᾶν ἐκτὸς τοῦ Δήμου Ἡρακλείας.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προηγεῖται ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Γεροκωστοπούλου· δὲν ἠμπορῶ νὰ παραβιάσω τὴν σειράν. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς τοῦ Δήμου Ἡρακλείας ὡς πρὸς τὸν κ. Γαρουφαλιᾶν λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Ἐνεργεῖται ἐνταῦθα ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ἀλλὰ μετὰ τὴν διαλογὴν τῶν ψήφων ἀπεδείχθη, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἦτο ἐν ἀπαρτίᾳ, δι’ ὃ ὁ Πρόεδρος ἔλυσε τὴν συνεδρίασιν). (Ὥρᾳ 7 καὶ ½ μ. μ.)