1885.06.14

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 26

Τῆς 14 Ἰουνίου 1885

(Παρασκευὴ)

Ὥρᾳ 7 Π. Μ. (Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ ἐνεκρίθησαν).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γεροκωστόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς συζητήσεως τῆς ἐκλογῆς Λαρίσης, ἥτις διεκόπη χθές.

§2Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Συμμερίζομαι, κύριοι βουλευταὶ, πληρέστατα τὴν ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ πολλάκις κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας ἐκφρασθεῖσαν εὐχὴν περὶ τῆς ὅσον οἷόν τε συντομεύσεως τῶν συζητήσεων κατὰ τὰς ἐξελέγξεις τῶν ἐκλογῶν· διότι, ὡς λίαν ὀρθῶς εἶπον οἱ τὴν εὐχὴν ταύτην διατυπώσαντες, ἣν ἀναμφισβητήτως ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ συμμερίζεται, ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία καλεῖται ν’ ἀσχοληθῇ ὅσον οὔπω εἰς σπουδαιότατα ζητήματα, ἀφορῶντα πρὸ πάντων εἰς τὴν διευθέτησιν τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν πραγμάτων, ἅτινα, ἂς τὸ ὁμολογήσωμεν, δὲν εὑρίσκονται παντάπασιν εἰς εὐχάριστον θέσιν. Ἐπιτρέψατέ μοι δὲ νὰ τὸ εἴπω ἀπὸ τοῦδε· τὸ ζήτημα τὸ οἰκονομικὸν θεωρῶ οὐχὶ ζήτημα πολιτικὸν, ζήτημα ταύτης ἢ ἐκείνης τῆς μερίδος, ἀλλὰ ζήτημα ἐξόχως ἐθνικόν. Ἀλλοίμονον δὲ εἰς πάντας ἡμᾶς, ἐὰν δὲν δυνηθῶμεν νὰ ἐξεύρωμεν λύσιν, δυναμένην νὰ σώσῃ τὴν πατρίδα ἐκ τοῦ οἰκονομικοῦ βαράθρου, εἰς τὸ χεῖλος τοῦ ὁποίου εὑρίσκεται. Ἀλλὰ δὲν θεωρῶ κατώτερον καὶ τὸ ζήτημα τὸ πολιτικὸν, τὸ ζήτημα, θέλω νὰ εἴπω, τῆς παγιώσεως καὶ τῆς ἰσχύος τῶν νόμων τοῦ Κράτους· οὐδὲ θεωρῶ ἐσφαλμένην τὴν γνώμην διακεκριμένου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τῆς Γαλλίας, ὅστις ἔλεγε: «δότε μοι καλὴν πολιτικὴν καὶ σᾶς δίδω καλὴν οἰκονομίαν». Ἂς ζητήσωμεν πρῶτον τὴν βασιλείαν τῶν νόμων καὶ τὴν δικαιοσύνην αὐτῶν, καὶ ταῦτα πάντα προστεθήσονται ἡμῖν. Ἀλλ’ ἂν τὸ ζήτημα τῆς καθ’ ὅλου ἐφαρμογῆς τῶν νόμων ἦναι σπουδαῖον καὶ ἐξ αὐτοῦ ἐξαρτᾶται ἡ εὐημερία ἑνὸς Κράτους, ἀποβαίνει τοῦτο ἔτι σπουδαιότερον, προκειμένου νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νόμων κατὰ τὰς ἐκλογὰς, ἀφοῦ ἐκ τούτου ἐξαρτᾶται προδήλως ἡ γνησιότης τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Διὰ τοὺς λόγους τούτους φρονῶ, ὅτι αἱ ἐξελέγξεις τῶν ἐκλογῶν δὲν εἶναι ἐκ τῶν παρέργων καὶ ἐπουσιωδῶν καθηκόντων τῆς Βουλῆς. Αἱ ἐξελέγξεις ὑπῆρξαν καὶ θὰ ὑπάρχουν πάντοτε μία τῶν σπουδαιοτέρων ἐργασιῶν τῶν Ἐθνικῶν Συνεδρίων. Διὰ τῶν ἐξελέγξεων ἀποκαλύπτεται οὐ μόνον ἡ ἠθικότης τῶν Κυβερνήσεων, ἀλλὰ καὶ ἡ ἠθικὴ κατάστασις τῶν λαῶν. Ἀποτελοῦσιν αὗται, οὕτως εἰπεῖν, ἐθνικὴν ἔκθεσιν, ἐν τῇ ὁποίᾳ εἰσερχόμενός τις δύναται νὰ ἴδῃ ὡς ἐν κατόπτρῳ ἀπεικονιζομένην τὴν ἐθνικὴν κατάστασιν, ὑπό τε πολιτικὴν καὶ ἠθικὴν ἔποψιν. Ἀναγινώσκων τις τὰς συζητήσεις ἐπὶ τῶν ἐξελέγξεων τῶν ἐκλογῶν, εἶναι ὡς νὰ ἀναγινώσκῃ ὁλόκληρον τὴν ἱστορίαν ἑνὸς τόπου, καὶ ἐντεῦθεν δύναται νὰ σχηματίσῃ πεποίθησιν ἐὰν τὸ Κράτος τοῦτο προάγεται ἐν εὐνομίᾳ, ἐλευθερίᾳ καὶ πολιτικῇ χρηστότητι. Ἀλλὰ καὶ ὑπὸ ἄλλην ἔποψιν, ἥτις ἐστὶν ἡ κυρία, τὸ ἔργον τῶν ἐξελέγξεων ἀποδεικνύεται πολλῷ σοβαρώτερον. Διὰ τῶν ἐξελέγξεων θέλομεν νὰ πληροφορηθῶμεν οὐ μόνον ἐὰν ἐφαρμόζωνται οἱ νόμοι, τοὺς ὁποίους ψηφίζομεν, ἀλλὰ καὶ ἂν ἡ προκύπτουσα μετὰ τὸ πέρας τῶν ἐκλογῶν θέλησις τοῦ Ἔθνους ἦναι ἡ ἀνεπηρέαστος αὐτοῦ ἔκφρασις, ἂν εἶναι ἡ ἀληθὴς αὐτοῦ γνώμη περὶ τῶν πραγμάτων τοῦ τόπου, ἐπὶ τῶν ὁποίων οὗτος καλεῖται περιοδικῶς ν’ ἀποφανθῇ. Ἡ νομιμότης τῶν ἐκλογῶν ἀποτελεῖ τὸν θεμελιωδέστερον ὅρον τῆς εὐρύθμου λειτουργίας τοῦ Συνταγματικοῦ ἡμῶν Πολιτεύματος, ὅπως ἐξ ἄλλου αἱ παραβάσεις τῶν νόμων πρὸς ἀλλοίωσιν τῆς θελήσεως τοῦ ἔθνους δέον νὰ θεωρηθῶσιν ὡς σοβαρώτατον ἔγκλημα, προσβάλλον ἀπ’ εὐθείας τὴν ἐθνικὴν κυριαρχίαν, καὶ τεῖνον νὰ ὑπεξαιρέσῃ τὸ ἱερὸν δικαίωμα τοῦ λαοῦ, ὅπερ οὗτος ἀπέκτησε διὰ μυρίων θυσιῶν, διεξάγων κολοσσιαίους ἀγῶνας κατ’ ἐκείνων οἵτινες ἠμφισβήτουν αὐτῷ τὸ δικαίωμα τοῦτο. Ἐν τοῖς ἀγῶσι τούτοις ὁ λαὸς ἐνίκησεν. Οὐδὲ γνωρίζω ἄλλην λαμπροτέραν νίκην τῆς προόδου παρ’ ἐκείνην, ἥτις ἀνεκήρυξε πάντας τοὺς ἀνθρώπους πολίτας. Τὴν νίκην ταύτην θεωρῶ περιφανῆ, οὐ μόνον ὑπὸ ἔποψιν θεωρητικὴν, ὑπὸ ἔποψιν πολιτικοῦ ἰδανικοῦ, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ ἔποψιν καθαρῶς πρακτικὴν· καὶ τοῦτο, διότι ὁ λαὸς διὰ τῆς ψήφου του συμμετέχων ἐμμέσως εἰς τὴν διοίκησιν τῶν κοινῶν, ἐκφράζει διὰ ταύτης τὴν θέλησίν του, μὴ ἀναγκαζόμενος πλέον νὰ καταφύγῃ εἰς βίαια μέτρα, εἰς ἃ κατ’ ἀνάγκην προσέφευγε, μὴ δυνάμενος νὰ ἐκφράσῃ ἄλλως τὴν θέλησίν του. Τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου ἀφῄρεσε τὴν λόγχην ἀπὸ τὰς χεῖρας τοῦ πολίτου, καὶ τοῦ ἔδωσε τὸ σφαιρίδιον καὶ τῷ εἶπεν: ἰδοὺ λάβε, ψήφιζε καὶ μὴ ἐπαναστάτει πλέον. Ἀλλ’ ἵνα τὸ δικαίωμα τοῦτο μὴ ἀποβαίνῃ ἰδανικὸν, πρέπει ὁ λαὸς νὰ ἀφίηται ἐντελῶς ἐλεύθερος, ἐντελῶς ἀνεπηρέαστος εἰς τὴν ἐξάσκησίν του. Πρὸς ἐπιτυχίαν τοῦ σκοποῦ τούτου σπουδαίως ἐμερίμνησε τὸ ἡμέτερον Σύνταγμα· μετὰ πολλῆς δὲ προσοχῆς καὶ ἄκρου ἐνδιαφέροντος ἐφρόντισε τὸ Νομοθετικὸν Σῶμα νὰ ἐξασφαλίσῃ ὅσον οἷόν τε ἐντελέστερον τὴν γνησιότητα τῆς ἐκφράσεως τῆς ἐθνικῆς θελήσεως διὰ τῆς κατὰ καιροὺς ἐπιψηφίσεως ἐκλογικῶν νόμων. Ἀλλ’ ἐννοεῖται ὅτι εἰς οὐδὲν ὠφελοῦσι τὰ Συντάγματα, εἰς οὐδὲν ὠφελοῦσιν οἱ νόμοι, ἐὰν κατὰ τὰς ἐξελέγξεις τῶν ἐκλογῶν δὲν ἐρευνῶμεν μετ’ ἄκρας προσοχῆς ἂν διεφυλάχθησαν αἱ ἐγγυήσεις, τὰς ὁποίας καθιέρωσαν, ἂν οἱ νόμοι εὐλαβῶς ἐτηρήθησαν, καὶ ἐὰν δὲν ἐπιμείνωμεν μετ’ ἀδυσωπήτου αὐστηρότητος νὰ στηλιτεύσωμεν διὰ τῶν ἀποφάσεών μας πᾶσαν τυχὸν παρανομίαν, τὴν ὁποίαν ἠθέλομεν ἀνεύρει, προκαλοῦντες τὴν τιμωρίαν τῶν κατὰ τὰς ἐκλογὰς ἐγκληματησάντων καὶ ἀρνούμενοι ν’ ἀναγνωρίσωμεν ὡς γνησίαν ἔκφρασιν τῆς θελήσεως τῶν ἐκλογέων ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἤθελεν ἀποδειχθῆ ὅτι δὲν εἶναι ἄλλο παρὰ τὸ προϊόν τῶν τοιούτων παρανομιῶν. Ἄλλως, εἰς οὐδὲν, ἐπαναλαμβάνω, ὠφελοῦσι τὰ νομοθετήματα, καὶ αἰσθάνομαι ἐκ τούου τὴν ἀλήθειαν τῶν λόγων ὑπό τινα ἔποψιν τοῦ ἀθανάτου συγγραφέως τοῦ πνεύματος τῶν νόμων, τοῦ Μοντεσκίου, εἰπόντος «ὅταν εἰσέρχωμαι εἰς ἕνα τόπον διὰ νὰ μάθω ἐὰν οὗτος διοικεῖται ἐν εὐνομίᾳ καὶ προάγεται ἐν ἐλευθερίᾳ, δὲν ἐξετάζω ποίους νόμους ἔχει, ἀλλ’ ἐὰν ἐφαρμόζει ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἔχει, διότι παντοῦ ὑπάρχουν καλοὶ νόμοι». Τὰς ἀρχὰς ταύτας πρεσβεύων καὶ ὑπ’ αὐτῶν ἐμπνεόμενος παρηκολούθησα μετὰ πολλῆς προσοχῆς τὰς ἐν τῇ Βουλῇ κατὰ τὰς ἐξελέγξεις συζητήσεις, ὡς καὶ τὰς ἐπὶ τούτῳ προκαταρκτικὰς ἐργασίας τοῦ Τμήματος. Μετὰ τὰς γενικότητας ταύτας, ἃς δὲν ἐνόμισα περιττὸν νὰ προτάξω, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ εἰσέλθω εἰς ἀναλυτικωτέραν ἀνάπτυξιν τῶν ἐνστάσεων, αἵτινες ὑπεβλήθησαν κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς τῆς Ἐπαρχίας Λαρίσης, καὶ ἃς διετύπωσα περιληπτικῶς ἐν τῇ ἐκθέσει ὡς Εἰσηγητὴς τοῦ Τμήματος. Ἡ πρώτη ἔνστασις, ἡ προβληθεῖσα κατὰ τῆς ἐκλογῆς ταύτης, εἶνε ὁ παράνομος καταρτισμὸς τῶν Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν, ἥτις καὶ ἀπησχόλησε τὴν Βουλὴν ἀπὸ τῆς πρώτης αὐτῆς ἐπὶ τῶν ἐξελέγξεων συνεδριάσεως. Ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῆς ἐνστάσεως ταύτης ἐξέφερε, ὅσον ἀφ’ ἑνὸς μὲ ἀπαλλάττει τοῦ κόπου ν’ ἀσχοληθῶ ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ κατ’ ἀρχὴν, τοσοῦτον ἀφ’ ἑτέρου μὲ ὑποχρεοῖ νὰ ἐνδιατρίψω ἐν τούτῳ ὑπὸ τὴν ἔποψιν ἐκείνην, ὑπὸ τὴν ὁποίαν ἐθεώρησεν ἡ Βουλὴ, ὅτι δέον νὰ ἐξετάζηται τὸ κῦρος τῶν ἐκλογῶν, τουτέστιν ἂν ἐκ τῆς παραβάσεως ταύτης ἐπηρεάσθη ἢ οὒ ἡ γνησιότης τῶν ἐκλογικῶν ἀποτελεσμάτων. Πρὶν ὅμως εἰσέλθω εἰς τὴν τοιαύτην ἐξέτασιν, νομίζω, ὅτι μοὶ εἶνε ἐπιτετραμμένον νὰ ἐκφράσω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὴν γνώμην μου, ἣν δὲν ἐδίστασα καὶ ἐν τῷ Τμήματι νὰ ἐκφέρω, ὁμοφρονῶν τοῖς λοιποῖς συναδέλφοις μου ὑπὲρ τῆς ἀκυρότητος τῶν ἐκλογῶν, αἵτινες παρουσίαζον τὸ νομικὸν τοῦτο ἐλάττωμα. Ἐπεφυλασσόμην νὰ ἀκούσω τὰς ἐν τῇ Βουλῇ συζητήσεις, καὶ ὁμολογῶ, ὅτι μετὰ τὰς ἀγορεύσεις διαπρεπῶν τοῦ Κοινοβουλίου μελῶν, μετὰ τὴν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου γνώμην τῶν ἐγκρίτων νομομαθῶν κκ. Ρικάκη, Ἀθανασιάδου καὶ λοιπῶν, ὧν τὰ ὀνόματα δὲν ἔχω τὴν στιγμὴν ταύτην πρόχειρα, ὡς καὶ τοῦ πατριωτικοῦ ῥήτορος κ. Χοϊδᾶ, ἔτι μᾶλλον ἐνισχύθην ἐν τῇ γνώμῃ μου ταύτῃ, οὐδὲ μοὶ ἀπέμεινεν ὁ ἐλάχιστος πλέον δισταγμός. Τὰς περὶ Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν διατάξεις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου δὲν θεωρῶ ἁπλᾶς διατυπώσεις, ἀλλὰ διατάξεις θεμελιώδεις, καὶ τοιαύτην ἰδέαν εἶχεν ὁ τέως Πρωθυπουργὸς ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, λέγων: «ὁ ἐκλογικὸς Νόμος εἶνε αὐτὸ τὸ Σύνταγμα, διότι τὸ Σύνταγμα παραπέμπει εἰς αὐτὸν καὶ τὸν θεωρεῖ ὡς ἔχοντα κῦρος Συνταγματικῆς διατάξεως». Καὶ ὑπομονή, κύριοι, ἂν ἀνωτέρα βία ἐπέβαλε κατ’ ἀνάγκην τὴν παράλειψιν τῶν τοιούτων διατάξεων. Τοιοῦτόν τι ὅμως δὲν συμβαίνει· ἀλλ’ ἀπ’ ἐναντίας, ἂν παρακολουθήσωμεν τὴν ἱστορίαν τῆς παραλείψεως ταύτης, θέλομεν ἀνακαλύψει ὅτι δὲν ἐγένετο τυχαίως, οὐδ’ ἀσκόπως, ἀλλ’ ὅτι συστηματικῶς καὶ ἐπιμόνως ἐπεδιώχθη ὑπὸ τῶν ὀργάνων τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας· ὅταν δ’ εἰς τοῦτο πεισθῆτε—καὶ εἰμὶ βέβαιος, ὅτι θὰ πεισθῆτε, ἐὰν μὲ ἀκροασθῆτε εὐμενῶς—δὲν θέλετε ἔχει ἀμέσως τὸ πρῶτον ἐνδόσιμον, ὅτι ἡ τοιαύτη παράλειψις ἐγένετο ἐπὶ τῷ σκοπῷ ἀθεμίτου ἐκλογικῆς ὠφελείας· διότι, κατὰ τὴν κρίσιν μου, ὑπὸ τρεῖς ἐπόψεις πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ φθάσωμεν εἰς ὅσον ἔνεστιν ἀσφαλὲς συμπέρασμα περὶ τοῦ ἐπηρεασμοῦ ἢ μή, ὃν ἡ παράλειψις αὕτη ἐξήσκησε. Πρῶτον: ἐγένετο τυχαίως ἢ σκοπίμως ἡ παράλειψις αὕτη; Δεύτερον: ἐπεκράτησε πνεῦμα εὐθύτητος καὶ ἀμεροληψίας περὶ τὴν ἐκλογὴν τῶν προσώπων, τῶν διορισθέντων δυνάμει τοῦ Διατάγματος ὡς μελῶν τῶν Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν; Τρίτον: αἱ τοιαῦται Ἐπιτροπαὶ ἐνήργησαν τὰ ἑαυτῶν καθήκοντα συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου; Φρονῶ, ὅτι ἡ ὑπὸ τὴν τριπλῆν ταύτην διαίρεσιν ἐξέτασις τοῦ ζητήματος θὰ διευκολύνῃ ἡμᾶς εἰς τὸν σχηματισμὸν πεποιθήσεως περὶ τῆς ἐξασκηθείσης ἢ μὴ ἐπιδράσεως. Δὲν θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ ὑποδείξω ὑμῖν τὴν σημασίαν, ἣν ἔχει ὁ δυσμενὴς ἢ ὁ φιλικὸς καταρτισμὸς τῶν Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν· πάντες οἱ πολιτευόμενοι, καὶ μάλιστα οἱ ἐν ταῖς Ἐπαρχίαις, θὰ συνομολογήσωσιν ὅτι, ὅπως τὰ τῶν ἐκλογῶν διεξάγονται παρ’ ἡμῖν, δὲν εἶνε ἀδιάφορος ὁ καταρτισμὸς τῶν Ἐπιτροπῶν, καὶ ἐντεῦθεν ἐξηγεῖται τὸ μέγα ἐνδιαφέρον, ὅπερ δεικνύομεν, νὰ μάθωμεν τὰς ἐκ τοῦ κλήρου προελθούσας Ἐπιτροπάς. Τὸ σπουδαῖον τῶν Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν καὶ τὰ εὐρέα καὶ κυριαρχικὰ αὐτῶν καθήκοντα ἔχων ὑπ’ ὄψιν ὁ Νομοθέτης, διέγραψε λεπτομερῆ διαδικασίαν περὶ τοῦ προσδιορισμοῦ αὐτῶν, ὡς ἐμφαίνεται ἐν τοῖς ἄρθροις 38 καὶ ἑπομένοις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου· ἀπήτησε προσόντα, ἀπέκλεισεν ὡρισμένην τάξιν δημοσίων ὑπαλλήλων, οὓς δὲν ἐθεώρησεν ἀνυπόπτους διαχειριστὰς τῆς διεξαγωγῆς τῶν ἐκλογῶν. Διατί λοιπὸν αἱ σπουδαῖαι αὗται ἐγγυήσεις τοῦ Νομοθέτου παρελείφθησαν; Ὁ νόμος τῆς εἰσαγωγῆς τῆς Ἑλληνικῆς Νομοθεσίας εἰς τὰς νέας Ἐπαρχίας ἐδημοσιεύθη...

§3Δ. ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Τὸ 1882.

§4Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα· εὐχαριστῶ. Ἐδημοσιεύθη τὸ 1882 καὶ ἀκριβῶς τὴν 19 Μαρτίου ὡς ἤδη ἐνθυμοῦμαι. Κατὰ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ Νόμου τούτου ἔχοντος ἐπὶ λέξει: «Μετὰ δέκα ἡμέρας ἀπὸ τῆς ἡμερομηνίας τοῦ φύλλου τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, ἐν ᾧ καταχωρισθήσεται ὁ παρὼν νόμος, ἅπασα ἡ ἐν τῷ λοιπῷ Βασιλείῳ κειμένη Νομοθεσία λαμβάνει ὑποχρεωτικὴν ἰσχὺν ἐν ταῖς ἄρτι εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος προσαρτηθείσαις χώραις.» Κατὰ δὲ τὸ ἄρθρον 6 τοῦ αὐτοῦ Νόμου: «Ἅμα καταρτισθείσης καὶ δημοσιευθείσης τῆς δημοτικῆς διαιρέσεως, ἐνεργοῦνται αἱ πρῶται δημαιρεσίαι ἐπὶ τῇ βάσει καταλόγων, περιεχόντων πάντας τοὺς ἔχοντας τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγειν καὶ καταρτιζομένων κατὰ διατάξεις Β. Διατάγματος, κανονίζοντος τὰ περὶ τούτου καὶ ὁρίζοντος προσέτι τὰ τοῦ κανονισμοῦ τῶν Τμημάτων καὶ τὰ πρὸς συγκρότησιν εἰδικῶν Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν διὰ τὰς δημαιρεσίας ταύτας. Ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν μετὰ τὴν σύνταξιν τῶν καταλόγων τούτων καὶ πρὸ τῆς πρώτης ἀναθεωρήσεως αὐτῶν παρεμπέσῃ βουλευτικὴ ἐκλογή, αὕτη ἐνεργεῖται ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν ἐν τοῖς αὐτοῖς Τμήμασι καὶ ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τῶν αὐτῶν Ἐπιτροπῶν.» Ἐκ τοῦ συνδυασμοῦ τῶν ἄρθρων τούτων ἀριδήλως προκύπτει, ὅτι αἱ βουλευτικαὶ ἐκλογαί, ὅσαι ἤθελον ἐνεργηθῆ μετὰ τὴν πρώτην ἀναθεώρησιν τῶν καταλόγων, ἔδει νὰ ἐνεργηθῶσι συμφώνως πρὸς τὸν ἐκλογικὸν νόμον, καὶ ἑπομένως καὶ αἱ Ἐπιτροπαὶ κατὰ τοῦτον ἔπρεπε νὰ καταρτισθῶσιν· ἔκτοτε δὲ πλέον ἢ ἅπαξ ἐγένετο ἡ ἀναθεώρησις τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων. Διατί λοιπὸν κατὰ τὸ μακρὸν τοῦτο διάστημα παρέλειψαν οἱ ἁρμόδιοι νὰ συμμορφωθῶσι πρὸς τὸν νόμον; Τὸ ἐλατήριον τῆς τοιαύτης παραλείψεως μετὰ πολλῆς ἐπιμονῆς προσεπάθησα νὰ ἀνακαλύψω· διότι, σᾶς ὁμολογῶ, πρόληψις ὑπῆρχεν ἐν ἐμοί, ὅτι καμμία κακὴ πρόθεσις δὲν ὑπηγόρευσε τὴν παράλειψιν τῆς οὐσιωδεστάτης ταύτης διατάξεως, καὶ ἤθελον ἐξακολουθεῖ νὰ ἔχω ταύτην, ἤθελον ἐμμένει εἰς τὴν ἀγαθὴν ταύτην ἰδέαν μου, ἐὰν τὰ ἐπίσημα ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου, δὲν μὲ ἠνάγκαζον νὰ συλλάβω βαρείας ὑπονοίας — ἵνα μὴ εἴπω νὰ σχηματίσω πεποίθησιν — περὶ τοῦ σκοπίμου τῆς παραλείψεως ταύτης. Καὶ ἰδοὺ τί λέγουσι τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, ἅτινα ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου· ἀναγινώσκω· «Ἀριθ. 8,625. Ὁ Νομάρχης Λαρίσσης. Ἐν Λαρίσσῃ, 21 Δεκεμβρίου 1884. Πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν Καὶ ἄλλοτε παρέστησα πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον, νῦν δὲ ἐπιτακτικώτερον μοὶ ἐπιβάλλεται τὸ καθῆκον τοῦτο, νὰ παραστήσω τὸ ἀπαραίτητον τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἑξῆς διατάξεων τοῦ περὶ ἐκλογῆς βουλευτικοῦ νόμου, ἤτοι πρῶτον τοῦ ἄρθρου 38 τοῦ νόμου περὶ συντάξεως τοῦ καταλόγου τῶν κληρωσίμων, ἐξ οὗ ἐκλεχθήσονται αἱ ἐπὶ τῆς ψηφοφορίας Ἐφορευτικαὶ Ἐπιτροπαί, ὧν ἄνευ δὲν εἶνε δυνατὸν ἐκλογὴ νὰ ἐνεργηθῇ κτλ.

Ὁ Νομάρχης Λαρίσσης

Θ. ΘΕΟΧΑΡΗΣ.»

Τηλεγράφημα Ἀριθ. 1817, 13 Μαρτίου 1885 Λίαν κατεπεῖγον Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν Ἀθήνας Πάντες ἔπαρχοι Νομοῦ ἐρωτῶσι περὶ Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν ἐκλογῶν. Ἀπορῶ ποίαν δώσω ἀπάντησιν, ἀφοῦ μὴ ἀποφανθέντος Ὑπουργείου ἐπὶ 8625 ἀπὸ 21 Δεκεμβρίου παρελθόντος ἔτους ἀναφορᾶς μου, ὑπομνησθείσης καὶ διὰ 1101 ἀπὸ 12 παρελθόντος μηνὸς τηλεγραφήματός μου, δὲν ἐκανονίσθη ὁ τρόπος τῆς συγκροτήσεως αὐτῶν κτλ.

Νομάρχης

ΘΕΟΧΑΡΗΣ.»

Ἐντεῦθεν παρατηρεῖτε, κύριοι, ὅτι καὶ δι’ ἑτέρας τηλεγραφικῆς ἀναφορᾶς τοῦ Φεβρουαρίου ὑπέμνησεν ὁ Νομάρχης τῷ Ὑπουργείῳ τὰ περὶ Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν. Ἀκούσατε καὶ ἑτέραν τηλεγραφικὴν ἀναφοράν. «Ἀριθμ. 1083, 17 Μαρτίου 1885 Λίαν ἐπεῖγον Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν Ἀθήνας Ὑπενθυμίζω αὖθις, κατόπιν 1101 ἀπὸ 12 Φεβρουαρίου τηλεγραφήματός μου, ἀναφορὰν 8625 ἀπὸ 21 Δεκεμβρίου π.ε. περὶ Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν καὶ ἐκλογικῶν τμημάτων, διότι περαιτέρω βραδύτης, ἀφαιροῦσα χρόνον σχετικῶν ἐργασιῶν, καὶ μάλιστα δι’ Ἐφορευτικὰς Ἐπιτροπὰς κτλ.

Ὁ Νομάρχης

ΘΕΟΧΑΡΗΣ.

Ἀριθμ. 1887, 19 Μαρτίου 1885 Λίαν ἐπεῖγον Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν Ἀθήνας. Ὑπενθυμίζω αὖθις ἐπανειλημμένα τηλεγραφήματά μου περὶ Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν.

Νομάρχης Λαρίσης

ΘΕΟΧΑΡΗΣ.»

Ἐκ τῶν ἐγγράφων τούτων καὶ ἄλλων ἐν τῷ αὐτῷ πνεύματι καταφαίνεται, ὅτι οἱ δήμαρχοι, στερούμενοι τῆς πείρας, ὅπως ἐνεργήσωσι τὰ περὶ τῶν Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν συμμορφούμενοι μὲ τὸν Νόμον, ἀπηυθύνοντο αἰτοῦντες ὁδηγίας ἀπὸ τοὺς Ἐπάρχους καὶ οὗτοι ἀπὸ τὸν Νομάρχην. Ἀλλ’ ἀντὶ οὗτος νὰ διαφωτίσῃ αὐτοὺς καὶ καθοδηγήσῃ περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων των, τοὺς διετήρει ἐν ἀπραξίᾳ, ἐφησυχάζων αὐτοὺς διὰ τῆς πληροφορίας, ὅτι ἐζήτησε καὶ ἀναμένει ὁδηγίας ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον· τούτῳ δὲ τῷ τρόπῳ καὶ ἡ ποθουμένη, ὡς φαίνεται, παρὰ τῶν ἐνδιαφερομένων παράλειψις ἐξετελεῖτο, καὶ ὁ Νομάρχης λίαν ἐπιτηδείως παρασκεύαζεν ἑαυτῷ τὸ ἀνεύθυνον διὰ τῶν ἐπανειλημμένων ἀναφορῶν του, εἰς ἃς φοβερὰν καὶ ἀνεξήγητον σιωπὴν ἀντέταττε τὸ Ὑπουργεῖον, ὡς ἐμφαίνεται καὶ ἐκ τῆς ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν τούτων ὑπὸ τοῦ Τμηματάρχου ἰδιοχείρου γραφῆς τῆς λέξεως «Ἀρχεῖον», ἥτις ἐκφράζει ἐπίσημον σιωπὴν τῶν ἁρμοδίων ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Φαίνεται δ’ ὅτι οἱ ἀπεκδεχόμενοι τὴν γενομένην παράλειψιν ταύτην ἐν Λαρίσῃ ἠδύναντο καὶ ἐκέρδαινον καὶ τὴν σιωπὴν τῶν κεντρικῶν Ἀρχῶν· τοιουτοτρόπως ὁ μὲν Νομάρχης, χωρὶς εἰς οὐδὲν νὰ προσκρούσῃ, εἶναι εἰς θέσιν κατόπιν τῶν ἀπείρων ὑπομνήσεών του νὰ μᾶς εἴπῃ: ἀθῶος εἰμὶ τῶν παραβάσεων τούτων· οἱ δὲ ἔπαρχοι καὶ δήμαρχοι οἱ ζητοῦντες τὰς πληροφορίας ταύτας, ἐξ ὧν ἠναγκάζετο ὁ Νομάρχης νὰ ἀναφέρηται πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον, παρίστανται ἔτι ἀθωότεροι, ὡς ἀναμένοντες ἀπὸ τὸν Νομάρχην ὁδηγίας, ἃς ματαίως οὗτος ἐζήτει ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον. Ἐπιθυμεῖτε νὰ μάθητε καὶ τὸ περιεργότερον ἐπεισόδιον τοῦ ζητήματος τούτου;

§5ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§6ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν ἀπάντησιν, ἣν ἐπὶ τέλους ηὐδόκησε νὰ ἀποστείλῃ τηλεγραφικῶς τὸ Ὑπουργεῖον εἰς τὰς ἐπανειλημμένας ἀναφορὰς τοῦ Νομάρχου: «Ἀριθμ. 5823, 20 Μαρτίου 1885 Ἐπεῖγον Νομάρχην Λάρισαν. Ἀφοῦ ἐν τοῖς Δήμοις τῆς περιφερείας ὑμῶν δὲν συνετάχθησαν οἱ κατὰ τὸ ἄρθρον 38 τοῦ ΧΜΗʹ Νόμου κατάλογοι τῶν κληρωσίμων πρὸς συγκρότησιν τῶν Ἐφορευτικῶν τῆς ψηφοφορίας Ἐπιτροπῶν διὰ τὴν ἔλλειψιν προσώπων κεκτημένων τὰ πρὸς τὴν λειτουργίαν ταύτην ὡρισμένα προσόντα, δέον νὰ διορίσητε μέχρι τῆς 27 λήγοντος μηνὸς τοὺς ἐπιτρόπους τούτους κατὰ τὸ ἀπὸ 11 Ἀπριλίου 1883 Βασιλικὸν Διάταγμα, ἰσχῦον κατ’ ἀνάγκην ὡς πρὸς τὴν συγκρότησιν τῶν Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν καὶ ἐπὶ τῆς προσεχοῦς ἐκλογῆς τῶν βουλευτῶν, συμφώνως πρὸς τὴν παράγραφον βʹ τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ ΠΜʹ Νόμου.

Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν

Κ. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ.»

Ἐκ τοῦ ἐγγράφου τούτου, τοῦ περιέχοντος πλείστας νομικὰς καὶ πραγματικὰς ἀνακριβείας, κατὰ πρῶτον παραδόξως μανθάνομεν ὅτι ὁ κατάλογος τῶν κληρωσίμων τῶν Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν δὲν ἐγένετο διὰ τὴν ἔλλειψιν προσώπων, κεκτημένων τὰ πρὸς τὴν λειτουργίαν ταύτην ὡρισμένα προσόντα· τὴν ἀπολογίαν ταύτην, ἣν ἔκτοτε παρεσκεύαζον καὶ τὴν ὁποίαν μετεχειρίσθησαν ἐνώπιον τοῦ Τμήματος, τὴν ἐπανέλαβον δὲ καὶ ἐν τῇ Βουλῇ, μοὶ φαίνεται, ὅτι τὴν ἀπέσυρον καὶ τὴν ἐγκατέλιπον, διότι ὄντως εἶναι ἀτυχεστάτη καὶ ἐντελῶς ἀνυπόστατος. Διὰ νὰ βεβαιωθῇ τὸ γεγονὸς τῆς ἐλλείψεως προσώπων ἐχόντων τὰ προσόντα, ἔπρεπε νὰ προηγηθῇ ἀπόπειρα ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων πρὸς κατάρτισιν τοῦ καταλόγου τῶν κληρωσίμων, ἥτις νὰ προσκόψῃ εἰς τὴν τοιαύτην ἔλλειψιν. Ἂς μᾶς φέρουσι λοιπὸν ἓν ἔγγραφον, μίαν πληροφορίαν, ἔστω καὶ ἀνακριβῆ, Δημάρχου τινὸς, ἢ Ἐπάρχου, βεβαιοῦντος τὴν περίστασιν ταύτην, ἂν καὶ τοῦτο οὐδεμίαν ἤθελεν ἔχει σημασίαν, ὡς λίαν ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Καλαβρύτων βουλευτὴς κ. Πετιμεζᾶς. Ἀλλὰ κατ’ οὐσίαν, ἐὰν ἐξετασθῇ ἡ προβαλλομένη αὕτη ἀτυχὴς πρόφασις, ἥτις φαίνεται μάλιστα ὅτι ἐγκατελείφθη, εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποτεθῇ ὅτι περιέχει ἐν ἑαυτῇ κόκκον κἂν ἀληθείας; Ἐν πρώτοις παρατηροῦμεν, ὅτι, ὡς ἐκ τῆς εὐρύτητος τοῦ ἄρθρου 38 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, οὐδέποτε παρετηρήθη σπάνις προσώπων ἐχόντων τὰ προσόντα διὰ μέλη Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν. Ὅταν δὲ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι τοιαῦτα προχείρως εὑρέθησαν ἐν Τρικκάλοις, Καλαμπάκᾳ, Ἄρτῃ Τζουμέρκοις, ἐπιτρέπεται νὰ ἀμφιβάλλωμεν ὅτι ὑπῆρχον ἐν Λαρίσσῃ καὶ Βώλῳ, σπουδαιοτάτοις τῆς Θεσσαλίας κέντροις; Ἀλλὰ τὶς ἡ ἀνάγκη τῶν ἐμμέσων τούτων ἀποδείξεων, ἀφοῦ ἔχομεν ἤδη ἐπισήμους πληροφορίας τοῦ ἁρμοδίου Νομάρχου, ὅστις μᾶς πληροφορεῖ, ὅτι ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ καὶ μόνῃ Λαρίσης ὑπῆρχον 170 πρόσωπα, ἔχοντα τὰ προσόντα, δηλονότι ὑπερδιπλάσια ἀφ’ ὅσα ἀπῃτοῦντο; Τὸν ὑπὸ τοῦ Νομάρχου κατάλογον τῶν προσώπων τούτων ἔχω ἐνώπιόν μου, καὶ ἂν ὑπάρχῃ τις ὁ ἀμφιβάλλων, δύναται νὰ τὸν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του καὶ νὰ τὸν ἐξελέγξῃ. Δὲν ἐναπολείπεται λοιπὸν, κύριοι, οὐδεμία καλῆς πίστεως ἀμφιβολία, ὅτι ἡ οὐσιωδεστάτη αὕτη παραβίασις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου ἐγένετο ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀνάγκης καὶ ἀπομένει ἐστερημένη καὶ τῆς ἐλαχίστης δικαιολογήσεως. Θὰ εἴπωμεν λοιπὸν, κύριοι, ὅτι τοῦτο πρέπει νὰ παρέλθῃ ἀπαρατήρητον καὶ ὅτι ἡ ὑποκατάστασις τῆς θελήσεως τῆς Διοικήσεως εἰς τὴν θέλησιν τοῦ νόμου εἶναι ἄνευ βαρείας σημασίας; δὲν φρονῶ οὕτω· καὶ πρὸς τοῦτο ἔχω σύμφωνον τὸν τέως Πρωθυπουργὸν, τὸν ἀξιότιμον ἐκ Μεσολογγίου βουλευτὴν κ. Τρικούπην. Ἐνθυμεῖσθε τὰς παρελθούσας βουλευτικὰς ἐκλογὰς, τὰς ἐνεργηθείσας ὑπὸ τοῦ ἀειμνήστου Κουμουνδούρου. Ἡ Σύμβασις, δι’ ἧς παρεχωρήθησαν αἱ νέαι ἐπαρχίαι εἰς τὴν Ἑλλάδα, συνωμολογήθη τὴν 24 Μαΐου 1881, αἱ δὲ ἐπικυρώσεις αὐτῆς ἀντηλλάγησαν ἐν Κ|πόλει τὴν 24 Ἰουνίου 1881. Ὁ μακαρίτης Κουμουνδοῦρος ἐνόμισε συνεπείᾳ τοῦ σπουδαίου τούτου γεγονότος, ὅτι ἐπεβάλλετο αὐτῷ, διαλύων τὴν Βουλὴν, νὰ κάμῃ ἔκκλησιν εἰς τὸν λαὸν καὶ ἐρωτήσῃ τοῦτον ἐπὶ τῆς πολιτικῆς του πορείας καὶ τῶν ἀποφασισθέντων ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τῆς Βουλῆς, συγχρόνως δὲ ἵνα μετάσχωσιν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ Ἀντιπρόσωποι τῶν νέων Ἐπαρχιῶν· ἐννοεῖται δὲ ὅτι, κριθέντος ἀναγκαίου τοῦ μέτρου τῆς διαλύσεως τῆς τότε Βουλῆς, δὲν ὑπῆρχεν ὁ ὑλικὸς καιρὸς, ὅπως αἱ ἐκλογαὶ τῶν νέων Ἐπαρχιῶν ἐνεργηθῶσι συμφώνως ταῖς διατάξεσι τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, καὶ ἐνήργησε ταύτας διὰ Β. Διαταγμάτων. Ἰδοὺ ὅμως κατὰ λέξιν πῶς ἐχαρακτήρισε τὴν διὰ Διαταγμάτων ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν ὁ κ. Τρικούπης (ἀναγινώσκει περικοπὴν τοῦ λόγου τοῦ κ. Τρικούπη, ἐκ τῆς ἐφημερίδος τῶν Συζητήσεων τῆς Βουλῆς)· Ἐὰν ὡς τολμηρὸν, καθὰ ἠκούσατε, πραξικόπημα ἐχαρακτηρίσθη ἡ τοιαύτη κατ’ ἀνάγκην ἐνέργεια τοῦ μακαρίτου Κουμουνδούρου, ὅστις οὐδένα νόμον παρεβίασε, πῶς θὰ χαρακτηρίσητε τὰς πράξεις τῆς πρώην Κυβερνήσεως, ἥτις ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀνάγκης παρεβίασε καὶ νόμους καὶ Β. Διατάγματα; Δύσκολον θὰ ἦτο νὰ εὕρωμεν ἰσοδύναμον ἀναλόγως χαρακτηρισμὸν, καὶ ἐὰν ἀνετρέχωμεν εἰς τὰ λεξικὰ ὁποιασδήποτε γλώσσης. Ἀλλὰ τότε εἶχον εἰσέλθει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς ἀγρίας κατὰ Κουμουνδούρου ἐπιθέσεως ἐπιλαμβανόμενοι πάσης εὐκαιρίας. Εἶχον μοιραίως, φαίνεται, παρασκευασθῆ τὰ πράγματα, ὅπως δηλητηριασθῇ ἡ κοινὴ συνείδησις, καὶ διασυρθῆ εἰς τὰς ὁδοὺς ἡ ὑπόληψις τοῦ μεγάλου τῷ ὄντι τὸν νοῦν καὶ τὴν καρδίαν Κουμουνδούρου, ὅπερ καὶ τὸν ἀπέστειλε προώρως εἰς τὸν τάφον, καὶ ἐπῆλθεν ἡ ἐθνικὴ αὕτη ἀπώλεια, ἥτις ἐδημιούργησε τόσον μέγα κενὸν εἰς τὸ Ἔθνος καὶ εἰς τὸ Κοινοβούλιον. Ἀλλ’ ἂς ἀφήσωμεν ἀναπαυομένην τὴν ἀγγελικὴν ψυχὴν τοῦ Κουμουνδούρου, ὑπὲρ οὗ ἀπεφάνθη ἤδη ἡ Ἐθνικὴ συνείδησις, καὶ ἂς ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ θέμα. Μοὶ φαίνεται, κύριοι, ὅτι ἀρκούντως κατεδείχθη, ὅτι ὁ σχηματισμὸς τῶν Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν ἐγένετο οὐ μόνον παρανόμως, ἀλλὰ καὶ ἀδικαιολογήτως. Θὰ μᾶς ἐπιτρέπηται δὲ νὰ φρονῶμεν ὅτι τοῦτο δὲν ἐγένετο ἀσκόπως, ὡς προαγόμεθα νὰ πιστεύσωμεν ἐκ τῶν πραγμάτων, ἅτινα σᾶς ἐξέθηκα, καὶ τῶν ἐγγράφων ἅτινα σᾶς ἀνέγνωσα, ἐφ’ ὅσον δὲν μᾶς ἀντιτάξουν λόγους πείθοντας περὶ τοῦ ἐναντίου, καὶ ἐστὲ βέβαιοι ὅτι οὐδένα τοιοῦτον θὰ κατορθώσουν νὰ εὕρουν, διότι καὶ οὐδεὶς ὑπάρχει. Ἀλλ’ ἂν διὰ Διαταγμάτων ἐναντίον τῶν τύπων καὶ τῶν νόμων παρανόμως προέβησαν εἰς τὸν καταρτισμὸν τῶν Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν, ἐπεκράτησε τοὐλάχιστον ἐν τῷ πράγματι εὐθύτης καὶ ἀμεροληψία περὶ τὴν ἐκλογὴν τῶν προσώπων τούτων ἐκ μέρους ἐκείνων, οἵτινες ἐκλήθησαν ὑπὸ τοῦ Διατάγματος νὰ προβῶσιν εἰς τὸν διορισμὸν τῶν Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν; Περὶ τούτων θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν μαρτυρίαν συναδέλφου μας ἐκ τῶν μερῶν ἐκείνων, ὅστις καὶ τὰ πράγματα εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ καὶ οὗ τινος ὁ χαρακτὴρ ἐγγυᾶται πληρέστατα περὶ τῆς εἰλικρινείας τῶν πληροφοριῶν. Ἰδοὺ τί λέγει ὁ κ. Φιλάρετος: «Τί δὲ συνέβη εἰς τὴν ἐφαρμογήν; ὁ κ. Νομάρχης Λαρίσης μετὰ τῶν ὑπ’ αὐτὸν ὑπαλλήλων συνέλεξε μονομερῶς πληροφορίας ἐκ τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων Βουλευτῶν περὶ τῶν καταλλήλων προσώπων. Ὅπου δὲ ἦσαν συνδυασμοὶ ὑπουργικοὶ πλείονες, προσυνεφωνήθη ὑπὸ τῶν ἐνδιαφερομένων ἡ διανομὴ εἰς τρόπον ἱκανοποιοῦντα τοὺς φίλους τοῦ κ. Τρικούπη, πλὴν πανταχοῦ δὲν ἐτηρήθησαν τὰ συμπεφωνημένα, διότι ὑπῆρχον, φαίνεται, καὶ εὐνοούμενοι ἢ ἐπιτηδειότεροι. Τοιοῦτον κατάλογον, ὑποβληθέντα παρὰ τοῦ Νομάρχου, ἐνέκριναν ἀτυχῶς ἀσυζητητεὶ, καὶ τὰ ἕτερα δύο μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς ἐν ἀγνοίᾳ, ὡς ἡμεῖς ὑποθέτομεν, τῶν προσώπων καὶ τῶν ὄπισθεν τῶν παρασκηνίων συμβαινόντων. «Οὕτω ἐκοινοποιήθησαν δυνάμει τοῦ ἀπὸ 11 Ἀπριλίου 1883 Διατάγματος ἔντυποι διορισμοὶ, οὐδεμίαν φέροντες ὑπογραφὴν εἰς τὰ μέλη τῶν Ἐπιτροπῶν, ἅτινα ἐξελέγησαν κατὰ τὸ πλεῖστον ἐκ τῶν ὑπαλλήλων καὶ τῶν Δημοτικῶν Συμβούλων ἐκείνων, οὓς ἤθελον ν’ ἀποσπάσωσιν ἐκ τῆς ἀντιπροσωπείας τῶν καλπῶν, ὡς τοῦτο ἔπραξαν εἴς τινα τῶν ἀντιπροσώπων ἡμῶν, ὃν δὲν ἠδυνήθησαν ἄλλως νὰ πείσωσι νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν κάλπην ἡμῶν». Ὥστε βλέπετε, ὅτι ἐν ταῖς Ἐφορευτικαῖς Ἐπιτροπαῖς συμπεριελήφθησαν καὶ δημόσιοι ὑπάλληλοι, ὧν ἡ συμμετοχὴ ῥητῶς ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαγορεύεται, καὶ οἵτινες, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι κανονικῶς λειτουργοῦν παρ’ ἡμῖν οἱ νόμοι, εἶναι ἐκτεθειμένοι εἰς ποινικὴν καταδίωξιν, συνεπείᾳ τοῦ ἄρθρου 82 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Πῶς δὲ αἱ οὕτω διορισθεῖσαι καὶ οὕτω ἐκλεχθεῖσαι Ἐφορευτικαὶ Ἐπιτροπαὶ ἐπετέλεσαν τὰ ἑαυτῶν καθήκοντα; Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναφέρω προχείρως ὀλίγα παραδείγματα, λαμβανόμενα ἐκ τῶν πρακτικῶν τῆς ψηφοφορίας, καὶ τὰ ὁποῖα ἀρκούντως ἀποδεικνύουν τὸν τρόπον τοῦ σκέπτεσθαι τῶν τοιούτων Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν, αἵτινες ἐκλήθησαν νὰ ἐποπτεύσωσι τὴν εἰλικρινῆ ἐφαρμογὴν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, καὶ ἐξ οὗ ἀκόπως θὰ κρίνητε περὶ τοῦ πνεύματος τῆς νομιμότητος καὶ τῶν διαθέσεων, αἵτινες ταύτας ἐνέπνεον. Ἀκούσατε. Ἐν τῷ δευτέρῳ Τμήματι τοῦ Δήμου Λαρίσης ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 446 ἐκλογεῖς· ἀνοιχθείσης τῆς κάλπης τοῦ ὑπουργικοῦ τότε ὑποψηφίου Γαλάτη καὶ διαλογῆς γενομένης, εὑρέθησαν σφαιρίδια ἐν μὲν τῷ ναὶ 235, ἐν δὲ τῷ ὄχι 211, εὑρέθησαν δὲ ἐπὶ πλέον τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ψηφοφορησάντων σφαιρίδια 2. Τί ὤφειλεν ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ πράξῃ ἡ Ἐπιτροπή; ἀναντιῤῥήτως, συμμορφουμένη τῷ ἄρθρῳ 64, ἐδαφίῳ γʹ ἔπρεπε νὰ ἀφαιρέσῃ τὰ πλεονάζοντα ταῦτα σφαιρίδια ἐκ τοῦ ναί. Ἐν τούτοις ἀκούσατε, παρακαλῶ, πρωτότυπον τρόπον τοῦ σκέπτεσθαι, καὶ παραδοξότερον τοῦ ἀποφασίζειν· ἰδοὺ κατὰ λέξιν ἡ νέα νομολογία τῶν Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν, κύριοι: «Ἐνταῦθα ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ ὑποψηφίου Γαλάτη Ἰωάννης Βελλίδης καὶ ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἰσχομάχου Τέτσης ἐνίστανται αἰτοῦντες ν’ ἀφαιρεθῇ ἓν μόνον σφαιρίδιον ἐκ τοῦ ναί, ἰσχυριζόμενοι ὅτι ὁ ἐκλογεὺς Ντάμπαζης ἐδήλωσεν αὐτοῖς ὅτι ἔῤῥιψεν εἰς τὸ Ὄχι τῆς κάλπης τοῦ Γαλάτη δύο σφαιρίδια ἀντὶ ἑνός». Ἐπὶ τῆς ἐνστάσεως ταύτης ἡ Ἐφορευτικὴ Ἐπιτροπή, ἀκούσασα καὶ τῆς γνώμης τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου, ἐπειδὴ καὶ ἐπὶ τῇ δῆθεν διαβεβαιώσει τοῦ ἐκλογέως, ὅτι ἔῤῥιψεν εἰς τὸ Ὄχι τὰ σφαιρίδια, μὴ δυναμένη δὲ ν’ ἀντιληφθῇ ἐκ τῆς μυστικότητος τῆς ψηφοφορίας, ὅτι ἐῤῥίφθησαν εἰς τὸ Ὄχι, ἀποφαίνεται καὶ νόμιμον κρίνει ν’ ἀφαιρεθῇ ἐκ τοῦ Ναὶ μία μόνη ψῆφος».

§7ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὕτη εἶναι λίαν περίεργος ἀπόφασις!

§8ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τῷ ὄντι περιεργοτάτη, ἀλλὰ δυστυχῶς ἀληθεστάτη. Καὶ ἐκ τοῦ μικροῦ τούτου ἀποδεικνύονται τὰ ἄτοπα, ἂν ὄχι καὶ ὁ σκοπὸς τοῦ παρανόμου τῶν Ἐπιτροπῶν διορισμοῦ. Ἡ Ἐπιτροπὴ ὤφειλεν ἀφ’ ἑνὸς μὲν ν’ ἀφαιρέσῃ δύο σφαιρίδια ἐκ τοῦ Ναὶ τῆς κάλπης τοῦ Γαλάτη, ἀφ’ ἑτέρου δὲ, χρωμένη τῷ δικαιώματι, τῷ ἐκ τοῦ ἄρθρου 71 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου αὐτῇ παρεχομένῳ, νὰ προβῇ εἰς τὴν τιμωρίαν τοῦ ψηφοφόρου, ὅστις ἔκαμεν, ἐὰν ἔκαμεν, τοιαύτην δήλωσιν. Ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ πράγματι δύναται νὰ ἦναι ἀληθὲς τὸ προταχθὲν ὑπὸ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων; Ὁ ψηφοφόρος, ὁ ποιήσας τὴν δήλωσιν, ἦτο φίλος των; Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν θὰ ἦτο πιστευτὸς λέγων, ὅτι ἔῤῥιψε δύο σφαιρίδια εἰς τὸ Ὄχι τῆς κάλπης τοῦ Γαλάτη. Ἦτον ἐχθρός των; ἀλλὰ καὶ πάλιν δὲν θὰ προέδιδεν ἑαυτὸν εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν ἀντιπάλων του, καταγγέλλων αὐτοῖς παράνομον πρᾶξιν, ἣν ἐνήργησεν. Ὥστε ὅπως δήποτε καὶ ἂν ἐξετασθῇ τὸ πρᾶγμα, εἴτε τυπικῶς, εἴτε οὐσιαστικῶς, ἡ Ἐπιτροπὴ ἐνήργησε παρανόμως καὶ κατάφωρον ἐποιήσατο τὴν πρόθεσιν, ὑφ’ ἧς ἐνεπνέετο. Εἰς τὸν Δῆμον Νέσσωνος δὲν ἐπετράπη νὰ ψηφοφορήσωσιν οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἀντιπολιτευομένων ὑποψηφίων, καίτοι εἶχεν ἀναγνωρισθῆ ἡ ταυτότης των, καίτοι ἦσαν ἐφωδιασμένοι μὲ πιστοποιητικὰ τοῦ οἰκείου δημάρχου, ἀποδεικνύοντα ὅτι ἦσαν δημόται καὶ ἐκλογεῖς τοῦ δήμου του. Αἱ σκέψεις, εἰς ἃς ἐστηρίχθησαν ἀποκλείσαντες τοὺς ἐκλογεῖς τούτους τοῦ δικαιώματος τοῦ νὰ ψηφοφορήσωσιν, εἶναι ἐπίσης παράδοξοι, καὶ ὁ ἔχων τὴν περιέργειαν δύναται νὰ τὰς ἀναγνώσῃ εἰς τὸ πρακτικὸν τῆς ψηφοφορίας τοῦ οἰκείου τμήματος. Εἰς τὸ δεύτερον τμῆμα τοῦ δήμου Λαρίσης ἐπέτρεψαν, καίτοι ἐνστάσεως γενομένης, νὰ ψηφοφορήσῃ ὁ Ἠλίας Ἠλιόπουλος, ἀντὶ τοῦ ἐν τῷ ἐκλογικῷ καταλόγῳ φερομένου ὀνόματος Κωνσταντίνου Πάσχου, οὐδεμιᾶς ὑπαρχούσης ὁμοιότητος μεταξὺ τῶν δύο τούτων ὀνομάτων. Ἐν τῷ δήμῳ Κραννῶνος ἐπέτρεψεν ἡ Ἐφορευτικὴ Ἐπιτροπὴ εἰς τὸν Γεώργιον Μετούλην νὰ ψηφοφορήσῃ, παραδεχθεῖσα ὅτι εἶναι αὐτὸς ὁ ἴδιος μὲ τὸν ὑπὸ τὸν ἀριθμὸν 27 σημειούμενον τοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου Ζαφείριον Ζαφειρίου. Ἐν τῷ αὐτῷ Δήμῳ ἡ κάλπη τοῦ Ἀστεριάδου ἦτο βεβλαμμένη εἰς τρόπον ὥστε ἔπιπτον τὰ σφαιρίδια· ἑπτὰ τοιαῦτα σφαιρίδια οὐδόλως κατελογίσθησαν· ἕτερα δὲ, πεσόντα ἐκ τῆς κάλπης, κατελογίσθησαν ἐξ ἡμισείας, τρία εἰς τὸ Ναὶ καὶ τρία εἰς τὸ Ὄχι· ἀλλὰ καὶ πάλιν ἔλλειψαν ἐννέα σφαιρίδια ἐκ τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν ψηφοφορησάντων, ἐνῷ τὸ τοιοῦτον δὲν παρετηρήθη εἰς οὐδεμίαν ἄλλην κάλπην, ἀλλὰ μόνον εἰς τὴν τοῦ Ἀστεριάδου, ὅστις ἐτύγχανε νὰ ἦνε ὁ ἀρχηγὸς τοῦ συνδυασμοῦ τῶν τότε ἀντιπολιτευομένων. Ἤθελον παρατείνει ἐπὶ πολὺ τὴν συζήτησιν ταύτην, ἐὰν κατεγινόμην νὰ σᾶς ἀναφέρω ὅλας τὰς λεπτομερείας, ἐξ ὧν ἀποδεικνύεται ὅτι αἱ Ἐφορευτικαὶ Ἐπιτροπαὶ ἐφάνησαν ἄξιαι τοῦ σκοποῦ, δι’ ὃν προωρίσθησαν, καὶ νὰ σᾶς καταγγείλω τὰς ἐν τοῖς καθέκαστα ἀνόμους αὐτῶν ἐνεργείας, αἵτινες καὶ μόναι ἀρκοῦσι νὰ καταδικάσωσι τὸν διοικητικὸν αὐτῶν διορισμὸν καὶ νὰ λύσωσι τὸ ζήτημα τῆς ἐπιδράσεως, ὅπερ ἡ Βουλὴ ἐθεώρησεν ὡς ἀναγκαῖον στοιχεῖον πρὸς μόρφωσιν τῆς περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς ἀποφάσεώς της. Ἐπιφυλάσσομαι νὰ φέρω τὰς παρατηρήσεις μου γενικώτερον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἀφοῦ ἀναπτύξω ἡμῖν πάσας τὰς προβληθείσας ἐνστάσεις, ἐφ’ ὧν αἱ παρατηρήσεις αὗται κοινῶς ἀνάγονται. Ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ Λαρίσης αἱ ἐκλογαὶ δὲν ἐνηργήθησαν εἰς τοὺς αὐτοὺς τόπους τῆς ψηφοφορίας, ἐν οἷς αἱ προηγηθεῖσαι βουλευτικαὶ καὶ δημοτικαὶ ἐκλογαί. Ἐννοεῖται οἴκοθεν ὅτι ἐγένετο τοῦτο κατὰ παράβασιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, τοῦ διαγράφοντος τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ὁ ὁρισμὸς τῶν τόπων τῆς ψηφοφορίας καὶ αἱ μεταβολαὶ αὐτῶν ἐνεργοῦνται· ἀλλὰ δὲν πρόκειται πλέον περὶ παραβιάσεως τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, διότι οὗτος ὁλόκληρος παρεβιάσθη ἐν Λαρίσῃ, ἀλλ’ ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ καὶ αὐτὸ τὸ ἔγκυρον Διάταγμα, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου ἐνηργήθησαν αἱ ἐν Λαρίσῃ ἐκλογαί, καὶ αὐτὸ ἐποδοπατήθη οὕτως, ὥστε οἱ ἐκλογικοὶ τόποι ἐναντίον καὶ Νόμου καὶ Διατάγματος αὐθαιρέτως μετεβλήθησαν ὀλίγας πρὸ τῆς ψηφοφορίας ἡμέρας. Σημειωτέον ὅτι ἡ παράνομος αὕτη ἐνέργεια μόνον ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ Λαρίσσης ἔλαβε χώραν διότι, καθὰ ἐκ τῶν ἐπισήμων τηλεγραφημάτων τοῦ Νομάρχου Λαρίσσης πληροφορούμεθα, ἐν ταῖς λοιπαῖς ἐπαρχίαις τοῦ Νομοῦ τούτου, αἱ ἐκλογαὶ ἐνηργήθησαν ἐν τοῖς αὐτοῖς καταστήμασιν, ἐν οἷς καὶ αἱ προηγηθεῖσαι καὶ ἀκούσατε, παρακαλῶ, τὰς ἐπὶ τούτου ἐπισήμους πληροφορίας παρὰ τῶν ἁρμοδίων. Ἀριθ. 3269.

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ

Ἀθήνας. Ἐν ἐπαρχίᾳ Ἁλμυροῦ ψηφοφορία κατὰ προσφάτους βουλευτικὰς ἐκλογὰς ἐνηργήθη εἰς τὰ αὐτὰ καταστήματα, εἰς ἃ καὶ ἡ ψηφοφορία κατὰ τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς.

Νομαρχῶν Λαρίσσης

ΛΟΒΕΡΔΟΣ.

Ἀριθ. 3101

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ

Ἀθήνας. Πληροφορῶ ὑμᾶς ὅτι ἐν ἐπαρχίᾳ Ἀγυιᾶς ψηφοφορία προσφάτων βουλευτικῶν ἐκλογῶν ἐνηργήθη εἰς τὰ αὐτὰ καταστήματα, εἰς ἃ καὶ τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν.

Νομαρχῶν Λαρίσσης

ΛΟΒΕΡΔΟΣ

Ἀριθ. 3184

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ

Ἀθήνας. Πληροφορῶ ὅτι ἐν ἐπαρχίᾳ Βόλου ψηφοφορία προσφάτων βουλευτικῶν ἐκλογῶν ἐνηργήθη εἰς τὰ αὐτὰ καταστήματα, εἰς ἃ καὶ αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ ἐνηργήθησαν.

Νομαρχῶν Λαρίσσης

ΛΟΒΕΡΔΟΣ.

Ἀριθ. 3143

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ

Ἀθήνας. Πληροφορῶ ὑμᾶς ὅτι καὶ ἐν ἐπαρχίᾳ Τυρνάβου ψηφοφορία προσφάτων βουλευτικῶν ἐκλογῶν ἐνηργήθη εἰς τὰ αὐτὰ καταστήματα, εἰς ἃ καὶ αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαί.

Νομαρχῶν Λαρίσσης

ΛΟΒΕΡΔΟΣ.»

Ἀκούσατε τώρα καὶ τὴν τηλεγραφικὴν πληροφορίαν περὶ τῶν τόπων τῆς ψηφοφορίας τῆς Ἐπαρχίας Λαρίσσης. Ἀριθ. 3081.

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ

Ἀθήνας. Ψηφοφορία προσφάτων βουλευτικῶν ἐκλογῶν ἐν ἐπαρχίᾳ Λαρίσσης ἐνηργήθη εἰς τὰ αὐτὰ καταστήματα, εἰς ἃ καὶ ἡ ψηφοφορία Δημοτικῶν ἐκλογῶν, ἐκτὸς ἃ καὶ γʹ Τμήματος τοῦ Δήμου Λαρίσσης κτλ.

Νομαρχῶν Λαρίσσης

ΛΟΒΕΡΔΟΣ.»

Ἡ τελευταία αὕτη πληροφορία εἶναι ἀνακριβεστάτη· διότι ἐπισήμως γνωρίζομεν ὅτι μετεβλήθησαν οἱ τόποι τῆς ψηφοφορίας οὐ μόνον ἐν τῷ πρώτῳ καὶ τρίτῳ Τμήματι, ὡς ἀναφέρει τὸ τηλεγράφημα, ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ τετάρτῳ καὶ πέμπτῳ, δηλονότι μετεβλήθησαν ἅπαντα, πλὴν ἑνὸς καὶ μόνου. Ποῖον δὲ λόγον φέρουσι πρὸς δικαιολόγησιν τῆς αὐθαιρέτου ταύτης κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν μεταβολῆς; Καὶ ἐὰν ὑποτεθῇ ἀληθὲς ὅτι οἱ τόποι τῆς ψηφοφορίας τοῦ πρώτου καὶ τρίτου Τμήματος ἔπαθον ἐκ πλημμύρας, ὅπερ παραδέχομαι ὡς ἀκριβὲς, δὲν ὑπῆρχεν ὁ ὑλικὸς καιρὸς ἀπὸ τοῦ 1883, ὅτε συνέβη ἡ πλημμύρα νὰ γείνῃ ἡ μεταβολὴ τῶν τόπων, συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου; Ποίαν δὲ δικαιολόγησιν μᾶς προσάγουν διὰ τὴν γενομένην μεταβολὴν τῶν τόπων τοῦ τετάρτου καὶ πέμπτου Τμήματος, τουτέστι τοῦ Ὀθωμανικοῦ καὶ Ἑβραϊκοῦ; οὐδεμίαν, ἀπολύτως οὐδεμίαν, ἀφοῦ μάλιστα, ὡς ἠκούσατε, οὐδὲ τὰ τηλεγραφήματα μνημονεύουσι τῆς τοιαύτης μεταβολῆς. Οἱ ἐνιστάμενοι παραπονοῦνται ὅτι αἱ μεταβολαὶ αὗται ἐγένοντο ὅπως τὰ ἐκλογικὰ Τμήματα τοποθετηθῶσιν εἰς μέρη, ὁπόθεν ὁ ἐκλογικὸς ἐπηρεασμὸς νὰ γίνεται εὐχερέστερον ὡς ἐκ τῆς εἰς ταῦτα γειτνιάσεως τῶν κατοικιῶν τῶν προεξαρχόντων τῆς Ἰουδαϊκῆς καὶ Μουσουλμανικῆς Κοινότητος. Ἐπεθύμουν, τῇ ἀληθείᾳ, ν’ ἀκούσω ἐὰν θὰ ἐδικαιολογεῖτο καὶ ἡ παρέκκλισις αὕτη ἐκ τῶν νόμων τόσον ἐπιτυχῶς, ὅσον καὶ ἡ πρώτη, ἀφοῦ καὶ περὶ τούτου ὁ τὸ ἀνεύθυνον ἐπιδιώκων τότε Νομάρχης Λαρίσσης ἐπανειλημμένως ἔγραφε ζητῶν τὰς ὁδηγίας τοῦ Ὑπουργείου. Ἀλλὰ καὶ αἱ ἀναφοραί του αὗται ἐῤῥίπτοντο εἰς τὴν καταβόθραν τῶν Ἀρχείων, ὁπόθεν ἐχρειάσθη ἀρχαιολογικὴ ἀνασκαφὴ νὰ τὰς ἀνεύρωμεν, ζητοῦντες τὸν μίτον τῶν ἀδικαιολογήτων τούτων καὶ ἀτελευτήτων παρανομιῶν. Φρονεῖτε δ’ ὑμεῖς ὅτι ὁ κατὰ παράβασιν καὶ νόμων καὶ Διαταγμάτων γενόμενος νέος προσδιορισμὸς τῶν ἐκλογικῶν τόπων, ἐγένετο χωρὶς νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει τὸ ἐκλογικὸν συμφέρον τῶν Ὑπουργικῶν ὑποψηφίων; πολὺ θὰ διστάσωμεν νὰ τὸ παραδεχθῶμεν, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὴν καλὴν πίστιν, ἥτις προήδρευσεν εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν. Ὡς δὲ ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου μετ’ ἀφελοῦς λογικῆς παρατηρεῖ ὁ ἐκ τῶν ἐνισταμένων κ. Τσαπαλίδης, οὐδεμία παρανομία γίνεται ἁπλῶς καὶ μόνον πρὸς εὐχαρίστησιν τοῦ νὰ γείνῃ, ἀλλὰ πρὸς ἐπίτευξιν ἀθεμίτου κέρδους. Σεῖς δὲ κάλλιον ἐμοῦ γνωρίζετε, ὅτι ἡ τοποθέτησις τῶν ἐκλογικῶν Τμημάτων δὲν εἶναι ἄνευ σημασίας, τοῦθ’ ὅπερ ἠνάγκασε τὸν Νομοθέτην καὶ τοῦτο νὰ περιφρουρήσῃ διὰ πολλῶν ἐγγυήσεων καὶ νὰ κανονίσῃ διὰ πολλῶν διατυπώσεων, αἵτινες ὅμως συλλήβδην παρεβιάσθησαν ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ Λαρίσσης. Διὰ νὰ κρίνετε δὲ ἐπὶ τοῦ προκειμένου τὴν μεγάλην σημασίαν, ἣν ἐξήσκησεν ἡ παράνομος αὕτη μεταβολὴ τῶν τόπων τῆς ψηφοφορίας, πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν καὶ ἕτερον, τὸ ὁποῖον συνέβη ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ ταύτῃ καὶ ὅπερ εἶναι ὄντως πρωτοφανές. Ἡ εἰς τμήματα διαίρεσις τῶν ἐκλογέων τοῦ Δήμου Λαρίσσης δὲν ἐγένετο ὅπως ἐν πάσῃ τῇ λοιπῇ Ἑλλάδι κατὰ τὸ ἀρχικὸν γράμμα τοῦ ἐπωνύμου τῶν ἐκλογέων ἢ κατὰ χωρία, ἀλλὰ κατὰ φυλὰς καὶ θρησκεύματα. Οἱ Μουσουλμάνοι καὶ οἱ Ἰσραηλῖται ἐκλογεῖς ἐκλήθησαν μεμονωμένοι καὶ χωριστὰ ἀπὸ τῶν λοιπῶν ἐκλογέων νὰ ψηφοφορήσωσιν. Ὡς δὲ οἱ ἐνιστάμενοι ἐπὶ λέξει παραπονοῦνται. «Ἐμάνδρωσαν τοὺς ἐκλογεῖς Ὀθωμανοὺς καὶ Ἰουδαίους ἐντὸς τοῦ Τζαμίου καὶ τῆς Συναγωγῆς, καὶ τοῦτο ὅπως ὑποβάλωσιν αὐτοὺς εἰς ψυχολογικὸν καταναγκασμὸν ὑπὸ τὸ κράτος δεινῆς πιέσεως τῶν θρησκευτικῶν Ἀρχηγῶν καὶ τῶν μελῶν τῶν διοικούντων τὰς ἰσχυρὰς καὶ πλουσίας ταύτας Κοινότητας. Ἡ Ἰουδαϊκὴ μάλιστα Κοινότης, ἔχουσα σύστημα αὐστηροτάτης θεοκρατικῆς πειθαρχίας καὶ διαθέτουσα εἰσόδημα ἐπέκεινα τῶν ἑκατὸν χιλιάδων δραχμῶν, ἐξήσκησε, διὰ τοῦ προέδρου αὑτῆς Σαμουὴλ Μπέζα, καὶ τοῦ ἀρχιγραμματέως υἱοῦ τοῦ Ῥαβίνου, σπουδαιοτάτην ἐπίδρασιν ἐπὶ τῶν πτωχῶν ἐκλογέων, εἰς οὓς κατὰ βούλησιν τούτων διανέμονται τὰ βοηθήματα». Διὰ τοὺς λόγους τούτους ἠναγκάσθη τὸ Τμῆμα νὰ παρατηρήσῃ, ὅτι ἡ παράδοξος αὕτη τῶν ἐκλογέων εἰς τμήματα διαίρεσις παραβιάζει κατά τινα τρόπον καὶ τὴν μυστικότητα τῆς ψηφοφορίας, καὶ ἀποκαθιστᾷ τὴν πίεσιν ἀποτελεσματικωτέραν ἐπὶ τῶν ἐκλογέων, ὅταν μάλιστα οὗτοι τυγχάνωσιν ἄπειροι καὶ στερῶνται ἐκλογικοῦ θάῤῥους, ὥστε νὰ φοβῶνται ἐὰν διακριθῇ ὑπὸ ποίαν ἔννοιαν ἐψηφοφόρησαν, τοῦθ’ ὅπερ πλειότερον συμβαίνει, ὅταν μεμονωμένως καὶ χωριστά, ὡς ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ἐπρόκειτο νὰ ψηφοφορήσωσιν· οὐδαμοῦ δὲ, ἐφ’ ὅσον ἡμεῖς γνωρίζομεν, οὐδ’ ὅπου ὑπάρχουσιν ἑτερόφυλοι ἢ ἑτερόδοξοι Κοινότητες, τοιαύτη τῶν ἐκλογέων ἀπομόνωσις κατὰ τὴν ψηφοφορίαν γίνεται, ἀλλ’ ἡ εἰς τμήματα διαίρεσις τῶν ἐκλογικῶν συλλόγων γίνεται, εἴτε λαμβανομένου ὑπ’ ὄψει τοῦ ἀρχικοῦ γράμματος τοῦ ἐπωνύμου τῶν ἐκλογέων, εἴτε κατὰ χωρία. Εἶναι ἀληθές, κύριοι, ὅτι οἱ ἐνιστάμενοι δὲν προσήγαγον ἡμῖν ἐπισήμους καὶ θετικὰς ἀποδείξεις περὶ τῆς ὡς ἐκ τούτου ἐξασκηθείσης ἐπιδράσεως ἐπὶ τοῦ πνεύματος τῶν ἐκλογέων. Ἐὰν λάβωμεν ὅμως ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἐν μὲν τῷ Ὀθωμανικῷ Τμήματι παρίσταντο ὡς ἀντιπρόσωποι τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων ὁ Δερβὶς Χαλὴλ καὶ ὁ Δερβὶς Βέης προεξάρχοντες τῆς Ὀθωμανικῆς Κοινότητος καὶ πρώην βουλευταί, καὶ ὅτι ἡ Ἐφορευτικὴ Ἐπιτροπὴ συνέκειτο ὑπὸ Ὀθωμανῶν, προεδρευομένη ὑπὸ δημοσίου ὑπαλλήλου· ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὸ Ἰουδαϊκὸν τμῆμα ἐκλήθη νὰ ψηφοφορήσῃ εἰς τὴν Συναγωγήν, τὴν κειμένην ἐγγὺς τῆς οἰκίας τοῦ Ῥαβίνου, καὶ ὁπόθεν διήρχοντο οἱ Ἰσραηλῖται ἐκλογεῖς προσερχόμενοι νὰ ψηφοφορήσωσιν· ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἀντιπρόσωπος τῆς κάλπης τοῦ Ἰσχομάχου ἦτον ὁ πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Ἰσραηλιτικῆς Κοινότητος Σαμουὴλ Μπέγας, ἔχομεν ἀνάγκην, φρονεῖτε, ὑλικωτέρων ἀποδείξεων περὶ τοῦ ἐνασκηθέντος ἐπηρεασμοῦ εἰς τὸ πνεῦμα τῶν ἐκλογέων; Εἴχομεν δίκαιον νὰ εἴπωμεν ἐν τῇ ἐκθέσει, ὅτι αἱ μὴ δι’ ὑλικῆς βίας ἐκτελούμεναι παρανομίαι δὲν ἀφίνουσι πάντοτε ψηλαφητὰς ἀποδείξεις περὶ τῆς ἀλλοιώσεως τῶν ἐκλογικῶν ἀποτελεσμάτων, οὐδὲ εἶναι εὔκολον ν’ ἀποδείξῃ τις δι’ ἀριθμῶν τὴν ἐπελθοῦσαν ἀλλοίωσιν. Ἡ Ἐφορευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐν τῷ Ἰουδαϊκῷ τμήματι ἀπετελεῖτο ἀποκλειστικῶς ἐξ Ἰουδαίων, προεδρευομένη ὑπὸ δημοδιδασκάλου μισθοδοτουμένου ὑπὸ τοῦ Δημάρχου Γεωργιάδου, περὶ τῆς ἐν τῇ ἐκλογῇ συμπεριφορᾶς τοῦ ὁποίου θὰ λάβω ἀφορμὴν νὰ σᾶς κάμω λόγον κατόπιν. Ταῦτα δὲ πάντα, συνδυαζόμενα μὲ τὰ ἀνωτέρω καὶ μὲ τὴν παροιμιακὴν δειλίαν τῶν Ἑβραίων, δὲν παρέχουσιν ἡμῖν ἰσχυρὰς ὑπονοίας, ὅτι τὰ ἐνεργηθέντα ἐν τῷ τμήματι ἐκείνῳ εἰσὶν ἀμφιβόλου πίστεως καὶ οὐδαμῶς δύνανται νὰ παράσχωσι πλήρη ἀπόδειξιν τὰ πρακτικὰ καὶ πρωτόκολλα τῆς ψηφοφορίας καὶ ὡς ἐκ τῶν συνταξάντων αὐτὰ προσώπων, καὶ ὡς ἐκ τοῦ ὅτι εἰσὶν ὅλως ἄτακτα καὶ ἐντελῶς ἀνυπόγραφα; Παράδοξον δὲ τῷ ὄντι καὶ ἐξαιρετικῶς εὐνοϊκὸν ὑπῆρξε τὸ ἀποτέλεσμα ἐν τῷ τμήματι τούτῳ ὑπὲρ τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων· διότι, καθὰ ἐν τῇ σελίδι 23 τῶν πρακτικῶν παρατηροῦμεν, ὁ μὲν Ζαρμάνης ἔλαβε ψήφους εἰς τὸ Ὄχι 40, ὁ Γαλάτης 39, ὁ Ἰσχόμαχος 38, ὁ δὲ Μαρκίδης 37. Ἐὰν δὲ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν μικρὰν διαφοράν, ἥτις ὑπάρχει μεταξὺ τῶν ἐπιτυχόντων καὶ ἐπιλαχόντων ἐν τῷ ὅλῳ ἀποτελέσματι, πειθόμεθα ἀνενδοιάστως, ὅτι τὸ τμῆμα τοῦτο μόνον ἔδωκε τὴν νίκην τοῖς ὑπουργικοῖς ὑποψηφίοις. Ἡ παράδοξος αὕτη στοργὴ τῶν Ἰσραηλιτῶν πρὸς ὑποψηφίους τῆς Κυβερνήσεως μένει δυσεξήγητος. Ἐν Κερκύρᾳ τοὐλάχιστον τὸ τοιοῦτον φαινόμενον ἐξηγεῖται διὰ πλουσιωτάτης δωρεᾶς, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἔκαμεν ὀλίγον χρόνον πρὸ τῶν ἐκλογῶν, εἰς τὴν Ἰσραηλιτικὴν Κοινότητα.

§9ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἔπρεπε ν’ ἀναφέρετε τὴν Κέρκυραν, ὅταν ἦτο καιρός. Διατί δὲν τὸ εἴπατε τότε;

§10ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνθυμεῖσθε πολὺ καλά, ὅτι σᾶς τὰ εἶπον κατὰ πρόσωπον ἐνώπιον τοῦ Τμήματος, θὰ τὸ ἐπανελάμβανον δὲ καὶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἐὰν ἐπεβάλετο εἰς ἐμὲ ἡ τῶν ἐνστάσεων κατὰ τῆς ἐκλογῆς ταύτης ἀνάπτυξις, ἀλλὰ δυστυχῶς αὕτη ἐπεκυρώθη ἀσυζητητεί. Διὰ νὰ δώσω πέρας εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν τυπικῶν τούτων λεγομένων παρά τινων ἐνστάσεων, φρονεῖτε, κύριοι, ὅτι αἱ καταγγελθεῖσαι τῶν νόμων παραβάσεις δὲν ἐπηρέασαν καὶ τὸ παράπαν δὲν μετέβαλον τὸ φρόνημα τῶν ἐκλογέων τῆς Ἐπαρχίας Λαρίσσης; Ἀλλ’ αἱ περὶ νομίμου καταρτισμοῦ τῶν Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν, περὶ προσδιορισμοῦ τῶν τόπων τῆς ψηφοφορίας, περὶ διαιρέσεως εἰς τμήματα τῶν ἐκλογικῶν συλλόγων διατάξεις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου εἶναι ὀρθὸν νὰ χαρακτηρισθῶσιν ὡς τυπικαί; Τυπικὰς διατάξεις θὰ ἐνόουν τὰς περὶ καταμετρήσεως τῶν ψήφων, περὶ ἀβακίων, περὶ τῆς σειρᾶς τῶν καλπῶν, περὶ ὑπογραφῆς τῶν πρακτικῶν, περὶ τῆς ὥρας τῆς ψηφοφορίας καὶ περὶ τῶν τοιούτων. Ἀλλ’ ἐνταῦθα πρόκειται οὐχὶ περὶ τούτων, ἀλλὰ περὶ διατάξεων κανονιζουσῶν τὸν τρόπον τῆς συγκροτήσεως τῆς ἐξουσίας ἐκείνης, ἥτις κατὰ νόμον δικαιοῦται νὰ διευθύνῃ καὶ διεξάγῃ τὴν ἐκλογὴν, δηλονότι πρόκειται περὶ διατάξεων θεμελιωδῶν, περὶ διατάξεων, οὕτως εἰπεῖν, δικαιοδοσίας καὶ ἁρμοδιότητος, αἵτινες καὶ ἐν τῷ ἀστικῷ καὶ δημοσίῳ δικαίῳ θεωροῦνται διατάξεις δημοσίας τάξεως, καὶ ἡ παραβίασις αὐτῶν ἐπιφέρει ἀκύρωσιν τῶν ἐνεργηθέντων. Τί θὰ ἐλέγομεν ἂν εἷς Νομάρχης διώριζεν Εἰρηνοδίκην; ἠθέλομεν εἴπει ὅτι αἱ ἀποφάσεις τοιούτου Εἰρηνοδίκου, ἦσαν ἔγκυροι; Κατὰ τὴν Γαλλικὴν Νομολογίαν αἱ παραβάσεις τῶν ἐκλογικῶν τύπων δὲν ἐπιφέρουσιν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς, παρ’ ὅταν αἱ παραβιασθεῖσαι διατάξεις ὑπῆρξαν οὐσιώδεις, ὅταν αἱ ἀταξίαι ὑπῆρξαν βαρεῖαι, ὡς αὐτοὶ ἐκφράζονται λέγοντες «quand les irregalarites furent graves.» Ἀλλ’ ἐνταῦθα δὲν πρόκειται περὶ ἀταξιῶν, δὲν πρόκειται περὶ παραβιάσεως τύπων, οὓς ἀνωτέρω ἐν παραδείγματι ἀνέφερον. Ἀλλὰ καὶ τύπους ἐὰν πρὸς στιγμὴν τοὺς θεωρήσητε, ὅπερ ποσῶς δὲν παραδέχομαι, δὲν θὰ τοὺς θεωρήσητε ὡς τύπους οὐσιώδεις, ὡς ἀταξίας βαρείας, ὧν ἡ διάπραξις ἐπιφέρει ἀκυρότητα τῆς ἐκλογῆς; Ἐὰν καὶ τοῦτο δὲν εἴπωμεν, σημαίνει ὅτι καί, ὁλόκληρος ὁ ἐκλογικὸς νόμος ἐὰν παραβιασθῇ, οὐδεμία ἐπέρχεται ἀκύρωσις. Ἀλλὰ τότε δίκαιον εἶχον νὰ εἴπωσι τὰ μέλη τοῦ Τμήματος, εἰς ὃ ἀνήκω καὶ μεθ’ ὧν ὁμοφρονῶ, ὅτι, ἀφοῦ οὐδεμία ἐγγύησις ὑπάρχει περὶ τῆς τηρήσεως τῶν διατάξεων τῶν ἐκλογικῶν νόμων, καλλίτερον ἦτο ἅπασαι νὰ διαγραφῶσι καὶ τὴν θέσιν αὐτῶν νὰ καταλάβῃ τὸ ἑξῆς πρακτικὸν παράγγελμα: «μακάριος ὁ ὅπως δήποτε ἐν ταῖς ἐκλογαῖς κερδίζων, οὐχὶ δὲ τοῖς ἐνισταμένοις.» Ἐὰν ὁ ἐκλογικὸς νόμος δὲν συνώδευσε τὰς ἐν αὐτῷ διατάξεις μὲ τὴν συνέπειαν τῆς ἀκυρότητος, ἐν περιπτώσει παραβάσεως τούτων, τοῦτο ποσῶς δὲν σημαίνει ὅτι καὶ ἂν ἅπασαι παραβιασθῶσιν οὐδεμία ἐπέρχεται συνέπεια. Ἀλλὰ ὁ νόμος διὰ τῆς σιωπῆς του ἠθέλησε ν’ ἀφήσῃ ἐλευθέραν τὴν ἐκτίμησιν εἰς τὴν κυριαρχικὴν ἐξουσίαν τῆς Βουλῆς, ἥτις θὰ κρίνῃ ἐὰν αἱ παραβιασθεῖσαι διατάξεις ὦσιν οὐσιώδεις ἢ τοὐναντίον, διὰ νὰ ἐξετάσῃ ἐὰν αἱ τελεσθεῖσαι παραβάσεις ἠδύναντο νὰ ἐπηρεάσωσι καὶ κατὰ σφοδρὰν πιθανότητα ἐπηρέασαν τὸ ἐκλογικὸν ἀποτέλεσμα. Πρέπει λοιπὸν, κύριοι, σεβόμενοι τὸν νόμον, ν’ ἀκυρώσωμεν τὴν ἐκλογὴν Λαρίσσης· διότι, ἐὰν ἡ Νομοθετικὴ Ἐξουσία, ἡ πρωτίστη αὕτη Ἐξουσία τοῦ Κράτους, ἀνέχεται τὸν παραβιασμὸν τῶν νόμων, πρέπει ἐντελῶς ν’ ἀπελπισθῶμεν περὶ τῆς βασιλείας αὐτῶν. Δὲν εἶναι ἀληθὲς τὸ λεγόμενον ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι ἐντελῶς ἐλευθέρα, ἀνεξαρτήτως τῶν νόμων, νὰ κρίνῃ περὶ τοῦ κύρους τῶν ἐκλογῶν· οὐδ’ εἶναι ἀληθὴς καθόλου ἡ θεωρία, ἥτις ἐξομοιοῖ τὴν Βουλὴν πρὸς τὰ ὁρκωτὰ δικαστήρια. Τὴν θεωρίαν ταύτην λίαν ἐπιτυχῶς ἐπολέμησε κατὰ τὰς ἐξελέγξεις τῆς παρελθούσης Περιόδου ἔγκριτον τοῦ Κονοβουλίου μέλος, διὰ τῶν ἑξῆς παρατηρήσεών του· «Ἐπεκράτησε μέχρι τοῦδε ἡ θεωρία, ὅτι ἡ Βουλὴ κατὰ τὰς ἐξελέγξεις ἐξομοιοῦται πρὸς ὁρκωτὸν δικαστήριον· τὴν θεωρίαν ταύτην ἀποκρούω. Ὁ ὁρκωτὸς δικαστὴς δὲν δίδει λόγον, εἰμὴ εἰς τὸν Θεὸν καὶ τὴν συνείδησίν του· δὲν ὑποχρεοῦται νὰ αἰτιολογῇ ἀποφαίνεται μόνον περὶ γεγονότων, οὐδέποτε περὶ νόμων. Ἡ ἀπόφασίς του δὲν εἶναι χρήσιμος ὡς παράδειγμα, δὲν ἀποτελεῖ νομολογίαν. Ἡ Βουλὴ ὅμως δικαιολογεῖ τὴν ἀπόφασίν της διὰ τῶν ἐκθέσεων τῶν Τμημάτων καὶ διὰ τοῦ στόματος τῶν ῥητόρων αὐτῆς, καὶ πολλάκις καὶ ἐν αὐτῷ τῷ τιθεμένῳ ζητήματι κατ’ ἔννοιαν. Ἡ Βουλὴ δὲν λύει τὰ πραγματικὰ γεγονότα μόνον, ἀλλὰ καὶ ζητήματα νόμου, καὶ αἱ ἀποφάσεις της ἀποτελοῦσι προηγούμενα, ἅπερ αἱ κατόπιν Βουλαὶ ὀφείλουν, ἂν μὴ ν’ ἀκολουθῶσι πιστῶς, νὰ μὴ παραβλέπουν ὅμως ὁλοσχερῶς. Εἶναι λοιπὸν δικαστὴς καὶ ὄχι κριτὴς ἡ Βουλή, καὶ πρέπει νὰ εἴπῃ διὰ τίνα λόγον θεωρεῖ ἔγκυρον ἢ ἄκυρον μίαν ἐκλογήν.» Φρονῶ, κύριοι, ὅτι ἀρκούντως ἐξηντλήθη τὸ ζήτημα, διότι ἀπεδείχθη, ὡς πιστεύω, ὅτι ὁ ἐκλογικὸς νόμος παρεβιάσθη ἀδικαιολογήτως εἰς οὐσιωδεστάτας αὐτοῦ διατάξεις μάλιστα, καὶ ὅτι ἡ παραβίασις αὕτη ἀναμφισβητήτως ἔσχεν ἐπίδρασιν ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς. Ἤδη ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἀνάπτυξιν ἄλλων αἰτιάσεων, προβληθεισῶν κατὰ τῆς ἐκλογῆς ταύτης. Ἐν τῇ χθεσινῇ ὁμιλίᾳ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Χαλκίδος, ὑπερασπισθέντος τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς, μοὶ φαίνεται, ὅτι εἰσεχώρησεν ἀνακρίβειά τις πραγματικὴ καὶ νομικὴ, τὴν ὁποίαν φρονῶ, ὅτι πρὸ παντὸς ἄλλου ὤφειλε νὰ ἐπανορθώσῃ ὁ πρώην Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἐξηγοῦμαι. Ἐν τῇ περὶ διαῤῥυθμίσεως τῶν Ἑλληνοτουρκικῶν ὁρίων γνωστῇ Συμβάσει, τῇ συνομολογηθείσῃ τὸν Ἰούνιον τοῦ 1881, ὑπάρχει ἄρθρον, τὸ 13, τὸ ὁποῖον ἐπὶ λέξεσιν ἔχει ὡς ἑξῆς: «Οἱ ἐκ τῶν παραχωρουμένων τῇ Ἑλλάδι χωρῶν καταγόμενοι ἢ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ταύταις σήμερον κατοικοῦντες, ὅσοι θελήσουσι νὰ διατηρήσωσι τὴν Ὀθωμανικὴν ὑπηκοότητα, θ’ ἀπολαύωσι, μετὰ τρία ἔτη ἀπὸ τῆς ἀνταλλαγῆς τῶν ἐπικυρώσεων, καὶ μετὰ προηγουμένην δήλωσιν πρὸς τὴν ἁρμοδίαν Ἀρχὴν, τοῦ δικαιώματος νὰ μεταφέρωσι τὴν κατοικίαν αὐτῶν εἰς τὸ Ὀθωμανικὸν Κράτος καὶ νὰ ἐγκατασταθῶσιν ἐν αὐτῷ, ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει θέλουσι διατηρεῖ τὴν Ὀθωμανικὴν ὑπηκοότητα.» Ἐντεῦθεν μοὶ ἐγεννήθη ἀπορία, ἂν ἡ δήλωσις μόνη ἤρκει νὰ ἐπαναφέρῃ τοὺς Μουσουλμάνους εἰς τὴν Ὀθωμανικὴν ὑπηκοότητα, ἢ ἂν ἀπῃτεῖτο πρὸς τοῦτο καὶ τὸ ὑλικὸν γεγονὸς τῆς μεταφορᾶς τῆς κατοικίας αὐτῶν εἰς τὸ Ὀθωμανικὸν Κράτος· μοὶ ἐγεννήθη δὲ ἡ ἀπορία αὕτη, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐκ τοῦ γράμματος τῆς Συμβάσεως, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἐκ τῆς ἀντιθέτου πρὸς τοῦτο ἑρμηνείας, ἣν παρεδέχθησαν ἐν ταῖς νέαις ἐπαρχίαις, σχετικῶς μὲ τὴν ἀναθεώρησιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων. Τὸ γράμμα τῆς Συμβάσεως καὶ Ἑλληνιστὶ καὶ Γαλλιστὶ ἀναγινωσκόμενον μοὶ ἐφάνη σαφὲς, μὴ ἐπιτρέπον σπουδαίας ἀμφιβολίας περὶ τῆς ἐννοίας του· ἀλλ’ ἐπειδὴ, ὡς προεῖπον, αἱ ἐν Λαρίσῃ Ἀρχαὶ ἐν τῇ ἐφαρμογῇ εἶχον δώσει διάφορον ἑρμηνείαν, ἠθέλησα νὰ μάθω πόθεν ἔλαβον τὸ ἐνδόσιμον, διὰ νὰ μὴ εἴπω πόθεν ἐξουσιοδοτήθησαν, ὥστε νὰ ἑρμηνεύωσιν, ὡς ἡρμήνευσαν, τὸ μνημονευθὲν ἄρθρον τῆς Συμβάσεως. Ἐν τῇ ἀναζητήσει μου ταύτῃ ἀπήντησα ἐξηγήσεις, διὰ νὰ μὴ εἴπω ἐπίσημον δήλωσιν, ἣν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἔδωκεν ἐν τῇ Βουλῇ ὁ πρώην Πρωθυπουργός, κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 5 Μαρτίου 1884, συνεπείᾳ ἐπερωτήσεως τοῦ Σερίφ Βέη, βουλευτοῦ Λαρίσης. Ἐπιθυμεῖτε νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὸ σχετικὸν χωρίον;

§11ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§12ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκούσατε λοιπόν. «ΣΕΡΙΦ ΒΕΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ δώσῃ τὰς δεούσας ἐξηγήσεις ἐπὶ τῶν δύο ἑπομένων ἀποριῶν· α) ὅσοι ἐκ τῶν παραχωρηθεισῶν τῇ Ἑλλάδι χωρῶν ἠθέλησαν συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 13 τῆς Ἑλληνοτουρκικῆς Συμβάσεως νὰ διατηρήσωσι τὴν Ὀθωμανικὴν ὑπηκοότητα, ποιήσαντες τὴν περὶ τούτου δήλωσιν εἰς τὴν ἁρμοδίαν Ἀρχὴν, δύνανται καὶ μετὰ τὴν λῆξιν τῆς ὑπὸ τοῦ ἄνω εἰρημένου ἄρθρου ταχθείσης τριετοῦς προθεσμίας νὰ μὴ ἀναχωρήσωσιν ἐξ Ἑλλάδος καὶ ν’ ἀπολαύωσι τῆς Ὀθωμανικῆς ὑπηκοότητος; β) οἱ μὴ ποιήσαντες τὴν περὶ διατηρήσεως τῆς Ὀθωμανικῆς ὑπηκοότητος δήλωσιν, ἀλλὰ δεχθέντες τὴν Ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν, δύνανται, ὅταν θελήσωσι, νὰ ἀπέλθωσι τῆς Ἑλληνικῆς χώρας ἐλευθέρως εἴτε μόνοι, εἴτε οἰκογενειακῶς; Τὰς ἀπορίας ταύτας, σπουδαίως ἐνδιαφερούσας τοὺς συμπολίτας μου, παρακαλῶ νὰ μοὶ λύσῃ ὁ ἀξιότιμος Πρωθυπουργός. «ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὰς δύο ταύτας ἐπερωτήσεις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἡμῶν Σερίφ Βέη πρέπει νὰ δώσω ἀπάντησιν εὐθὺς, ἵνα μὴ ὑπάρχῃ ἡ ἐλαχίστη ἀμφιβολία περὶ τῶν ἐν αὐταῖς. «Ὁ συνάδελφος ἡμῶν βουλευτὴς ἐκ Λαρίσσης ἐρωτᾷ, ἐὰν οἱ Ὀθωμανοὶ κάτοικοι Θεσσαλίας, ὅσοι θέλουσι νὰ διατηρήσωσι τὴν Ὀθωμανικὴν αὑτῶν ὑπηκοότητα, ποιήσαντες τὴν περὶ τούτου δήλωσιν ἐγκαίρως, ὀφείλωσι κατόπιν τῆς τεταγμένης ἐν τῇ Συμβάσει διορίας ν’ ἀναχωρήσωσιν ἐκ τῆς Ἑλλάδος, ἢ ἐὰν δύνανται νὰ διαμένωσιν ἐν Ἑλλάδι· ὡς πρὸς δὲ τοὺς μὴ ποιησαμένους τὴν τοιαύτην δήλωσιν καὶ διατηροῦντας τὴν Ἑλληνικὴν Ἰθαγένειαν, ἐὰν οὗτοι δύνανται ν’ ἀναχωρήσωσιν ἐκ τῆς Ἑλλάδος. «Ἀπαντῶ ὅτι, εἴτε προτιμήσωσι τὴν Ὀθωμανικὴν ὑπηκοότητα, εἴτε τὴν Ἑλληνικὴν, πάντες ἀδιακρίτως δύνανται ὁποτεδήποτε ν’ ἀναχωρήσωσιν ἀκωλύτως, ὅπως δύνανται νὰ διαμείνωσιν ἐν τῇ χώρᾳ, ἀπολαύοντες ἁπάντων τῶν ἀστικῶν δικαιωμάτων. Ὁ κάτοικος τῶν Ἐπαρχιῶν ἐκείνων Ὀθωμανός, ὁ προτιμήσας τὴν Ὀθωμανικὴν ὑπηκοότητα, θὰ εὑρίσκηται ἐν τῇ αὐτῇ θέσει πρὸς τὸν διατηροῦντα τὴν Ἑλληνικὴν ὑπηκοότητα, διότι οὐδεμία ἄλλη διαφορὰ μεταξὺ τοῦ ἔχοντος ξένην ὑπηκοότητα, καὶ δὴ Ὀθωμανικὴν, καὶ τοῦ ἔχοντος ὑπηκοότητα Ἑλληνικὴν, πλὴν μόνης τῆς ἐνασκήσεως τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων, ὑφίσταται ὡς πρὸς τὰ ἀστικὰ δικαιώματα, ἡ θέσις ἀμφοτέρων εἶναι ἡ αὐτή. Θὰ προσθέσω μάλιστα εἰς ταῦτα, ὅτι ὅσοι ἐκ τῶν Ὀθωμανῶν κατοίκων τῆς Θεσσαλίας ἤθελον προτιμήσει τὴν Ὀθωμανικὴν ὑπηκοότητα ἤδη, μετὰ δὲ τὴν παρέλευσιν τῆς τριετοῦς διορίας ἤθελον νομίσει, ὅτι προτιμότερον δι’ αὑτοὺς εἶναι νὰ δεχθῶσι τὴν Ἑλληνικὴν ὑπηκοότητα, θέλουσιν εὕρει τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν πρόθυμον, ὅπως ποιήσηται ὑπὲρ αὐτῶν χρῆσιν τῶν δικαιωμάτων, ἅτινα παρέχει αὐτῇ ὁ ψηφισθεὶς πρό τινος χρόνου νόμος, ὁ ἐπιτρέπων τὴν χορήγησιν τῆς Ἑλληνικῆς ὑπηκοότητος καὶ ἄνευ τῆς παρελεύσεως τῶν διοριῶν τοῦ ἀστικοῦ νόμου. Ἐπίσης ὁ Ὀθωμανός, ὅστις ἤθελεν ἐκλέξει τὴν Ἑλληνικὴν ὑπηκοότητα, ἐὰν κατόπιν τῆς παρελεύσεως τῆς διορίας ἤθελε θεωρήσει, ὅτι εἶναι προτιμοτέρα εἰς αὐτὸν ἡ Ὀθωμανικὴ ὑπηκοότης, θέλει εὕρει τὴν Κυβέρνησιν πρόθυμον, ἵνα τῷ ἐπιτρέψῃ τὴν μεταβολὴν ἐθνικότητος. Ὥστε οὐ μόνον εἰς τὰς δύω ἐρωτήσεις τοῦ ἐντίμου συναδέλφου ἡμῶν ἀπήντησα καταφατικῶς, ἀλλὰ ἐπιπροσθέτω καὶ ταῦτα, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις οὐδένα ἔχει λόγον, ἵνα θελήσῃ νὰ ὠφεληθῇ ἐκ τῶν διατάξεων τῆς Συμβάσεως πρὸς περιορισμὸν τῆς ἐπιλογῆς, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐπιθυμεῖ νὰ ἴδῃ ἕκαστον τῶν Ὀθωμανῶν κατοίκων τῆς Θεσσαλίας ἐλευθέρως διαμένοντα ἐν τῷ Κράτει, ἢ ἀποδημοῦντα ἢ ἐπανερχόμενον, οἱανδήποτε καὶ ἂν προτιμήσῃ ἐθνικότητα καὶ προαίρεσιν ἔχει, ἵνα ἐν τῷ μέλλοντι παράσχῃ πᾶσαν νόμιμον εὐκολίαν εἰς τὸν θέλοντα νὰ μεταβάλῃ τὴν ὑπηκοότητα, εἰς ἣν ἤθελε ἤδη ταχθῆ. Πρέπει νὰ γινώσκωσι πάντες, ὅτι εὐχὴ τῆς Κυβερνήσεως εἶναι, ὅπως διατελῇ ἕκαστος ἐν ᾗ προαιρεῖται ὑπηκοότητι, καὶ ὅτι οἵ τε ἐκλέξαντες τὴν Ὀθωμανικὴν ὑπηκοότητα καὶ οἱ ἐκλέξαντες τὴν Ἑλληνικὴν θὰ δύνανται ἀδιακρίτως νὰ διαμένωσιν ἐν τῷ Κράτει, νὰ ἀπέρχωνται καὶ νὰ ἐπανέρχωνται, ὁπόταν αὐτοῖς δοκῇ.» Συνεπείᾳ τῶν ἐξηγήσεων τούτων τοῦ πρώην Πρωθυπουργοῦ, οἱ Μουσουλμάνοι, ὅσοι ἐπεθύμουν νὰ διατηρήσωσι τὴν Ὀθωμανικὴν ὑπηκοότητα, ἐδήλωσαν τὴν ἐπιθυμίαν των ταύτην, καὶ μετὰ τὴν δήλωσίν των ἐθεωροῦντο ὡς ἀποβαλόντες τὴν ἰδιότητα τοῦ πολίτου Ἕλληνος, χωρὶς πρὸς τοῦτο ν’ ἀπαιτηθῇ παρ’ αὐτῶν καὶ ἡ μεταφορὰ τῆς κατοικίας των· καὶ αὐτοὶ οὕτως ἐνόουν τὴν θέσιν των, καὶ αἱ ἐν Λαρίσῃ Ἀρχαὶ οὕτω μέχρι τινὸς ἐσκέπτοντο.

§13ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ὁ κύριος Τρικούπης δὲν εἶναι ὁ συντάξας τὴν Σύμβασιν· εἶναι γνώμη ἰδική του αὐτή.

§14ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως, ἀλλ’ ἀφοῦ ὁ τότε Πρωθυπουργὸς ἔδωκε τοιαύτην ἑρμηνείαν, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα, αὐτὸς τοὐλάχιστον, νὰ ἐπικαλῆται τὴν ἀντίθετον σήμερον.

§15ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔποψιν μάλιστα.

§16ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐπειδὴ γίνεται λᾶθος τι ἐνταῦθα, πρέπει νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν. Ὅσα εἶπον τότε, δὲν ἐῤῥέθησαν παρ’ ἐμοῦ εἰς ἑρμηνείαν τῆς Συμβάσεως. Ἡ Σύμβασις ἀναντιῤῥήτως ἔχει τὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν ἔδωκαν εἰς αὐτὴν καὶ τὰ μέλη τοῦ Τμήματος καὶ ὁ χθὲς ἀγορεύσας, ἀλλ’ ἐγὼ ἐξήγησα ποία εἶνε ἡ παρ’ ἡμῖν κειμένη νομοθεσία ὡς πρὸς τὴν κατάστασιν τῶν Ὀθωμανῶν τῆς Θεσσαλίας, καὶ εἶπον ὅτι ἀσχέτως πρὸς τὴν Συνθήκην, ἥτις ἀποτελεῖ ὑποχρέωσιν διεθνῆ, ἔχομεν ὑποχρέωσιν πρὸς ἡμᾶς αὐτοὺς ἐκ κειμένης Ἑλληνικῆς νομοθεσίας νὰ πράξωμεν ὅσα ἐξέθηκα ἐν τῷ χωρίῳ ἐκείνῳ, τὸ ὁποῖον πρὰ ὀλίγου ἀνέγνωσεν ὁ κ. Βουλευτής.

§17ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὥστε αὐτοὶ οἱ κάτοικοι τῆς Θεσσαλίας, οἵτινες εὑρίσκονται εἰς αὐτὴν τὴν θέσιν, θὰ ἐξηπατῶντο δι’ αὐτῆς τῆς ἑρμηνείας!

§18ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ συμφερόντων τῶν συμπολιτῶν ἡμῶν Ὀθωμανῶν, δέον νὰ μὴ γίνωνται λάθη καὶ δὲν πρέπει χάριν ἐκλογικῶν σκοπῶν νὰ θέτωμεν ἐν ἀμφιβολίᾳ τὴν κατάστασιν τῶν συμπολιτῶν ἡμῶν ἐκείνων. Δὲν εἶπον ἐγὼ ὅτι οἱ συμπολῖται ἡμῶν Ὀθωμανοὶ, οἱ ποιησάμενοι τὴν δήλωσιν, δὲν ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ θεωρηθῶσιν ὑπήκοοι Ὀθωμανοὶ, ἂν, ἀφοῦ ἐποιήσαντο τὴν δήλωσιν, δὲν μετηνάστευσαν· εἶπον ὅτι δὲν ἔχουσι τὸ δικαίωμα τοῦτο ἐκ τῆς Συνθήκης. Εἶνε δὲ τοῦτο λίαν σπουδαῖον, διότι, ἐὰν εἴπωμεν ὅτι ἔχουσι τὸ δικαίωμα ἐκ τῆς Συνθήκης, παρέχομεν τίτλον εἰς τὴν Πύλην νὰ παρεμβαίνῃ ἐπὶ τῷ λόγῳ, ὅτι ἡμεῖς δὲν πολιτευόμεθα πρὸς αὐτοὺς κατὰ τὰ ἐκ Συνθήκης δικαιώματά των. Ἐὰν φρονῆτε, ὅτι ὀφείλομεν νὰ ὦμεν λίαν ἐλευθέριοι πρὸς αὐτοὺς, ὀφείλομεν νὰ τοῖς ἐπιτρέπωμεν νὰ λαμβάνωσιν οἵαν θέλουσιν ἐθνικότητα, ἀλλ’ ὀφείλομεν νὰ ἐπιτρέπωμεν τοῦτο ἐκ τοῦ ἰδίου ἡμῶν δικαιώματος καὶ ἄνευ ὑποχρεώσεως πρὸς τὴν Πύλην. Καὶ διὰ τοῦτο λυποῦμαι, ὅτι τοιοῦτο ζήτημα συνεδέθη πρὸς ἐκλογικὰ συμφέροντα, καὶ ὅτι χάριν ἐκλογικῶν συμφερόντων τείνομεν εἰς τὸ νὰ ἀναλάβωμεν ὑποχρεώσεις ἀπέναντι ξένης Δυνάμεως, ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἐκ τῆς Συνθήκης δὲν ἔχομεν. Ἂν ὁμιλῶμεν περὶ τοῦ κειμένου παρ’ ἡμῖν νόμου, νόμου ὅμως, ὅστις οὐδαμῶς δεσμεύει ἡμᾶς πρὸς ξένην Δύναμιν, ἔχουσιν ὀρθῶς ὅσα κατὰ τὴν παρελθοῦσαν τῆς Βουλῆς Σύνοδον εἶπον· ἂν ὅμως πρόκειται περὶ τῆς Συνθήκης καὶ τῶν ἐκ τῆς Συνθήκης ὑποχρεώσεων πρὸς τὴν Πύλην, λέγω ὅτι οἱ Ὀθωμανοὶ, ἂν δὲν ἀποχωρήσωσιν ἐκ τῆς Ἑλλάδος μετὰ τὴν δήλωσιν, περὶ ἧς ποιεῖται ἡ Συνθήκη λόγον, δὲν θεωροῦνται ὑπήκοοι Ὀθωμανοὶ, ἀλλ’ ὡς πολῖται Ἕλληνες.

§19ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ μετὰ τὰς ἐξηγήσεις, ἃς ἠκούσατε διδομένας παρὰ τοῦ πρώην πρωθυπουργοῦ, τὸ ζήτημα μένει πάλιν τὸ αὐτὸ, μὲ μόνην τὴν διαφορὰν ὅτι ἀντὶ νὰ λαμβάνωμεν ὡς βάσιν τὴν Συνθήκην, θὰ λαμβάνω τοῦ λοιποῦ ὡς βάσιν τοὺς κειμένους παρ’ ἡμῖν νόμους, δυνάμει τῶν ὁποίων ἐδόθη τοῖς Μουσουλμάνοις τῶν νέων ἐπαρχιῶν τὸ δικαίωμα ν’ ἀποβάλωσι τὴν Ἑλληνικὴν ὑπηκοότητα καὶ διατηρήσωσι τὴν Ὀθωμανικὴν ἄνευ κινδύνου πλέον τῶν συνεπειῶν τοῦ Ποινικοῦ Νόμου, ὅπερ ἰδίως ἐσκόπει νὰ διατρανώσῃ ἡ μνημονευθεῖσα δήλωσις τοῦ τότε πρωθυπουργοῦ. Παραιτοῦμαι τοῦ νὰ λαμβάνω ὡς βάσιν τὴν Συνθήκην, ὄχι διότι ἐπείσθην καὶ οὐδ’ ὑμεῖς ἐπείσθητε, φρονῶ, ὅτι ἐκ τούτου δύνανται νὰ διακυβευθῶσι τὰ ἐξωτερικὰ ἡμῶν συμφέροντα, ἀλλὰ διότι ἐπαναλαμβάνω ὅτι τοῦτο δὲν ἔχει ἀξίαν ἐπὶ τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν. Εἶναι ἀδιάφορον ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν Συνθήκην ἢ τοὺς κειμένους παρ’ ἡμῖν νόμους, δι’ ὧν ἐπετράπη τοῖς Μουσουλμάνοις νὰ διατηρήσωσι τὴν Ὀθωμανικὴν ὑπηκοότητα. Λοιπὸν ὅπως ποτ’ ἂν ᾖ ἑπτακόσιοι περίπου Μουσουλμάνοι ἐδήλωσαν κανονικῶς, ὅτι ἐπιθυμοῦσι νὰ διατηρήσωσι τὴν Ὀθωμανικὴν αὐτῶν ὑπηκοότητα. Οἱ δήμαρχοι ὤφειλον, συμμορφούμενοι τῇ παραγράφῳ Βʹ τοῦ ἄρθρου 25 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου νὰ ὑποβάλωσιν αἴτησιν περὶ διαγραφῆς τῶν οὕτως ἀπολεσάντων τὰς ἐννόμους ἰδιότητας τοῦ ἐκλογέως· δὲν τὸ ἔπραξαν, καὶ δὲν τὸ ἔπραξαν ἐν ἐπιγνώσει τῆς παρανομίας· διότι, καθ’ ἃ ἐξάγεται ἐκ τῶν ἀνὰ χεῖράς μου ἐπισήμων ἐγγράφων, εἶχον συμφέρον ἐκλογικὸν νὰ μὴ τὸ πράξωσιν, ὅπως ἐξυπηρετήσωσι τὰ ἐκλογικὰ συμφέροντα τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων, μηδόλως πτοηθέντες ἐκ τῶν ποινῶν, ἃς τὸ ἄρθρον 75 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου ἐπάγει κατὰ τῆς τοιαύτης παραλείψεως· ἡ δὲ παράλειψις αὕτη τῶν Δημάρχων εἶνε τοσοῦτον σοβαρωτέρα, καθόσον αὐτοὶ οἱ ἴδιοι διεκήρυξαν ἐν χρόνῳ προγενεστέρῳ τῆς ἀναθεωρήσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, ὅτι οἱ Μουσουλμάνοι, οἱ διατηρήσαντες τὴν Ὀθωμανικὴν ὑπηκοότητα, δέον νὰ διαγραφῶσιν ἐκ τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, καὶ προσεκάλουν καὶ αὐτοὺς νὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῆς διατάξεως ταύτης τοῦ νόμου. Ἀλλὰ κατόπιν, τῶν πραγμάτων μεταστραφέντων, καὶ κατορθωθέντος, ὅπως τὸ Ὀθωμανικὸν στοιχεῖον διατεθῇ εὐμενῶς τοῖς Ὑπουργικοῖς ὑποψηφίοις, οὐ μόνον δὲν ἐνέμειναν ἐν τῇ νομίμῳ ὁδῷ, ἀλλὰ καὶ παρεκίνουν τοὺς Μουσουλμάνους νὰ προσέλθωσι νὰ ψηφοφορήσωσι, παριστῶντες αὐτοῖς, ὅτι εἶχον πρὸς τοῦτο δικαίωμα, ἐναντίον τῆς ὑπαρχούσης παρ’ αὐτοῖς ἀντιθέτου πεποιθήσεως καὶ ἀποφάσεως, τοῦ νὰ ἀπόσχωσι τῆς ψηφοφορίας συνεπείᾳ τῶν προηγηθεισῶν περὶ τούτου ὑπομνήσεων. Ταῦτα πάντα διαβεβαιοῖ τὸ τηλεγράφημα τοῦ Νομάρχου Λαρίσσης, διαβιβασθὲν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν συνεπείᾳ αἰτήσεώς μου.

§20ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ τὸ ἀναγνώσητε ἐὰν τὸ ἔχετε πρόχειρον.

§21ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Προχειρότατον, καὶ τὸ ἀναγινώσκω εὐχαρίστως. «Ἀριθ. 3736 Ἐκ Λαρίσσης, Μὴν 6 ἡμ. 19. 1885.

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ

Ἀθήνας. Ἐκ τῶν ἀποστελλομένων σήμερον ἀντιγράφων, καθ’ ἃ ἡ ὑπ’ ἀρ. 14186 τηλεγραφικὴ διαταγὴ Ὑπουργείου, ἐξάγεται ὅτι οὐχὶ ὁ Νομάρχης, ἀλλ’ ὁ Δήμαρχος Λαρίσσης παρήγγειλεν ἐγγράφως τῇ 3 Ἀπριλίου ε. ε. τῷ Μουφτῇ, ἵνα δι’ ἐγγράφου του εἰδοποιήσῃ τοὺς Μουσουλμάνους, ὅσοι διετήρησαν τὴν Ὀθωμανικὴν ὑπηκοότητα, νὰ μὴ ὑπακούσωσιν εἰς τὰς διαδόσεις, ὅτι δὲν ἔχουσι δικαιώματα νὰ ψηφοφορήσωσιν, ἀλλὰ νὰ προσέλθωσιν ἐλευθέρως νὰ ψηφήσωσιν ὅπως καὶ οἱ Χριστιανοί. Ὁ δὲ Μουφτῆς ἀπήντησεν αὐτῷ ἐγγράφως καὶ αὐθημερόν, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐκδώσῃ τοιαύτην διακήρυξιν, διότι κωλύεται ἐκ τῆς πεμφθείσης αὐτῷ παρὰ τοῦ ἰδίου Δημάρχου διαταγῆς τῆς 26 Δεκεμβρίου σὺν τῷ ἐντύπῳ προγράμματι τοῦ Νομάρχου περὶ ἀναθεωρήσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων τῶν δήμων, ἐν τῇ 10 παραγράφῳ τοῦ ὁποίου ἀναφέρονται αἱ κατὰ τὸ 83 ἄρθρον τοῦ νόμου ποιναὶ ἐπιβαλλόμεναι κατὰ ψηφοφορούντων, μὴ κεκτημένων τὸ δικαίωμα τῆς Ἑλληνικῆς ἰθαγενείας. Τὴν ἀρνητικὴν ταύτην ἀπάντησιν τοῦ Μουφτῆ ἀνέφερεν αὐθημερὸν ὁ Δήμαρχος πρὸς τὸν Νομάρχην, ὥστε καὶ οὗτος διετέλει ἐν γνώσει τῶν γιγνομένων.

Νομάρχης Λαρίσσης

ΘΕΟΧΑΡΗΣ.»

Ἐκ τούτων βλέπετε ὅτι ὁ Μουφτῆς, φιλονομώτερος τοῦ Δημάρχου Λαρίσσης, ἠρνήθη νὰ συμμορφωθῇ πρὸς τὰς παρανόμους τούτου παραγγελίας, τὰς ἀντικειμένας καὶ πρὸς ἄλλας τοῦ αὐτοῦ Δημάρχου προηγουμένας καὶ πρὸς αὐτὸν τὸν νόμον. Ἀλλ’ ὁ Δήμαρχος δὲν ἐσταμάτησεν ἕως ἐδῶ. Εὑρὼν ἄρνησιν παρὰ τῷ Μουφτῇ, καὶ ἀνακοινώσας ταύτην τῷ Νομάρχῃ, τὴν ἑπομένην ἐκδίδει διακήρυξιν Τουρκιστί, δι’ ἧς ἐδήλου τοῖς Μουσουλμάνοις ὅτι ἀδικοῦντο, νὰ ψηφοφορήσωσιν. Ἰδού καὶ ἡ διακήρυξίς του ἐν ἐπισήμῳ μεταφράσει ἐκ τοῦ Τουρκικοῦ πρωτοτύπου, ὅπερ καὶ τοῦτο ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν μας (τὸ δεικνύει). «Ἀριθ. πρωτ. 1053

Ἐν Λαρίσσῃ, 5 Ἀπριλίου 1885

ΒΑΣΙΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

Ὁ Δήμαρχος Λαρίσσης Πληροφορηθέντες ὅτι ἀναφορικῶς τῶν γενησομένων ἐκλογῶν σκοπίμως διαδίδεται παρά τινων, ὅτι οἱ Μωαμεθανοὶ δὲν ἔχουσι δικαίωμα νὰ ψηφοφορήσωσιν, ἐπειγόμεθα νὰ καταστήσωμεν γνωστὸν ὅτι πάντες οἱ Μωαμεθανοὶ κάτοικοι, ὧν τὰ ὀνόματα εἰσὶν ἐγγεγραμμένα εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους τοὺς παρὰ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργείου ἐπικεκυρωμένους καὶ ὁριστικούς, δικαιοῦνται, ὡς καὶ οἱ Χριστιανοί, νὰ προσέλθωσι καὶ ψηφίσωσιν.

Ὁ Δήμαρχος

Χ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ

Ὅτι ἀκριβὴς μετάφρασις Ἐν Λαρίσσῃ, τῇ 7 Ἰουνίου 1885

ὁ μεταφραστὴς

Α. ΧΡΥΣΑΦΙΔΗΣ.»

Ὥστε οὐ μόνον δὲν προέβη εἰς τὴν διαγραφήν, ὡς ὤφειλε, τῶν τοιούτων ἐκλογέων, οὐ μόνον δὲν ὑπέμνησεν αὐτοῖς ὅτι δὲν δικαιοῦνται νὰ ψηφοφορήσωσι, καίτοι εὑρίσκοντο ἐγγεγραμμένοι ἐν τοῖς ἐκλογικοῖς καταλόγοις, ἀλλ’ ἀπεναντίας προέβη εἰς τὸν βαρύτατον βαθμὸν τῆς παρανομίας, παροτρύνας αὐτοὺς νὰ ψηφοφορήσωσι καὶ παραστήσας αὐτοῖς ὅτι εἶχον πρὸς τοῦτο δικαίωμα. Τοιουτοτρόπως τετρακόσιοι Ὀθωμανοὶ καὶ πλέον ὑπήκοοι ἔμειναν ἐγγεγραμμένοι ἐν τοῖς ἐκλογικοῖς καταλόγοις, πλείονες δὲ τῶν διακοσίων πεντήκοντα ἐκ τούτων ἐψηφοφόρησαν ἐν τοῖς Δήμοις Λαρίσσης καὶ Νέσσωνος. Τοῦτο δ’ ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν ἐπισήμων πινάκων τῆς Νομαρχίας Λαρίσσης, οἵτινες περιλαμβάνουσι τοὺς δηλώσαντας ὅτι διατηροῦσι τὴν Ὀθωμανικὴν ὑπηκοότητα, ἐν συγκρίσει μὲ τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους καὶ μὲ τὰ πρωτόκολλα τῆς ψηφοφορίας. Ταῦτα πάντα ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου, καὶ ὁ ἐπιθυμῶν δύναται προχείρως ἰδίοις ὄμμασιν ν’ ἀντιληφθῇ περὶ τῆς ἀκριβείας τῶν προεκτεθέντων. Ὅτι οἱ τοιοῦτοι ἐκλογεῖς παρανόμως ἐψηφοφόρησαν, οὐδεμία πλέον παρ’ οὐδενὶ, φρονῶ, μένει ἀμφιβολία. Τὸ μόνον, ὅπερ ἀντετάχθη πρὸς ἀπόκρουσιν τῆς αἰτιάσεως ταύτης τῶν ἐνισταμένων, ἐστὶ τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ἀντλούμενον ἐκ τῆς ὁριστικότητος τῶν καταλόγων. Μᾶς λέγουσιν οἱ ὑπερασπιζόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Λαρίσσης: διατί κατὰ τὴν ἀναθεώρησιν νὰ μὴ ζητηθῇ παρὰ τῶν πολιτῶν ἡ διαγραφὴ τῶν Ὀθωμανῶν ὑπηκόων; Μοὶ φαίνεται, ὅτι τὸ λεγόμενον τοῦτο δὲν εἶναι σπουδαῖον· δὲν ἀρνοῦμαι ὅτι πᾶς πολίτης ἔχει δικαίωμα, νὰ ζητήσῃ τὴν διαγραφὴν τῶν μὴ νομίμως ἐγγραφέντων, ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου εἶναι ἐπίσης βέβαιον καὶ ἐκ τῆς ἁπλῆς ἀναγνώσεως τοῦ ἄρθρου 25 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου προκύπτον, ὅτι ὁ Δήμαρχος ἔχει ἐπιτακτικὸν καθῆκον νὰ ζητήσῃ τὴν διαγραφὴν τῶν ἀπολεσάντων τὰς ἐννόμους ἰδιότητας, καθῆκον σοβαρὸν, τοῦ ὁποίου ἡ παράλειψις ἐπάγεται σπουδαίας κατ’ αὐτοῦ συνεπείας· ἀλλοίμονον δὲ ἐὰν ἐπετρέπετο τοῖς Δημοσίοις ὑπαλλήλοις νὰ ἐπικαλῶνται πρὸς δικαιολόγησιν τῶν παραλείψεών των τὸ δικαίωμα, ὅπερ ἔχουν οἱ πολῖται εἴς τινας περιστάσεις, νὰ συντρέχωσιν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ Νόμου, ἥτις ὅμως ὡς καθῆκον ἐπιβάλλεται τοῖς Δημοσίοις ὑπαλλήλοις. Ἔτι δὲ πλειότερον τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο καταῤῥέει, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι πρόκειται περὶ ἐκλογέων ἐντελῶς πρωτοπείρων ἐν τῇ ἐξασκήσει τῶν τοιούτων αὐτῶν δικαίων. Ἀλλὰ μόλις ἀναπνέομεν ἐκ τῆς ἀποκρούσεως τοῦ ἐπιχειρήματος, τὸ ὁποῖον μᾶς προβάλλουσιν, ἕτερον ἐπίσης ὅπλον μᾶς παρουσιάζουσιν ἐξ ἐκείνων μὲ τὰ ὁποῖα ὡπλίσθησαν ἵνα κραταιῶς πολεμήσωσιν, ἀγωνιζόμενοι ὑπὲρ ἀδίκου ὑποθέσεως. Μᾶς λέγουσιν: ὁ ἐκλογικὸς κατάλογος ἦτον ὁριστικὸς καὶ οὐδεὶς ἠδύνατο νὰ ἐμποδίσῃ τοὺς ἐν τούτῳ ἐγγεγραμμένους νὰ ψηφοφορήσωσι. Θέλουν μὲ ταῦτα νὰ μᾶς περιπλέξωσιν εἰς λαβύρινθον ἀδιέξοδον καὶ εἰς κύκλον διάλληλον. Ἡμεῖς ἀπ’ ἀρχῆς εἴπομεν καὶ ἐπαναλαμβάνομεν ὅτι κακῶς συνετάχθη ὁ κατάλογος καὶ κακῶς ἀνεθεωρήθη, ἀφοῦ δὲν διεγράφησαν ἐκεῖνοι, οἵτινες ἔδει νὰ διαγραφῶσιν. Ὁ Νόμος, ὁμιλῶν περὶ ὁριστικότητος καταλόγων, ἔχει ὑπ’ ὄψιν του ὅτι οὗτοι συνετάχθησαν ὅπως ὁ Νόμος ὁρίζει εἰς τὰς θεμελιώδεις αὐτοῦ διατάξεις, λέγων ἐν ἄρθρῳ 7: «Ἡ ἐκλογὴ ἐνεργεῖται ἐν ἑκάστῳ Δήμῳ ἐπὶ τῇ βάσει καταλόγου, περιέχοντος πάντας τοὺς ἔχοντας τὸ δικαίωμα τοῦ ψηφοφορεῖν». Βεβαίως δὲ δικαίωμα τοῦ ψηφοφορεῖν δὲν ἔχουσιν οἱ ἀλλοδαποί. Ἡ ὁριστικότης τοῦ καταλόγου δὲν προσδίδει νόμιμον δικαίωμα ψήφου εἰς τὸν πολίτην, ὅστις δικαίῳ στερεῖται τούτου· ἀλλ’ ὁ Νομοθέτης, μὴ ἐπιτρέψας τὸν ἀποκλεισμὸν τῶν τοιούτων κακῶς ἐγγεγραμμένων ψηφοφόρων, ἠθέλησε νὰ προφυλαχθῇ ἀπὸ τὰς τυχὸν αὐθαιρεσίας τῆς Ἐφορευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἃς ἐφοβεῖτο, ἐὰν ἤνοιγε τοιαύτην πύλην ἀποκλεισμοῦ· τοσοῦτο δὲ μᾶλλον τοῦτο εἶνε ἀληθές, καθ’ ὅσον ἐπεφυλάχθη νὰ τιμωρήσῃ τοὺς οὕτω παρανόμως ψηφοφοροῦντας· οὐδέποτε ὁ Νομοθέτης εἶχεν ὑπ’ ὄψιν του τοιαύτην ῥιζικὴν νόθευσιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, ἀλλὰ μόνον τυχὸν παρεισφρήσαντα λάθη, ἢ ἀνικανότητα ἐκλογικὴν ἐπελθοῦσαν μετὰ τὴν ὁριστικότητα τοῦ καταλόγου, ἀφοῦ μάλιστα ἐπέβαλε τὴν ὑποχρέωσιν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν νὰ ὑπομιμνήσκῃ τὰς συνεπείας τοῦ Νόμου πρὸς τοὺς οὕτω κακῶς ψηφοφοροῦντας, ὅπερ οὐ μόνον δὲν ἐγένετο, ἀλλ’ ἀπεναντίας, ὡς εἴδομεν, ἐπιμόνως παρεκινήθησαν οὗτοι νὰ ψηφοφορήσωσι παρ’ ἐκείνων, οἵτινες καθῆκον εἶχον καὶ νὰ τοὺς διαγράψωσι καὶ νὰ τοὺς ἀποτρέψωσι. Οἱ ἐκλογικοὶ κατάλογοι ἀποτελοῦσι τὰ θεμέλια τῆς γνησιότητος τῶν ἐκλογῶν· εὐθὺς ὡς ταῦτα σαλεύονται καὶ δὲν ἀντέχουν εἰς τὴν ἐλαφροτέραν πνοὴν τῆς νομικῆς ἐξελέγξεως, δυσκόλως δυνάμεθα νὰ ἐγκρίνωμεν, ὅτι τὸ οἰκοδόμημα, τὸ ἐπ’ αὐτῶν στηριχθὲν, εἶναι στερεὸν καὶ ἀκλόνητον. Καὶ κατὰ τὴν ἀναθεώρησιν τῶν καταλόγων καὶ κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς ἀνεῴχθησαν αἱ θύραι καὶ προσήρχοντο ἐλευθέρως οὐ μόνον ὅσοι πιστοὶ, ἀλλὰ καὶ ὅσοι ἄπιστοι, ὅπως ἐπιτευχθῇ τὸ ποθητὸν ἀποτέλεσμα, οὗτινος τὸ νόμιμον σήμερον ἐξετάζομεν. Ἀναντίῤῥητον νομίζω, ὅτι ἡ συμμετοχὴ εἰς τὴν ψηφοφορίαν προσώπων ἀνικάνων ἐπιφέρει ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς, ὅταν ὡς ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν τοιούτων ψήφων ἐπηρεάζεται τὸ ἀποτέλεσμα. Ἐν τῇ ἐκλογῇ δὲ Λαρίσσης μετακίνησις διακοσίων ψήφων μόνον μεταβάλλει τὰ ἐκλογικὰ ἀποτελέσματα· τοιαύτην δὲ νομολογίαν ἐπανειλημμένως πολλάκις καθιέρωσαν καὶ αἱ Γαλλικαὶ Βουλαὶ ἐπὶ ἐκλογῶν, αἵτινες παρουσίαζον τὸ ἐλάττωμα τοῦτο καὶ ὧν πλεῖστα παραδείγματα ἀπαντῶμεν ἐν τῇ ἀξιολόγῳ περὶ Κοινοβουλευτικοῦ Δικαίου πραγματείᾳ τῶν Poudra καὶ Pierre, ἣν ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου. Δὲν θέλω νὰ ἐπιμείνω περισσότερον, κύριοι, ἐξετάζων τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς ταύτης ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, διότι φρονῶ, ὅτι νομικῶς, οὕτως εἰπεῖν, πανταχόθεν αὕτη καταῤῥέει, μὴ παρουσιάζουσα πλέον οἰκοδόμημα, ἀλλ’ ἐρείπια, καὶ ὅτι ἀνάγκην ἔχει ἐκ θεμελίων ἀνοικοδομήσεως, ὅπως παρουσιασθῇ ἐνώπιον ὑμῶν μὲ τὸν τίτλον τῆς νομιμότητος. Ἐκουράσθην μάλιστα καὶ πιθανῶς σᾶς ἐκούρασα εἰς τὴν ξηρὰν ταύτην ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ νόμου ἀνάλυσιν, καὶ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ εἰσέλθω ἀκροποδητεὶ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν λοιπῶν αἰτιάσεων, αἵτινες στηρίζονται οὐχὶ πλέον εἰς παράλειψιν τύπων ἢ παραβίασιν νόμων, ἀλλ’ εἰς ὑλικὴν πίεσιν πρὸς ἀλλοίωσιν τοῦ φρονήματος τῶν ἐκλογέων τῆς Ἐπαρχίας Λαρίσσης παρ’ ἐκείνων μάλιστα, οἵτινες ἐτάχθησαν φρουροὶ καὶ προασπισταὶ τῶν πολιτικῶν δικαίων. Πρὸ πολλῶν ἐτῶν ἐνομίσαμεν, ὅτι κατεδικάσθη ἀνεπιστρεπτεὶ ἡ ἀνάμιξις τῶν στρατιωτικῶν εἰς τὰ ἐκλογικά· ὑπεθέτομεν δὲ, ὅτι τὰ πικρὰ μαθήματα ἐδίδαξαν καὶ τοὺς Κυβερνήτας τῆς χώρας καὶ τοὺς στρατιωτικοὺς τὸ ὀλέθριον τῆς τοιαύτης ἀναμίξεως· καὶ εὐτυχῶς τὸ λέγω πρὸς τιμὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ, εἰς ὃν συγκεντροῦνται αἱ ἐλπίδες τοῦ ἐθνικοῦ μέλλοντος, ἀφ’ ὅτου ἀφέθη ἐλεύθερος, ἐδείχθη ἄξιος τῆς ὑψηλῆς ἀποστολῆς του· ἂν δὲ ἐνιαχοῦ σήμερον ἀπαντῶμεν σπανίας ἐξαιρέσεις, διὰ ταύτας δὲν εὐθύνονται εἰμὴ μόνον οἱ ἀποτελοῦντες αὐτάς, καὶ ἐκεῖνοι οἵτινες ὤφειλον ἀμέσως νὰ καταστείλωσι τοιαύτην τάσιν ἅμα τῇ ἐμφανίσει της, ἐκεῖνοι, οἵτινες ὕψωσαν τὴν σημαίαν τῆς ἀναμορφώσεως καὶ οἵτινες δι’ ἐλάχιστα παραπτώματα ἐδείχθησαν ἀνεπιεικεῖς μέχρι σκληρότητος, ἐκεῖνοι, οἵτινες ἀνεξετάστως σχεδὸν ἔῤῥιψαν εἰς τὴν ψάθαν—ἵνα μεταχειρισθῶ τὴν λέξιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Ζακύνθου Βουλευταῦ—πολλοὺς ἀξιωματικοὺς ἀκμαιοτάτους καὶ χρησίμους διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς πατρίδος. Ἀλλ’ ἂς ἔλθωμεν ἐγγύτερον εἰς τὸ θέμα. Κατὰ τὰ τέλη Ἰανουαρίου διεσκέδαζεν εἴς τι χωρίον τῆς Λαρίσσης ἐν φιλικῇ οἰκίᾳ ὁ δικηγόρος καὶ πολιτευτὴς κ. Φίλιος βουλευτὴς μετὰ τεσσαράκοντα περίπου πολιτικῶν φίλων του, οἵτινες προέπινον ὑπὲρ τῶν ἀντιπολιτευομένων· εἰσέρχεται τότε ἄνευ προσκλήσεως ὁ λοχαγὸς Μικρόπουλος, ὅστις μὲ γυμνὸν τὸ ξίφος κραυγάζει «Ζήτω ὁ Ἰσχόμαχος» καὶ συγχρόνως ἐπιφέρει κτύπημα διὰ τοῦ ξίφους του ἐπὶ τῆς κεφαλῆς τοῦ κ. Φίλιου. Δὲν θέλω νὰ χαρακτηρίσω ἀναλυτικώτερον στηλιτεύων τὴν πρᾶξιν ταύτην τοῦ ἀξιωματικοῦ, ὅστις ἐνόμισεν ὅτι ἀποστολὴν ἔχει νὰ ἦνε δορυφόρος τῶν κομμάτων, καὶ ὅτι τὸ ξίφος ἐδόθη αὐτῷ νὰ τὸ μεταχειρίζεται κατὰ τῶν πολιτικῶν ἐλευθεριῶν τοῦ λαοῦ, ὧν ἡ προστασία ἀκριβῶς ἀνετέθη εἰς τὸν στρατόν. Τὸ γεγονὸς τοῦτο ἀναγγέλλει τηλεγραφικῶς ὁ κ. Φίλιος εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν (ἀναγινώσκει τὸ τηλεγράφημα), ὅστις διατάσσει τὸ Ἀρχηγεῖον νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀνάκρισιν τῆς καταγγελλομένης πράξεως. Τὸ Ἀρχηγεῖον διὰ τῶν ἐξετάσεών του βεβαιοῦται, ὅτι τὸ γεγονὸς συνέβη καὶ κατηγγέλθη, συνεπῶς ἐκδίδει ἀπόφασιν, δι’ ἧς ἐπιβάλλει δεκαπενθήμερον κράτησιν τῷ παρανομήσαντι ἀξιωματικῷ, ἀποστέλλον συγχρόνως τὴν ἀπόφασιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως ἐνεργήσῃ τὰ περαιτέρω· (ἀναγινώσκει τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ἀρχηγείου).

§22ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Αὐτὰ συνέβησαν πρὸ τῆς διαλύσεως.

§23ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκόμη τὸ χειρότερον, διότι ἀποδεικνύεται, ὅτι λίαν ἐνωρὶς καὶ ἀπὸ πολλοῦ χρόνου κακὰ ἐμελέτησαν κατὰ τῆς ἐλευθερίας τῶν ἐκλογῶν ἐν Λαρίσσῃ, καὶ ἐγκαίρως παρεσκευάζοντο, ὅπως ἐκβιάσωσι τὴν συνείδησιν τῶν ἐκλογέων. Τί φρονεῖτε δὲ ὅτι ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης ἐνήργησεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν; οὐδὲν, ἀπολύτως οὐδέν· ἀπεναντίας, ἐπὶ μὲν τῆς ἀποφάσεως τοῦ Ἀρχηγείου ἀναγινώσκομεν τὴν ἀπελπιστικὴν λέξιν «Ἀρχεῖον». Ἀντὶ δὲ νὰ ἐπαυξήσῃ τὴν τιμωρίαν τοῦ παρανομήσαντος λοχαγοῦ καὶ τοποθετήσῃ αὐτὸν ἀλλαχοῦ, μετ’ ὀλίγον προάγει αὐτὸν ἠθικῶς διὰ τῆς τοποθετήσεώς του ὡς ὑπασπιστοῦ τοῦ Ἀρχηγείου, ὡς ἐκ τούτου δὲ θὰ λάβωμεν τὴν εὐχαρίστησιν νὰ τὸν ἴδωμεν κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς ἐν Λαρίσσῃ μετὰ τοῦ Νομάρχου ἐφίππους περιπολοῦντας πρὸς τήρησιν βεβαίως τῆς τάξεως καὶ τῆς ἐλευθερίας τῆς ἐκλογῆς (γέλως). Βεβαίως, κύριοι, δὲν εἶναι οὗτος ὁ τρόπος ὁ κατάλληλος πρὸς μόρφωσιν τοῦ στρατοῦ καὶ πρὸς περιστολὴν τῶν παρεκβάσεών του. Ὁ λοχαγὸς Μικρόπουλος μοῦ ὑπενθυμίζει τὸν ἀνθυπολοχαγὸν Γρυπάρην, ἐν σχέσει μὲ τὸν ὁποῖον ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὸ τηλεγράφημα. «Λάρισα, 31 Μαρτίου Σύνταξιν Νέας Ἐφημερίδος, Πρωΐας, Καιρῶν καὶ Συνδέσμου. Ἀνθυπολοχαγὸς Γρυπάρης μετ’ ἀποσπάσματος εὐζώνων περιφέρεται Δήμους Ἐπαρχίας μας πιέζων καὶ ἀπειλῶν φίλους μας ὑπὲρ ὑποψηφίων Κυβερνήσεως. Χθὲς ἐν χωρίῳ Χατζιλὰρ, τελουμένης πανηγύρεως, συνέλαβεν ἄνευ λόγου τὸν μόνον κλητῆρα Δημάρχου Κρανῶνος, ἐπιτηροῦντα τάξιν καὶ ἀφήρεσε στέμμα καὶ ξίφος αὐτοῦ πρὸς ἐκφόβισιν πλήθους, ζητωκραυγάζοντος ὑπὲρ κλητῆρος. Κυβερνητικοὶ ὑποψήφιοι μεταβαίνοντες χωρία πρὸς ψηφοθηρίαν, συνοδεύονται βῆμα πρὸς βῆμα ὑπὸ ἐφίππων χωροφυλάκων, ἀπειλούντων φίλους μας. Νομάρχης παρανόμως διώρισεν Ἐφορευτικὰς Ἐπιτροπὰς, ἀποκλείσας πάντα φίλον μας ἐξ αὐτῶν. Ὑψώσατε φωνὴν ὑπὲρ καταπατουμένων Νόμων καὶ ἐλευθερίας λαοῦ. Ὑποψήφιοι Ἀντιπολιτευόμενοι Α. Ἀστεριάδης, Τζαπαλίδης, Φίλιος, Οἰκονόμου.» Συνεπείᾳ τοῦ τηλεγραφήματος τούτου διετάχθη ἡ ἀνάκρισις, ἥτις τὸ κατ’ ἀρχὰς — καὶ τοῦτο εἶναι νόστιμον, — ἀνετέθη εἰς τὸν λοχαγὸν Μικρόπουλον, ἀλλ’ ἧς κατόπιν ἐπελήφθη ὁ ἀντιμοίραρχος Ζωγράφος, ὅστις καὶ ὑπέβαλεν ἔκθεσιν τοῦ ἐξαγομένου τῶν ἀνακρίσεών του. Ἐκ τῆς ἐκθέσεως ταύτης δὲν βεβαιοῦνται μὲν ὁλοσχερῶς τὰ παράπονα τῶν ἀναφερομένων, ἀλλ’ ἰδοὺ τί λέγει ὁ κ. Ζωγράφος περὶ τοῦ ἀφοπλισμοῦ τοῦ Ἀστυνομικοῦ κλητῆρος, ὅπερ καὶ ὁ Γρυπάρης δὲν ἠρνήθη, ἰσχυρισθεὶς μόνον ὅτι εἰς τοῦτο προέβη συνεπείᾳ ἀνωτέρας διαταγῆς. Ἀκούσατε: «Ὅ,τι ὅμως κυρίως ἐπιβαρύνει τὸν μηνυόμενον εἶναι ἡ ἐπίδειξις, ἣν μετῆλθε δημοσίᾳ, ἀφοπλίσας τὸν Ἀστυνομικὸν κλητῆρα ἐν χρόνῳ καὶ τόπῳ ὅλως ἀκαταλλήλῳ, οἷος ἦτον ὁ τῆς πανηγύρεως· ἄλλως τε ὤφειλε, καθ’ ἡμᾶς, νὰ μετέλθῃ τὰ ὑπηρεσιακὰ μέτρα, καλῶν τὸν Δήμαρχον νὰ διατάξῃ τὸν ἀφοπλισμὸν τοῦ κλητῆρος, τοῦθ’ ὅπερ δὲν ἦτο δυνατὸν ν’ ἀρνηθῇ ὁ Δήμαρχος, εἰ καὶ τὸ μέτρον τοῦ ἀφοπλισμοῦ ἐκ μονομερείας εἰς τοῦτον καὶ μόνον τὸν Δῆμον ἐφηρμόσθη. «Ὀκτὼ ἡμέρας πρὸ τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν ἔλαβον χώραν τ’ ἀνωτέρω περιστατικά, τὰ ὁποῖα ἐὰν ἐξήσκησαν ἐπιῤῥοὴν καὶ κατὰ πόσον ἐπὶ τοῦ πνεύματος τῶν ἐκλογέων, ἀποβαίνει δύσκολον νὰ ἐξακριβωθῇ.» Ἀλλ’ ἐὰν ὁ κ. Ζωγράφος ἐξ ἐπιεικείας, ἀπὸ πνεῦμα ὑπερασπίσεως τοῦ Στρατιωτικοῦ Σώματος ἢ ἀπὸ ἄλλον λόγον δὲν ἠδυνήθη νὰ ἐξακριβώσῃ ἂν τὸ γεγονὸς τοῦτο ἐξήσκησεν ἐπιῤῥοήν, ὑμεῖς ὅμως, κύριοι βουλευταὶ εἶσθε εἰς θέσιν νὰ κρίνητε ἂν τοιαύτη πρᾶξις, οὕτω θορυβωδῶς ἐνεργηθεῖσα ἐκ μονομερείας μάλιστα, ἔσχεν ἐπίδρασιν, ἀφοῦ ἔλαβε χώραν ἐν μέσῳ πανηγύρεως, ἔνθα παρίσταντο ἅπαντες οἱ δημόται τοῦ Δήμου Κρανῶνος, οἵτινες εἰσέτι δὲν ἀπέβαλον τὴν δειλίαν, ἣν εἰς τὰς καρδίας των ἐνεστάλαξε πολυχρόνιος καὶ βάρβαρος ζυγός.

§24ΙΣΧΟΜΑΧΟΣ. Ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης ἐνηργήθησαν ἀνακρίσεις καὶ ἐξητάσθησαν οἱ παραπονούμενοι. Δὲν ἀναγινώσκετε παρακαλῶ τὴν κατάθεσιν τοῦ κ. Φίλιου;

§25ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐχαρίστως, ἀλλὰ σᾶς δηλῶ ὅτι δὲν θὰ ἀπαντήσω εἰς ἄλλην διακοπήν σας, διότι ἄλλως δὲν θὰ τελειώσωμεν ποτέ. Ἀκούσατε λοιπὸν τὴν κατάθεσιν τοῦ κ. Φίλιου.» «Ἐρ. Πῶς ὀνομάζεσθε; Ἀπ. Ἰωάννης Φίλιος κτλ. Ἐρ. Βεβαιοῦτε τὸ περιεχόμενον τοῦ τηλεγραφήματος; Ἀπ. Ὅτε ἀπεστάλη τὸ ἐν λόγῳ τηλεγράφημα, περιώδευον τὴν Ἐπαρχίαν πρὸς ἐπίσκεψιν τῶν φίλων μας. Τὸ περιχόμενον ὅμως τοῦ τηλεγραφήματος βεβαιῶ ὁλόκληρον, πλὴν τοῦ μέρους τοῦ μνημονεύοντος, ὅτι οἱ Κυβερνητικοὶ ὑποψήφιοι εἰς τὰς περιοδίας των συνωδεύοντο ὑπὸ ἐφίππων χωροφυλάκων. Ἐν γένει δὲ γνωρίζω ὅτι μόνον κατὰ τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ Γρυπάρη, περιφερομένου εἰς τὰ χωρία τῶν Δήμων Φωκίων καὶ Κρανῶνος, ἠγέρθησαν παράπονα, καθ’ ἑκάστην δὲ οἱ φίλοι μας χωρικοὶ τῶν εἰρημένων Δήμων μᾶς ἀνέφερον σκανδαλώδεις ἐνεργείας τοῦ εἰρημένου ἀξιωματικοῦ ὑπὲρ τῶν ὑποψηφίων τῆς Συμπολιτεύσεως, οἷον ὅτι παρελάμβανε τοὺς φίλους μας ἰδιαιτέρως καὶ τοῖς ὡμίλει περὶ πιέσεων, ἃς θὰ ὑφίσταντο, ἂν ἐψήφιζον ὑπὲρ ἡμῶν, προσθέτων ὅτι οἱ ὑποψήφιοι τῆς Συμπολιτεύσεως εἶναι οἱ μόνοι ἱκανοὶ πρὸς ἀντιπροσωπείαν τῆς Ἐπαρχίας μας. Πείθομαι δὲ ὅτι ταῦτα εἰσὶν ἀληθῆ· πρῶτον, διότι ὁ Γρυπάρης τυγχάνει στενὸς συγγενὴς τοῦ ὑπουργικοῦ ὑποψηφίου Γαλάτη, καὶ ἐνδιεφέρετο τὰ μάλιστα ὑπὲρ τῆς ἐπιτυχίας του, ἀφοῦ μάλιστα ὁ ἀδελφὸς τοῦ κ. Γρυπάρη, οὗ τινος ἡ οἰκογένεια εἶναι ἐγκατεστημένη ἐν Λαρίσῃ, ἐτύγχανεν ἀντιπρόσωπος τῆς κάλπης τοῦ κ. Γαλάτη ἐν τῷ Δήμῳ Συκουρίου· δεύτερον δὲ διότι, ἐνῷ ἔχομεν ὀκτὼ Δήμους ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ μας, μόνον εἰς αὐτοὺς τοὺς δύω Δήμους ἠκούσθησαν παράπονα. Ἐρ. Ἔχεις ἄλλο τι νὰ προσθέσῃς; Ἀπ. Ὄχι.»

§26ΙΣΧΟΜΑΧΟΣ. Ἀναγνώσατε, παρακαλῶ καὶ τὴν κατάθεσιν τοῦ κ. Ἀστεριάδου.

§27ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς ὑπεσχέθην νὰ μὴ ἐπιτρέψω ἄλλην διακοπὴν καὶ θὰ τηρήσω τὸν λόγον μου.

§28ΑΘ. Γ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Γεροκωστόπουλε, μὴ δίδετε ἀκρόασιν εἰς τὰς διακοπὰς, ἀλλὰ νὰ ἀναγινώσκετε, παρακαλῶ, ὅ,τι ὑμεῖς θεωρεῖτε ἄξιον ἀναγνώσεως.

§29ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Οὕτω θὰ πράξω, διότι ἐννοῶ τὸν σκοπὸν τῶν διακοπῶν, καὶ δὲν προτίθεμαι νὰ τὸν ὑποβοηθήσω. Ἐκ περισσοῦ μόνον προσθέτω ὅτι ἡ κατάθεσις τοῦ κ. Ἀστεριάδου ὡς καὶ τῶν ἄλλων ἀνακριθέντων προσώπων παριστῶσι πολὺ βαρύτερα τὰ πράγματα ὡς πρὸς τὴν ἐν τοῖς ἐκλογικοῖς ἀνάμιξιν τοῦ κ. Γρυπάρη· ἄλλως τε αἱ καταθέσεις ὑπάρχουν εἰς τὸν φάκελλον τοῦτον, καὶ οἱ ἐνδιαφερόμενοι δύνανται νὰ τὰς ἀναγνώσωσιν, ἐὰν νομίζωσιν ὅτι τοὺς ὠφελοῦσι, πολὺ δὲ ἐκ τούτου θὰ μὲ εὐχαριστήσωσι, διότι ἐγὼ δὲν ἐννοῶ νὰ σᾶς κουράσω μὲ τὴν ἀνάγνωσιν ὁλοκλήρου τῆς δικογραφίας. Ἀλλ’ ἂν τοιαύτη ὑπῆρξεν ἡ συμπεριφορὰ τῶν μνημονευθέντων ἀξιωματικῶν, φρονεῖτε, ὅτι τὰ κατώτερα στρατιωτικὰ ὄργανα ἠδύναντο νὰ τηρήσωσι διαγωγὴν νομιμωτέραν καὶ σύμφωνον πρὸς τὸ καθῆκόν των; Ἐὰν κρίνωμεν ἔκ τινος γεγονότος λαβόντος χώραν ἐν Νεγλεμπὲρ, θὰ πεισθῶμεν, ὅτι τὸ σύνθημα τῆς ὑποστηρίξεως τοῦ ὑπουργικοῦ συνδυασμοῦ εἶχε δοθῆ καὶ εἰς τὸν τελευταῖον στρατιώτην Περὶ τοῦ γεγονότος, περὶ οὗ ἐννοῶ νὰ σᾶς κάμω λόγον, δὲν ἔχω νὰ σᾶς φέρω ἄλλην ἀπόδειξιν, παρὰ μόνον τὴν ἔκθεσιν ἑνὸς πτωχοῦ ἐνωμοτάρχου, ὅστις ὑπέφερε τὰ πάνδεινα ἐξ αἰτίας μου ἐν τῷ Τμήματι, ἐνώπιον τοῦ ὁποίου ἀνέγνωσα τὴν ἔκθεσίν του· διότι τινὰ τῶν μελῶν ἐθεώρησαν ἀναξιόπιστον τὴν μαρτυρίαν ἑνὸς ἐνωμοτάρχου.

§30ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Μᾶς τὸν παραστήσατε ἐν τῷ Τμήματι ὅτι εἶναι ἄμεμπτος καὶ ὅτι δὲν ἔχει τιμωρηθῆ.

§31ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ σᾶς παραστήσω ὅτι δὲν ἔχει τιμωρηθῆ, ἀφοῦ ἐγὼ αὐτὸς σᾶς προσήγαγον τὸ φύλλον τοῦ μητρώου του, ἐν τῷ ὁποίῳ ἀναγράφονται τιμωρίαι τινὲς δι’ ἐλαφρὰ παραπτώματα, ἀλλὰ συγχρόνως καὶ πολλαὶ εὐαρέσκειαι καὶ ἔπαινοι· ὥστε ἡ ἀξιοπιστία του οὐδόλως σαλεύεται, ἐφ’ ὅσον δὲν προσαχθῶσιν ἀποδείξεις, καταδεικνύουσαι τὸ ἀναληθὲς τῶν ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ ἀναφερομένου. Ἀκούσατε, παρακαλῶ, τί λέγει ἐν τῇ ἐκθέσει του (ἀναγινώσκει). Ὡς ἠκούσατε, οἱ φίλοι τῶν ἀντιπολιτευομένων ὑποψηφίων ἡσύχως διεδήλουν τὸ φρόνημά των, ὅτε αἴφνης ἄνθρωποι τῆς μερίδος τοῦ κ. Ἰσχομάχου ὧν ἐπὶ κεφαλῆς ἦτον ὁ Σωτήριος Σακελλαρόπουλος, ὡπλισμένοι μὲ ἐγχειρίδια, ῥόπαλα καὶ ξίφη ἐπετέθησαν κατὰ τῶν διαδηλούντων, καὶ ὅτι τὸ ἀπόσπασμα τῶν ἱππέων, ἀγνοῶ πῶς εὑρεθὲν ἐκεῖ, ἀντὶ νὰ παρεμβῇ καὶ διαλύσῃ τὴν ῥῆξιν, μεροληπτικῶς ἀνεμίχθη καὶ ἐτραυμάτισε μάλιστα τινὰς τῶν διαδηλούντων, οἵτινες ἦσαν θῦμα ἐπιθέσεως καὶ τοὺς ὁποίους ὤφειλεν ἡ στρατιωτικὴ δύναμις νὰ προστατεύσῃ. Πῶς ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ προσηνέχθη ἡ ἐπιληφθεῖσα τῆς ἀνακρίσεως Εἰσαγγελικὴ Ἀρχὴ, θὰ σᾶς εἴπω ἀμέσως κατόπιν, διὰ νὰ πεισθῆτε περὶ τοῦ βασίμου τῶν παραπόνων τῶν ἐνισταμένων, ὅτι ἅπασαι αἱ Ἀρχαὶ ἐν ἀξιοθρηνήτῳ συναυλίᾳ ἀπροκαλύπτως ἐνήργουν ὑπὲρ τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων. Ἀλλὰ πρὶν τούτου, ἐπιτρέψατέ μοι, κύριοι, νὰ μὴ παρέλθῃ ἐν σιγῇ γεγονός τι, ὅπερ ἀποδεικνύει, ὅτι ἐν Λαρίσσῃ τὰ πάντα εἶχον ὀργανωθῆ ὡς νὰ ἐπρόκειτο περὶ ἐκστρατείας, εἰς τοῦτο δέ μοι δίδει ἀφορμὴν τὸ ἑξῆς τηλεγράφημα, ὅπερ ἀπαντῶ ἐν τῷ φακέλλῳ τῆς ἐκλογῆς Λαρίσσης. Ἀκούσατε, παρακαλῶ, νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὸ τηλεγράφημα: «Λάρισσα, 10 Μαρτίου 1885 Σύνταξιν Ν. Ἐφημερίδος, Πρωΐας καὶ Συνδέσμου. Δημοσιεύσατε κατωτέρω τηλεγράφημα ἀποσταλὲν τῇ Α. Μ. τῷ Βασιλεῖ: «Μισθωτοὶ ὑποψηφίων Κυβερνήσεως, στρατολογηθέντες ἐκ Λιδωρικίου καὶ Βουλγαρίας, περιφέρονται ἔνοπλοι ὑπὸ Ἀρχῶν ἀνενόχλητοι, ἐπιτιθέμενοι κατὰ φίλων ἡμῶν. Ἐν μέσῃ ἀγορᾷ ἐπετέθησαν κατὰ Δημάρχου Κρανῶνος, φίλου ἡμῶν, δείραντες αὐτόν. Προσέτι ἐν ἕδρᾳ τοῦ αὐτοῦ δήμου καὶ ἐντὸς δημαρχικοῦ καταστήματος φίλοι τῶν αὐτῶν ὑποψηφίων Κυβερνήσεως πλέον τῶν εἴκοσι καὶ πέντε εἰσήλασαν βίᾳ εἰς Δημαρχικὸν κατάστημα ὑπὸ τὸ πρόσχημα, ὅτι θὰ δηλώσωσι ζῷά των καὶ ἐπετέθησαν κατὰ γραμματέως καὶ Δημάρχου ἐκπληρούντων καθήκοντά των· γραμματέα μὲν ἐτραυμάτισαν ἐπικινδύνως, Δήμαρχον δὲ ᾔκισαν. Ταῦτα πάντα ἀνηγγέλθησαν εἰς Εἰσαγγελέα, οὐδὲν ἐνεργήσαντα. Ἂν Κυβέρνησις ἐννοῇ δι’ ἐπεμβάσεων ἀναδεῖξαι βουλευτὰς φίλους της, μεριμνήσατε πρὸς ἀποφυγὴν αἱματοχυσίας, διότι θὰ ἀποκρούσωμεν πᾶσαν ἐπίθεσιν διὰ τῶν ὅπλων. Ἀστεριάδης, Τσαπαλίδης, Φίλιος, Οἰκονόμου.» Φαίνεται λοιπὸν ὅτι συστηματικὴ ἐργασία ἐγένετο πρὸς παρασκευὴν καὶ σύνταξιν ἀτάκτων καὶ τακτικῶν στρατιωτικῶν δυνάμεων πρὸς ἐκπόρθησιν τῆς συνειδήσεως τῶν ἐκλογέων, καὶ ὅτι αἱ ὠμότητες, αἱ διαπραχθεῖσαι ἄλλοτε ἐν Βουλγαρίᾳ, ἐδίδαξαν τοὺς κατοίκους ταύτης νὰ ἐφαρμόσωσιν τὸ σύστημα τοῦτο ἐπιτυχῶς ἐν Λαρίσσῃ, ἔνθα μετεκλήθησαν πρὸς ἐνίσχυσιν τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ ἐν τῇ ἐνδόξῳ ταύτῃ ἐκστρατείᾳ. Οἱ τηλεγραφοῦντες παραπονοῦνται ὅτι ἡ Εἰσαγγελία, εἰς ἣν ταῦτα κατηγγέλθησαν, οὐδὲν ἐνήργει, διότι, φαίνεται, ὅτι ἦτον ἀπησχολημένη εἰς σπουδαιότερα καθήκοντα, καὶ τῳόντι, ὡς βλέπομεν ἐκ τῆς ἐπισήμου ἀλληλογραφίας, ὁ εἰσαγγελεὺς τῶν Πρωτοδικῶν εἶχε μεταβῆ τὰς ἡμέρας ταύτας εἰς Νεγλεμπὲρ διὰ νὰ ἐνεργήσῃ ἀνακρίσεις ἐπὶ τῆς συμπλοκῆς, ἣν μᾶς περιέγραψεν ἀνωτέρω ὁ ἐνωμοτάρχης. Δὲν ἐλησμονήσατε βεβαίως, ὅτι καὶ ἐκεῖ οἱ ὑπουργικοὶ ὡπλισμένοι, ἐπίκουρον ἔχοντες καὶ τὸ ἀπόσπασμα τῶν ἱππέων, ἐπετέθησαν καὶ ἐτραυμάτισαν φίλους τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Ἐν τούτοις ὁ εἰσαγγελεὺς μεταβαίνων εἰς τὸ χωρίον ἐκεῖνο καταλύει εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ κομματάρχου Γιαννούλα, φίλου τῶν ὑπουργικῶν, ἐνεργεῖ ἀνακρίσεις, μεθ’ ἃς ἐκδίδει ἑπτὰ ἐντάλματα συλλήψεως κατὰ φίλων τῶν ἀντιπολιτευομένων ὑποψηφίων. Ὁ φόβος, ὅστις εἶχε καταλάβει τοὺς κατοίκους τοῦ μέρους ἐκείνου ἐκ τῆς συμπεριφορᾶς τοῦ ἀποσπάσματος, μετεβλήθη εἰς τρόμον εὐθὺς ὡς ἐγνώσθη τὸ συμπέρασμα τῆς ἐνεργείας τοῦ Εἰσαγγελέως. Οἱ δυστυχεῖς ἐνταλματίαι φυγοδικοῦν, εἷς δὲ τούτων συλλαμβάνεται ἢ προσέρχεται αὐθορμήτως. Ὁ ἀνακριτὴς γνωμοδοτεῖ ὑπὲρ τῆς ἀπολύσεώς του, μὴ εὑρίσκων λόγους νὰ τὸν προφυλακίσῃ· ὁ ἄκαμπτος Εἰσαγγελεὺς ἐπιμένει, σχηματίζεται διαφωνία, μεθ’ ἣν τὸ Δικαστικὸν Συμβούλιον διὰ προβουλεύματός του ἀποφαίνεται ὑπὲρ τῆς προφυλακίσεως. Σημειωτέον ὅμως, ὅτι ἐν τῷ Συμβουλίῳ ἔλαβε μέρος ὁ δικηγόρος Χαράλαμπος Λογιωτάτου πρῶτος ἐξάδελφος τοῦ ὑπουργικοῦ ὑποψηφίου Μαρκίδου, θεωρηθεὶς αὐτὸς ὡς κατάλληλος ἐν μέσῳ τοσούτων ἄλλων δικηγόρων καὶ παρέδρων τοῦ Πρωτοδικείου Λαρίσσης νὰ βοηθήσῃ τὴν δικαιοσύνην ἐν παραμοναῖς ἐκλογῶν, ἐν αἷς διηγωνίζετο ὁ πρῶτος ἐξάδελφός του. Διὰ νὰ λάβητε δὲ μίαν ἰδέαν, κύριοι βουλευταί, ἂν ἦτο δεδικαιολογημένη ἐκ τῶν πραγμάτων ἡ ἔκδοσις τοσούτων ἐνταλμάτων, σᾶς πληροφορῶ ὅτι τὸ ἐσχάτως ἐκδοθὲν ὑπ’ ἀριθμὸν 84 βούλευμα τῶν ἐν Λαρίσσῃ Πλημμελειοδικῶν παρέπεμψέ τινας τῶν καταμηνυθέντων ἐπὶ ἁπλῇ ἐξυβρίσει. Δὲν εἶνε δὲ μόνον αὕτη ἡ αἰτίασις, ἥτις μᾶς ὑπεβλήθη παρὰ τῶν ἐνισταμένων ἐναντίον τοῦ Εἰσαγγελέως. Τὴν 28 Φεβρουαρίου εἰσάγει ἀπ’ εὐθείας εἰς τὸ ἀκροατήριον τῶν ἐν Λαρίσσῃ Πρωτοδικῶν, τὸν Δήμαρχον Συκουρίων, φίλον τῶν ἀντιπολιτευομένων ἐπὶ παραβάσει τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Ἐπιθυμεῖτε νὰ μάθητε εἰς τί συνίστατο ἡ παράβασις αὕτη; εἰς τὸ ὅτι ὁ Δήμαρχος οὗτος ἐβράδυνε κατὰ μίαν ἡμέραν (ἀλλὰ καὶ τοῦτο εἶνε ψευδὲς) νὰ διαβιβάσῃ τὰ πρὸς ἀναθεώρησιν τοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου ἀπαιτούμενα ἔγγραφα εἰς τὸν Εἰρηνοδίκην. Ἀληθὴς τῷ ὄντι παρῳδία τῆς δικαιοσύνης ἐν Λαρίσσῃ, ἔνθα οὐ μόνον παρεβιάσθη ὁ ἐκλογικὸς νόμος ὑπὸ τοιαύτην μικρολόγον ἔποψιν, ἀλλ’ ὁλόκληρος ἐποδοπατήθη καὶ εἰς ῥάκος μετεβλήθη ὑφ’ ὅλων τῶν ἁρμοδίων Ἀρχῶν τὸ δικαστήριον ἐκήρυξε τὸν κατηγορηθέντα Δήμαρχον ἐρήμην ἀθῷον, καὶ ἰδοὺ τὸ σκεπτικὸν τῆς ἀποφάσεως ταύτης. «Τὸ δικαστήριον, λαμβάνον ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀπὸ 31 Δεκεμβρίου π. ἔτους αἴτησιν τοῦ κατηγορουμένου δημάρχου, δι’ ἧς ὑπεβλήθη ὁ ἐκλογικὸς κατάλογος μετὰ τῶν λοιπῶν σχετικῶν πρὸς ἀναθεώρησιν ἐγγράφων εἰς τὸν Εἰρηνοδίκην, καὶ τὴν ἐπ’ αὐτῆς σημείωσιν τοῦ Εἰρηνοδίκου, ἐξ ἧς ἐμφαίνεται ὅτι αὕτη περιῆλθεν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τὴν δευτέραν Ἰανουαρίου ἐ. ἔ. δὲν δύναται νὰ σχηματίσῃ πεποίθησιν, ὅτι ἐκ προθέσεως ἢ ἐξ ἀμελείας δὲν ὑπέβαλε τὰ ἔγγραφα ταῦτα, ὡς ὁ Εἰσαγγελεὺς ἰσχυρίζεται, καθόσον τὸ μεσολαβῆσαν τοῦτο χρονικὸν διάστημα τῆς μιᾶς ἡμέρας ἐχρησίμευσε διὰ τὴν μεταφορὰν τῶν ἐγγράφων τούτων ἀπὸ τῆς ἕδρας τοῦ δήμου μέχρις ἐνταῦθα. Διὰ ταῦτα δικάζον ἐρήμην, κηρύσσει αὐτὸν ἀθῷον». Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ἡ κατηγορία ἦτο ψευδεστάτη καὶ ἀνυπόστατος, καὶ ἀληθὴς δὲ ἐὰν ἦτο, μικρολόγος καὶ γελοία. Τὴν 4 Μαρτίου ἐ. ἔ. ἕτερος δήμαρχος, ἐννοεῖται φίλος τῶν ἀντιπολιτευομένων, ὁ δήμαρχος Κρανῶνος, εἰσάγεται καὶ οὗτος ἀπ’ εὐθείας εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον ἐπὶ παραβάσει τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ὅτι τουτέστι 16 πρόσωπα, ἐγκατασταθέντα ἐν τῷ δήμῳ του, δὲν ἠθέλησε νὰ ἐγγράψῃ ἐν τῷ μητρῴῳ τῶν ἀῤῥένων καὶ τῷ δημοτολογίῳ. Καὶ ἡ κατηγορία αὕτη ὡς καὶ ἡ προηγουμένη ἀπεδείχθη ἐντελῶς ψευδεστάτη καὶ ἀνυπόστατος, καὶ δι’ αὐτὸ τὸ δικαστήριον ἐκήρυξε καὶ τοῦτον τὸν κατηγορούμενον ἐρήμην ἀθῷον διὰ τῆς ἑξῆς σκέψεώς του: «Ἐπειδὴ ἐκ τῶν καταθέσεων τῶν ἐξετασθέντων μαρτύρων δὲν προκύπτει ἂν τὰ πρόσωπα, ἅτινα μνημονεύει ὁ Εἰσαγγελεὺς εἰς τὸ κατηγορητήριόν του, μετέβησαν πράγματι εἰς τὸν κατηγορούμενον δήμαρχον καὶ ἐζήτησαν πιστοποιητικά, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐκ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 75 ἐ. ἔ. ἀποφάσεως τοῦ δικαστηρίου τῶν ἐνταῦθα Πρωτοδικῶν, τῆς ἐκδοθείσης κατὰ τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ δήμου Κρανῶνος, ἐξάγεται ὅτι τὰ πρόσωπα ταῦτα ὑπέβαλον εἰς τὸν Εἰρηνοδίκην αἰτήσεις περὶ ἐγγραφῆς των εἰς τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον, αἵτινες ἐγένοντο δεκταί.»

§32ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Πότε εἰσήγαγεν αὐτὰς τὰς κατηγορίας;

§33ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν μὲν τὴν 28 Φεβρουαρίου, τὴν δὲ τὴν 4 Μαρτίου ε. ε.

§34ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Πρὸ τῆς διαλύσεως.

§35ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε’ ἀμφότεραι εἰσήχθησαν καὶ ἐξεδικάσθησαν μετὰ τὴν διάλυσιν, διότι τὸ Διάταγμα τῆς διαλύσεως ἐκοινοποιήθη τὴν 11 Φεβρουαρίου, καλὸν δὲ εἶναι νὰ λέγωμεν ἀκριβῆ πράγματα. Τὰ κλητήρια ἐκοινοποιήθησαν τὸ μὲν τὴν 15 Ἰανουαρίου (ὅπερ εἶναι τοῦ Ἀντεισαγγελέως), τὸ δὲ τὴν 21 Φεβρουαρίου (τοῦ Εἰσαγγελέως). Παρατηρεῖτε λοιπόν, κύριοι, ὅτι ἀμφότεραι αἱ κατηγορίαι, αἱ εἰσαχθεῖσαι ἀπ’ εὐθείας τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν κατὰ πολιτευομένων προσώπων, ἦσαν ἀνυπόστατοι καὶ ἐντελῶς ψευδεῖς. Θλιβερὸν σύμπτωμα διὰ τὴν δικαιοσύνην, ὅταν βλέπωμεν Εἰσαγγελεῖς εἰσάγοντας ἐν γνώσει ἀνυποστάτους κατηγορίας πρὸς ἐξυπηρέτησιν ἐκλογικῶν συμφερόντων. Τὴν τοιαύτην συμπεριφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως ἀπεδοκίμασε καὶ ὁ παρ’ Ἐφέταις Εἰσαγγελεὺς Λαρίσσης δι’ ἐγγράφου του πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, ὅπερ ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου, ἐν ᾧ σὺν τοῖς ἄλλοις ἀπαντῶμεν καὶ τὰ ἑξῆς· «Δὲν ἐδίστασα ποσῶς νὰ κάμω πικρὰς παρατηρήσεις εἰς τὸν Εἰσαγγελέα διὰ τὴν ἀπ’ εὐθείας εἰσαγωγὴν τῶν Δημάρχων. Ἂν πλάγιος σκοπὸς παρεκίνησε τὸν Εἰσαγγελέα πρὸς τὴν τοιαύτην εἰσαγωγήν, δὲν δύναμαι μετὰ πεποιθήσεως νὰ βεβαιώσω ἢ ν’ ἀποκρούσω. Περιορίζομαι μόνον νὰ εἴπω, ὅτι τοιαύτην εἰσαγωγὴν πολιτευομένων προσώπων ἀποδοκιμάζω ἐν γένει, πολλῷ πλειότερον τὴν ἐν λόγῳ, τὴν ὁποίαν ὤφειλε νὰ μὴ κάμῃ, διότι εὐκόλως ἠδύνατο νὰ παρεξηγηθῇ καὶ ὡς ἐκ τῶν σχέσεων τοῦ Εἰσαγγελέως πρὸς τὴν μερίδα τοῦ Ἰσχομάχου, ὅστις ἐγένετο ἐσχάτως καὶ παράνυμφος τῆς θυγατρός του». Ὡς νὰ μὴ ἤρκουν δὲ ὅσα ἐν τῷ γραφείῳ τῆς Εἰσαγγελίας ἐτελοῦντο, ἐχρειάσθη καὶ τὸ γραφεῖον αὐτὸ ἐν τῷ προσώπῳ τοῦ γραμματέως νὰ μεταβῇ αὐτοπροσώπως καὶ παραστῇ ἐν τῇ ἐκλογῇ τοῦ Δήμου Κρανῶνος. Ὅτι ὁ γραμματεὺς τῆς Εἰσαγγελίας ταύτης Φιφῆς παρέστη ἐν τῷ Δήμῳ Κρανῶνος, τοῦτο εἶναι ἀναμφισβήτητον, ἀφοῦ τὸν βλέπομεν ἐγγεγραμμένον ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ τῆς ψηφοφορίας τοῦ Δήμου τούτου, ἐνῷ τυγχάνει δημότης Λαρίσσης. Ἐν τῇ προκληθείσῃ παρ’ ἐμοῦ ἐπισήμῳ ἀλληλογραφίᾳ περὶ τῆς παραιτήσεως τοῦ εἰρημένου ὑπογραμματέως, ὁ μὲν γραμματεὺς τῶν Πρωτοδικῶν μᾶς πληροφορεῖ, ὅτι ὁ Φιφῆς οὗτος δὲν παρῃτήθη· καὶ ἰδοὺ τὸ πιστοποιητικόν. «Ἀριθμ. 265. Ὁ Γραμματεὺς τῶν ἐν Λαρίσσῃ πρωτοδικῶν πιστοποιεῖ, ὅτι ὁ ὑπογραμματεὺς Γεώργιος Φιφῆς, ἐργαζόμενος παρὰ τῇ Εἰσαγγελίᾳ τῶν ἐνταῦθα Πρωτοδικῶν, διατελεῖ ὡς τοιοῦτος ἄχρι τοῦδε. Λάρισσα, 22 Ἀπριλίου 1885. Ὁ Γραμματεὺς Ι. Σακκελαρίου.» Ὁ δὲ Εἰσαγγελεὺς τῶν Πρωτοδικῶν δι’ ἐγγράφου του μᾶς πληροφορεῖ, ὅτι ὁ Φιφῆς παρῃτήθη τὴν παραμονὴν τῆς ἐκλογῆς.

§36ΛΕΒΙΔΗΣ. Αὗται αἱ παραιτήσεις εἶναι εἰκονικαί.

§37ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδεμία ἀμφιβολία· δὲν θέλω νὰ προσβάλω οὐδ’ ἐπ’ ἐλάχιστον τὴν ἀλήθειαν τῶν σχετικῶν ἐγγράφων, ἀλλὰ καὶ ἐκ τούτων καταφαίνεται ὁ ἔκτακτος ζῆλος καὶ ἡ πυρετώδης δραστηριότης τοῦ Εἰσαγγελέως, ὅπως διευκολύνῃ τὴν μετάβασιν τοῦ Φιφῆ εἰς τὸν Δῆμον Κρανῶνος. Ἀκούσατε: «Αἴτησις Γ. Φιφῆ, Λάρισα, 6 Ἀπριλίου 1885. Πρὸς τὸν κ. Εἰσαγγελέα Ἕνεκεν οἰκιακῶν μου ἀναγκῶν παραιτοῦμαι τῆς θέσεώς μου κτλ. Εὐπειθέστατος (Τ. Σ.) Γ. Φιφῆς. Ἀριθμ. 2272 Πρὸς τὸν Ὑπογραμματέα Γ. Φιφὴν Λαβόντες ὑπ’ ὄψει τὴν σημερινὴν αἴτησίν σας περὶ παραιτήσεως, ἀποδεχόμενοι αὐτὴν διὰ τοὺς ἐν αὐτῇ ἐκτεθειμένους λόγους, ἀπαλλάσσομεν ὑμᾶς τῶν καθηκόντων, ἅπερ ἄχρι τοῦδε ἐξετελεῖτε: Λάρισσα, 6 Ἀπριλίου 1885. (Τ. Σ.) Ὁ Εἰσαγγελεὺς Ἀριθμ. 2273 Πρὸς τὸν δικαστικὸν κλητῆρα Π. Ἀναγνωστόπουλον. Ἐγκλείοντες ὧδε τὸ ὑπ’ ἀριθμ. 2272 ἔγγραφον ὑμῶν πρὸς τὸν Ὑπογραμματέα Γ. Φιφὴν, σᾶς παραγγέλλομεν, ἵνα παραχρῆμα κοινοποιήσητε τοῦτο καὶ μᾶς ἐγχειρίσητε τὸ ἐπιδοτήριον. Λάρισσα, 6 Ἀπριλίου 1885. Ὁ Εἰσαγγελεὺς Ἐπιδοτήριον Ἐν Λαρίσῃ, σήμερον τὴν 6 Ἀπριλίου 1885, ἡμέραν Σάββατον, καὶ ὥραν 9 π. μ. ὁ ὑποφαινόμενος κλητὴρ ἐπέδωσα κτλ. Βλέπετε λοιπὸν μεθ’ ὁποίας ἠλεκτρικῆς ταχύτητος ἐνηργήθησαν ταῦτα πάντα. Παραίτησις, ἀποδοχὴ ταύτης, κοινοποίησις, σύνταξις ἐπιδοτηρίου, ἐγχείρησις αὐτοῦ ἐν μιᾷ ὥρᾳ ἐγένοντο, οὕτως ὥστε τὴν 9 ὥραν τὰ πάντα ἦσαν ἕτοιμα ἐν τάξει καὶ νομιμότητι καὶ ἀπήρχετο ὁ Φιφῆς ἰδιώτης πλέον εἰς τὸν Δῆμον Κρανῶνος, ἵνα βοηθήσῃ τὴν δικαιοσύνην τῶν ἐκλογῶν. Ὅλοι οἱ δυστυχεῖς τύποι ἀκαριαίως ἐξετελέσθησαν πρὸς βλάβην τῆς οὐσίας, ἣν ἐτάχθησαν νὰ ὑπηρετήσωσι καὶ τὴν ὁποίαν ἔμελλον τόσον οἰκτρῶς νὰ δολιευθῶσι. Εἶπον ὅτι οἱ τύποι διεφυλάχθησαν· ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ἀνακριβές· διότι ὁ Εἰσαγγελεύς, μὴ δικαιούμενος νὰ διορίζῃ τοὺς ὑπογραμματεῖς, δὲν δικαιοῦται ἐπίσης νὰ ἀπολύῃ αὐτοὺς ἢ ν’ ἀποδέχηται τὰς παραιτήσεις των. Κατὰ πρότασιν τοῦ Εἰσαγγελέως τοποθετοῦνται οἱ γραμματεῖς παρὰ τῇ Εἰσαγγελίᾳ, ἀλλ’ οὐδαμῶς παρ’ αὐτοῦ διορίζονται ἢ ἀπολύονται· ἑπομένως ἀναρμοδίως ἀπεδέχθη τὴν παραίτησιν τοῦ Φιφῆ ὁ Εἰσαγγελεὺς Λαρίσσης, καὶ δίκαιον ἔχει ὁ γραμματεύς, ἀφοῦ δὲν τὸν ἀπέλυσε ἢ δὲν ἀπεδέχθη τὴν παραίτησίν του, νὰ τὸν θεωρῇ εἰσέτι ὡς ὑπάλληλον, ὡς μᾶς βεβαιοῖ διὰ τοῦ πιστοποιητικοῦ, ὅπερ σᾶς ἀνέγνωσα. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τῶν τύπων, κύριοι, κατ’ οὐσίαν τὸ πρᾶγμα ἐξεταζόμενον φρονεῖτε εἶναι νόμιμον; Ὁ Νόμος, ἀπαγορεύσας εἰς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους τὴν ἀνάμιξιν ἐν τοῖς ἐκλογικοῖς, ἠθέλησε νὰ προφυλάξῃ τοὺς ἐκλογεῖς ἀπὸ τὴν ἐπίδρασιν, ἣν ἐπ’ αὐτῶν ἐκεῖνοι ἐξασκοῦσιν ὡς ἐκ τῆς ἐξουσίας, ἣν διαχειρίζονται. Ἀλλὰ ἀποφεύγομεν τὴν ἐπίδρασιν ταύτην μὲ τοιαύτας εἰκονικὰς παραιτήσεις τὴν παραμονὴν τῶν ἐκλογῶν; Ὁ Φιφῆς παρίστατο εἰς τὸ πνεῦμα τῶν ἐκλογέων Κρανῶνος ὡς γραμματεὺς τῆς Εἰσαγγελίας Λαρίσσης· διότι ἠγνόουν τὴν πρό τινων ὡρῶν παραίτησίν του, οὐδὲ ὑποθέτομεν, ὅτι ὁ Φιφῆς εἶχε τὸ αἴσθημα τῆς νομιμότητος ἐν τοσούτῳ ἀπολύτῳ βαθμῷ, ὥστε νὰ διακηρύξῃ τὸ γεγονὸς τῆς παραιτήσεώς του. Ὁποίαν δὲ ἐπίδρασιν ἐξασκοῦσιν οἱ γραμματεῖς τῶν Εἰσαγγελιῶν ἐπὶ τοῦ πνεύματος τῶν ἐκλογέων καὶ μάλιστα τῶν χωρικῶν, ὅσοι ἐξ ἡμῶν εἴμεθα δικηγόροι δυνάμεθα καλῶς νὰ γνωρίζωμεν τοῦτο. Ἡ ἠθικὴ δυστυχῶς κατάστασις τῶν χωρικῶν πληθυσμῶν διατηρεῖ αὐτοὺς ἐν συχνῇ συναφείᾳ καὶ ἀνάγκῃ μὲ τὴν Εἰσαγγελίαν. Γνωρίζω τὸν γραμματέα τῆς Εἰσαγγελίας Πατρῶν· εἶναι ὑπάλληλος νοημονέστατος καὶ εὐθύτατος· ἐν τούτοις πολὺ εὐτυχὴς θὰ ἤμην ἐὰν ἠδυνάμην διὰ τοιούτων Φιφικῶν παραιτήσεων νὰ τὸν ἔχω ἀντιπρόσωπον ἐν τῇ κάλπῃ του εἰς τμῆμα μάλιστα χωρικόν. Ἀλλ’ οὔτε ὁ ὑπάλληλος οὗτος, περὶ οὗ ὁμιλῶ, θὰ καταδέχετο νὰ καταδολιευθῇ τοσοῦτον οἰκτρῶς τὸν Νόμον, οὐδὲ Εἰσαγγελεὺς πιστεύω εὐκόλως θὰ εὑρίσκετο νὰ ὑποβοηθήσῃ τοιαύτην ἀξιοθρήνητον τοῦ Νόμου καταστρατήγησιν. Ἂς ἀφήσωμεν πλέον, κύριοι, τὸν Εἰσαγγελέα καὶ τὸν Γραμματέα του ἐφησυχάζοντας καὶ ἔχοντας ἐν τάξει τὰ ἔγγραφά των καὶ δυναμένους νὰ ἀποδείξωσι τὴν νομιμότητα τῆς ἐνεργείας των, καὶ ἂς παρακολουθήσωμεν ὀλίγον τὸν κ. Νομάρχην, τὸν ὁποῖον ἀφήκαμεν κεκμηκότα ὡς ἐκ τῆς σωρείας τῶν τηλεγραφημάτων καὶ ἀναφορῶν, ἅπερ βροχηδὸν διεβίβαζεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ὅπως παρασκευάσῃ τὰ τῆς ἐκλογῆς ἐν τάξει καὶ νομιμότητι. Εἴδομεν, ὅτι αἱ αἰτήσεις του ἀπηνῶς ἐῤῥίπτοντο εἰς τὸ Ἀρχεῖον, καὶ ὅτι ἠναγκάσθη ν’ ἀναλάβῃ τὸ βάρος αὐτὸς νὰ κανονίσῃ τὰ τῶν Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν, τῶν τόπων τῆς ψηφοφορίας καὶ τῶν τμημάτων, ἅπερ καὶ ἐκανόνισε μετ’ εὐθύτητος, ἣν ἐλάβομεν ἀφορμὴν δεόντως νὰ χαρακτηρίσωμεν. Ἀλλ’ ὁ ἀκάματος Νομάρχης, μετὰ τὴν ἐργασίαν ταύτην δὲν ἀνεπαύθη· δι’ αὐτὸ τὸν βλέπομεν ὀκτὼ ἀκριβῶς ἡμέρας πρὸ τῆς ἐκλογῆς μετὰ τοῦ γνωστοῦ ἤδη ἀνθυπολοχαγοῦ Γρυπάρη εἰς Νεγλεμπὲρ, ἕδραν τοῦ Δήμου Φακίου. Εἰς τί ἀπέβλεπεν ἡ μυστηριώδης αὕτη ἐπίσκεψις; Λαβόντες ἀφορμὴν ἐκ παραπόνων τῶν ἐνισταμένων, ἐζητήσαμεν πληροφορίας ἁρμοδίως· ἰδοὺ δὲ ποῖαι μᾶς ἐδόθησαν διὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν: «Ἀριθ. 3,905. Λάρισσα, 11 Ἰουνίου 1885. Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν. Ἀθήνας. Συνεπείᾳ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 1463 παραγγελίας σας προσκαλέσας τὸν Δήμαρχον Φακίου σήμερον ἐνώπιόν μου ἐπληροφορήθην παρ’ αὐτοῦ, ὅτι πρώην Νομάρχης, ὀκτὼ πρὸ τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν ἡμέρας, μεταβὰς μετὰ συνοδίας χωροφυλάκων εἰς Νεμπεγλὲρ πρωτεύουσαν Δήμου ἠπείλησεν αὐτὸν διὰ παρατυπίαν τινὰ τῆς τρεχούσης ὑπηρεσίας του· τῷ εἶπεν ὅτι θὰ τὸν ἔδενεν ἵνα τὸν μεταφέρῃ εἰς τὰς φυλακὰς Λαρίσσης, ἀλλ’ ἕνεκα τῶν ἐπικειμένων ἐκλογῶν ἀναβάλλει τὴν τιμωρίαν. Διέταξε τὸν ἀποσπασματάρχην ἀνθυπολοχαγὸν Γρυπάρην νὰ συλλάβῃ τὸν Γραμματοδιδάσκαλον τοῦ χωρίου, νὰ τὸν κρατήσῃ καὶ τῇ ἐπαύριον νὰ τὸν πέμψῃ εἰς Λάρισσαν συνωδευμένον, αὐτὸς δὲ μετὰ τῶν εὐζώνων στρατιωτῶν αὐτοῦ νὰ καταλάβῃ τὸ Σχολεῖον μέχρι τοῦ πέρατος τῶν ἐκλογῶν· οὐδεμίαν δὲ ἐξέλεγξιν ἐνήργησεν ὁ Νομάρχης ἐπὶ τῆς διαχειρίσεως τοῦ Δημάρχου, ἀλλὰ τὴν ἑσπέραν τῆς αὐτῆς ἡμέρας ἀνεχώρησε διὰ Λάρισσαν. Νομάρχης Λαρίσσης ΘΕΟΧΑΡΗΣ. Ἰδοὺ κύριοι, ὁ σκοπὸς καὶ ἡ ἐξήγησις τῆς ἐπισκέψεως τοῦ Νομάρχου.

§38Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐγνώριζεν ὅτι ἦσαν παραμοναὶ ἐκλογῶν· ἀφοῦ λοιπὸν εἶχε σκοπὸν νὰ μὴ ἐνεργήσῃ τι, διατί νὰ μεταβῇ;

§39Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μετέβη διὰ ν’ ἀναβάλῃ. (γέλως) Τὰ τοιαῦτα, κύριοι, δὲν χρήζουσι σχολίων· ἤθελον ἀδικήσει τὴν πεῖράν σας καὶ τὴν νοημοσύνην σας, ἐὰν ἐπέμενον πλειότερον νὰ ἐξηγήσω ὑμῖν τὸν ἀπροκάλυπτον σκοπὸν τῶν τοιούτων ἐνεργειῶν, αἵτινες ἐγένοντο πρὸς πίεσιν τῶν φίλων τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ἵνα μεταβάλωσι τὸ φρόνημά των· ἡ δὲ πίεσις αὕτη ἐντονώτερον ἐνησκήθη ἐπὶ τῶν Δημάρχων τῶν φίλων τῆς ἀντιπολιτεύσεως, διότι οἱ Δήμαρχοι θεωροῦνται ὡς αἱ ἀκροπόλεις τῶν κομμάτων, ἃς πρὸ παντὸς προσεπάθουν νὰ ἐκπορθήσωσιν, ἵνα εὐχερέστερον οὕτω γένωνται κύριοι τοῦ πεδίου. Γνωρίζομεν, ὅτι ἐξ ὀκτὼ Δήμων σύγκειται ἡ Ἐπαρχία Λαρίσσης, ἤτοι ἐκ τῶν Δήμων Λαρίσσης, Ἀμπελακίων, Νέσσωνος, Ἀρμενίου, Ὀγχήστου, Συκουρίου, Φακίων καὶ Κρανῶνος· οἱ Δήμαρχοι τῶν τριῶν τελευταίων μόνον Δήμων ἦσαν φίλοι τῶν τότε ἀντιπολιτευομένων. Δὲν ἔχει οὕτως, κύριε Φίλιε;

§40ΦΙΛΙΟΣ. Μάλιστα, ἀκριβέστατα.

§41ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ οἱ τρεῖς ὑπεβλήθησαν εἰς στενὰς πιέσεις, διότι καθὼς δὲν ἐλησμονήσατε, ὁ μὲν δήμαρχος Κρανῶνος, ἀφοῦ ἀνηλεῶς ἐδάρη ἐν μέσῃ ἀγορᾷ Λαρίσσης, χωρὶς νὰ ἐνεργηθῇ τι πρὸς τιμωρίαν τῶν κατ’ αὐτοῦ ἀδίκως ἐπιτεθέντων, μετ’ ὀλίγας ἡμέρας εἰσήχθη εἰς τὸ δικαστήριον δι’ ἐκείνην τὴν γελοίαν καὶ ἀνυπόστατον κατηγορίαν. Ὁ δήμαρχος Συκουρίου καὶ αὐτὸς ἀναιτίως εἰσάγεται εἰς τὸ δικαστήριον διὰ κατηγορίαν ἐντελῶς ἀνυπόστατον καὶ ἀνύπαρκτον, ὁ δὲ δήμαρχος Φακίου ἐδέχθη τὴν ἐπίσκεψιν τοῦ Νομάρχου, ὅστις κατεπτόησεν αὐτὸν διὰ καταιγίδος ἀπειλῶν. Τὸ εἶδος τοῦτο τῶν ἐπεμβάσεων, διὰ πιέσεων καὶ ψυχολογικῆς βίας, εἶχεν ἐνασκηθῆ συστηματικῶς, ὡς φαίνεται, καὶ εἰς εὐρείας διαστάσεις, ἐὰν κρίνωμεν καὶ ἐκ τῶν ἐν Πάτραις συμβάντων, διότι καὶ ἐκεῖ τὸ μέτρον τοῦτο εἶχε τεθῇ εἰς πλήρη ἐφαρμογήν. Ἐκτὸς τῆς πιέσεως, ἣν ἐνήργησαν ἐπὶ τοῦ δημάρχου Δύμης διὰ μυρίων ἀπειλῶν καὶ ὑποσχέσεων, ἃς μετὰ θάῤῥους ἀπέῤῥιψεν ὁ ὑπερήφανος καὶ ἔντιμος οὗτος δήμαρχος, τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν κατέφυγον εἰς τὸ μέτρον τῆς μεταθέσεως ὅλων τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τελωνοφυλάκων, οἵτινες ἐτύγχανον φίλοι μας· τὸ ἐνθυμοῦνται, πιστεύω, οἱ συνάδελφοί μου.

§42ΡΙΚΑΚΗΣ ΚΑΙ ΤΣΕΡΤΙΔΗΣ. Πολὺ καλὰ μάλιστα.

§43ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ γνωρίζετε διατί ἐνήργουν τὰς μεταθέσεις ταύτας; διὰ νὰ ἀναγκάσωσι τοὺς ὑπαλλήλους τούτους καὶ τοὺς συγγενεῖς αὐτῶν, ἵνα προσφύγωσιν εἰς τοὺς ὑπουργικοὺς ὑποψηφίους καὶ ζητήσωσι τὴν ἀνάκλησιν τῆς μεταθέσεώς των, ὅπερ καὶ ἐγένετο διὰ τοὺς πλείστους ἐξ αὐτῶν. Ἐννοεῖτε ὅτι τοιουτοτρόπως ἐξηνάγκαζον αὐτούς, τοὺς πλείστους οἰκογενειάρχας, νὰ καθίστανται προφυλακτικώτεροι εἰς τὴν ἐκδήλωσιν τοῦ φρονήματός των, ἕνεκεν τῆς ἐπικρεμαμένης ἐπὶ τῆς κεφαλῆς των ἀπειλῆς τῆς μεταθέσεως. Δὲν ἀδικῶ τοὺς οἰκογενειάρχας ἐκείνους, οἵτινες, πιεζόμενοι ὑπὸ μυρίων ἀναγκῶν, ἠναγκάσθησαν νὰ ἐπιζητήσωσι τὴν ἀνάκλησιν τῆς μεταθέσεώς των· ἀλλ’ ὅσοι μετὰ θάῤῥους ἀπέκρουσαν τοῦ νὰ προσφύγωσιν εἰς παρακλήσεις, προτιμήσαντες τὴν ἐκπάτρησίν των, οὗτοι ἐξεσφενδονίσθησαν εἰς τὰ πέρατα τῆς Ἑλλάδος, ὑποστάντες τὴν ποινὴν τῆς ἐξορίας, ἣν οἱ πλεῖστοι ἀκόμη ὑφίστανται. Εἷς ἐκ τῶν ἐξορισθέντων τούτων ἀξιωματικῶν, ὁ κ. Ἐπ. Στριφτόμπολας, κάλλιστος καὶ ὑπερήφανος φίλος μας, μὴ καταδεχθεὶς νὰ προσλιπαρήσῃ, εὑρίσκεται εἰσέτι ἐν Τυρνάβῳ. Δὲν γνωρίζω τὴν τύχην τῶν τελωνοφυλάκων· τὸ ἀληθὲς εἶναι ὅτι ἅμα τῇ εἰς Ἀθήνας ἐλεύσει μου παρέστησα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ ἐπανορθωθῇ τὸ προσγενόμενον εἰς αὐτοὺς ἀδίκημα, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ ἀπαντήσει του, ὅτι τοιαύτη ἀθρόα μετάθεσις, ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἤθελεν εἶσθαι ἀπομίμησις τοῦ παρελθόντος, δὲν ἠδύνατο νὰ γείνῃ ἄνευ βλάβης καὶ τῆς ὑπηρεσίας. Δὲν ἐπέμεινα πλέον καὶ δι’ αὐτὸ ἀγνοῶ ἂν μέχρι σήμερον ἐπηνωρθώθη ὁλοσχερῶς τὸ προσγενόμενον τοῦτο ἀδίκημα. Φρονῶ, κύριοι, ὅτι ἡ χρῆσις τοιούτων μέσων ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως πρέπει νὰ καταδικασθῇ, διότι ἐπηρεάζουσι σπουδαίως τὴν ἐκλογικὴν ἐλευθερίαν. Ἐν Πάτραις βεβαίως ἡ ἐπίδρασις τῶν μέσων τούτων εἶναι ἐλαχίστη, ὡς ἐκ τῆς ἀναπτύξεως τῶν ἐκλογέων. Ὁ φιλελεύθερος καὶ γενναιόφρων λαὸς τῶν Πατρῶν δὲν πτοεῖται ἐκ τοιούτων πιέσεων, ἃς γνωρίζει ὑπερηφάνως νὰ ποδοπατῇ, ἐκφράζων ἐλευθέρως τὴν θέλησίν του· ἀλλ’ ὑπάρχουσι μέρη, ἔνθα ἐκ τῆς στενότητος τοῦ κύκλου τῆς Ἐπαρχίας, τὰ τοιαῦτα μέσα, τὰ λεγόμενα ἠθικά, ἀλλὰ πράγματι ἄντικρυ ἀντικείμενα εἰς τὴν ἠθικὴν, ἐξασκοῦσι σπουδαίαν ἐπιῤῥοήν· εἶχε δὲ δίκαιον ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μαντινείας βουλευτὴς κ. Κωνσταντόπουλος κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Περίοδον, συζητουμένης τῆς ἐκλογῆς Βάλτου, ν’ ἀντεπεξέλθῃ κατὰ τῶν τοιούτων μέσων καὶ νὰ εἴπῃ ὅτι ἡ ἐλευθερία τῶν ἐκλογῶν δὲν συνίσταται μόνον εἰς τὴν ἐξωτερικὴν τήρησιν τῆς τάξεως, ἀλλ’ εἰς τὴν ἐσωτερικὴν ἐλευθερίαν τῆς συνειδήσεως τῶν ἐκλογέων, εἰς τὴν ὑπ’ αὐτῶν ἐξάσκησιν τοῦ δικαιώματος τῆς ψήρου χάριν μόνον τῶν γενικῶν συμφερόντων τῆς πατρίδος καὶ οὐχί ποτε πρὸς ἱκανοποίησιν ἰδιοτελῶν συμφερόντων, ἢ εὐτελῶν διαθέσεων. Πρέπει νὰ παύσουν τὰ μέσα τῆς διαφθορᾶς τῆς συνειδήσεως τῶν ἐκλογέων· ἄλλως, εἶναι προτιμοτέρα ἡ ὑλικὴ βία, ἡ ἐξεγείρουσα τοὐλάχιστον τὸ φρόνημα τῶν ἐκλογέων, παρὰ ἡ ἐξώνησις τῶν συνειδήσεων, ἡ κατάπτωσις τῶν χαρακτήρων καὶ ἡ διαφθορά, ἡ βαθμηδὸν εἰσαχθεῖσα καὶ κατατρώγουσα καὶ μαραίνουσα τὴν ἡμετέραν Πολιτείαν. Πρέπει νὰ δώσω πέρας ἐπὶ τέλους, κύριοι, εἰς τὴν συζήτησιν ταύτην, διότι καὶ ἡ ὥρα εἶναι προκεχωρημένη, καὶ ἐκουράσθην καὶ ἐκούρασα, πιστεύω, τὴν εὐμενῆ προσοχήν, μεθ’ ἧς ἔχετε τὴν εὐγενῆ καλωσύνην νὰ μὲ ἀκροάζεσθε.

§44ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι· ἐξακολουθήσατε.

§45ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀδύνατον νὰ παρακολουθήσωμεν ἀναλύοντες πάσας τὰς ἐκνόμους ἐνεργείας, ὅσας αἱ ἐν Λαρίσσῃ Ἀρχαὶ διέπραξαν ὑπὲρ τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων μέχρι τοῦ πέρατος τῶν ἐκλογῶν. Ἀπὸ τῆς συντάξεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, οἵτινες ἀποτελοῦσι τὸν θεμέλιον λίθον τῶν ἐκλογῶν, μέχρι καὶ πέραν τῆς διαλογῆς, παρετηρήσαμεν σειρὰν γεγονότων ἐλεγχόντων τὰς ὑπερβασίας τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, αἵτινες ἔτεινον νὰ μεταβάλωσι τὸ φρόνημα τῶν ἐκλογέων τῆς Ἐπαρχίας Λαρίσσης. Περὶ τῆς ἐκλογῆς ταύτης δύναταί τις ἐν ἀληθείᾳ νὰ εἴπῃ ὅτι ἐν ἀνομίαις συνελήφθη καὶ ἐν ἁμαρτίαις ἐγεννήθη. Οὐδένα δισταγμὸν ἐν τῇ συνειδήσει μου αἰσθάνομαι ὅτι ἡ ἐκλογὴ αὕτη δέον ν’ ἀκυρωθῇ, καὶ νὰ κατακρημνισθῇ τὸ ψευδὲς τοῦτο οἰκοδόμημα, τὸ στηριζόμενον ἐπὶ τῶν παρανομιῶν καὶ συντελεσθὲν διὰ τῆς παραβάσεως ὁλοκλήρου τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου· ἓν μόνον ζήτημα δύναται νὰ ἐγερθῇ: ἡ ἐκλογὴ αὕτη πρέπει ν’ ἀκυρωθῇ ὡς πρὸς ὅλους; πρέπει ν’ ἀκυρωθῇ καὶ διὰ τὸν κ. Φίλιον, τὸν μόνον ἐπιτυχόντα ἐκ τῶν ἀντιπολιτευμένων τότε ὑποψηφίων;

§46ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Βεβαίως θὰ εἰπῆτε ὄχι διὰ τὸν Φίλιον.

§47ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠπατήθητε, διότι μὲ ἐκρίνατε συμφώνως μὲ τὰς σκέψεις σας, καὶ ἐπειδὴ μὲ διακόπτουν μὲ ἀναγκάζουν νὰ ἐνθυμηθῶ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασεν ἐπὶ παρομοίου ζητήματος ὁ νῦν ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Κατὰ τὴν πρώτην Σύνοδον τῆς προπαρελθούσης Περιόδου συνεζητεῖτο τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς Κραναίας ἕνεκεν ἐπεμβάσεως τῶν δημοσίων καὶ δημοτικῶν Ἀρχῶν, καὶ ἕνεκα ταραχῶν ἐκλογικῶν, αἵτινες ἐξεφόβισαν τοὺς ἐκλογεῖς καὶ ἠνάγκασαν ν’ ἀπόσχωσι τῆς ψηφοφορίας. Προκειμένου νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς ταύτης, ὁ κ. Τρικούπης ἐζήτησε νὰ γείνῃ τοῦτο διῃρημένως καὶ κατὰ πρόσωπα, εἰπὼν κατὰ λέξιν τὰ ἑξῆς: «ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος δέχεται τὴν διαίρεσιν μόνον κατὰ τμήματα.... Ἀλλὰ πλὴν τούτου ἡ νομολογία τῆς Βουλῆς ἀναγνωρίζει τὴν διαίρεσιν καὶ κατὰ πρόσωπα, ὅταν ὑπάρχῃ λόγος πρὸς τὴν τοιαύτην διαίρεσιν, ἡμεῖς δὲ φρονοῦμεν ὅτι κατὰ τὴν περίστασιν ταύτην ὑπάρχει τοιοῦτος λόγος, διότι δὲν ὑπάρχει ἀφορμὴ πρὸς ἀκύρωσιν εἰς πρόσωπά τινα, ἐνῷ ὑπάρχει ὡς πρὸς ἄλλα. Ὑπάρχουσιν ἐνστάσεις καὶ ἐσυζητήσαμεν τοιαύτας, ἀφορώσας εἰς ἐπεμβάσεις γενομένας παρὰ δημοσίων Ἀρχῶν, αἱ ὁποῖαι, ὡς ἰσχυρίζονται οἱ ἐνιστάμενοι, ἐπενέβησαν ὑπὲρ τοῦ ἑνὸς τῶν ἐπιτυχόντων καὶ κατὰ τριῶν ἄλλων. Ἑπομένως συνέπεια λογικὴ εἶναι, δι’ ἐκείνους οἵτινες παραδέχονται τὴν ἀλήθειαν τῶν ἐνστάσεων, καὶ ὅτι αἱ ἐπεμβάσεις αὗται ἔσχον ἀποτέλεσμα ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς, ν’ ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ ὡς πρὸς ἐκεῖνον ὅστις ὠφελήθη ἐκ τῶν ἐπεμβάσεων, νὰ ἐπικυρωθῇ δὲ ὡς πρὸς ἐκείνους οἵτινες ἐβλάφθησαν ἐξ αὐτῶν..... Πρέπει ἄρα ν’ ἀποδοθῇ εἰς ἡμᾶς ἡ ἐλευθερία τῆς ψήφου διὰ τῆς διαιρέσεως τῆς ψηφοφορίας μεταξὺ τῶν τριῶν πρώτων καὶ τοῦ τετάρτου, ἢ μεταξὺ τοῦ κ. Μοντεσάντου καὶ τῶν τριῶν ἄλλων, καὶ πάλιν μεταξὺ τούτων καὶ τοῦ τετάρτου.» Ἡ γνώμη αὕτη ἐπολεμήθη τότε ὑπὸ πολλῶν ἐγκρίτων μελῶν τοῦ Κοινοβουλίου, ἀλλ’ ὁ κ. Τρικούπης ἐπέμενε, καὶ λαμβάνει αὖθις τὸν λόγον προσθέτων. «Ὁ κ. πρωθυπουργὸς προτείνει νὰ ψηφίσωμεν τὴν ἀκύρωσιν ἢ τὴν ἐπικύρωσιν ἐν ὅλῳ τῆς ἐκλογῆς, λέγων ὅτι τοιαύτη ψηφοφορία θέλει ἱκανοποιήσει τὴν γνώμην πάντων· τοῦτο δὲν εἶναι πραγματικὸν, διότι διὰ τοιαύτης ψηφοφορίας ἡμεῖς, οἱ θέλοντες τὴν ἐκλογὴν ἔγκυρον ὡς πρὸς τοὺς τρεῖς βουλευτὰς, καὶ ἄκυρον ὡς πρὸς τὸν ἕνα, δὲν δυνάμεθα νὰ ἐκφράσωμεν τὴν γνώμην ἡμῶν. Καὶ νομίζω, ὅτι ἕκαστος βουλευτὴς ἔχει τὸ δικαίωμα ν’ ἀπαιτῇ ὅπως δυνηθῇ νὰ ψηφοφορήσῃ κατὰ συνείδησιν». Καὶ παρακατιὼν: «Ζητοῦμεν ν’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ ἐὰν εἶναι σύνθετον τὸ ζήτημα, καὶ ἐὰν τὸ θεωρῇ σύνθετον, νὰ μᾶς ἐπιτρέψῃ νὰ τὸ διαιρέσωμεν.

§48ΤΙΝΕΣ. Πῶς νὰ διαιρεθῇ;

§49ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Νὰ διαιρεθῇ κατὰ πρόσωπα». Βλέπετε λοιπὸν, κύριοι βουλευταὶ, ὅτι εἶχε δίκαιον ὁ κ. Κοσσονάκος νὰ πλανηθῇ προμαντεύων τὴν γνώμην μου· διότι ἐφρόνει ὅτι ἐγὼ θὰ εἶμαι σύμφωνος μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. Τρικούπη.

§50ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ποία ἦτον ἡ γνώμη τοῦ Κουμουνδούρου, καὶ ποία ἡ γνώμη τοῦ νῦν Πρωθυπουργοῦ;

§51ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι, παρακαλῶ, κύριε Βαλσαμάκη, νὰ συμπληρώσω τὴν ἰδέαν μου ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο, μεθ’ ὃ εὐχαρίστως θὰ σᾶς ἀπαντήσω, ἐὰν λάβητε τὴν καλωσύνην νὰ μοὶ ὑπενθυμίσητε.

§52ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Μάλιστα.

§53ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠδυνάμην λοιπὸν, κύριοι, στηριζόμενος καὶ εἰς τὴν νομολογίαν τῆς Βουλῆς καὶ εἰς τὴν γνώμην τοῦ κ. Τρικούπη, νὰ ὑποστηρίξω τὸ διαιρετὸν τῆς ψηφοφορίας, συνηγορῶν ὑπὲρ τῆς ἐπικυρώσεως τῆς ἐκλογῆς ὅσον ἀφορᾷ τὸν κ. Φίλιον· ἀλλὰ δὲν εἶμαι τῆς γνώμης ταύτης. Ὑπὸ μίαν ἔποψιν ἐξεταζόμενον τὸ ζήτημα δύναται νὰ ἐγείρῃ δισταγμούς· διατί ζητοῦμεν τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς Λαρίσσης; διότι φρονοῦμεν, ὅτι αἱ Κυβερνητικαὶ ἐπεμβάσεις ἠλλοίωσαν τὴν θέλησιν τῶν ἐκλογέων καὶ μετέβαλον τὸ ἀληθὲς φρόνημα τῆς Ἐπαρχίας. Ἀλλὰ ταῦτα πάντα ἐγένοντο ὑπὲρ τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων καὶ κατὰ τοῦ κ. Φίλιου. Εἶναι δίκαιον λοιπόν, θὰ μᾶς εἴπῃ οὗτος, ἀφοῦ διεσώθην ἐκ τῶν Κυβερνητικῶν ἐπεμβάσεων, αἵτινες κατ’ ἐμοῦ καὶ τῶν συναδέλφων μου ἐστρέφοντο, ν’ ἀκυρωθῇ καὶ ὡς πρὸς ἐμὲ ἡ ἐκλογή; Τί πταίω ἐγώ; Ἀφοῦ κατώρθωσα ἐγὼ ὡς ἄλλος Ἰωνᾶς νὰ διασωθῶ ἐν τῇ κοιλίᾳ τοῦ κήτους, ὅπερ ἤθελε νὰ μᾶς καταφάγῃ, εἶναι δίκαιον τώρα νὰ καταβροχθισθῶ ἐν τῇ ἀκυρωτικῇ ἀποφάσει σας; Ὅλα ταῦτα φαίνονται λογικὰ καὶ δίκαια· ἀλλ’ ἐγὼ κύριοι, θεωρῶ ἄκυρον τὴν ἐκλογὴν οὐ μόνον ἕνεκεν τῶν ἄλλων παρανομιῶν, ἀλλὰ καὶ ἕνεκα τοῦ παρανόμου καταρτισμοῦ τῶν Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν, καὶ τοῦ προσδιορισμοῦ τῶν τόπων τῆς ψηφοφορίας, καὶ τῆς εἰς Τμήματα διαιρέσεως τῶν ἐκλογικῶν συλλόγων· θεωρῶ αὐτὴν ῥιζικῶς ἄκυρον, θεωρῶ αὐτὴν τοιαύτην ὡς πρὸς ὅλους ἀνεξαρτήτως τῶν προσώπων, ἀνεξαρτήτως τῶν διαθέσεων ταύτης ἢ ἐκείνης τῆς πτέρυγος. Τὸν κ. Φίλιον γνωρίζω ἐκ παιδικῆς ἡλικίας, ἀλλὰ φίλος μὲν Φίλιος, φιλτάτη δὲ ἡ ἀλήθεια. Βεβαίως προσγίνεται εἰς αὐτὸν ἀδικία, ἀλλὰ ταύτην ὀφείλει νὰ ὑποφέρῃ ἀγογγύστως, χάριν τῆς ὁλοκλήρου ἐπανορθώσεως τοῦ κράτους τῶν νόμων, οἵτινες ἐποδοπατήθησαν. Εὔχομαι καὶ πάλιν νὰ ἐπανέλθῃ, καὶ θὰ ἐπανέλθῃ, διότι κολακεύομαι νὰ πιστεύω, ὅτι στηρίζεται ἐπὶ τῆς ἀγάπης τῶν συμπολιτῶν του. Ἀλλ’ οὐδέποτε ἐγὼ τοὐλάχιστον θὰ ψηφοφορήσω κατὰ πρόσωπα ἐν τῇ ἐκλογῇ ταύτῃ, καὶ δὲν θὰ ψηφοφορήσω δι’ οὓς λόγους προεξέθηκα, καὶ διότι φρονῶ, ὅτι ἡ παραδοχὴ τῆς διαιρέσεως προτάσεως ἰσοδυναμεῖ οὐχὶ πρὸς ἐξέλεγξιν ἐκλογῆς, ἀλλὰ πρὸς ἐκλογὴν βουλευτῶν, τοῦθ’ ὅπερ ἀποτελεῖ ἐπέμβασιν εἰς τὰ ἱερὰ δικαιώματα τοῦ λαοῦ. Δὲν φρονῶ, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς εἴπω πλειότερα, ὅπως καταδειχθῇ τὸ ἄκυρον τῆς ἐξελεγχομένης ἐκλογῆς· ἐπιτρέψατέ μοι ὅμως πρὶν κατέλθω τοῦ βήματος νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω τοὺς ὡραίους καὶ ἀληθεῖς λόγους, οὓς εἶπεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁ εὔγλωττος ἐξ Εὐρυτανίας βουλευτής, καὶ οἵτινες εἰσέτι ἀντηχοῦσιν ὑπὸ τοὺς θόλους τοῦ περιβόλου τούτου. Δύο εἶναι, σᾶς εἶπεν, οἱ παράγοντες τῆς γνησιότητος τοῦ καταρτισμοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας· ἡ ἐλευθερία ἐν ταῖς ἐκλογαῖς, καὶ ἡ δικαιοσύνη κατὰ τὰς ἐξελέγξεις, ἀλλὰ πρὸ πάντων ἡ δικαιοσύνη κατὰ τὰς ἐξελέγξεις· διότι, ἐὰν ἡ ἐλευθερία ἐν ταῖς ἐκλογαῖς ὁπωσδήποτε παραβιασθῇ, τοῦτο διορθοῦται διὰ τῆς δικαιοσύνης κατὰ τὰς ἐξελέγξεις· ἀλλ’ ὅταν αὕτη ἐκλείψῃ, τότε τετέλεσται, δὲν ὑπάρχει πλέον καταφύγιον, ὁ νόμος δὲν δύναται νὰ εὕρῃ προστασίαν οὐδαμοῦ. Ἀλλὰ δικαιοσύνην λέγοντες, ἐννοοῦμεν ἀληθῆ καὶ πραγματικὴν ἐκείνην τὴν ὁποίαν μᾶς ἐζήτησαν καὶ οὐχὶ ἐκείνην τὴν ὁποίαν μᾶς ἐδίδαξαν ἐκ τῆς πτέρυγος ἐκείνης (δεικνύει τὴν ἀριστεράν)· δικαιοσύνην, μεθ’ ἧς ἐκρίναμεν προχθὲς τὴν ἐκλογὴν Εὐρυτανίας, καὶ οὐχὶ ἐκείνην μεθ’ ἧς ἔκριναν ἄλλοτε τὴν ἐκλογὴν τῆς Καλαμπάκας, τῆς Αἰγίνης καὶ τοῦ Βάλτου· ἐὰν τοιαύτην δικαιοσύνην ἠθέλομεν, θὰ ἀνετρέχομεν εἰς τὸν Μωσαϊκὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ὑπέμνησε προχθὲς ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς βουλευτής, καὶ ἠθέλομεν ἐκδικήσει δι’ ἄλλης πολιτιμοτέρας κεφαλῆς τὴν τότε ἀσπλάγχνως ἀποκοπεῖσαν τοῦ κ. Βαλτινοῦ. Ἀλλ’ ὄχι· δὲν ἤλθομεν ἐνταῦθα νὰ ἐκδικήσωμεν πάθη· ἀπὸ ἡμᾶς ἔχοντας συναίσθησιν τῶν ὑψηλῶν καθηκόντων, μὲ τὰ ὁποῖα μᾶς περιέβαλεν ἡ Πατρὶς, ἂς μὴ φοβῶνται ὅτι θὰ ἀποδώσωμεν τοιαύτην δικαιοσύνην· ὁ ἀρχηγὸς τῆς πλειοψηφίας, εἰς ἣν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω, ἐμπνέεται ἐπὶ τοσοῦτον ἀπὸ τὸ αἴσθημα τῆς νομιμότητος καὶ τοῦ δικαίου, ὥστε καὶ τὴν γνώμην του ἀποφεύγει νὰ ἐκφράσῃ ἐπὶ νομικῶν ζητημάτων, ἀφορώντων τὰς ἐξελέγξεις, ἐκ φόβου μήπως ἡ γνώμη του, ὡς ἐκ τῆς θέσεως, ἣν κατέχει καὶ τοῦ σεβασμοῦ οὗτινος παρ’ ἡμῖν ἀπολαμβάνει, ἐπηρεάσῃ τὰς ἡμετέρας κρίσεις. Θέλετε λοιπὸν ἡ Βουλὴ εἰς τὰς ἐξελέγξεις νὰ παραστῇ ὡς ὑψηλὸν Δικαστήριον, δικάζον ἄνευ πολιτικῶν συμπαθειῶν τὸ κῦρος τῶν ἐκλογῶν; Θέλετε νὰ παραστῇ εἰς τὸ δικαστικὸν τοῦτο ἔργον ἀθῶα ὡς ἡ περιστερά; τότε ἂς ὑψωθῇ ὅπως προχθὲς ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Εὐρυτανίας καὶ μὲ τὰς δύω πτέρυγάς της, ἀκυροῦσε τὴν ἁμαρτωλοτέραν τῶν ἐκλογῶν. Ἂς κατασταθῇ ἐπὶ τέλους τὸ Κοινοβούλιον διανοητικὸν ἐργοστάσιον, ἐντὸς τοῦ ὁποίου νὰ κατασκευάζωνται κεραυνοὶ διὰ τοὺς ἀνομοῦντας καὶ ἐλευθερίαι διὰ τοὺς λαούς. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα ἔκ τε τῶν ἀκροατηρίων καὶ τῶν βουλευτῶν τῆς δεξιᾶς).

§54Κ. ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Ἐνόμιζον, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι, ἀφοῦ ἡ Βουλὴ δι’ ἐπανειλημμένων ἀποφάσεών της ὁριστικῶς ἔλυσε τὸ ζήτημα τὸ τυπικὸν, τὸ ἀφορῶν εἰς τὴν σύστασιν τῶν Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν, κατὰ τὸν Νομὸν Λαρίσσης, ὅτι ἀπομακρυθέντες τοῦ ἐδάφους τοῦ σαλευομένου ὑπὸ τὸ βάρος τῶν διφορουμένων γνωμῶν τῶν συγγραφέων καὶ τῶν ἐγκρίτων βουλευτῶν τῆς Ἑσπερίας καὶ τῆς ἄλλης Εὐρώπης, ἐμέλλομεν νὰ πατήσωμεν εἰς τὸ στερεὸν πεδίον τῶν πραγματικῶν γεγονότων. Ἀφοῦ, λέγω, πάντα ταῦτα προηγήθησαν καὶ ἀπεφασίσθησαν ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἐνόμιζον ὅτι ἐμέλλομεν νὰ ἀσχοληθῶμεν εἰς τὰ κατὰ τὴν ἐκλογὴν ταύτην κατὰ μέρος λαβόντα χώραν πραγματικὰ γεγονότα, καὶ ταῦτα νὰ θέσωμεν ὑπὸ τὴν ἐκτίμησίν σας, καὶ οὕτω νὰ κρίνωμεν καὶ ἀποφανθῶμεν περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς. Ἀλλ’ ὁ προλαλήσας, εἰσηγητὴς τῆς μιᾶς γνώμης, ἐνῷ κατ’ ἀρχὰς ἐπηγγέλθη, ὅτι παραδέχεται τὸ δεδικασμένον τοῦ ζητήματος τοῦ τυπικοῦ, καὶ ὅτι δὲν ἔμελλε νὰ ἐνδιατρίψῃ εἰς τοῦτο, ἀσυνεπὴς πρὸς ἑαυτὸν, ὄχι μόνον ἐνδιέτριψε περὶ αὐτὸ, ἀλλὰ καὶ διὰ μακρῶν ἠσχολήθη νὰ σᾶς ἀποδείξῃ καὶ τὸ κακὸν καὶ παράνομον τῆς συστάσεως τῶν Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν, καὶ τὴν δολίαν πρόθεσιν, μεθ’ ἧς τοῦτο ἐγένετο πρὸς ἀλλοίωσιν τοῦ φρονήματος τῶν ἐκλογέων. Καὶ ἂν καὶ διὰ τῆς φράσεως ἀναιρῇ τὴν τοιαύτην πρόθεσιν, διὰ τῶν συλλογισμῶν καὶ τῶν ἐπιχειρημάτων αὐτοῦ ἐξακολουθεῖ ἐπιμόνως νὰ ἐνδεικνύῃ, ὅτι ὑπῆρχε πρόθεσις καταδολιεύσεως τοῦ ἐκλογικοῦ φρονήματος ἐν τῇ παραλείψει ἐκείνῃ τοῦ νὰ συστηθῶσι κατὰ τὸν ἐκλογικὸν Νόμον αἱ Ἐφορευτικαὶ Ἐπιτροπαί. Δὲν θέλω παρακολουθήσει τὸν κ. Εἰσηγητὴν τοῦτον εἰς τὰ κατηγορήματα καὶ τοὺς ὑπαινιγμοὺς, τοὺς ὁποίους ἀφῆκε κατὰ τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως. Οὔτε θὰ προσέξω κἂν εἰς τὸν ἐνθουσιασμὸν μετὰ τοῦ ὁποίου ἐξέθηκε ταῦτα πάντα, διότι ὁ κ. Εἰσηγητὴς εὐκόλως ἐνθουσιᾷ καὶ ὑπὲρ τῆς μιᾶς καὶ ὑπὲρ τῆς ἄλλης μερίδος. Δὲν θέλω παρακολουθήσει αὐτὸν οὔτε εἰς τὰς ἐκδρομὰς ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἐποιήσατο περὶ Κυβερνήσεως ἠθικῆς, περὶ τῆς προαγωγῆς τοῦ στρατοῦ καὶ περὶ τόσων ἄλλων ὡραίων θεωριῶν, τὰς ὁποίας οὐδεὶς ἠμφισβήτει, καὶ εἰς τὰς ὁποίας οὐδεὶς ἀντιλέγει. Εἶμαι ἠναγκασμένος ὅμως νὰ σταματήσω ἐπὶ στιγμὴν διὰ νὰ ἀνασκευάσω ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπεν ὡς ἐνδεικνύοντα τὴν πρόθεσιν ἐκ μέρους τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἀρχῆς τοῦ ν’ ἀφήσῃ τὴν Ἐπαρχίαν ἐκείνην καὶ τὸν Νομὸν Λαρίσσης ὁλόκληρον ἄνευ Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν κατὰ νόμον συγκεκροτημένων. Σᾶς ἀνέγνωσεν ὁ Εἰσηγητὴς ἔγγραφά τινα τοῦ Νομάρχου, διὰ τῶν ὁποίων καλεῖται τὸ Ὑπουργεῖον ν’ ἀποφανθῇ περὶ τοῦ πρακτέου, καὶ περὶ τῆς ἐλλείψεως ταύτης καὶ περὶ τῆς ἀναπληρώσεως αὐτῆς σᾶς ἀνέγνωσεν ἐπανειλημμένα τηλεγραφήματα τοῦ ἰδίου Νομάρχου, ἀφορῶντα εἰς τὸ ἴδιον Τμῆμα, καὶ ὡς πρὸς τοῦτο ὁ Νομάρχης καλεῖται πιστὸς ἐκπληρωτὴς τοῦ καθήκοντος, ἔχων συναίσθησιν τῆς εὐθύνης αὐτοῦ, ἐνῷ ἀλλαχοῦ ὁ Νομάρχης οὗτος κατηγορεῖται ὡς ἐπεμβὰς ὑπὲρ τῶν ἐπιτυχόντων. Ἀλλὰ, κύριοι Βουλευταὶ, ἀφοῦ τέλος πάντων ἡ παράλειψις αὕτη ἐγένετο, αἱ δὲ Ἐφορευτικαὶ Ἐπιτροπαὶ καὶ οἱ κατάλογοι τῶν κληρωσίμων δὲν ἐσχηματίσθησαν κατὰ τὸν νόμον, βεβαίως αὗται ἔπρεπε νὰ σχηματισθῶσι κατὰ τὸν ἔκτακτον ἐκεῖνον τρόπον, εἰς τὸν ὁποῖον κατέφυγεν ἡ Ἀρχὴ, μὴ δυναμένη νὰ πράξῃ ἄλλως. Σᾶς λέγουν ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον δὲν ἠθέλησε νὰ λάβῃ κατάλληλα μέτρα νὰ σχηματισθῶσιν οἱ κληρωτικοὶ οὗτοι κατάλογοι, καὶ ὅτι τοῦτο τὸ ἔπραξεν ἐκ προθέσεως διὰ νὰ παραβιάσῃ τὸ φρόνημα τῶν ἐκλογέων. Ἀλλ’ ἂν εἶχε τοιαύτην πρόθεσιν, τότε διατί ἐνήργησεν ἐν τοῖς ἄλλοις Νομοῖς Τρικάλων καὶ Ἄρτης τὰ δέοντα, ὥστε οἱ κατάλογοι τῶν πληρωσίμων νὰ σχηματισθῶσι κατὰ τὸν ἐκλογικὸν νόμον; Ἐὰν εἶχε τοιαύτην πρόθεσιν, ἤθελεν ἐφαρμόσει ἓν καὶ τὸ αὐτὸ σύστημα εἰς ὅλας τὰς νέας Ἐπαρχίας· τοῦτο ὅμως δὲν τὸ βλέπετε, καὶ δὲν τὸ βλέπετε, κύριοι, ὄχι μόνον εἰς τὴν παράλειψιν, ἡ ὁποία παρουσιάζεται, ἀλλ’ οὔτε εἰς τὰ πράγματα, οὔτε εἰς τὰ καθέκαστα τῆς ἐνεργείας τῆς ἐκλογῆς αὐτῆς, οὔτε τῶν προπαρασκευαστικῶν πράξεων, οὔτε τῶν μετ’ αὐτάς. Κρίνω δὲ περιττὸν ν’ ἀπασχολήσω ὑμᾶς ἐπὶ πλέον ἐπὶ τοῦ ἐξαντληθέντος τούτου ζητήματος. Τὴν ἐκλογὴν Λαρίσσης, κύριοι Βουλευταὶ, δύο στάδια κυρίως διακρίνουσι, τὸ ἓν ἀντίθετον πρὸς τὸ ἄλλο. Τὸ μὲν πρῶτον στάδιον εἶναι τὸ περιλαμβάνον ὅλον τὸν πρὸ τῆς ἐκλογῆς χρόνον, ὅλας τὰς προπαρασκευαστικὰς πράξεις καὶ τὴν ψηφοφορίαν αὐτὴν, τὸν μετὰ τὴν ψηφοφορίαν χρόνον, τὸν σχετιζόμενον μετ’ αὐτῆς καὶ συνδεόμενον, καὶ τὸ δεύτερον στάδιον τὸ περιλαμβάνον τὰς ἐνστάσεις. Καθ’ ὅλον, κύριοι, τὸ πρῶτον στάδιον, τὸ ὁποῖον μᾶς ἐνδιαφέρει κυρίως καὶ τὸ ὁποῖον περιέχει ὅλην τὴν οὐσίαν τῆς ὑποθέσεως, ἐκράτησε καὶ πρωταγωνίστησεν ἡ καλὴ πίστις· πάντες οἱ ὑποψήφιοι ἠνέχθησαν τὰ καθεστῶτα καὶ προσῆλθον εἰς τὸν ἀγῶνα ἄνευ παραπόνου οὐδενὸς, ἄνευ τῆς ἐλαχίστης μεμψιμοιρίας, οὔτε καταλόγους κατακρίναντες, οὔτε ἐκλογικὰ Τμήματα μεμφθέντες, οὔτε ἐπέμβασιν οὐδεμίαν ἰσχυρισθέντες. Αἱ ἐκλογικαὶ μερίδες, συντεταγμέναι καλῶς καὶ συγκεκροτημέναι εἰς συνδυασμοὺς, κατέρχονται εἰς τὸν ἀγῶνα καὶ ἀγωνίζονται. Ἔχομεν τὰ ἀποτελέσματα τοῦ ἀγῶνός των μικτὰ ἐν μέρει. Ἔχομεν ἐν τοῖς ἀποτελέσμασι τῆς ἐκλογῆς αὐτῆς πλήρη τὴν ἀπόδειξιν τοῦ ἐλευθέρου ἀνταγωνισμοῦ, ὁ ὁποῖος ἔλαβε χώραν μεταξὺ τῶν μερίδων, αἵτινες ἀντηγωνίσθησαν. Παρέρχεται ἡ ψηφοφορία καὶ ὁ χρόνος ὁ ἐνδεδειγμένος πρὸς ὑποβολὴν ἐνστάσεων· παρέρχεται ἀκόμη πολὺς χρόνος καὶ οὐδὲν παράπονον ἀκούεται ἐκ μέρους τῶν ἀποτυχόντων· οἱ ἀποτυχόντες δὲν κινοῦνται, σιωπῶσιν, ἀναγνωρίζοντες τὸ νόμιμον καὶ τὸ ὀρθὸν τῆς ὑπεροχῆς τῶν ἐπιτυχόντων. Παρέρχεται, κύριοι, ἀρκετὸς χρόνος, ὅτε διαδραματίζονται σπουδαῖα γεγονότα· ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη παραιτεῖται ἕνεκα τῆς ἀποτυχίας τῶν πλείστων ἐκ τῶν φίλων της κατὰ τὰς ἐκλογάς· καλεῖται ἡ νέα Κυβέρνησις ἐν τῷ μέσῳ τῶν συγχαρητηρίων ὅλων τῶν ἐπιτυχόντων ὑποψηφίων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, καὶ τοῦτο χρησιμεύει ὡς σύνθημα τῆς ἐμφανίσεως τῶν ἐνισταμένων καὶ τῆς ὑποβολῆς ἐνστάσεων (ἀναγινώσκει). «Πρὸς τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων....» Ἐν τῷ φυλλαδίῳ τούτῳ ἀπαριθμοῦνται ἀναπτυσσόμεναι αἱ ἐνστάσεις· ὥστε χρονολογεῖται τὴν 15 Μαΐου, δηλαδὴ 40 περίπου ἡμέρας μετὰ τὴν ἐκλογήν. Νομίζετε, κύριοι, ὅτι τὸ γεγονὸς τοῦτο εἶνε ἀδιάφορον καὶ ἄσχετον πρὸς τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἐνηργήθη ἡ ἐκλογὴ Λαρίσσης; Εἶνε ἄσχετον πρὸς τὴν πεποίθησιν, τὴν πεποίθησιν, τὴν ὁποίαν εἶχον οἱ ἀποτυχόντες περὶ τοῦ τρόπου καὶ τῆς ποιότητος τῆς ἐνεργηθείσης ἐκλογῆς; Εἶνε ἄσχετον τοῦτο μὲ τὴν ἐλπίδα, τὴν ὁποίαν ἐνέπνεεν εἰς αὐτοὺς ἡ τροπὴ τῶν πολιτικῶν πραγμάτων; Νομίζετε, ὅτι οἱ ἐνιστάμενοι διετέλουν ἐν καλῇ πίστει πλέον, ἐνιστάμενοι κατὰ τῆς ἐκλογῆς, ὅπως διετέλουν, ὅτε ἀντηγωνίζοντο ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ; Εἰσέρχονται ταὐτοχρόνως εἰς τὸ Τμῆμα καὶ ἀναπτύσσουσι τὰς ἐνστάσεις των ταύτας ἐν ὅλῃ τῇ εὐρύτητι καὶ θερμότητι, ἀδιαφοροῦντες ἂν ὁ μεταξὺ χρόνος ἐξησθένησε τὰς παραστάσεις καὶ τὰ παράπονα αὐτῶν. Ἐδῶ, κύριοι, πρέπει νὰ σᾶς ἀναπτύξω ὅσα κατὰ τῶν ἐνστάσεων αὐτῶν προκύπτουν ἐξ αὐτῶν τῶν ἐπισήμων ἐγγράφων, ἐξ αὐτῶν τῶν ἐκλογικῶν πρακτικῶν. Καὶ πρῶτον, κύριοι, τὸ ζήτημα τὸ τυπικὸν ὡς πρὸς τὴν σύστασιν τῶν Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ σᾶς ἀπασχολήσῃ ἐπὶ πλέον, διότι ἡ Βουλὴ τὸ ἔλυσεν εἰς τὴν ἐκλογὴν Ἀγυιᾶς καὶ Βόλου. Τὰ ἐκλογικὰ Τμήματα, σᾶς εἶπον, ὅτι κατὰ τὸν αὐτὸν αὐθαίρετον τρόπον προσδιωρίσθησαν, ὅτι μετεβλήθησαν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἦσαν κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογὰς, καὶ ἐντεῦθεν ἐγεννήθησαν συνέπειαι δυσμενεῖς καὶ ἐπιβλαβεῖς πρὸς τοὺς ἀποτυχόντας, ὠφέλιμοι δὲ πρὸς τοὺς ἐπιτυχόντας. Ἀλλὰ, κύριοι, ποῖα εἶνε τὰ ἐκλογικὰ Τμήματα καὶ τὰ ἐκλογικὰ Καταστήματα, ἐντὸς τῶν ὁποίων ἐνηργήθη ἡ ἐκλογή; Δὲν ἤκουσα οὐδεμίαν κατηγορίαν κατὰ τῶν ἐκλογικῶν Τμημάτων, τῶν ἀποτελούντων τὰς Χριστιανικὰς περιφερείας. Ἤκουσα ὅτι τὸ Τμῆμα τὸ τέταρτον, τὸ περιέχον τὴν Ἰουδαϊκὴν συνοικίαν, ἐμανδρώθη, καὶ ὅτι ἐκεῖ ἐπηρεάσθη καὶ ἐξεβιάσθη τὸ φρόνημα τῶν Ἰουδαίων ὑπὲρ τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων. Ἀλλὰ, κύριοι Βουλευταὶ, ὅλαι αἱ προηγούμεναι ἐκλογαὶ, καθὼς καὶ αὐταὶ, δὲν ἠδύναντο παρὰ νὰ ἐνεργηθῶσιν ἐντὸς τῆς Συναγωγῆς, ἡ ὁποία ἐπέχει θέσιν ναοῦ, θέσιν προωρισμένην εἰς ἐξάσκησιν τῆς λατρείας ἀνεξαρτήτως θρησκεύματος. Ἡ Συναγωγὴ λοιπὸν αὕτη εἶνε τόπος, εἰς τὸν ὁποῖον ἔγεινεν ἡ ἐκλογὴ τῶν Ἰουδαίων. Ἔφυγε, λέγουν, ἀπὸ τὴν πρώτην Συναγωγὴν καὶ προσδιωρίσθη εἰς τὴν ἄλλην. Καὶ τί τοῦτο σημαίνει; Ἡ μία Συναγωγὴ εἶνε ἐγγὺς τῆς ἄλλης, μόλις δέκα βήματα ἀπέχουσα ἐκείνης, εἰς ἣν ἔγεινε νῦν ἡ ψηφοφορία. Ποίας συνεπείας, κύριοι, δύναται νὰ ἔχῃ τὸ μέτρον τοῦτο, τὸ ὁποῖον ὑπηγορεύθη ἕνεκα παραστάσεων τῶν Ἰουδαίων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι εἶπον, παρακαλοῦμεν: ἂς γείνῃ ἐκείνη ἡ Συναγωγὴ ἐκλογικὸν Κατάστημα καὶ ἂς μείνῃ ἡ ἄλλη διὰ τὴν ἐξάσκησιν τῆς λατρείας μας; Τοῦτο λοιπὸν δὲν περιέχει ἀφορμήν τινα, ἕνεκα τῆς ὁποίας νὰ εἴπωμεν, ὅτι τὸ μέτρον τοῦτο συνετέλεσεν εἰς τὸ νὰ ἐπηρεασθῶσι τὰ φρονήματα τῶν δειλῶν Ἰουδαίων Ἀλλ’ ὁ Ἀρχιῤῥαβῖνος, ὁ Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς Σαμουὴλ ἦτο ἐντὸς τῆς ἐκλογῆς καὶ ἐπηρέασαν τοὺς ἐκλογεῖς ὑπὲρ τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων. Ἀλλὰ μήπως ὁ Ἀρχιῤῥαβῖνος καὶ ὁ Σαμουὴλ δὲν ἤθελον ἐπηρεάσει τὸ φρόνημα τῶν ὁμοφύλων των Ἰουδαίων καὶ ἐὰν ἡ ἐκλογὴ ἐγένετο ἀλλαχοῦ; Μήπως δὲν ἠδύναντο νὰ καλέσωσιν αὐτοὺς οἴκοι καὶ νὰ συμβουλεύσωσιν εἰς αὐτοὺς τὰ πρέποντα καὶ τὰ ὠφέλιμα; Καὶ μήπως καθ’ ἑκάστην δὲν βλέπομεν παρ’ ὅλοις τοῖς Ἔθνεσι τὰς αὐτὰς συναθροίσεις, τὰς αὐτὰς ὁμιλίας γινομένας ἐν μέσῳ ὅλων τῶν ἐκλογέων; Δὲν νομίζετε μάλιστα ὅτι, ἐὰν οἱ Ἰουδαῖοι ἦσαν διεσπαρμένοι ἀνὰ τὴν πόλιν καὶ προσδιωρίζετο τόπος τῆς ψηφοφορίας, τὸ πρῶτον καὶ τὸ δεύτερον Τμῆμα τῆς πόλεως, καὶ ἀνεμιγνύοντο μετὰ τῶν ἄλλων ἐκλογέων τῶν Χριστιανῶν, δὲν νομίζετε, ὅτι ἠδύναντο νὰ ἐπηρεασθῶσι περισσότερον; Δὲν νομίζετε, ὅτι ἤθελον παρασυρθῆ ὑπὸ τοῦ ἑνὸς κομματάρχου καὶ τοῦ ἄλλου ῥᾳδιούργου; Δὲν νομίζετε, ὅτι τὸ φρόνημά των τὸ καθαρὸν ἐκπροσωπεῖται πιστότερον διὰ τοῦ συστήματος αὐτοῦ, κατὰ τὸ ὁποῖον ἀφέθησαν ἐλεύθεροι νὰ σκεφθῶσι μόνοι περὶ τῶν ἀντιπροσώπων, τοὺς ὁποίους ἐπρόκειτο νὰ στείλωσιν ἐδῶ; Δὲν ἔχουσι λοιπὸν, κύριοι Βουλευταὶ, οὐδεμίαν σημασίαν αἱ αἰτιάσεις αὐταὶ, αἱ ἐρχόμεναι κατόπιν ἑορτῆς μετὰ χρόνον μακρόν. Καὶ μήπως οἱ κύριοι ἀποτυχόντες παρεπονέθησαν, ὅτι τὸ φρόνημα τοῦ Σαμουὴλ ἢ τὸ φρόνημα τοῦ Ἀβραὰμ, ἢ τοῦ Ἰσὰκ παρεβιάσθη ἐν τῇ Συναγωγῇ; Ἀλλὰ μήπως προέθησαν εἰς ἔνστασίν τινα; Μήπως προέβησαν εἰς παράπονόν τι, ἢ ἀπηύθυναν μήνυσίν τινα ἐνώπιον τοῦ παρόντος Δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου; Διατί, ὅταν προσδιωρίζετο ἡ Συναγωγὴ ὡς τόπος τῆς ψηφοφορίας τῶν Ἰουδαίων, αὐτοὶ τὰ πάντα παρεδέχθησαν, καὶ ἤδη μετὰ τὴν ἀποτυχίαν των πάντα εὑρίσκουσιν ἄτοπα καὶ ἐπηρεαστικὰ τοῦ πνεύματος τῶν ἐκλογέων; Δὲν ἔχει λοιπὸν, κύριοι Βουλευταὶ, οὐδεμίαν σημασίαν ἡ παρατήρησις αὕτη· οἱ Ἰουδαῖοι ἐψήφισαν ἐν πλήρει ἐλευθερίᾳ, τὸ φρόνημά των ἐτήρησαν ἐλεύθερον παντὸς ἐπηρεασμοῦ, μείναντες μόνοι καὶ ψηφίσαντες κατ’ ἰδίαν, τὸ ὁποῖον δὲν ἀντιστρατεύεται εἰς οὐδένα νόμον, οὐδεμίαν δὲ σημασίαν ἔχει οὐδὲ παράνομον τι φανερώνει τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς ἐν τῷ Τμήματι τούτῳ. Ἔλαβον ἐν τῷ Ἰουδαϊκῷ Τμήματι οἱ ἀποτυχόντες ψήφους 190, 150, 140, ἔλαβον οἱ ἐπιτυχόντες 247, 248, 249. Τί σημαίνει τοῦτο; Μήπως εἰς τὸν Δῆμον Φακίου οἱ ἀποτυχόντες καὶ ὁ ἐπιτυχὼν Φίλιος δὲν ἔλαβον ψήφους 150 περισσοτέρας τῶν ἐπιτυχόντων; Τί θέλει νὰ ἐξαγάγῃ ἐκ τούτου ὁ εἰσηγητὴς ἀναφέρων τὰ ἀποτελέσματα; ὅτι ἔλαβε χώραν πλαστότης; ὅτι ἔχομεν ἐδῶ τὰ ψευδῆ ἐπινοήματα τοῦ Δήμου Ἀχαρνῶν; ὄχι, λέγει, δὲν τὸ ἰσχυρίζεται τοῦτο· ἀλλ’ ἀφοῦ δὲν τὸ ἰσχυρίζεται, δὲν δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ οὐδεμίαν ἐπέμβασιν, οὔτε ἐπηρεασμόν τινα ἐξασκηθέντα ἐπὶ τοῦ πνεύματος τῶν Ἰουδαίων. Ἔχομεν τοὺς Ὀθωμανοὺς ἐν τῷ Τμήματι τῷ Ὀθωμανικῷ, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ πέμπτον τῆς πόλεως Λαρίσσης· ἐψήφισαν 369 ἐκλογεῖς· ἐκ τούτων δὲ ἔλαβον ἀνάλογον μέρος ἀμφότεραι αἱ μερίδες· ἔλαβεν ὁ Ἰσχόμαχος 292 ψήφους, ὁ Φίλιος 280, ὁ Τσαπαλίδης 240, ὁ Μαρκίδης 230, ὁ Γαλάτης 232· καὶ ὅταν ἔχετε τοὺς ἀριθμοὺς αὐτοὺς καὶ αὐτὸν τὸν ἀνταγωνισμὸν τὸν ἰσόπαλον σχεδὸν μεταξὺ τῶν δύω μερίδων, δύνασθε νὰ ἰσχυρισθῆτε σεῖς ὅτι ὑπῆρξεν ἐπηρεασμός τις; ὅτι εἰς τὸ τζαμίον, ἐν τῷ ὁποίῳ, λέγουν, ἐμάνδρωσαν τοὺς Ὀθωμανοὺς, ἐκεῖ τοὺς κατηνάγκασαν διὰ τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου τρόπου νὰ ψηφίσωσιν ὑπὲρ τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων; Καὶ ποῖον ἦτο τὸ μέσον τοῦ ἐξαναγκασμοῦ τούτου τῶν Ὀθωμανῶν, συνελθόντων ἐν τῷ τζαμίῳ ἵνα ψηφοφορήσωσιν, ἀφοῦ ἔχετε τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα σᾶς ἀνέφερα; Καὶ οἱ Ὀθωμανοί, κύριοι, ἐπίσης κατ’ ἰδίαν ψηφίσαντες ἐν τῷ τζαμίῳ των, ἀφέθησαν ἐντελῶς ἐλεύθεροι καὶ ἀνενόχλητοι ἀπὸ τὴν πολυπραγμοσύνην τοῦ Ἕλληνος ἐκλογέως καὶ κομματάρχου, ἔμειναν ἀνεπηρέαστοι τὸ φρόνημα καὶ ἐξήσκησαν τὸ δικαίωμά των ἐλευθέρως. Οὔτε ἔχει σημασίαν τινὰ ἡ μεταβολὴ τοῦ τζαμίου, διότι τὰ δύο τζαμία κεῖνται πλησίον ἀλλήλων. Πρὸς τί λοιπὸν παριστάνουν ὅτι οἱ Ὀθωμανοὶ, ὅτι οἱ Ἰουδαῖοι ἐμανδρώθησαν εἰς τὰ Τζαμία καὶ τὰς Συναγωγὰς, καὶ ὅτι ἐκεῖ ὑπέστησαν τὸν μέγιστον ἠθικὸν καταναγκασμὸν, καὶ ὅτι ἐκεῖ παρεβιάσθη ἡ ἐλευθερία των εἰς τὴν ἐξάσκησιν τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματός των; Σᾶς λέγουν, ὅτι δὲν βεβαιοῦται ἡ ταυτότης τῶν Ὀθωμανῶν ἐκλογέων. Ἀλλὰ, κύριοι, οὐδεμία προσοχὴ δύναται νὰ δοθῇ εἰς τοιαύτην παρατήρησιν· ὁ Ὀθωμανὸς ἐκλογεὺς, ὅταν προσέρχεται εἰς τὴν κάλπην, προσέρχεται ὁ ἴδιος καὶ ἐν ἰδίῳ ὀνόματι, οὔτε δύναταί τις νὰ ὑποπτευθῇ, ὅτι αὐτὸς προσέρχεται ἐκεῖ διὰ νὰ ἐξαπατήσῃ τὴν Ἐφορευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ τοὺς ἀντιπροσώπους καὶ νὰ ψηφίσῃ ἀντὶ ἄλλου. Τοῦτο δύνανται νὰ τὸ πράξωσι τολμητίαι τινὲς παρ’ ἡμῖν, ἐξησκημένοι εἰς τὴν ἐκλογὴν καὶ εἰς τοὺς τρόπους τῆς ταχυδακτυλουργικῆς καὶ τῆς καλπονοθεύσεως. Ὁ Ὀθωμανὸς ὅμως οὔτε τὸ θάῤῥος, οὔτε τὴν θρασύτητα αὐτὴν ἔχει νὰ προσέλθῃ εἰς τὴν κάλπην καὶ νὰ ψηφίσῃ ὑπὸ ἄλλο ὄνομα· ὁ Ὀθωμανὸς ἔρχεται νὰ δώσῃ τὴν ψῆφόν του αὐτὸς ἐκεῖνος, ὁ ἴδιος, καὶ διὰ τοῦτο δὲν βλέπετε οὐδεμίαν ἀμφισβήτησιν ὡς πρὸς τὴν ταυτότητα τῶν Ὀθωμανῶν· διὰ τοῦτο δὲν βλέπετε οὐδεμίαν ἔνστασιν περὶ ταυτότητος ἑνὸς ἐξ αὐτῶν τῶν 369, οἵτινες ἐψήφισαν. Δὲν ἔχουσι λοιπὸν σημασίαν οὐδεμίαν αἱ αἰτιάσεις, αἱ ὡς πρὸς τοῦτο φερόμεναι. Αἱ ἐκλογαὶ ὅλων τῶν τμημάτων ἐγένοντο μετ’ ἄκρας καὶ παραδειγματικῆς τάξεως κατὰ τὰς ἐκθέσεις τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων· (ἀναγινώσκει τὰς ἐκθέσεις). Ἔχομεν λοιπὸν, κύριοι, τὰς δώδεκα ταύτας ἐκθέσεις τῶν δικαστικῶν Ἀντιπροσώπων, αἱ ὁποῖαι καθ’ ὃν τρόπον εἰσὶ συντεταγμέναι, καθ’ ὃν χρόνον καὶ τόπον, δὲν ἀφίνουσι τὴν ἐλαχίστην ἀμφιβολίαν περὶ τῆς ἀξιοπιστίας καὶ τῆς εἰλικρινείας αὐτῶν. Ἀφίνω κατὰ μέρος τὸ ἀνώτερον πάσης μομφῆς τῶν προσώπων. Οὐδεὶς ἠμπορεῖ νὰ μὲ εἴπῃ, ὅτι ὁ κ. Μακᾶς εἶνε ἀνώτερος Δικαστὴς ἐξ ἐκείνων, οἵτινες ἠμποροῦν νὰ βεβαιώσουν οὔτε κατ’ ἐλάχιστον πράγματα ἀνύπαρκτα, καὶ τοιοῦτοι εἰσὶν καὶ οἱ ἄλλοι ἀντιπρόσωποι. Παρατηρῶ δὲ, ὅτι αἱ ἐκθέσεις αὗται εἰσὶ συντεταγμέναι ἐπὶ τόπῳ τὴν ἐπιοῦσαν τῆς ἐκλογῆς, δὲν εἶνε ἐκ τῶν ἐκθέσεων τῶν δικαστικῶν ἐκείνων Ἀντιπροσώπων, οἵτινες μετὰ χρόνον τινὰ μεταβαίνουσιν εἰς κέντρα καὶ φιλοπονοῦσι τὰς ἐκθέσεις των καὶ προσπαθοῦσιν ἐκ παντὸς τρόπου νὰ παραμορφώσωσι τὰ πράγματα. Μετ’ αὐτὰ, κύριοι, πρέπει νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἐξέτασιν ὅλων ἐκείνων τῶν λεπτομερῶν γεγονότων, τὰ ὁποῖα σᾶς ἀνέφερον διὰ νὰ σᾶς πείσωσιν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ τῆς Ἐπαρχίας Λαρίσσης εἶνε ἀκυρωτέα. Ἡ ἔνστασις κατὰ τῶν Ὀθωμανῶν ἐκτὸς ὅτι εἶνε ἀλυσιτελὴς καὶ ἀνωφελὴς εἰς τοὺς ἐνισταμένους ὡς ἐκ τῆς ὁριστικότητος τοῦ ἐκλογικῶν καταλόγων, ἀλλ’ εἶνε καὶ ἥκιστα πολιτικὴ καὶ συμφέρουσα εἰς τὰς ἐθνικὰς ἡμῶν ἰδέας. Πάντες ἐμφορούμεθα τοῦ πόθου τοῦ νὰ διατηρήσωμεν τοὺς νέους ἡμῶν συμπολίτας Ὀθωμανοὺς συνηπηκόους τοῦ Βασιλέως Γεωργίου, καὶ κατὰ πάντα ἰσοτίμους πρὸς ἡμᾶς αὐτούς· ἐν τούτῳ δὲ ἔγκειται ὁ ἐκπολιτιστικὸς χαρακτὴρ τοῦ Ἕλληνος, τοῦ Ἑλληνισμοῦ ὁλοκλήρου, ὅστις οὐ μόνον ἀνέχεται τὴν ἐν ἰσομοιρίᾳ δικαιωμάτων καὶ ἐν ἰσοπολιτείᾳ συμβίωσιν μετὰ τῶν ἄλλων, ἀλλὰ καὶ ἀπαιτεῖ αὐτὴν καὶ τὴν ἐπιβάλλει, ὑπολαμβάνων ὡς κακόν τι καὶ μὴ συνᾷδον πρὸς τὰ κοινωνικά του προσόντα τὴν ἠλαττωμένην πολιτικὴν κατάστασιν τῶν μετ’ αὐτοῦ συζώντων ἑτεροφύλων λαῶν. Διὰ τοῦτο, κύριοι, τὴν ἔνστασιν ταύτην θεωρῶ ὡς τὸ μᾶλλον κακόζηλον μέρος τῶν ὀψιγενῶν τούτων ἐνστάσεων, καὶ νομίζω, ὅτι ἐν τῷ συμφέροντι τοῦ Ἑλληνισμοῦ δὲν ὤφειλον νὰ ἀμφισβητήσουν τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγειν εἰς τοὺς νέους ἡμῶν συμπολίτας Ὀθωμανούς, τοὺς ὁποίους ἐκ παντὸς τρόπου ἔπρεπε νὰ φροντίσωμεν, ἵνα διατηρήσωμεν ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ Κράτους καὶ ἐντὸς τῶν καταλόγων τῶν ἐκλογέων. Ἡ δὲ ὁριστικότης τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων εἰς οὐδεμίαν ὑπόκειται ἔνστασιν καὶ μέμψιν· οὐδαμοῦ δὲ ὁ Νομοθέτης ἐννοεῖ νὰ δημιουργήσῃ καὶ νὰ καθιερώσῃ συνεπείας τῶν ἐν τῷ ὁριστικῷ ἐκλογικῷ καταλόγῳ ὑπαρχόντων τυχὸν ἐλλείψεων, διὰ τοῦτο δὲ διατάσσεται ἐν τῷ νόμῳ ἡ ἐνιαύσιος ἀναθεώρησις τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων αὐτῶν. Ἐν ἄρθρῳ 16 λέγει ὁ ἐκλογικὸς νόμος τάδε: (ἀναγινώσκει). Βλέπετε ὅτι ἐν τῷ νόμῳ καθιεροῦται ἀρχὴ, καθ’ ἣν εὐκόλως δύναται νὰ διαγραφῇ ἐκ τοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου, τῇ αἰτήσει οἱουδήποτε ἐκλογέως, πᾶς ὅστις ἀπέβαλε τὴν ἐκλογικὴν ἱκανότητα, καὶ διὰ τοῦτο νόμος, τοιαῦτα διατάσσων, δὲν ἐνόησε νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὸν ἐλάχιστον ἔλεγχον τὸ περιεχόμενον τοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου. Διὰ τοῦτο ἠθέλησεν ὁριστικοὺς πάντας, ὅσοι εἶνε ἐγγεγραμμένοι εἰς τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον· μόνον δὲ ὡς πρὸς ἐκείνους, οἵτινες πρόκειται νὰ συμπεριληφθῶσιν εἰς αὐτὸν, οἵτινες ἐκ παραδρομῆς, εἴτε ἐκ παραλείψεως δὲν παρελήφθησαν, μόνον δι’ ἐκείνους λέγει ὁ Νόμος, ὅτι τούτους συμπεριλαμβάνει ὁ κατάλογος μετὰ προηγουμένην διαδικασίαν, εἰς τὴν ὁποίαν δίδει τὴν πρώτην κίνησιν ὁ συγγενὴς, ὁ πατὴρ, ὁ πληρεξούσιος τοῦ αἰτοῦντος. Ἐπιβάλλει ὅρκον, ἀπαιτεῖ ἀποδείξεις δι’ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ συμπεριληφθῇ· ἀλλὰ δι’ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ διαγραφῇ, ἀφίνει ἐλεύθερον τὸ στάδιον εἰς πάντα πολίτην νὰ ζητήσῃ τὴν διαγραφήν. Τί λοιπὸν μᾶς αἰτιῶνται τοὺς Ὀθωμανοὺς ἐκλογεῖς, τοὺς ἐγγεγραμμένους εἰς τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον; Τί ζητοῦν ν’ ἀποδείξουν ἐκ τῆς ἀμφισβητήσεως αὐτῆς τὴν ὁποίαν δὲν ἤγειραν παρὰ μετὰ τόσον χρόνον, καὶ ὅτε ἤλπισαν, ὅτι ὡς ἐκ τῶν πολιτικῶν περιστάσεων δύνανται τὰ πάντα νὰ αἰτήσωσιν; Οἱ ἐκλογικοὶ κατάλογοι τῶν Ὀθωμανῶν ἦσαν πλήρεις, ἀποτελούμενοι ἀπὸ χιλιάδας ἐκλογέων, καὶ θὰ ἦτο εὐχάριστον οἱ κατάλογοι οὗτοι ν’ ἀπετελοῦντο ἀπὸ μυριάδας καὶ οὐδεὶς ἐκ τῶν κατοίκων Ὀθωμανῶν Λαρίσσης, ὁ ὁποῖος ἔχει τὰ νόμιμα προσόντα, νὰ μὴ λείπῃ ἐξ αὐτῶν· ἀλλὰ δυστυχῶς ἠλαττώθησαν, καὶ σήμερον βλέπετε μόνον 369 ψηφοφορήσαντας. Καὶ νομίζετε, ὅτι ἐν τῷ ἐλαχίστῳ τούτῳ ἀριθμῷ ὑπάρχει τις ψηφοφορήσας, ὁ ὁποῖος δὲν ἀπέκτησε τὴν Ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν; Πάντες οἱ ἄλλοι κατὰ χιλιάδας ἀπέσχον τοῦ ἀγῶνος ἢ ἀπεμακρύνθησαν τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους κατὰ δυστυχίαν, οἱ δὲ προσελθόντες καὶ ψηφοφορήσαντες εἶναι πολῖται Ἕλληνες καὶ ἐκλογεῖς, καὶ μὴ ζητήσετε διὰ μιᾶς ἀποφάσεώς σας νὰ καταστήσητε αὐτοὺς Παρίας, μὴ ζητήσετε νὰ δυσαρεστήσητε τὸ φύλον αὐτῶν, τὸ ὁποῖον ἐκ παντὸς τρόπου πρέπει νὰ διατηρήσητε πλησίον σας. Ἀλλ’ εἶνε, κύριοι, ζήτημα, ὅτι οἱ ἐκλογεῖς αὐτοὶ οἱ Ὀθωμανοὶ κατοικοῦν ἐν Λαρίσσῃ; Δὲν δύναται κανεὶς νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι οἱ ψηφοφορήσαντες ἐκλογεῖς Λαρίσσης προσῆλθον ἐκ τοῦ Ὀθωμανικοῦ, εἴτε ἐκ Μακεδονίας, εἴτε ἐκ τῆς Ἀνατολῆς. Αὐτοὶ κατοικοῦν ἐντὸς τῆς Λαρίσσης, ἐντὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους, καὶ ὅταν αὐτοὶ οἱ Ὀθωμανοὶ ὦσιν ἡμεδαποὶ, δύνανται κατὰ τοὺς Νόμους τῆς ἡμετέρας χώρας ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν νὰ γίνωσιν ἐκλογεῖς καὶ Δημόται. Πλὴν τούτου δὲν ἠδυνήθησαν νὰ μᾶς φέρωσι μαρτυρίαν τινά, ὅτι οἱ 369 ἐκλογεῖς δὲν ἀπέκτησαν τὴν Ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν καὶ ὅτι διετήρησαν τὴν Ὀθωμανικήν. Πάλιν ἐπαναλαμβάνω τὸν αὐτὸν συλλογισμὸν, ὅτι οἱ Τοῦρκοι ἐκεῖνοι, οἵτινες ἠθέλησαν νὰ διατηρήσωσι τὴν Ὀθωμανικὴν ὑπηκοότητα καὶ ν’ ἀπέχωσιν ἀπὸ τὰ Ἑλληνικὰ πράγματα, αὐτοὶ δὲν ἤθελον τολμήσει ποτὲ νὰ προσέλθωσι καὶ ψηφοφορήσωσιν, ὕστερον μάλιστα ἀπὸ τὰς διακηρύξεις τοῦ Νομάρχου, ὁ ὁποῖος εἶπε ῥητῶς ὅτι, ὅστις δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα καὶ ὅστις διετήρησε τὴν Ὀθωμανικὴν ὑπηκοότητα νὰ μὴ προσέλθῃ. Ἐὰν λοιπὸν ἠμφισβήτει τις εἰς τοὺς Ὀθωμανοὺς τούτους τὸ δικαίωμα τοῦ ψηφοφορεῖν, τότε ἤθελε γεννήσει ἔνστασιν βάσιμον καὶ ἰσχυρὰν κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς. Δὲν νομίζω λοιπόν, κύριοι βουλευταί, ὑποστατὰ πάντα ὅσα περὶ τούτου σᾶς εἶπον διὰ νὰ παραστήσωσι τὴν ἐκλογὴν ἀκυρωτέαν· δὲν θεωρῶ ὅτι ἔχουσι σημασίαν τινὰ καὶ βαρύτητα, οὔτε τὰ περὶ ἐκλογικῶν καταλόγων, οὔτε τὰ περὶ Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν, οὔτε τὰ περὶ τόπου τῶν ψηφοφοριῶν καὶ τῶν ἐκλογικῶν τμημάτων. Καὶ ὅτι δὲν ἔχουν καμμίαν σημασίαν, καὶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀσκήσωσι καμμίαν βαρύτητα εἰς τὸ φρόνημα ὑμῶν, ἀπόδειξις εἶνε τρανή, ὅτι ἐὰν αὔριον ἔχετε νέαν ἐκλογὴν, εἴτε ἀκυρουμένης, ὅπερ δὲν πιστεύω, τῆς παρούσης, εἴτε ἄλλως πως διατιθεμένης, πῶς θὰ ἐνεργήσητε τὴν ἐκλογὴν ἐκείνην; Δὲν θὰ τὴν ἐνεργήσητε πάλιν διὰ τῶν αὐτῶν τρόπων καὶ μέσων; οὔτε εἶνε δυνατὸν νὰ διατηρήσητε σεῖς μεγαλειτέραν ἀνοχὴν καὶ μεγαλειτέραν νομιμότητα ἐκείνης, καθ’ ἣν ἐνηργήθη ἡ ἐκλογὴ αὕτη. Μὴ νομίζετε, ὅτι αἱ ὀψιγενεῖς ἐνστάσεις, τὰς ὁποίας σᾶς ἔφερον τὴν 15 Μαΐου, καὶ αἱ ψευδεῖς παραστάσεις ἔχουν καμμίαν σημασίαν ἀπέναντι ἐπισήμων ἐγγράφων, ἀπέναντι δικαστικῶν ἐκθέσεων, ἀπέναντι αὐτῆς τῆς διαγωγῆς τῶν ἀποτυχόντων, οἱ ὁποῖοι ἀναγνωρίζουν τὰ γενόμενα ὡς ὀρθά, ὡς νόμιμα. Θέλω, κύριοι, ἀνασκευάσει μίαν πρὸς μίαν τὰς ἐνστάσεις, καθ’ ἣν σειρὰν ἔχει ταξινομήσει αὐτὰς ὁ Εἰσηγητὴς τῆς ἀντιθέτου γνώμης ἐν τῇ ἐκθέσει του. Καὶ πρώτην ἔνστασιν μετὰ τὰ γενικὰ αὐτὰ ἀπαντῶμεν τὴν ἔνστασιν, τὴν ἀφορῶσαν εἰς τὸν πτωχὸν ἐκεῖνον Γεώργιον Φιφήν, τὸν γραμματέα τῆς Εἰσαγγελίας. Αὐτὸς ἔγεινε περιλάλητος καὶ ὀνομαστός, αὐτὸς ἐπηρέασε τοὺς ἐκλογεῖς τοῦ Δήμου Κρανῶνος, αὐτὸς ἐν τῇ ἰδιότητί του ὡς Γραμματεὺς μετέβη εἰς τὴν Κρανῶνα, ἐπηρέασε τοὺς Δημότας καὶ ἔτρεψε τὰ φρονήματα αὐτῶν ὑπὲρ τῶν Ὑπουργικῶν ὑποψηφίων. Ὁ Γεώργιος Φιφῆς εἶνε ὑπαλληλίσκος τις τοῦ γραφείου τοῦ Δικαστηρίου, ἀπεσπασμένος ὡς Γραμματεὺς ἐν τῇ Εἰσαγγελίᾳ Λαρίσσης· εἶναι κάτοικος καὶ δημότης τοῦ Δήμου Λαρίσσης. Αὐτὸς πρὸ καιροῦ ἀμελήσας τὰ καθήκοντά του καὶ πολλάκις ἐπιτιμηθεὶς δι’ αὐτό, ἠθέλησε νὰ παραιτηθῇ, δίδει τὴν παραίτησίν του εἰς τὸν προϊστάμενόν του Εἰσαγγελέα καὶ παρακαλεῖ αὐτὸν νὰ τὴν ἀποδεχθῇ αὐτοστιγμεί.

§55ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναρμοδίως.

§56ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Ὁ Εἰσαγγελεὺς εἶναι προϊστάμενος ὑπηρεσίας.

§57ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖ νὰ παύσῃ.

§58ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Ἠμπορεῖ. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνη ἔδωκε τοιαύτην ἑρμηνείαν καὶ εἶπεν ὅτι οἱ Εἰσαγγελεῖς εἶναι ἁρμόδιοι νὰ δέχωνται τὰς παραιτήσεις τῶν ὑπ’ αὐτοὺς ὑπαλλήλων· καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου εἰς ἓν ἔγγραφόν του πρὸς τὸν ἐν Ναυπλίῳ Εἰσαγγελέα τῶν Ἐφετῶν το αὐτὸ ἐκθέτει. Δὲν εἶναι λοιπὸν ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Πλημμελειοδικῶν ἐκτὸς τοῦ νόμου· δὲν εἶνε ἀδικαιολόγητος, ἀποδεχθεὶς τὴν παραίτησιν τοῦ Φιφῆ καὶ κοινοποιήσας καὶ ἐπιδόσας ἀμέσως αὐτήν.

§59ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Αὐτὸς μισθοδοτεῖται ἀκόμη.

§60ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Εἶνε ψεῦδος, καὶ θὰ σᾶς ἀναγνώσω ἀμέσως τὸ ἔγγραφον. Οὔτε ἐπὶ μίαν στιγμὴν δὲν ἐπανῆλθεν εἰς τὸ γραφεῖον.

§61ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Δὲν ἐπανῆλθε, διότι ἔπεσε τὸ Ὑπουργεῖον.

§62ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Αὐτὸ εἶναι σκέψις αὐθαίρετος, ἡ ὁποία δὲν ἔχει οὐδεμίαν βάσιν. Ἔφυγε λοιπὸν ὁ Φιφῆς καὶ ἀπαλλαγεὶς πάσης ὑποχρεώσεως καὶ μὴ ἔχων πλέον τὸν χαρακτῆρα δημοσίου ὑπαλλήλου, μετέβη τὴν ἐπιοῦσαν εἰς τὸν Δῆμον Κρανῶνος, εἰς ὃν εἶνε ξένος καὶ ἄγνωστος, καὶ ἐκεῖ παρέμεινε κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ψηφοφορίας. Ἐψήφισεν ἐκεῖ δυνάμει πιστοποιητικοῦ τοῦ οἰκείου Δημάρχου Λαρίσσης καὶ φέρεται τὸ ὄνομά του ἐν τῷ καταλόγῳ τῆς ψηφοφορίας. Ποῖαι εἶναι αἱ συνέπειαι τῆς παρουσίας τοῦ Γεωργίου αὐτοῦ Φιφῆ εἰς τὸν Δῆμον Κρανῶνος; Νομίζετε, ὅτι ὁ γραμματεὺς τῆς Εἰσαγγελίας Λαρίσης διαδραματίζει σπουδαῖον πρόσωπον καὶ ἐπηρεάζει τοὺς ἐκλογεῖς τοὺς ἀνήκοντας εἰς διάφορα σημεῖα τῆς δικαστικῆς περιφερείας, καὶ εἰς τὰς ἐσχατιὰς αὐτῆς; Ὁ γραμματεὺς τῆς Εἰσαγγελίας δύναται νὰ γνωρίζῃ καὶ δύναται νὰ ὑποτεθῇ ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἐπηρεάσῃ τοὺς τακτικοὺς πελάτας τῆς Εἰσαγγελίας καὶ τοῦ Πλημμελειοδικείου, ὡς καὶ τοὺς κατοίκους τῶν πόλεων. Ἀλλὰ τί σημασίαν ἔχει ἡ παρουσία τοῦ Φιφῆ ἐν τῷ δήμῳ Κρανῶνος, εἰς ὃν εἶναι ἄγνωστος, καὶ οὗτινος οἱ χωρικοὶ δὲν εἶναι ἐκ τῶν ἐπισκεπτομένων τὴν Εἰσαγγελίαν καὶ τὸ Πλημμελειοδικεῖον; Τί εἶναι τὸ πολυσήμαντον αὐτὸ γεγονὸς, τὸ ὁποῖον μεγαλοποιοῦν διὰ νὰ ἀποδείξουν τὰς ἐπεμβάσεις εἰς τὴν ἐκλογὴν Λαρίσης; Αὐτὸς ὁ Φιφῆς, ὁ φοβερὸς καὶ τρομερὸς, παρῃτήθη, καὶ ἐν τῷ δικαιώματί του ἐψηφοφόρησεν οὐδὲν ἕτερον. Ἀλλὰ, κύριοι, ἔχομεν δικαστικὰς ἐπεμβάσεις, καὶ χονδρικῶς, οὕτως εἰπεῖν, τελεσθείσας, τὰς ἐπεμβάσεις τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Πλημμελειοδικῶν, ὁ ὁποῖος ἐνήργησε διαφόρους πράξεις, αἵτινες ἐπηρέασαν τὸ φρόνημα τῶν ἐκλογέων. Ὁ Εἰσαγγελεὺς οὗτος εἶναι ὁ Καρύκης, ἄνθρωπος διανύσας ἐπὶ τριακονταετίαν τὸ στάδιόν του ἐν τῇ εἰσαγγελικῇ ὑπηρεσίᾳ, ὁ ὁποῖος ὑπηρέτησεν εἰς ὅλας τὰς πολυασχόλους καὶ σκανδαλώδεις Εἰσαγγελίας τῆς Πελοποννήσου, ἐν Σπάρτῃ καὶ ἐν Καλάμαις, ἐν Πάτραις καὶ Κυπαρισσίᾳ καὶ ἀλλαχοῦ.

§63ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Μνημονεύετε καὶ τὴν Σπάρτην;

§64ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Ἔχετε κανὲν παράπονον;

§65ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἐφυλάκισεν ἀνθρώπους εἰς τὰς βουλευτικὰς ἐκλογάς.....(Θόρυβος).

§66ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Σεῖς λέγετε πολλὰ πράγματα, ὅταν θέλετε νὰ ὑποστηρίξετε τὸν φατριασμόν σας (Θόρυβος). Δὲν εἶναι ὁ Καρύκης εἰσαγγελεὺς οἷον θέλουσι νὰ σᾶς παραστήσωσι, καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν αὐτοῦ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης.

§67ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἔπρεπε νὰ τὸν παύσῃ.

§68ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἀπέλυσε τὸν Εἰσαγγελέα Καρύδαν (Θόρυβος).

§69ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τί σχέσιν ἔχουν αὐτὰ (Θόρυβος).

§70ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Ἔχουν σχέσιν. Ἀπέλυσε τόσους Εἰσαγγελεῖς ἀνήκοντας εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ ἀπόδειξις τούτων εἶναι τὸ ἀμερόληπτον τῆς διαγωγῆς αὐτῶν ἐν ταῖς Ἐπαρχίαις, ἐν αἷς ὑπηρέτησαν καθ’ ὃν χρόνον ἐνηργήθησαν ἐκλογαί.

§71Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε βουλευτά, γνωρίζετε, ὅτι κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν τὰ μέλη τῆς Βουλῆς; ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ συζητῶσι περὶ τῶν ἐκλογῶν καὶ ἀποκαλύπτωσι τὰς παρανομίας, τὰς λαβούσας χώραν κατ’ αὐτάς, καὶ νὰ κρίνωσι περὶ τῶν ὑπαλλήλων, οἵτινες ἐν ταῖς ἐκλογαῖς ἐξετέλεσαν εἰμὴ τὸ καθῆκόν των, δὲν εἶναι ὅμως ἐπιτετραμμένον νὰ φέρωσι γνώμην καὶ κρίσιν, νὰ ἐπικρίνωσι μάλιστα τὴν Διοίκησιν, διότι ἡ Βουλὴ ἀκόμη δὲν κατηρτίσθη. Ἄλλως τε τιθέασιν εἰς ἴσην μοῖραν τοὺς Ὑπουργοὺς, οἵτινες ἔχουσι μὲν τὸ δικαίωμα ν’ ἀναιρέσωσι τὰς ἐπικρίσεις τὰς γινομένας, ἀλλὰ δὲν δύνανται νὰ ἐνισχύσωσι τὴν τακτικὴν ταύτην ἢ παρεκβαίνοντες τὰ ὅρια, τὰ ὁποῖα εἶναι κεκανονισμένα ἐν τῇ Βουλῇ κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν. Ἑπομένως παρακαλῶ νὰ μὴ προβῆτε εἰς τὴν ἐπίκρισιν τῆς Διοικήσεως.

§72ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Ἐγὼ δὲν μετέρχομαι συστηματικὴν κατάκρισιν τῆς Κυβερνήσεως, ἀμύνομαι ὅμως κατὰ τοῦ ἰσχυρισμοῦ τοῦ προλαλήσαντος, ὁ ὁποῖος κατηγόρησε τὸν ὑπάλληλον ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησίς σας ἀναγνωρίζει τίμιον καὶ ἀμερόληπτον.

§73ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δύνασθε νὰ ἀμύνεσθε καὶ ν’ ἀποδείξητε, ὅτι ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν ἐν Λαρίσσῃ Πρωτοδικῶν δὲν παρέβη τὸ καθῆκόν του. Νομίζω ὅμως ὅτι δὲν εἶναι συγκεχωρημένον ν’ ἀρχίζετε νὰ ἐπικρίνετε τὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως ἂν ἔπαυσε τὸν Εἰσαγγελέα τῶν ἐν Ἀθήναις Πρωτοδικῶν καὶ τὰ τοιαῦτα.

§74ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Ὁ Εἰσαγγελεὺς οὗτος Καρύκης δὲν ἀπελύθη, μετετέθη ἐκ Λαρίσσης εἰς Λαμίαν, καὶ τοῦτο εἶναι ἀρκετὰ ἰσχυρὸν ἐπιχείρημα κατὰ τοῦ ἰσχυρισμοῦ τοῦ Εἰσηγητοῦ, ὁ ὁποῖος ἠθέλησε νὰ παραστήσῃ τὸν Καρύκην ὡς κομματάρχην ἐν Λαρίσσῃ. Ἡ καλὴ καὶ ἀμερόληπτος τριακονταετὴς ὑπηρεσία τοῦ ἀνδρὸς εἶναι μάρτυς ἀψευδὴς τῆς καλῆς διαγωγῆς του. Ταῦτα προσθέτω, διότι γνωρίζω τὸν ἄνδρα καὶ συνέπραξα μετ’ αὐτοῦ ὡς δικηγόρος ἐν τῇ ἰδιαιτέρᾳ μου πατρίδι. Δύναμαι δὲ νὰ προκαλέσω τὴν μαρτυρίαν καὶ ὡρισμένων προσώπων ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς συμπολιτεύσεως περὶ τῆς διαγωγῆς τοῦ Καρύκη. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου θὰ ἐξετάσω τὰς πράξεις καὶ τὰς ἐνεργείας του. Ἔχομεν κατὰ πρῶτον τὴν εἰσαγωγὴν δύο Δημάρχων ἐνώπιον τῶν Πλημμελειοδικῶν Λαρίσσης ἐπὶ ἐκλογικαῖς παραβάσεσιν ἐπὶ τῇ καταγγελίᾳ τοῦ Νομάρχου. Ὁ εἷς τῶν Δημάρχων τούτων εἰσήχθη παρὰ τοῦ Ἀντεισαγγελέως κατὰ Ἰανουάριον μῆνα καὶ πρὸ τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς, οὔτε εἶχεν ὁ Νομάρχης ὑπ’ ὄψιν του ἐκλογὰς, οὔτε ἐνόει διὰ τῆς πράξεώς του ταύτης νὰ πιέσῃ τὸν Δήμαρχον. Τὸ δικαστήριον ἠθώωσεν αὐτὸν ἐρήμην. Βραδύτερον ὁ Εἰσαγγελεὺς εἰσάγει τὸν ἕτερον Δήμαρχον ἐπὶ παραβάσεσιν ἐκλογικαῖς, ἀλλὰ τὸ δικαστήριον ἠθώωσε καὶ τοῦτον. Καὶ τίνα εἶναι τὰ συμπεράσματα τὰ ἐκ τοῦ γεγονότος τούτου προκύπτοντα, κύριοι Βουλευταί; ἐπηρέασαν τὸ φρόνημα τῶν ἐκλογέων τοῦ Δήμου Κρανῶνος καὶ Φακίου, τῶν ὁποίων οἱ ἄρχοντες εἰσήχθησαν εἰς δίκην καὶ ἠθωώθησαν. Καὶ διατί δὲν ἐπηρέασε τὸ φρόνημα τῶν ἐκλογέων ἡ ἀπόφασις τοῦ δικαστηρίου, τὸ ὁποῖον τοὺς ἠθώωσεν; Ἰσχυρίσθη ὁ κ. Εἰσηγητὴς ὅτι ὁ Εἰσαγγελεὺς ἔδειξε συμφέρον ὑπὲρ τῶν ἐπιτυχόντων, ἀλλὰ πᾶς τις δύναται νὰ εἴπῃ ὅτι καὶ τὸ δικαστήριον ἔδειξεν ἐνδιαφέρον ὑπὲρ τῆς ἀθωότητος αὐτῶν.

§75ΦΙΛΙΟΣ. Νομίζετε ὅτι, ἂν εἰσήγοντο καὶ ἄλλοι δήμαρχοι εἰς δίκην, τίποτε δὲν ἤθελε προκύψει;

§76ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Ἤθελε προκύψει ἐνθάῤῥυνσις ὑπὲρ τοῦ φρονήματός σας. Διὰ τῆς εἰσαγωγῆς τῶν Δημάρχων εἰς δίκην ἡ δικαιοσύνη δὲν παρεβλάφθη καὶ τὸ ἐκλογικὸν φρόνημα ἔμεινεν ἀμετάβλητον. Δὲν ἔχει λοιπὸν καμμίαν ἐπιῤῥοὴν ἡ εἰσαγωγὴ τῶν Δημάρχων εἰς δίκην, τὴν ὁποίαν ἐκ τῶν ὑστέρων ἦλθον νὰ καταγγείλωσιν εἰς τὴν Βουλήν, μὴ ἔχοντες λόγους ἰσχυροὺς καὶ ἀποχρῶντας ἵνα προσβάλωσι τὴν νομιμότητα τῆς ἐκλογῆς. Περισυνέλεξαν ὅ,τι ἂν εὗρον, ἀνεδίφησαν ἀρχεῖα γραφείων, ἐξήτασαν στατιστικὰς ἀποφάσεις καὶ σᾶς τὰ παρουσιάζουν ὡς λόγον ἀκυρώσεως μιᾶς νομιμωτάτης ἐκλογῆς! Ἑτέρα ἔνστασις εἶνε τὰ ἐν Νεγλεμπέρ διαδραματισθέντα. Ἐν Νεγλεμπέρ, πρωτευούσῃ τοῦ δήμου Φακίου, ἐπῆλθε ῥῆξις μεταξὺ τῶν δύο πολιτικῶν μερίδων, ἐκ τῶν ὁποίων ἡ ἀντιπολιτευομένη ἦτο καὶ ἰσχυροτέρα. Ἡ μία τούτων εἶχε προβῆ εἰς διαδηλώσεις· ταύτην ἐμιμήθη καὶ ἡ ἑτέρα, καὶ ἐπῆλθε σύγκρουσις. Ἐδῶ ἐν τῇ ἐκθέσει παρουσιάζεται ὁ ἐπὶ κεφαλῆς τῆς μιᾶς μερίδος Σωτήριος Σακκελαρόπουλος ὡς ὑπηρέτης τοῦ κ. Ἰσχομάχου. Ἀλλὰ σεῖς, κύριε Φίλιε, γνωρίζετε ἂν εἶνε ὑπηρέτης τοῦ κ. Ἰσχομάχου; Ὁ κ. Σακκελαρόπουλος εἶνε τελειόφοιτος τῆς νομικῆς, εἶνε ἐκ τῶν καλλιτέρων νέων τοῦ τόπου, ἔχων καὶ κοινωνικὴν θέσιν καὶ σχέσεις καλάς· δὲν εἶνε δὲ ὑπηρέτης οὐδενὸς, οὔτε τοῦ κ. Ἰσχομάχου, οὔτε ὑμῶν, ὅστις ἐν Λαρίσσῃ ἐγίνατε εὐπατρίδης. Αἱ δύο λοιπὸν μερίδες συνεκρούσθησαν ἐν τῇ διαδηλώσει, ὡς γίνεται συνήθως, καὶ ἐτραυματίσθησάν τινες ἀμοιβαίως. Οἱ φίλοι τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων ἦσαν μᾶλλον ἀδύνατοι καὶ ὑπέστησαν περισσοτέρους μώλωπας καὶ τραύματα. Ἡ στρατιωτικὴ Ἀρχὴ λαμβάνει μέρος εἰς τὴν σκηνήν· οἱ χωροφύλακες τρέχουσι νὰ διαχωρίσουν τοὺς διαμαχομένους καὶ προσβάλλονται καὶ κακοποιοῦνται ὑπὸ τῶν φίλων σας. Ἔρχεται ἡ εἴδησις ἐν τῇ πρωτευούσῃ καὶ αἱ Ἀρχαὶ ἀνησυχοῦσιν ἐπὶ τοῖς γενομένοις, ἰδίως δὲ διὰ τὴν γενομένην κατὰ τῶν χωροφυλάκων ἀντίστασιν. Ὁ μοίραρχος διαμαρτυρόμενος μεταβαίνει εἰς τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν ὅπου εὑρίσκει ἀμφοτέρους τοὺς Εἰσαγγελεῖς καὶ μετὰ τρεμούσης καὶ ἀγανάκτησιν ἐκφραζούσης φωνῆς λέγει: οὐδεμίαν εὐθύνην ἀναλαμβάνω διὰ τὰ γενόμενα ἐν Νεγλεμπέρ· οἱ χωροφύλακες προσεβλήθησαν, ἐκακοποιήθησαν, δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ἐπιβάλωσι τὴν τάξιν· λάβετε πρόνοιαν ἵνα ἐπιβληθῇ ὁ σεβασμὸς πρὸς τοὺς νόμους. Ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν παραγγέλλει τὸν ἀνακριτὴν τὸν τακτικὸν νὰ μεταβῇ εἰς Νεγλεμπέρ, ἀλλ’ οὗτος ἀπαντᾷ ὅτι εἶνε ἀπησχολημένος εἰς ἀνακρίσεις διεξοδικὰς καὶ δὲν δύναται ν’ ἀπομακρυνθῇ τοῦ γραφείου. Ἐζήτησε τὸν εἰρηνοδίκην τῆς πόλεως, ἀλλὰ καὶ οὗτος ἐξετέλει μακρὰν προσωρινὰ μέτρα· παραγγέλλει τὸν εἰσαγγελέα νὰ μεταβῇ εἰς Νεγλεμπέρ καὶ ἐνεργήσῃ ἀνακρίσεις. Ταῦτα γράφει ὁ εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν κ. Σταματιάδης εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης δι’ ἐπισήμου ἐγγράφου του, καὶ δὲν ἐπληροφορήθην ἐγὼ παρὰ τῶν ἐνδιαφερομένων, ὡς ὁ κ. εἰσηγητὴς ἐπληροφορήθη παρὰ τῶν ἐνισταμένων. Ὅλα ὅσα σᾶς ἐξέθηκεν εἰσὶν ὅλως ἀνυπόστατα. Τότε μεταβαίνει εἰς Νεγλεμπέρ ὁ εἰσαγγελεὺς Καρύκης καὶ καταλύει εἰς τὴν οἰκίαν ἑνὸς Γιαννούλη, ὅπου ἐνεργεῖ τὰς ἀνακρίσεις χωρὶς νὰ ἐνεργήσῃ καμμίαν πρᾶξιν καταδιώξεως, ὅπως εἶχε παραγγείλει αὐτῷ ὁ εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν, καὶ ὅπως ὑπενόουν τὰ παράπονα τοῦ Μοιράρχου. Ὁ Εἰσαγγελεὺς ἐκεῖνος, ἀφοῦ συνέλεξε τὴν ἀνακριτικὴν ὕλην, ἐπανέρχεται εἰς τὴν πρωτεύουσαν. Ἀλλὰ τί γίνεται, κύριοι, καὶ ἐδῶ, ἵνα ἀποτελεσθῇ ὅλη ἡ συναυλία τῶν ἐνστάσεων; Κατηγοροῦσι τὸν Εἰσαγγελέα, ὅτι κατῴκησεν εἰς τὴν οἰκίαν φίλου τῶν ὑποψηφίων. Καὶ ποῦ ἠθέλατε νὰ κατοικήσῃ; Τὸ χωρίον αὐτὸ εἶναι πτωχότατον· δὲν ἔχει παρὰ καλύβας ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον· μόνον ἡ οἰκία, εἰς τὴν ὁποίαν κατέφυγεν ὁ Εἰσαγγελεύς, εἶχε στέγην στερεὰν καὶ δύω παράθυρα. Καὶ ἡ πρᾶξις λοιπὸν αὕτη ἀπετέλεσε κεφάλαιον κατηγορίας! Ἐπανέρχεται ὁ Εἰσαγγελεὺς εἰς τὴν πρωτεύουσαν, παραπέμπει τὰ ἔγγραφα καὶ τὴν δικογραφίαν εἰς τὸν ἁρμόδιον ἀνακριτήν. Ἐξεδόθησαν ἑπτὰ ἐντάλματα κατὰ τῶν αὐτουργῶν τῶν πράξεων, αἱ ὁποῖαι διεδραματίσθησαν ἐκεῖ· ἐφυγοδίκουν καὶ κατεδιώκοντο. Κατόπιν εἷς ἐξ αὐτῶν συλλαμβάνεται, ἢ προσέρχεται, δὲν ἠξεύρω καλῶς. Ὁ Εἰσαγγελεὺς διὰ τῆς γνώμης του ὑπεστήριξε τὴν προφυλάκισιν τοῦ συλληφθέντος ἢ προσελθόντος· ὁ Ἀνακριτὴς διεφώνησεν· ἡ ὑπόθεσις ἦλθεν εἰς τὸ Συμβούλιον, καὶ τὸ Συμβούλιον ἐδικαίωσε τὸν Εἰσαγγελέα. Εὑρίσκει ὁ κύριος Εἰσηγητής, ἄνθρωπος δικαστικὸς καὶ νομικός, ὑπερβολικόν τι ἐν τῇ πράξει ταύτῃ τοῦ Εἰσαγγελέως; Καὶ τί ἠθέλησε τὸν Εἰσαγγελέα νὰ ἀδιαφορήσῃ διὰ τὴν πρᾶξιν, ἥτις ἐξετελέσθη, διὰ τὴν ὁποίαν ὁ Μοίραρχος διεμαρτύρετο κατὰ τῶν ἀδικησάντων τοὺς ὁπλίτας του καὶ τὰ ὄργανα τῆς Ἐξουσίας; Τί λοιπὸν εἶχε τὸ ἐπιλήψιμον ἡ πρᾶξις καὶ ἡ διαγωγὴ τοῦ Εἰσαγγελέως ἐπὶ τοῦ προκειμένου; Ἀλλὰ τὸ δικαστικὸν Συμβούλιον συνεκροτήθη ὑπὸ τοῦ Προέδρου, τοῦ Ἀνακριτοῦ καὶ ἑνὸς δικηγόρου. Καὶ τί πταίει ὁ Εἰσαγγελεύς, κύριε Εἰσηγητά, ὡς πρὸς τοῦτο; Μήπως ὁ Εἰσαγγελεὺς ἐδικαιοῦτο νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὸν καταρτισμὸν τοῦ Συμβουλίου, ἢ μήπως κατηγορεῖται καὶ τὸν Πρόεδρον ἐπὶ μεροληψίᾳ; Δὲν ἔχουσι λοιπὸν σημασίαν τὰ κατηγορήματά σας ταῦτα κατὰ τοῦ Εἰσαγγελέως, ὡς ἐνεργήσαντος μεροληπτικῶς πρὸ τῆς ἐκλογῆς ὑπὲρ τῶν ἐπιτυχόντων καὶ κατὰ τῶν ἀποτυχόντων. Ἁπλῶς λέγετε αὐτὰ, διὰ νὰ παρασταθῆτε εὐπρόσωποι εἰς τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς· θέλετε νὰ δικαιολογήσετε τὴν αὐθαίρετον πρᾶξιν, τὴν ὁποίαν καὶ ἐνώπιον τοῦ Τμήματος ἠθελήσατε νὰ παραστήσετε, παραμορφώνοντες τὰ πράγματα, διὰ νὰ ἁρπάσητε τὴν γνώμην τῶν μελῶν τοῦ Τμήματος. Ἔχομεν, κύριοι βουλευταί, ἄλλην ἔνστασιν κατὰ σειράν. Ἐν τῷ Δήμῳ Νέσσωνος ὑπῆρχον διάφοροι ἀντιπρόσωποι...

§77ΤΙΝΕΣ. Αὔριον.

§78ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Ἔχω πολλὰ νὰ εἴπω.

§79ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Νὰ συνέλθωμεν καὶ μετὰ μεσημβρίαν.

§80ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§81ΧΟΪΔΑΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§82ΒΛΑΧΟΣ. Ἐγγράψατε καὶ ἐμὲ, κ. Πρόεδρε.

§83Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Προτιμότερον εἶνε νὰ ἔλθωμεν εἰς τὰς πέντε, διότι δὲν ἠμποροῦμεν οὔτε νὰ ἀκούσωμεν.

§84ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὰς πέντε.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ δυσκολεύομαι νὰ ἔλθω μετὰ μεσημβρίαν.

§86ΤΙΝΕΣ. Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή.

§87ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κάμνω πρότασιν, νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἂν πρέπει νὰ συνεδριάσῃ εἰς τὰς πέντε.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπεφασίσαμεν ἅπαξ.

§89ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡ Βουλὴ δύναται ὅποτε θέλει νὰ μεταβάλλῃ τὰς ὥρας.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχάσατε. Λοιπὸν θὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή.

§91ΧΟΪΔΑΣ. Προσδιωρίσαμεν τὴν ἑβδόμην ὥραν διὰ νὰ συνεδριάζωμεν, καὶ ἐν τούτοις παρεβιάσαμεν τὴν ὑπόσχεσιν, τὴν ὁποίαν ἐδώσαμεν πανδήμως, καὶ ἄλλοτε συνεδριάζομεν τὴν ἐνάτην, ἄλλοτε τὴν ὀγδόην καὶ ἄλλοτε τὴν 8½. Ἐρωτῶ, σπουδάζομεν ἢ παίζομεν; Ἐὰν σπουδάζωμεν, διατί χθὲς καὶ προχθὲς νὰ μὴ ἀποφασίσωμεν νὰ συνερχώμεθα καὶ ἀπὸ πρωΐας μέχρι βαθείας νυκτὸς νὰ συνεδριάζωμεν, ἀλλὰ σήμερον ν’ ἀποφασίζωμεν τοῦτο, ὅταν πρόκειται ἐξαιρετικῶς περὶ τῆς ἐκλογῆς Λαρίσσης; (θόρυβος). Πρόκειται γενικῶς περὶ τῶν ἐργασιῶν ἡμῶν; Λοιπὸν δὲν εἶνε ἀνάγκη εἰμὴ νὰ διακόψωμεν ἐπὶ μίαν ὥραν καὶ κατόπιν νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὰ ἔργα ἡμῶν ὄχι μόνον ἐξαιρετικῶς διὰ τὰς ἐξελέγξεις, ἀλλὰ γενικῶς διὰ τὰ ἔργα ἡμῶν.

§92ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§93ΧΟΪΔΑΣ. Τὸ μάλιστα νὰ μὴν ἔχῃ ἀντίθεσιν αὔριον, ὅπως τοῦτο συμβαίνει σήμερον. Χθὲς εἴπομεν νὰ συνεδριάζωμεν ἀπὸ τῆς 7–12, ὡς σήμερον λέγομεν, καὶ ἀπὸ τὰς 5. Λοιπὸν ἐγὼ λέγω ἀπὸ τῆς πρωίας μέχρι βαθείας νυκτὸς νὰ ἐργαζώμεθα. Παρακαλῶ δὲ τὴν Βουλήν, διὰ νὰ μὴ ἀποδοθῇ ἡ ἀπόφασις αὕτη εἰς πλάγιον σκοπόν, νὰ ἀρχίσωμεν ἀπὸ αὔριον (Θόρυβος).

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τί ζητεῖτε;

§95ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Προτείνομεν μέχρις ἀποπερατώσεως τῶν ἐξελέγξεων νὰ συνερχώμεθα ἀπὸ τῆς 8–12 καὶ κατόπιν ἀπὸ τῆς 5, ἕως ὅτου θέλει ἡ Βουλή. Τοὺς λόγους εἶνε περιττὸν νὰ τοὺς εἴπω, διότι τοὺς ἐννοεῖ ἡ Βουλή.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παραδέχεται ἡ Βουλὴ ἀπὸ τῆς 8–12 καὶ ἀπὸ τῆς 5 κατόπιν;

§97ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§98ΤΙΝΕΣ. Ἀπὸ σήμερον.

§99ΚΟΥΚΟΥΛΕΖΑΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία (Θόρυβος).

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπὸ σήμερον ἢ ἀπὸ αὔριον;

§101ΠΟΛΛΟΙ. Ν’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος.

§102ΕΤΕΡΟΙ. Δὲν ἐπιμένει ὁ κύριος Κουκούλεζας.

§103ΒΑΡΒΟΓΛΗΣ. Κάμνω ἐγὼ τὴν ἔνστασιν. (Ἐκφωνεῖται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος τῶν κυρίων Βουλευτῶν).

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἶνε ἐν ἀπαρτίᾳ.

§105ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἡ συνεδρίασις ἑκάστης ἡμέρας θὰ διακόπτεται μόνον περὶ τὴν 12 καὶ θὰ ἐπαναλαμβάνηται ἡ ἰδία συνεδρίασις τὴν 5.

§106ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν διακόπτεται ἡ συνεδρίασις, καὶ ἐπαναλαμβάνεται τὴν 5 μ. μ. (Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις περὶ ὥραν 1 μ. μ.). Ὥρᾳ 5 Μ. Μ. (Ἀπαρτίας γενομένης ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις).

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, κύριοι Βουλευταί· ἐξακολουθεῖ ἡ διακοπεῖσα συζήτησις. Ἔχει τὸν λόγον ὁ κύριος Κοσσονάκος πρὸς ἐξακολούθησιν.

§109ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Πρὶν ἢ περατώσω, κύριοι, τὴν ἀνασκευὴν τῶν δικαστικῶν λεγομένων ἐπεμβάσεων, ὀφείλω νὰ προσθέσω, ὅτι ἐπὶ τῆς σκηνῆς ἐκείνης, τῆς διαπραχθείσης ἐν Νεγλεμπὲρ τοῦ Δήμου Φακίου, ἐξεδόθη τὸ βούλευμα τοῦ Συμβουλίου τῶν ἐν Λαρίσσῃ Πλημμελειοδικῶν, διὰ τοῦ ὁποίου παρεπέμφθησαν οἱ ἐργάται καὶ οἱ αὐτουργοὶ τῶν ἀδικημάτων ἐκείνων ἐνώπιον τῶν Πλημμελειοδικῶν ἐπὶ ἐξυβρίσει κατὰ τῶν ὀργάνων τῆς Ἐξουσίας, κατὰ τῶν χωροφυλάκων διὰ τὰ ἔργα τῆς ὑπηρεσίας των. Ὀφείλω περιπλέον νὰ σᾶς προσθέσω, ὅτι ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν, ἐκθέτων τοῦτο εἰς τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλλεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, παρατηρεῖ, ὅτι τὸ βούλευμα τοῦτο δὲν θεωρεῖ κατὰ πάντα ὀρθὸν, τὸ θεωρεῖ δηλαδὴ ἐσφαλμένον καὶ ὅτι ἐσφαλμένως δὲν περιέλαβε τὴν κατηγορίαν ἐπὶ ἀντιστάσει. Τοῦτο λέγει ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν διὰ τοῦ ἐγγράφου του, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Μὲ τὴν παρατήρησιν ταύτην περατῶ τὰ πρὸς ὑπεράσπισιν τοῦ Εἰσαγγελέως Καρύκη. Νομίζω, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κάλλιστα ἔπραξε μὴ ἀπολύσας τὸν Εἰσαγγελέα τοῦτον καὶ ὁ Ὑπουργὸς ἐγίνωσκεν ὅτι εἰς οὐδὲν ἔπταισεν ὁ Καρύκης. Ἐὰν ὅσα ἀπέδωκαν αὐτῷ ἦσαν ἀληθῆ καὶ βάσιμα, ὁ Καρύκης οὐδὲ μίαν στιγμὴν δὲν ἤθελε παραμείνει εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Ὁ Καρύκης διακρίνεται ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, εἶναι οἰκογενειάρχης καὶ ἀρχαῖος ὑπάλληλος· ὑπηρετεῖ ἐπὶ 30 συνεχῆ ἔτη. Ἀλλά, κύριοι Βουλευταί, θέλετε νὰ μάθητε πόθεν ἐπήγασαν ὅλα ταῦτα τὰ κατηγορήματα, τὰ κατὰ τοῦ Εἰσαγγελέως καὶ τῶν λοιπῶν δικαστικῶν προσώπων; Θέλετε νὰ μάθητε πόθεν ἐπήγασαν αἱ ἐπεμβάσεις αἱ δικαστικαὶ λεγόμεναι; Ὁ κύριος Εἰσηγητὴς σᾶς ἀνέφερε μίαν ἔκθεσιν ἐνωμοτάρχου τινός, σταθμεύοντος ἐν Φακίῳ. Περὶ τοῦ ἐνωμοτάρχου τούτου ἐποιήσατο πολὺν λόγον ἐν τῷ Τμήματι· ἤρξατο ὁμιλῶν περὶ αὐτοῦ λίαν ἐπαινετικῶς ἐκθειάζων τὸν καλὸν αὐτοῦ χαρακτῆρα καὶ τὴν χρηστὴν αὐτοῦ διαγωγήν· εἶναι, λέγει, τελειόφοιτος τοῦ Πανεπιστημίου, εἶναι ὑπαξιωματικὸς ὅστις οὐδεμίαν ποινὴν φέρει εἰς τὸ φύλλον του· εἶναι, προσθέτει ὁ κύριος Εἰσηγητὴς ἐν τῷ Τμήματι, ὁ ἐνωμοτάρχης οὗτος διακεκριμένος ὑπαξιωματικός, ὅστις φέρει πολλοὺς ἐπαίνους ἐν τῷ φύλλῳ τῆς ποιότητός του. Καθ’ ἣν στιγμὴν ἐκθέτει τοιαῦτα ἐνώπιον τοῦ Τμήματος ὁ κύριος Εἰσηγητής, ὁ πρώην συνάδελφός μας, κύριος Ψύλλας, ὢν μέλος τοῦ Τμήματος, λαμβάνει ἀνὰ χεῖρας τὸ φύλλον ἐκεῖνο τῆς ποιότητός του, παρατηρεῖ δὲ ὅτι τὸ φύλλον ἐκεῖνο ἔγεμε ποινῶν. Εἶναι ἀληθές, ὅτι κάτωθεν φέρει μόνον δύο ἐπαίνους· τὸν μὲν ἕνα, διότι κατὰ μίαν ἐπιθεώρησιν ἀνωτέρου ἀξιωματικοῦ ἀρχηγοῦ ἢ διοικητοῦ μοίρας εὑρέθησαν τὰ ἐν τῷ στρατῶνι εἴδη ἐν πλήρει τάξει καὶ καθαριότητι, ὁ δὲ προϊστάμενος ἐκεῖνος στρατιωτικὸς ἐπήνεσε τῷ ὄντι τὸν ἐνωμοτάρχην τοῦτον: φέρει ἕνα ἄλλον ἔπαινον, ὅτι συνέλαβεν ἕνα φυγόδικον· ὅλα τὰ ἄλλα φύλλα του εἶναι πλήρη ποινῶν. Ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ τοῦτο, κύριοι: ὁ κύριος Ψύλλας —καὶ ἐπιμαρτύρομαι ὅλα τὰ μέλη τοῦ Τμήματος— ὁ κ. Ψύλλας ἀποβλέψας εἰς τὸ ὄνομά του, ἀναγινώσκει «ἐνωμοτάρχης Τουράκης»: τί δὲν μᾶς λέγει; ὅτι ὁ Τουράκης ἀπετέλει μέλος τῆς Ἴλης του, τὸν εἶχεν στρατιώτην καὶ τὸν ἀπέβαλεν ἕνεκα κακῆς διαγωγῆς. Ὁ ὑπαξιωματικὸς λοιπὸν οὗτος ἐκθέτει ὅλα αὐτὰ τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἐδῶ σᾶς παρέστησεν ὡς ἐπεμβάσεις δικαστικάς! Καὶ πῶς τὰ ἐκθέτει, κύριοι, πάντα ταῦτα ὁ ἐνωμοτάρχης Τουράκης; ὁ ἐνωμοτάρχης Τουράκης ἀπευθύνει αἴτησιν εἰς τὴν προϊσταμένην αὐτοῦ Μοῖραν, διὰ τῆς ὁποίας αἰτεῖται νὰ διαγραφῇ ἡ ποινή, τὴν ὁποίαν ἡ ὑπηρεσία τῷ ἐπέβαλεν ἕνεκα παρεκτροπῶν διαφόρων· ἔχει δὲ ἡ αἴτησις οὕτως (ἀναγινώσκει). Ὁ ἐνωμοτάρχης λοιπὸν Τουράκης, αἰτούμενος τὴν ἄρσιν τῆς ποινῆς αὐτοῦ, τῆς ἐπιβληθείσης αὐτῷ ὑπὸ τοῦ πρώτου Ἀρχηγείου στρατοῦ, ἐκθέτει διάφορα περιστατικά, δικαιολογῶν ἑαυτόν, τὰ ὁποῖα ὁ εἰσηγητής, ὁ προαγορεύσας, σᾶς ἐξέθεσεν ἐδῶ ὑπὸ μορφὴν δικαστικῶν ἐπεμβάσεων, ἀποδοὺς περισσοτέραν ἀξιοπιστίαν εἰς ἕνα τιμωρημένον ἐνωμοτάρχην, εἰς ἕνα ὑπαξιωματικὸν τοιοῦτον παρὰ εἰς τὸν Εἰσαγγελέα τῶν Ἐφετῶν ὅστις δι’ ἐκτεταμένου ἐγγράφου του ἐκθέτει τὰ καθέκαστα περὶ τῆς διαγωγῆς τοῦ Εἰσαγγελέως καὶ τῶν Δικαστικῶν Ἀρχῶν! Εἰσίν ἀνυπόστατα ὅλως, κύριοι, πάνθ’ ὅσα ἐξετέθησαν ὡς ἐπεμβάσεις δικαστικαί. Ὁ κύριος εἰσηγητής, ὅστις, ὡς φαίνεται, εἶνε ὀλίγον μύωψ καὶ δὲν διακρίνει καλῶς καὶ τὰ ἐν τῷ φύλλῳ τοῦ ἐνωμοτάρχου γεγραμμένα καὶ τὰ ἐν τῷ κειμένῳ τῆς αἰτήσεως τοῦ αὐτοῦ ἐνωμοτάρχου ἐκτιθέμενα, παραμορφώνει τὰ πάντα καὶ ἐξέθηκεν αὐτὰ κατὰ βούλησιν καὶ ἐν τῷ Τμήματι καὶ ἐνταῦθα. Ἐρωτῶ λοιπὸν ὑμᾶς, κύριοι βουλευταί, μετὰ τὴν ἀνασκευήν, τὴν ὁποίαν ἐν τῇ ὁμιλίᾳ μου τῇ πρωϊνῇ ἀνέπτυξα ἐνώπιόν σας, μετὰ τὸ γεγονὸς, τὸ ὁποῖον ἤδη σᾶς ἀναφέρω, ὅτι πάντα ταῦτα ἐκτίθενται ὑπὸ τοῦ ἐνωμοτάρχου τούτου, θὰ δώσητε πλέον καμμίαν προσοχὴν εἰς τὰ παρὰ τοῦ Εἰσηγητοῦ λεχθέντα; Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ στρατιωτικὰς ἐπεμβάσεις· ἔχομεν τὸ μέγα τοῦτο κακὸν, τὸ ὁποῖον κατὰ τὸ παρελθὸν ἐπροκάλεσε τοσαύτας συμφορὰς καὶ τοσαῦτα δυστυχήματα εἰς τὴν πατρίδα ἡμῶν. Ἠθελήσαμεν νὰ μεταχειρισθῶμεν τὸν στρατὸν ὡς ὄργανον τῶν πολιτικῶν μας συμφερόντων, νὰ θέσωμεν στρατιωτικοὺς, κατέχοντας βαθμὸν ἀξιωματικοῦ, εἰς θέσιν νὰ ἐκτελῶσιν ἐπεμβάσεις στρατιωτικὰς, νὰ ἐξασκῶσι βίαν καὶ πίεσιν διὰ νὰ μεταβάλωσι τὸ ἐκλογικὸν φρόνημα τῆς Ἐπαρχίας ὑπὲρ τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων. Ἂς ἴδωμεν λοιπὸν τί ἔπραξαν τὰ πρόσωπα ταῦτα; Κατηγοροῦσι τὸν λοχαγὸν Μικρόπουλον, ὅτι ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ Λαρίσσης μετῆλθε βίαιον τρόπον, ἐπεμβὰς εἰς τὸ φρόνημα τῶν ἐκλογέων καὶ ἐπηρεάσας ὑπὲρ τῶν ὑπουργικῶν καὶ κατὰ τῶν ἀντιπολιτευομένων· σᾶς λέγουν ὅτι ὁ Μικρόπουλος ἡμέραν τινὰ ἤρισε πρὸς τὸν νῦν βουλευτὴν καὶ τότε ὑποψήφιον καὶ ἁπλοῦν δικηγόρον Φίλιον. Καὶ πότε συνέβη τοῦτο; τρεῖς μῆνας πρὸ τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς. Καὶ τί σχέσιν ἔχουσιν αὐτὰ μὲ τὴν ἐκλογήν; Καὶ ποίαν ἐπέμβασιν δεικνύουσι τὰ μεταξὺ Μικροπούλου καὶ Φίλιου διαδραματισθέντα τὴν ἡμέραν ἐκείνην, ἐὰν ὁ Φίλιος ἐφώναζε «ζήτω ὁ παπποῦς, ζήτω ἡ Ἀντιπολίτευσις»;

§110Ρ. ΧΟΪΔΑΣ. Περὶ τίνος παπποῦ ὁμιλεῖτε, τοῦ Ἀθηναίου ἢ τοῦ Λαρισσαίου;

§111ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Τοῦ Λαρισσαίου. Παπποῦς ἀποκαλεῖται ὁ Ἀστεριάδης, ὁ ἀντιπολιτευόμενος καὶ ἀποτυχών. Ἐὰν λοιπὸν ἔδειξε τὴν πρὸς τὸν ἔγκριτον στρατιωτικὸν συμπάθειάν του, τοῦτο ἀποτελεῖ ἐπέμβασιν κατὰ τῆς ἐκλογῆς; Ὁ Μικρόπουλος εἶνε διακεκριμένος ἀξιωματικὸς, εἶνε χρηστὸς, ἠθικὸς, οὐδέποτε ἠκούσθη εἴτε ἐπὶ τοιαύταις εἴτε ἐπὶ ἄλλαις παραβιάσεσιν· ὁ Μικρόπουλος ἕλκει τὸ γένος ἐκ μεγάλης καὶ ἐνδόξου οἰκογενείας, εἶνε ἔγγονος τοῦ Φλέσσα· ὁ Μικρόπουλος εἶνε ἐν γένει ἀξιωματικὸς χρηστὸς καὶ ἄξιος ἐπαίνων διὰ τὴν ὑπηρεσίαν του.

§112ΣΙΒΙΤΑΝΙΔΗΣ. Διατί τὸν ἐτιμώρησαν τὸν Μικρόπουλον;

§113ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Διότι ἔκαμε παρεκτροπὴν, τὸ Ἀρχηγεῖον τὸν ἐτιμώρησεν εἴκοσιν ἡμέρας κράτησιν. Ἀλλὰ τί σχέσιν ἔχει ἡ παρεκτροπή του αὕτη καὶ ἡ ποινὴ τῆς κρατήσεως μὲ τὰς στρατιωτικὰς ἐπεμβάσεις, τὰς ὁποίας ἀποδίδετε εἰς τὴν ἐκλογὴν αὐτήν; Ἠκούσατε παρὰ τοῦ προλαλήσαντος Εἰσηγητοῦ, ὅτι ὁ Μικρόπουλος, μένων ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ ἐκείνῃ, ἔγεινεν ὑπασπιστὴς τάγματος. Ἦλθεν ἡ ἐκλογὴ, παρέμεινεν ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ καὶ ἐνόμιζεν, ὅτι τὸ καθῆκον τῷ ἐπέβαλε νὰ θέσῃ φυλακὴν ἐν τῷ στόματί του. Ἠκούσατε κατ’ αὐτοῦ ἄλλην κατηγορίαν; Μέμφονται αὐτὸν ἐπὶ ἐπεμβάσει εἰς τὰ ἐκλογικὰ τῆς Ἐπαρχίας ἐκείνης; Πῶς λοιπὸν τὸν κατηγορεῖτε διὰ μίαν παραγεγραμμένην παρεκτροπὴν καὶ ἀναφέρετε αὐτὴν ὡς ἐπέμβασιν κατὰ τῆς ἐκλογῆς; Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ ἕνα ἕτερον ἀκόμη ἀξιωματικὸν κατηγορούμενον ἐπὶ ἐπεμβάσεσι τοιαύταις. Ὁ ὑπολοχαγὸς Γρυπάρης κατηγορεῖται, ὅτι περιοδεύων ἐν τοῖς Δήμοις Κρανῶνος καὶ Φακίου ἠπείλησεν, ἐβίασεν ἀνθρώπους, ἵνα ἐπηρεάσῃ τὸ φρόνημα τῶν ἐκλογέων ὑπὲρ τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων. Τηλεγράφημα διευθυνόμενον πρὸς τὴν τότε Κυβέρνησιν καὶ πρὸς τὴν «Νέαν Ἐφημερίδα» κατήγγειλε τὰς φοβερὰς παρεκτροπὰς· ἀκούσατε· (ἀναγινώσκει). Τὸ τηλεγράφημα τοῦτο ἐδημοσιεύθη δι’ ὅλων τῶν ἐφημερίδων, εἰς τὰς ὁποίας ἀπηυθύνετο. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν τὸ διαβιβάζει πρὸς τὸ πρῶτον Ἀρχηγεῖον τοῦ στρατοῦ διὰ τοῦ ἑξῆς ἐγγράφου του: «Πέμποντες ὑμῖν ἐγκλείστως τὸ ὑπ’ ἀριθ. 91 φύλλον τῆς ἐνταῦθα ἐκδιδομένης «Νέας Ἐφημερίδος κτλ.» Τὸ πρῶτον ἀρχηγεῖον τοῦ στρατοῦ ἀναθέτει τὴν ἀνάκρισιν εἰς τὸν ἀντιμοίραρχον Ζωγράφον. Ὁ Ζωγράφος εἶναι ἐκεῖνος ὅστις μετεκλήθη ἐκ Λαρίσσης καὶ ἐτοποθετήθη εἰς τὴν μοῖραν Ἀττικῆς· ὁ ἀντιμοίραρχος Ζωγράφος εἶνε ἀνεψιὸς τοῦ πρώην βουλευτοῦ Ζωγράφου ἐξ Ἄργους, εἶνε υἱὸς τοῦ ἀδελφοῦ του, εἶνε ἑπομένως γνωστὸν τὸ οἰκογενειακὸν φρόνημά του. Ὁ ἀντιμοίραρχος οὗτος ἐνεργεῖ τὴν ἀνάκρισιν κατὰ τοῦ Γρυπάρη· τί δὲ λέγει ἐν τῇ ἐκθέσει του ὁ Ζωγράφος ἐκθέτων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τὸ πόρισμα τῶν ἐνεργηθεισῶν παρ’ αὐτοῦ ἀνακρίσεων; προσθέτει ὅτι· «Οὐδεμία ἐπέμβασις τοῦ ὑπολοχαγοῦ Γρυπάρη ἐν τῇ ἐκλογῇ τῆς ἐπαρχίας Λαρίσσης ἀποδεικνύεται, οὐδεμία πίεσις ἢ ἀπειλὴ ὑπ’ αὐτοῦ διεπράχθη». Ἑπομένως τὸν ἀξιωματικὸν Γρυπάρην δὲν θεωρεῖ τιμωρητέον καὶ προτείνει τὴν ἀθώωσίν του. Παρατηρεῖ μόνον ὅτι ὁ Γρυπάρης ἔν τινι πανηγύρει ἀφῄρεσε τὸ ξίφος καὶ τὸ στέμμα δημαρχικοῦ τινος κλητῆρος, εἰς τὸν ὁποῖον εἶχεν ἐπιφορτισθῆ ἡ φροντὶς τῆς διατηρήσεως τῆς τάξεως. Ὁ δήμαρχος καὶ ὁ κλητὴρ ἐκεῖνος, οἱ ὁποῖοι ὁμολογουμένως ἦσαν φίλοι τῶν ἀντιπολιτευομένων, ἦσαν ἄνθρωποι φιλοτάραχοι, ἦσαν ἄνθρωποι βίαιοι, ἦσαν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἐνόουν νὰ πιέσουν τοὺς ἄλλους· καὶ ἠξεύρετε ἐὰν εἷς δήμαρχος βιαίου χαρακτῆρος δύναται νὰ ἐξασκήσῃ πίεσιν πρὸς τοὺς ἐκλογεῖς. Τοιαῦτα λοιπὸν κατηγγέλθησαν εἰς τὸν ἀξιωματικόν, ὅστις εἶχεν εἰδικὴν διαταγὴν νὰ ἀφοπλίσῃ τὸν κλητῆρα τοῦτον συνεπείᾳ τῶν παραπόνων, τὰ ὁποῖα ἐγένοντο κατ’ αὐτοῦ. Κατὰ τοῦτο μόνον ὁ ἀντιμοίραρχος Ζωγράφος ἀποδοκιμάζει τὸν Γρυπάρην, ὅτι ἐν τῇ πανηγύρει καὶ τρόπον τινὰ ἐπιδεικτικῶς ἐξετέλεσε τὴν διαταγήν, τὴν ὁποίαν εἶχε τῆς προϊσταμένης του Ἀρχῆς. Λέγει δέ που τῆς ἐκθέσεως ὁ κ. Ζωγράφος καὶ ταῦτα. «Οὔτε οἱ ὑπογράψαντες τὸ τηλεγράφημα, οὔτε οἱ ἐξετασθέντες μάρτυρες ἐβεβαίωσαν περιστατικὸν κτλ.» Αὐτὴ εἶνε ἡ ἔκθεσις τοῦ Ζωγράφου. Καὶ ὅταν ἐρχώμεθα ἐδῶ νὰ ἀναγνώσωμεν δημόσια ἔγγραφα, διὰ νὰ φωτίσωμεν τοιούτους ἀκροατάς, ὀφείλομεν νὰ ὦμεν εὐλαβεῖς πρὸς τὴν ἀλήθειαν· ὀφείλομεν νὰ ὦμεν προσεκτικοὶ καὶ νὰ μὴ παραλαμβάνωμεν μόνον τὸ μέρος, τὸ ὁποῖον ὠφελεῖ εἰς τὴν διάθεσίν μας καὶ εἰς τὴν γνώμην μας. Ἴσως καὶ ἐνταῦθα συνετέλεσεν ἡ μυωπία τοῦ κυρίου Εἰσηγητοῦ, ὥστε νὰ μὴ ἴδῃ τὸ πρῶτον μέρος τῆς ἐκθέσεως τοῦ μοιράρχου Ζωγράφου. Καὶ ποίαν λοιπὸν, κύριοι, εὑρίσκετε ἐνοχὴν κατὰ τοῦ ἀξιοτίμου Γρυπάρη; Ποία εἶνε ἡ αἰτίασις ἐκείνη, ἡ ὁποία τὸν ἐπιβαρύνει; Ἐὰν ἡ σύζυγος τοῦ Γρυπάρη ἦνε τρίτη ἐξαδέλφη τῆς γυναικὸς τοῦ ἀδελφοῦ τοῦ κυρίου Μαρκίδη, ἔχει αὐτὸ καμμίαν σημασίαν, καὶ δύναται νὰ ἐπιβαρύνῃ τὴν καλὴν αὐτοῦ ἐνέργειαν; Ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινὴ δὲν ἐπέβαλε τιμωρίαν τινὰ εἰς τὸν Γρυπάρην τὴν 25 Ἀπριλίου περατοῦται ἡ ἀνάκρισις καὶ ὑποβάλλεται ἡ ἔκθεσις τοῦ ἀντιμοιράρχου Ζωγράφου, ἀλλ’ ὁ ἀξιωματικὸς Γρυπάρης δὲν τιμωρεῖται, διότι οὐδεμίαν ἐξετέλεσεν ἀξιόποινον πρᾶξιν. Ποῖαι λοιπὸν εἶνε αἱ στρατιωτικαὶ ἐπεμβάσεις, αἱ ὁποῖαι κατέκλυσαν τὴν Ἐπαρχίαν καὶ αἱ ὁποῖαι μετέβαλον τὸ φρόνημα; Ἐπεμβάσεις στρατιωτικαί, ἐπεμβάσεις δικαστικαὶ εἰς τὸν δῆμον Φακίου ἐστρέβλωσαν καὶ μετέβαλον τὸ φρόνημα τῶν ἐκλογέων; Τὸ ἐξαγόμενον τῆς ἐκλογῆς δὲν εἶνε τὸ γνήσιον πόρισμα τῆς θελήσεως τῶν ἐκλογέων! Ἐστρεβλώθη ὑπὸ τῶν τοιούτων ἐπεμβάσεων! Καὶ ὅμως, κύριοι, εἰς τὸν Δῆμον Φακίου ὑπερισχύουσιν οἱ κύριοι ἀντιπολιτευόμενοι κατὰ 150 ψήφους τῶν ἐπιτυχόντων ὑπουργικῶν! Αὐτὴ εἶνε ἡ ἐπέμβασις, τὴν ὁποίαν ἐξήσκησαν πάντα ταῦτα καὶ τὴν ὁποίαν ἔρχονται ἤδη καὶ ὑποστηρίζουσι; Αὐτὸ δὲν εἶναι ἄξιον παρατηρήσεως, αὐτὸ δὲν σᾶς πείθει ὅτι οἱ ἐκλογεῖς ἀφέθησαν ἐντελῶς ἐλεύθεροι καὶ ἐξήσκησαν τὸ δικαίωμά των ἐλευθέρως; Οἱ Ἰσραηλῖται, οἱ ὁποῖοι ἔδωκαν περισσοτέρας ψήφους εἰς τοὺς ὑπουργικούς, αὐτοὶ ἐπιέσθησαν, αὐτοὶ ὑπέστησαν τὸν ψυχολογικὸν καταναγκασμὸν ἐν τῇ Συναγωγῇ, διότι ἐκεῖ ἐπλειονοψήφησαν οἱ ὑπουργικοί, ἐδῶ ἐπλειονοψήφησαν οἱ ἀντιπολιτευόμενοι, καλῶς ἔχουν τὰ πράγματα· ἀδιάφορον ἐὰν λέγωμεν ὅτι διεπράχθησαν πιέσεις, διεπράχθησαν βίαι καὶ ἀπειλαὶ κατὰ τῶν ἐκλογέων τούτων, τὸ λέγομεν διὰ νὰ ὑπηρετήσωμεν ἄλλους σκοπούς μας. Ἑτέρα ἔνστασις ὑπεβλήθη περὶ τεσσάρων ἐκλογέων, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἐφωδιασμένοι διὰ πιστοποιητικῶν τῶν οἰκείων δημάρχων, καὶ ὅμως δὲν ἐγένοντο δεκτοὶ νὰ ψηφοφορήσωσιν ἐν τῷ δήμῳ Νέσσωνος. Ἡ Ἐφορευτικὴ Ἐπιτροπὴ τοῦ δήμου Νέσσωνος, ἀποτελουμένη ἐκ προσώπων ἀνηκόντων εἰς τὰς δύο πολιτικὰς μερίδας, ἐν τῇ ἰδιοτροπίᾳ της δὲν ἠθέλησεν αὐτοὺς τοὺς κυρίους νὰ τοὺς δεχθῇ νὰ ψηφοφορήσωσι. Μήπως διὰ τοῦτο παρεπονέθη ὁ ὑποψήφιος Α ἢ Β ἢ ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ Γ ἢ Δ ὑποψηφίου; Μήπως ἔγεινε διὰ τοῦτο κανὲν παράπονον; Μήπως ἀπεδόθη εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν αὐτὴν πρόθεσις ἀποκλεισμοῦ τῶν τεσσάρων ἐκλογέων καὶ διὰ τοῦτο διετυπώθη ὡς ἔνστασις; Ἑτέρα ἔνστασις ὑπεβλήθη ὅτι ἐν τῷ δήμῳ Ἀρμενίου ἐψηφοφόρησαν πρόσωπα ἀλλὰ ἀντ’ ἄλλων, ἡ δὲ ὑποβληθεῖσα περὶ τούτου ἔνστασις ἀδικαιολογήτως ἀπεῤῥίφθη. Πῶς ἀπεῤῥίφθη ἀδικαιολογήτως; Καὶ πῶς ὁ εἰσηγητὴς δὲν ἔρχεται ἐδῶ νὰ μᾶς ἀποδείξῃ, ὅτι ἀδικαιολογήτως ἡ ἔνστασις αὕτη ἀπεῤῥίφθη; Πῶς ἠξεύρει αὐτὸ ὅτι ἀπεῤῥίφθη ἀδικαιολογήτως, γενόμενος μάντις καὶ καρδιογνώστης; Μᾶς ἔφερε καμμίαν ἀπόδειξιν; ἀορίστως ῥίπτει τὴν ἔνστασιν, ἀδιαφορῶν ἐὰν εἶναι ἀναπόδεικτος. Σᾶς λέγει ὅτι εἶναι ἔνστασις τοιαύτη, ὅτι ἐψήφισαν πρόσωπα ἀλλὰ ἀντ’ ἄλλων. Ἀλλ’ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος διύλισε τὸν κώνωπα διὰ νὰ εὕρῃ ἐν τοῖς πρακτικοῖς παρεκτροπήν τινα ἢ ἔνστασιν ἄλλην, καὶ δὲν εὗρεν, ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος σᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ Ἐφορευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἔν τινι τμήματι διῄρεσε τὰ δύο σφαιρίδια καὶ τὸ μὲν ἓν ἔδωκεν εἰς τὸ Ναὶ, τὸ δὲ ἕτερον εἰς τὸ Ὄχι, ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος εὗρεν αὐτὴν τὴν μικρὰν λεπτομέρειαν — διότι μόνον αὐτὴ ὑπάρχει — ἐκεῖνος δὲν ἠδυνήθη νὰ σᾶς φέρῃ τὰς ἀπαιτουμένας ἀποδείξεις διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν ἔνστασιν του ταύτην; Ἐνόμιζεν ὅτι πωλεῖ εὐφυΐαν ἐδῶ, ἀνακαλύπτων τὰ δύο σφαιρίδια, τὰ ὁποῖα σᾶς κατήγγειλε τὴν πρωΐαν, ὅτι διένειμεν ἡ Ἐφορευτικὴ Ἐπιτροπή! ἀλλ’ αὐτὸ καὶ μόνον παρουσιάζεται ἐν τοῖς πρακτικοῖς. Ἀλλὰ καὶ τοῦτο ποίαν σημασίαν ἔχει, κύριοι; Μήπως παρεπονέθησαν οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἀντιπολιτευομένων διὰ τοῦτο; Μήπως παρεπονέθησαν τὰ δύο ἢ τρία μέλη τῆς Ἐφορευτικῆς Ἐπιτροπῆς, τὰ ἀνήκοντα εἰς τὴν μερίδα τῶν ἀντιπολιτευομένων; Μήπως ἐθεωρήθη τοῦτο ὡς μεροληπτικὴ πρᾶξις ὑπὲρ τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων; Ἄλλη ἔνστασις περὶ ἐλλειπόντων σφαιριδίων· καὶ περὶ τούτου ἄλλα ἐξετέθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ ἄλλα ἐκτίθενται ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ εἰσηγητοῦ, καὶ ἀκούσατε (ἀναγινώσκει). Ἐνθυμεῖσθε τί εἶπε τὴν πρωΐαν ἐντεῦθεν, ὅτι 9 καὶ 7 εἶναι τὰ ἐλλείποντα σφαιρίδια· τὸν διέκοψα διὰ νὰ τὸν διορθώσω, ὅτι μόνον σφαιρίδια εἶναι καὶ ὄχι 9 καὶ 7 Ἀδιάφορον τῷ εἶπε, θέλει νὰ ὑποστηρίξῃ τὸν συλλογισμόν του, ἀδιάφορον ἂν ἐν τῇ ἐκθέσει του ὑποστηρίζει ἄλλο, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν μυωπίαν του. Ἀλλ’ εἴτε τὰ 9, εἴτε τὰ 7, εἴτε τὰ 7 καὶ τὰ 9 σφαιρίδια ἐλλείπουσιν ἐκ τῆς κάλπης τοῦ Ἀστεριάδου, τοῦ ἀποτυχόντος δι’ ὀλίγας ψήφους, τὰ σφαιρίδια ταῦτα ἐπηρεάζουσι μόνον τὸν ἐπιτυχόντα βουλευτὴν Φίλιον, ὁ ὁποῖος ὑπερτερεῖ τὸν Ἀστεριάδην κατὰ 13 μόνον ψήφους. Ὥστε τὰ σφαιρίδια ταῦτα ἔχουν ἐπιῤῥοὴν μόνον διὰ τὸν πελάτην σας, διὰ τὸν παρ’ ὑμῶν ὑποστηριζόμενον φίλον σας καὶ δι’ οὐδένα ἄλλον. Ἐδῶ, κύριοι, ὀφείλω νὰ σταματήσω διὰ ν’ ἀπαντήσω εἰς τὰ περὶ τῆς ὑποθέσεως τοῦ κ. Φίλιου λεχθέντα ὑπὸ τοῦ Εἰσηγητοῦ. Εἶχε τὴν τόλμην—καὶ ἐπιτρέψατέ μοι τὴν ἔκφρασιν—νὰ σᾶς εἴπῃ: ἀκυρώσατε τὴν ἐκλογὴν διὰ τοὺς τρεῖς ἄλλους ἐπιτυχόντας, οἵτινες ὑπερτεροῦσι κατὰ 200 καὶ 300 ψήφους, καὶ ἐπικυρώσατε τὴν ἐκλογὴν τοῦ Φίλιου, ὁ ὁποῖος ἀδιάφορον, ἂν ἐπηρεάζηται ἀπὸ τὰ ἐλλείποντα σφαιρίδια· τί γὰρ ἐποίησεν ὁ Φίλιος; αἱ ἐπεμβάσεις αἱ φοβεραὶ αἱ στρατιωτικαὶ καὶ αἱ δικαστικαὶ δὲν βαρύνουν τοῦτον, δὲν ὠφέλησαν αὐτόν· αὐτὸν τὸν ἔβλαψαν· λοιπὸν δὲν εἶναι δίκαιον νὰ τὰ ὑπαγάγωμεν εἰς τὸν κοινὸν κανόνα, δὲν εἶναι δίκαιον ν’ ἀκυρώσωμεν καὶ τὴν ἐκλογὴν αὐτοῦ, εἶναι γνήσιος βουλευτής, δὲν πταίει εἰς τίποτε, εἶναι ἄψογος ἡ ἐκλογή του καὶ ἀθώα. Ἀλλά, κ. Εἰσηγητὰ καὶ αὐστηρότατε ἐρευνητὰ καὶ παρατηρητὰ τῶν πρακτικῶν, ὤφειλε νὰ μὴ σοῦ διαφύγῃ ἡ ἐν τοῖς πρακτικοῖς ὑπ’ ἀριθ. 5 πρᾶξις τῆς Ἐφορευτικῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Δήμου Κρανῶνος, ὅπου ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ Φίλιου κατηγορεῖται, ὅτι ἀπεπειράθη νὰ καλπονοθεύσῃ. Εὑρέθησαν εἰς χεῖρας τοῦ ἀντιπροσώπου τοῦ Φίλιου σφαιρίδια, τὰ ὁποῖα μετέβαινε διὰ νὰ ῥίψῃ εἰς τὰς κάλπας καί, τίς οἶδε, ποῖον νὰ καλπονοθεύσῃ, ἢ τοὺς ἐναντίους ἢ καὶ τοὺς ἰδίους συντρόφους του· ἀδιάφορον τῷ ἦτο, αὐτὸς ἐνόει νὰ ὑπηρετήσῃ τὸ συμφέρον τοῦ ἐντολέως του. Λοιπὸν βλέπετε, ὅτι ἡ ἐκλογὴ τοῦ Φίλιου δὲν εἶναι ἄμεμπτος, ὅπως θέλει ὁ Εἰσηγητὴς νὰ ἰσχυρισθῇ· ἔχει μομφὴν καὶ ἔχει τὴν μεγαλειτέραν μομφήν, ἥτις ἀναγράφεται ἐν τοῖς πρακτικοῖς τῆς ἐκλογῆς. Καὶ τοῦτο εἶναι, κύριοι, καθὼς καὶ τὸ ἄλλο τῶν συμπλοκῶν καὶ τῶν ῥήξεων, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν κατὰ τὸν Δῆμον Φακίου, τοῦτο εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον παρατηρεῖ ὁ Ἔφορος τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων. Ὁ κ. Μακᾶς λέγει, ὅτι ἐκλογικά τινα παραπτώματα παρουσιάσθησαν ἐν τοῖς δυσὶ τούτοις Δήμοις καὶ μηνύσεις δι’ αὐτὰ τὰ παραπτώματα ἐδόθησαν εἰς χεῖράς μου, τὰς ὁποίας διηύθυνα πρὸς τὸν Εἰσαγγελέα ἐξ ἀμφοτέρων τῶν μερίδων, διότι κατηγγέλθη ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ Φίλιου.

§114ΦΙΛΙΟΣ. Ἐπὶ ἀποπείρᾳ καλπονοθεύσεως κατηγγέλθη;

§115ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Ἴσως διὰ κἄτι τι περισσότερον, νομίζω.

§116ΦΙΛΙΟΣ. Ἀπόπειραν εἴπατε.

§117ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Ἐγὼ δὲν εἶπον, ὅτι ὁ ἀντιπρόσωπός σου ἐκαλπονόθευσε· λέγω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει γεγραμμένον καὶ βεβαιωμένον ἐπισήμως.

§118ΦΙΛΙΟΣ. Ἄρα τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς εἶναι ἀθῷον.

§119ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Ὁ κ. Φίλιος δὲν ἠρκέσθη εἰς τὴν ἐπιτυχίαν του, ἀλλ’ ἦλθεν ἐδῶ, γενόμενος ὄργανον πολιτικῶν σκοπῶν, νὰ καταγγείλῃ ἐπεμβάσεις δικαστικάς, ἐπεμβάσεις στρατιωτικάς, μὴ ἀναλογισθεὶς ὅτι αὐτός, νέος ἄνθρωπος καὶ ἐπιστήμων ἄνευ σταδίου, ἐγκατέλιπε τὰς Πάτρας, τὴν πατρίδα του, καὶ μετέβη εἰς Λάρισαν, ἀναζητῶν τύχην.

§120ΦΙΛΙΟΣ. Εἰκοσιτέσσαρες ἄλλοι ἔντιμοι δικηγόροι ἔπραξαν τὸ αὐτό.

§121ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Ἐκεῖ δὲ ἐν μέσῳ τῶν παντοίων αὐτοῦ κοινωνικῶν ἀνωμαλιῶν ἐκτίθεται εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα καὶ ἐκλέγεται βουλευτὴς, καὶ δὲν ἀρκεῖται εἰς τοῦτο, ἀλλ’ ἔρχεται νὰ σᾶς καταγγείλῃ ἐπεμβάσεις! Ἐὰν ἐγίνοντο ἐπεμβάσεις, δὲν ἐξελέγετο ὁ Φίλιος, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει οὐδὲν δικαίωμα εἰς τὴν Ἐπαρχίαν ἐκείνην, ἀλλ’ ἦτο εἷς δικηγορίσκος.

§122ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ξένος εἶναι καὶ ὁ Ἰσχόμαχος.

§123ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Μάλιστα εἶναι ξένος, ἀλλ’ εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἠγωνίσθη ἀνδρείως ὑπὲρ τῆς ἀπελευθερώσεως τῶν Ἐπαρχιῶν ἐκείνων.

§124ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ποῦ;

§125Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶναι νωποὶ οἱ ἀγῶνες ἑνὸς ἑκάστου.

§126ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Ὁ Ἰσχόμαχος ἠγωνίσατο τὸν καλὸν ἀγῶνα ἐν Θεσσαλίᾳ, καὶ ἐπεδείξατο ἀνδρίαν· ἕνεκα τούτου ἀπέκτησε τὴν συμπάθειαν τῆς Ἐπαρχίας, καὶ διὰ τοῦτο ἐξελέγη ἀντιπρόσωπος τῆς Ἐπαρχίας ἐκείνης ἐπανειλημμένως. Εἶναι γνωστὸς ὁ Ἰσχόμαχος, εἶναι γνωστὴ ἡ θέσις του ἐν τῷ Ἑλληνικῷ στρατῷ, εἶναι γνωστὸς ὁ ἱπποτικὸς χαρακτήρ του καὶ ἡ στρατιωτικὴ ἀξία του. Δὲν ἔχετε λοιπὸν, κύριοι βουλευταὶ, λόγον εὔλογον οὔτε πρόφασιν ν’ ἀκυρώσητε τὴν ἐκλογὴν Λαρίσσης. Θέλετε νὰ τὸ πράξητε, διότι εἶσθε περισσότεροι, θὰ τὸ πράξητε, ὅπως ἐπράξατε καὶ διὰ τὴν Ἀττικὴν, ὅπως ἐπράξατε καὶ δι’ ἄλλους τέσσαρας συναδέλφους μας, οἱ ὁποῖοι ἐτέθησαν ἐπὶ τῆς ψάθης.

§127ΖΕΡΒΟΣ. Ὅ,τι ἐκάματε διὰ τὸν Βαλτινὸν καὶ τὸν Σιβιτανίδην, δὲν τὸ κάμνομεν ἡμεῖς.

§128ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Δὲν δύνασθε ὅμως νὰ ἰσχυρισθῆτε, ὅτι ἡ πρᾶξίς σας στηρίζεται ἐπὶ γεγονότων· δὲν δύνασθε νὰ εἴπητε, ὅτι ἡ πρᾶξίς σας εἶναι δικαιολογημένη κατ’ ἐπιφάνειαν κἄν. Δὲν ὑπῆρξαν ἐπεμβάσεις, οὔτε τοῦ ἑνὸς, οὔτε τοῦ ἄλλου εἴδους· οὐδεμία. Ζητεῖτε νὰ ἀναστηλώσητε τὰς ἐπεμβάσεις ἐνταῦθα, ἐν τῷ μέσῳ τοῦ Βουλευτηρίου. Ἡ ἐπέμβασις κατὰ τῆς ἐκλογῆς ταύτης ζητεῖται ἐνταῦθα. Καὶ ὅταν ὁ εἰσηγητὴς σᾶς ἔλεγεν, ὅτι ἐπικαλούμεθα τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νόμων....

§129ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ἐνθαῤῥύνεσθε ἐκ τῆς ἐπιεικείας τῆς Βουλῆς διὰ νὰ λέγητε ταῦτα.

§130ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω ἀνάγκην θάῤῥους, ἀλλὰ σὺ, ὁ ὁποῖος δὲν ἔπρεπε νὰ ἔχῃς τὴν τόλμην ν’ ἀνοίγῃς τὸ στόμα. Ἐνθυμεῖσθε τὴν πρᾶξιν τοῦ 1874, διὰ τὴν ὁποίαν ἔλαβες καὶ ἐπίθετον ἀνάλογον· δὲν ἠξεύρεις τὸ ἐπίθετον, τὸ ὁποῖον φέρεις;

§131ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Συκοφαντεῖτε αἰωνίως. Νομίζετε, ὅτι ἠμπορεῖτε διὰ τῆς συκοφαντίας....

§132ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Συκοφάντης ὑπῆρξες σύ· ἡ διαγωγή σου εἶναι γνωστὴ καὶ εἰς τὸν δημόσιον καὶ εἰς τὸν ἰδιωτικόν σου βίον.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Κοσσονάκε, παρακαλῶ εἰς τὸ θέμα.

§134ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Θέλετε λοιπὸν, κύριοι βουλευταὶ, καὶ ἐπιμένετε ν’ ἀκυρώσητε τὴν ἐκλογὴν Λαρίσσης, τὴν νόμιμον, τὴν ἄψογον, τὴν ἄμεμπτον; πράξατέ το.

§135ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Δὲν ἔχομεν ποτὲ προαποφασίσει ν’ ἀκυρώσωμεν οὐδεμίαν ἐκλογήν.

§136ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Τὴν ἐπέμβασιν λοιπὸν πρόκειται νὰ τὴν ἀναστηλώσωμεν ἐνταῦθα ἐν μέσῳ τοῦ Βουλευτηρίου, ἐδῶ δὲ ὡς ἐν Ἱερᾷ Ἐξετάσει νὰ καταδικάσητε ἐκλογὰς ἀθώας, ἐγκύρους καὶ νομιμωτάτας. Γνωρίζετε τὴν ἐντύπωσιν, τὴν ὁποίαν ἐγέννησεν ἐν τῇ κοινωνίᾳ ἡ ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς Ἀττικῆς.

§137ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἀρίστην ἐντύπωσιν.

§138ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Γνωρίζετε τὴν ἐντύπωσιν, ἣν ἐπροξένησεν ἡ κατηγορία, εἰς ἣν ὑπεβλήθησαν τέσσαρες ἄλλοι συνάδελφοι. Θέλετε νὰ προχωρήσητε, θέλετε νὰ προβῆτε εἰς ἀκυρώσεις, ἐλπίζω ὅτι θὰ τὸ σκεφθῆτε, ἐλπίζω ὅτι θὰ δείξητε περισσοτέραν σύνεσιν ἢ φατριασμόν.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ὁμιλεῖτε σκανδαλωδῶς.

§140ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Δὲν ὁμιλῶ σκανδαλωδῶς.

§141ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἀγνοεῖτε πόσα κατὰ τῆς Κυβερνήσεως τῆς πρώην ἐξηνέχθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος. Ὁ κ. Κοσσονάκος δὲν ὁμιλεῖ σκανδαλωδῶς, κ. Πρόεδρε....

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λανθάνεσθε. Προκρίνει ἐπὶ τῆς διανοίας τῶν ἄλλων, καὶ δὲν ὁμιλεῖ σκανδαλωδῶς;

§143ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Ἐγὼ ἐξεπλήρωσα τὸ καθῆκόν μου καὶ πέποιθα, ὅτι τὸ ἐξεπλήρωσα καλῶς, ἀποδείξας τὸ νόμιμον τῆς ἐκλογῆς Λαρίσσης· ἀνεσκεύασα τὰς κατ’ αὐτῆς ἐκτοξευθείσας πλαστὰς κατηγορίας. Ἐὰν δὲν ἐστάθην εὐτυχὴς νὰ πείσω τὴν πλειοψηφίαν, τοῦτο εἶναι ἀδιάφορον. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ καταψηφίσουν τὴν νόμιμον ταύτην ἐκλογὴν, εἰς τὸ βάθος τῆς συνειδήσεώς των θὰ αἰσθανθῶσιν, ὅτι ἔπραξαν ἀδίκημα προφανὲς, καὶ ὅτι ἐν τῷ μέλοντι ὀφείλουν νὰ ὑποστῶσιν ὁμοίαν ἀδικίαν.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖ τις τὸν λόγον;

§145ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§146ΧΟΪΔΑΣ. Ἐγὼ θὰ ὁμιλήσω.

§147Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. Βλάχος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι ἐδῶ.

§149Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀφοῦ ἡμεῖς εἴπατε, ὅτι διαλύεται ἡ συνεδρίασις, μετὰ τὴν διάλυσιν τῆς συνεδριάσεως ἀπεφασίσατε νὰ συνέλθωμεν μ. μ. Ἐγὼ τυχαίως τὸ ἔμαθον. Ὁ κ. Βλάχος ὑποθέτω ὅτι δὲν τὸ ἤξευρεν.

§150ΤΖΑΝΕΤΑΚΗΣ. Ἦτο ἐδῶ.

§151Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. Βλάχος εἶχε ζητήσει τὸν λόγον διὰ νὰ ὁμιλήσῃ. Εἴμεθα μαζῆ, κ. Πρόεδρε, ὅταν ἠκούσαμεν ὑμᾶς ἀπὸ τῆς προεδρικῆς ἕδρας λέγοντας ὅτι διαλύεται ἡ συνεδρίασις, καὶ ἐφύγομεν. Ἔπειτα αἴφνης ἔμαθον ὅτι γίνεται συνεδρίασις καὶ ἦλθον· ὁ κ. Βλάχος πιθανὸν νὰ μὴ τὸ ἔμαθε.

§152ΤΖΑΝΕΤΑΚΗΣ. Ἦτο ἐδῶ πρὸ ὀλίγου.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶπον ὅτι διαλύεται ἡ συνεδρίασις καὶ ἡ Βουλὴ εἶπε νὰ ἐξακολουθήσῃ.

§154Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ταῦτα ἐλέχθησαν μετὰ τὴν διάλυσιν, ἑπομένως ἐλέχθησαν ἀκαίρως· ἀλλὰ καὶ αὐτὰ ἔπρεπε νὰ τὰ ἀνακοινώσητε πρὸς τοὺς βουλευτάς.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔγεινε λόγος πολὺς περὶ τούτου καὶ ἀνεγνώσθη ὁ κατάλογος.

§156Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶναι συνεδριάσεις αὐταὶ ἄνευ εἰδοποιήσεως τῶν βουλευτῶν; Ἐγὼ τυχαίως ἔμαθον, ὅτι γίνεται συνεδρίασις.

§157Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Λησμονεῖ ὁ κ. βουλευτὴς Μεσολογγίου ὅτι, ὅταν ἐγὼ ἔκαμα τὴν πρότασιν νὰ γείνῃ συνεδρίασις, ἦτο ἐδῶ.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χοϊδᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§159ΧΟΪΔΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύττεται περατωμένη ἡ συζήτησις.

§161ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει τὸ διατακτικὸν τῆς ἐκθέσεως ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Λαρίσσης).

§162ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὅλαι αὐταὶ αἱ παρανομίαι, αἱ ὁποῖαι ἐνηργήθησαν, ἦσαν ὑπὲρ τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων καὶ κατὰ τοῦ ἀντιπολιτευομένου, ἑπομένως φρονῶ, ὅτι ἤθελεν εἶσθαι ἄδικον νὰ μὴ χωρίσωμεν τὸ ζήτημα ὡς πρὸς τὸν Φίλιον καὶ ὡς πρὸς τοὺς ἄλλους ὑπουργικοὺς ὑποψηφίους. Ἑπομένως δύναται νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἔγκυρον διὰ τὸν Φίλιον πρῶτον, καὶ κατόπιν διὰ τοὺς ἄλλους.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐρωτᾶται ἡ Βουλή. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς ὡς πρὸς τὸν κ. Φίλιον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πλεῖστοι).

§164ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν ἐνοήσαμεν.

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τῆς Ἐπαρχίας Λαρίσσης ὡς πρὸς τὸν κ. Φίλιον καὶ κηρύττει αὐτὸν βουλευτὴν, ὡς ἔχοντα τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα (Θόρυβος).

§166ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρόκειται νὰ ἐκφράσωμεν τὴν γνώμην μας, ἐὰν εἶναι διαιρετὸν τὸ ζήτημα ἢ ὄχι. Ἡμεῖς λέγομεν, ὅτι δὲν ἦναι διαιρετόν.

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ λέγετε τώρα.

§168ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡμεῖς ἐγκαίρως εἴπομεν ὅ,τι ἔπρεπε νὰ εἴπωμεν· ἀλλὰ τί πταίομεν, ἂν δὲν ἀκούῃ τὸ Προεδρεῖον; Ἡμεῖς εἴπομεν, ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι, ἐὰν ἡ ψηφοφορία εἶναι διαιρετὴ ἢ οὔ, ἐὰν δυνάμεθα νὰ ψηφοφορήσωμεν κεχωρισμένως διὰ τὸν Φίλιον καὶ κεχωρισμένως διὰ τοὺς ἄλλους. Ἀφοῦ λυθῇ αὐτὸ τὸ ζήτημα, τότε δύνασθε νὰ ψηφίσητε. Πρέπει πρῶτον ἡ Βουλὴ νὰ ἀποφανθῇ, ἐὰν διαιρῆται ἢ οὔ τὸ ζήτημα.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τίς ἔκαμεν αὐτὴν τὴν πρότασιν;

§170ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡμεῖς τὴν ἐκάμαμεν· ἐγὼ εἶπον νὰ κανονισθῇ ἡ ἀπόφασις τοῦ Τμήματος.

§171ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἰσχυρίσθημεν ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ ἡ πρότασις τοῦ Τμήματος, ὁ δὲ κ. Μαυρομιχάλης ὑπέβαλε πρότασιν νὰ διαιρεθῇ τὸ ζήτημα.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ ἠρώτησα, πῶς θέλετε, καὶ τότε ἔθεσα εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Μαυρομιχάλη.

§173ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Θέλομεν νὰ τεθῇ τὸ ζήτημα, ὅπως τὸ ἐπρότεινε τὸ Τμῆμα.

§174ΤΙΝΕΣ (ἐκ δεξιῶν). Ἀπεφασίσθη.

§175ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀφοῦ δὲν ἀκούετε, κάμετε ὅ,τι θέλετε· εἶναι τὰ πάντα ἄκυρα, καὶ ἡ συνεδρίασις ἄκυρος, καὶ νὰ γραφῇ αὐτὸ εἰς τὰ πρακτικά.

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ ὀφείλω νὰ κάμω ὅ,τι θέλουν οἱ πολλοί, καὶ ὅ,τι θέλει ἡ Βουλή.

§177ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Ἀλλὰ ἐπιτρέψατε καὶ εἰς ἡμᾶς νὰ ἐκφράσωμεν ὡρισμένως τὴν γνώμην μας. Μᾶς λέγετε: ψηφοφορήσατε ἐὰν ἦναι ἔγκυρος ἡ ἐκλογὴ τοῦ Φίλιου, ἐνῷ ἡμεῖς ἰσχυριζόμεθα, ὅτι ὅλη ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἔγκυρος. Πρέπει νὰ τεθῇ λοιπὸν τὸ ζήτημα τοῦ διαιρετοῦ.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν ἐγένετο λόγος, δὲν εἴπατε τίποτε.

§179Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὰ Κοινοβουλευτικῶς κυβερνώμενα Κράτη ὑπάρχει ἀλληλεγγύη μεταξὺ τῆς πλειονοψηφίας καὶ τοῦ Ὑπουργείου· καὶ μολονότι τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα διεξάγει κατὰ τὸν χρόνον τοῦτον ἡ Βουλὴ καὶ τὰ ὁποῖα ἀποφασίζει ἡ πλειονοψηφία, εἶναι φύσεως τοιαύτης, ἥτις ὑπηγόρευσεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τὴν ἀπόφασιν νὰ μὴ εἰσηγεῖται τὰς ἀποφάσεις οὐδὲ νὰ μετέχῃ εἰς τὰς μελέτας τῆς πλειονοψηφίας, μ’ ὅλον τοῦτο, ἐπειδὴ διαβλέπεται ἐν ταῖς προτάσεσιν, αἵτινες ἐγένοντο σήμερον ἀλληλοδιαδόχως, ὅτι ὑπάρχει ἡ προαίρεσις νὰ προσαφθῇ εἰς τὴν πλειονοψηφίαν ἀδίκημα δῆθεν πραττόμενον κατὰ τῆς μειονοψηφίας, ἕνεκα τῆς ἀλληλεγγύης, ἥτις συνδέει τὸ Ὑπουργεῖον μὲ τὴν πλειονοψηφίαν, ἀναβαίνω ἐπὶ τὸ βῆμα. Εἶπον πρὸ μικροῦ τινὲς, ὅτι ἡ συνεδρίασις, ἡ μετὰ μεσημβρίαν τῆς σήμερον γενομένη, εἶναι ἄκυρος, διότι κατὰ τὴν βεβαίωσιν τῆς μειονοψηφίας εἶχον ἀπέλθει τοῦ Βουλευτηρίου πολλοὶ πρὶν ἢ ἀκούσωσι τὴν ἀπόφασιν, ἥτις ἐγένετο, ἵνα συνέλθωμεν καὶ μετὰ μεσημβρίαν εἰς συνεδρίασιν. Δὲν ἤκουσα νὰ ὀνομάσωσι ποῖοι εἶναι οἱ βουλευταὶ οὗτοι οἱ μὴ λαβόντες γνῶσιν τῶν περὶ τούτου, οὔτε πόσος εἶναι ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν. Ἴσως τοῦτο ἦτο ἀναγκαῖον διὰ νὰ δυνηθῶσι νὰ κρίνωσιν, ὅσοι ἤθελον κρίνει, περὶ τοῦ ἐγκύρου ἢ τοῦ ἀκύρου τῆς συνεδριάσεως ταύτης, νὰ δυνηθῶσι, λέγω, νὰ κρίνωσιν ἂν ἡ ἀπουσία τῶν κυρίων τούτων βουλευτῶν ἀρκῇ νὰ ἀφαιρέσῃ τὸ κῦρος πράξεων, αἵτινες συντελοῦνται τῇ παρουσίᾳ τῶν ¾ τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ διατί νὰ ἀφεθῇ ἡ θύρα ἀνοικτὴ εἰς ἐκείνους, οἵτινες φαίνονται ὅτι εἰσὶ διατεθειμένοι νὰ προσπαθήσωσι διὰ τοιούτων αἰτιάσεων νὰ μειώσωσι τὸ κῦρος τῶν πράξεών σας καὶ ἐλαττώσωσι τὴν ἐφ’ ὑμᾶς ἐμπιστοσύνην τῆς χώρας; Ἐπειδὴ ἀντιπροσωπεύω τὸ φρόνημα τῆς Κυβερνήσεως, αἰσθάνομαι μέγιστον ἐνδιαφέρον ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως ἀκεραίας τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ λαοῦ ἐπὶ τὴν πλειονοψηφίαν τῆς Βουλῆς, μέγιστον ἐνδιαφέρον ὅπως ματαιωθῇ πᾶσα δυσπιστία, τὴν ὁποίαν ἀδίκως καὶ πονηρῶς ἴσως ἐπιθυμοῦσί τινες νὰ ἐκτοξεύσωσι κατ’ αὐτῆς. Ἐὰν ὑπῆρξαν Κυβερνήσεις αἵτινες δὲν ἐρείσθησαν τῆς πλειονοψηφίας, ἥτις ὑπεστήριζεν αὐτάς· ἐὰν ὑπῆρξαν Κυβερνήσεις, αἵτινες ἐποιήσαντο χρῆσιν τῆς δυνάμεως, τὴν ὁποίαν παρεῖχεν αὐταῖς ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς, ἵνα πιέσωσι τὴν μειονοψηφίαν· ἐὰν ὑπῆρξαν Κυβερνήσεις, αἵτινες ὤθησαν τὴν ὑποστηρίζουσαν αὐτὰς πλειονοψηφίαν ἐπὶ πράξεις εἴτε ἀτόπους, εἴτε ζημιούσας τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, ἡ Κυβέρνησις ἡ ἐνεστῶσα ἐπιθυμεῖ νὰ ἔχῃ κοινὴν τύχην μὲ τὴν πλειονοψηφίαν καὶ φρονεῖ, ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ ἐν κοινῷ τὴν τιμὴν αὐτῆς μετὰ τῆς τιμῆς ἐκείνης. Ἑπομένως, ἐὰν ὑπάρχῃ τις νομίζων, ὅτι δὲν πρέπει νὰ προβῶμεν τὴν ἑσπέραν ταύτην εἰς ψηφοφορίαν, διὰ νὰ ἔλθωσι τὰ τυχὸν ἀπόντα μέλη τοῦ Κοινοβουλίου νὰ δώσωσι καὶ αὐτὰ τὴν ψῆφόν των, προθύμως συναινοῦμεν νὰ ἀναβάλωμεν ἐπὶ τὴν αὔριον τὴν ψηφοφορίαν, διὰ νὰ ματαιώσωμεν τὰς πονηρὰς προθέσεις ἐκείνων, οἵτινες ἀπὸ σήμερον, πρὶν ἢ ἀρχίσῃ ἔτι ἡ Βουλὴ τὰ ἔργα της, ἀπὸ σήμερον ἔτι ἤρχισαν νὰ δυσφημῶσι τοὺς Ἀντιπροσώπους τοῦ Ἔθνους, τοὺς ὁποίους μεγίστη πλειονοψηφία αὐτοῦ ἔστειλεν ἐνταῦθα διὰ νὰ ἐπανορθώσωσι τὰ κακῶς γενόμενα. Δὲν εἶναι μόνον ἡ αἰτίασις αὕτη, τὴν ὁποίαν ἠκούσατε ῥιφθεῖσαν πρὸ μικροῦ ἐνταῦθα, ἀλλὰ προβάλλουσιν ἔτι νὰ τεθῇ ζήτημα, ἵνα ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ ἂν τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα θέλουσιν ὑποβληθῆ εἰς αὐτὴν περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς, δύνανται νὰ διαιρεθῶσιν ἢ δὲν εἶναι διαιρετά. Μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν εἶναι σύνηθες κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν νὰ τίθενται εἰς τὴν Βουλὴν ζητήματα ἀφῃρημένα καὶ ἀλλότρια τοῦ πραγματικοῦ τῶν ἐκλογῶν, ἤτοι τῆς οὐσίας αὐτῶν, ἐφ’ ἧς ἡ Βουλὴ καλεῖται ν’ ἀποφανθῇ. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἄλλοτε ἡ μειονοψηφία τῆς Βουλῆς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἐξελεγχομένης τῆς ἐκλογῆς τοῦ Δήμου Ἀδάμαντος, προέβαλεν εὐλογωτάτην πρότασιν νὰ διαιρεθῶσι τὰ περὶ τῆς ἐκλογῆς ταύτης ζητήματα, καὶ νὰ ἀποφανθῇ πρῶτον ἡ Βουλὴ ἐπὶ τοῦ ζητήματος ἐὰν ὁ Δῆμος Ἀδάμαντος εἶχεν ἀποκτήσει δικαίωμα νὰ ἀποστείλῃ βουλευτήν, εἶτα δὲ νὰ ἀποφανθῇ περὶ τοῦ κύρους τῆς τότε ἐνεργηθείσης ἐκλογῆς. Ἀλλ’ ἡ πλειονοψηφία τοῦ Κοινοβουλίου, ἧς Εἰσηγητὴς ἦτο ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου, ἀπεφήνατο τότε, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γένηται ἀποδεκτὴ ἡ διαίρεσις τῶν ζητημάτων, καὶ ἡ Βουλὴ μίαν ἐποιήσατο τότε ψηφοφορίαν, τὴν περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς, ἐὰν ἡ ἐκλογὴ ἦτο ἔγκυρος ἢ ἄκυρος. Ἀλλὰ ταῦτα, τὰ ὁποῖα ἐνθυμοῦμαι, δὲν ἐπηρεάζουσιν ἡμᾶς, οὐδ’ ἐπικαλούμεθα αὐτὰ ἵνα ἀποκρούσωμεν τὴν πρότασιν, ἣν αὐτοὶ οἱ κατὰ τὸν χρόνον ἐκεῖνον Εἰσηγηταὶ τῆς πλειονοψηφίας ἐν τῇ διαλυθείσῃ Βουλῇ προβάλλουσι νῦν. Ἐξ ἐναντίας, παρακαλῶ τὴν πλειονοψηφίαν, καὶ θαῤῥῶ νὰ συμβουλεύσω αὐτὴν νὰ ἀποδεχθῇ τὴν πρότασίν των, καὶ νὰ ψηφοφορήσῃ πρὸ παντὸς ἄλλου τὸ παρ’ αὐτῶν προβαλλόμενον ζήτημα, ἂν πρέπῃ νὰ διαιρεθῇ τὸ περὶ κύρους τῆς ἐκλογῆς Λαρίσσης τεθησόμενον ζήτημα. Οὕτω θέλει ματαιώσει τὰς πονηρὰς προθέσεις, θέλει ἀφαιρέσει ἀπὸ αὐτοὺς τὸ σκευώρημα, τὸ ὁποῖον ζητοῦσι νὰ ἐξυφάνωσιν, ὅτι δῆθεν δὲν τίθεται τὸ ζήτημα οὕτως, ὥστε νὰ δύνανται νὰ ψηφοφορήσωσι. Δὲν ἠκούσατε αὐτοὺς πρὸ μικροῦ λέγοντας, ὅτι συνεδριάζομεν σήμερον ἀκύρως; Δὲν ἠκούσατε πρὸ μικροῦ ἄλλου, κατερχομένου τὸ βῆμα, ἐπὶ τῷ λόγῳ δῆθεν παρακωλύεται ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου, διότι κατακρίνων τὰς ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς διεκόπη ὑπὸ συναδέλφων, προκαλούντων αὐτὸν νὰ καταδείξῃ τίνες τῶν μέχρι τοῦδε ἀποφάσεων τῆς Βουλῆς εἰσὶν ἄξιαι κατακρίσεως; Διατί νὰ ἀκούσητε αὔριον, ἢ νὰ ἀναγνώσητε ἐν ταῖς ἐφημερίσιν αὐτῶν ὅτι ἡ πλειονοψηφία ἐπίεσεν αὐτοὺς καὶ ἔθηκε τὰ ζητήματα οὕτως, ὥστε αὐτοὶ δὲν ἠδύναντο νὰ ψηφοφορήσωσι; Φράξατε, φίλοι συνάδελφοι, τὴν θυρίδα, τὴν ὁποίαν ζητοῦσι νὰ ἀνοίξωσι διὰ νὰ προβάλωσιν ἐκτὸς αὐτῆς τὰς κεφαλάς των, ἀπαγγέλλοντες δυσφημίας κατὰ τῆς πλειονοψηφίας τῆς Βουλῆς.

§180Κ. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Χωρὶς νὰ θελήσω νὰ ὑψώσω τὴν φωνήν μου περισσότερον παρ’ ὅσον εἶσθε συνειθισμένοι νὰ μὲ ἀκούητε, διὰ νὰ δείξω ὅτι δῆθεν εἶμαι ἠρεθισμένος, ἐζήτησα τὸν λόγον διὰ νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς, ἂν ὀρθῶς ἀπηυθύνθη πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν τὸ ἐπίθετον πονήρως καὶ δολίως. Ἐῤῥέθη ὅτι εἶνε ἄκυρος ἡ σημερινὴ συνεδρίασις, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ λεχθῇ ὅτι εἶνε ἄκυρος διὰ τὸν λόγον ὅτι τὴν πρωΐαν, ὅτε ὡμίλει ὁ κ. Κοσονάκος, εἶχε φθάσει ἡ 12½, ὅτε ἀπὸ τὸ μέρος τοῦτο τῆς Βουλῆς (δεικνύει τὴν ἀριστερὰν) τῷ ἀπετάθη ἐρώτησις; «θὰ ἐξακολουθήσῃ ἐπὶ πολύ»; ἀπήντησεν ὁ κ. Κοσονάκος ὅτι ἔχω πολλὰ ἀκόμη. Μὰ τότε λοιπὸν αὔριον.

§181ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἐνθυμεῖσθε καλῶς· ἐγὼ τὸν διέκοψα καὶ τῷ εἶπον «ἂν θὰ ἐξακολουθήσῃ ἐπὶ πολὺ» καὶ μοὶ εἶπε «ναί». Τότε ἔκαμα πρότασιν καὶ διὰ τὸ ἑσπέρας.

§182ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Σεῖς εἴπατε διὰ τὸ ἑσπέρας καὶ πολλαὶ φωναὶ ἐντεῦθεν καὶ πολλαὶ φωναὶ ἐκεῖθεν ἐφώναζον «αὔριον»· μεταξὺ λοιπὸν τῶν φωνῶν ἐντεῦθεν καὶ ἐκεῖθεν, τὸ ἀπόγευμα εἰς τὰς 5 ἢ τὴν πρωΐαν, ὁ πρόεδρος ἐκτύπα τὸν κώδωνα καὶ ἐφώναξεν «αὔριον εἰς τὰς 8» καὶ λύει τὴν συνεδρίασιν. Ἐξακολουθοῦν αἱ φωναὶ «εἰς τὰς 5»· ἄλλαι φωναὶ ἐκεῖθεν «αὔριον». Πλησιάζω ἐγὼ τότε καὶ ἐρωτῶ τὸν Πρόεδρον «κύριε Πρόεδρε τὸ ἀπόγευμα εἰς τὰς 5 ἢ αὔριον;» ὁ Πρόεδρος μοὶ λέγει μὲ ἓν εἶδος θυμοῦ· τί ἀπόγευμα; αὔριον». Φαίνεται, ὅτι ἐντεῦθεν (δεικνύει τὴν ἀριστερὰν) εἶπον δὲν ἀνήκει εἰς σὲ, κ. Πρόεδρε, νὰ λύσῃς τὴν συνεδρίασιν. Ἀλλ’ ἐγὼ ἀκούων «αὔριον» ἐξῆλθον. Εἶχον δίκαιον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶπον εἰς τὸν Πρόεδρον ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ λύσῃ τὴν συνεδρίασιν καὶ ὁ Πρόεδρος ἀνεγνώρισε τοῦτο, τότε δὲ ἀπεφασίσθη ἀπὸ τὴν πλειονοψηφίαν εἰς τὰς 5. Νομίζω ὅμως ὅτι, ἀφοῦ ὅλη ἐκείνη ἡ πτέρυξ ἔφυγεν ἅμα ἤκουσε τὸ «αὔριον», ἔσφαλεν ὁ κ. Πρόεδρος νὰ μὴ εἰδοποιήσῃ τοὺς βουλευτὰς, ὅτι τὸ ἀπόγευμα ἀπεφασίσθη νὰ γείνῃ συνεδρίασις εἰς τὰς 5 διὰ νὰ ἔλθωσιν· ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν ἔλαβον οὐδεμίαν γνῶσιν. Εἰς τὰς 5 ἤμην εἰς τοῦ κ. Τρικούπη καὶ μοὶ εἶπεν, ὅτι θὰ ὑπάγωμεν εἰς τὴν Βουλὴν διὰ νὰ μὴ θεωρήσουν ὅτι φέρομεν ἐμπόδια· ἡ παρατήρησις ὅμως, τὴν ὁποίαν θὰ κάμω, εἶνε αὐτή. Εὐθυνόμεθα ἡμεῖς οἱ φέροντες ἐμπόδιον εἰς τὴν τακτικὴν διεξαγωγὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς; Εἴμεθα ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι κρατοῦμεν τὸ βῆμα ἐπὶ πολλὰς ὥρας; Σήμερον ὁ εἰσηγητὴς 2½ ὅλας ὥρας ἐκράτησε τὸ βῆμα καὶ ὡμίλησε τόσα ὡς νὰ ὡμίλει ἐπὶ 5 ὥρας ὁ Κοσονάκος, ὁ ὁποῖος ὁμιλεῖ τόσον βραδέως. Διατί ἠθελήσατε νὰ διακόψητε τὴν συζήτησιν, διατί ἠθελήσατε νὰ μὴ ἀφήσητε νὰ ὁμιλήσῃ καὶ ἡ μειονοψηφία μὲ τὴν ἐλευθερίαν, μὲ τὴν ὁποίαν ὡμίλησε καὶ ὁ Εἰσηγητής; Θέλομεν νὰ ἐκφράσωμεν τὴν γνώμην μας, ἡ γνώμη μας εἶνε ὅτι δὲν ἐννοοῦμεν ἡμεῖς νὰ διαιρεθῇ ἡ ἐκλογή. Εἶσθε κύριοι, ἀφοῦ τὸ Ὑπουργεῖον τὸ ἔθεσεν εἰς τὸν βασιλικὸν λόγον, νὰ καθαρίσητε τὴν Βουλήν, σεῖς θὰ τὴν καθαρίσητε, ἀλλ’ ὁ σκοπὸς εἶνε νὰ ἀφίνητε νὰ ἐκφράζῃ τις ἐλευθέρως τὴν γνώμην του. Καὶ εἰς αὐτὴν δὲ τὴν ἐκλογὴν τῆς Λαρίσσης θέλετε νὰ διώξητε τρεῖς ἀντιπάλους σας καὶ νὰ κρατήσητε ἐδῶ μόνον τὸν ἰδικόν σας.

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀντίληψις τοῦ λαλήσαντος τὸν πλανᾷ ὀλίγον. Ὅταν ἔγεινε παρατήρησις, ὅτι παρῆλθεν ἡ ὥρα, πολλοὶ εἶπον: «ἔχετε ἀκόμη;» καὶ ὁ κ. Κοσσονάκος εἶπεν «ἔχω πολλὰ νὰ εἴπω.» Τότε εἶπον λοιπὸν αὔριον, καὶ εἰπόντες αὔριον, ἐθεώρησαν ὅτι θ’ ἀναχωρήσουν· ἀλλὰ συγχρόνως ἔγεινεν ἡ παρατήρησις ἀπὸ πολλοὺς ὅτι αὔριον ὄχι, νὰ ἔλθωμεν τὸ ἀπόγευμα· ἐδῶ ἔγεινε πολὺς λόγος. Ἐγὼ εἶχον τὴν γνώμην διὰ τὴν αὔριον καὶ ἐξέφραζον οὐχὶ ἀπόφασιν, ἀλλὰ τὴν γνώμην μου· ἄλλοι μοὶ εἶπον ὅ,τι ἡ Βουλὴ ἀποφασίζει· ἡ πλειονοψηφία λοιπὸν ἤθελε ν’ ἀκολουθήσωμεν καὶ μετὰ τὸ ἀπόγευμα. Τόσον ἀληθὲς ἦτο ὅτι ἦσαν παρόντες ὅλοι, ὥστε εἶπον ὅτι δὲν εἶνε καὶ ἀπαρτία. Ἐρωτῶ, τὸ προτείνει κανείς; κανεὶς δὲν ἀπήντησεν· ἐγὼ εἶπον ὅτι, ἀφοῦ ἅπαξ ἐπροτάθη, πρέπει ν’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος, καὶ ἀνεγνώσθη ὁ κατάλογος, καὶ ἀνεγνώσθη ἐν ἡσυχίᾳ, καὶ ἡ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ. Τώρα ἢ ὁ εἷς ἔφυγεν ἢ ὁ ἄλλος, δὲν ἠξεύρω τὶ ἔκαμε, τὶ ἐνδιαφέρει τὴν Βουλήν. Ἡ Βουλὴ ἦτο ἐν ἀπαρτίᾳ. Καὶ ἐγώ, κύριοι, δὲν ἤθελον μετὰ τὸ ἀπόγευμα, ἀλλ’ ὑπέκυψα εἰς τὴν γνώμην τῆς πλειονοψηφίας.

§184Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Οὐδεὶς δύναται νὰ ἀμφιβάλῃ ὅτι ἡ Βουλὴ ἀνεχώρησεν ἐπὶ τῇ ἰδέᾳ, ὅτι δὲν θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συνεδρίασις κατὰ τὴν 5 μ. μ. ὥραν· διότι ἡ διάλυσις τῆς συνεδριάσεως πάντοτε γίνεται τῇ συγκαταθέσει τῆς Βουλῆς, ὁ Πρόεδρος δὲ ἐκφράζει καὶ ἀπαγγέλλει τὴν ἀπόφασιν τῆς πλειονοψηφίας τῆς Βουλῆς. Ὅταν λοιπὸν ἐξηκολούθησεν ἡ συνεδρίασις καὶ ἦλθεν αὐτὴ ἡ σύγχυσις καὶ ἐγένετο ἡ παρατήρησις ὅτι ὁ Πρόεδρος ὤφειλε κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ νὰ ἐρωτήσῃ τὴν πλειονοψηφίαν τῆς Βουλῆς, ἂν πρέπει νὰ διαλυθῇ ἡ συνεδρίασις, ἂν θὰ γείνῃ νέα συνεδρίασις καὶ πότε θὰ γείνῃ, δὲν δύνανται νὰ προβάλουν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐπρόβαλον ὅτι ἀνεχώρησαν, διότι ὁ Πρόεδρος εἶπε τοῦτο. Ἡ πρότασίς των εἶνε μία πρότασις, ἡ ὁποία ἐγένετο δὲν ἠξεύρω διὰ τίνα λόγον, δὲν στηρίζεται ὅμως οὔτε εἰς τὴν λογικὴν, οὔτε εἰς τὸν Κανονισμόν, οὔτε εἰς τὰ παρελθόντα.

§185ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Χάριν τῆς ἀκριβείας δύο λέξεις.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι περιττὸν (γέλως).

§187ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Δύο μόνον λέξεις θὰ προσθέσω. Τὸ ζήτημα περιστρέφεται εἰς τοῦτο. Ἰσχυρίσθησάν τινες, ὅτι ὁ Πρόεδρος ἐκήρυξεν ἐκλελυμένην τὴν συνεδρίασιν καὶ μετὰ ταῦτα ἀπεχώρησαν τοῦ Βουλευτηρίου. Ὁ προλαλήσας ἰσχυρίζεται, ὅτι ὁ Πρόεδρος δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ κηρύξῃ τὴν διάλυσιν τῆς συνεδριάσεως ἄνευ τῆς ἐπινεύσεως τῆς Βουλῆς. Ἰσχυρίσθημεν καὶ ἰσχυριζόμεθα, ὅτι ὁ Πρόεδρος ἀνήγγειλε τὴν διάλυσιν τῆς συνεδριάσεως καὶ ἡ Βουλὴ ἀπεδέχθη τοῦτο, καὶ ὅτι κατόπιν τούτων ἠγέρθη τὸ ἕτερον ζήτημα ἐὰν πρέπῃ νὰ ἐπανέλθουν μετὰ τὸ ἀπόγευμα, ζήτημα ὅμως τὸ ὁποῖον ἠγέρθη μετὰ τὴν κήρυξιν τῆς λήξεως τῆς συνεδριάσεως, καὶ ἀφοῦ ἀπεδέχθη τὴν λῆξιν ἡ Βουλή. Ἡμεῖς τοῦτο ἀντελήφθημεν.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπροτάθη τὸ διαιρετόν. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ διαιρετὸν τῆς ἐκλογῆς ὡς πρὸς τὸν ἕνα παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πολλοί). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς ὡς πρὸς τὸν Φίλιον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πολλοί). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη καὶ ἀνακηρύσσεται Βουλευτής, ὡς ἔχων καὶ τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα ὁ κ. Φίλιος. Τώρα ὡς πρὸς τοὺς τρεῖς ἄλλους.

§189ΛΟΥΝΤΖΗΣ. Οἱ ἄλλοι δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά· λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς ὡς πρὸς τοὺς τρεῖς ἄλλους λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς τῆς Ἐπαρχίας Λαρίσσης ὡς πρὸς τοὺς τρεῖς ἄλλους Βουλευτὰς διὰ ψήφων 103 κατὰ 58, ἑνὸς ἀρνηθέντος. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 9½ Μ. Μ.)