1885.10.12

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 2

Τῆς 12 Ὀκτωβρίου 1885.

(Σάββατον)

Ὥρα 11 Π. Μ. (Ἀπαρτίας γενομένης, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν εἶναι τοῦ παρόντος, κ. Πρόεδρε, νὰ ἐξετάσωμεν ἐὰν ἐνωρὶς ἢ ἀργὰ συνεκλήθη ἡ Βουλή· καθῆκον ὅμως ἔχομεν νὰ κανονίσωμεν ἀπὸ τοῦδε, ἕως πότε θέλουν διαρκέσει αἱ τετριμμέναι διατυπώσεις τῶν ἀρχαιρεσιῶν. Εἰς τὰς περιστάσεις, εἰς τὰς ὁποίας διατελοῦμεν, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ δαπανηθῇ, ὡς συνήθως, ὁλόκληρος ἑβδομὰς πρὸς τοῦτο, καὶ ὅτι ἐντὸς τῆς σήμερον ἅπασα ἡ ἐργασία αὕτη δύναται νὰ τελειώσῃ.

§2ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἴμεθα σύμφωνοι· διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ συνεδριάσῃ καὶ μετὰ μεσημβρίαν σήμερον πρὸς ἐκλογὴν τῶν Ἀντιπροέδρων καὶ Γραμματέων.

§3Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Καὶ τῶν Ἐπιτροπῶν. Ἔδει νὰ γείνῃ αὐτὴ ἡ παρατήρησις, διότι μετὰ τὸ τέλος τῆς διαλογῆς δὲν ὑπάρχουσι παρόντες βουλευταί.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντικείμενον τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως εἶναι ἡ ἐκλογὴ τοῦ ὁριστικοῦ Προέδρου. Νὰ προσέλθωσι δύο ψηφολέκται (προσέρχονται οἱ κύριοι Κωνστ. Ἀργυρόπουλος καὶ Λ. Ζερβός). (Παρατεθεισῶν δύο καλπῶν, τῆς μὲν διὰ τὰ ψηφοδέλτια, τῆς δὲ διὰ τοὺς κυάμους, γίνεται μυστικὴ καὶ διὰ ψηφοδελτίων ψηφοφορία, κατὰ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, πρὸς ἐκλογὴν τοῦ ὁριστικοῦ Προέδρου. Περατωθείσης δὲ τῆς διαλογῆς, ὁ Πρόεδρος ἀπαγγέλλει τὸ ἑξῆς ἀποτέλεσμα).

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 142. Δι’ 90 ψήφων ἐξελέχθη Πρόεδρος ὁ κ. Ρικάκης τῆς παρούσης Συνόδου. Λευκαὶ εὑρέθησαν 51, καὶ μία ψῆφον ἔλαβεν ὁ κ. Μεσσηνέζης. (Καταλαβὼν ὁ κ. Ἀντ. Ρικάκης τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου εὐχαρίστησε τὴν Βουλὴν διὰ τῆς ἑξῆς προσλαλιᾶς)

§6ΡΙΚΑΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐκφράζω πρὸς ὑμᾶς τὴν βαθεῖαν εὐγνωμοσύνην μου ἐπὶ τῇ τιμῇ, ἧς μὲ ἠξιώσατε, ἀναβιβάσαντές με εἰς τὸ ὑψηλὸν τοῦ Προέδρου ἀξίωμα. Αἱ κατὰ τὴν παροῦσαν ἔκτακτον Σύνοδον ἐργασίαι ἡμῶν ἀναγγέλλονται ὡς ἀποβλέπουσαι εἰς μεγάλα τοῦ Ἔθνους συμφέροντα, πέπεισμαι δὲ, ὅτι κατὰ τὰς παρούσας τῆς πατρίδος περιστάσεις θέλει ἐπικρατήσει ἐν τῷ Ἐθνικῷ τούτῳ Συνεδρίῳ πνεῦμα συμπνοίας, ἐφ’ ᾧ ἀείποτε ἐν παρομοίοις καιροῖς οἱ Ἕλληνες διεκρίθημεν, καὶ ὅτι τὰ χορηγηθησόμενα ὑπὸ τῆς Βουλῆς μέσα θέλουσιν ἐνισχύσει τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἐξακολουθήσῃ τὸ πατριωτικὸν ἔργον τοῦ νὰ προστατεύσῃ ἀποτελεσματικῶς τὰ διακινδυνεύοντα δικαιώματα τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, κύριοι Συνάδελφοι, θέλω προσπαθήσει νὰ δικαιώσω τὴν ὑμετέραν ἐκλογὴν, τηρῶν ἀκριβῶς τὰς διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ καὶ ἐκτελῶν πιστῶς τὰς ὑμετέρας ἀποφάσεις· πρὸς τοῦτο δὲ ἐπικαλοῦμαι τὴν τόσον δι’ ἐμὲ πολύτιμον συνδρομὴν ὑμῶν. (Εὖγε, εὖγε καὶ χειροκροτήματα ἐκ τῶν ἀκροατηρίων).

§7ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. ἐκ Βόλου βουλευτὴς προέλαβε τὸ Ὑπουργεῖον, προτείνας τὴν ὀρθοτάτην πρότασιν, ἣν προέτεινε. Καὶ ἡμεῖς τὴν πρότασιν ταύτην προβάλλομεν καὶ ὑποστηρίζομεν, παρακαλοῦντες τὴν Βουλὴν νὰ συνέλθῃ σήμερον μετὰ τὴν μεσημβρίαν, ἵνα προβῇ εἰς τὴν διεξαγωγὴν τῶν ἄλλων προπαρασκευαστικῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ διεξαχθῶσι πρὶν ἢ προβῶμεν εἰς τὰ κύρια ἔργα μας. Καὶ εἶπον ὀρθὴν τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου ἐκ Βόλου Βουλευτοῦ, διότι οἱ καιροὶ, τοὺς ὁποίους διανύομεν, εἰσὶν ἔκτακτοι, εἰσερχόμεθα δὲ εἰς περίοδον, τῆς ὁποίας τὸ κρίσιμον καὶ τὸ δυσχερὲς νομίζω, ὅτι πάντες ἀναγνωρίζετε. Δὲν πρέπει ν’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν, διὰ νὰ ἐξηγήσω εἰς αὐτὴν πῶς τὸ Ὑπουργεῖον ἔκρινε τὸ πραξικόπημα, τὸ ὁποῖον ἐγένετο κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ παρελθόντος μηνὸς ἐν τῇ πρωτευούσῃ τῆς Ἀνατολικῆς Ῥωμυλίας. Τὴν κρίσιν τοῦ Ὑπουργείου ἐπὶ τοῦ συμβεβηκότος τούτου διετράνωσεν ἤδη εἰς τοὺς συμπολίτας ἡμῶν ἡ πολιτεία, τὴν ὁποίαν ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης ἠσπάσθη· οὔτε ἦτο δυνατὸν Κυβέρνησις Ἑλληνικὴ νὰ ἴδῃ μετ’ ἀδιαφορίας συμβεβηκὸς τοιοῦτο, τελούμενον ἐπὶ ἀπειλῇ τῶν ζωτικωτάτων συμφερόντων τοῦ Ἔθνους. Ἐὰν τὸ συμβεβηκός, τοῦ ὁποίου ἀπόπειρα ἐγένετο ἐν τῇ Φιλιππουπόλει, ἤθελε συμβῇ νὰ συντελεσθῇ καὶ ἀναγνωρισθῇ, δὲν ἠδύνατο νὰ ὑπάρξῃ μεγαλειτέρα ἀπειλή, οὐδὲ νὰ ἐπέλθῃ καιριωτέρα ζημία εἰς τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου. Κατεστρέφετο οὐχὶ μόνον ἡ ἰσοῤῥοπία, τὴν ὁποίαν ἡ Εὐρώπη διὰ τῶν συνθηκῶν κατέστησεν ἐν τῇ χώρᾳ ἐκείνῃ, ἥτις ἀπετέλεσε τὴν αὐτόνομον μὲν, ἀλλ’ ὑπὸ τὴν κυριαρχίαν τῆς Πύλης δημιουργηθεῖσαν ἐπαρχίαν τῆς Ἀνατολικῆς Ῥωμυλίας· κατεστρέφετο οὐχὶ μόνον ἡ αὐθυπαρξία καὶ ἡ αὐτοτέλεια τοῦ Ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ, ὁ ὁποῖος περιελήφθη ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ἐκείνῃ, ἀλλὰ κατεστρέφετο ἡ ἰσοῤῥοπία πᾶσα, ἥτις κατεστάθη ἐπὶ ὅλης τῆς Χερσοννήσου τοῦ Αἵμου, χώρας κατὰ τὸ μέγιστον μέρος μαρτυρουμένης ὡς Ἑλληνικῆς οὐχὶ μόνον ὑπὸ τῆς ἱστορίας, ἀλλὰ μαρτυρουμένης ὡς Ἑλληνικῆς ὑπὸ τῆς ἐνεστώσης αὐτῆς καταστάσεως, διότι ἡ χώρα ἐκείνη κατοικεῖται ὑπὸ Ἑλλήνων, ἐν μεγάλῃ πλειονοψηφίᾳ. Αἱ χῶραι αὗται ἤθελον τότε μείνει ὑπὸ τὴν διάκρισιν τοῦ πρώτου ἅρπαγος. Διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἥτις ἤθελεν ἰδεῖ μετ’ ἀπαθείας τοσοῦτον σημαντικὸν συμβεβηκός, οὐχὶ τελούμενον, ἀλλὰ καὶ ἐν ἀποπείρᾳ ἔτι, ἐν τῇ πρωτευούσῃ τῆς Ἀνατολικῆς Ῥωμυλίας. Ἐὰν ἡ ἀπόπειρα αὕτη, μόλις ἐνεφανίσθη, κατεστέλετο, εἴτε ὑπὸ τῆς κυριάρχου Δυνάμεως, ἥτις εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ καταστείλῃ αὐτὴν, εἴτε ὑπὸ ἐκείνων, οἵτινες μεριμνῶσι περὶ τῆς διατηρήσεως τῆς παγκοσμίου εἰρήνης, ἤθελε προληφθῇ ὁ τάραχος, ὁ ὁποῖος ἐπῆλθεν ἐπὶ ὅλων τῶν κατοικούντων τὴν Χερσόνησον τοῦ Αἵμου λαῶν, καὶ ἤθελε δοθῇ δίδαγμα, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς ἕκαστον νὰ προβαίνῃ εἰς ἀνατροπὴν τοῦ καθεστῶτος, τὸ ὁποῖον αἱ Εὐρωπαϊκαὶ συνθῆκαι κατέστησαν. Ἀλλ’ ἔκτοτε παρῆλθον πολλαὶ ἑβδομάδες, τὸ δ’ Ἑλληνικὸν Βασίλειον δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἴδῃ ἐν ἀπαθείᾳ καὶ τὴν ἀπόπειραν καὶ τὴν μὴ ἄμεσον καταστολὴν αὐτῆς. Εἶχε καθῆκον νὰ προβῇ εἰς τὰ μέτρα, εἰς τὰ ὁποῖα τὸ Ὑπουργεῖον προέβη· εἶχε καθῆκον νὰ μὴ ἀπρακτήσῃ, ἀλλὰ νὰ ζητήσῃ τὴν συνδρομὴν τῶν πολιτῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου, ἵνα, ἐὰν ἤθελε παρασταθῇ ἀνάγκη, χρησιμοποιήσῃ αὐτὴν πρὸς διάσωσιν τῶν ἐν ἐκκρεμότητι ἐγκαταλειφθέντων ἐθνικῶν συμφερόντων. Ἐλπίζω, κύριοι, ὅτι αἱ Μεγάλαι Δυνάμεις, αἵτινες ἀγρύπνως μεριμνῶσι περὶ διατηρήσεως τῆς παγκοσμίου εἰρήνης, ἐπείσθησαν ἤδη, ὅτι τὸ καθεστώς, τὸ ὁποῖον εἶχε δημιουργηθῇ διὰ τῆς συνθήκης τοῦ Βερολίνου, δὲν εἶναι πλέον ἀσφαλὲς, οὐδὲ δίδει εἰς τὰς φυλάς, τὰς κατοικούσας ἐπὶ τῆς Χερσονήσου τοῦ Αἵμου, ἐγγυήσεις ἐπαρκεῖς, αἵτινες μόναι δύνανται νὰ ἐμπνεύσωσιν εἰς αὐτὰς τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ εἰρήνη δὲν θέλει καὶ ἐπὶ τὸ μέλλον διαταραχθῇ, νὰ ἐνθαῤῥύνωσι δ’ οὕτως αὐτὰς διὰ νὰ ἀσχολῶνται ἀποκλειστικῶς εἰς τὰ εἰρηνικὰ αὐτῶν ἔργα. Εἶπον, ὅτι ἐλπίζω, ὅτι αἱ Μεγάλαι Δυνάμεις δὲν θέλουσιν ἀφήσει ἀπαρατήρητον τὴν ἔννοιαν τοῦ γεγονότος τῆς Φιλιππουπόλεως, διότι τοῦτο ἀπέδειξε τὴν ἀνεπάρκειαν τῆς ἰσοῤῥοπίας, ἥτις εἶχε κατασταθῇ μέχρι τοῦδε διὰ τῆς συνθήκης τοῦ 1878, καὶ κατέδειξε τὴν ἀνάγκην τῆς ἐξευρέσεως καὶ ἐγκαταστάσεως ἰσοῤῥοπίας ἐπαρκεστέρας καὶ πληρεστέρας. Ἐπιτρέψατέ μοι, κύριοι, τὴν ἐλπίδα ταύτην, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασα, νὰ τὴν συνοδεύσω μὲ τὰς ἐνθέρμους καὶ διακαεῖς εὐχάς μου, διότι πρὸ παντὸς εἶμαι, ὡς ὀφείλει ἕκαστος νὰ ἦναι, ὑπὲρ τῆς εἰρήνης, τὴν ὁποίαν ὀφείλουσι νὰ ἐπιθυμῶσιν ἰδίως τὰ μικρὰ Κράτη, διότι ταῦτα ἐν τῇ εἰρήνῃ ἀναπτύσσονται καὶ βαίνουσι πρὸς τὴν εὐημερίαν αὐτῶν. Ἀλλ’ ὁποιανδήποτε γνώμην καὶ ἂν ἔχω ἀφῃρημένως, ὅταν πρόκηται περὶ εἰρήνης, ἢ περὶ μὴ εἰρήνης, ὁποιανδήποτε γνώμην καὶ ἂν ἔχω περὶ τοῦ συμφέροντος τῶν μικρῶν Κρατῶν, πρέπει νὰ μὴ λησμονήσω—οὐδὲ τοῦτο λησμονεῖ τὸ Ὑπουργεῖον—ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἔχει καθήκοντα πρὸς ὁμοφύλους, καὶ ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς αὐτὸ, ἐὰν θέλῃ νὰ ζήσῃ, νὰ λησμονήσῃ τὰ καθήκοντα ταῦτα (εὖγε). Πρέπει νὰ μὴ λησμονήσω, πρέπει νὰ ποιήσωμαι εἰς ὑμᾶς γνωστὸν, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον φρονεῖ, ὅτι δὲν εἶναι τοῦτο συγκεχωρημένον εἰς τὸ Κράτος τὸ Ἑλληνικὸν, οὐχὶ μόνον ἕνεκα τοῦ καθήκοντος, τὸ ὁποῖον ἔχει πρὸς ὁμοφύλους, νὰ μὴ λησμονήσῃ τὰ πρὸς αὐτοὺς καθήκοντά του, ἀλλὰ δὲν εἶναι συγκεχωρημένον οὐδὲ ὑπὸ τῆς τιμῆς αὐτοῦ· τὴν δὲ τιμήν του δὲν διαχειριζόμεθα ἡμεῖς, οὐδὲ διαχειρίζεται ἡ ἐνεστῶσα γενεὰ, διότι ἀποκατέστησεν αὐτὴν ἡ ἱστορία, ἡ δ’ ἐνεστῶσα γενεὰ, θεματοφύλαξ τοιούτου πολυτίμου κληροδοτήματος, ὀφείλει νὰ τὸ παραδώσῃ εἰς τοὺς ἀπογόνους ἀμείωτον καὶ ἀκηλίδωτον. Δὲν ἔπρεπε νὰ παραλείψω κατὰ τὴν πρώτην συνάντησιν, ἥτις συντελεῖται σήμερον μεταξὺ τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ Ὑπουργείου, διὰ νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλὴν εὐρύτερον, ὅ,τι συνεπτυγμένως τὸ Ὑπουργεῖον διὰ τοῦ Βασιλικοῦ λόγου ἀνήγγειλεν εἰς αὐτὴν χθές. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου ἔχει καθῆκον νὰ μετέλθῃ τοιαύτην πολιτείαν, ἥτις νὰ ἐγγυᾶται εἰς αὐτήν, ὅτι δὲν θέλει ἐξελεγχθῆ ποτὲ τὸ Κράτος ὡς παραλεῖπον τὰ πρὸς τοὺς ὁμοφύλους καθήκοντά του. Ἐχρεώστουν εἰς τὴν πρώτην συνάντησίν μου μετὰ τῆς Βουλῆς νὰ ἀνακοινώσω εἰς αὐτὴν τὴν γνώμην ταύτην τοῦ Ὑπουργείου· διότι, ὅταν πρόκηται, κύριοι, περὶ διαῤῥυθμίσεως τῶν ἐσωτερικῶν πραγμάτων τῆς Χώρας, εἶναι συγκεχωρημένη ἡ διαίρεσις τῆς Βουλῆς εἰς κόμματα καὶ εἰς ἀποχρώσεις· ἀλλ’ ὅταν πρόκηται περὶ ζητήματος ἐθνικοῦ, ὅταν πρόκηται περὶ τοῦ κανονισμοῦ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν τὰ ἐθνικὰ ζητήματα θέλουσιν ἐξασφαλισθῆ κατὰ προφανοῦς ἀπειλῆς, δὲν ἀρκεῖ, κύριοι, ἡ γνώμη τοῦ Ὑπουργείου, δὲν ἀρκεῖ, καὶ αὐτὴ ἡ γνώμη τῆς πλειοψηφίας, ἥτις ὑποστηρίζει αὐτὸ ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ· εἶναι ἀνάγκη τῆς γνώμης σύμπαντος τοῦ Ἔθνους (εὖγε, εὖγε). Καὶ τοῦτο προσδοκῶ καὶ περιμένω. Καὶ τοῦτο δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι θέλει πράξει τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος, ἐάν ποτε τοιαύτη ἤθελεν ἐπιβληθῆ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς Χώρας ἀνάγκη. Εἶχον λοιπὸν καθῆκον νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν, ἅμα συνελθοῦσαν, τὰς γνώμας τοῦ Ὑπουργείου, διὰ νὰ ἀκούσωσιν αὐτὰς πάντες, καὶ ἄτομα καὶ κόμματα, καὶ νὰ δυνηθῶσιν ἐν προσεχεῖ συνεδριάσει νὰ εἴπῃ ἕκαστος τὶ φρονεῖ, ὅτι πρέπει νὰ πράξωμεν· διότι ἡμεῖς δὲν θέλομεν οὔτε σκοποῦμεν νὰ ὑφαρπάσωμεν τὴν γνώμην τινὸς, οὐδὲ ἀρκούμεθα νὰ στεγασθῶμεν ὑπὸ τὴν στέγην τῆς πλειοψηφίας, τὴν ὁποίαν οἱ νόμοι κατέστησαν· ἐπιθυμοῦμεν ἐξ ἐναντίας νὰ μάθωμεν ἐὰν οἱ ἐν τῇ ἐσωτερικῇ διαπάλῃ τῶν κομμάτων διαφωνοῦντες τυχὸν πρὸς ἡμᾶς πολιτικοὶ ἄνδρες, ἐὰν οἱ παριστῶντες τὸ φρόνημα κόμματος ἐν τῇ ἐσωτερικῇ διαπάλῃ, ἢ οἱ ἀποτελοῦντες ἀποχρώσεις, ἢ οἱ ὅπως δήποτε ἐπιθυμήσαντες νὰ διακριθῶσιν αἱ γνῶμαί των ἀπὸ τῆς ἡμετέρας, ἔχωσιν ἐναντίαν ἐπὶ τοῦ ἐθνικοῦ τούτου ζητήματος γνώμην, καὶ ποίαν ἐπιθυμοῦμεν νὰ μάθωμεν τί ἕκαστος φρονεῖ, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἶναι ἐνδεχόμενον ἡ τοιαύτη τυχὸν διάφορος γνώμη αὐτῶν ἐπὶ τοῦ ἐθνικοῦ τούτου ζητήματος, καίτοι ὑπὸ ὀλίγου ἀριθμοῦ ὑποστηριζομένη ἐν τῇ Αἰθούσῃ ταύτῃ, νὰ ἦναι ἀσπαστὴ ὑπὸ τῆς πλειοψηφίας τοῦ Ἔθνους, καὶ τότε ἡμεῖς προθύμως θέλομεν καταθέσει τὴν Ἀρχήν. Ἡμεῖς δὲν θέλομεν νὰ ἀποπλανήσωμεν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, οὐδὲ νὰ ὑφαρπάσωμεν τὰς γνώμας τῶν ἐν τῇ Αἰθούσῃ ταύτῃ σκεπτομένων περὶ τῶν κοινῶν συμφερόντων. Πλέον ἢ ἅπαξ κατὰ τὴν ἀπουσίαν τῆς Βουλῆς μοὶ ἀπετάθη τὸ ἐρώτημα ὑπὸ συμπολιτῶν μου, εἴτε ἰδίᾳ εἴτε δημοσίᾳ: ποῖον τὸ Ὑπουργεῖον ἔχει πρόγραμμα. Τὸ πρόγραμμα τοῦ Ὑπουργείου, κύριοι, δὲν λέγεται, οὐδὲ γράφεται. Ἀρκεῖ νὰ εἴπω, ὅτι πιστεύω, ὅτι ὀφείλομεν νὰ μὴ ἀποστῶμεν οὐδενὸς μέσου, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐξασφαλίσωμεν ἐν τῷ μέλλοντι τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα, τῶν ὁποίων τὴν ἐπιμέλειαν ἡ Κυβέρνησις τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου διαχειρίζεται· ἀρκεῖ νὰ εἴπω τοῦτο, διὰ νὰ δηλώσω ὅλον τὸ πρόγραμμα τοῦ Ὑπουργείου. Κύριοι, δὲν πρέπει νὰ ἦμαι ἀφειδὴς περὶ τοὺς λόγους, οὐδὲ ἀνάγκη εὐτυχῶς τοιαύτη ὑφίσταται. Ὅσοι νομίζουσιν, ὅτι οἱ κυβερνῶντες ὀφείλουσι νὰ ἐκπέμπωσιν ἐνθουσιώδεις λόγους, σφάλλουσι τόσῳ μᾶλλον, καθόσον τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος ἀπέδειξεν, ὅτι δὲν ἔχει ἀνάγκην οὐδενὸς διὰ νὰ ἐνθουσιασθῇ. Τὸν ἐνθουσιασμὸν αὐτοῦ ἐξεδήλωσαν αἱ δεκάδες χιλιάδων ἐπιστράτων καὶ ἐθελοντῶν, οἱ ὁποῖοι ἐντὸς τεσσαράκοντα ὀκτὼ ὡρῶν κατέκλυσαν τὴν πρωτεύουσαν τοῦ Βασιλείου. Οἱ κυβερνῶντες ὀφείλουσιν ἐξεναντίας, ὅταν εὑρίσκωνται εἰς τὴν εὐτυχῆ περίστασιν νὰ κυβερνῶσιν ἔθνη, καταληφθέντα ὑπὸ ἐνθουσιασμοῦ, νὰ χειραγωγῶσι τὸν ἐνθουσιασμὸν τοῦτον, διὰ νὰ δυνηθῶσιν εὐκοπώτερον καὶ ἀσφαλέστερον νὰ διασώζωσι τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα, ἐὰν ταῦτα κινδυνεύωσι, καὶ νὰ ἐξασφαλίζωσι τὴν τιμὴν τοῦ ἔθνους, ἐν τῷ ὁποίῳ κυβερνῶσιν. (εὖγε, εὖγε καὶ χειροκροτήματα ῥαγδαῖα καὶ παρατεταμένα ἐκ πάντων τῶν ἀκροατηρίων).

§8ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἀφοῦ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐνόμισεν, ὅτι ὤφειλεν ἐν τῇ πρώτῃ ταύτῃ συναντήσει τῆς Βουλῆς μετὰ τῆς Κυβερνήσεως νὰ δηλώσῃ ὅσα ἐδήλωσε, καίτοι ἔκαμε τὴν παρατήρησιν, ὅτι περιμένει ἐν προσεχεῖ συνεδριάσει ἀπάντησιν εἰς τὰ ὅσα ἐξέφρασεν, ἐγὼ τοὐλάχιστον αἰσθάνομαι τὸ καθῆκον νὰ κάμω ἀπὸ τοῦδε τὴν δήλωσιν, χωρὶς νὰ περιμένω δι’ αὐτὴν ἄλλην συνεδρίασιν, καὶ νὰ κάμω τὴν δήλωσιν ταύτην οὐχὶ δι’ ὑμᾶς, διότι εἶσθε Ἕλληνες, ἀλλὰ διὰ τοὺς ξένους, ὅτι ἐνώπιον τοῦ ἐθνικοῦ ζητήματος, ἕνεκα τοῦ ὁποίου συνεκλήθη ἡ Βουλή, κατ’ ἀρχὴν οὔτε κόμματα, οὔτε πολιτικαὶ διαιρέσεις ὑπάρχουσι (χειροκροτήματα ἐκ τῶν ἀκροατηρίων). (Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 12 τῆς Μεσημβρίας. (Γενομένης ἀπαρτίας περὶ ὥραν 4 καὶ ἡμίσειαν μ. μ. ἐπαναλαμβάνεται ἡ τὴν μεσημβρίαν διακοπεῖσα συνεδρίασις).

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντικείμενον τῆς ἐπαναλαμβανομένης συνεδριάσεως εἶναι ἡ ἐκλογὴ τῶν Ἀντιπροέδρων, Γραμματέων καὶ τοῦ Ἐφόρου τοῦ Βουλευτηρίου, ὡς καὶ τῶν διαρκῶν Ἐπιτροπῶν. Θὰ παρατεθῶσι τρεῖς κάλπαι· εἰς τὴν μίαν θὰ ῥίπτεται τὸ ψηφοδέλτιον, τὸ περιέχον τὰ ὀνόματα τῶν Ἀντιπροέδρων, Γραμματέων καὶ τοῦ Ἐφόρου τοῦ Βουλευτηρίου, εἰς τὴν δευτέραν, τὸ περιέχον τὰ μέλη τῶν διαρκῶν Ἐπιτροπῶν, εἰς δὲ τὴν τρίτην θὰ ῥίπτεται ὁ κύαμος. (Ἐνταῦθα ἐνεργεῖται ψηφοφορία διὰ ψηφοδελτίων κατ’ ὀνομαστικὴν κλῆσιν, καθ’ ἣν ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 126. Ἐνεργηθείσης τῆς διαλογῆς, ἀνεδείχθησαν Ἀντιπρόεδροι, οἱ κ.κ. Ν. Καναβὸς διὰ ψήφων 112, Ν. Συνοδινὸς διὰ ψήφων 98, καὶ Γ. Παπαγεωργίου διὰ ψήφων 96. Γραμματεῖς οἱ κ. κ. Ι. Νικολαΐδης ἐκ Μεσσήνης διὰ ψήφων 107, Δ. Γαβριὴλ διὰ ψήφων 102, Ι. Κολοκοτρώνης διὰ ψήφων 97 καὶ Α. Μάσχας διὰ ψήφων 96. Ἔφορος τοῦ Βουλευτηρίου ὁ κ. Τιμολέων Φιλήμων διὰ ψήφων 104, εὑρεθέντων ἐν τῇ κάλπῃ 7 ψηφοδελτίων λευκῶν. Μέλη δὲ τῶν διαρκῶν Ἐπιτροπῶν ἔλαχον ὡς ἑξῆς. Αʹ. Ἐπὶ τῆς ἀπαντήσεως εἰς τὸν Βασιλικὸν Λόγον. Λάζ. Παπασταθόπουλος, Κωνσταν. Κουμουνδοῦρος, Κυριακούλης Μαυρομιχάλης, Δημήτριος Πετρίδης, Ἀχιλ. Γεροκωστόπουλος, Γρηγ. Μαυρομαρᾶς, Α. Δημητριάδης. Γ. Θεοτόκης, Κ. Χατζίσκος. Βʹ. Ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Ἰω. Ἀντωνόπουλος, Δημ. Χατζόπουλος, Νικ. Συνοδινὸς, Ἀλέξ. Ζαΐμης, Δημ. Κάρτσωνας, Γεώργιος Παπαγεωργίου, Ἰωάννης Βαλασσόπουλος, Νικόλαος Μπουφίδης, Γεράσιμος Σέρβος, Φίλιππος Βάρβογλης, Πολυχρ. Κωσταντᾶς, Δημ. Ράλλης, Δημ. Καλλιφρονᾶς, Κομνᾶς Τράκας, Ν. Βαλσαμάκης, Α. Σιμόπουλος, Γ. Κόρπας, Ν. Βασιλάκης, Ἄγγελος Βλάχος, Γ. Θεοτόκης, Τ. Ἀδαμόπουλος. Γʹ. Ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Γεώργιος Σιβιτανίδης, Δημήτριος Πετρίδης, Ἰωάννης Βαλασσόπουλος, Λεωνίδας Δεληγεώργης, Λουκᾶς Καραλίβανος, Σωτήριος Σωτηρόπουλος, Α. Σιμόπουλος, Ι. Καρτάλης, Γ. Ἠλιόπουλος. Δʹ. Ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Γεώργιος Ζηνόπουλος, Δημήτριος Δημητρακάκης, Μιχαὴλ Λάππας, Πέτρος Μαυρομιχάλης, Πολυχρ. Κωσταντᾶς, Κωνστ. Γκίκας, Β. Νικολόπουλος, Ἀλ. Ἀντωνόπουλος, Ἀσημ. Χριστόπουλος. Εʹ. Ἐπὶ τῆς Γεωργίας καὶ τοῦ Ἐμπορίου Δημήτριος Οἰκονομίδης, Δημ. Σταματόπουλος, Χρῆστος Χρηστόπουλος, Εὐστ. Κεχαγιᾶς, Ἀντώνιος Μαυρογορδάτος, Κομνᾶς Τράκας, Ἡρακλῆς Τσάλας, Στέφος Κωνσταντίνου, Κ. Βαλτινός. ΣΤʹ. Ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν. Κωνστ. Ἀργυρόπουλος, Λάζαρος Βούλγαρης, Ἰω. Ἀνεξάρτητος, Λουκᾶς Καραλίβανος, Θεόδ. Γκίκας, Ἐπαμ. Κριεζῆς, Δ. Γουδῆς, Ε. Ἀντύπας, Β. Βουδούρης. Ζʹ. Ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως. Ἀνδρέας Βασιλείου, Θ. Μαρκεζίνης, Δημήτριος Πετρίδης, Κωνσταντῖνος Σαλταφέρος, Α. Πρεζάνης, Γρηγ. Μανοῦσος, Ἀρ. Σακελλαρόπουλος, Θεόφιλος Μαργέλλος, Κ. Κοττίκας. Ηʹ. Ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν. Ἀργύριος Διαμαντόπουλος, Ἠλίας Φλέσσας, Μιχ. Δαμιράλης, Γ. Φλωριᾶς, Νικ. Δρόσος, Γεώργ. Στάϊκος, Ε. Ἰωαννίδης, Ι. Παπαδόπουλος, Λ. Καπετανάκος Μαυρομιχάλης. Θʹ. Ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης. Δημήτριος Γ. Ράλλης, Ν. Δ. Λεβίδης, Γ. Φιλάρετος, Ν. Μπουφίδης, Κωνστ. Κωνσταντόπουλος, Κωνστ. Ἀναγνωστόπουλος, Ἀλοΐσιος Τόμαν, Δ. Καΐρης, Ἠλίας Μαυρομιχάλης. Ιʹ. Ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ἄγγελος Γεωργαντᾶς, Δημ. Παρνασσίδης, Γεώργιος Κρεστενίτης, Πάνος Κορωναῖος, Δημήτριος Τερτίπης, Δημήτριος Ἀντωναρόπουλος, Βλάσιος Βαλτινός, Ἐλευθέριος Μυκόνιος, Γ. Κόρπας. ΙΑ. Ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἰωάννης Μεσσηνέζης, Ἀλέξανδρος Ζαΐμης, Γεράσιμος Σέρβος, Λεωνίδας Δεληγεώργης, Ν. Λεβίδης, Ἀντ. Ζυγομαλᾶς, Ἄγγελος Βλάχος, Ἐλευθέριος Κωνσταντίδης, Ἀναστάσιος Λούντζης, ΙΒ. Ἐπὶ τῶν Ἀναφορῶν. Κωνσταντῖνος Μαντζουράνης, Ἀντ. Πετραλιᾶς, Σ. Πεταλᾶς, Α. Βαρβαρῆγος, Σ. Ἀλκμάνος, Ἰω. Νικολαΐδης, Ν. Κοντογιάννης, Σ. Χατζηγάκης, Χρ. Στεφανόπουλος. ΙΓ. Ἐπὶ τοῦ Λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς. Δ. Οἰκονομίδης, Π. Ῥίτσος, Δ. Κάρτσωνας, Ἀντ. Καρδαρᾶς, Ἰω. Ἀνεξάρτητος, Γρ. Μανοῦσος, Κ. Πονηρόπουλος, Κ. Κατσικόπουλος, Κ. Σινέλης. Μετὰ τὴν ἀπαγγελίαν τῶν ἀποτελεσμάτων τούτων ὁ Πρόεδρος ἔλυσε τὴν συνεδρίασιν περὶ ὥραν 6 μ. μ.