1885.10.21

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 9

τῆς 21 Ὀκτωβρίου 1885.

(Δευτέρα)

3 Μ. Μ.

τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ τῆς Βουλῆς, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐπεκυρώθησαν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ μειονοψηφία τοῦ Τμήματος ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Τροιζηνίας ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα). Ὁ κ. Τσερτίδης ὑποβάλλει πρότασιν νόμου περὶ τῶν οἰκοπέδων τοῦ ἐν Πάτραις ναοῦ τοῦ ἁγίου Ἀνδρέου. (Ὅρα Παράρτημα). Ὁ Ἰταλὸς Νικόλαος Τραβέρσης δι’ ἀναφορᾶς του ἀναγγέλλει ὅτι εἶναι ἕτοιμος νὰ παραδώσῃ διάφορα κτήνη, τῶν ὁποίων τὸ Δημόσιον ἔχει ἀνάγκην. Θὰ τὴν στείλω εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Ὁ κ. Μαυρομαρᾶς ὑποβάλλει νομοσχέδιον περὶ ἐκλογῆς τοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ Συμβουλίου τοῦ ναοῦ τῆς «Εὐαγγελιστρίας». (Ὅρα Παράρτημα).

§2ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω, ὅτι ἐψηφίσθη εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον περὶ πατριωτικοῦ δανείου. Πρὶν ἢ προβῶμεν εἰς τὴν περαιτέρω ἀνάγνωσιν, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω τροπολογίας ἐπί τινων διατάξεων, ἵνα τυπωθῶσι, πρὶν φθάσωμεν εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν. (Ὅρα Παράρτημα). Καθ’ ἣν ἔδωκα προχθὲς ὑπόσχεσιν εἰς τὴν Βουλήν, ὑποβάλλω νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου παρατείνεται ἡ προθεσμία τῶν δηλώσεων διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου περὶ τοῦ καπνοῦ. Ἡ ἔκτακτος κίνησις τῶν Στρατιωτικῶν Σωμάτων ἐπιβάλλει ἡμῖν τὸ καθῆκον νὰ λάβωμεν πρόνοιαν περὶ τῆς ὅσον οἷόν τε ὁμαλωτέρας καὶ τακτικωτέρας διαχειρίσεως τῆς οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας· ἐκρίθη δὲ χρήσιμον νὰ συστηθῶσι τριῶν εἰδῶν ταμεῖα ἐπαρχιακὰ καὶ εἰδικά, ἕκαστον τῶν ὁποίων ν’ ἀκολουθῇ Στρατιωτικὸν Σῶμα, καὶ τὸ ὁποῖον ἤθελεν εἶσθαι προσκεκολλημένον, ἵνα διαχειρίζηται τὴν οἰκονομικὴν ὑπηρεσίαν, βοηθοῦν ἐπίσης καὶ τὴν οἰκονομικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ στρατοῦ. Πρὸς τοῦτο ὑποβάλλω τὸ περὶ τούτου νομοσχέδιον μετὰ τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως. Κατὰ τὴν ἀπουσίαν τῆς Βουλῆς ἡ Κυβέρνησις ἐξέδωκε Β. Διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἐχορηγεῖτο ἔκτακτος πίστωσις εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἐκ δραχμῶν 60,000 ἐπὶ τοῦ Κεφαλαίου Γʹ ἄρθρου 1. Τὴν νομιμοποίησιν τῆς πράξεως ταύτης λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλλω, εἰσάγων τὸ ἀναγκαῖον νομοσχέδιον. (Ὅρα Παράρτημα). Κατὰ τὴν 13 Δεκεμβρίου 1884 εἶχε συνομολογηθῆ ὑπὸ τοῦ προκατόχου μου σύμβασις μετὰ τῶν κκ. Ἰωάννου Σκγριντῆ, Νικολάου Δαμήγου καὶ Ψύχα περὶ ἐργολαβίας τῆς διαχειρίσεως τῶν πυρείων, τοῦ πετρελαίου, τῶν παιγνιοχάρτων καὶ τοῦ ἅλατος. Αὕτη ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλήν, κατὰ τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως, ἐὰν δὲν ἤθελε ψηφισθῆ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἡ ἰσχὺς αὐτῆς ἔληγε τὴν 25 Δεκεμβρίου 1885. Μετὰ τῶν κυρίων αὐτῶν ἦλθον εἰς συνεννόησιν καὶ ἐπεξέτεινα τὰς συμφωνίας, αἱ ὁποῖαι εἶχον συνομολογηθῆ ὑπὸ τοῦ προκατόχου· λέγω ἐπεξέτεινα, διότι διὰ ταύτης ἀναλαμβάνουν τὴν ὑποχρέωσιν οὐ μόνον τῆς συστάσεως εἰδικῶν ἁλαταποθηκῶν κατ’ ἐπαρχίας, ἀλλὰ καὶ τῆς καλλιεργείας τῶν ἁλυκῶν, ἀπαλλάσσεται δὲ οὕτω τὸ Δημόσιον ἀπὸ τῆς ὑπηρεσίας, τὴν ὁποίαν δυσκόλως ἠδύνατο νὰ ἐπιτηρῇ καὶ καθ’ ἣν πολλαὶ πολλάκις ἔλαβον χώραν σκανδαλώδεις καταχρήσεις. Ἀναλαμβάνουν ὡσαύτως οὐ μόνον τὴν διαχείρησιν τοῦ πετρελαίου, ἀλλὰ καὶ τὴν προμήθειαν αὐτοῦ. Ἡ σύμβασις σύγκειται ἐξ ἄρθρων 50, ὑποβάλλεται δὲ μετὰ αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως. (Ὅρα Παράρτημα).

§3Ν. ΔΡΟΣΟΣ. Ὑποβάλλω σχέδιον Νόμου περὶ διαθέσεως τῶν εἰσπράξεων τοῦ ἐν Τήνῳ ναοῦ Εὐαγγελιστρίας. (Ὅρα Παράρτημα).

§4ΤΖΑΝΕΣ. Κατὰ τὸ τέλος τῆς παρελθούσης Συνόδου ὑπέβαλον ἐπερώτησιν εἰς τὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν περὶ τῶν μελετῶν, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ὅσον ἀφορᾷ τοὺς σιδηροδρόμους μέχρι Λαρίσσης καὶ τοὺς τῆς Πελοποννήσου ἀπὸ τῶν Μύλων Ναυπλίου μέχρι Καλαμῶν. Μανθάνω εὐτυχῶς, ὅτι ἡ ὑπόθεσις αὕτη εὑρίσκεται περὶ τὸ τέλος, καὶ ὅτι πρόσωπα ἐξ οἴκων ἀξιοτίμων καὶ πολὺ σημαντικῶν ὑπάρχουσιν ἐν Ἀθήναις διαπραγματευόμενα τὴν κατασκευὴν τῶν σιδηροδρόμων τούτων. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἐὰν γίνεται σπουδαία ἐργασία περὶ τούτου, διότι φρονῶ, ὅτι ἡ γραμμὴ τῆς κατασκευῆς μέχρι Λαρίσσης καὶ μέχρι Λαμίας συμβάλλει εἰς τὰς παρούσας τῆς Πατρίδος περιστάσεις.

§5ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι τόσον καταφανὴς ἡ ἀνάγκη τῆς σιδηροδρομικῆς συγκοινωνίας, περὶ τῆς ὁποίας ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἠγόρευσεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὥστε οὐδὲν ὀφείλω νὰ προσθέσω πρὸς βεβαίωσιν τῆς ἀνάγκης ταύτης. Ἀληθῶς ὑπάρχουν προτάσεις, αἵτινες ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, αἱ διαπραγματεύσεις ἤρξαντο, ἀλλὰ δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ὑποβάλω πληροφορίαν τινὰ εἰς τὴν Βουλήν.

§6ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπεθύμουν νὰ κάμω ἐπερώτησιν εἰς τὸν κύριον ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸν καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς μηχανικοὺς τοῦ ναυτικοῦ.

§7ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀσθενεῖ.

§8ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω ἔγγραφον τὴν ἐπερώτησιν νὰ ὑποβάλω, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ τὴν ἀποστείλῃ.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γκίκας δι’ ἐπιστολῆς του εἰδοποίησεν, ὅτι ἕνεκεν ἀσθενείας δὲν παρευρίσκεται σήμερον εἰς τὴν συνεδρίασιν.

§10Δ. ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἡ ὁδὸς ἀπὸ Τριπόλεως εἰς Σπάρτην, διὰ τὴν ὁποίαν βασανιζόμεθα ἤδη ἥμισυν αἰῶνα, ἤρχισε τέλος πρὸ πέντε ἐτῶν νὰ κατασκευάζεται. Ἐνῷ δὲ ἐτίθεντο θεμέλια εἰς τὰ δύο οὐσιωδέστερα ἔργα, τὰς γεφύρας ἐπὶ τοῦ Οἰνοῦντος καὶ Εὐρώτα, ὁ ἐν Σπάρτῃ Νομομηχανικὸς, ἢ διότι ἔχει τὰς ἀντιπαθείας του πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν Γάλλων, ἢ δι’ ἄλλους λόγους, παρεμβάλλει προσκόμματα, τὰ ὁποῖα, ἐὰν ἀκόμη ἐξακολουθήσωσι καὶ ἐπέλθωσιν αἱ βροχαὶ, τὸ ἔργον θὰ ματαιωθῇ διὰ πάντα, καθόσον οἱ Γάλλοι ἐργολάβοι διαμαρτύρονται, ὅτι θὰ ἀπέλθωσι καὶ δὲν εἶναι εὔκολον νὰ ἀναλάβῃ ἕκαστος τοιοῦτον ἔργον, ἀφοῦ αὐτοὶ ἔφερον ὑλικὸν ἀπὸ τὴν Γαλλίαν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὁμολογῶ, ἔδωσε διαταγὰς αὐστηρὰς, εἰς τὰς ὁποίας ὁ Νομομηχανικὸς ὀλίγην δίδει προσοχήν. Ἀφοῦ δ’ ἐμπόδισε τοὺς ἐργολάβους, ἔφυγεν εἰς τὸ Γύθειον, διὰ νὰ μὴ λάβῃ τὰς διαταγὰς ν’ ἄρῃ τὸ ἐμπόδιον. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ τὸν παύσῃ, διότι αὐτὸς παρεμβάλλει ἀδιακόπως προσκόμματα εἰς ὅλα τὰ ἐν Λακεδαίμονι τελούμενα Δημόσια ἔργα. Ἐζητήθη παρ’ αὐτοῦ νὰ κάμῃ σχέδιον διὰ νὰ αὐξηθῇ τὸ ἐν Σπάρτῃ Δικαστικὸν Κατάστημα, διὰ νὰ χωρέσουν εἰς αὐτὸ ἡ Εἰσαγγελία καὶ τὰ Ἀνακριτικὰ Γραφεῖα καὶ δὲν ἠθέλησε· τὸ Δικαστήριον τὸν ἐτιμώρησεν, ἀλλ’ ὁ Ἄρειος Πάγος τὸν ἀπέλυσεν.

§11ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πῶς ὀνομάζεται;

§12ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Γράβαρης. Πρέπει τὸ Ὑπουργεῖον νὰ τὸν παύσῃ καὶ νὰ σταλῇ ἄλλος Μηχανικὸς ἢ εἷς τῶν Ἐπιθεωρητῶν νὰ ἐπιτηρήσῃ εἰς τὴν ταχεῖαν περάτωσιν τοῦ ἔργου τῶν γεφυρῶν, διότι εἶναι ἔργον λίαν ἀναγκαῖον διὰ τὴν Ἐπαρχίαν ἐκείνην καὶ τὰς παρακειμένας. Ὅταν οἱ κάτοικοι μεταβαίνωσιν εἰς Σπάρτην, ἢ ἐκεῖθεν ἔρχωνται ἐντεῦθεν, διέρχονται διὰ τοῦ Εὐρώτα.

§13Κ. ΚΟΣΟΝΑΚΟΣ. Ὀφείλω νὰ παρατηρήσω εἰς τὰς παρατηρήσεις τοῦ ἐκ Σπάρτης συναδέλφου, ὅτι τὰ προσκόμματα, τὰ ὁποῖα παρεμβάλλονται εἰς τὸ ἔργον τῶν Γάλλων μηχανικῶν πρὸς κατασκευὴν τῶν γεφυρῶν, ἀποβαίνουσιν ὄντως ὀλέθρια εἰς τὴν πρόοδον τῶν ἐργασιῶν ἐκείνων κατὰ τὴν παροῦσαν ὥραν τοῦ ἔτους, ὅτε τὰ ἐκ τῶν βροχῶν ῥεύματα τοῦ ποταμοῦ αὐξάνουν καὶ θὰ διακοπῶσιν αἱ ἐργασίαι. Παρακαλῶ καὶ ἐγὼ τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν νὰ συνετίσῃ τὸν μηχανικὸν ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἐξ ἐγωϊσμοῦ νομίζει, ὅτι εἶναι ἱκανώτερος τῶν Γάλλων μηχανικῶν καὶ παρεμβάλλει ἄπειρα προσκόμματα εἰς τὴν ἐργασίαν τὴν λαμπρὰν τῶν Γάλλων μηχανικῶν καὶ θὰ ματαιώσῃ τὰς προσπαθείας αὐτῶν, οἵτινες καταγίνονται νὰ περατώσωσι τὸ ἔργον ἐφέτος, ὥστε οἱ κάτοικοι νὰ διαβαίνωσι τὸν ποταμὸν διὰ τῆς γεφύρας καὶ νὰ μὴ πνίγωνται. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ τὰς δεούσας διαταγὰς εἰς τὸν μηχανικὸν ἐκεῖνον, ὥστε νὰ παύσῃ ἀντιπράττων.

§14ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐλήφθη πᾶσα δυνατὴ πρόνοια, ὅπως ἀρθῶσι τὰ προσκόμματα, τὰ παρεμβαλλόμενα ἐκ μέρους τοῦ ἐν Σπάρτῃ νομομηχανικοῦ Γράβαρη, καὶ ἡ δυσκολία αὕτη θ’ ἀρθῇ. Ἀλλ’ ὑπάρχει ἑτέρα δυσκολία, καθ’ ἧς θὰ προσκόψῃ καὶ ἡ κατασκευὴ τῶν γεφυρῶν καὶ τῆς ὁδοῦ, ἡ ἔλλειψις χρημάτων εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας, ἕνεκα τῆς ὁποίας προσῆλθον ζητοῦντες νὰ παραιτηθῶσι τῆς ἐργολαβίας, ἀφοῦ λάβωσιν ὅ,τι εἰς αὐτοὺς ὀφείλεται. Γίνεται προσπάθεια, ὅπως εἰσαχθῇ εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας ποσόν τι χρηματικὸν ἐκ τῶν ὀφειλομένων ἐκ τοῦ Δημοσίου Ταμείου, καὶ ἂν κατορθωθῇ τοῦτο, ἐλπίζω ὅτι ἡ ἐργασία θὰ προχωρήσῃ.

§15Κ. ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Ὅλη ἡ κοινωνία τῆς πόλεως Σπάρτης εἶναι ἐξηγριωμένη κατὰ τῆς διαγωγῆς τοῦ μηχανικοῦ.

§16ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν λέγω ὅτι εἶναι ὁμαλοῦ χαρακτῆρος, ἀλλὰ δὲν πταίω ἐγώ.

§17ΑΘ. Π. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐκ Φαναρίου τῆς Θεσσαλίας ἀγγέλλουσί μοι τηλεγραφικῶς οἱ ἐκ τῆς ἐπαρχίας μου ἐπίστρατοι, ὅτι ὑφίστανται μυρίας στερήσεις. Ἰδίᾳ δὲ ὅτι δὲν ἔλαβον ἀκόμη ἐνδύματα, οὕτω δὲ διατελοῦσι γυμνοὶ σχεδὸν καθ’ ὃν χρόνον δριμὺ ἐνέσκηψεν ἐκεῖσε τὸ ψῦχος. Οἱ περὶ ὧν ὁ λόγος ἐπίστρατοι ἐρωτῶσί με, τί ὀφείλουσι νὰ πράξωσιν ἐν τοιαύτῃ καταστάσει. Ἐγὼ ἀπήντησα αὐτοῖς ἀμέσως τηλεγραφικῶς, ὅτι ἡ τιμὴ καὶ τὸ πρὸς τὴν Πατρίδα καθῆκον ἐπιβάλλουσιν αὐτοῖς νὰ ἐγκαρτερήσωσιν ἐν ταῖς κακουχίαις. Δὲν κρίνω καλὸν νὰ ἐπεκταθῶ νῦν ἐπὶ μᾶλλον ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου· ἐπάναγκες ὅμως νομίζω νὰ συστήσω θερμῶς εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ὅπως ὅσον τάχος λάβῃ πρόνοιαν περὶ θεραπείας τοῦ καταγγελλομένου κακοῦ, ὅπερ παρατεινόμενον δύναται νὰ ἔχῃ ὀλέθρια ἐπακόλουθα καὶ διὰ τὸν στρατὸν καὶ διὰ τὸ μέγα ζήτημα, τὸ ἀπασχολοῦν ἡμᾶς νῦν. Ἐπειδὴ δὲ ἅπαξ παρῆλθον ἐπὶ τὸ βῆμα, δὲν θεωρῶ ἄσκοπον νὰ ἐπανορθώσω πλάνην τινά, εἰς ἣν προχθές, οὐκ οἶδά πως, ὑπέπεσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ἀπαντῶν εἰς τὴν περὶ Πανεπιστημίου ἐπερώτησίν μου. Δὲν ἦτο δυνατὸν ν’ ἀγνοῇ οὗτος, ὡς εἶπε, τὰ κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Πανεπιστημίου, ἀφοῦ, ὡς ἐπληροφορήθην, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν αὐτοῦ ἐπιστώθη ἡ ἀπώλεια τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου ἐν τῷ ὑπουργείῳ, διετάχθη δὲ νὰ ζητηθῇ ἕτερον ἀντίγραφον αὐτοῦ κατὰ τρόπον ἀνήκουστον εἰς τὰ χρονικὰ τῆς ὑπηρεσίας.

§18ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως). Πότε συνέβη τοῦτο; Ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μου;

§19ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μάλιστα ἐπὶ τῶν ἡμερῶν σας ἀνετέθη εἰς κατώτερόν τινα ὑπάλληλον, γραφέα ἂν μὴ ἀπατῶμαι, νὰ ὑπογράφῃ ἔγγραφον πρὸς τὸ Πανεπιστήμιον, ἐφ’ οὗ ἀναγινώσκεται ἔντυπος ὁ τίτλος τοῦ ὑφ’ ὑμᾶς ὑπουργείου καὶ δι’ οὗ ζητεῖται ἀντίγραφον τοῦ προϋπολογισμοῦ αὐτοῦ. Ἐννοεῖται ὅτι τὸ Πανεπιστήμιον δὲν ἠδύνατο νὰ λάβῃ τοιοῦτον ἀναξιοπρεπὲς δι’ αὐτὸ ἔγγραφον ὑπ’ ὄψιν, ἐπειδὴ δὲ τὸ ὑπουργεῖον δὲν θέλει δι’ ἄλλου ἐπισημοτέρου ἐγγράφου νὰ ὁμολογήσῃ τὴν ἐν αὐτῷ ἀπαντῶσαν παραλυσίαν, καθ’ ἣν ἦτο δυνατὸν ν’ ἀπολεσθῇ ὁλόκληρος ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Πανεπιστημίου μεθ’ ὅλων τῶν δικαιολογητικῶν αὐτοῦ ἐγγράφων, οὕτω μένει καί, Κύριος οἶδεν, ἕως πότε θὰ μένῃ ἄνευ προϋπολογισμοῦ τὸ Πανεπιστήμιον.

§20Δ. ΣΠΙΝΕΛΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, πρό τινων ἡμερῶν ὑπεβλήθη πρὸς τὴν Βουλὴν πρότασις περὶ ἀπολύσεως τῶν προσκληθέντων ἐπιστράτων τῶν ἤδη ἀπηλλαγμένων δι’ ἀποφάσεων τῶν στρατολογικῶν συμβουλίων ὡς καὶ τῶν εἰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας παραπεμφθέντων, ἐζητήθη δὲ ἡ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καταχώρισις τῆς προτάσεως, ὅπως συζητηθῇ τρὶς κατὰ τὸν Κανονισμόν. Φρονῶ, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη διὰ νόμου νὰ γίνῃ ἡ ἀπόλυσίς των ἐκ τῆς ἐπιστρατεύσεως, διότι κατὰ τὸν Νόμον ΑΛΓʹ τῆς 21 Ἰουνίου 1882, ἄρθρον 11, οἱ ἀπαλλαγέντες δύνανται νὰ κληθῶσιν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ ἐν ὥρᾳ ἐπιστρατεύσεως. Ἑπομένως ἠδύναντο νὰ μὴ κληθῶσι, καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ κληθῶσιν, ἀφοῦ δὲν ἐγυμνάσθησαν ποτὲ, καὶ εἰσὶ τὰ στηρίγματα τῶν οἰκογενειῶν των, τὰς ὁποίας ζητοῦμεν βεβαίως νὰ καταστρέψωμεν, ἀφοῦ ἐκ τῶν κόλπων αὐτῶν ἀφαιροῦμεν τοὺς μονογενεῖς καὶ τοὺς πρεσβυτέρους υἱοὺς, οἵτινες θὰ βοηθήσουν τὴν ὕπαρξιν τῆς οἰκογενείας των. Ὥστε ἡ πρόσκλησις καὶ ἡ ἀπόλυσίς των ἐξαρτᾶται καθαρῶς ἐκ τῆς διακριτικῆς ἐξουσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἐν γένει ἐκ τῆς Κυβερνήσεως. Ἀνέφερον τὸ ζήτημα τοῦτο εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ τῷ παρέστησα τὴν κοινωνικὴν ἀνάγκην, ἥτις ὑφίσταται πρὸς ἀπόλυσιν τῶν ἐν λόγῳ ἐπιστράτων, μοὶ ἐδήλωσε δὲ ὅτι δὲν ἔχει δυσκολίαν νὰ δεχθῇ τὸ μέτρον τῆς ἀπολύσεώς των, ἂν ἡ Βουλὴ τὸ κρίνῃ εὔλογον καὶ τὸ συστήσῃ. Ὅθεν παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ἐν ὀνόματι τοῦ ἀληθοῦς συμφέροντος τοῦ Τόπου νὰ κάμῃ τὴν σύστασιν ταύτην, ὅπως τὸ ταχύτερον ἀπολυθῶσιν ἅπαντες οἱ ἀπαλλαγέντες ἐπίστρατοι καὶ οἱ εἰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας παραπεμφθέντες.

§21ΧΟΪΔΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§22ΤΖΑΝΕΣ. Ὄντως, κύριοι βουλευταί, οὐ τοῦ παρόντος νὰ συζητῇ ἀπασχολουμένη ἡ Βουλὴ περὶ ἐξαιρέσεων ἐκ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ, εἰς οὗτινος τὸν σχηματισμὸν καὶ τὸν καταρτισμὸν πρὸς ταχυτέραν ἐνέργειαν δέον πάντες ν’ ἀποβλέψωμεν. Ἡ ἀνάγκη τῆς ταχίστης καταρτίσεως αὐτοῦ εἶναι ἐπείγουσα· τὸ Ἔθνος θὰ διεκδικήσῃ διὰ τῶν ὅπλων τὰ καταπατούμενα δικαιώματα αὐτοῦ, θὰ ὑποστηρίξῃ, σεβόμενον τὸ καθεστώς, ὅλαις δυνάμεσιν ὅ,τι δύναται νὰ καταδείξῃ τὴν Ἑλλάδα εὐσεβεστέραν ἄλλων πρὸς τὰ κείμενα, ἐγγυημένα διὰ τῶν πράξεων τῆς Εὐρώπης, ἃς σήμερον καταπατοῦσι λαοί, μόλις χθὲς ἐλεηθέντες παρ’ αὐτῆς καὶ ἐναντίον τῆς ἱστορίας αὐτῶν. Ἡ Ἑλλὰς, λέγω, θὰ πολεμήσῃ, καὶ πρέπει νὰ πολεμήσῃ, διότι ἂν μετὰ τοὺς προμάχους τῆς ἐλευθερίας ἡμῶν, ἀγωνισαμένους τὸ 1821, ἡ σημερινὴ γενεὰ ἔχει ἀνάγκην, συνεχίζουσα τὸ ἔργον ἐκείνων, νὰ λάβῃ τὸ βάπτισμα τοῦ αἵματος, τῆς μόνης ταύτης ἀποδείξεως ἢ τοῦ κύρους τῆς ἐν τῷ πολιτισμῷ καὶ τῇ προόδῳ ἀληθοῦς ὑπάρξεως. Καὶ μετὰ τὴν γνώμην μου ταύτην, ἣν ἐκδηλῶ ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, ἀφ’ ἧς ὅ,τι λέγεται σύμπας ὁ κόσμος τὸ ἀκούει, ἐπιτρέψατέ μοι, σᾶς παρακαλῶ, νὰ ἐκθέσω ὑμῖν ὁποίαν ἔχω ἰδέαν περὶ τῶν μονογενῶν καὶ τῶν ὀρφανῶν ἐκείνων, οἵτινες συντρέχουσι τὰς ἑαυτῶν οἰκογενείας, ἀποδίδοντες διὰ τῆς ἐπιμελείας καὶ τῆς ἐργασίας των τὸν ἄρτον εἰς αὐτάς. Οὗτοι νὰ σχηματίσωσι τὴν φρουρὰν τῶν πόλεων, διατασσόμενοι ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ν’ ἀπέλθωσιν ἐν αὐταῖς, ἐν αἷς δηλονότι ἕκαστος τούτων ἀνήκει. Δὲν εἶναι, φρονῶ, ἀνάγκη νὰ ψηφισθῇ Νόμος, ἀφοῦ δυνάμει τοῦ ὑπάρχοντος καὶ λειτουργοῦντος ὁ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς δύναται νὰ ἐνεργήσῃ οὕτως. Ἡ τοιαύτη ὑπηρεσία τούτων, κ. βουλευταί, θέλει ἐν ἀνάγκῃ συντελέσει εἰς φρούρησιν τῶν πόλεων τοῦ Κράτους καὶ εἰς τὴν πρόσκαιρον διάσωσιν αὐτῶν, οἵτινες θέλουσιν ἀντιμετωπίσει τὸν κίνδυνον, ἐὰν αἱ περιστάσεις τὸ ἀπαιτήσωσι καὶ ἐκεῖ, ἐκεῖ ὅπου τὸ καθῆκον καλέσῃ αὐτούς· ἄλλως, διὰ τῆς κατὰ τὸ συμφέρον καὶ κατ’ αὐτὴν τὴν ἀνάγκην ἔτι ἐνεργείας ταύτης ὑπὲρ τῶν μονογενῶν καὶ τῶν ἀναγκαίων εἰς τὰς οἰκογενείας ὀρφανῶν δυνάμεθα τοὺς γινομένους καὶ γενησομένους ἐράνους νὰ εἰσαγάγωμεν εἰς τὸ κοινὸν τοῦ Κράτους Ταμεῖον, ἀντὶ νὰ δαπανῶνται, καὶ ἴσως οὐχὶ λίαν ὠφελίμως, εἰς τὴν συντήρησιν τῶν οἰκογενειῶν τούτων, ἤδη εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ εὑρισκομένων. Οἱ ἔρανοι, κ. βουλευταί, δὲν εἶναι μικροί, καὶ ἂν κρίνω ἐκ τῶν ἐνεργουμένων ἐν Καλάμαις, δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι καὶ εἰς 10,000 δρ. δύνανται κατὰ μῆνα ν’ ἀνέλθωσιν. Ἐν Καλάμαις, τῇ προτάσει ἐμοῦ κατὰ τὸ τελευταῖον συλλαλητήριον, ὅπερ συνεκλήθη, ἀπεφασίσθη νὰ τεθῶσι, καὶ ἐτέθησαν εἰς ἅπαντα σχεδὸν τὰ καταστήματα μικρὰ κιβώτια ἐκ λευκοσιδήρου κατὰ τὸν ἐν Μακεδονίᾳ τρόπον, τὸν λεγόμενον (Παγκάριον) προαιρετικῶν ἐν τοῖς Ναοῖς ἐράνων, δι’ ὧν πολλὰ ἡ ἐπὶ τούτῳ συσταθεῖσα Ἐπιτροπὴ θὰ εἰσπράττῃ. Ἐν τούτοις, κ. Βουλευταί, αἱ κατὰ τὰς πόλεις τοῦ Κράτους ὑπὸ τῶν τοιούτων σχηματιζόμεναι φρουραὶ θέλουσι διευκολύνει τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ καλέσῃ τὰ ἐν αὐταῖς ἑδρεύοντα Τάγματα ἐκεῖ ὅπου εἰσὶ χρησιμώτερα, νὰ θεραπεύσῃ δὲ ἄνευ σκανδάλου μίαν κοινωνικὴν ἀνάγκην σπουδαιοτάτην ὄντως.

§23ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχομεν σήμερον συζήτησιν περὶ τούτου.

§24Δ. ΣΠΙΝΕΛΛΗΣ. Πληροφορῶ τὸν κύριον βουλευτὴν Ἀττικῆς, ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβές, ὅτι ἔχω πεποίθησιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ κάμῃ πόλεμον· ἀπεναντίας, ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι θὰ τὸν κάμῃ, ὅταν προπαρασκευασθῇ δεόντως καὶ ἡ ἐθνικὴ φιλοτιμία τὸν καταστήσῃ ἄφευκτον· τότε δὲ θὰ ἐκστρατεύσωμεν οὐ μόνον οἱ ἀπαλλαγέντες, ἀλλὰ καὶ αἱ γυναῖκες, ὡς ἔπραξαν καὶ εἰς τοὺς ἄλλους φυλετικοὺς πολέμους τῆς Ἑλλάδος, διότι οὐδεὶς οὐδέποτε θ’ ἀνεχθῇ ἐν τῇ Ἑλληνικῇ γῇ νὰ ἴδῃ τοὺς ἐχθροὺς μας καταπατοῦντας τὰ δικαιώματα τῆς Ἑλλάδος καὶ τῶν ὁμοεθνῶν μας. Σήμερον ὅμως δὲν πρόκειται περὶ πολέμου· τοιαύτη περιπέτεια δὲν ἐπῆλθε καὶ εὔχομαι νὰ μὴν ἐπέλθῃ, ὅπως εἰρηνικῶς ἱκανοποιηθῶσιν αἱ δίκαιαι ἀπαιτήσεις μας· σήμερον ἔχομεν ἁπλῆν ἐπιστράτευσιν καὶ προπαρασκευήν. Ἑπομένως δυνάμει τοῦ νόμου ὀρθῶς θὰ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀπολύσῃ τοὺς ἀπαλλαγέντας ἐπιστράτους, καὶ ἡ Βουλὴ νὰ συστήσῃ τὸ μέτρον τοῦτο ὡς συνετόν, ἀφοῦ, ἄνευ βλάβης τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους, θὰ σωθῶσι πλεῖσται ἀδύνατοι οἰκογένειαι, αἵτινες ἔμειναν ὅλως ἀπροστάτευτοι. Παρακαλῶ τὸν κύριον Πρόεδρον νὰ ἐρωτήσῃ περὶ τοῦ ζητήματος τούτου τὴν Βουλήν.

§25ΣΙΒΙΤΑΝΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν νομίζω, ὅτι ἔχει θέσιν ἡ πρότασις τοῦ βουλευτοῦ Κεφαλληνίας ἐνταῦθα, καθόσον ὑπεβλήθη νομοσχέδιον περὶ τούτου, ἐκ δὲ τῶν λόγων τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἀπεδείχθη ἀκριβῶς τὸ ἀντίθετον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον προτείνει ὁ ἔντιμος συνάδελφος. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι εἶναι ματαιοπονία νὰ ἀπασχολώμεθα εἰς τοιαύτην συζήτησιν.

§26ΣΠΙΝΕΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιμένω νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντίγραφον τῶν πρακτικῶν θέλει ἀποσταλῆ εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἐκλογὴ Λαρίσσης.

§28Γ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἀτυχῶς κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν, κύριοι βουλευταί, καθ’ ἣν στιγμὴν ἐπρόκειτο νὰ συζητηθῇ ἡ ἐκλογὴ Λαρίσσης συνέπεσε νὰ ἐξέλθω τοῦ Βουλευτηρίου καὶ ἕνεκα τούτου παρέλειψα νὰ ἐκθέσω τὰ πράγματα ὡς ἀντελήφθην ταῦτα ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τῶν πρακτικῶν καθὸ εἰσηγητής. Τὰ πρακτικὰ τῆς ἐκλογῆς ταύτης εἰσὶ τακτικώτατα, φέρουσι δὲ ἐκ μέρους τῶν Δικαστικῶν Ἀντιπροσώπων καὶ Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν πρωτόκολλα σφραγίσεως τῶν φακέλλων, τῶν ὁποίων αἱ σφραγῖδες, ὡς ἡ ἀπόφασις τῶν πρωτοδικῶν διαλαμβάνει, εἰσὶ κατὰ πάντα ὅμοιαι πρὸς τὰς τῶν πρωτοκόλλων. Δὲν φέρουσι πρωτόκολλον σφραγίσεως τὰ πρακτικὰ τοῦ Δήμου Ἀμπελακίων, ἀλλ’ ἐκ τῆς ἐλλείψεως ταύτης δὲν ἕπεται ὅτι καὶ αἱ σφραγῖδες τοῦ φακέλλου ἐκείνου δὲν εἶνε ἀλύμαντοι, καθόσον τὰ ἀποτελέσματα κατὰ τὸν Δῆμον ἐκεῖνον δὲν εἶναι ὑπὲρ τῶν ἐπιτυχόντων, καὶ ἰδοὺ τὰ ἀποτελέσματα. Ὁ κ. Ἀστεριάδης, πρῶτος ἐπιτυχών, ἔλαβε ψήφους 221, ὁ κ. Τσαπαλίδης 209, ὁ κ. Οἰκονόμου 227, ὁ πρῶτος ἐπιλαχὼν Κυριακίδης ψήφους 208, ὁ Ζαρμάνης 205, ὁ κ. Ἰσχόμαχος τρίτος ἐπιλαχὼν 214. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι μεταξὺ των εἶναι διαφορὰ ψήφων 16. Καθ’ ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὸ ὅλον ὁ τρίτος ἐπιτυχὼν Οἰκονόμου διαφέρει ἀπὸ τὸν πρῶτον ἐπιλαχόντα 443 ψήφους, ἀπὸ τὸν δεύτερον 477 καὶ ἀπὸ τὸν τρίτον 516. Δὲν γνωρίζω πῶς δὲν ὑπάρχουσιν ἐν τοῖς πρακτικοῖς δικαστικαὶ ἐκθέσεις, καὶ τὴν σπουδαιότητα τῆς ἐλλείψεως ταύτης ἐννοήσαντες ἐν τῷ Τμήματι εἴχομεν δι’ ἐλπίδος ὅτι, ἂν ὑπῆρχον λόγοι ἀκυρότητος, ἠθέλομεν ἀκούσει ἐνώπιον τούτου τινὸς ἀμφισβητοῦντος τὸ γνήσιον τῆς ἐκλογῆς, ἀλλ’ ἀφοῦ οὐδεὶς ἦλθε νὰ ἀμφισβητήσῃ προφορικῶς τὸ ἔγκυρον, οὐδεμία δὲ ἔνστασις ἐν τοῖς πρακτικοῖς φαίνεται ἐπιδοθεῖσα, ἐπείσθημεν περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς καὶ ὑπεβάλομεν ἣν ἀνὰ χεῖρας ἔχετε ἔκθεσιν. Ἂν ἡ Βουλὴ νομίζῃ ὡς ἀπαραίτητον τὴν προσέλευσιν τῶν δικαστικῶν ἐκθέσεων, ἵνα ἱκανοποιηθῇ καθ’ ὁλοκληρίαν καὶ ὁ τύπος, τότε ἂς ἀναβάλῃ τὴν ἐκδίκασιν τῆς ἐκλογῆς ταύτης μέχρις οὗ ζητήσωμεν ταύτας καὶ τὰς λάβωμεν, ἀλλὰ φρονῶ ὅτι, μὴ ὑπαρχουσῶν ἐνστάσεων, τὸ ζήτημα στερεῖται σπουδαιότητος καὶ ἑπομένως δὲν νομίζω τοῦτο ἄξιον νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλὴν ἐπὶ πλέον κατὰ τὰς σημερινὰς μάλιστα περιστάσεις. Ταύτην τὴν στιγμὴν πληροφοροῦμαι, ὅτι ἐδόθησαν τῷ κυρίῳ Κοσσονάκῳ ἐνστάσεις, τὰς ὁποίας τὸ πρῶτον θέλει ὑποβάλει ἐνώπιον ὑμῶν.

§29Κ. ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῶν σφραγίδων, οὔτε περὶ τῶν τύπων, οἵτινες ὤφειλον νὰ τηρηθῶσι κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τῆς ἐκλογῆς. Ὁμολογῶ ὅτι ὅλοι οἱ τύποι ἐτηρήθησαν καὶ ὅτι ὅλαι αἱ σφραγῖδες εἶνε ἀλύμαντοι. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ βεβαιώσω, εἶναι, ὅτι κατὰ τὴν ἐκλογὴν ταύτην ἔλαβον χώραν ἐπεμβάσεις τῶν τε Διοικητικῶν καὶ Στρατιωτικῶν Ἀρχῶν. Εἶνε ἀληθὲς, ὅτι δὲν ἐδόθησαν ἐνστάσεις ἐγγράφως, οὔτε εἰς τὰς ἁρμοδίας Ἀρχὰς ὑπεβλήθησαν τοιαῦται. Καὶ κατὰ τὴν προηγουμένην ἐκλογὴν δὲν ὑπεβλήθησαν ἐνστάσεις ἐγγράφως, ἀλλὰ μόλις μετὰ τεσσαράκοντα πέντε ἡμέρας ὑπεβλήθησαν τοιαῦται· καὶ ὅμως αἱ ἐνστάσεις ἐκεῖναι, αἱ μὴ ὑποβληθεῖσαι ἐγκαίρως ἀλλὰ μετὰ παρέλευσιν 45 ὅλων ἡμερῶν, ἐγένοντο αἰτίαι τῆς ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς Λαρίσσης. Ἤδη ὑπάρχουσιν ἐνστάσεις ἔγγραφοι, περιεχόμεναι ἐνταῦθα, καὶ αἵτινες περιγράφουσι πάντα τὰ λαβόντα χώραν. Αὗται λέγουσιν, ὅτι ὁ Νομάρχης Λαρίσσης ἐνήργει ἀπροκαλύπτως ὑπὲρ τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων· περιήρχετο τὴν πόλιν καὶ τοὺς Δήμους καὶ ἐψηφοθήρει ὑπὲρ τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων· δὲν παρέλιπε νὰ μεταβῇ καὶ εἰς τὰ ἐκλογικὰ τμήματα τῆς πόλεως καὶ νὰ ἐνασκήσῃ καὶ ἐκεῖ ἐπέμβασιν, εἰσερχόμενος καὶ ἐντὸς τῶν καταστημάτων αὐτῶν· ἐκάλεσε τὰ μέλη τῶν Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν, ἦλθε μετ’ αὐτῶν εἰς ἰδιαιτέραν καὶ μυστικὴν συνεννόησιν ἐκτὸς τῶν τμημάτων, καὶ οὕτως εἰπεῖν ἐπέταξεν αὐτοῖς νὰ ἐνεργήσωσι μετὰ θάῤῥους ὑπὲρ τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων. Πέντε ἐκ τῶν δημάρχων, τῶν ἀνηκόντων εἰς τὴν μερίδα τῶν ἀποτυχόντων, ἐπηρεάσθησαν εἰς τοσοῦτον βαθμὸν, ὥστε ἐτάχθησαν εἰς τὴν ἑτέραν μερίδα καὶ δὲν ἐτόλμησαν νὰ κηρυχθῶσιν ὑπὲρ τῶν ἰδίων αὐτῶν φίλων· οἱ τέσσαρες ἐξουδετερώθησαν, ὁ δὲ εἷς, ὁ πέμπτος, ἐτάχθη εἰς τὴν μερίδα τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων, ὡμολόγησε δὲ δημοσίᾳ ὅτι τοῦτο τὸ πράττει ἀναγκασθείς, διότι πολλάκις ἐτιμωρήθη διὰ προστίμου. Ὁ Μουφτῆς καὶ ὁ Ραββῖνος τῆς πόλεως Λαρίσσης ἀνεπέτασαν τὴν σημαίαν ὑπὲρ τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων· 150 λίραι συνελέχθησαν παρὰ τοῦ Ραββίνου, αἵτινες διετέθησαν ὑπὲρ τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων καὶ εἰς ἄγραν ψήφων ὑπὲρ αὐτῶν. Ἤθελον σᾶς ἀπασχολήσει πολλὰς ὥρας, ἐὰν κατεγινόμην νὰ ἀναπτύξω ὅλας τὰς ἐνστάσεις, αἱ ὁποῖαι ἐμπεριέχονται ἐν τῷ φυλλαδίῳ τούτῳ καὶ αἱ ὁποῖαι ἐκθέτουσι τὰς φοβερὰς ἐπεμβάσεις, αἵτινες ἔλαβον χώραν κατὰ τὴν ἐκλογὴν Λαρίσσης. Δὲν δύναμαι νὰ ἀναγνώσω ὅλας τὰς ἐκθέσεις τῶν Δικαστικῶν Ἀντιπροσώπων, οὔτε καὶ μόνον τοῦ Ἐφόρου τῶν Δικαστικῶν Ἀντιπροσώπων. Εἶνε ἀληθὲς, ὅτι ἕνεκα τῶν περιστάσεων τῶν σημερινῶν δὲν προσῆλθον οἱ ἔχοντες ἐνστάσεις κατὰ τῆς ἐκλογῆς εἰς τὸ Τμῆμα νὰ ὑποστηρίξωσιν αὐτάς. Οἱ πλείονες τῶν ὑποψηφίων ἀπέστειλαν τὰς ἐνστάσεις αὐτὰς πρὸς ἐμὲ, παρακαλοῦντες νὰ ὑποστηρίξω αὐτὰς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἐκτὸς τοῦ ἀξιοτίμου καὶ ἱπποτικοῦ φίλου μου Ἰσχομάχου, ὅστις ἐδήλωσε ῥητῶς, ὅτι ἕνεκα τῶν περιστάσεων τῶν σημερινῶν δὲν ὑποστηρίζει τὰς ἐνστάσεις του ταύτας· διότι καὶ ἐν τῇ Βουλῇ ἂν ἦτο, ἤθελε ζητήσει τὴν παραίτησίν του. Ἐν ὀνόματι ὅμως τῶν λοιπῶν ὑποψηφίων, τῶν ἀποτυχόντων, προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς Λαρίσσης, δι’ οὓς λόγους σᾶς ἀνέφερα ἐν παρόδῳ καὶ οἱ ὁποῖοι ἀποδεικνύονται ἐπαρκῶς.

§30ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δύο λέξεις, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκλογὴν τῆς Ἐπαρχίας Λαρίσσης. Οὔτε πρὸ τῆς ἐκλογῆς, οὔτε μετὰ τὴν ἐκλογὴν ὑπεβλήθη παράπονόν τι κατὰ τοῦ Νομάρχου Λαρίσσης κυρίου Θεοχάρη. Ἐνθυμοῦμαι μόνον, ὅτι ἓν τηλεγράφημα ὑπεβλήθη περὶ μεταθέσεως ἑνὸς ἢ δύο ἀξιωματικῶν, οἵτινες ἦσαν ἐκεῖ, καὶ οἵτινες δὲν ἔπρεπε νὰ μετατεθῶσιν ἐκεῖθεν, ἀφοῦ ἐπρόκειτο νὰ γείνῃ ἐκλογή. Ἀλλὰ περὶ Νομάρχου, οὔτε πρίν, οὔτε μετὰ ταῦτα ὑπεβλήθη παράπονον εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§31ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰς ἐπεμβάσεις τὰς εἴδομεν ἐκ τοῦ πλησίον. Εἶδον τὸν Νομάρχην νὰ τρέχῃ ἀπὸ Τμῆμα εἰς Τμῆμα καὶ νὰ ψηφοθηρῇ ὑπὲρ τῶν Ὑπουργικῶν ὑποψηφίων. Εἶδον Ὀθωμανοὺς ἐκ τῶν χωρίων ἐκείνων, τοὺς ὁποίους ἔφερεν ὁ Νομάρχης ἐπίτηδες καὶ τοὺς ἠπείλησεν, ἐὰν δὲν ψηφίσωσι τὸν Ὑπουργικὸν συνδυασμόν. Ὅλα αὐτὰ κατηγγέλθησαν ἐγκαίρως καὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὸν κύριον Ὑπουργόν.

§32ΦΙΛΙΟΣ. Ὁ κύριος Παπαδόπουλος φαίνεται, ὅτι ἔχει ἔργον νὰ καταγγέλλῃ τὰς Ἀρχὰς διὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα ἀποδεικνύονται μετὰ ταῦτα ἀνυπόστατα. Ὁ κύριος Παπαδόπουλος διὰ τηλεγραφήματός του κατήγγειλε τὰς Ἀρχὰς, διότι δὲν μεριμνῶσι, καὶ ὅτι ἡ Λάρισσα καταμαστίζεται ὑπὸ τῆς ληστείας, καὶ ἐν τούτοις καὶ αὐτὸ ἀπεδείχθη ἀνυπόστατον.

§33ΧΟΪΔΑΣ. Γινώσκω ὁποία ἔσεται ἡ ἀπόφασίς σας· δὲν εἶσθε δίκαιοι Δικασταί· καὶ τοῦτο γινώσκω ἐκ τοῦ παρελθόντος. Ἀκυρώσαντες τὴν ἐκλογὴν Λαρίσσης, ἤδη θὰ ἀκυρώσητε τὴν ἐκλογὴν Λαρίσσης. Ὅπως ἐκεῖνοι ἐπεδίωκον τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς Λαρίσσης, καὶ ὅπως σεῖς χθὲς ἐπεκυρώσατε ἄκυρον ἐκλογὴν, οὕτω σήμερον ἐκεῖνοι ἐπιδιώκουσι τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς. Ἐπιδιώκετε σεῖς τὴν ἀκύρωσιν· ἀλλ’ ἡ ἐκλογὴ θέλει ἐπικυρωθῆ, διότι συμφέρει ἡ ἐπικύρωσις τῆς ἐκλογῆς. Θὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, ἵνα καταδείξω ὑμῖν, ὅτι εἶναι ἄκυρος καὶ παράνομος ἡ ἐκλογή. Καὶ ἄλλοτε ἐγένοντο παράνομοι ἐκλογαὶ, ἀλλ’ ὁ λαὸς τῆς Ἑλλάδος εἶχε ῥαπίσει ἐκείνους, οἵτινες ἐνήργουν παρανόμους καὶ μὴ νομίμους ἐκλογάς. Αἰτοῦμαι καὶ τὴν αἴτησίν μου ταύτην μὴ ἀποῤῥίψητε, διότι εἶναι δικαία· αἰτοῦμαι νὰ ἀναβάλητε τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Λαρίσσης, μέχρις ὅτου τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ ἡ ἔνστασις τοῦ Ἱππότου ἀξιωματικοῦ τοῦ Πυροβολικοῦ Ἰσχομάχου. «Ἔνστασις τοῦ ὑποψηφίου βουλευτοῦ τῆς Ἐπαρχίας Λαρίσσης Ἰσχομάχου».

§34ΤΙΝΕΣ. Παρῃτήθη τῆς ἐνστάσεως.

§35ΧΟΪΔΑΣ. Παρῃτήθη ἐκεῖνος, δὲν ἀποδέχομαι ὅμως ἐγὼ τὴν παραίτησιν· υἱοθετῶ τὴν ἔνστασίν του καὶ ὑποστηρίζω ταύτην δι’ ὅλης τῆς δυνάμεώς μου καὶ τῆς ἰσχύος τῶν πνευμόνων μου, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ ἡ ἔνστασις τοῦ Ἰσχομάχου.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τῆς ἐκλογῆς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη (διάλογοι).

§37ΠΑΡΝΑΣΣΙΔΗΣ. Ὅπως βεβαιώσω τὴν Βουλὴν, θὰ κάμω γνωστὸν, ὅτι εἰς τὴν συζήτησιν, ἥτις ἐγένετο κατὰ τὴν πρώτην ἐκλογὴν, δὲν ἤμην παρὼν, ὥστε νὰ λάβω τὸν λόγον· ἤδη δὲ σᾶς λέγω εὐκρινῶς ὅτι, ὅτε ἐγένετο ἡ ἐκλογὴ, ἤμην παρὼν καὶ σᾶς διαβεβαιῶ, ὅτι τὰ λεχθέντα περὶ τοῦ Ῥαββίνου, τοῦ Μουχτῆ καὶ τοῦ Νομάρχου εἶναι ὅλα ἀνακριβῆ, καὶ διὰ νὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω, δύναμαι νὰ φέρω μάρτυρας καὶ αὐτοὺς τοὺς ἀποτυχόντας βουλευτάς. Μεταξὺ τῶν βουλευτῶν τυγχάνει εἷς συγγενής μου καὶ ὁ ὁποῖος, ὅτε ἐγένετο ἡ δευτέρα ἐκλογή, μοὶ ἔγραψεν, ὅτι ἡ Ἐπαρχία δὲν τὸν ἐτίμησε. Ὅστις ἀμφιβάλλει δύναμαι νὰ τὸν βεβαιώσω ἐντὸς ὀκτὼ ἡμερῶν.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπερατώθη ἡ συζήτησις. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πολλοί). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη, καὶ ἑπομένως ἀνακηρύσονται ὡς νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κκ. Ἀναστ. Α. Στεριάδου, Ἰω. Τσαπαλίδης, Ἀθ. Οἰκονόμου ἢ Καραγκούνης, ἔχοντες καὶ τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα. Προβαίνομεν εἰς τὴν προχθὲς διακοπεῖσαν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀπαντήσεως εἰς τὸν Βασιλικὸν Λόγον.

§39ΧΟΪΔΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§40Α. ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλω μόνον ν’ ἀπαντήσω ὀλίγας λέξεις πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅστις, κατ’ ἐμὲ, ἐξέφρασε προχθὲς ἐσφαλμένην τινὰ ἰδέαν, ὅτι οἱ ἰθύντορες, δηλαδὴ αἱ Κυβερνήσεις, πρέπει νὰ ρυμουλκῶνται ἀπὸ τοὺς λαοὺς, ἐνῷ καθ’ ὅλην τὴν ἱστορίαν καὶ κατὰ τὴν λογικὴν πρέπει καὶ οἱ ἰθύντορες νὰ λαμβάνουν τὴν πρωτοβουλίαν, ρυθμίζοντες μόνον τὸν ἐνθουσιασμὸν τῶν λαῶν. Ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τοῦ Λουδοβίκου Φιλίππου ἐν Γαλλίᾳ ὑπῆρχε σχολὴ τῶν Doctrinaires, τῆς ὁποίας προΐστατο ὁ Πρωθυπουργὸς Γκυζώ. Ἡ σχολὴ αὕτη κατήντα εἰς σοφίσματα καὶ κατ’ ἀκολουθίαν εἰς ἀντιφάσεις. Τί ἦτον αὐτὴ ἡ doctrine; Ἰδοὺ εἰς τί συνίστατο: Ὅταν παρεδέχετο ἓν γεγονὸς ἢ μίαν ἰδέαν ἐσφαλμένην, πρὸς δικαιολόγησιν τοῦ σφάλματος ἐδημιούργει μίαν θεωρίαν, καὶ αὐτὴ ἦτο ἡ doctrine. Τοιοῦτό τι, κατ’ ἐμέ, συνέβη καὶ εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργόν. Τίς θὰ ἀκούσῃ ὅτι ἐκεῖνοι, οἵτινες τίθενται ἐπὶ κεφαλῆς τῶν λαῶν, πρέπει νὰ ἕπωνται τοῖς λαοῖς; Διατί τίθενται; Διὰ νὰ εἶναι φρουροὶ, διὰ νὰ εἶναι βλέποντες, διὰ νὰ γνωρίζουν νὰ ὁδηγοῦν τὰ ἔθνη καὶ νὰ ἐννοοῦν τὰς τάσεις των. Ὅταν τὰ ἔθνη προπορεύωνται τῶν Κυβερνήσεων, τότε δύναται καὶ εἷς βλὰξ νὰ ἔχῃ δικαίως τὴν ἀξίωσιν τοῦ κυβερνᾷν. Συνέπεια δὲ τῶν σοφισμάτων αὐτῶν εἶναι ἡ ἀντίφασις. Ὅταν, κύριοι, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶπε: πόλεμον, δὲν ἐνόει πόλεμον χάριν τοῦ πολέμου. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔλαβε σήμερον πρωτοβουλίαν ὑψίστην καὶ θὰ ἀναγραφῇ εἰς τὴν ἱστορίαν αὐτὸ, διότι ὅλος συνεταράχθη, ἐννοήσας ἐνστίκτως τὸν μέγαν κίνδυνον τοῦ Ἑλληνισμοῦ· ἐνόησεν ὅτι ἄνευ ἐνεργείας γενναίας τὸ ἔθνος εἶναι χαμένον διὰ παντὸς, καὶ τοῦτο ἐνόει διὰ τῆς λέξεως «πόλεμος». Ὅταν δὲ λέγῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὅτι δὲν ἀρκεῖται εἰς τὸ νὰ ἐπανέλθῃ τὸ προκαθεστὼς εἰς τὴν Ρωμυλίαν, ἐννοεῖ ὅτι ἡ Ρωμυλία εἶναι Ἑλληνικὴ ἐπαρχία, καὶ ὅτι οἱαδήποτε κωμῳδία παιχθῇ ἐκ μέρους τῶν Δυνάμεων καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν Ἀνατολικὴν Ρωμυλίαν, θὰ ἐπέλθῃ καταστροφὴ τῆς Ἑλλάδος. Καὶ διὰ τοῦτο θεωρεῖ ὡς κέντρον καὶ σκοπὸν τοῦ πολέμου τὴν Μακεδονίαν, διότι ἄνευ ταύτης Ἑλληνικὴ ἐθνικότης δὲν ὑπάρχει· καὶ ἂν ἀκόμη λάβωμεν καὶ τὰ Ἰωάννινα, εἰς τί θὰ μᾶς χρησιμεύσῃ; Ἡ Ἑλληνικὴ ἐθνικότης θὰ μείνῃ κατακεκομμένη, ὅταν ἄλλοι λάβουν τὴν Μακεδονίαν καὶ τὴν Θρᾴκην. Ἐὰν λοιπὸν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θέλῃ νὰ εἶναι συνεπὴς εἰς τὴν ἰδέαν του, ὅτι πρέπει νὰ ρυμουλκῶνται αἱ Κυβερνήσεις ἀπὸ τοὺς λαοὺς, ἰδοὺ σήμερον ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θέλει πόλεμον καὶ πρέπει νὰ προβῇ ἡ Κυβέρνησις εἰς ἔργα γενναῖα, διὰ νὰ φέρῃ τὴν σωτηρίαν τοῦ Ἑλληνισμοῦ· ἄλλως, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς—καὶ εἶναι σκληρὸν νὰ τὸ εἴπω— θέλει δώσει λόγον, διότι ἡ ἐναντία διαγωγὴ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ εἶναι προδοσία.

§41Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Συζητοῦμεν, κύριοι βουλευταί, περὶ τῆς προσηκούσης ἀπαντήσεως εἰς τὸν Βασιλικὸν Λόγον. Ἐν τῇ ἀνελίξει δὲ τῆς συζητήσεως ἐπελήφθημεν ἀναγκαίως καὶ ἑτέρας συζητήσεως, τῆς συζητήσεως τῆς ἀναγομένης εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῶν προκειμένων ἐθνικῶν περιστάσεων καὶ εἰς τὴν διαγραφὴν τῆς πορείας, τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλουν εἰς ἡμᾶς αἱ περιστάσεις αὗται. Προδήλως ἡ δευτέρα αὕτη συζήτησις εἶναι ἡ μόνη σπουδαία καὶ οὐσιώδης, καὶ ἂν ἠθέλομεν συμφωνήσει περὶ τῶν ἀντικειμένων, τὰ ὁποῖα ἡ συζήτησις αὕτη περιλαμβάνει, ἐπουσιώδης καὶ ματαία, κατ’ ἐμὲ, ἀποβαίνει ἡ πρώτη συζήτησις περὶ τοῦ τύπου τῆς εἰς τὸν Βασιλικὸν Λόγον ἀπαντήσεως. Δὲν γνωρίζω, κύριοι, ἂν ἀπατῶμαι, ἀλλὰ πληρεστάτην ἔχω πεποίθησιν, ὅτι πράγματι πλήρης μεταξὺ πάντων ἡμῶν ἐπικρατεῖ ὁμοφωνία περὶ τῶν ζητημάτων, τῶν ἀναγομένων εἰς τὴν κυρίαν συζήτησιν. Ἅπαντες ἐσμὲν πεπεισμένοι, ὅτι τὸ πρώην ἐν τῇ Χερσονήσῳ τοῦ Αἵμου καθεστὼς ἀπεδείχθη ἐκ τῶν πραγμάτων ὅλως σαθρὸν καὶ ἀνεπιτήδειον πρὸς ἐξασφάλισιν τῶν δικαιωμάτων τῶν κατοικούντων ἐν τῇ Χερσονήσῳ Ἐθνῶν εἰς τὴν τήρησιν τῆς μεταξὺ αὐτῶν ἰσοῤῥοπίας. Σαφῶς τὴν ἰδέαν ταύτην ἀνευρίσκω εἰς τὸν Βασιλικὸν Λόγον, καὶ ἀπορῶ μάλιστα πῶς ἀξιότιμος συνάδελφος, ἀγορεύων προχθές, ἀπέδωσεν ἐναντίαν ἰδέαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ παρέστησεν αὐτὴν ὡς ἐνδιαφερομένην ὑπὲρ μόνης τῆς ἐπανόδου τοῦ καθεστῶτος, καὶ ἐπὶ τῇ ἐσφαλμένῃ ταύτῃ βάσει ἀπηύθυνε πληθὺν ἀνυποστάτων κατὰ τῆς Κυβερνήσεως αἰτιάσεων. Ἐπίσης φρονῶ, ὅτι πάντες ἐσμὲν σύμφωνοι, ὅτι τὸ νέον καθεστὼς, τὸ διὰ τοῦ πραξικοπήματος τῆς Φιλιππουπόλεως ἐπιδιωκόμενον, ἀποτελεῖ μέγιστον καὶ κατεπείγοντα κίνδυνον ἀπωλείας τῶν ἐθνικῶν ἡμῶν δικαίων ἐπὶ τῆς Μακεδονίας, διότι διασπᾷ τὴν συνέχειαν τῆς Ἑλληνικῆς γῆς καὶ ἀποχωρίζει τὰ ἐντεῦθεν καὶ ἐκεῖθεν τμήματα τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους· οὕτω δὲ οὐ μόνον καθιστᾷ ἀδύνατον τὴν πλήρη ἐν τῷ μέλλοντι ἀνάπτυξιν τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ἀλλὰ καὶ τὴν ὕπαρξιν αὐτὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους διακινδυνεύει. Ἀμφοτέρας τὰς ἰδέας ταύτας ῥητῶς ἐξεδήλωσαν καὶ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ ἀξιότιμος ἡγέτης τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Φρονῶ τέλος, ὅτι πλήρης ὁμοφωνία ἐπικρατεῖ καὶ ἐπὶ τοῦ τελευταίου καὶ σπουδαιοτάτου ζητήματος, ὅτι ἡ προστασία καὶ ἐξασφάλισις τῶν ἐπὶ τῆς Μακεδονίας ἐθνικῶν δικαίων εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπιδιωχθῇ διὰ παντὸς μέσου, καὶ διὰ τῶν στρατιωτικῶν ἀκόμη δυνάμεων τοῦ Ἔθνους ἐν ἀνάγκῃ. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἡγέτης τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐξέφρασε δισταγμούς τινας περὶ τῆς ἀμέσου ἐνεργείας ἐν Μακεδονίᾳ, ἀλλὰ κατ’ ἐμὴν γνώμην καὶ πεποίθησιν αἱ ἐκφράσεις ἐκεῖναι προὐτίθεντο οὐχὶ ν’ ἀποκαλύψωσιν, ἀλλὰ μᾶλλον νὰ συγκαλύψωσι τὴν ἐπικειμένην στιγμὴν τῆς δεούσης ἐνεργείας. Ἐὰν ἤδη περὶ πάντων τούτων πλήρης μεταξὺ ἡμῶν ἐπικρατῇ ὁμοφωνία, τί σημασίαν, ἐρωτῶ, δύναται νὰ ἔχῃ ἡ συζήτησις περὶ τοῦ τύπου τοῦ Βασιλικοῦ Λόγου καὶ τῆς πρὸς αὐτὸν ἀπαντήσεως; Ὅταν συμφωνῶμεν περὶ τὰ πράγματα, τίς ἡ ἀξία τῶν περὶ τὰς ἐκφράσεις ἐρίδων; Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἐν τῷ Βασιλικῷ Λόγῳ τὸ ἐθνικὸν ἡμῶν πρόγραμμα ἐξετέθη σαφῶς καὶ ἀνδρικῶς καὶ μετὰ τῆς δεούσης συνέσεως. Δὲν φρονῶ ἐγὼ, ὥς τις τῶν προχθὲς ἀγορευσάντων, ὅτι ἐν τῷ Λόγῳ ἐκείνῳ ὤφειλεν ὁ Ἡγεμὼν νὰ ἐπιδείξῃ τὴν λαβὴν τοῦ ξίφους καὶ νὰ κηρύξῃ, ὅτι εἶναι ἕτοιμος νὰ ἐμπήξῃ τὴν αἰχμὴν αὐτοῦ εἰς τὰ στήθη τῶν ἀντιπάλων. Αἱ πρὸς τὰς Βουλὰς, κύριοι, προσφωνήσεις τῶν Βασιλέων δὲν ἔχουσι τὴν ἔννοιαν μόνον τῆς ἐσωτερικῆς λειτουργίας τοῦ Πολιτεύματος, εἶναι καὶ ἔγγραφα ἔχοντα φύσιν διπλωματικὴν καὶ περὶ τὴν σύνταξιν δέον νὰ ἐπικρατῇ πᾶσα ἡ ἀναγκαία ἀξιοπρέπεια καὶ πᾶσα ἡ ὀφειλομένη πρὸς τοὺς ἀντιπάλους καὶ πρὸς τὴν Εὐρώπην ἁβρότης. Δὲν φρονῶ, ὅτι ἤθελον προαχθῆ τὰ συμφέροντα ἡμῶν, ἂν ἀποτομώτερον ἢ ἰταμώτερον ἤθελεν ἐκφρασθῆ ὁ Ἡγεμών. Φρονῶ τοὐναντίον, ὅτι δὲν συντελεῖ εἰς τὴν ἐπιτυχίαν ἡ πλήρης ἀποκάλυψις τῶν προθέσεων καὶ ἰδεῶν ἡμῶν ἀπέναντι τῶν ἐχθρῶν, καὶ ὅτι μᾶλλον συντελεῖ πρὸς τοῦτο ἡ περικάλυψις αὐτῶν διά τινος μυστηριώδους ἀσαφείας. Τούτων οὕτως ἐχόντων, περὶ τίνος λοιπὸν φροντίζομεν καὶ συζητοῦμεν; Ἤκουσα, ὅτι ἀξιότιμοί τινες συνάδελφοι ἐνδοιάζουσι πρὸς τὰς ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως ἕνεκα ἀτομικῆς πρὸς τὰ πρόσωπα τὰ ἀποτελοῦντα αὐτὴν δυσπιστίας. Δικαιολογεῖται ὁ ἐνδοιασμὸς τῶν δυσπιστούντων, διότι πρώτιστος ὅρος τῆς ἐπιτυχίας παντὸς ἔργου εἶναι ἡ δεξιότης τῶν διευθυνόντων τὴν ἐκτέλεσιν αὐτοῦ. Ἀλλ’ οἱ ἀξιότιμοι οὗτοι συνάδελφοι ἓν μόνον ἔχουσιν ὡς δυσπιστούντων δικαίωμα καὶ καθῆκον, νὰ ἐπιζητήσωσι τὴν μεταβολὴν τῆς Κυβερνήσεως διὰ τῆς μεταδόσεως τῶν ἰδεῶν αὑτῶν εἰς τὴν πλειοψηφίαν τοῦ Κοινοβουλίου. Ἐὰν ὅμως τοῦτο ἦναι ἀδύνατον, οὐδόλως ὠφελοῦσι τὴν ἐθνικὴν ὑπόθεσιν, ἐκδηλοῦντες τὴν ἀτομικὴν αὑτῶν δυσπιστίαν, καὶ ὀφείλουσι ν’ ἀνεχθῶσι τὴν Κυβέρνησιν, καὶ οὐ μόνον νὰ τὴν ἀνεχθῶσιν, ἀλλὰ καὶ νὰ ὑποστηρίξωσι, νὰ διαφωτίσωσι καὶ καθοδηγήσωσιν αὑτὴν πρὸς ἐπιτυχῆ διεξαγωγὴν τοῦ μεγάλου ἔργου, τὸ ὁποῖον εἰς αὐτοὺς ἐπιβάλλεται. Ἐν οὐδεμιᾷ δὲ περιπτώσει διαπράττουσιν ἔργον πατριωτικόν, προσκαλοῦντες τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν πρὸς κατάλυσιν τῆς καθεστηκυίας Ἐξουσίας, πρὸς ἣν αὐτοὶ δυσπιστοῦσιν. Ἂν δὲν ἐγνώριζον τὸν ἄδολον πατριωτισμὸν τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, ἤθελον χαρακτηρίσει ὡς προδοσίαν τὴν ὑπόδειξιν ἐμφυλίων σπαραγμῶν ὡς μέσου τελεσιουργοῦ πρὸς εὐόδωσιν τοῦ ἐθνικοῦ ἀγῶνος. Ἀλλ’ ὑπάρχουν ἕτεροι ἀξιότιμοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι φρονοῦσιν, ὅτι εἶναι πρόσφορος ἐποχὴ νὰ ἐπιῤῥίπτωσι μομφὴν καὶ αἰτίασιν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ νὰ ἐπεκτείνωσι τὴν μομφὴν ταύτην καὶ κατ’ αὐτοῦ τοῦ ἀνωτάτου Ἄρχοντος τῆς Πολιτείας. Μετὰ βαθείας, κύριοι, λύπης ἤκουσα πολλάκις τοιαύτας κατὰ τῆς Βασιλείας μομφὰς καὶ αἰτιάσεις, αἱ ὁποῖαι ἤθελον ἀποτελέσει βαρύτατον ἀδίκημα, ἂν ἐξ ἄλλου τόπου καὶ οὐχὶ ἐκ τοῦ βήματος τούτου ἐξεπορεύοντο! Σέβομαι, κύριοι, πᾶσαν πολιτικὴν ἢ θρησκευτικὴν πίστιν καὶ πεποίθησιν καὶ τιμῶ τοὺς εἰλικρινῶς πρεσβεύοντας ταύτας, ὅσον ὀλίγοι καὶ ἂν ὦσι καὶ ἂν ἀκόμη μετρῶνται ἐπὶ τῶν δακτύλων· ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι ἐπιβάλλεται καὶ εἰς αὐτοὺς νὰ ἔχωσι μεῖζον καθῆκον νὰ σέβωνται τὰς ἀντιθέτους γνώμας καὶ πεποιθήσεις, ὁ δὲ σεβασμὸς οὗτος δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ἐπαρκὴς καὶ πλήρης, ἂν δὲν ἐκτείνεται εἰς ὅλα τὰ οὐσιώδη σημεῖα, τὰ ἀπαρτίζοντα τὴν ἀντίθετον πεποίθησιν ἢ πίστιν. Ἡ Βασιλεία παρ’ ἡμῖν δὲν εἶναι ἁπλοῦν φυσικὸν πρόσωπον· εἶναι θεσμὸς ἐθνικός, τὸν ὁποῖον τὸ Ἔθνος ἐθεώρησε καὶ θεωρεῖ ἀπολύτως ἀναγκαῖον πρὸς εὐημερίαν, εὐδαιμονίαν καὶ εὔκλειαν τῆς Ἑλλάδος. Ἕνεκα τούτου ἔταξεν αὐτὸν ἐν ὑψηλῇ ἀνευθύνῳ καὶ ἀπαραβιάστῳ σφαίρᾳ καὶ ἀνέθηκεν εἰς αὐτὸν τὴν παράστασιν τῆς Ἐθνικῆς μεγαλειότητος. Ἑπομένως οἱ ἐπιῤῥίπτοντες κατὰ τῆς Βασιλείας μομφὰς καὶ αἰτιάσεις δὲν παραβαίνουσι μόνον τοὺς κειμένους νόμους, οὓς δημοσίᾳ ὡρκίσθησαν νὰ σέβωνται καὶ νὰ τηρῶσιν, ἀλλὰ προσφέρονται ἀνευλαβῶς καὶ πρὸς τὰς πεποιθήσεις καὶ γνώμας ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους (εὖγε, εὖγε) καὶ προσβάλλουσι τὴν Ἐθνικὴν αὐτοῦ μεγαλειότητα. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον νὰ ληφθῶσι τὰ κατάλληλα μέτρα, ἵνα προληφθῶσι τοῦ λοιποῦ τοιαῦτα σκάνδαλα ἐντὸς τοῦ Βουλευτηρίου (χειροκροτήματα ἐκ τῶν ἀκροατηρίων). Ἀλλ’ ὑπάρχουν τέλος καὶ ἕτεροι ἀξιότιμοι συνάδελφοι, ἔχοντες ἴσως ἀμφιβολίας περὶ τοῦ πρακτέου ἢ διαλογισμοὺς περὶ τῶν ἀληθῶν ἐνεργειῶν καὶ προθέσεων τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀξιοῦσι ν’ ἀνακοινώσῃ πρὸς αὐτοὺς ἡ Κυβέρνησις τὰς προθέσεις αὑτῆς ἐπὶ διαφόρων ἐνδεχομένων περιπτώσεων. Φρονῶ, κύριοι, ὅτι αἱ ἀξιώσεις αὗται παραγνωρίζουσι τὰ ὅρια, τὰ διακρίνοντα τὰς ἐν τῷ Κράτει Ἐξουσίας, ἥκιστα δὲ συντελοῦσιν εἰς βελτίονα διεξαγωγὴν τῆς ἐθνικῆς ὑποθέσεως. Ἡ φρούρησις καὶ προστασία τῶν ἐθνικῶν δικαίων, καὶ μάλιστα διὰ τῶν ὅπλων, εἶναι δικαίωμα τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας. Ἄρθρον ρητὸν τοῦ Συντάγματος ἀπονέμει εἰς τὸν Βασιλέα τὸ δικαίωμα τῆς κηρύξεως τοῦ πολέμου. Καὶ σοφῶς διέταξεν οὕτω τὸ ἡμέτερον Σύνταγμα· διότι ἡ Ἐκτελεστικὴ Ἐξουσία, παρακολουθοῦσα ὡς ἐκ τῶν ἔργων της τὰ συμβαίνοντα, λαμβάνουσα πανταχόθεν πληροφορίας καὶ κρίσεις περὶ αὐτῶν ἐπισήμους ἢ ἐμπιστευτικάς, δυναμένη νὰ τηρῇ μυστικότητα περὶ τὰς διασκέψεις αὐτῆς, δύναται νὰ λάβῃ τὰς σοφωτέρας ἀποφάσεις καὶ νὰ τροποποιῇ αὐτὰς ἀναλόγως τῶν ἀναφυομένων περιστάσεων. Βεβαίως δύναται νὰ ὑποπέσῃ εἰς λάθη καὶ ἡ Ἐκτελεστικὴ Ἐξουσία, καὶ ἔχομεν πράγματι ὀδυνηρὸν παράδειγμα τοιούτου λάθους τῆς πολιτείας τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως, ἡ ἀπραξία τῆς ὁποίας ἐπήνεγκε διηνεκῆ στέρησιν σπουδαιοτάτων τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους δικαιωμάτων, τρανὴ δὲ ἀπόδειξις τούτου εἶναι αἱ δύο ἐπιστρατεῖαι, εἰς τὰς ὁποίας χάριν μερικῆς διασώσεως τῶν δικαιωμάτων ἐκείνων ἠναγκάσθημεν νὰ προβῶμεν εἰς χρόνους ἀσυγκρίτως δυσχερεστέρους. Ἀλλὰ μήπως λάθη δὲν δύνανται νὰ προέλθωσι καὶ ἐκ τῶν ἀποφάσεων ὁλοκλήρου τοῦ Κοινοβουλίου; Εἶναι ὀρθὸν νὰ μεταφέρωμεν τὴν συζήτησιν καὶ ἀπόφασιν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου ἀπὸ τοῦ στενοῦ κύκλου τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας εἰς τὴν εὐρεῖαν ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ συνεδρίαν; Ὁπωσδήποτε τὸ Σύνταγμα εἶναι ῥητὸν, καὶ οἱ ἀξιοῦντες νὰ χορηγήσῃ εἰς αὐτοὺς ἡ Κυβέρνησις περὶ τῶν προθέσεων αὐτῆς πληροφορίας ὑπερβαίνουσι τὰ ὅρια τῶν δικαιωμάτων αὐτῶν. Ἓν εἶναι τὸ καθῆκον τοῦ Κοινοβουλίου, νὰ ἐπιτηρῇ τὴν Κυβέρνησιν, νὰ ζητῇ περὶ τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς πληροφορίας, ὅσας δύναται ν’ ἀνακοινώσῃ ἡ Κυβέρνησις ἐν δημοσίᾳ ἢ καὶ ἐν μυστικῇ συνεδριάσει καὶ νὰ αἴρῃ ἀμέσως τὴν ἐμπιστοσύνην αὐτοῦ ἀπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἅμα ὡς ἤθελε πεισθῆ, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὴ ἡ ὁδὸς, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις βαδίζει. Τὸ δικαίωμα τοῦ Κοινοβουλίου τοῦ ζητεῖν πληροφορίας περὶ τῶν πεπραγμένων οὐδέποτε ἠμφισβήτησεν ἡ Κυβέρνησις, διότι οὐδέποτε ἐγένοντο αὐτῇ τοιαῦται ἐρωτήσεις, μείνασαι ἄνευ ἀπαντήσεως. Ἠρώτησε προχθὲς ὁ ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς τίς εἶναι ὁ ἐχθρὸς, κατὰ τοῦ ὁποίου πρόκειται νὰ πολεμήσωμεν; Ἀλλ’ εἶναι ἆρά γε ἀνάγκη νὰ δοθῇ ἀπάντησις εἰς τὴν ἐρώτησιν αὐτήν; Ἔχομεν ἀνάγκην, ἔλεγεν ὁ αὐτὸς βουλευτής, νὰ μάθωμεν ἂν ἐνεδύθη ὁ στρατὸς, ἂν τρέφηται καλῶς, ἂν ἐλήφθησαν μέτρα περὶ τῆς ὑγείας αὐτοῦ κτλ. Ἀλλὰ πότε ἀπηυθύνθησαν τοιαῦται ἐρωτήσεις καὶ δὲν ἐδόθησαν, ὅσαι ἠδύναντο νὰ δοθῶσι πληροφορίαι; Ἂς περιορισθῶμεν λοιπὸν ἀκριβῶς εἰς τὴν ἐξάσκησιν τῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα τὸ Σύνταγμα χορηγεῖ εἰς τὸ Κοινοβούλιον, καὶ ἂς ἀφήσωμεν τὴν Ἐκτελεστικὴν Ἐξουσίαν νὰ ἐνεργήσῃ ἐν τῇ σφαίρᾳ τῆς δικαιοδοσίας αὐτῆς μετὰ τῆς δυνατῆς ἀνέσεως καὶ τῆς ἐλευθερίας. Μετὰ τὰ ἐκτεθέντα δὲν βλέπω ἀντικείμενον περαιτέρω συζητήσεως· δυνάμεθα νὰ ψηφίσωμεν οἱονδήποτε κείμενον Βασιλικῆς ἀπαντήσεως ἀρεστὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα προβῶμεν ἐν τάχει εἰς τὰ λοιπὰ ἔργα, διὰ τὰ ὁποῖα ἐκλήθημεν. Μίαν καὶ μόνην παρατήρησιν τολμῶ νὰ ὑποβάλω πρὸς τὴν Ἐκτελεστικὴν Ἐξουσίαν. Κατ’ ἐμὴν πεποίθησιν φροῦδαι καὶ ἕωλοι εἰσὶν αἱ ἐλπίδες περὶ εἰρηνικῆς ἐξασφαλίσεως καὶ ἱκανοποιήσεως τῶν ἡμετέρων δικαίων. Κατ’ ἐμὴν πεποίθησιν ἡ φορὰ τῶν πραγμάτων καὶ τῆς ἀνάγκης ἡ ἀδυσώπητος φωνὴ καλεῖ ἡμᾶς κατεπειγόντως εἰς τὴν διὰ τῶν στρατιωτικῶν δυνάμεων ὑπεράσπισιν τῶν δικαιωμάτων τούτων. Ἄν ἡ πεποίθησις αὕτη εἶναι ὀρθή, ἡ παρασκευὴ καὶ σύνταξις τῶν δυνάμεων ἔδει νὰ ἐπιδιωχθῇ μεθ’ ὅλης τῆς δυνατῆς καὶ ἀδυνάτου ἐπιτάσεως. Ἀνάγκη οὐ μόνον νὰ κληθῶσιν αὐθωρεὶ αἱ ὑπόλοιποι τῆς ἐφεδρείας ἡλικίαι, ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ Ἐθνοφρουρὰ καὶ διοργανωθῇ κατεπειγόντως, ἵνα οὕτω σύσσωμον τὸ Ἔθνος δυνηθῇ ν’ ἀγωνισθῇ ὑπὲρ τῆς τιμῆς, τοῦ μέλλοντος, αὐτῆς τῆς ὑπάρξεώς του. Ἐὰν τοῦτο γίνῃ, ἀποκρούω ἐγὼ διαῤῥήδην τὰς δυσοιώνους περὶ ἀποτυχίας ὑπονοίας καὶ ὑποθέσεις. Ὁ Ἑλληνισμὸς ἀντεπεξῆλθε πάντοτε νικηφόρος κατὰ τῶν ἀπειραρίθμων στιφῶν τῆς Ἀσίας, διότι ὁ ἔρως τῆς Πατρίδος καὶ ἡ συναίσθησις τῶν πρὸς αὐτὴν καθηκόντων κατισχύει πάντοτε τῆς ἐφημέρου ὁρμῆς τυφλοῦ φανατισμοῦ. Φρονῶ, κύριοι, ἀδιστάκτως, ὅτι ἂν τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος ὑπὸ τὴν ὁδηγίαν τοῦ Βασιλέως αὐτοῦ ἤθελεν ἀναλάβει τὸν ὑπὲρ πάντων ἀγῶνα, ἐπιτυχία πλήρης ἤθελε στέψει τὰς προσπαθείας του καὶ αἴγλη νέας δόξης καὶ εὐκλείας ἤθελε περικοσμήσει τὸ Ἑλληνικὸν ὄνομα. Ἐν τοιούτῳ δὲ ἀγῶνι ἀνευρίσκεται ἡ θέσις καὶ ὁ προορισμὸς τῆς Βασιλείας. Δὲν εἶναι ἡ θέσις τῆς Βασιλείας ἔνθα ἠξίωσάν τινες τῶν προαγορευσάντων νὰ τὴν θέσωσι. Δὲν εἶναι ἡ θέσις τῆς Βασιλείας ἐν τῷ μέσῳ τῶν ἐπιδεικτικῶν ἐκδηλώσεων τοῦ πλήθους, οὔτε ἐν ταῖς πόλεσι καὶ κώμαις τῆς Ἐπικρατείας πρὸς παρηγορίαν τῶν οἰκογενειῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουσι ἀνάγκην, διότι ἐξεπλήρωσαν ἁπλούστατον καθῆκον. Ἡ θέσις τῆς Βασιλείας εἶναι ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ Ἐθνικοῦ στρατοῦ ἀπέναντι τοῦ ἐχθροῦ παρατεταγμένου, ἵνα διὰ τῆς παρουσίας καὶ τοῦ παραδείγματος ἐνισχύσῃ αὐτὸν εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ ὑψίστου πρὸς τὴν πατρίδα καθήκοντος. Δὲν εἶναι ὁ προορισμὸς τῆς Βασιλείας νὰ ἀπομιμηθῇ τὸ πρόσωπον τοῦ Κόδρου, διότι δὲν ἐπικρατοῦσι πλέον αἱ μωραὶ ἰδέαι, ὅτι ὁ θάνατος ἑνὸς ἀνθρώπου δύναται νὰ ἔχῃ ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τῆς ἐκβάσεως τοῦ πολέμου. Ὁ προορισμὸς τῆς Βασιλείας εἶναι νὰ περιαγάγῃ νικηφόρον τὴν σημαίαν τῆς Ἑλλάδος μέχρι τῶν ἀπωτάτων ὁρίων τῆς Ἑλληνικῆς γῆς. Καταλήγων τὸν λόγον, πρὸς ὑμᾶς ἀπευθύνομαι, Ὑπουργοὶ τῆς Ἑλλάδος, καὶ λέγω ὑμῖν, ὅτι τὸ Ἔθνος σύμπαν, σύμπασα ἡ Ἑλληνικὴ φυλὴ ἀτενίζει πρὸς ὑμᾶς, προσδοκῶσα τὸ σύνθημα τῆς ἐνεργείας. Τολμήσατε, ἔχετε τὸν ἄριστον ὑπὲρ τῆς ἐπιτυχίας οἰωνὸν, ὅτι ἀμύνεσθε ὑπὲρ ἱερῶν τῆς Πατρίδος δικαίων. (Εὖγε, εὖγε. Χειροκροτήματα ἐκ τῶν ἀκροατηρίων).

§42ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταὶ, φρονῶ, ὅτι ὁ Βασιλικὸς Λόγος, ὁ ἑκάστοτε ἀπαγγελλόμενος ἐνώπιον τοῦ Ἐθνικοῦ Συνεδρίου, εἶναι οὐδὲν ἄλλο ἢ πρόκλησις πρὸς τὸ Ἔθνος, πρόσκλησις πρὸς τοὺς βουλευτὰς νὰ ἐκφέρωσι τὴν γνώμην των ἐπὶ τῆς πολιτείας τῆς Κυβερνήσεως. Τοῦτο ἔχων τὸ φρόνημα, τολμῶ καὶ ἐγὼ τῶν βουλευτῶν ὁ ἐλάχιστος νὰ ἔλθω ἐνώπιόν σας καὶ παρακαλέσω ν’ ἀκούσητε εὐμενῶς τὴν ταπεινήν μου κρίσιν, ἀδιαφοροῦντες περὶ τῆς ὀρθότητος αὐτῆς, καὶ ἓν ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν, ὅτι εἶναι ἀπόῤῥοια καρδίας πατριωτικῆς. Ἐὰν λοιπὸν εἶναι ἀληθές, ὅτι ὀφείλομεν σήμερον κατὰ τὴν συζήτησιν ταύτην νὰ ἑρμηνεύσωμεν τὴν ἔννοιαν καὶ τὴν ἀξίαν τοῦ Λόγου, τὸν ὁποῖον ἡ Αὐτοῦ Μεγαλειότης ὁ Βασιλεὺς ἀπήγγειλεν ἐνώπιον ἡμῶν, νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ προέλθωμεν....

§43ΡΑΛΛΗΣ. Κύριοι, νομίζω καλὸν νὰ γίνῃ μία διακοπὴ 5 λεπτῶν, διότι ἡ Βουλὴ εἶναι κεκμηκυῖα.

§44ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα. (Γίνεται διακοπὴ 5 λεπτῶν).

§45ΧΟΪΔΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζηνόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§47ΤΙΝΕΣ. Αὔριον· εἶναι ἀργὰ πλέον.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συγκατατίθεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσω τὴν συνεδρίασιν;

§49ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, αὔριον.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 6 καὶ ½ Μ. Μ.)