1885.06.05

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 18

Τῆς 5 Ἰουνίου 1885.

(Τετάρτη).

Ὥρᾳ 7 Π. Μ. (Γενομένης ἀπαρτίας ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐνεκρίθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρατηρῶ, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι παρῆλθε καὶ ἡ ὀγδόη ὥρα ἀντὶ τῆς ἑβδόμης, ἥτις εἶχεν ὁρισθῆ. Διὰ τοῦτο παρακαλοῦνται οἱ κύριοι Βουλευταὶ νὰ ἔρχωνται ἐγκαίρως εἰς τὴν ὁρισθεῖσαν ὥραν, τὴν 7· ἄλλως, ἐὰν μέχρι τῆς 8 δὲν γίνεται ἀπαρτία, θὰ λύεται ἡ συνεδρίασις καὶ θὰ σημειοῦνται τὰ ὀνόματα τῶν ἀπουσιαζόντων Βουλευτῶν.

§2ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει κανεὶς Βουλευτὴς νὰ ὁρκισθῇ. Τότε προβαίνομεν εἰς τὴν ἔναρξιν τῆς συζητήσεως. Ὁ κύριος Κρεστενίτης ἐζήτησε τὸν λόγον πρίν.

§4ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶνε ἀπών, ἀλλὰ θὰ διαβιβάσητε βέβαια εἰς αὐτὸν τὴν ἐπερώτησίν μου.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βέβαια.

§6ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ἵνα πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, εἰ δυνατόν, μέχρις τῆς αὔριον, διατί εἷς ὑπενωμοτάρχης, καλούμενος Πολύβιος............ καταδικασθεὶς εἰς στέρησιν τῶν πολιτικῶν του δικαιωμάτων, ἐξακολουθεῖ νὰ διατηρῆται οὗτος εἰς τὴν μοιραρχίαν Ἄρτης.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. — Ἄρχεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Ἄρτης· ἔχει τις τὸν λόγον.

§8ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε τὸν λόγον.

§10Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, δὲν προτίθεμαι νὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπαναλαμβάνων ὅσα ἤδη ἀνεγνώσατε εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς πλειονοψηφίας τοῦ Τμήματος, τὴν ἀφορῶσαν εἰς τὴν ἐκλογὴν Ἄρτης· προτίθεμαι ὅμως νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν ἐκτίμησίν σας παρατηρήσεις τινὰς ἐπὶ τῶν συλλογισμῶν καὶ λόγων, εἰς οὓς στηρίζεται ἡ μειονοψηφία τοῦ Τμήματος, προτείνουσα τὴν ἀποστολὴν Ἐπιτροπῆς ἐν Ἄρτῃ. Πρὸ τούτου ὅμως δὲν κρίνω ἄσκοπον νὰ μνημονεύσω γενικῶν τινων παραπόνων τῶν ἐνισταμένων, διότι νομίζω, ὅτι καὶ ἡ ἐπὶ αὐτῶν ἐκτίμησίς σας θέλει συντελέσει εἰς τὴν μόρφωσιν τῆς ὁποίας ὡς πρὸς τὴν προκειμένην ἐκλογὴν θέλετε ἐξενέγκει γνώμης. Ὅστις ἐπισταμένως ἀνέγνω τὰ ἀποτελοῦντα τὴν προκειμένην ἐκλογὴν ἔγγραφα, ὅστις μετὰ προσοχῆς ἤκουσε τὴν προφορικὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἐνστάσεων, τῶν γενομένων ἐνώπιον τοῦ Τμήματος, ἐπείσθη βεβαίως ὡς κἀγώ, ὅτι τὸ πρώτιστον καὶ κύριον παράπονον τῶν ἐνισταμένων ἦτο, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἥτις διεξήγαγε τὰς τελευταίας ἐκλογὰς, δὲν ἐξέλεξεν ὑπαλλήλους ἢ δὲν ἀφῆκεν ἐν Ἄρτῃ ὑπαλλήλους, ἀρέσκοντας εἰς τοὺς ἐνισταμένους. Διατί, λέγουσιν, οἱ ἐνιστάμενοι, πρὸ τῶν ἐκλογῶν νὰ μετατεθῇ ἐξ Ἄρτης ὁ Διοικητὴς τοῦ εὐζωνικοῦ Τάγματος κ. Ζυγουράκης, ὅστις εἶνε στενὸς συγγενὴς ἑνὸς τῶν ἐπιτυχόντων; Διατί, φωνάζουσι, νὰ μετατεθῇ ἐξ Ἄρτης πρὸ τῶν ἐκλογῶν ὁ Διευθυντὴς τοῦ Στρατιωτικοῦ Θεραπευτηρίου κ. Κίτσος, ὅστις ἐπίσης εἶνε στενὸς συγγενὴς ἑνὸς τῶν ἐνισταμένων; Διατί, προσθέτουσι, νὰ μετατεθῇ ἐξ Ἄρτης ὁ Μοίραρχος κ. Κρικελόπουλος, ὅστις διέκειτο εὐμενῶς ὑπὲρ τῶν ἐνισταμένων; Κατὰ τὴν ἀρχήν, ὑπὲρ τῆς ὁποίας συνηγοροῦσιν οἱ ἐνιστάμενοι, ἡ Κυβέρνησις ὤφειλε νὰ ἐκλέξῃ τὰ ὄργανα τῶν διαφόρων κλάδων τῆς Διοικήσεως, συμβουλευομένη τοὺς πολιτικοὺς ἀντιπάλους της, διότι τότε μόνον ἠδύνατο νὰ λάβῃ τὴν πιστοποίησιν, ὅτι ἀμερολήπτως διεξάγει τὰς ἐκλογάς. Ἐὰν καὶ κατὰ πόσον ἡ ἀρχὴ αὕτη εἶνε βάσιμος καὶ ἐφικτὴ ἐν Συνταγματικῇ Πολιτείᾳ, οἵα ἡ ἡμετέρα, ὑμεῖς δύνασθε νὰ κρίνητε. Τὸ δεύτερον γενικὸν παράπονον τῶν ἐνισταμένων εἶνε, ὅτι ὁ ἕτερος τῶν ἐπιτυχόντων, ὁ κύριος Γαρουφαλιᾶς, συνέπεσε νὰ ἦνε μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς ἥτις διαχειρίζεται τὰς ὑποθέσεις ἑνὸς ἀγαθοεργοῦ ἐν Ἄρτῃ ἱδρύματος ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν «τὰ Ἐλέη τῆς πόλεως Ἄρτης», καὶ ὡς ἐκ τούτου ἐπέδρασεν ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ φρονήματος τῶν ἐκλογέων! Ἐκ τῶν προσόδων τοῦ ἀγαθοεργοῦ αὐτοῦ ἱδρύματος, ὡς εἴθισται καὶ ἐν τῷ παρελθόντι, διενεμήθησαν κατὰ τὰς παραμονὰς τοῦ Πάσχα 4500 περίπου δραχμαὶ εἰς τοὺς πτωχοὺς τῆς πόλεως Ἄρτης, ὧν οἱ πλεῖστοι εἰσὶ χῆραι καὶ ὀρφανά, μὴ ἔχοντα δικαίωμα ψήφου. Οἱ ἐνιστάμενοι λέγουσιν, ὅτι ὁ κύριος Γαρουφαλιᾶς ὡς μέλος τῆς διοικούσης Ἐπιτροπῆς, ἐπέδρασεν ἐπὶ τῶν ἐκλογέων. Ἀλλὰ πλὴν τούτου ὁ κύριος Γαρουφαλιᾶς ἔχει ἐν Ἄρτῃ ἐμπορικὸν κατάστημα, τὸ ὁποῖον διευθύνουσιν οἱ υἱοὶ αὐτοῦ, καὶ τὸ ὁποῖον προμηθεύει εἰς τοὺς μένοντας ἐκεῖ εὐζώνους στρατιώτας διάφορα εἴδη. Καὶ διὰ τοῦ ἐμπορικοῦ αὐτοῦ καταστήματος, λέγουσιν οἱ ἐνιστάμενοι, σπουδαίως ἐπέδρασεν ἐπὶ τοῦ φρονήματος τῶν ἐκλογέων Ἄρτης, διότι ἐκ τοῦ καταστήματος τούτου ἠγόραζον οἱ εὔζωνοι τ’ ἀναγκαιοῦντα αὐτοῖς φέσια, δι’ ὧν πιθανὸν εἶνε οὗτοι νὰ ἐπηρεάσθησαν ὑπὲρ τῶν ἐπιτυχόντων. Τὸ τρίτον παράπονον τὴν ἐνισταμένων εἶναι, ὅτι μεταξὺ τῶν τεσσάρων Δημάρχων τῆς Ἐπαρχίας οἱ τρεῖς ἦσαν φίλοι τῶν ἐπιτυχόντων, εἷς δὲ μόνον φίλος τῶν ἀποτυχόντων, ὁ δὲ Νομάρχης ἀπηύθυνεν ἐγγράφως παρατηρήσεις περὶ τῆς ἐκ τῶν ἐκλογικῶν ἀποχῆς εἰς μόνον τὸν φίλον τῶν ἐνισταμένων Δήμαρχον, οὐχὶ δὲ καὶ εἰς τοὺς φίλους τῶν ἐπιτυχόντων. Τὸ τέταρτον καὶ σπουδαιότερον παράπονον τῶν ἐνισταμένων εἶναι, ὅτι ὁ κύριος Καραπάνος, χωρὶς νὰ λάβῃ εἰς σημείωσιν τὸ πολιτικὸν συμφέρον τῶν ἀντιπάλων του, ἔσπευσε πολὺ πρὸ τῶν ἐκλογῶν νὰ λύσῃ τὸ ἐπίμαχον ἀγροτικὸν ἐν Ἄρτῃ ζήτημα, συνομολογήσας συμβιβασμὸν πρὸς τοὺς καλλιεργητὰς τῶν ἰδιοκτήτων αὐτοῦ κτημάτω, δι’ αὐτῆς δὲ τῆς πράξεως ἐξηυμενίσθησαν καὶ ἐγένοντο φίλοι αὐτοῦ κατὰ τὸ πλεῖστον ἐκλογεῖς, οἵτινες πρότερον ἦσαν διατεθειμένοι κατ’ αὐτοῦ. Εὐκτέον ἤθελεν εἶσθαι, ἐὰν εἴτε πρὸ εἴτε κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν οὐδεμία ἐλάμβανε χώραν πρᾶξις ἢ ἐνέργεια ἐπιδρῶσα ἐπὶ τοῦ φρονήματος τῶν ἐκλογέων. Εἴθε νὰ ἦσαν παρ’ ἡμῖν ἐπὶ τοσοῦτο προηγμένοι οἱ ἐκλογικοὶ ἡμῶν Σύλλογοι, ὥστε νὰ μὴ ἐπιδρῶσιν ἐπὶ τοῦ πολιτικοῦ αὐτῶν φρονήματος αἱ ὁπωσδήποτε ἁπτόμεναι τῶν ὑλικῶν συμφερόντων των πράξεις τῶν ὑποψηφίων. Ἀλλὰ τὰ πράγματα δὲν ἔχουσιν οὕτω· αἱ δὲ πολιτικαὶ ἐπιῤῥοαὶ ἔχουσι καὶ παρ’ ἡμῖν, ὡς καὶ ἀλλαχοῦ, ποιάν τινα ἐξάρτησιν καὶ ἀπὸ αὐτὰς τὰς γενναιοδωρίας τῶν ὑποψηφίων. Λοιπὸν ὁ κ. Καραπάνος ἐν τῷ μετὰ τῶν χωρικῶν συμβιβασμῷ αὐτοῦ ἐδείχθη λίαν γενναῖος πρὸς αὐτοὺς, παρεχώρησε μακρὰς προθεσμίας, ἠρκέσθη εἰς μικρὸν τόκον, δὲν ἐξεβίασε τοὺς χωρικοὺς εἰς τὴν ἐμπρόθεσμον πληρωμήν. Πιθανὸν δὲ εἶναι, ὅτι πολλοὶ ἐκ τῶν χωρικῶν αὐτῶν, ὑποστηριζόντων ἄλλοτε τὸν κ. Παχὺν, μετεβλήθησαν κατὰ τὰς ἐκλογικὰς πεποιθήσεις. Τὸ ἐπὶ τούτῳ δὲ παράπονον τῶν ἐπιτυχόντων δύναται νὰ ἔχῃ λόγον ὑπάρξεως, ἀλλὰ δὲν δύναται ν’ ἀποτελέσῃ ἔνστασιν βάσιμον κατὰ τῆς ἐκλογῆς. Μεταβαίνω ἤδη εἰς τοὺς συλλογισμοὺς τῆς μειοψηφίας τοῦ Τμήματος, οἱ ὁποῖοι ὡδήγησαν αὐτὴν εἰς τὴν πρότασιν περὶ ἀποστολῆς Βουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐν Ἄρτῃ. Ἡ μειοψηφία τοῦ Τμήματος ὑπολαμβάνει τὴν Βουλὴν ὡς ἔχουσαν τὸν χαρακτῆρα πολιτικοῦ δικαστηρίου, Εἰρηνοδικείου ἢ Πρωτοδικείου, διότι νομίζει........

§11ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶνε ὁρκωτὸν δικαστήριον.

§12ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν ὁποῖον ἀνέφερα χαρακτηρισμὸν δίδει ἡ μειονοψηφία τοῦ τμήματος, διότι νομίζει, ὅτι, ὅταν ὑποβάλλωνται ἐνώπιον αὐτῆς ἐνστάσεις, εἴτε εἶνε βάσιμοι εἴτε μὴ, εἴτε ὑποστηρίζονται ὑπὸ ἀποδείξεων ἐγγράφων εἴτε μὴ, νομίζει ἡ μειονοψηφία τοῦ τμήματος, ὅτι ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ ἐκδώσῃ προδικαστικὴν ἀπόφασιν ἀναβάλλουσα τὴν ὁριστικὴν καὶ ἀποστέλλουσα Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τοῦ τόπου διὰ νὰ ἐξετάσῃ τὰ γενόμενα παράπονα, νὰ ἐξελέγξῃ αὐτὰ, νὰ ἐνεργήσῃ ἀνακρίσεις κλπ. Σᾶς ἀναγινώσκω τὴν ἐπὶ τούτῳ σκέψιν τῆς μειονοψηφίας τοῦ τμήματος ἔχουσαν οὕτως· «Ἐπειδὴ ὅμως πρὸ πάσης ἀποφάσεως περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς ταύτης, πρέπει νὰ βεβαιωθῶσιν αἱ καταγγελλόμεναι πράξεις, διότι ἡ ἁπλῆ ἀναγραφὴ αὐτῶν οὐδένα δύναται νὰ πείσῃ, ὅτι ἔσχον ὕπαρξιν κατὰ τὸ στάδιον τῆς ἐκλογικῆς πάλης, ἤτοι πρὸ ἢ κατὰ τὴν ἐκλογήν. «Ἐπειδὴ, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν βεβαίωσιν τῶν καταγγελλομένων πράξεων, τὸ τμῆμα οὐδὲν ἄλλο μέσον δύναται νὰ ἔχῃ εἰμὴ τὸ μέσον τῆς ἐπιτοπίου ἐξετάσεως αὐτῶν ὑπὸ Ἐπιτροπῆς βουλευτῶν». Σᾶς ἐρωτῶ, εἶχον δίκαιον εἰπὼν ὑμῖν προηγουμένως, ὅτι προτείνεται ἡ ἔκδοσις προδικαστικῆς ἀποφάσεως; Ἀλλὰ διὰ τῆς περὶ ἀποστολῆς Ἐπιτροπῆς προτάσεως τί ἕτερον ζητεῖται ἢ μόνον νὰ μεταβληθῶσιν εἰς ὑποδίκους οἱ νόμιμοι ἐκλεχθέντες βουλευταὶ καὶ νὰ δοθῇ εἰς τοὺς ἀποτυχόντας τὸ δικαίωμα νὰ παρασταθῶσιν ἐνώπιον τῶν ἐκλογέων καυχώμενοι, ὅτι ἔπεισαν τὴν Βουλὴν νὰ ἀποστείλῃ Ἐπιτροπὴν καὶ νὰ ἀποκλείσῃ τοὺς ἐπιτυχόντας, νὰ ἐκβιάσωσι δὲ οὕτω τοὺς ἀδυνάτου χαρακτῆρος ἐκλογεῖς νὰ καταθέσωσιν ὅσα ἐγένοντο καὶ ὅσα δὲν ἐγένοντο; Σημειωτέον, ὅτι κατὰ τῆς προκειμένης ἐκλογῆς δὲν προσήχθησαν ἐπίσημα ἔγγραφα, οὔτε καταγγελίαι ὑποστηρίζουσαι τὰς ἐνστάσεις, τοὐναντίον τὰ ἐπίσημα ἔγγραφα, ὅσα ἐζητήθησαν ἀπὸ τὸ τμῆμα παρὰ τῶν σημερινῶν Ὑπουργῶν, ἀποδεικνύουσιν ὡς ἀβάσιμα τὰ κατὰ τῆς ἐκλογῆς παράπονα. Κατόπιν ἡ μειοψηφία μεταβαίνει εἰς τὰς εἰδικὰς ἐνστάσεις λέγουσα. «Ἐπειδὴ ἐκ τῶν ἐγγράφων τῆς προκειμένης ἐκλογῆς καὶ τῶν περὶ αὐτῆς ἀντιπαραστάσεων ἐξάγονται τὰ ἑξῆς 1) ἡ καταγγελθεῖσα πρᾶξις τοῦ Δημοτικοῦ Εἰσπράκτορος Κελλήλα εἶναι λίαν πιθανὴ... ἄλλως τε ἡ μὴ ἄμεσος βεβαίωσις ἢ διάψευσις τῆς πράξεως ὑπὸ τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων, μὴ βεβαιουμένου, ὅτι ἦτο ἀπὼν τῆς ἐκλογικῆς αἰθούσης ὅτε ἐγένετο ἡ ἔνστασις, δὲν ἀποδεικνύει τὸ ἀπίθανον τῆς πράξεως, ἀλλὰ τὴν ἀμέλειαν τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου.» Ἡ πρᾶξις κατηγγέλθη ἀληθῶς εἰς τὸν δικαστικὸν ἀντιπρόσωπον, ὅστις ὅμως βεβαιοῖ ὅτι καθ’ ἃς ἐνήργησεν ἐξετάσεις δὲν ἐβεβαιώθη αὕτη, διότι ὁ Δημοτικὸς Εἰσπράκτωρ μετέβη εἰς τὸν τόπον τῆς ἐκλογῆς ἵνα ψηφοφορήσῃ, μετὰ δὲ τοῦτο ἀπῆλθεν. Ἀλλ’ ἡ μειονοψηφία ἀποδίδει ἀμέλειαν εἰς τὸν δικαστικὸν ἀντιπρόσωπον, διότι δὲν κατώρθωσε νὰ βεβαιώσῃ πρᾶξιν ἀνύπαρκτον! Ἑτέρα σκέψις τῆς μειονοψηφίας, ἀφορῶσα εἰς τὴν διανομὴν τῶν Ἐλεῶν, ἔχει ὡς ἑξῆς· «Ἡ καταγγελλομένη δωροδοκία τοῦ Ἱδρύματος «τὰ Ἐλέη τῆς πόλεως Ἄρτης» δὲν προκύπτει ὅτι ἐγένετο δι’ αὐξήσεως τῶν δαπανῶν, ἀλλ’ αὕτη καθίσταται λίαν πιθανὴ διὰ τῶν τακτικῶν Ἐλεῶν ἀνερχομένων εἰς 5,000 σχεδὸν δραχμάς, αἵτινες διενεμήθησαν κατὰ τὸ Πάσχα, ὅπερ συνέπεσε κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, εἰς τοὺς κατοίκους ὀλιγανθρώπου πόλεως ὑπὸ τοῦ ὑποψηφίου κ. Γαρουφαλιᾶ, ἐπηρεάζει τὸ πνεῦμα τῶν ἐκλογέων.» Ἀλλ’ ἡ ἐπίσημος πληροφορία, ἥτις κατεχωρίσθη αὐτολεξεὶ εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς πλειονοψηφίας, ῥητῶς ἀναφέρει, ὅτι διανομὴ τοιούτων Ἐλεῶν γίνεται πάντοτε κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἑορτῶν τῶν Χριστουγέννων καὶ τοῦ Πάσχα, ὅτι ἐφέτος διενεμήθησαν περίπου ὅσα καὶ κατὰ τὸ παρελθόν, διενεμήθησαν δὲ κατὰ τὸ πλεῖστον οὐχὶ ὑπὸ τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ διὰ τῶν Ἐπιτρόπων τῶν ἐνοριακῶν ναῶν. Ἀλλὰ κατὰ τὴν μειονοψηφίαν ἀρκεῖ μόνη ἡ ἀπόδειξις, ὅτι ἡ διανομὴ ἐλεῶν ἐγένετο καὶ διὰ τοῦ κ. Γαρουφαλιᾶ ὡς μέλους τῆς διοικούσης Ἐπιτροπῆς καὶ ἐπέδρασεν ἐπὶ τοῦ φρονήματος τῶν ἐκλογέων Ἄρτης, χωρὶς ἐν τοσούτῳ νὰ σημειώνηται ὑπὸ τῶν ἐνισταμένων οὐδεὶς ἐκλογεὺς ἐπηρεασθεὶς ἐκ τῆς διανομῆς τῶν ἐλεῶν, γενομένης ἐπὶ τῇ βάσει μονίμου καταλόγου πρὸς χήρας, ὀρφανὰ καὶ ἀναπήρους. Ἡ τρίτη ἔνστασις ἔχει ὡς ἑξῆς· «Ἡ ἐξώνησις τῶν ἐκλογέων ὑπὸ τῶν τριῶν Δημαρχικῶν Παρέδρων Ἄρτης ἐν τῷ πρώτῳ τμήματι, καταγγελθεῖσα ὑπὸ τῶν ἀποτυχόντων, φαίνεται πιθανή, διότι στηρίζεται ἡ βεβαίωσις ἐπὶ τῆς εὐθύνης τῶν καταμηνυτῶν, ὑποκειμένων εἰς ποινικὴν καταδίωξιν ἐπὶ συκοφαντίᾳ, ἂν ἀποδειχθῇ ψευδὴς ἡ ἀποδιδομένη εἰς αὐτοὺς πρᾶξις.» Κατὰ τὴν σκέψιν ταύτην, εὐθὺς ὡς κατηγγέλθη ἀξιόποινός τις πρᾶξις, ἡ πρᾶξις αὕτη δέον νὰ θεωρῆται ἐκ προοιμίου ὡς πιθανὴ ὡς ἐκ τῆς ἰδανικῆς εὐθύνης, ἣν ὑπέχει ὁ καταμηνυτής.— Ἂν τὴν σκέψιν αὐτὴν κυρώσῃ ἡ Βουλή, δικαιοῦνται νὰ παραπονῶνται οἱ μὴ προβαλόντες ἐνστάσεις ἐπιλαχόντες πολλῶν ἐπαρχιῶν, διότι δι’ ἁπλῶν καταγγελιῶν ἠδύναντο νὰ γίνωσιν ἀποδεκταὶ αἱ κατὰ τῆς ἐκλογῆς ἐνστάσεις των, καὶ ἂν ἦσαν ὅλαι ἀβάσιμοι. Σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι ὁ τοιοῦτος συλλογισμὸς τῆς μειοψηφίας εἶναι, κατ’ ἐμὴν γνώμην, πρωτάκουστος. Ἡ τετάρτη σκέψις ἔχει ὡς ἑξῆς· «Ταὐτὸν ῥητέον διὰ τὴν ἐπέμβασιν τῶν δημοτικῶν κλητήρων, ὁ δὲ ἰσχυρισμὸς τῶν ἐπιτυχόντων, ὅτι οἱ τραυματισμοὶ εἶναι ψευδεῖς ἀποδεικνύεται ἀβάσιμος καὶ ἀνυπόστατος ἐκ τῶν τηλεγραφικῶν πληροφοριῶν τοῦ τμήματος, ἃς ἔλαβε παρὰ τοῦ Νομαρχοῦντος, ὅστις εἰκάζει, ὅτι αἰτία τῶν τραυματισμῶν εἶνε τὰ ἐκλογικὰ, καὶ ὅτι κατηγοροῦνται δύο κλητῆρες ὡς αὐτουργοὶ αὐτῶν.» Ἀλλὰ τὸ περὶ τούτου τηλεγράφημα τοῦ Νομάρχου, καταχωρισθὲν αὐτολεξεὶ ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς πλειοψηφίας, γνωρίζει ὑμῖν σαφῶς, ὅτι οὐδεμία κατ’ ἀστυνόμου ἐδόθη καταγγελία· ἐδόθη δὲ καταγγελία μετὰ τὴν ἐκλογὴν κατὰ δύο δημοτικῶν κλητήρων, ὡς αἰκισάντων δύο πολίτας, καὶ ὁ μὲν εἷς πρόκειται νὰ δικασθῇ ἐνώπιον τοῦ Πταισματοδικείου, ἡ δὲ κατὰ τοῦ ἑτέρου μήνυσις εὑρίσκεται εἰς τὸ Πταισματοδικεῖον, ὅστις ἐπληροφόρησε τὸν Νομάρχην, ὅτι δὲν ἐξάγεται, ἂν ᾐκίσθησαν οἱ δύο πολῖται δι’ ἐκλογικὰς παραβάσεις. Νομίζω, ὅτι ἡ καταγγελία κατὰ δύο κλητήρων δὲν ἀποδεικνύει τὴν σπουδαίαν τῆς Διοικήσεως ἐπέμβασιν πρὸς μεταβολὴν τοῦ φρονήματος τῶν ἐκλογέων. Πρὸ ὀλίγου ἐξήλθετε πάντες ἐκ τῶν ἐκλογῶν, βεβαίως εἴδετε τοὺς δημοτικοὺς κλητῆρας ἢ τοὺς δικαστικοὺς καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς ἐκλογῆς νὰ ἔχωσιν ἐσταυρωμένας τὰς χεῖρας καὶ νὰ μὴ ἐκδηλῶσιν ἀνεπιφυλάκτως τὸ φρόνομά των εἴτε ὑπὲρ τοῦ ἑνὸς εἴτε ὑπὲρ τοῦ ἄλλου τῶν ἀνταγωνιζομένων. Δὲν πρέπει νὰ κρυπτώμεθα, κύριοι, ὄπισθεν τῶν δακτύλων μας· οἱ δημοτικοὶ ὑπάλληλοι καὶ ὑπηρέται ἀνήκουσιν εἰς πολιτικὰ κόμματα· ὅσον καὶ ἂν ὁ νόμος καὶ αἱ κατὰ καιρὸν Κυβερνήσεις προσεπάθησαν νὰ ἐμποδίσωσι πᾶσαν τῶν Δημοτικῶν ἀρχῶν ἀνάμιξιν εἰς τὰς ἐκλογάς, αὐτὸ δὲν κατωρθώθη, διότι δὲν εἶνε σύμφωνον πρὸς τὴν πολιτικὴν κατάστασιν τῆς χώρας ἡμῶν. Ἡ περὶ τῆς πέμπτης ἐνστάσεως σκέψις τῆς μειονοψηφίας ἔχει ὡς ἑξῆς· «Τὸ βεβαιωθὲν γεγονὸς τῆς ἐπιδεικτικῆς συνοδεύσεως τῆς Ἰσραηλίτιδος νύμφης ὑπὸ τοῦ Καραπάνου, τοῦ Εἰσαγγελέως καὶ τοῦ Φρουράρχου τὴν παραμονὴν τῆς ἐκλογῆς, τὸ ἕτερον βεβαιωθὲν γεγονός, ὅτι ὁ Νομάρχης Στράτος Βουλευτὴς ὢν κυβερνητικὸς ἐν τῇ διαλυθείσῃ Βουλῇ διωρίσθη ἀμέσως ἐν Ἄρτῃ μετὰ τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς, ὅπως ἐνεργήσῃ τὰς βουλευτικὰς ἐκλογὰς τοῦ Νομοῦ, καὶ τὸ ἕτερον βεβαιωθὲν γεγονὸς ὅτι ὁ ἐντόπιος ὑπογραμματεὺς τῆς Νομαρχίας Δημολίτσας, γενόμενος διευθυντὴς τοῦ καπνοκοπτείου, μετέβαλε τὸ προσωπικὸν τοῦ Καταστήματος διὰ τῆς προσλήψεως ἀνθρώπων τοῦ κυβερνητικοῦ συνδυασμοῦ.......καθιστῶσι λίαν πιθανὰς τὰς ἐνστάσεις περὶ ἐπεμβάσεως τῆς Διοικήσεως ὑπὲρ τῶν ἐπιτυχόντων.» Κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν ἐν Ἄρτῃ ἐγένοντο δύο Ἰσραηλιτικοὶ γάμοι· εἰς τὸν ἕνα ἐξ αὐτῶν ἦτο παράνυμφος ὁ κύριος Καραπάνος, εἰς δὲ τὸν ἄλλον ὁ κύριος Παχύς. Κατὰ τοὺς ἐνισταμένους λοιπὸν ἡ ἐπέμβασις τῶν Ἀρχῶν ἀπεδείχθη πασιφανὴς· διότι εἰς τὸν γάμον, ὅπου ἦτο ὁ Καραπάνος παράνυμφος, παρευρέθησαν καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς καὶ ὁ Φρούραρχος. Οὐδέτερος δὲ τῶν ὑπαλλήλων τούτων παρευρέθη εἰς τὸν γάμον ὅπου ἦτο παράνυμφος ὁ κύριος Παχύς. Κρίνατε, ἐκ τούτου, ἂν καὶ ὁποία ὑπῆρξεν ἡ ἐπέμβασις τῶν Ἀρχῶν πρὸς μεταβολὴν τοῦ ἐκλογικοῦ φρονήματος! Ὁ Νομάρχης Στράτος, ὡς βουλευτὴς ἐν τῇ διαλυθείσῃ Βουλῇ ὑποστηρίζων τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν, διωρίσθη ἀμέσως ἐν Ἄρτῃ ὅπως ἐνεργήσῃ τὰς βουλευτικὰς ἐκλογάς. Οἱ ἐνιστάμενοι λέγουν, ὅτι ὁ διορισμὸς τοῦ κ. Στράτου ἐπέδρασεν ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ φρονήματος. Ἔπρεπε βεβαίως νὰ διορίζωσιν αἱ Κυβερνήσεις ὑπαλλήλους ἀρέσκοντας εἰς τοὺς πολιτικοὺς ἀντιπάλους των. Ἐν τούτοις βέβαιον εἶναι, ὅτι ὁ κ. Στράτος δὲν διωρίσθη τῇ εἰσηγήσει τῶν ἐπιτυχόντων. Διορίζεται ὁ ἐντόπιος ὑπογραμματεὺς τῆς Νομαρχίας Δημολίτσας διευθυντὴς τοῦ Καπνεργοστασίου, τοῦτο δὲ λέγουσιν οἱ ἐνιστάμενοι, ὅτι ἐπέδρασεν ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ ἀποτελέσματος, πρὸ πάντων, διότι μετέβαλε τὸ ὑπηρετικὸν προσωπικόν. Οἱ πλεῖστοι τῶν ἐν Ἄρτῃ ἀνωτέρων οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων παρῃτήθησαν κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν. Ἡ διεύθυνσις τοῦ Καπνεργοστασίου ἀνετέθη εἰς τὸν Ταμίαν· ἐπειδὴ δὲ οὗτος ἐπαύθη, δύο ἢ τρεῖς ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν, ἀνετέθη εἰς τὸν Ὑπογραμματέα τῆς Νομαρχίας. Ἀλλ’ ὡς ἐβεβαιώθη, οὐδεὶς ἀπὸ τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ὁ Ὑπογραμματεὺς οὗτος ἀνέλαβε τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ἐργοστασίου, οὐδεὶς ὑπηρέτης ἀπεβλήθη ἢ ἀντεκατεστάθη. Ἀλλ’ ὁ Ὑπογραμματεὺς τῆς Νομαρχίας, λέγουσιν, ἦτον ἐκ τῶν φίλων τῶν ἐπιτυχόντων καὶ ὡς τοιοῦτος ἐπέδρασεν ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ ἀποτελέσματος. Δὲν γνωρίζω πῶς ἦτο δυνατὸν εἷς Ὑπογραματεὺς τῆς Νομαρχίας, ἀναλαβὼν τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ἐργοστασίου 2 ἢ 3 ἡμέρας πρὸ τῆς ἐκλογῆς, νὰ μεταβάλῃ τὸ φρόνημα τῶν ἐκλογέων. «Ἀλλ’ ὁ κύριος Καραπάνος, λέγουσιν οἱ ἐνιστάμενοι, ἦτο πάντοτε φίλος τῶν πρώην τοῦ τόπου κυριάρχων, ἀντιπροσωπευομένων ὑπὸ τοῦ προξένου, οὗτοι δὲ συμφέρον ἔχουσιν ὅπως οἱ ἀποδειχθέντες φίλοι αὐτῶν κατέχωσι τὴν πολιτικὴν ἐξουσίαν τῶν ὁμόρων Ἑλληνικῶν Ἐπαρχιῶν, ὡς ἐκ τούτου δὲ ἡ μειονοψηφία τοῦ τμήματος δὲν κρίνει ὡς ἀβάσιμον τὴν ἔνστασιν, ὅτι ἡ βεβαιωθεῖσα παρουσία τοῦ Προξένου τῆς Τουρκίας δὲν συνεδέετο μὲ τὸ ἐκλογικὸν συμφέρον τῶν ἐπιτυχόντων.» Ἐπὶ τῆς πρώτης σκέψεως τῆς μειονοψηφίας περὶ τοῦ συμφέροντος τῶν πρώην κυριάρχων, κρίνω ἄσκοπον νὰ παρατηρήσω τι, διότι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον ἡμῖν νὰ ἀμφιβάλλωμεν περὶ τοῦ πατριωτισμοῦ τῶν τε ἐκλογέων καὶ τῶν ἐκλεξίμων τῆς ἐπαρχίας Ἄρτης. Ὅσοι ἐξ ὑμῶν, κύριοι, εὑρέθητε εἰς ἐκλογὰς ἐν μεγαλοπόλεσιν, ὑποθέτω, ὅτι συνέπεσε νὰ ἴδητε τοὺς προξένους τῶν ξένων Δυνάμεων, ἀπὸ ἐπιθυμίαν νὰ ἴδωσι πῶς γίνονται παρ’ ἡμῖν αἱ ἐκλογαί, νὰ εἰσέρχωνται εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας κατ’ ἄδειαν τῶν Ἐπιτροπῶν. Τοῦτ’ αὐτὸ συνέβη ἐν Ἄρτῃ. Τὴν πρωΐαν τῆς Κυριακῆς ὁ ἐν Ἄρτῃ πρόξενος τῆς Τουρκίας, ὅστις δὲν ὁμιλεῖ τὴν Ἑλληνικήν, ἐζήτησε παρὰ τῆς Ἐπιτροπῆς τὴν ἄδειαν νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας, ὅπερ καὶ τῷ ἐπετράπη. Καὶ τότε μὲν δὲν ἐγένετο οὐδεμία ἔνστασις, ἐκ τῶν ὑστέρων ὅμως εὑρέθη, ὅτι ἡ παρουσία τοῦ Προξένου ἐπέδρασε σπουδαίως ἐπὶ τοῦ φρονήματος τῶν ἐκλογέων Ἄρτης· ἐπέδρασε δὲ καὶ δι’ ἕτερον, ὡς λέγουσι, λόγον, διότι ἐχορήγει εὐκολίας εἰς τοὺς μεταβαίνοντας εἰς τὴν ὅμορον Ἐπικράτειαν φίλους τῶν ἐπιτυχόντων καὶ παρενέβαλε δυσκολίας κατὰ τὴν ἔκδοσιν τῶν διαβατηρίων εἰς τοὺς φίλους τῶν ἀποτυχόντων. Δὲν ἐννοῶ πῶς ἦτο δυνατόν, καὶ κατὰ τίνα τρόπον ἠδύνατο ὁ πρόξενος τῆς Τουρκίας νὰ παρεμβάλῃ δυσκολίας εἰς τὴν ἔκδοσιν τῶν διαβατηρίων, ἀφοῦ αὕτη εἶνε ἐκ τοῦ Νόμου ἀνατεθειμένη εἰς τὴν Διοικητικὴν Ἀρχήν. Εἰς τὸν Δῆμον Τετραφυλίας ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ κυρίου Παχὺ ἐπέδωκε 3 ἢ 4 ἐγγράφους ἐνστάσεις, διὰ τῶν ὁποίων πρὸς ταῖς ἄλλαις καταγγελίαις ἰσχυρίζεται, ὅτι ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ κυρίου Καραπάνου ἐδωροδόκησε τοὺς κατοίκους ἑνὸς χωρίου Βρετενίτσης, δοὺς αὐτοῖς δραχμὰς 2,500 πρὸς ἀγορὰν τῶν ψήφων αὐτῶν, καὶ εἰς τοὺς κατοίκους ἄλλων χωρίων ἕτερον ποσὸν χρημάτων πρὸς τὸν αὐτὸν σκοπόν. Περὶ τῆς παραδόσεως τῶν ἐνστάσεων αὐτῶν ἐγένετο ἡ προσήκουσα πρᾶξις ἐν τέλει τῶν πρακτικῶν. Ὅτε ἐγένετο ἡ προφορικὴ ἀνάπτυξις τῶν ἐνστάσεων ἐνώπιον τοῦ τμήματος, οἱ ἐνιστάμενοι οὐδεμίαν ἐποίησαν περὶ τῶν ἐνστάσεων αὐτῶν μνείαν, ὁ δὲ κύριος Παχὺς εἶπεν ὅτι δὲν ἐδόθησαν χρήματα, ἀλλ’ ὑποσχέσεις. Ἀλλ’ ἀκούσατε, παρακαλῶ, τὰς σκέψεις τῆς μειοψηφίας τοῦ τμήματος· «Τὰς «περὶ δωροδοκίας ἐνστάσεις τῶν ἀποτυχόντων κατὰ τὸν «Δῆμον Τετραφυλίας ὑποχρεοῦται πᾶς ἀμερόληπτος κρι«τὴς τῶν πραγμάτων νὰ θεωρήσῃ ἀποδεδειγμένας, διότι «γενόμεναι διαρκούσης τῆς ἐκλογῆς, βεβαιωθεῖσαι ὑπὸ τῆς «Ἐπιτροπῆς καὶ καταχωρισθεῖσαι ἐν τοῖς πρακτικοῖς ὑπ’ «οὐδενὸς ἀπεκρούσθησαν οὔτε ἐγγράφως οὔτε προφορικῶς». Σημειωτέον, ὅτι ἐπὶ τούτῳ οὐδεμία ἐδόθη καταγγελία εἰς τὸν ἀντιπρόσωπον τῆς Δικαστικῆς Ἀρχῆς, ὅστις, ὡς φαίνεται ἐκ τῆς ἐκθέσεώς του, οὐδὲ γνῶσιν ἔλαβε τῆς ἐνστάσεως αὐτῆς, οὐδὲν ὑπεδείχθη τὸ πρὸς ἀπόδειξιν τῶν καταγγελλομένων πράξεων μέσον, οὐδεμία σχεδὸν μνεία περὶ αὐτῶν ἐγένετο ἐν ταῖς διεξοδικαῖς ἐνστάσεσι τῶν ἐνισταμένων. Ἀπεδείχθη δὲ ὅτι δὲν ἐσπούδαζεν ὁ τὴν ἔνστασιν αὐτὴν προβαλών. Ἀλλ’ ἡ μειοψηφία τοῦ τμήματος παραδέχεται ὅτι ὁ σιωπῶν πρὸ μιᾶς καταγγελίας ὁμολογεῖ τὴν καταγγελλομένην πρᾶξιν. Ἀλλ’ ἐδῶ λησμονεῖ ἡ μειοψηφία, ὅτι δὲν ἐβεβαιώθησαν αἱ ἐνστάσεις ὑπὸ τῆς Ἐφορευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἀλλ’ ἐγένετο ἁπλῆ τυπικὴ περὶ ἐγχειρίσεως αὐτῶν πρᾶξις, ἥτις οὐδεμίαν δίδει εἰς τὸ περιεχόμενον αὐτῶν σημασίαν. Λησμονεῖ δὲ, ὅτι ὁ καταγγέλλων ὀφείλει νὰ προσαγάγῃ τὰς πρὸς ὑποστήριξιν τῆς καταγγελίας ἀποδείξεις καὶ οὐχὶ ὁ καθ’ οὗ ἡ καταγγελία. Ἐπὶ τῶν κατὰ τοῦ Δημάρχου Γρέβια παραπόνων τῶν ἐνισταμένων κατὰ τὴν προφορικὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἐνστάσεων ἐγένετο ἡ ἐρώτησις, διατί διὰ τὰς αἰτιάσεις αὐτὰς δὲν ἐδόθη καταγγελία ἐνώπιον τῆς ἁρμοδίας Ἀρχῆς; Φαίνεται δὲ ὅτι ἐκ τούτου ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ δοθῇ τελευταίως καταγγελία. Ἰδοὺ δὲ πῶς ἡ μειοψηφία τοῦ τμήματος σκέπτεται ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. «Ἐπειδὴ ἐδόθη μήνυσις «κατὰ τοῦ Δημάρχου Γρέβια, ὅστις διὰ τῶν φυγοδίκων «ἐπίεζε τοὺς χωρικοὺς ὑπὲρ τῶν ἐπιτυχόντων κ.τ.λ., τὰ «δὲ πρὸς ἀναίρεσιν τῶν ἰσχυρισμῶν τούτων τῶν ἀποτυχόν«των ἐπιχειρήματα τῶν ἐπιτυχόντων εἶνε ἐντελῶς ἀβάσιμα». Διότι ἐδόθη μήνυσις, ἄρα τὰ ἐπιχειρήματα τῶν ἐπιτυχόντων εἶναι ἀβάσιμα! Ἐν τούτοις κατὰ τὴν ἐνώπιον τοῦ τμήματος ἀνάπτυξιν τῶν ἐνστάσεων ἀπεδείχθη, ὅτι ὁ Δήμαρχος οὗτος κατήγγειλεν εἴς τε τὸν Νομάρχην καὶ τὸν Διοικητὴν τοῦ μεταβατικοῦ τὴν ὕπαρξιν φυγοδίκων ἐν τῷ Δήμῳ του. Πῶς δὲ εἶναι δυνατὸν νὰ καταγγέλλῃ ἀφ’ ἑνὸς καὶ νὰ ὑποθάλπῃ ἀφ’ ἑτέρου τοὺς φυγοδίκους; Ἄλλη μία ἔνστασις ἀφορῶσα εἰς τὸν Δῆμον Ἡρακλείας ἐθεωρήθη ὑπὸ τῶν ἐνισταμένων σπουδαία, ὅτι μετὰ τὰς ἐκλογὰς ηὐτοκτόνησεν εἷς ἐνωμοτάρχης, ὀνόματι Παππαϊωάννου, διότι οὗτος διετάχθη νὰ καταλάβῃ στρατιωτικῶς ἰδιωτικὰς οἰκίας πρὸς καταπίεσιν τῶν πολιτῶν, ὑποχρεῶν αὐτοὺς νὰ ψηφίσωσι τοὺς ἐπιτυχόντας· ἀλλ’ ὅμως οὗτος δὲν συνεμορφώθη πρὸς τὴν παράνομον αὐτὴν διαταγὴν, οὗ ἕνεκεν ἐπεσπάσατο ἐφ’ ἑαυτοῦ τὴν δυσμένειαν τοῦ προϊσταμένου του Μοιράρχου, παρ’ οὗ μετὰ τὰς ἐκλογὰς διετάχθη νὰ συνοδεύσῃ πεζῇ τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον ἀπὸ Ἄρτης εἰς Τζουμέρκα, διὸ καὶ ηὐτοκτόνησε. Περὶ τῆς αὐτοκτονίας τοῦ Παππαϊωάννου ἐγένετο κατὰ διαταγὴν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως ἀνάκρισις, ἥτις ὅμως οὐδὲν ἠδυνήθη θετικὸν νὰ ἀνακαλύψῃ περὶ τοῦ αἰτίου τῆς αὐτοκτονίας· οἱαδήποτε ὅμως αἰτία καὶ ἂν ὤθησε τὸν ἐνωμοτάρχην αὐτὸν εἰς τὴν αὐτοκτονίαν, οὐδὲν προκύπτει ἐκ τούτου τὸ σχετιζόμενον πρὸς τὴν ἐκλογὴν, ἀφοῦ μάλιστα ὁ ἐνωμοτάρχης παρέμεινεν ἐν τῇ ἐκλογῇ μεθ’ ὅλα τὰ κατ’ αὐτοῦ παράπονα τῶν ἐπιτυχόντων. Μετὰ τοῦτο ἡ μειοψηφία τοῦ Τμήματος ποιεῖται τὰς ἑπομένας σκέψεις ὡς πρὸς τὴν ἔνστασιν περὶ δωροδοκίας τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Σκουλικαριᾶς «1) ὅτι ὁ Σπυρ. Βαρζέλης τὴν 2 Ἀπριλίου ἦτο ἐν Σκουλικαριᾷ πρὸς διευκόλυνσιν χρέους τῆς κοινότητος ἐκ δραχ. 6350· 2) ὅτι τὴν παραμονὴν τῆς ἐκλογῆς καὶ οὐχὶ μετὰ τὴν ἐκλογὴν, διότι ἡ πρᾶξις δὲν ἠδύνατο νὰ ἔχῃ ἄμεσον συνάφειαν μετὰ τῆς ἐκλογῆς δι’ ἔλλειψιν συμφέροντος ἐκλογικοῦ, ἐξοφλεῖται τὸ χρέος τῶν Σκουλικαριωτῶν ὑπὸ τοῦ Βαρζέλη, καὶ 3) αἱ μεταξὺ Σκουλικαριωτῶν καὶ Βαρζέλη συμφωνίαι οὐδὲν ἄλλο εἶναι ἢ ἐκλογικὴ συναλλαγὴ μεταξὺ τῶν ἐπιτυχόντων καὶ τῶν ἐκλογέων τῆς Σκουλικαριᾶς, δυναμένη ν’ ἀποδειχθῇ βεβαία καὶ καταφανὴς δι’ ἐπιτοπίου ἐρεύνης.» Ἀλλὰ τίς ἡ ἀνάγκη περαιτέρω ἐρεύνης καὶ ἐξετάσεως, ἀφοῦ ἔχομεν ἐν τῷ φακέλλῳ τῆς ἐκλογῆς ἐπίσημα ἔγγραφα, βεβαιοῦντα ἀριδήλως τὰ γενόμενα ὡς ἐγένοντο: Καὶ οἱ ἐπιτυχόντες δὲν ἀρνοῦνται τὴν πρᾶξιν, καὶ οἱ ἀποτυχόντες μὴ ἀρνούμενοι τὸ ἱστορικὸν αὐτῆς προσπαθοῦσι ν’ ἀποδώσωσιν αὐτῇ χαρακτῆρα δωροδοκίας. Μεταξὺ τῆς κοινότητος Σκουλικαριᾶς καὶ τῆς κοινότητος Κομποτίου ὑπῆρχε πρὸ ἐτῶν ἐκκρεμὴς διαφορὰ ἀφορῶσα εἰς τὴν διεκδίκησιν 228 στρεμμάτων γαιῶν. Οἱ κάτοικοι Κομποτίου ἠγόρασαν τὸ χωρίον παρὰ τοῦ κ. Καραπάνου καὶ ὀφείλουσιν ἔτι αὐτῷ τὸ τίμημα. Γενόμενοι ἰδιοκτῆται ἀπῄτουν τὰς διεκδικουμένας γαίας ὡς εἰς αὐτοὺς ἀνηκούσας, ἐνῷ, ὅτε τὸ χωρίον ἀνῆκεν εἰς τὸν κ. Καραπάνον, ἀνωμολόγουν ὡς βάσιμον τὴν ἀξίωσιν τῆς κοινότητος Σκουλικαριᾶς. Ὁ κ. Καραπάνος παρενέβη καὶ ἄλλοτε νὰ συμβιβάσῃ τὰς δύο κοινότητας. Τὰ γεγονότα ταῦτα δὲν ἀμφισβητοῦνται οὔτε ὑπὸ τῶν ἐνισταμένων· οἱ ἐνιστάμενοι μάλιστα ὁμολογοῦσιν, ὅτι οἱ κάτοικοι τῆς κοινότητος τοῦ χωρίου Σκουλικαριᾶς ἠξίουν νὰ λάβωσιν ὡς ἀντίτιμον τῆς ἀπαιτήσεώς των χιλίας λίρας, κατωρθώθη νὰ συμβιβασθῶσιν ἀντὶ 300 μόνον λιρῶν, καὶ, κατὰ τοὺς ἐνισταμένους, τὸ γεγονὸς τοῦτο χαρακτηρίζεται ὡς δωροδοκία. Σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι οὐδεμία ἀρχὴ λογικὴ δύναται νὰ χαρακτηρίσῃ τοῦτο ὡς δωροδοκία τῶν κατοίκων τῆς Σκουλικαριᾶς, ἀφοῦ οὗτοι ἀξιοῦντες λαμβάνειν 1000 λίρας, ἔλαβον 300· ὑποτιμήσαντες λοιπὸν τὴν ἀπαίτησίν των ἐδωροδοκήθησαν καὶ ἐπώλησαν τὰς ψήφους των! Ὡμολογήθη ὅμως ὑπὸ τῶν ἐνισταμένων, ὅτι ἀκριβῶς οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ χωρίου Σκουλικαριᾶς, ὅταν διεπραγματεύοντο μετὰ τοῦ κ. Καραπάνου τὴν πρὸς αὐτὸν μεταβίβασιν τῆς ἀπαιτήσεως ταύτης, ἐξενίζοντο ἐν τῇ οἰκίᾳ Παχὺ καὶ ὑπ’ αὐτοῦ ἐχειραγωγοῦντο εἰς τὰς διαπραγματεύσεις εἰς ἐπιτυχίαν κρείττονος συμβιβασμοῦ. Ποία λοιπὸν ἡ ἀπόδειξις, ὅτι οἱ κάτοικοι ἔδωκαν ψήφους λευκὰς μόνον ὑπὲρ τῶν ἐπιτυχόντων;

§13ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Πρῶτον ἔγινε τὸ ἐξοφλητικὸν καὶ κατόπιν τὸ ἐκχωρητήριον;

§14ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ χρονολογίαι φαίνονται ἐν τοῖς κατατεθειμένοις συμβολαίοις.

§15ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Πότε ἔληγε τὸ χρέος αὐτό;

§16ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐνθυμοῦμαι ἀκριβῶς.

§17ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν εἶχε λήξει ἀκόμη......

§18ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπολείπεται εἷς ἔτι ἰσχυρισμὸς τῶν ἐνισταμένων, ἀφοῦ ἡ μειονοψηφία τοῦ Τμήματος σκέπτεται ὡς ἑξῆς: «ὅτι οἱ ἐπιτυχόντες συνεκέντρωσαν 114 ἐντοπίους δημοσίους ὑπαλλήλους κατὰ τὰς ἐκλογὰς ἐν Ἄρτῃ, οὔτε ἀπίθανος εἶναι, ὡς γενομένου τούτου εἰς ὅλας σχεδὸν τὰς Ἐπαρχίας, οὔτε δύσκολος ν’ ἀποδειχθῇ δι’ ἐπιτοπίου ἐρεύνης». Καὶ εἶναι ἀνάγκη ἐπιτοπίου ἐρεύνης διὰ ν’ ἀποδειχθῇ πόσοι ἦσαν ἐντόπιοι ὑπάλληλοι, πόσαι ἐγένοντο μεταθέσεις καὶ πόσοι διορισμοί; Σᾶς ὁμολογῶ ὅτι δὲν δύναμαι περαιτέρω νὰ χωρήσω εἰς τὰς σκέψεις τῆς μειονοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἀλλὰ δὲν βλέπω ποῖον πρακτικὸν σκοπὸν πρόκειται νὰ ὑπηρετήσῃ ἡ ἀποστολὴ Ἐπιτροπῆς ἐν Ἄρτῃ. Ἤθελον ἐννοήσει, ἐὰν ἐπρότεινε τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς, διότι οὕτω ἐπανέρχονται οἵ τε ἐπιτυχόντες καὶ οἱ ἀποτυχόντες πρὸ τῶν ἐκλογέων των, οἵτινες ἐκδώσουσι νέαν ἐτυμηγορίαν. Ἡ ἀποστολὴ ὅμως Ἐπιτροπῆς δὲν ὑπηρετεῖ οὐδένα ἄλλον σκοπὸν εἰμὴ νὰ μετατρέψῃ τοὺς ἀναδειχθέντας νομίμως βουλευτὰς εἰς ὑποδίκους, ν’ ἀναστατώσῃ τὴν Ἐπαρχίαν, νὰ προκαλέσῃ ἐντεῦθεν μὲν μίαν ὁμολογίαν, ἐκεῖθεν δὲ ἀντίθετον ὁμολογίαν, ἡ δὲ Ἐπιτροπὴ θὰ ἐπανέλθῃ ἐνταῦθα ὑποβάλλουσα εἰς τὴν Βουλὴν μίαν γνώμην, ἡ ὁποία ἂν μὲν ἡ Ἐπιτροπὴ συγκροτῆται ἀπὸ ἀδεκάστους, δὲν θὰ ἦναι παρὰ ἀντιγραφὴ τῶν δοθεισῶν πληροφοριῶν τῶν διαγωνιζομένων μερίδων, ἂν δὲ τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς προτιμῶσι νὰ ὑπηρετήσωσιν ὡρισμένον πολιτικὸν συμφέρον, ἡ ὑποβληθησομένη γνώμη ὑπὲρ τῆς ἀκυρώσεως ἢ ἐπικυρώσεως τῆς ἐκλογῆς, κατὰ τὸ μέτρον τοῦ πολιτικοῦ συμφέροντος. Ἰδιαιτέρως δὲ διὰ τὴν Ἐπαρχίαν Ἄρτης σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι δὲν βλέπω τί πρόκειται νὰ κάμῃ ἡ Ἐπιτροπή. Πρόκειται νὰ ἐξετάσῃ πόσοι ὑπῆρχον ἐκεῖ εὔζωνοι, φίλοι τοῦ κ. Καραπάνου ἢ τοῦ κ. Παχῦ; Τίνος ἦσαν οἱ δήμαρχοι καὶ ὑπὲρ τίνος εἰργάζοντο; ἢ πρόκειται νὰ ἐξετάσῃ ἐὰν ἐγένετο δωροδοκία εἰς τὰς μεταξὺ τοῦ χωρίου Σκουλικαριᾶς καὶ Κομπότι διαφορὰς; Αὐτὴ εἶναι πρᾶξις ὡμολογημένη ὑπὸ ἀμφοτέρων τῶν μερίδων, ὑπολείπεται μόνον εἷς νομικὸς χαρακτηρισμὸς αὐτῆς. Δύνασθε ἀναγινώσκοντες τὰς ἐκθέσεις καὶ τὰ συμβόλαια νὰ σχηματίσητε οἵαν θέλετε γνώμην. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ καταλήγω τὸν λόγον ὑποστηρίζων τὴν γνώμην τῆς πλειονοψηφίας τοῦ Τμήματος περὶ ἐπικυρώσεως τῆς ἐκλογῆς, νομίζω δὲ, ὅτι οὐδὲν δικαιότερον τῆς ἐπικυρώσεως ταύτης. Κατ’ ἐμὲ αἱ πλεῖσται τῶν ἐνστάσεων τῶν δοθεισῶν κατὰ τῆς ἐκλογῆς αὐτῆς οὔτε ὑπὸ ἐγγράφων ὑποστηρίζονται, οὔτε ἂν θέλετε καὶ ὑπὸ λογικῶν ἐπιχειρημάτων, ἅπασαι δὲ ἐξελέγχονται ὡς μὴ ἐπιδράσασαι ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ἐκλογῆς. Ἡ ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς Ἄρτης ἢ ἡ ἀποστολὴ Ἐπιτροπῆς δύναται νὰ φέρῃ τὸν χαρακτῆρα τῆς προγραφῆς καὶ ὄχι τὸν χαρακτῆρα τοῦ δικαίου.

§19Π. ΚΩΣΤΑΝΤΑΣ. Κύριοι, τὸ Εʹ τμῆμα τῆς Βουλῆς ἀνέθηκεν εἰς ἐμὲ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μελετήσω τὰ ἐκλογικὰ ἔγγραφα τῆς Ἐπαρχίας Ἄρτης, καὶ νὰ ὑποβάλω τὰς σκέψεις, τὰς ὁποίας ἤθελον ἐξαγάγει ἐξ αὐτῶν, ὅπως σχηματίσῃ τὴν γνωμοδότησίν του καὶ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἔκθεσιν περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς ταύτης. Τὸ καθῆκον τοῦτο ἐξετέλεσα εὐχαρίστως. Μετὰ δὲ τὴν ἐργασίαν ταύτην καὶ τὴν γενομένην συζήτησιν ἐνώπιον τοῦ τμήματος, τὰ μέλη αὐτοῦ ἐσχημάτισαν τρεῖς γνώμας· οἱ μὲν εἶπον, ὅτι ἡ ἐκλογὴ κατόπιν τῶν ἐκτεθέντων γεγονότων εἶναι ἐπικυρωτέα, οἱ δὲ εἶπον, ὅτι ὑπάρχουν ἐνδείξεις ὑπὲρ τῆς ἀκυρώσεως, ἀλλ’ ὅπως σχηματίσῃ ἡ Βουλὴ πεποίθησιν, πρέπει ν’ ἀποστείλῃ Ἐπιτροπήν, ἥτις, ἐπιτοπίως ἐξετάζουσα τὰ καταγγελθέντα γεγονότα, θέλει ὑποβάλει ἔκθεσιν συμπληρωτικὴν τῶν ἀποδείξεων, ἐξ ὧν προέκυψεν ἡ ἀκύρωσις ἢ ἡ ἐπικύρωσις τῆς ἐκλογῆς· ἄλλοι δὲ ἐπεφυλάχθησαν, ὅπως ἐκ τῆς γενικῆς συζητήσεως τῆς Βουλῆς σχηματίσωσι τὴν πεποίθησίν των. Ἡ πλειοψηφία δὲ οὖσα ἐπικυρωτικὴ ἐξελέξατο ἴδιον Εἰσηγητὴν, ὅστις πρὸ μικροῦ σᾶς ὑπέβαλε τὰς σκέψεις, δυνάμει τῶν ὁποίων ἐπιμένει εἰς τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς. Ὀφείλω ἑπομένως καὶ ἐγὼ κατὰ καθῆκον ὡς Εἰσηγητὴς τῆς μειονοψηφίας νὰ ὑποβάλω διὰ βραχέων τὰς σκέψεις μου εἰς τὴν Βουλὴν, αἱ ὁποῖαι μὲ ἠνάγκασαν νὰ φθάσω εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅπως προτείνω τὴν ἀποστολὴν Ἐπιτροπῆς ἐκ βουλευτῶν διὰ νὰ συμπληρώσῃ τὰς ἀποδείξεις τῶν προβαλλομένων γεγονότων, μετὰ τὰς ὁποίας μόνον θέλει εἶσθαι ἐν καταστάσει ἡ Βουλὴ ν’ ἀποφασίσῃ περὶ τοῦ ἐγκύρου ἢ τοῦ ἀκύρου τῆς ἐκλογῆς Ἄρτης. Κατ’ ἐμὲ, κύριοι, ἡ Βουλὴ εἶναι Σῶμα δικαστικὸν ἐπὶ τοῦ προκειμένου, καὶ οὐχὶ νομοθετικὸν ἢ πολιτικὸν, διότι οὔτε νόμους δύναται νὰ ψηφίσῃ, οὔτε τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐπικρίνῃ πρὶν ἢ ἐγκριθῶσιν αἱ ἐκλογαὶ τῶν μελῶν της. Εἶναι λοιπὸν Σῶμα δικαστικὸν, ἔχον τὰ δικαιώματα ὁρκωτικοῦ Δικαστηρίου ἐπὶ τῶν προβαλλομένων γεγονότων κατὰ τὰς ἐκλογὰς ἑκάστης Ἐπαρχίας, καὶ ὡς πρὸς τὰ προσόντα τῶν ἐκλεχθέντων βουλευτῶν. Ὡς ὁρκωτικὸν δὲ δικαστήριον δύναται νὰ ἐξετάσῃ πρῶτον κατὰ πόσον τὰ προβαλλόμενα γεγονότα ἐπηρέασαν τὸ πνεῦμα τῶν ἐκλογέων, καὶ δεύτερον κατὰ πόσον εἶναι ἀληθῆ τὰ γεγονότα ταῦτα. Πρέπει δὲ νὰ ἐξετάζωνται τὰ γεγονότα πρῶτον ὑπὸ τὴν πρώτην ἔποψιν, διότι εἶναι περιττὴ ἡ ἐξακρίβωσις τῆς ἀληθείας αὐτῶν, ἐὰν οὐδεμίαν ἐπιῤῥοὴν ἐξασκῶσιν ἐπὶ τοῦ πνεύματος τῶν ἐκλογέων. Τὰς ἀρχὰς ταύτας ἔχων ὁδηγοὺς ἐπεχείρησα τὴν ἐξέλεγξιν τῆς προκειμένης ἐκλογῆς. Ἐκ τῶν ἐκλογικῶν ἐγγράφων ἀποδεικνύεται σαφῶς, ὅτι ἅπασαι αἱ προπαρασκευαστικαὶ πράξεις ἐγένοντο νομίμως, καὶ ὅτι οἱ προταθέντες ἔχουσι τὰ νόμιμα τοῦ ὑποψηφίου βουλευτοῦ προσόντα. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὰ τὴν ἐκλογὴν ἀφορῶντα παρατηρῶ τὰ ἑξῆς: Ἡ Ἐπαρχία Ἄρτης διαιρεῖται εἰς πέντε ἐκλογικὰ τμήματα καὶ εἰς τέσσαρας δήμους, ἐξ ὧν ὁ τῆς Ἄρτης ἔχει δύο τμήματα, οἱ δὲ λοιποὶ ὡς ἐκ τῆς σμικρότητός των ἓν μόνον τμῆμα ἕκαστος. Κατὰ τὸ πρῶτον τμῆμα τοῦ Δήμου Ἄρτης οἱ ἐνιστάμενοι ὑπέβαλον διαφόρους ἐνστάσεις ἀφορώσας τὴν ἐπέμβασιν ἢ τῶν Δημοτικῶν Ἀρχῶν, ἢ τῶν Δημοσίων. Εἶναι περιττὸν νὰ ἀναφέρω τὴν συγκεφαλαίωσιν αὐτῶν, διότι πάντες ἔχετε ἀνὰ χεῖρας τὴν ἔκθεσιν τῆς μειοψηφίας, ἥτις τὰς περιέχει. Διαρκούσης τῆς ἐκλογῆς, ἐν τῷ τμήματι τούτῳ, ἐγένετο ἡ ἔνστασις ὅτι ὁ δημοτικὸς εἰσπράκτωρ Κελήλας ἵστατο παρὰ τὴν θύραν τοῦ ἐκλογικοῦ καταστήματος καὶ ἐψηφοθήρει ὑπὲρ τοῦ συνδυασμοῦ τοῦ Καραπάνου. Ἡ πρᾶξις αὕτη, ἐὰν πιστευθῇ ἀληθὴς, μεταβάλλει διὰ τοῦ φόβου τὴν βούλησιν τῶν ἐκλογέων, διότι ἡ ὑποψία μὴ ἐννοηθῇ ὁ ἐκλογεὺς, ὅτι δὲν ψηφίζει τὸν συστηνόμενον συνδυασμὸν, καὶ ὅτι ὁ δημοτικὸς εἰσπράκτωρ ἐκδικούμενος θὰ εἰσπράξῃ τὸν καθυστεροῦντα δημοτικὸν φόρον διὰ προσωπικῆς κρατήσεως, ἀναγκάζει τὸν ἐκλογέα ἑκόντα ἄκοντα νὰ δώσῃ λευκὴν ψῆφον εἰς τὴν μερίδα, ἣν αὐτοπροσώπως συνιστᾷ ὁ δημοτικὸς εἰσπράκτωρ. Ἑπομένως ἀληθεύουσα ἡ πρᾶξις αὕτη ἐπιφέρει τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς τοῦ τμήματος, ἐν ᾧ αὕτη ἐγένετο. Μένει νὰ μάθωμεν τώρα κατὰ πόσον εἶναι ἀληθὴς ἡ πρᾶξις αὕτη. Κατηγγέλθη τὸ γεγονὸς τοῦτο εἰς τὴν Ἐφορευτικὴν Ἐπιτροπὴν, ἥτις ἠρνήθη τὴν ὕπαρξίν του, ὁ δὲ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος παρὼν δὲν ἐνήργησεν ἀμέσως ἀνάκρισιν, διὰ νὰ βεβαιώσῃ ἐὰν πράγματι συνέβη ἢ ὄχι τὸ καταγγελθὲν. Περιωρίσθη δὲ μόνον νὰ βεβαιώσῃ διὰ τῆς τελικῆς ἐκθέσεώς του, ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἐνηργήθη νομίμως. Ἡ ἀδιαφορία αὕτη τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου περὶ γεγονότος καταγγελθέντος κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς, ὅτι συνέβαινε παρὰ τὴν θύραν τοῦ καταστήματος, ἐν ᾧ οὗτος ἵστατο, ἐπιτρέπει τὴν περαιτέρω ἔρευναν περὶ βεβαιώσεως αὐτοῦ. Ὁ δημοτικὸς εἰσπράκτωρ εἶναι ὄργανον ἐκλεχθὲν ὑπὸ τῆς δημοτικῆς Ἀρχῆς· προϊστάμενος τῆς Ἀρχῆς ταύτης ἦν ὁ ἀδελφὸς τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ συνδυασμοῦ, ὁ Ἰωάννης Καραπάνος, ὁ καὶ ὑποψήφιος Βουλευτὴς Τσουμέρκων. Ἔχει λοιπὸν συμφέρον καὶ ὑποχρέωσιν νὰ ἐργασθῇ ὑπὲρ τῆς ἐπιτυχίας τοῦ ἀδελφοῦ τοῦ προϊσταμένου του. Τοῦτο συνδυαζόμενον μὲ τὴν προσποιητὴν ἀδιαφορίαν τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου, πείθει ἕκαστον, ὅτι ἐνῷ ἡ ἔνστασις δὲν ἀποδεικνύεται ψηλαφητῶς, δὲν πρέπει ὅμως καὶ νὰ ἀποῤῥιφθῇ ἀνεξετάστως, καὶ διὰ τοῦτο ἀνάγκη πρὸ πάσης ἀποφάσεως νὰ συλλεχθῶσι πληροφορίαι ἐν τῷ τόπῳ τῆς ψηφοφορίας. Δευτέρα ἔνστασις εἶναι, ὅτι τὸ φιλανθρωπικὸν Κατάστημα «τὰ Ἐλέη τῆς πόλεως Ἄρτης» ἐνήργει ὑπὲρ τῶν ἐπιτυχόντων πρὸ τῶν ἐκλογῶν. Καὶ ὡς πρὸς μὲν τὴν ἐπιῤῥοὴν, ἣν δύναται νὰ ἐξασκήσῃ τὸ Κατάστημα τοῦτο εἰς τὴν ἐκλογὴν, παρετήρησα, ὅτι ἐκ πληροφοριῶν τηλεγραφικῶν τοῦ Νομαρχοῦντος βεβαιοῦται, ὅτι ἐδαπανήθησαν σχεδὸν πέντε χιλιάδες δραχμαὶ κατὰ τὸ Πάσχα, ἤτοι τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Καταστήματος. Μέλος δὲ τῆς Ἐπιτροπῆς ταύτης ἦν ὁ ὑποψήφιος Βουλευτὴς Γαρουφαλιᾶς. Ἡ πόλις Ἄρτης μόλις περιέχει πέντε χιλιάδας κατοίκους, τὸ πτωχὸν μέρος αὐτῶν δὲν εἶναι πολυάριθμον, ὥστε νὰ μὴ δύναται νὰ ἐπηρεασθῇ ὑπὸ πέντε χιλιάδων δραχμῶν, διανεμομένων καταλλήλως ὑπὸ ὑποψηφίων Βουλευτῶν. Γενομένου δὲ τοῦ καταλόγου ὑπὸ τῶν συμπραττόντων δημοτικῶν συμβούλων, τὰ ἐλέη τῆς πόλεως δύνανται νὰ μεταβάλωσι τὴν ψῆφον τοὐλάχιστον διακοσίων ἐκλογέων, ὅπερ ἐπιφέρει σπουδαῖον ἀποτέλεσμα εἰς τὴν ὅλην ἐκλογήν. Εἶναι ὅμως ἀληθές, ὅτι ὁ κατάλογος τῶν ἐκλεχθέντων ἐγένετο πολὺ πρὸ τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς. Τοῦτο δὲν προκύπτει ἐξ οὐδεμιᾶς ἀποδείξεως, καὶ διὰ τοῦτο πρέπει ἐπιτοπίως νὰ ἐρευνηθῇ διὰ τῆς ἐπιθεωρήσεως τῶν ἀρχείων τοῦ Καταστήματος, καὶ τῶν πρακτικῶν τῶν δημοτικῶν Συμβουλίων. Τρίτη ἔνστασις εἶναι, ὅτι τρεῖς δημαρχικοὶ πάρεδροι ἠγόραζον ψήφους ὑπὲρ τῶν ἐπιτυχόντων. Καὶ περὶ μὲν τῆς σημασίας καὶ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς πράξεως δὲν εἶναι ἀνάγκη μεγάλης σκέψεως, ἐὰν αὕτη ἀληθεύῃ, περὶ δὲ τῆς βεβαιότητος αὐτῆς μόνον εἰς εἰκασίας δυνάμεθα νὰ στηριχθῶμεν, αἵτινες εἶναι βάσιμοι, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν τοῦ γεγεγονότος, ὅτι τὰ μέλη τῆς δημοτικῆς Ἀρχῆς χρησιμεύουσι πάντοτε ὡς ὄργανα Βουλευτικῶν ἐκλογῶν, καὶ διὰ τοῦτο καταβάλλεται μεγάλη προσπάθεια ὑπὸ τῶν πολιτευομένων κατὰ τὴν ἐκλογὴν αὐτῶν. Οἱ δὲ ἐκλεχθέντες δημαρχικοὶ πάρεδροι, δήμαρχοι καὶ δημοτικοὶ σύμβουλοι Ἄρτης ἀνήκουσιν εἰς τὴν μερίδα τοῦ κ. Καραπάνου. Τετάρτη ἔνστασις εἶναι, ὅτι οἱ δημοτικοὶ κλητῆρες ἐπετίθεντο κατὰ τῶν ἐκλογέων, ὅπως πιέσωσιν αὐτοὺς ὑπὲρ τῆς μερίδος τῶν ἐπιτυχόντων. Περὶ τῆς ἐνστάσεως ταύτης ἐζητήθησαν τηλεγραφικῶς πληροφορίας διὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν παρὰ τοῦ Νομαρχοῦντος, ὅστις ἀπήντησεν, ὅτι δύο κλητῆρες κατηγγέλθησαν διὰ τραυματισμοὺς ἐπενεχθέντας κατὰ πολιτῶν κατὰ τὰς ἐκλογάς, καὶ ὅτι κατὰ τὸν Πταισματοδίκην εἰκάζεται, ὅτι αἰτία τῶν τραυματισμῶν ἦσαν τὰ ἐκλογικά. Ἡ πληροφορία αὕτη δὲν ἐπιτρέπει τὴν ἀπόῤῥιψιν τῆς ἐνστάσεως ὡς ἀβασίμου, ἀλλὰ μάλιστα ἐπιβάλλει τὸ καθῆκον νὰ ἐξετασθῇ ἡ πρᾶξις λεπτομερῶς, διότι ἀληθεύουσα, ὄχι μόνον ἀποδεικνύει τὸν ἐκβιασμὸν τῶν ἐκλογέων, ἀλλὰ συγχρόνως ἀποδεικνύει, ὅτι καὶ αἱ λοιπαὶ καταγγελθεῖσαι ἐπεμβάσεις τῶν Δημοτικῶν Ἀρχῶν εἶνε ἐπίσης ἀληθεῖς. Τὸ ὑπὸ τῶν ἐπιτυχόντων καὶ ἐγγράφως καὶ προφορικῶς καὶ ἐνώπιον τοῦ τμήματος ὁμολογηθὲν γεγονὸς, καὶ ὡς ἔνστασις προταθὲν ὑπὸ τῶν ἀποτυχόντων, ὅτι ὁ Φρούραρχος καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς ἐν συνοδίᾳ τοῦ κ. Καραπάνου τὴν παραμονὴν τῶν ἐκλογῶν ἐπιδεικτικῶς συνώδευον νύμφην Ἰσραηλίτιδα χειροκρατοῦντες αὐτὴν καὶ περιοδεύοντες ἀνὰ πᾶσαν τὴν πόλιν μετὰ τῆς Ἰσραηλιτικῆς κοινότητος, ἀποδεικνύει σαφῶς, ὅτι ὁ Φρούραρχος καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς διὰ τῆς πράξεώς των ταύτης ἐβεβαίουν, ὅτι ὁ Καραπάνος ἔπρεπε νὰ ψηφισθῇ ὡς κυβερνητικὸς ὑπὸ τῆς Ἰσραηλιτικῆς κοινότητος. Πάντες δὲ γνωρίζομεν, ὅτι οἱ Ἰσραηλῖται καταβάλλονται ὑπὸ φόβου καὶ τρόμου ἐνώπιον πάσης κυβερνητικῆς ἰδέας, καὶ εἶνε ἀνίκανοι νὰ ἀρνηθῶσι τὴν ψῆφόν των, ὅταν τὰ ὄργανα τῆς Ἐξουσίας, ἔστω καὶ ἐμμέσως, ὑποδεικνύωσιν αὐτοῖς ποῦ πρέπει νὰ ψηφίσωσιν. Ἡ πρᾶξις δὲ αὕτη τοῦ Εἰσαγγελέως καὶ τοῦ Φρουράρχου—τὸ λέγω μετὰ πεποιθήσεως—οὐδὲν ἄλλο εἶνε ἡ πρᾶξις, δι’ ἧς ἔλεγον πρὸς τοὺς Ἰσραηλίτας, ὀφείλετε νὰ ψηφίσητε τὸν Καραπάνον καὶ τὸν συνδυασμόν του, διότι τούτους ἡ Ἐξουσία θέλει. Ἀφίνω δὲ εἰς ὑμᾶς νὰ ἐκτιμήσητε τὰ ἀποτελέσματα καὶ τὴν νομιμότητα αὐτῆς. Ἡ ὀγδόη ἔνστασις, ὅτι ὁ Φρούραρχος καὶ ὁ Μοίραρχος μετέβαλον τὴν δημοσίαν δύναμιν καὶ ἰδίως τὸ εὐζωνικὸν καὶ τὴν χωροφυλακὴν εἰς ὄργανα ἐκλογικὰ ὑπὲρ τῆς ἐπιτυχίας τοῦ συνδυασμοῦ τοῦ Καραπάνου δὲν εἶνε ἀνυπόστατος, συνδυαζομένη μὲ τὴν ὁμολογουμένην διαγωγὴν τοῦ Φρουράρχου ἐν τῇ Ἑβραϊκῇ, καὶ μὲ τὸ γεγονὸς τῆς αὐτοκτονίας τοῦ ἐνωμοτάρχου Παπαιωάννου, προελθούσης ἐκ τῆς κατ’ αὐτοῦ σκληρᾶς διαγωγῆς τοῦ Μοιράρχου, διότι δὲν ἐγένετο ὄργανον τῆς θελήσεώς του κατὰ τὰς ἐκλογάς. Ἐκτὸς δὲ τούτων οἱ ἐνιστάμενοι τὴν πρᾶξιν τοῦ Φρουράρχου προτείνουσι νὰ ἀποδείξωσι διὰ τοῦ βιβλίου διαταγῶν τοῦ Τάγματος τῶν εὐζώνων, ἐνῷ ὑπάρχουσι διαγεγραμμένα τὰ ὀνόματα τῶν στρατιωτῶν· αὐτοὶ λαβόντες ἄδειαν νὰ ἀπέλθωσιν εἰς ψηφοφορίαν ὡς φίλοι τοῦ Καραπάνου ἀνεκλήθησαν ἔπειτα, ἀφοῦ ἀπεδείχθησαν, ὅτι δὲν ἦσαν τοιοῦτοι. Τὰ βιβλία δὲ ταῦτα μόνον ἐπιτοπίως δύνανται νὰ ἐξετασθῶσιν. Εἶναι δὲ περιττὸν νὰ ἐνδιατρίψω περὶ τῆς δυνάμεως τῆς ἐπιδράσεως τοιούτων πράξεων ἐπὶ τοῦ πνεύματος τῶν ἐκλογέων, διότι περὶ αὐτῆς οὐδεὶς ἀμφιβάλλει. Σπουδαιότατον δὲ πάντων εἶνε τὸ γεγονὸς, ὅπερ καταγγελθὲν, δὲν ἠρνήθη ὁ κ. Καραπάνος· τουτέστιν, ὅτι ὁ Πρόξενος τῆς Τουρκίας, ὁ Γραμματεύς του καὶ ἕτερος τῶν ὑπαλλήλων αὐτοῦ παρευρίσκοντο ἐν τῇ ἐκλογικῇ αἰθούσῃ. Τὸ γεγονὸς τοῦτο ἔχει μεγίστην σπουδαιότητα ὡς πρὸς τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς, διότι πάντες γνωρίζομεν, ὅτι δυστυχῶς κατὰ τὴν διαγραφὴν τῶν μεθορίων τὰ κτήματα τῶν Ἀρταίων ἔμειναν ἅπαντα ἐν τῷ Τουρκικῷ Κράτει. Οἱ Ἀρταῖοι δὲ μεταβαίνοντες πρὸς καλλιέργειαν αὐτῶν ἢ συλλογὴν τῶν καρπῶν ὑπόκεινται εἰς τὴν ἀστυνομικὴν τοῦ Προξένου ἐπιτήρησιν. Τοῦτο δὲ σημαίνει, ὅτι οἱ Ἀρταῖοι ὑπόκεινται εἰς τὴν ἐπιῤῥοὴν τῆς προξενικῆς Ἀρχῆς τῶν Ὀθωμανῶν, καὶ ὅτι ἡ παρουσία τοῦ Προξένου εἰς τὴν ἐκλογὴν ἔχει ἐκλογικὴν σημασίαν. Μένει ὅμως νὰ ἀποδειχθῇ ἐὰν ὁ Πρόξενος ἀνεμίχθη εἰς τὰς ἐκλογὰς καὶ πρὸ αὐτῶν. Ἀλλὰ τοῦτο μία μόνον Ἐπιτροπὴ δύναται νὰ ἐξετάσῃ, ἐπιτοπίως ἐρευνῶσα περὶ τούτου. Ὅτι δὲ ἡ παρουσία τοῦ προξένου τῆς Τουρκίας συνεδέετο ἐν τῇ ἐκλογικῇ ταύτῃ περιστάσει μετὰ τῶν ἐκλογικῶν συμφερόντων οὐδεμία ἀμφιβολία. Λέγουν ὅτι διὰ περιέργειαν ἠθέλησε νὰ ἴδῃ τὸν τρόπον τοῦ ψηφοφορεῖν ἐν Ἑλλάδι. Ἀλλὰ διατί τάχα ἡ αὐτὴ περιέργεια δὲν ἐγεννήθη καὶ εἰς ἄλλους προξένους, οἱ ὁποῖοι εἶχον μεῖζον ἐνδιαφέρον ἢ ὁ πρόξενος τῆς Τουρκίας, ἐν τῇ πατρίδι τοῦ ὁποίου δὲν ἐνεργοῦνται ἐκλογαί; Ὁ πρόξενος εἶχε καὶ τὸ ἑξῆς συμφέρον. Αἱ ὅμοροι Ἐπαρχίαι ταράσσουν πάντοτε τὴν τάξιν τῶν γειτονικῶν Τουρκικῶν Ἐπαρχιῶν, συμφέρον λοιπὸν τῆς Τουρκικῆς Ἐξουσίας εἶναι ὥστε ἡ Πολιτικὴ Ἐξουσία, τὴν ὁποίαν διαχειρίζονται οἱ εἰς τὰς ὁμόρους Ἐπαρχίας βουλευταὶ ν’ ἀνήκῃ εἰς φίλους αὐτῆς καὶ οὐχὶ εἰς ἀντιπάλους της. Δι’ αὐτὸ συμπεραίνω ὅτι πρέπει νὰ βεβαιωθῇ καὶ τὸ γεγονὸς τοῦτο, ἂν δηλαδὴ ὁ πρόξενος τῆς Τουρκίας ἔκαμε χρῆσιν τῆς θέσεώς του συνιστῶν εἰς τοὺς ἐκλογεῖς τοὺς ἐπιτυχόντας. Ἐμυκτήρισεν ὁ Εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας τὴν σκέψιν ὅτι ὁ Δημολίτσας ὑπογραμματεὺς τῆς Νομαρχίας, συγγενὴς τοῦ Καρπάνου, ἀνέλαβε τὴν διεύθυνσιν τοῦ καπνοκοπτηρίου καὶ ὅτι ἠδύνατο οὕτω νὰ ἐπιδράσῃ ἐπὶ τοῦ πνεύματος τῶν ἐκλογέων. Βεβαίως δὲν ἠδυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἐν τῷ Τμήματι τὴν σωρείαν τῶν ἐγγράφων, διὰ τῶν ὁποίων ἀποδεικνύονται αἱ παύσεις καὶ αἱ μεταβολαί, διότι μᾶς ἔλειπε καὶ ὁ χρόνος. Ἐπειδὴ ὅμως οἱ ἐνιστάμενοι τὰ ἐπρότεινον ἐνώπιον τοῦ τμήματος καὶ οἱ ἀντίπαλοι αὐτῶν δὲν ἀντέταξαν πειστικοὺς ἰσχυρισμοὺς πρὸς ἀντίκρουσίν των, συμπεραίνω ὅτι καὶ τὸ μέτρον τοῦτο πρέπει νὰ ἐξελέγξῃ ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπιτοπίως. Εἰς τὸ βʹ τμῆμα τοῦ δήμου Ἄρτης οὐδεμία ἔνστασις ἐγένετο. Σπουδαῖαι ἐνστάσεις ἐγένοντο διὰ τὸν δῆμον Πέτα. Ὁ δήμαρχος ἦτο ὑπὲρ τῶν ἀποτυχόντων, ἐθεωρήθη δὲ μέγα ἔγκλημα, διότι εἰργάσθη καὶ αὐτὸς ὅπως ἐπιτύχωσιν οἱ φίλοι του. Ὁ Νομάρχης λοιπὸν διέταξεν ἐπὶ ἀπειλῇ παύσεως τὸν Δήμαρχον νὰ παύσῃ συμπαθῶν ὑπὲρ τοῦ συνδυασμοῦ Παχὺ καὶ Βότσαρη, ὅπερ ὅμως δὲν ἔπραξε καὶ διὰ τοὺς λοιποὺς δημάρχους τοὺς πολεμοῦντας τὸν συνδυασμὸν τοῦτον. Δευτέρα ἔνστασις ἦτο ὅτι ὁ ἐνωμοτάρχης Ἀντωνιάδης ἤγειρε πρόχωμα ἔξωθεν τοῦ σταθμοῦ τῶν χωροφυλάκων καὶ ἔλεγεν εἰς τοὺς χωρικούς: ἂν δὲν ψηφίσετε ἐκείνους, τοὺς ὁποίους σᾶς εἶπον, θὰ σᾶς πυροβολήσωμεν. Τώρα νομίζετε ὅτι λαὸς μόλις ἐξελθὼν τοῦ Τουρκικοῦ ζυγοῦ δὲν δύναται νὰ ἐπηρεασθῇ ἐκ τῆς ἀπειλῆς ταύτης τῶν χωροφυλάκων; Εἰς τὰς τηλεγραφικὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐζήτησε τὸ τμῆμα διὰ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, λέγεται ὅτι ἡ διαγωγὴ τοῦ ἐνωμοτάρχου Ἀντωνιάδου ἐξελέγχεται ὁλονὲν δι’ ἀνακρίσεων ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Εἶνε λοιπὸν γεγονός, ὅτι οὗτος παρενέβη καὶ ὅτι τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον τὸν καταδιώκει. Ὑπάρχουν λοιπὸν ἐνδείξεις καὶ περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, καὶ διὰ τοῦτο συνιστῶμεν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ζητήσῃ πληρεστέρας ἀποδείξεις. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν πρώτην ἔνστασιν, αὕτη ἐπίσης πρέπει νὰ ἀποδειχθῇ δι’ ἐπιτοπίου ἐρεύνης, διότι τὰ ἀνταλλαγέντα μεταξὺ τοῦ Νομάρχου καὶ τῶν Δημάρχων ἔγγραφα οὐδεμίαν θέλουσιν ἀφήσει ἀμφιβολίαν. Εἰς τὸν δῆμον Τετραφυλίας, ἅμα εἰσῆλθεν ὁ ἀντιπρόσωπος τῶν ἀποτυχόντων, ἐπέστησε τὴν προσοχὴν τῆς Ἐφορευτικῆς Ἐπιτροπῆς, παρόντος καὶ τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου, περὶ γεγονότος δωροδοκίας, λαβόντος χώραν πρὸ τῆς ἐκλογῆς. Κατήγγειλε λοιπόν, ὅτι εἰς τὰ διάφορα χωρία τοῦ Δήμου οἱ ἀντιπρόσωποι καὶ οἱ πράκτορες οἱ ἐκλογικοὶ τῶν ἐπιτυχόντων ἔδωσαν σπουδαίας χρηματικὰς ποσότητας πρὸς ἀγορὰν τῶν ψήφων, ὅτι εἰς τινας ἄλλους ἐδόθησαν ὑποσχέσεις, ὅτι θέλουσι λάβει 150 λίρας. Αἱ ἐνστάσεις αὗται ἐδόθησαν ἐγγράφως ἐνώπιον τῆς Ἐφορευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ βεβαιοῦται ἡ παράδοσις αὐτῶν ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς ταύτης· ἐν τούτοις οὐδεμία ἀντιλογία κατ’ αὐτῶν ἐγένετο οὔτε ἐνώπιον τῆς Ἐφορευτικῆς Ἐπιτροπῆς, οὔτε ἐνώπιον τοῦ τμήματος, διότι κατὰ τὴν ἀντιπαράστασιν ὁ κ. Καραπάνος δὲν ἠμφισβήτησε ταῦτα, οὔτε καὶ διὰ τοῦ φυλλαδίου του ὕστερον· ἄρα δὲν ἐπετρέπετο εἰς ἐμὲ ν’ ἀμφιβάλλω, ὅτι τὸ τοιοῦτο συνέβη καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ ὑποβάλω πρότασιν περὶ ἐξελέγξεως αὐτοῦ ἐπιτοπίως, ἐνῷ ἠδύνατο νὰ θεωρηθῇ ὡς μὴ ἀμφισβητούμενον. Παραλείπω τὰς λοιπὰς ἐνστάσεις, διότι περὶ αὐτῶν γίνεται λόγος ἐν τῇ ἐκθέσει, ἥν ἕκαστος ἔχει ἀνὰ χεῖρας. Ἐν τῷ δήμῳ Ἡρακλείας συνέβη γεγονὸς, ἐπὶ τοῦ ὁποίου παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιστήσῃ πολὺ τὴν προσοχήν της, διότι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς ἀνθρώπους, οἵτινες ἐξελέγχουσι πράξεις τοιαύτας, ν’ ἀντιπαρέρχωνται αὐτὰς μὲ ἀδιαφορίαν. Ἐκεῖ ὑπῆρχεν εἷς εὐπαίδευτος ἐνωμοτάρχης Παπαϊωάννου ἐκ Τριπόλεως, ἀποσταλεὶς εἰς τὸν δῆμον αὐτὸν πρὸς ἐπιτήρησιν τῆς τάξεως. Ἅμα ἔφθασεν εἰς τὸν τόπον τῆς ἐκλογῆς, οἱ πράκτορες τοῦ κυρίου Καραπάνου, ἤτοι ὁ Δήμαρχος Γρέβιας καὶ ἄλλος τις, ἀπεπλάνησαν τοὺς χωροφύλακας καὶ τοὺς ἠνάγκασαν νὰ καταλάβωσιν οἰκίας ἀντιπάλων τοῦ Καραπάνου. Ὁ ἐνωμοτάρχης ἐννοήσας αὐτὸ μετεκάλεσεν ἐκ τῶν οἰκιῶν τούτων τοὺς χωροφύλακους, εἰπὼν αὐτοῖς ὅτι οὐδενὸς τὴν διαταγὴν πρέπει νὰ ἐκτελῶσιν, εἰμὴ τὴν ἰδικήν του. Τότε ἦλθον ἐν σώματι πρὸς τὸν ἐνωμοτάρχην ὁ Δήμαρχος, ὁ Σπ. Βαρζέλης καὶ ἄλλοι καὶ παρεπονοῦντο διατί δὲν συνέτρεχε τοὺς ὑπουργικοὺς ὑποψηφίους. Ὁ ἐνωμοτάρχης ἀπαντᾷ: ἐγὼ θὰ ἐκπληρώσω εὐόρκως τὸ καθῆκόν μου. Ἀπερχόμενον ὅμως τὸν ἠπείλησαν καὶ τῷ εἶπον: ἔννοια σου καὶ ἡμεῖς θὰ σὲ στείλωμεν εἰς τὰ Τζουμέρκα. Ὁ ἐνωμοτάρχης ἐπανελθὼν μετὰ τῶν ἐκλογικῶν πρακτικῶν εἰς Ἄρταν διατάσσεται ἀμέσως ν’ ἀπέλθῃ εἰς τὰ Τζουμέρκα· αὐτὸς ἐνόησε φυσικὰ ὅτι τοῦτο εἶναι ἡ πραγματοποίησις τῆς ἀπειλῆς τῶν ἐκλογικῶν ὀργάνων τοῦ Καραπάνου. Ἐζήτησε φύλλον πορείας διὰ ν’ ἀπέλθῃ, ἀλλὰ τὸ ἠρνήθη ὁ ἀνώτερός του· ἐζήτησε νὰ ὑπάγῃ πρὸς παραλαβὴν τῶν ῥούχων του καὶ τῷ ἀπήντησε: δὲν σοὶ ἐπιτρέπω νὰ λάβῃς ῥοῦχα, ὀφείλεις ἀμέσως ν’ ἀπέλθῃς εἰς Τζουμέρκα. Τότε ὁ ἐνωμοτάρχης οὗτος ἀπελπισθεὶς καὶ λαβὼν ὅπλον ἐπυροβολήθη μόνος του, ἀλλὰ δὲν ἀπέθανεν ἀμέσως· εἰσέρχεται εἰς τὸ Νοσοκομεῖον, εὐθὺς τὸ Φρουραρχεῖον ἐρωτᾷ ἂν αὐτὸς ἔπασχε τὰς φρένας, ὁ δὲ Διευθυντὴς τοῦ Νοσοκομείου ἀπαντᾷ ὅτι αὐτὸς ἔχει τὰς φρένας σώας· διετάχθη ἀνάκρισις παρὰ τοῦ Φρουραρχείου καὶ αὐτὸς κατέθεσεν ὅτι ἀπελπισθεὶς νὰ λάβῃ τὸ δίκαιόν του ἀπέναντι προϊσταμένου καὶ προσβάλλοντος αὐτὸν, διότι δὲν ἐγένετο ὄργανον παρανομιῶν, ηὐτοκτόνησε. Τώρα σᾶς παρακαλῶ, ἐπιτρέπεται ν’ ἀμφιβάλλῃ τις ὅτι ὅλη αὐτὴ ἡ ἱστορία δὲν εἶναι πραγματικὴ, ἐνῷ τὸ βεβαιοῖ ἄνθρωπος ψυχοῤῥαγῶν μηδεμίαν ἔχων πρὸς τὰ κόμματα σχέσιν καὶ ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι πολλάκις παρέστησε τὰ δίκαιά του πρὸς τοὺς προϊσταμένους του καὶ οὐδέποτε ἔλαβε δίκαιον, καὶ ἀπελπισθεὶς, διότι προσεβλήθη ἡ φιλοτιμία του ἐφονεύθη; Τώρα αἱ σκέψεις αὗται τοῦ ἐνωμοτάρχου, ἐὰν δὲν εἶνε ὀρθαὶ, εἶνε ἀδιάφορον, ἀλλὰ τὸ γεγονὸς καθ’ ὅσον συνδέεται μὲ τὰς ἐκλογικὰς παρανομίας πρέπει νὰ γείνῃ ἀντικείμενον ἐξετάσεως ἐπιτοπίου. Μεταξὺ τῶν διαφόρων ἐνστάσεων κατὰ τοῦ Δήμου τούτου εἶνε καὶ ἡ ἀφορῶσα τὴν δωροδοκίαν τῆς Σκουλικαριᾶς ὑπὸ τοῦ κυρίου Καραπάνου διὰ τοῦ Σπυρ. Βαρζέλη, περὶ ἧς σᾶς εἶπεν ὁ Εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας. Ἀλλὰ παρατηρῶν τις τὸν Βαρζέλην πανταχοῦ παρόντα ὡς ὄργανον ἐκλογικὸν, ἤτοι ἐν τῷ Φρουραρχείῳ, ἐν Σκουλικαριᾷ τὴν δευτέραν Ἀπριλίου συμβιβάζοντα τὰ χρέη τῶν κατοίκων διὰ προπληρωμῆς 6000 δραχμῶν, ἔπειτα ἐν τῇ ἕδρᾳ τοῦ ἐκλογικοῦ τμήματος καταλαμβάνοντα ἰδιωτικὰς οἰκίας μετὰ τοῦ Δημάρχου διὰ χωροφυλάκων, καὶ ἀπειλοῦντα τὸν Παπαϊωάννου ὅτι θὰ ἀποστείλῃ αὐτὸν εἰς Τσουμέρκα, δὲν πρέπει νὰ συμπεράνῃ ἐκ πασῶν τῶν ἐνδείξεων τούτων ὅτι ὁ κ. Βαρζέλης ἐλθὼν εἰς Σκουλικαριὰν ὅπως συμβιβάσῃ ἓν χρέος ἀπεστάλη παρὰ τοῦ κ. Καραπάνου χάριν συναλλαγῆς ψήφων; Διὰ τοὺς λόγους τούτους καὶ ἄλλους ἐγὼ καὶ τ’ ἄλλα μέλη τὰ μειοψηφοῦντα συνεστήσαμεν εἰς τὴν Βουλὴν τὸ μέτρον τῆς ἀποστολῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς πρὸς συλλογὴν περισσοτέρων ἀποδείξεων πρὸς ἐπίῤῥωσιν τῶν λόγων, οἵτινες θὰ ὑπαγορεύσουν τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς ταύτης. Ὁ κ. Εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας δὲν ἐννοεῖ αὐτὸ τὸ μέτρον ὡς σπουδαῖον· λέγει ὅτι πρέπει τις νὰ εἶνε ἀκυρωτικὸς ἐκ τῶν προτέρων ἢ ἐπικυρωτικός. Ἔχει ἐν μέρει δίκαιον· ἔπρεπε τῷ ὄντι ἡ μειοψηφία νὰ καταλήξῃ εὐθὺς εἰς τὴν πρότασιν τῆς ἀκυρώσεως, διότι τότε ὁ κ. Εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας δὲν θὰ εἶχε τὸ θάρος νὰ εἴπῃ ὅσα εἶπε χλευάζων τὴν μειονοψηφίαν. Ἀλλ’ ἡ μειοψηφία ἐπιεικῶς φερομένη προέτεινε τὸ μέτρον τῆς ἐπιτροπῆς. Ἀλλὰ τοῦτο λέγει καθιστᾷ τοὺς ἐπιτυχόντας ὑποδίκους. Ἡ Βουλὴ ὁρκωτικὸν Δικαστήριον οὖσα ἔχει τὸ δικαίωμα, ὅταν δὲν πείθεται ἐκ τῶν προσαγομένων ἀποδείξεων, νὰ συλλέξῃ περισσοτέρας ἀποδείξεις· οἱ δὲ κ. ἐπιτυχόντες δὲν τίθενται οὕτω εἰς κατάστασιν ὑποδικίας, διότι δὲν πρόκειται νὰ ὑποστῶσι περιορισμὸν τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας των, ἀλλὰ νὰ βεβαιωθῇ κατὰ πόσον ἀντιπροσωπεύουσιν ἀληθῶς τὸν λαὸν τῆς Ἄρτης ἐνώπιον τοῦ Ἐθνικοῦ Κοινοβουλίου.

§20ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ ΤΙΝΕΣ. Πρώτην φορὰν γίνεται αὐτό;

§21ΚΩΣΤΑΝΤΑΣ. Ὄχι· οἱ παλαιότεροι Βουλευταὶ ἐνθυμοῦνται ὅτι πρὸ ὀλίγων ἐτῶν ἐγεννήθησαν ἀμφιβολίαι εἰς τὴν ἐκλογὴν Λευκάδος καὶ ἡ Βουλὴ ἔστειλεν ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία πράγματι ἐβεβαίωσεν ὅ,τι ἐθεωρεῖτο ὡς ἁπλῆ εἰκασία πρότερον, καὶ ἡ Βουλὴ ἠκύρωσε τὴν ἐκλογήν. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους ὑποστηρίζω τὴν ἀποστολὴν τῆς ἐπιτροπῆς· ἐν περιπτώσει δὲ ἀποῤῥίψεως τῆς προτάσεως ταύτης, προτείνω τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς. Μὲ συγχωρεῖτε, πρὶν κατέλθω, νὰ προσθέσω ἐνταῦθα ὀλίγας πληροφορίας καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν Δήμαρχον τοῦ Δήμου Ἡρακλείας, διότι πολλὰ περὶ αὐτοῦ ἐλέχθησαν ἐν τῷ τμήματι. Εἶπεν ὁ κ. Καραπάνος ὅτι ὁ κ. Γρέβιας εἶνε ἐπὶ κεφαλῆς τῆς καλῆς τάξεως τῆς κοινωνίας, ὅτι ἐκεῖ μόνον οἱ κατεργαρέοι ἐνδιαφέρονται ὑπὲρ τῶν ἀποτυχόντων καὶ ὅτι ἦτο ἀδύνατον οἱ φίλοι τῶν ἐπιτυχόντων νὰ συνοδεύωνται ὑπὸ φυγοδίκων πρὸς καταπίεσιν τῶν χωρικῶν. Ταῦτα πάντα διαψεύδονται ὑπὸ τοῦ ἑξῆς συμβάντος μετὰ τὴν ἐν τῷ τμήματι συζήτησιν. Ἐν τῇ οἰκίᾳ κομματάρχου τοῦ κυρίου Καραπάνου ἐν τῷ Δήμῳ Ἡρακλείας ἐκρύπτοντο πλεῖστοι φυγόδικοι, ἴσως οἱ ἀποτελοῦντες τὸν στρατὸν τῆς ἐκλογῆς τοῦ κυρίου Καραπάνου. Τὸ στρατιωτικὸν ἀπόσπασμα μετέβη ἐκεῖ πρὸς σύλληψιν αὐτῶν. Οὗτοι ὅμως ἀντέστησαν κατὰ τοῦ ἀποσπάσματος, ὅπερ πυροβολῆσαν, ἐφόνευσεν ἕνα ὄντα συγγενῆ τοῦ Δημάρχου Γρέβια. Τὸ γεγονὸς τοῦτο, ὅπερ μᾶς ἀνεκοινώθη διὰ τηλεγραφήματος, καὶ ἐδημοσιεύθη ἐν ταῖς ἐφημερίσι, πείθει ἕκαστον ὅτι ὁ Δήμαρχος Γρέβιας ἦτο ἀρχηγὸς φυγοδίκων κατὰ τὰς ἐκλογὰς, καὶ ὅτι ὅσα μᾶς ἐξέθηκεν ὁ κύριος Καραπάνος περὶ τούτου ἦσαν ἐντελῶς ἀνακριβῆ. Ἑπομένως ἐπαναλαμβάνω, ὅτι διὰ νὰ ἐκδώσῃ δικαίαν ἡ Βουλὴ ἀπόφασιν εἶνε ἀνάγκη ἀποστολῆς Ἐπιτροπῆς.

§22Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, κατὰ τῆς ἐκλογῆς Ἄρτης προσάγονται ἐνστάσεις δύο διαφόρων κατηγοριῶν· ἡ πρώτη περιλαμβάνει τὰς ἐνστάσεις, τὰς ἀναγομένας εἰς τὴν Κυβερνητικὴν ἐπέμβασιν, ἢ μᾶλλον εἰς τὴν ἐπέμβασιν τῶν ὀργάνων τῆς Κυβερνήσεως· ἡ δευτέρα κατηγορία περιλαμβάνει ἐνστάσεις, ἀναγομένας εἰς τὴν ἐνέργειαν αὐτῶν τούτων τῶν ἐπιτυχόντων, γενομένην διὰ δωροδοκίας. Καὶ τὰς δύο ταύτας κατηγορίας θέλω ἐξετάσει δι’ ὀλίγων, διότι ἀμφότεροι οἱ Εἰσηγηταὶ διὰ μακρῶν ἀνέπτυξαν τὰς ἐνστάσεις. Ὁ κ. Εἰσηγητὴς τῆς μειονοψηφίας μετὰ τὴν μελέτην τῶν ἐγγράφων, εὑρεθεὶς ἐν τῷ μέσῳ ἀπειρίας ἐνστάσεων, σκοτισθεὶς ἐκ τῆς πληθύος αὐτῶν, δὲν ἠδυνήθη νὰ ὁδηγηθῇ ἀκριβῶς εἰς τὸ ἀποτέλεσμα, εἰς τὸ ὁποῖον δύναται ἀσφαλῶς πᾶς τις νὰ φθάσῃ, ἐὰν ἐκτιμήσῃ ἐν συνόλῳ τὰς ἐνστάσεις. Ὁ Εἰσηγητὴς δὲ τῆς πλειοψηφίας κ. Σιμόπουλος διὰ πολλῶν ἑλιγμῶν καὶ περιστροφῶν κατώρθωσε ν’ ἀποφύγῃ νὰ θίξῃ τὰ ζητήματα, ἅτινα κυρίως ἔπρεπε νὰ ἐξετάσῃ. Ἀλλ’ ἐν τῷ μέσῳ τῶν ἑλιγμῶν καὶ περιστροφῶν τοῦ κ. Εἰσηγητοῦ τῆς πλειοψηφίας καὶ τῶν πιθανοτήτων τοῦ κ. Εἰσηγητοῦ τῆς μειοψηφίας δύναταί τις εὐκόλως νὰ διίδῃ, ὅτι πᾶσαι αἱ ἐνστάσεις εἶναι ἀληθεῖς καὶ ἀναμφισβήτητοι, τινὲς μάλιστα τούτων εἶναι τόσον ἀναμφισβήτητοι, ὥστε κατὰ τὴν πιστὴν ἔκφρασιν ἀξιοτίμου συναδέλφου εἶναι ψηλαφηταὶ καὶ μονονουχὶ ὑπόκεινται εἰς ἁφήν. Ὑποκείμεναι δὲ εἰς ἁφὴν δὲν γνωρίζω πῶς δύνανται νὰ δώσωσιν ἐπιχειρήματα εἰς τοὺς τὰ ἐναντία φρονοῦντας νὰ καταπολεμήσωσι ταύτας. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε δι’ ὀλίγων νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἐνστάσεων τούτων. Αἱ ἐνστάσεις τῆς πρώτης κατηγορίας, αἱ ὁρῶσαι εἰς τὰς ἐπεμβάσεις τῶν ὀργάνων τῆς Κυβερνήσεως, θεωροῦνται παρὰ μὲν τοῦ Εἰσηγητοῦ τῆς πλειοψηφίας ὡς μὴ ἀποδεικνυόμεναι, παρὰ δὲ τοῦ Εἰσηγητοῦ τῆς μειοψηφίας ὡς πιθαναί. Κατ’ ἐμὲ, κύριοι, εἶναι βέβαιαι καὶ ἀναμφισβήτητοι, διότι δὲν ἔχετε ἀνάγκην δι’ ἑκάστην καταγγελλομένην πρᾶξιν ἀποδείξεως ἐγγράφου, διότι οὕτω ἐπιζητεῖτε ἀδύνατα. Οἱ ἐργαζόμενοι ὑπὲρ ἑνὸς σκοποῦ δὲν θὰ δώσουν ὅπλα εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ τοὺς ἐξελέγξωσι. Μὴ ζητεῖτε λοιπὸν ἐγγράφους ἀποδείξεις παρὰ τῶν ἐγκληματούντων. Ἐκτιμήσατε τὸ σύνολον τῶν περιστάσεων, καὶ ἐὰν ἐκ τοῦ συνόλου τῶν περιστάσεων προκύπτωσι γεγονότα, καταδεικνύοντα τὰς διαθέσεις τῶν ὀργάνων τῆς Κυβερνήσεως, ἐξ αὐτῶν κρίνατε ἀσφαλῶς καὶ περὶ τῶν λεπτομερειῶν τῶν ἐνστάσεων. Σᾶς λέγουσιν οἱ ἐνιστάμενοι ὅτι ἦτο ἐκεῖ Νομάρχης, διορισθεὶς ὑπὸ τῆς πρώην Κυβερνήσεως, ὁ κ. Στράτος· εἶναι δὲ βέβαιον καὶ ἀναμφισβήτητον, ὅτι ὁ κ. Στράτος εἶναι πρῶτος ἐξάδελφος τοῦ Δημάρχου Ντούλα, φίλου στενοῦ τοῦ κ. Καραπάνου. Φρυάττουσιν οἱ ἐνιστάμενοι κατὰ τοῦ Δημάρχου τούτου καὶ δὲν ἔχουσιν ἄδικον, διότι ὅταν ὁ Δήμαρχος εἶναι πρῶτος ἐξάδελφος τοῦ Νομάρχου, ὁ δὲ Νομάρχης δίδει εἰς τὸν Δήμαρχον τοῦτον ἀπόλυτον ἐλευθερίαν ἐνεργείας, ὅταν οἱ ἄλλοι Δήμαρχοι παρατηροῦσιν ὅτι στέλλεται ἐκεῖ ὁ πρῶτος ἐξάδελφος τοῦ στενοτέρου φίλου τοῦ Καραπάνου ὡς Νομάρχης, καὶ ὅτι ἔχουσιν εἰς πᾶσαν ἐνέργειαν αὐτῶν ὄπισθεν αὐτῶν ὑπέρμαχον τῶν ἀνομιῶν των τὸν Νομάρχην, νομίζετε ὅτι δὲν θέλουσιν ἐξασκήσει ὅλην αὐτῶν τὴν ἐξουσίαν ὅπως καταπατήσωσι καὶ ἐκμηδενίσωσι τοὺς ἀντιπάλους αὐτῶν; Ὅταν βλέπετε, ὅτι ἡ Στρατιωτικὴ Ἀρχὴ εἰς ὡρισμένους Δήμους τῆς Ἐπαρχίας ἐνήργησεν ὅπως ἐνήργησε καὶ ὅπως ἐβεβαίωσεν ὁ ἐνωμοτάρχης, ὁ ψυχοῤῥαγῶν Παπαϊωάννου, ὅστις ἐξεταζόμενος καθ’ ἣν στιγμὴν τὸ πνεῦμά του ἀνήρχετο, ἵνα παρασταθῇ πρὸ τοῦ πλάστου του, σᾶς βεβαιοῖ περὶ γεγονότος, ὅπερ ἐνῷ ἀποδεικνύει ἀφ’ ἑνὸς ὅτι ὑπῆρξεν ἔντιμος ἄνθρωπος καὶ στρατιώτης τοῦ καθήκοντος, ἀφ’ ἑτέρου ἀποδεικνύει τίνα μέσα ὁ ἀρχηγὸς τῆς Χωροφυλακῆς μετεχειρίσθη ἐκεῖ καὶ πρὸς τοὺς λοιποὺς συναδέλφους αὐτοῦ, ὅπως ἐξωθήσῃ αὐτοὺς εἰς ἐκλογικὰ ἐγκλήματα, οἵτινες δὲν εἶχον τὴν γενναιότητα ἐκείνου διὰ ν’ ἀποκρούσωσι τὰς διαταγὰς τοῦ ἀρχηγοῦ των, τίνας ἄλλας ἀποδείξεις ζητεῖτε, κύριοι Βουλευταί, διὰ νὰ κατανοήσητε τὸ πνεῦμα τῆς Στρατιωτικῆς Ἀρχῆς ὡς πρὸς τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογικῶν ἐργασιῶν τῆς Ἐπαρχίας; Σᾶς βεβαιοῖ ὁ θνήσκων ἐνωμοτάρχης, ὅτι ἔλαβε διαταγὴν ὅπως ἐπιτεθῇ κατὰ φιλικῶν οἰκιῶν τοῦ κ. Βότσαρη καὶ καταπιέσῃ αὐτὰς διὰ νὰ μεταβάλωσι φρόνημα καὶ ψηφοφορήσωσιν ὑπὲρ τοῦ κ. Καραπάνου, καὶ ἐπειδὴ δὲν ἔπραξε τοῦτο, ἐτιμωρήθη τόσον δεινῶς ὑπὸ τοῦ διευθύνοντος τὴν Μοιραρχίαν, ὥστε ἡ φιλοτιμία αὐτοῦ ἐξώθησεν αὐτὸν εἰς τὴν αὐτοκτονίαν. Καὶ ὅταν ἔχετε ἀποδεδειγμένον ὅτι ὁ Μοίραρχος ἔδωκε τοιαύτας διαταγὰς εἰς τὸν ἐνωμοτάρχην ἐκεῖνον, θέλετε ἄλλας ἀποδείξεις, ὅτι τοιαύτας διαταγὰς ἔδωκεν εἰς πάντας τοὺς ὑπ’ αὐτὸν, καὶ ὅτι πάντες οἱ ἄλλοι ἐξετέλεσαν τὰς διαταγὰς αὐτοῦ; ἢ πρέπει νὰ σᾶς φέρω δι’ ἑκάστην διαταγὴν ἀπόδειξιν ψηλαφητὴν διὰ νὰ μὴ ἀρνηθῆτε ὅτι τοιαύτας διαθέσεις εἶχον αἱ Ἀρχαὶ ἐκεῖ; Ὅταν ὀλίγον πρὸ τῶν ἐκλογῶν μετατίθενται οἱ ὑπάλληλοι ἀδιακόπως καὶ συνεχῶς, ὅταν πρό τινος χρόνου ὁ πρώην Φρούραρχος Ἄρτης ἐκδιώκεται ἐκεῖθεν τῇ αἰτήσει τοῦ Εἰσαγγελέως, διότι δὲν ἠθέλησε νὰ γείνῃ ὄργανον τοῦ κ. Καραπάνου καὶ τῶν ἄλλων, ὅταν γεννᾶται ἔρις δεινὴ μεταξὺ Εἰσαγγελέως καὶ τοῦ πρώην Φρουράρχου Μπαρμπάνου, ἀποδεικνυομένη ἐκ τῶν ἐκθέσεων ἀμφοτέρων, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν ἐν τῇ δικογραφίᾳ ἑνὸς στρατιώτου δικασθέντος πρό τινος τῆς ὁποίας ἔλαβον γνῶσιν, ὅταν ἀποδιώκεται ὁ Μπάρμπανος καὶ ἔρχεται Φρούραρχος τοῦ ὁποίου τὴν διαγωγὴν εὑρίσκει ὁ ἀξιότιμος Εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας συγγνωστὴν, διότι ἠθέλησε νὰ συναναστρέφηται περισσότερον τοὺς τῆς μερίδος τοῦ κ. Καραπάνου, ἀλλὰ τοῦ ὁποίου τὰς διαθέσεις ἐγὼ αὐτὸς ἐδοκίμασα εἰς τὴν ῥάχιν μου εἰς ἄλλας ἐκλογὰς τῆς Ἐπαρχίας μου, νομίζετε ὅτι θέλω ἄλλας ἀποδείξεις διὰ νὰ πεισθῶ ὅτι τὰ πάντα ἐκεῖ ἐγένοντο, ὅπως μεταβληθῇ τὸ φρόνημα τῶν ἐκλογέων ὑπὲρ τῶν ἐπιτυχόντων; Καὶ δὲν ἤρκεσαν ταῦτα διὰ νὰ πείσωσι τὴν μειονοψηφίαν τοῦ τμήματος ὅπως προβῇ εἰς μίαν ὁριστικὴν ἀπόφασιν, καὶ δὲν ἤρκεσεν, ἐπαναλαμβάνω, διότι περιεπλέχθησαν ἐν τῷ μέσῳ τῆς ἀπειρίας τῶν παραπόνων καὶ τῶν ἐνστάσεων, αἱ ὁποῖαι κατηγγέλλοντο. Δὲν εὑρίσκει ὁ κ. Εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας σπουδαῖον τὸν λόγον τῆς διαγωγῆς τοῦ Εἰσαγγελέως Ἄρτης κατὰ τὸν γάμον, περὶ τοῦ ὁποίου ἐν τῇ ἐκθέσει πρόκειται. Δὲν ἐξετάζω μόνον τὸν λόγον τοῦτον ἐγὼ διὰ νὰ πεισθῶ, ὅτι ὁ Εἰσαγγελεὺς Ἄρτης ἐφατρίαζεν ὑπὲρ τῆς μερίδος τοῦ κ. Καραπάνου· πείθομαι ἐκ τῶν γεγονότων, ὅτι ὁ Εἰσαγγελεὺς ἐκεῖνος τὰ πάντα ἔπραττε, διὰ νὰ προσπορισθῇ πολιτικὸν ὄφελος ἡ μερίς, τὴν ὁποίαν ἐκεῖ ἐξυπηρέτει. Καὶ εἶναι λυπηρὸν, κύριοι, νὰ παρατηρῶμεν εἰς τὰς ἐκθέσεις τῶν τμημάτων παράπονα κατὰ τῶν διαφόρων Εἰσαγγελιῶν τοῦ Κράτους, διότι εἴχομεν τὴν πεποίθησιν καὶ τὴν ἐλπίδα, ὅτι οἱ ἀνώτατοι δικαστικοὶ λειτουργοὶ ἤθελον εἶναι ξένοι πρὸς τὰ ταπεινὰ ταῦτα πάθη. Δυστυχῶς κατὰ τὰς παρελθούσας ἐκλογὰς παρατηρεῖται ὅτι ὄχι μόνον ἐν Ἄρτῃ, ἀλλὰ καὶ ἀλλαχοῦ τινὲς τῶν Εἰσαγγελέων παρεξετράπησαν εἰς βαθμὸν, ὅστις πρέπει νὰ προκαλέσῃ βαθεῖαν μελέτην καὶ σκέψιν, ἐὰν πρέπῃ νὰ ἔχωμεν πλέον ἐλπίδα καὶ εἰς τοὺς ἀνωτέρους αὐτοὺς λειτουργοὺς τῆς δικαιοσύνης. Ὅταν, κύριοι, μετὰ τὰς ἐκλογὰς καὶ μετὰ τὴν συζήτησιν ἐνώπιον τοῦ τμήματος βεβαιοῦται δι’ ἐπισήμων ἐγγράφων, ὅτι εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ στενοτέρου συγγενοῦς τοῦ Δημάρχου, τοῦ φίλου τοῦ κ. Καραπάνου, φονεύεται φυγόδικος, θέλετε σεῖς νὰ μὴ πιστεύσητε τὸ παράπονον, τὸ ὁποῖον ἐξ ἀρχῆς ὑπέβαλον οἱ ἐνιστάμενοι, ὅτι ὁ Δήμαρχος οὗτος μετ’ αὐτῶν τούτων τῶν φυγοδίκων, ἐξ ὧν ἐφονεύθη εἷς, ἐπίεζε τοὺς κατοίκους διὰ νὰ ψηφίσωσιν ὑπὲρ τῆς μερίδος τοῦ κ. Καραπάνου, ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὴν καταπίεσιν ταύτην ἐξετέλει οὗτος ἀφόβως, καθόσον εἶχεν ὄπισθέν του Νομάρχην, τέως βουλευτὴν, πρῶτον ἐξάδελφόν του καὶ πολιτευόμενον, ἀποσταλέντα ὀλίγον πρὸ τῶν ἐκλογῶν; Δὲν γνωρίζω τίνας διαθέσεις ἠδύνατο νὰ ἔχῃ ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ γνωρίζω, ὅτι αἱ διαθέσεις γενικῶς τῆς Διοικήσεως καὶ τοῦ ἀνωτάτου Ἀρχηγοῦ αὐτῆς, τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἦσαν τοιαῦται ὥστε ἐγὼ δὲν ἔχω οὐδεμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι καὶ διαταγαὶ προφορικαὶ καὶ ἡμιεπίσημοι ἠδύναντο νὰ δοθῶσι πρὸς τοὺς Ἄρχοντας καὶ Διοικητὰς περὶ καταδολιεύσεως τοῦ ἐκλογικοῦ φρονήματος καὶ ἀποκλεισμοῦ τῶν ἀντιπολιτευομένων, ὅταν ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου ὅτι Οἰκονομικὸν Ἔφορον, κατηγορηθέντα ὑπὸ τῶν συνεπαρχιωτῶν μου ἐπὶ δωροδοκίᾳ καὶ ἐκβιάσει, καὶ ἀπολυθέντα τῆς ὑπηρεσίας διὰ τὸν λόγον τοῦτον ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου πρώην Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μετὰ δέκα ἡμέρας διορίζει Ἔπαρχον εἰς τὴν αὐτὴν Ἐπαρχίαν, τὴν Ἐπαρχίαν μου, διὰ νὰ διοικήσῃ τὸν λαὸν, τὸν ὁποῖον ὡς Οἰκονομικὸς Ἔφορος πρὸ ὀλίγου ἐξεβίαζεν ἀθεμίτως χρηματιζόμενος, καὶ ὅστις τὸν ἐῤῥάπισε δοὺς μήνυσιν εἰς τὴν δικαιοσύνην τῆς πατρίδος του; Καὶ ὅταν ἔχω τὸ παράδειγμα τοῦτο, κύριοι Βουλευταί, θέλετε νὰ μὴ πεισθῶ εἰς τὰ παράπονα τῶν ἐνισταμένων, ὅτι ὁ Νομάρχης ἐκεῖνος ἀπεστάλη εἰς Ἄρταν διὰ νὰ προστατεύσῃ τὴν μερίδα τοῦ κ. Καραπάνου, ὅταν γνωρίζω, ὅτι ὁ τοιοῦτος ἐκβιαστὴς καὶ καταχραστὴς Ἔφορος, διορισθεὶς Ἔπαρχος ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ μου, μετεκαλέσατο εἰς τὸ Ἐπαρχεῖον πάντας τοὺς ἐμοὺς φίλους, ἔφθασε δὲ μέχρι τοῦ σημείου τῆς δωροδοκίας, διὰ νὰ ὑποστηρίξωσι τὸν ἀντίθετον συνδυασμόν; Ἀρνήθητε ταῦτα, κύριοι Βουλευταὶ, ἀλλ’ ἀρνούμενοι ταῦτα, ἀρνεῖσθε τὴν ἀλήθειαν, καὶ ἂν ἀπὸ τοῦ σημείου τούτου ἀρχίσωμεν νὰ ἀρνώμεθα τὴν ἀλήθειαν, δὲν γνωρίζω ποῖον ἔσεται τὸ μέλλον ἡμῶν. Δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ προβῶ εἰς μεγαλειτέραν ἀνάπτυξιν διὰ νὰ πείσω ὑμᾶς κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι τὰ ὄργανα τῆς Διοικήσεως, τὰ ὄργανα τῆς Στρατιωτικῆς Ἐξουσίας, τὰ ὁποῖα ἔστησαν προχώματα κατὰ τῶν ἁπλοϊκῶν ἐκείνων ἀνθρώπων, διὰ νὰ καταπτοήσωσιν αὐτοὺς, προσεπάθησαν πάσῃ δυνάμει νὰ ἐργασθῶσιν ὑπὲρ τῆς ἐπιτυχίας τοῦ κ. Καραπάνου, καὶ περιοριζόμενος εἰς ὅσα εἶπον, φρονῶ ὅτι δὲν ἔμεινε καμμία ἀμφιβολία εἰς τὴν συνείδησιν ὑμῶν, ὅτι ἡ κρίσις, τὴν ὁποίαν ἐξήγαγον, εἶνε ἡ μόνη ὀρθή. Ἀλλά, κύριοι, μετὰ τὰς ἐνστάσεις ταύτας οἱ ἐνιστάμενοι σᾶς λέγουν, ὅτι ὁ κ. Καραπάνος μετῆλθε δωροδοκίαν διὰ τοὺς κατοίκους τοῦ χωρίου Σκουλικαριᾶς, καὶ πρὸς ἀπόδειξιν ταύτης προσάγουσιν ἐπίσημα συμβόλαια, τὰ ὁποῖα διὰ τόσης εὐφυΐας ὁμολογουμένως ὁ ἀξιότιμος Εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας προσεπάθησε νὰ παραστήσῃ ἐνώπιον ὑμῶν ὡς ἀθῶα, ἀθωότερα καὶ τῆς περιστερᾶς· ἀλλ’ ἐὰν ἐγκύψητε εἰς τὴν μελέτην τῶν συμβολαίων τούτων, πρέπει νὰ θελήσητε διὰ νὰ εἰπῆτε, ὅτι τὰ συμβόλαια αὐτὰ δὲν περιέχουσι προφανῆ, ψηλαφητὴν τὴν δωροδοκίαν. Τὴν 4 Ἀπριλίου, τουτέστι τρεῖς ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν, ὁ Σπυρίδων Βαρζέλης, ἐξάδελφος τοῦ Καραπάνου, δικηγόρος καὶ διευθύνων τὸ κόμμα του ἐκεῖ, προκαλεῖ τὴν σύνταξιν συμβολαίου, διὰ τοῦ ὁποίου οἱ δανεισταὶ τῆς κοινότητος τοῦ χωρίου Σκουλικαριᾶς, λαμβάνοντες 320 εἰκοσάφραγκα, ἐξοφλοῦσι τὸ πρὸς αὐτοὺς χρέος τῆς κοινότητος. Τὸ χρέος αὐτὸ ἔληγεν ἕξ μῆνας μετὰ τὴν ἐποχὴν, καθ’ ἣν ἐγένετο ἡ ἐξόφλησις. Ἐπλημμύρησαν τὰ πλούτη εἰς τὴν Ἑλλάδα, κύριοι βουλευταί, ὥστε οἱ ὀφειλέται νὰ σπεύσωσι νὰ πληρώσωσιν ἕξ μῆνας πρὸ τῆς λήξεως τὸ χρέος αὐτῶν, καὶ ἔρχεται ἡ πλειονοψηφία τοῦ τμήματος νὰ μᾶς εἴπῃ «τί ἀθωότερον καὶ τί ἁπλούστερον τοῦ συμβολαίου αὐτοῦ»; Ἀφοῦ εἶδον τὴν γενικὴν ἀγανάκτησιν τὴν ἐξεγερθεῖσαν ἐν τῇ πόλει τῆς Ἄρτης, φοβηθέντες τὰς συνεπείας ἐμερίμνησαν πῶς νὰ καλύψωσι τὴν ἀποδεικτικὴν δύναμιν, τὴν παραγομένην ἐξ ἐπισήμων ἐγγράφων· τὸ τέχνασμα ἦτο ἄξιον ὁμολογουμένως τοῦ δικολάβου ἴσως Βαρζέλη, διότι 10 ἡμέρας μετὰ τὴν σύνταξιν τοῦ συμβολαίου προσέρχεται αὐτὸς καὶ γίνεται ἐκδοχεὺς δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα δῆθεν οἱ κάτοικοι τῆς Σκουλικαριᾶς εἶχον κατὰ τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Κομπότι. Ἀλλ’ ἐνόμισαν, ὅτι ἡμεῖς ἐδῶ εἴμεθα μωρὰ παιδιὰ νὰ μᾶς ἐξαπατήσωσι διὰ τοιούτων συμβολαίων καὶ νὰ μὴ ἐννοήσωμεν, ὅτι διὰ τοῦ τρόπου τούτου πρόκειται νὰ καλύψωσιν εἰδεχθῆ καὶ ἀχρείαν δωροδοκίαν. Εἰς οἱονδήποτε σημεῖον καλῆς πίστεως καὶ ἂν ἐφθάσαμεν κατὰ τὰς συναλλαγὰς ἡμῶν, δὲν ἐφθάσαμεν ὅμως εἰς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο, ὥστε νὰ ἐξοφλῆται σήμερον τὸ χρέος καὶ μετὰ εἴκοσιν ἡμέρας νὰ συντάσσηται συμβόλαιον ἐκχωρητήριον δικαιωμάτων, ἐν τῷ ὁποίῳ νὰ δηλοῦται ὅτι ἡ ἐξόφλησις ἐκείνη ἐγένετο πρὸς σκοπὸν ἐκχωρήσεως· διότι, ἐὰν τοιαῦτα δικαιώματα εἶχον οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Σκουλικαριᾶς, ἤθελον ζητηθῆ παρὰ τοῦ καταβαλόντος τὸ χρῆμα νὰ προβῶσιν εἰς τὴν ἐκχώρησιν ἢ ἀμέσως ἢ κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς καταβολῆς ἢ πρὸ τῆς στιγμῆς τῆς καταβολῆς, οὐδέποτε ὅμως ἤθελεν ἀναμείνει ὁ ἐκδοχεὺς δέκα ἢ δεκαπέντε ἡμέρας ἵνα συνταχθῇ τὸ μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τῶν ὀφειλετῶν συμβόλαιον. Ταῦτα λοιπὸν τὰ συμβόλαια ἡ πλειοψηφία τοῦ τμήματος θεωρεῖ ὡς ἁπλούστατα καὶ νομίζει μάλιστα ὅτι οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Σκουλικαριᾶς ἐζημιώθησαν, διότι εἶχον νὰ λάβουν περισσότερα, καὶ ἐν τούτοις ἠρκέσθησαν νὰ δεχθῶσι τὸ ποσὸν τῶν 320 λιρῶν, ὡς νὰ μὴν ἐγνώριζον ὅτι καὶ ἐὰν ἦτο ἀληθὲς ὅτι εἶχον νὰ λάβωσι παρὰ τοῦ χωρίου Κομπότι ἡ ἀξίωσίς των θὰ ἦτο ἀξίωσις προκειμένου νὰ ἐπιδικασθῇ αὐτοῖς μετὰ μακρὸν δικαστικὸν ἀγῶνα καὶ νὰ μὴν ἐπιδικασθῇ παντάπασιν, εὑρέθη δὲ ὁ πρόθυμος ἐκδοχεὺς νὰ κινδυνεύσῃ τὰ κεφάλαια αὐτοῦ τὴν 4 Ἀπριλίου, ἐνῷ αἱ ἐκλογαὶ ἐγίνοντο τὴν 8, ἵνα ἀγοράσῃ αὐτὰ τὰ μεγάλα δικαιώματα τῶν Σκουλικαριωτῶν ἀπέναντι τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Κομπότι. Καὶ νομίζουσιν, ὅτι οὕτω θὰ κλείσωσι τοὺς ὀφθαλμούς μας καὶ δὲν θὰ ἴδωμεν ψηλαφητὴν καὶ ἀληθῆ καὶ καταφανῆ τὴν δωροδοκίαν. Κύριοι Βουλευταί, δὲν πρόκειται νὰ σᾶς ἀπασχολήσω περιπλέον, νομίζω ὅτι ταῦτα εἶναι ἀρκοῦντα νὰ σᾶς πείσωσιν ὅτι ἀμφότεραι αἱ κατηγορίαι τῶν ἐνστάσεων εἶνε τελείως ἀποδεδειγμέναι, ἀλλὰ πρὸ πάντων ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν ὑμῶν ἐπὶ τῆς δωροδοκίας, διότι αἱ Κυβερνητικαὶ ἐπεμβάσεις ὅσον καὶ ἂν ἦνε κακοήθεις ἔχουσι τοῦτο τὸ γενναῖον τοὐλάχιστον ὅτι παρέχουσιν ὑμῖν τὴν εὐκαιρίαν πρὸς ἄμυναν· ὅταν δὲ βλέπῃ τις ἐρχομένους χωροφύλακας ἐναντίον του, δύναται ν’ ἀντιτάξῃ πέντε λεβέντας ἵνα θραύσωσι τὰς κεφαλὰς τῶν χωροφυλάκων μὲ πλήρη τὴν πεποίθησιν ὅτι θὰ εὑρεθῶσι δώδεκα ἔντιμοι πολῖται δικασταὶ ν’ ἀποδώσωσι δικαιοσύνην εἰς τοὺς τιμωρήσαντας τὴν οὕτως αὐθαδῶς παρανομοῦσαν Ἀρχήν· ἀλλὰ τί ν’ ἀντιτάξῃ τις κατὰ τῆς ὑπούλως ἐνεργούσης δωροδοκίας τῆς διαφθειρούσης τὴν διάνοιαν καὶ τὴν ψυχήν; οὐδέν. Ἡ δωροδοκία ὑποσκάπτει τὰς βάσεις τῶν πολιτικῶν ἐπιῤῥοῶν, διαφθείρει τὰς συνειδήσεις, καὶ γεννᾷ τὴν ἰδέαν τοῦ ὑλικοῦ συμφέροντος ἐκεῖ ἔνθα πρέπει νὰ βασιλεύῃ ἡ ἀγαθὴ ἐκτίμησις, ἡ ἀφοσίωσις καὶ ἡ ἀγάπη ἵνα οὕτω μεταξὺ ἐκλογέων καὶ ἐκλεξίμων ἀναπτύσσεται ἐξ ἴσου ἡ ἀμοιβαία πεποίθησις καὶ ὁ σεβασμός. Ψηφίσατε, κ. Βουλευταί, κατὰ τῆς ἐπαπειλούσης ἡμᾶς δωροδοκίας, διότι ἄλλως πρέπει ἐντὸς ὀλίγου χρόνου νὰ ἐγκαταλείψετε τὴν πολιτικὴν ἵνα μὴ ἴδετε ἐῤῥιμμένα εἰς τὰς ὁδοὺς τὰ τέκνα ὑμῶν πεινῶντα καὶ γυμνητεύοντα. Διὰ τοῦτο πρὶν ἢ δώσητε τὴν ψῆφόν σας πρέπει νὰ σκεφθῆτε σοβαρῶς ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, μὴ ἐπιτρέποντες διὰ τοιούτων μέσων τὴν μεταβολὴν τοῦ ἐκλογικοῦ φρονήματος.

§23Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν θὰ δυνηθῶ ν’ ἀκολουθήσω τὸ δικανικὸν ὕφος, τὸ ὁποῖον μετεχειρίσθη πολεμῶν τὴν ἐκλογὴν Ἄρτης ὁ ἀξιότιμος κ. Μπουφίδης, ὅστις ὡς δικηγόρος ἔχει τὴν ἕξιν τοῦ ὁμιλεῖν καὶ παριστάνειν τὰ πράγματα ἐπὶ τὸ δικηγορικώτερον· θέλω περιορισθῆ, κύριοι, εἰς τὰ πραγματικὰ γεγονότα, θ’ ἀρχίσω δὲ ἐκ τοῦ τελευταίου ἐπιχειρήματος, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Μπουφίδης ἀνέφερε, τῆς δωροδοκίας. Συμφωνῶ μετ’ αὐτοῦ ὅτι εἶναι ἀπεχθὴς καὶ ἀξία κατακρίσεως καὶ καταδίκης πᾶσα πρᾶξις δωροδοκίας τείνουσα εἰς τὴν διαφθορὰν τῶν ἐκλογέων. Πρὶν δὲ εἰσέλθω εἰς τὸ ζήτημα τῆς Σκουλικαριᾶς, συγχωρήσατέ μοι νὰ περιαυτολογήσω ἐπὶ μίαν στιγμήν. Οὐδέ ποτε, κύριοι, ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ μου ἐζήτησα διὰ δωροδοκίας νὰ κερδίσω τὴν ψῆφον τῶν συμπολιτῶν μου καὶ δίδω τὸ δικαίωμα εἰς πάντα νὰ μὲ κηρύξῃ ψευδόμενον, ἂν τοιοῦτόν τι ἔπραξα. Ἀλλ’ οὐδέ ποτε ἠρνήθην εἰς πάντα πάσχοντα καὶ πτωχὸν πατριώτην μου ἀνεξαρτήτως πάσης πολιτικῆς ἐπόψεως νὰ παράσχω τὴν συνδρομὴν, ἣν μοὶ ἐπέτρεπον τὰ μέσα μου, ὁσάκις μοὶ ἐζητήθη τοιαύτη. Καὶ πρὸ τῆς προσαρτήσεως καὶ μετὰ τὴν προσάρτησιν τῆς πατρίδος μου εἰς τὴν Ἑλλάδα τοῦτο ἔπραττον καὶ πράττω. Ἐὰν τοῦτο θεωρεῖτε δωροδοκίαν, τότε βεβαίως πρέπει νὰ καταδικάσητε τὴν ἐκλογήν μου. Τὸ ζήτημα, κύριοι, τῆς Σκουλικαριᾶς δὲν εἶναι ὡς ἐξέθηκεν αὐτὸ ὁ κύριος Μπουφίδης. Ὁ κ. Βαρζέλης, ὁ ὁποῖος εἶναι συγγενής μου, δὲν ἠγόρασεν ἀπαίτησιν ἀνύπαρκτον, ὡς διατείνεται ὁ κ. Μπουφίδης, μήτε ἔδωκε χρήματα πρὶν ἀγοράσῃ ταύτην. Ἂν ὁ κύριος Μπουφίδης ἀνεγίνωσκε τὸν φάκελλον τῶν ἐπισήμων ἐγγράφων, ἤθελεν ἰδεῖ τὴν ἱστορίαν τῆς ὑποθέσεως καὶ δὲν ἤθελε θεμελιώσει ἐπιχειρήματα ἐπὶ παρηλλαγμένων γεγονότων. Τὸ χωρίον Σκουλικαριὰ εἶναι ἐκδοχεὺς τῶν δικαιωμάτων μιᾶς Μονῆς, διαλυθείσης πρὸ 20 ἐτῶν. Ἡ Μονὴ αὕτη διεξεδίκει δικαιώματα ἰδιοκτησίας ἐπὶ χωραφίων, κειμένων ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ χωρίου Κομπότι, τὸ ὁποῖον πρὸ δωδεκαετίας περιῆλθεν εἰς τὴν ἐμὴν ἰδιοκτησίαν· οἱ πρὸ ἐμοῦ ἰδιοκτῆται διημφισβήτησαν τὰ δικαιώματα τῆς ἰδιοκτησίας τῆς κοινότητος Σκουλικαριᾶς, διατεινόμενοι, ὅτι αὕτη ἔχει δικαιώματα ἐπικαρπίας καὶ οὐχὶ ἰδιοκτησίας. Ἡ κοινότης Κομποτίου, ἤτοι ἕνεκα συμπαθείας πρὸς τὴν κοινότητα Σκουλικαριᾶς, ἤτοι ἕνεκα ἀντιπαθείας πρὸς τοὺς ἰδιοκτήτας ἐθεώρει ὡς ἰδιοκτήτριαν τῶν χωραφίων τούτων τὴν κοινότητα Σκουλικαριᾶς. Τοῦτο δὲ ἐβεβαίωσε καὶ δι’ ἐγγράφου μαρτυρικοῦ, ὅπερ οἱ Σκουλικαριῶται εἶχον εἰς χεῖράς των. Ὅταν ὅμως ἡ Κοινότης Κομποτίου ἠγόρασε τὸ χωρίον παρ’ ἐμοῦ, δὲν ἠθέλησε νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τοὺς Σκουλικαριώτας νὰ λάβωσι τὴν κατοχὴν τῶν χωραφίων, ἐφ’ ὧν προηγουμένως ἀνεγνώριζεν εἰς αὐτοὺς δικαίωμα ἰδιοκτησίας, προσεπάθει δὲ ν’ ἀναγκάσῃ τοὺς Σκουλικαριώτας νὰ ἔλθωσιν εἰς ἕνα συμβιβασμὸν διὰ τῆς εἰς αὐτοὺς πληρωμῆς μικροῦ τινος τιμήματος. Οἱ Σκουλικαριῶται ἐζήτησαν 1000 λίρας διὰ νὰ παραχωρήσωσι τὰ ἐπὶ τῶν χωραφίων δικαιώματά των εἰς τοὺς Κομποταίους. Τοῦτο ὁμολογοῦσι καὶ οἱ ἴδιοι ἐνιστάμενοι ἐν ταῖς ἐντύποις ἐνστάσεσιν αὐτῶν, τὰς ὁποίας ἀνεγνώσατε πάντες. Οἱ Σκουλικαριῶται ἔχουσιν ὀρεινὰς βοσκὰς ἐδικάς των, τὰς ὁποίας ἐνοικίασαν πρὸ ὀκτὼ ἢ δέκα μηνῶν. Ἐπειδὴ δὲ ἔλαβον ἀνάγκην χρημάτων, ἐδανείσθησαν παρὰ τριῶν Ἀρτινῶν καὶ ὑποθήκευσαν τὰ εἰσοδήματα τῶν βοσκῶν τούτων. Τὸν Μάρτιον, ὡς γνωρίζετε, τὰ ποίμνια μεταφέρονται ἐκ τῶν πεδιάδων εἰς τὰ ὄρη. Ἡ κοινότης Σκουλικαριᾶς εἶχε συμφέρον νὰ ἐπαναλάβῃ τὴν διαχείρισιν τῶν βοσκῶν καὶ συνάξῃ τὰ ἐνοίκια αὐτῶν· ἐφρόντισε νὰ εὕρῃ χρήματα ὅπως ἐξοφλήσῃ τοὺς δανειστάς της καὶ ἐπαναλάβῃ αὐτὴ τὴν σύναξιν τῶν ἐνοικίων. Μὴ εὑρίσκουσα δὲ, ἄλλως ἀπεφάσισε νὰ χρησιμοποιήσῃ τὴν κατὰ τῶν Κομποταίων ἀπαίτησίν της. Ἰδοὺ δὲ ἀντίγραφον τῆς κατὰ Μάρτιον ληφθείσης ἀποφάσεως τοῦ Κοινοτικοῦ Συμβουλίου Σκουλικαριᾶς, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Μπουφίδης δὲν ἐθεώρησε σκόπιμον νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του καὶ δι’ ἧς ἐξουσιοδότει τὸν Πρόεδρον αὐτῆς νὰ φροντίσῃ εἴτε διεκδικῶν τὰ ἐν Κομποτίῳ χωράφια αὐτῆς εἴτε ἐκχωρῶν αὐτὰ νὰ εὕρῃ τὰ χρήματα, τῶν ὁποίων εἶχεν ἀνάγκην, ὅπως ἀπαλλάξῃ τὰς βοσκάς της. Ὁ κ. Σ. Βαρζέλης περιοδεύων εἰς τὸν Δῆμον Ἡρακλείας ἦλθεν εἰς Σκουλικαριὰν, ὅπου ὁ Πρόεδρος καὶ τὰ μέλη τοῦ Κοινοτικοῦ Συμβουλίου τοῦ ἐπρότεινον εἴτε ν’ ἀναδεχθῇ τὴν διεξαγωγὴν τῆς ὑποθέσεως ὡς δικηγόρος, εἴτε ν’ ἀγοράσῃ αὐτήν. Ὁ κ. Βαρζέλης ἐπροτίμησε τὸ δεύτερον. Μετὰ διαπραγμάτευσιν δὲ κατώρθωσεν ἵνα ἡ Κοινότης ὑποβιβάσῃ τὴν τιμὴν, ἣν ἐζήτει διὰ τὰ χωράφιά της, ἀπὸ 1000 λίρας ὀθωμανικὰς εἰς 300 εἰκοσάφραγκα, καὶ ἠγόρασε τὰ ἐπ’ αὐτῶν δικαιώματα τῆς Κοινότητος εἰς τὴν τελευταίαν ταύτην τιμήν. Οὕτως ἔχει ἡ ὑπόθεσις, καὶ ἀπορῶ πῶς ἐχαρακτηρίσθη αὕτη ὡς δωροδοκία. Διὰ νὰ ἐννοήσητε δὲ ὅτι οὔτε κἄν ὑπόνοια δωροδοκίας ἐπῆλθεν εἰς τὴν διάνοιαν τῶν ἐνισταμένων, ὅτε ἔλαβε χώραν ἡ ἀγοραπωλησία αὕτη, ἀναφέρω ὑμῖν, ὅτι ὁ κύριος Παχὺς ἀναπτύσσων τὰς ἐνστάσεις του ἐβεβαίωσεν ἐνώπιον τοῦ τμήματος, ὅτι οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς κοινότητος Σκουλικαριᾶς ἐν Ἄρτῃ ἐξενίζοντο παρ’ αὐτῷ, ὅτι αὐτὸς τοὺς ἐχειραγώγει εἰς τὰς διαπραγματεύσεις πρὸς πώλησιν τῶν χωραφίων των. Ἀφοῦ ὁ κύριος Παχὺς ἦτον ἐν γνώσει ὅλων τῶν γινομένων, ἂν ἐθεώρει τὴν πρᾶξιν ὡς δωροδοκίαν, διατί δὲν κατήγγειλε τοὺς δωροδοκοῦντας καὶ δωροδοκουμένους; Δατί δὲν ἔκαμεν ἔνστασίν τινα, ὅτε ἐψηφοφόρουν οἱ Σκουλικαριῶται; Οὐ μόνον δὲν ἔκαμεν ἔνστασίν τινα, ἀλλὰ παριστᾷ τὸν ἀτυχῆ ὑπενωμοτάρχην Παπαϊωάννου ὡς ὠθούμενον παρὰ τῶν ἀντιπροσώπων μου, ἵνα κακώσῃ καὶ πιέσῃ τοὺς Σκουλικαριώτας, διὰ νὰ τοὺς ἀναγκάσῃ νὰ γίνωσι φίλοι μου. Ἐὰν οἱ κύριοι Βότζαρης καὶ Παχὺς εἶχον τὴν ἰδέαν, ὅτι οἱ Σκουλικαριῶται ἦσαν πρόσωπα δωροδοκηθέντα παρ’ ἐμοῦ, ποία ἦτον ἡ ἀνάγκη νὰ ὑποστῶσιν οὗτοι πιέσεις καὶ κακώσεις ἵνα γίνωσι φίλοι μου; Καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ οἱ ἐνιστάμενοι παριστῶσι καὶ τὸν Δήμαρχον κ. Γόγον ὡς κρατοῦντα μάχαιραν καὶ ἀπειλοῦντα τοὺς Σκουλικαριώτας, ὅτι θ’ αὐτοκτονήσῃ ἂν οὗτοι δὲν ψηφίσωσιν ἐμέ. Ποία ἡ ἀνάγκη τῆς ἀπειλῆς ταύτης πρὸς τοὺς Σκουλικαριώτας, ἂν οὗτοι ἦσαν ἠγορασμένοι παρ’ ἐμοῦ; Ἀλλὰ, κ. Μπουφίδη, μὲ νομίζετε τόσον ἁπλοῦν, ὥστε, ἐὰν ἤθελον νὰ δωροδοκήσω τινὰ, ἤθελον καταφύγει εἰς τὴν σύνταξιν συμβολαίων καὶ ἀποφάσεων Κοινοτικοῦ καὶ Δημοτικῶν Συμβουλίων διὰ νὰ δώσω ἐπισήμους ἀποδείξεις εἰς τοὺς ἐνισταμένους; Ἀπορῶ δὲ πῶς οἱ ἐνιστάμενοι, οἵτινες διὰ δωροδοκίας ἀμέσου ἢ ἐμμέσου ἠθέλησαν πάντοτε νὰ πολιτευθῶσιν, ἀφοῦ ἤθελον νὰ φέρωσι καὶ ἔνστασιν δωροδοκίας, δὲν κατέφυγον εἰς μίαν ἢ καὶ εἰς πολλὰς πράξεις εὐποιΐας ἐμοῦ πρὸς τοὺς συμπατριώτας μου, ἀλλὰ κατέφυγον εἰς ἀγοραπωλησίαν γενομένην παρὰ τρίτου. Ἠδύναντο καὶ δύνανται νὰ εὕρωσι πλείστας κοινότητας καὶ χωρικοὺς, οἵτινες, καθ’ ἑκάστην σχεδὸν λαμβάνοντες ἀνάγκην χρημάτων ἢ σπόρων ἢ ἀροτριώντων κτηνῶν, προσέρχονται εἰς ἐμὲ ἢ τὸν ἀντιπρόσωπόν μου καὶ λαμβάνουσι ταῦτα εἴτε ὡς δάνειον, εἴτε ὡς δωρεάν.

§24ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ διάστημα αὐτὸ ἐγένοντο ἀπὸ τοὺς ἐνισταμένους δωροδοκίαι;

§25ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγένοντο πλεῖσται ἐξ ὅσων ἤκουσα. Ὑπάρχουν μάλιστα καὶ κομματάρχαι τῶν ἐνισταμένων, οἱ ὁποῖοι ἐνήργουν δωροδοκίας καὶ κατηγγέλθησαν εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον, ἀλλὰ δὲν ἠσχολήθην νὰ λάβω θετικωτέρας πληροφορίας, διότι δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ κάμω ἐνστάσεις. Εἰξεύρω μόνον ὅτι ἐγένοντο καταγγελίαι κατὰ κομματαρχῶν τῶν ἐνισταμένων, οἵτινες συνελήφθησαν ἐπ’ αὐτοφώρῳ δωροδοκοῦντες.

§26ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Εἰς τὸν φάκελλον τῶν ἐγγράφων ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι καταγγελίαι περὶ δωροδοκίας;

§27ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶδον δύο τοιαύτας, ἐξ ὧν ἡ μὲν ἔλεγεν ὅτι ὁ ἀντιπρόσωπος μου ἔδωσεν εἰς τὸ χωρίον Βρεστενίτσα 2000 φράγκα, ἡ ἄλλη δὲ ὅτι ὑπεσχέθη εἰς τὸ χωρίον Καταβόθρα 150 λίρας. Αἱ ἐνστάσεις ὅμως αὗται δὲν ἐδόθησαν εἰς τὴν Ἐφορευτικὴν Ἐπιτροπὴν διαρκούσης τῆς ψηφοφορίας, ὅπως λάβῃ γνῶσιν αὐτῶν καὶ ὁ ἀντιπρόσωπός μου, ὅστις ἤθελεν ἀνασκευάσει αὐτάς, ἀλλὰ μετὰ τὴν ψηφοφορίαν καὶ ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ ἀντιπροσώπου μου ἕνεκα τούτου δὲν ὑπάρχουσιν αὗται ἐν τοῖς πρακτικοῖς, ἀλλ’ ἐπὶ φύλλων χάρτου μὴ μνημονευομένων ἐν τοῖς πρακτικοῖς. Κατὰ τὴν ἐν τῷ τμήματι λαβοῦσαν χώραν συζήτησιν οὐδὲν περὶ τῶν ἐνστάσεων τούτων εἶπον οἱ ἐνιστάμενοι, οὐδ’ ἐν τῷ ἐντύπῳ φυλλαδίῳ αὐτῶν ἀναφέρουσι τι περὶ τῶν ἐνστάσεων τούτων. Εἶπον μόνον κατὰ τὴν ἐν τῷ τμήματι συζήτησιν ὅτι δῆθεν ὁ ἀντιπρόσωπός μου ὑπεσχέθη εἰς τὸ χωρίον Βρεστενίτσαν νὰ πληρώσῃ τὰς δόσεις, τὰς ὁποίας ὤφειλε τοῦτο εἰς τὸν Ἀβραὰμ Πασσᾶν, πρώην ἰδιοκτήτην τοῦ χωρίου τούτου. Ἐὰν οἱ ἐνιστάμενοι ἤθελον ὑποστηρίξει τοιαύτην συκοφαντίαν, ἤθελον ἀμέσως καταμηνύσει αὐτοὺς ἐπὶ συκοφαντία, τοῦθ’ ὅπερ θέλω πράξει ἂν ὁ κ. Κωσταντᾶς βεβαιώσῃ, ὅτι ἔχει ἐντολὴν παρὰ τῶν ἐνισταμένων, ἵνα ὑποστηρίξῃ τοιαύτην ἔνστασιν. Τὸ χωρίον Βρεστενίτσα ἦτο ἰδιοκτησία τοῦ Ἀβραὰμ Πασσᾶ ὡς καὶ ἄλλα χωρία. Οἱ χωρικοὶ ἠγόρασαν αὐτὰ ἐπὶ τιμήματι πληρωτέῳ κατὰ δόσεις καὶ εἰς διαφόρους προθεσμίας. Διὰ τὴν ἀγορὰν δὲ ταύτην παρέσχον αὐτοῖς πᾶσαν τὴν ὑποστήριξίν μου. Τὸ αὐτὸ δὲ ἔπραξα καὶ ὁσάκις ἐδυσκολεύοντο νὰ πληρώσωσι κατὰ τὴν λῆξιν τῆς προθεσμίας δόσιν τινὰ τοῦ τιμήματος πρὸς τὸν Ἀβραὰμ Πασσᾶν, ὅστις πολλάκις τῇ συστάσει μου δὲν ἐστενοχώρησεν αὐτοὺς, ἀλλὰ τοὺς παρέσχε πᾶσαν δυνατὴν εὐκολίαν. Ὑποθέτω ὅτι οἱ χωρικοὶ ἀναγνωρίζουσι τὰς ὑπηρεσίας ταύτας, οὐδέποτε δὲ μοὶ ἐζήτησαν οὗτοι τὴν παραμικρὰν ὑπηρεσίαν, ἢ τὴν παραμικρὰν δωρεὰν ὡς ἀντάλλαγμα τῆς ψήφου αὐτῶν. Ὁ κύριος Μπουφίδης ἐξήτασε προσέτι καὶ τὸ ζήτημα τῶν δῆθεν ἐπεμβάσεων τῆς Κυβερνήσεως· ἐβασίσθη δὲ οὐχὶ ἐπὶ τῆς ἀληθείας καὶ τῶν πραγμάτων, ἀλλ’ ἐπὶ θεωριῶν ἀορίστων καὶ αὐθαιρέτων. Ἐπειδὴ ὁ διορισθεὶς Νομάρχης Ἄρτης ἦτο ἐξάδελφος ἑνὸς ἐκ τῶν Δημάρχων, εἰς δὲ τὴν Ἐπαρχίαν τοῦ κυρίου Μπουφίδου ὁ Ἔπαρχος ἐφέρθη κακῶς, ἄρα καὶ ὁ Νομάρχης Ἄρτης ἐνήργησεν ἐπεμβάσεις. Ἐπειδὴ δὲ ὁ Φρούραρχος Μπάρμπανος πρὸ ἓξ μηνῶν μετετέθη ἐξ Ἄρτης ἕνεκεν φιλονικίας αὐτοῦ μὲ τὸν Εἰσαγγελέα, ἕπεται ὅτι οἱ στρατιωτικοὶ ἐπενέβησαν εἰς τὰς ἐκλογάς. Τὰ δικηγορικὰ ταῦτα ἐπιχειρήματα θεωροῦνται παρὰ τοῦ κ. Μπουφίδου ὡς πειστικώτερα τῶν πραγματικῶν γεγονότων. Οἱ ἐνιστάμενοι, διατεινόμενοι ὅτι ἐγένοντο ἐπεμβάσεις ἀσήμαντοι, ἀνέφεραν γεγονότα ὡρισμένα. Εἶπον ὅτι ὁ Νομάρχης ἐπέπληξε τὸν Δήμαρχον Πέτα, ἐνῷ δὲν ἐπέπληξε τοὺς ἄλλους Δημάρχους, οἵτινες ἦσαν φίλοι μου. Εἶνε ἀληθὲς ὅτι ἐπέπληξε τὸν Δήμαρχον Πέτα, διότι οὗτος ἦτο ἄξιος ἐπιπλήξεως καὶ διότι κατηγγέλθη οὗτος παρ’ ἡμῶν ἐπὶ ὡρισμέναις παραβάσεσι τῶν καθηκόντων του. Ἰδοὺ δὲ ἐπίσημον ἀντίγραφον τῆς κατ’ αὐτοῦ γενομένης καταγγελίας. Διὰ τῶν κλητήρων του ἐκακοποίει τοὺς ἐν Πέτα μὴ φίλους του· πολλῶν ἐφόνευσε τὰ ζῷά των, ἄλλων κατέστρεψε τὰ γεωργικὰ ἐργαλεῖα. Ἐζητήσαμεν παρὰ τοῦ Νομάρχου νὰ ἐπαναφέρῃ αὐτὸν εἰς τὰ καθήκοντά του, οὗτος δὲ ἐπὶ τῇ καταγγελίᾳ ἡμῶν κατέστησεν αὐτὸν προσεκτικόν. Ἄν οἱ ἐνιστάμενοι ἔκαμον καταγγελίαν τινὰ κατὰ τῶν ἐδικῶν μας Δημάρχων, βεβαίως ὁ Νομάρχης ἤθελε πράξει τὸ ἴδιον καὶ πρὸς αὐτούς· ἀλλ’ ἔκαμον οὗτοι τοιαύτην καταγγελίαν; οὐδεμίαν. Ὁ κύριος Μπάρμπανος ὅλοι γνωρίζουσι πόσον βαρέως ἔφερε τὴν ἐν Ἄρτῃ διαμονήν του, καὶ ὅτι καθ’ ἑκάστην παρεκάλει τοὺς φίλους του, ἵνα συντελέσωσι νὰ μετατεθῇ εἰς μέρος πλησίον τῆς Χαλκίδος, ὅπου ἔχει τὴν οἰκογένειάν του καὶ τὰ συμφέροντά του, πέντε δὲ περίπου μῆνας πρὸ τῶν ἐκλογῶν μετετέθη ἐκεῖθεν· ἀγνοῶ δὲ ἂν ἔγινε τοῦτο ἕνεκεν τῆς μετὰ τῶν Ἀρχῶν διαστάσεώς του, ἢ ἐκ συστάσεων φίλων του. Ὡς ἕτερον ἐπιχείρημα ὑπὲρ τῶν δῆθεν ἐπεμβάσεων ἀνέφερεν ὁ προλαλήσας τὴν αὐτοκτονίαν τοῦ ἀτυχοῦς Παπαϊωάννου· ηὐτοκτόνησε, λέγει, διότι τὸν διέταξεν ὁ προϊστάμενός του νὰ συνοδεύσῃ τὴν Στρατολογικὴν Ἐπιτροπὴν μεταβαίνουσαν ἐξ Ἄρτης εἰς Τσουμέρκα. Νομίζω, ὅτι σέβομαι τὴν μνήμην τοῦ ἐνωμοτάρχου ἐκείνου πλειότερον τῶν φίλων του ἐνισταμένων, ὑποθέτων ὅτι δὲν ηὐτοκτόνησεν οὗτος ἕνεκα τοιαύτης αἰτίας. Δὲν ἐξεύρω τίς δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς ὑβρίζων τὴν μνήμην αὐτοῦ ὁ κύριος Κωσταντᾶς, ὁ διὰ τῆς ἐκθέσεώς του ὑποστηρίζων τοὺς ἐνισταμένους καὶ παραδεχόμενος, ὅτι ὁ νοήμων καὶ πεπαιδευμένος οὗτος ὑπενωμοτάρχης ηὐτοκτόνησε, διότι τοῦ ἐφάνη βαρὺ τὸ καθῆκον, ὅπερ εἶχε νὰ ἐκτελέσῃ, τὴν δοθεῖσαν αὐτῷ ὑπὸ τοῦ προϊσταμένου του διαταγὴν, ὅσον βαρεῖα καὶ ἂν ἦτο αὐτὴ, ἢ ἐκεῖνοι οἵτινες πιστεύουσιν ὅτι ἄλλη αἰτία εἶνε ἡ προκαλέσασα τὴν αὐτοκτονίαν αὐτοῦ; Καὶ ταῦτα μὲν σχετικῶς πρὸς ὅσα ἀνέπτυξεν ὁ κύριος Μπουφίδης. Ἐπιτρέψατέ μοι δὲ νὰ προσθέσω ὀλίγα τινὰ πρὸς συμπλήρωσιν τῶν ὅσων εἶπεν ὁ κύριος Εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας τοῦ Τμήματος. Σᾶς βεβαιῶ ὅτι ὀλίγα ἔγγραφα ἀνέγνων τόσον περίεργα ὅσον εἶναι ἡ ἔκθεσις τοῦ Εἰσηγητοῦ τῆς πλειοψηφίας κ. Κωσταντᾶ. Ὁ κ. Κωσταντᾶς παρεδέχθη ἐν τῇ ἐκθέσει του τὴν ἀρχὴν, ὅτι τὰ λεγόμενα παρὰ τῶν ἐνισταμένων δὲν δύνανται νὰ ἔχωσιν ἀποδεικτικήν τινα δύναμιν, ἀλλὰ μετ’ ὀλίγας στιγμὰς ὁ ἴδιος λησμονεῖ τὴν ἀρχὴν ταύτην καὶ λέγει, ὅτι τὰ λεγόμενα τῶν ἐνισταμένων εἰσὶ τεκμήρια δυνάμενα νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν πρὸς ἀκύρωσιν ἐκλογῆς· δὲν ἀρκεῖται δὲ εἰς τὸν συλλογισμὸν τοῦτον, ἀλλὰ προσθέτει, ὅτι καὶ τὰ ἀποδειχθέντα ψευδῆ ἐκ τῶν λεγομένων τῶν ἐνισταμένων ἀποτελοῦν ὡσαύτως νομικὸν τεκμήριον· δὲν ἀρκεῖται δὲ καὶ εἰς τοῦτο, ἀλλὰ προβαίνει καὶ περαιτέρω, παραδεχόμενος ὡς τεκμήριον οὐ μόνον ὅσα εἶπον ἀλλὰ καὶ ὅσα δὲν εἶπον οἱ ἐνιστάμενοι. Ἐπὶ τοιούτων συλλογισμῶν βασίζει τὴν ἔκθεσίν του ὁ κ. Κωσταντᾶς, καὶ προτείνει τὴν ἀποστολὴν Ἐπιτροπῆς Βουλευτικῆς πρὸς ἐξέτασιν τῶν ἐνστάσεων. Εἰς τὸ Αʹ. ἐκλογικὸν Τμῆμα Ἄρτης ἐψηφοθήρει, λέγει, ὁ δημοτικὸς εἰσπράκτωρ. Ἐπειδὴ δὲ ὁ δημοτικὸς εἰσπράκτωρ εἶναι φίλος μου, καὶ ἐπειδὴ οἱ ἐνιστάμενοι διατείνονται, ὅτι ἐψηφοθήρει, ἄρα τοῦτο εἶναι ἀληθές. Πραγματικῶς ἐγένετο ἡ ἔνστασις κατὰ τὴν ψηφοφορίαν, ὅτι δῆθεν ὁ δημοτικὸς εἰσπράκτωρ Γ. Κελίλας ἐψηφοθήρει· ὁ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος ἔκαμε τακτικὴν ἀνάκρισιν καὶ ἐξ αὐτῆς ἐξήγαγεν ὅτι ὁ Κελίλας πρὸ μιᾶς ὥρας εἶχεν ἔλθει εἰς τὸ τμῆμα πρὸς ἐξάσκησιν τοῦ δικαιώματός του ὡς ἐκλογέως, ἐψηφοφόρησε καὶ ἀνεχώρησε. Μολονότι ὁ ἀνακριτὴς βεβαιοῖ τὸ γεγονὸς τοῦτο ἐν τοῖς πρακτικοῖς τῆς ψηφοφορίας, ὁ Εἰσηγητὴς θεωρεῖ ὡς ἀσήμαντον τὴν ἐπίσημον ταύτην πρᾶξιν τοῦ ἁρμοδίου δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου, καὶ θεωρεῖ ὡς μᾶλλον ἀξιοπίστους τοὺς ἐνισταμένους. Τὸ κατάστημα τῶν Ἐλεῶν τῆς πόλεως Ἄρτης ἐδωροδόκησεν, εἶπον οἱ ἐνιστάμενοι. Τὰ Ἐλέη Ἄρτης εἶναι καθίδρυμα κοινωφελές, διευθυνόμενον ὑπὸ Ἀδελφάτου συμφώνως μὲ τὸν Νόμον. Ἔχει κατ’ ἔτος πλέον τῶν 20,000 δραχμῶν εἰσοδήματα, ἐξ ὧν δαπανᾷ μέρος πρὸς ὑποστήριξιν τῶν Σχολείων, μέρος διὰ τὴν ὑπανδρείαν πτωχῶν κορασίων, καὶ περὶ τὰς 6,000 φράγκα, ἤτοι περίπου 7,500 δραχμὰς παλαιὰς, διανέμει εἰς τοὺς πτωχοὺς τοὺς στερουμένους τῶν μέσων τῆς συντηρήσεώς των. Ἡ διανομὴ δὲ αὕτη γίνεται κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν Χριστουγέννων καὶ κατὰ τὰς παραμονὰς τοῦ Πάσχα. Ἐφέτος αἱ παραμοναὶ τοῦ Πάσχα συνέπεσον ὀλίγον πρὸ τῶν ἐκλογῶν, ἀλλ’ ἡ σύμπτωσις αὕτη εἰς οὐδὲν ἐπηρέασε τὴν διανομὴν τῶν Ἐλεῶν, ἥτις ἐγένετο κατὰ τὰ εἰωθότα εἰς τὰς χήρας, τὰ ὀρφανὰ καὶ τοὺς ἄλλους πτωχοὺς, οἵτινες λαμβάνουσι πάντοτε τὴν βοήθειαν ταύτην παρὰ τῶν Ἐλεῶν. Τὸ Τμῆμα, ἐνώπιον τοῦ ὁποίου ἐγένετο ἡ ἔνστασις αὕτη, ἐτηλεγράφησεν εἰς τὸν Νομαρχοῦντα Ἄρτης, ὅπως ἐξετάσῃ τὰ περὶ τούτου καὶ κάμῃ ἀνακρίσεις, οὗτος δὲ ἰδοὺ τί ἀπαντᾷ: «Ἀδελφάτον Ἐλεῶν διένειμε παρελθόντα Μάρτιον χάριν τοῦ Πάσχα πτωχοῖς, κατὰ τὸ εἰωθὸς, ἀπ’ εὐθείας τὸ ἴδιον παλαιὰς δραχμὰς 1,109, ὑποδήματα ἀξίας δραχ. παλ. 335, ἐνδύματα δραχ. 760 καὶ 65 ο|ο καὶ δι’ ἐκκλησιαστικῶν συμβουλίων τῶν ἐνοριακῶν ναῶν δραχ. 2,520, ἤτοι τὸ ὅλον τῶν διανεμηθέντων παλ. δραχ. 4,724 καὶ 65 ο/ο. Τὸ ποσὸν τοῦτο ἐξάγεται ἐκ τοῦ βιβλίου τῆς διαχειρίσεως. Προϋπολογισμὸς ἱδρύματος Ἐλεῶν περιέχει πίστωσιν διὰ βοήθειαν πτωχῶν κατὰ τὸ παρελθὸν Πάσχα καὶ ἐλευσόμενα Χριστούγεννα δραχ. νέας 6,000. Κατὰ τὸ Πάσχα τοῦ 1884 διενεμήθησαν πτωχοῖς ὑπὸ Ἀδελφάτου παλ. δραχ. 4,422· τὸ νῦν Ἀδελφάτον ἐξελέχθη κατ’ Αὔγουστον 1883.» Ὥστε ἐξ ἐπισήμων ἐγγράφων ἀποδεικνύεται, ὅτι τὸ μὲν προηγούμενον ἔτος τὰ Ἐλέη διένειμον δραχμὰς 4,422, τὸ ἐνεστὼς δὲ ἔτος 4,724 περίπου δραχμάς. Ὁ δὲ κύριος Εἰσηγητὴς τί λέγει; Δὲν ἔχομεν πληροφορίαν τί διένειμε τὸ Ἀδελφάτον, ἐνῷ βεβαιοῦται ἐξ ἐπισήμου ἐγγράφου τί διενεμήθη κατὰ τὸ τελευταῖον Πάσχα, συμφώνως μὲ τὸν προϋπολογισμὸν τὸν συντασσόμενον ὑπὸ τοῦ Ἀδελφάτου καὶ ἐπικυρούμενον ὑπὸ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου καὶ τῆς Διοικητικῆς Ἀρχῆς. Ἔχω δὲ ἐνώπιόν μου καὶ τὸν κατάλογον τῶν βοηθηθέντων προσώπων, μεταξὺ τῶν ὁποίων τὰ πλεῖστα εἰσὶ χῆραι γυναῖκες. Ὁ κατάλογος δὲ οὗτος εἶναι σχεδὸν πάγιος. Ἐάν τις τῶν πτωχῶν τοῦ Δήμου ἐκείνου, ἐκ τῶν λαμβανόντων τὰ βοηθήματα αὐτά, δὲν ἐλάμβανε τοιοῦτον, νομίζετε ὅτι ἤθελε σταυρώσει οὗτος τὰς χεῖρας καὶ δὲν θὰ ἀπετείνετο εἰς τοὺς ἐνισταμένους ἢ εἰς ἄλλον, ὅν τινα δήποτε, ἵνα παραπονεθῇ κατὰ τοῦ Ἀδελφάτου; Ἀλλὰ τίποτε ἀπὸ αὐτὰ δὲν ἐγένετο. Μ’ ὅλας δὲ τὰς ἐπισήμους ταύτας μαρτυρίας, τὰς διαψευδούσας καθ’ ὁλοκληρίαν τοὺς ἐνισταμένους, ὁ κ. Κωσταντᾶς οὐδένα αἰσθάνεται δισταγμὸν καὶ ἐξακολουθεῖ θεωρῶν αὐτοὺς ὡς ἀξιοπίστους. Τὸν ἴδιον τρόπον τοῦ σκέπτεσθαι ἐφαρμόζει ὁ κ. Κωνσταντᾶς καὶ ἐπὶ τῆς βεβαιώσεως τῶν, κατ’ αὐτὸν ἀξιοπίστων ἐνισταμένων, ὅτι μεροληπτικῶς ἐνήργουν οἱ Δημοτικοὶ ὑπάλληλοι, ὅτι ἐψηφοθήρουν καὶ ὅτι ἐπίεζον τοὺς ἐκλογεῖς. Καὶ περὶ τούτου, κύριοι, ἐγένετο ἀνάκρισις παρὰ τοῦ Νομαρχοῦντος Ἄρτης, ὅστις ἰδοὺ τὶ ἀπαντᾷ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν τὴν 18 Μαΐου: «Ἐνταῦθα Ἀνακριτὴς καὶ ἀναπληρῶν Εἰσαγγελέα ἐβεβαίωσέ με, ὅτι κατ’ Ἀστυνόμου Ἄρτης δὲν τῷ ἐδόθη μήνυσις δι’ ἐκλογικὰς παραβάσεις, ὅτι δύο μηνύσεις ἐδόθησαν κατὰ δύο ἀστυνομικῶν κλητήρων αἰκισάντων δύο πολίτας, καὶ ὁ εἷς πρόκειται νὰ δικασθῇ εἰς τὸ Πταισματοδικεῖον, ἡ δὲ μήνυσις κατὰ τοῦ ἑτέρου εὑρίσκεται εἰς τὸ Πταισματοδικεῖον πρὸς ἐνέργειαν ἀνακρίσεως. Πταισματοδίκης ἐπληροφόρησέ με ὅτι δὲν ἐξάγεται ἂν ᾐκίσθησαν οἱ εἰρημένοι πολῖται δι’ ἐκλογικὰς παραβάσεις, ἀλλ’ εἰκάζει, ὅτι αἰτία τῶν συμβάντων ἦτο τὰ ἐκλογικά.» Ὅλαι, κύριοι, αἱ παραβιάσεις τῶν καθηκόντων τῶν δημοτικῶν ὑπαλλήλων περιορίζονται εἰς τὸν διαπληκτισμὸν δύο κλητήρων πρὸς δύο πολίτας. Ἐν τῷ ἐρεθισμῷ, ὅστις γεννᾶται κατὰ τὰς ἐκλογάς, ἐρωτῶ ὑμᾶς ἂν τὸ γεγονὸς τοῦτο δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ἔχον σημασίαν τινά, καὶ ἂν ὅσα γράφει ὁ Νομαρχῶν Ἄρτης δὲν ὑποστηρίζουσι τὰς ἐκθέσεις τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων, αἵτινες ἄλλως τε οὐδεμιᾶς ἔχουσιν ἀνάγκην ὑποστηρίξεως, ὅτι ἡ ἐκλογὴ διεξήχθη ἐν πάσῃ νομιμότητι καὶ τάξει. Καὶ μόλα ταῦτα ἐφαρμόζων τὸ σύστημα αὐτοῦ ὁ κύριος Κωσταντᾶς δὲν διστάζει νὰ ἐξακολουθῇ θεωρῶν ὡς ἀξιοπίστους τοὺς ἐνισταμένους καὶ νὰ παραδέχηται ὡς γενομένας τὰς ὑπὸ τούτων βεβαιουμένας πιέσεις τῶν Δημοτικῶν Ἀρχῶν. Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὸν Εἰσαγγελέα, ὃν κατηγοροῦσιν ὡσαύτως ὡς ἐπεμβάντα.

§28ΧΟΪΔΑΣ. Πῶς λέγεται ὁ Εἰσαγγελεύς;

§29ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κ. Τσουκαλᾶς.

§30ΧΟΪΔΑΣ. Ὁ Τσουκαλᾶς ὅπου θέλει βάνει τὰ χερούλια.

§31ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ὁ κύριος Τσουκαλᾶς εἶνε ἐκ τῶν ἐντιμοτέρων καὶ ἀκεραιοτέρων δικαστικῶν ὑπαλλήλων· ὡς ὅρον δὲ τῆς ἐν Ἄρτῃ διαμονῆς του ἐνόει πάντοτε τὴν ἐλευθέραν ἐξάσκησιν τῶν καθηκόντων του.

§32ΧΟΪΔΑΣ. Εἶσθε Ὑπουργός;

§33ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ποῖον γεγονὸς δ’ ἀναφέρουσιν ὅπως δείξωσι τὴν δῆθεν ἐπέμβασιν τοῦ Εἰσαγγελέως εἰς τὰς ἐκλογάς; ὅτι οὗτος ἕνα περίπου μῆνα πρὸ τῶν ἐκλογῶν παρευρέθη εἰς Ἰσραηλητικὸν γάμον, εἰς τὸν ὁποῖον παρευρέθην καὶ ἐγώ. Κατόπιν τῶν ὅσων καὶ ἐλέχθησαν καὶ ἐδημοσιεύθησαν νομίζω ὅλως περιττὸν νὰ ἐκτεθῶ πλειότερον ὅπως δείξω τὸ γελοῖον τῆς τοιαύτης κατηγορίας. Διωρίσθη, λέγουν οἱ ἐνιστάμενοι, ὁ ὑπογραμματεὺς τῆς Νομαρχίας καὶ ἀνέλαβε τὴν διεύθυνσιν τοῦ Καπνοκοπτηρίου ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν. Ἡ διεύθυνσις τοῦ Καπνοκοπτηρίου ὡς καὶ τοῦ Τελωνείου καὶ τῆς Ἐφορίας εἶχεν ἀνατεθῆ ἀπὸ τὰ μέσα Μαρτίου εἰς τὸν Ταμίαν, διότι καὶ ὁ Τελώνης καὶ ὁ Ἔφορος καὶ ὁ διευθυντὴς τοῦ Καπνοκοπτηρίου εἶχον παραιτηθῆ. Ὁ ταμίας δὲ οὗτος ἦτο φίλος τῶν ἐνισταμένων καὶ ἐχθρὸς ἡμῶν· οὗτος δὲ εἶχεν εἰς χεῖράς του τὰς διαφόρους ταύτας ἐξουσίας καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῶν ἐκλογῶν. Μόλις τρεῖς ἢ τέσσαρας ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν ἦλθεν ὁ ἀντικαταστάτης του καὶ ἀνετέθη τὸ Καπνοκοπτήριον εἰς τὸν ὑπογραμματέα τῆς Νομαρχίας· οὗτος δὲ οὐδένα ὑπάλληλον ἀντικατέστησεν, οἱ δὲ ἐνιστάμενοι καὶ ἐν τῇ κατηγορίᾳ ταύτῃ ὅπως καὶ εἰς τὰς ἄλλας ἀποδεικνύονται ψευδόμενοι. Ὁ κύριος Κωσταντᾶς ἠρεύνησε βεβαίως ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἔμαθεν ὅτι δὲν ἐπαύθη ὑπάλληλός τις, ἀλλ’ οὐχ ἧττον ἐξακολουθεῖ νὰ θεωρῇ ἀξιοπίστους τοὺς ἐνισταμένους. Ἀλλὰ καὶ διότι οἱ ἐνιστάμενοι λέγουσιν ὅτι ἐγένοντο λαθρεμπόρια διὰ τῆς γεφύρας Ἄρτης, ὁ κ. Κωσταντᾶς θεωρεῖ ὅτι ἐπηρεάσθησαν οἱ ἐκλογεῖς. Ἐὰν ἐγένοντο πράγματι λαθρεμπόρια, ταῦτα βεβαίως ἐγένοντο παρὰ τῶν φίλων τῶν ἐνισταμένων, διότι ὁ διευθύνων τὸ Τελωνεῖον πρώην Ταμίας ἦτο φίλος αὐτῶν. Ἀναξίαν πάσης ἀπαντήσεως θεωρῶ τὴν ἀόριστον ἔνστασιν ὅτι καὶ ὁ στρατὸς καὶ ἡ χωροφυλακὴ μετεβλήθησαν εἰς ὄργανα ἐκλογικά. Τοσοῦτον τρανῶς ἀπεδείχθη τὸ ἀνυπόστατον τῆς ἐνστάσεως ταύτης κατὰ τὴν ἐν τῷ τμήματι συζήτησιν, ὥστε καὶ αὐτὸς ὁ κύριος Κωσταντᾶς μόλην τὴν πρὸς τοὺς ἐνισταμένους ἐμπιστοσύνην του ἐνόμισε λυσιτελὲς νὰ μὴ εἰσέλθῃ εἰς οὐδεμίαν αὐτῆς ἀνάπτυξιν καὶ περιωρίσθη εἰς τὸ νὰ μνημονεύσῃ μόνον αὐτὴν ἀορίστως καὶ δογματικῶς. Καὶ ὁ πρόξενος τῆς Τουρκίας, λέγουσιν οἱ ἐνιστάμενοι, ἐπηρέασε τοὺς ἐκλογεῖς, ὁ δὲ κύριος Κωσταντᾶς ἐδράξατο τῆς ἐνστάσεως ταύτης ὅπως ἐκφρασθῇ ὑβριστικῶς κατ’ ἐμοῦ ἐν τῇ ἐκθέσει του. Ὁ πρόξενος τῆς Τουρκίας πρὸ ὀλίγου μόλις ἦλθεν εἰς Ἄρταν ἀγνοεῖ τὴν Ἑλληνικὴν γλῶσσαν, ἅπαξ δὲ μόνον εἶδον αὐτόν.

§34ΧΟΪΔΑΣ. Δὲν τὸν γνωρίζετε ἀπὸ τὴν Κωνσταντινούπολιν;

§35ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Οὐχὶ. Ὁ κύριος Κωσταντᾶς, ὅπως ὑποστηρίξῃ τὴν ἔνστασιν ταύτην πειρᾶται νὰ μὲ παραστήσῃ ὡς φίλον τῆς Τουρκικῆς κυβερνήσεως, ταύτην δὲ ἐνδιαφερομένην ὑπὲρ ἐμοῦ, ὅπως ἀσφαλέστερον κατέχῃ τὰς ὑπ’ αὐτὴν Ἑλληνικὰς χώρας! Ἂν τοῦτο ἔχηται ἀληθείας καὶ ἂν ἐγὼ ὑπηρέτησα τὴν πατρίδα μου ἀποτελεσματικῶς εἰς κρισίμους περιστάσεις, δύναται νὰ βεβαιώσῃ καὶ αὐτὸς ὁ νῦν πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, οὗτινος τὴν καταφατικὴν ἀπάντησιν, ἣν μοὶ ἀπευθύνει κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην, θεωρῶ ἀρκοῦσαν πρὸς ἀπόκρουσιν τῆς ὕβρεως, ἣν κατ’ ἐμοῦ ἐξετόξευσεν ὁ κ. εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας. Ὁ ὑπενωμοτάρχης Ἀντωνιάδης, λέγουσιν οἱ ἐνιστάμενοι, ἐψηφοθήρει ὑπὲρ τῶν ἐπιτυχόντων, κατεσκεύαζε προχώματα καὶ ἠπείλει τοὺς κατοίκους Πέτα ὅτι θὰ τοὺς πυροβολήσῃ, ἐὰν δὲν ψηφίσωσιν ἡμᾶς. Καὶ περὶ τούτου ἐγένετο ἀνάκρισις ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν ἀπὸ 18 Μαΐου σχετικὴν ἔκθεσιν. «Ταγματάρχης Σταμελάκος διαταχθεὶς παρὰ Ὑπουργείου Στρατιωτικῶν ἐνεργεῖ ἀνακρίσεις κατ’ ἐνωμοτάρχου Ἀντωνιάδου καὶ στρατιωτῶν Πέτα καὶ μ’ ἐπληροφόρησαν ὅτι δὲν ἐπερατώθησαν, διότι ὁ κατηγορούμενος ἐνωμοτάρχης εὑρίσκεται ἐν Ἀθήναις, μόνον ἐξητάσθησαν μάρτυρες προταθέντες ὑπὸ μηνυτῶν, εἰκάζει δὲ ὅτι αἰτία τῶν ἐκεῖ συμβάντων ἦτο τὰ ἐκλογικά· διότι οἱ πολῖται ἐξωθούμενοι ὑπὸ κομματαρχῶν ἀνθίσταντο κατὰ στρατιωτῶν, πειρωμένων ἐνεργήσωσι συλλήψεις λιπομαρτύρων συνεπείᾳ ἐνταλμάτων κλπ. Ἀλλὰ καὶ στρατιῶται ζωηρῶς ἐπετίθεντο κατ’ αὐτῶν ἴσως κρύφα τοιαύτην ἐντολὴν παρὰ Μοιράρχου πρὸς μετατροπὴν πεποιθήσεως ἁπλουστέρων ἐκλογέων. Ἐν τούτοις καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δὲ ἐξετροχιάσθησαν, ὡς κἀγὼ εἰκάζω, ἕνεκεν ἐκλογικῶν. Ἀλλὰ ταῦτα ἐν πεποιθήσει οὐδεὶς δύναται καὶ νὰ βεβαιώσῃ στηριζόμενος εἰς εἰκασίας, αἵτινες πολλάκις ἐκ τῶν ὑστέρων ἐξηλέγχθησαν σφαλεραί. Πρὸ ἐνεργείας ἐκλογῆς ἐν Πέτᾳ ἐστάλη ἀξιωματικός, ὥστε στρατιῶται κατὰ ἐνέργειαν αὐτῆς οὐδὲν ἠδύναντο πρᾶξαι ἐν Πέτᾳ δὲ μερὶς Παχὺ ἐπλειοψήφησε τῆς ἀντιθέτου σπουδαίως.» Ὥστε ἐν Πέτᾳ κατὰ τὰς ἐκλογὰς εἶχε σταλῆ ἀξιωματικὸς· οὗτος δὲ, καὶ οὐχὶ ὁ Ἀντωνιάδης, διηύθυνε τὴν ἐκεῖ στρατιωτικὴν δύναμιν. Τοῦτο ὅμως ὡς καὶ τὸ ἄλλο ἐξαγόμενον τῶν γενομένων ἀνακρίσεων δὲν συνέφερεν εἰς τὸ θέμα, ὅπερ ὑποστηρίζει ὁ κ. Εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας καὶ ἕνεκα τούτου ἐν τῇ ἐκθέσει του χαρακτηρίζει ὡς μὴ γενομένην τὴν ἀνάκρισιν τοῦ ταγματάρχου Σταμελάκου, καὶ ὡς ἄθικτον τὸ ἀξιόπιστον τῶν πελατῶν αὐτοῦ. Δὲν ἐννοῶ πῶς ὁ κ. Εἰσηγητὴς τῆς μειονοψηφίας θέλει νὰ στρέψῃ καθ’ ἡμῶν καὶ τὴν παρουσίαν ἐν τῷ δήμῳ Ἡρακλείας τοῦ φίλου τῶν ἐνισταμένων ὑπενωμοτάρχου Παπαϊωάνου, ὅστις καθ’ ὅλην τὴν διάρκιαν τῶν ἐκλογῶν διηύθυνε τὴν στρατιωτικὴν δύναμιν ἐν τῷ δήμῳ τούτῳ. Διότι ὁ ἀτυχὴς οὗτος τρεῖς ἢ τέσσαρας ἡμέρας μετὰ τὰς ἐκλογὰς ηὐτοκτόνησεν, ἕπεται ὅτι πρὸ τοῦ δυστυχήματος τούτου καθ’ ὅν καιρὸν διηύθυνε τὴν στρατιωτικὴν δύναμιν ἐν τῷ δήμῳ Ἡρακλείας δὲν ἐφέρθη φιλικῶς πρὸς τοὺς ἐνισταμένους, καίτοι ὢν φίλος αὐτῶν κατὰ τὴν ἰδίαν αὐτῶν ὁμολογίαν; Ἑτέρα ἔνστασις ὅτι ὁ Δήμαρχος Τετραφυλίας συνωδεύετο ὑπὸ φυγοδίκων· Ὡς ἀπόδειξιν δὲ φέρουσι τὸν πρό τινων ἡμερῶν λαβόντα χώραν φόνον τοῦ φυγοδίκου Κουτσούκαλα. Ὄχι μόνον δὲν συνωδεύετο ὁ Δήμαρχος Τετραφυλίας ὑπὸ φυγοδίκων ἀλλὰ τοὐναντίον κατὰ τὰς 2 καὶ 3 Ἀπριλίου κατήγγειλεν εἰς τὸν Νομάρχην καὶ εἰς τὸ ἐν τῷ δήμῳ του στρατιωτικὸν ἀπόσπασμα τοὺς φυγοδίκους, οἵτινες συνανεστρέφοντο μετὰ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ἐνισταμένων, μεταξὺ τῶν ὁποίων ὀνομαστὶ ἀναφέρει καὶ τὸν φονευθέντα Κουτσούκαλον. Ἐὰν ὁ Δήμαρχος συνωδεύετο παρ’ αὐτοῦ, δὲν ἤθελε βεβαίως τὸν καταγγείλει· ἂν δὲ ἦσαν ἀληθῆ ὅσα λέγουσιν οἱ ἐνιστάμενοι, οὗτοι ὤφειλον ἐγκαίρως νὰ καταγγείλωσι τὴν πρᾶξιν ταύτην. Οὐδὲν ὅμως τοιοῦτον ἔπραξαν· ὁ δὲ παρ’ αὐτῶν συκοφαντούμενος Δήμαρχος ἐξετέλεσε τὸ καθῆκόν του καταγγείλας τοὺς ὑπὸ τῶν ἀντιπροσώπων των περιθαλπομένους φυγοδίκους. Ἐν τέλει ὁ κύριος Εἰσηγητὴς ἀναφέρει ὅτι συνεκεντρώθησαν ἐν Ἄρτῃ 114 ὑπάλληλοι. Ἐνταῦθα καταφαίνεται ὁ ἐπὶ τῆς καλῆς πίστεως βασιζόμενος τρίτος τρόπος τοῦ σκέπτεσθαι τοῦ κ. Εἰσηγητοῦ ὅτι δηλαδὴ ὄχι μόνον ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἁπλῶς λέγονται παρὰ τῶν ἐνισταμένων, ἢ καὶ λεγόμενα παρ’ αὐτῶν ἀποδεικνύονται ψευδῆ, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα δὲν λέγουν οἱ ἐνιστάμενοι καὶ αὐτὰ παραδέχεται ὡς ἀποτελοῦντα τεκμήριον κατὰ τῆς ἐκλογῆς. Οἱ ἐνιστάμενοι εἶπον ὅτι 120 ὑπάλληλοι διωρίσθησαν χάριν τῶν ἐκλογῶν· ὁ κ. Κωσταντᾶς ἐξετάσας εὗρεν ὅτι δύω μόνον ἔτυχε νὰ διορισθῶσι πρὸ τῶν ἐκλογῶν· κατόπιν τῶν τοιούτων πληροφοριῶν ἐνόμισε πολὺ τολμηρὸν νὰ εἴπῃ ὅτι διωρίσθησαν 120 ὑπάλληλοι· τί ἔπραξε; μετέστρεψε τὸ «διωρίσθησαν» εἰς «συνεκεντρώθησαν». Ἐὰν ἤθελεν ἐξετάσει καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο, ἤθελεν εὕρει ὅτι οὐδὲ εἷς ὑπάλληλος ἐκτὸς τῶν ἀνέκαθεν ὑπαρχόντων ἐκεῖ ἐν ὑπηρεσίᾳ μετέβη εἰς τὴν Ἄρταν, καὶ ἤθελεν ἀπαλλάξει ἑαυτὸν τῆς μομφῆς τοῦ ν’ ἀντικαταστήσῃ μίαν ψευδῆ ἔνστασιν δι’ ἑτέρας ἀνυποστάτου. Τοιαῦται, κύριοι, εἰσὶν αἱ κατὰ τῆς ἐκλογῆς Ἄρτης παρουσιαζόμεναι ἐνστάσεις· ὅσαι ἐξ αὐτῶν ὁρίζονται καὶ κατονομάζονται, ἀποδεικνύονται δι’ ἐπισήμων ἐγγράφων ψευδεῖς· αἱ δὲ μὴ ὁριζόμεναι εἰσὶ τοσοῦτον ἀόριστοι καὶ ἀφῃρημέναι, ὥστε οὐδεμία δύναται νὰ γείνῃ περὶ αὐτῶν συζήτησις. Ἐπὶ τοιούτων δὲ ψευδῶν ἢ ἀορίστων ἐνστάσεων βασιζόμενοι ὁ μὲν Εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας προτείνει τὴν εἰς Ἄρταν ἀποστολὴν Ἐπιτροπῆς, ὁ δὲ κύριος Μπουφίδης προτείνει τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς. Ἀφίνω εἰς ὑμᾶς, κύριοι, νὰ κρίνητε καὶ ἀποφασίσητε ἐὰν τοιαῦται ἐνστάσεις δύνανται κἄν νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν παρὰ Σώματος ἐμπνεομένου οὐχὶ ὑπὸ πολιτικῶν καὶ κομματικῶν παθῶν, ἀλλ’ ὑπὸ πνεύματος δικαιοσύνης. Ἐὰν, κύριοι, εἶχον τὴν παραμικρὰν ἀμφιβολίαν ὅτι ἠδύνατο νὰ ὑπάρξῃ ἀμερόληπτός τις κριτὴς, ὅστις λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν τὰ ἐπίσημα ἔγγραφα δι’ ὧν ἀποδεικνύεται τὸ ἀνυπόστατον τῶν κατὰ τῆς ἐκλογῆς Ἄρτης παρουσιαζομένων ἐνστάσεων, ἠδύνατο ν’ ἀμφιβάλῃ περὶ τοῦ κύρους καὶ τῆς νομιμότητος αὐτῆς, ἤθελον ἐγὼ αὐτὸς παρακαλέσει τὴν Βουλὴν νὰ πέμψῃ εἰς Ἄρταν Ἐπιτροπὴν, ὅπως ἐξετάσῃ τὰ κατὰ τὴν ἐκλογὴν ἡμῶν. Ἔχων ὅμως πεποίθησιν ὅτι οὐδεμία τοιαύτη ὑπόνοια δύναται νὰ μείνῃ εἰς πάντα ἀμερολήπτως ἐξετάζοντα τὰ πράγματα, ἐξέθεσα ὑμῖν ταῦτα, καὶ πέποιθα ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει ἐπικυρώσει τὴν ἐκλογὴν Ἄρτης, ὅπως δείξῃ ὅτι δὲν ἐπηρεάζεται ὑπὸ τῶν ἀτομικῶν παθῶν τῶν προσώπων ἐκείνων ἅτινα τοσούτῳ σκανδαλωδῶς ἐνεργοῦσιν ἀπό τινων ἡμερῶν ἐπιδιώκοντα τὴν ἀκύρωσιν αὐτῆς.

§36ΧΟΪΔΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§37Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, αἰσθάνομαι ὅτι ἐκουράσθητε ἀρκούντως, ἑπομένως θέλω ὁμιλήσει διὰ βραχέων. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν πρόκειται περὶ ἐκλογῆς συνήθους, ἐνεργηθείσης εἰς τὰς παλαιὰς Ἐπαρχίας, ἀλλὰ περὶ ἐκλογῆς Ἐπαρχίας νέας, τὴν ὁποίαν ηὐτύχησα νὰ γνωρίσω μεταξὺ τῶν πρώτων· πρόκειται περὶ ἐκλογῆς τῆς Ἐπαρχίας Ἄρτης, ἥτις ἀτυχῶς, καίτοι πρὸ πολλοῦ ἐλευθερωθεῖσα, διατελεῖ ὑπὸ τὸν ζυγὸν τῶν Τούρκων καὶ τοῦ κ. Καραπάνου. Ὁ κ. Εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας ἄκρῳ δακτύλῳ ἥψατο τοῦ ζητήματος· κατ’ αὐτὸν τὰ πάντα εἶναι ἀνάξια λόγου, εἶναι μηδαμινὰ, ἀλλὰ κατ’ ἐμὲ εἶναι ἄξια μεγίστης προσοχῆς. Δὲν θέλω ἀπαντήσει εἰς ὅσα ὁ κ. Καραπάνος εἶπε, διότι ὑπερήσπισεν ἑαυτὸν, ἀλλὰ θέλω ἀπαντήσει μόνον εἰς ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας, ὅστις, γνωρίζετε πάντες, πόσον εἶναι διακεκριμένον μέλος τοῦ Κοινοβουλίου. Σᾶς εἶπεν ὅτι δὲν ἐγένοντο στρατιωτικαὶ ἐπεμβάσεις καὶ δωροδοκίαι· καὶ ἐν τούτοις συμβόλαια ἀφ’ ἑνὸς καὶ αὐτοκτονίαν ἀφ’ ἑτέρου ἔχομεν. Καὶ πότε αὐτοκτονεῖ ὁ ἔντιμος ἐκεῖνος νέος; εὐθὺς μετὰ τὴν ἐκλογήν. Καὶ πότε γίνονται τὰ συμβόλαια; τρεῖς ἡμέρας πρὸ τῆς ἐκλογῆς. Καὶ θέλετε μεγαλειτέρας ἀποδείξεις; Καὶ θέλετε τὸν ἀτυχῆ ἐκεῖνον τόπον νὰ τὸν ἀφήσωμεν τυραννούμενον καὶ καταμαστιζόμενον παρὰ τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, οἵτινες διὰ τοῦ πλούτου ἀνῆλθον εἰς τὸ σημεῖον, εἰς ὃ εὑρίσκονται; Νομίζετε ὅτι ἡμεῖς δὲν ἔχομεν καθῆκον, οἱ τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος, νὰ χειραφετήσωμεν τὸν λαὸν τῆς Ἐπαρχίας Ἄρτης καὶ διδάξωμεν αὐτοὺς, ὅτι δὲν δύναται οὔτε ὁ Καραπάνος, οὔτε ἄλλος τις νὰ τοὺς δελεάζῃ καὶ τυραννῇ. Ἀτυχῶς διὰ τὴν Ἄρταν οὐ μόνον ὁ πρόξενος τῆς Τουρκίας, ἀλλὰ καὶ ὁ τελευταῖος Τοῦρκος στρατιώτης, ὁ εὑρισκόμενος πέραν τῆς γεφύρας, ἐπιδρᾷ τὰ μέγιστα ἐπὶ τῶν Ἀρτηνῶν. Ὅταν ἤμην ἐκεῖ, ἤκουον παρὰ πολλῶν λεγόντων: νομίζετε, ὅτι μᾶς ἠλευθερώσατε; πολλοῦ γε καὶ δεῖ· διότι εἴμεθα σκλάβοι τῶν Τούρκων, καὶ ὅλα τὰ κτήματά μας εὑρίσκονται πέραν τῆς γεφύρας εἰς τὸ Τουρκικόν· ὁ δὲ κ. Καραπάνος εἶναι καὶ θὰ εἶναι φίλος τῶν Τούρκων καὶ τῶν προξένων τῆς Τουρκίας. Ἐν Ἄρτῃ ἐπεσκέφθην τὸν διοικητὴν τοῦ στρατοῦ, πέραν τῆς γεφύρας, ἐγνώρισα πολλοὺς ἐντίμους Τούρκους ἀξιωματικοὺς καὶ εἶδον ὅτι πάντες ἦσαν φίλοι τοῦ κ. Καραπάνου. Ὁ κ. Σιμόπουλος χλευαστικῶς ἐνέφερε τὰς σχέσεις ταύτας· καὶ τί μὲ τοῦτο, εἶπεν; Εἶχε δίκαιον, διότι οἱ τῆς Ἐπαρχίας του ἐκλογεῖς δὲν εἶναι ὑποχείριοι, καὶ τὸ ἀπέδειξαν πολλάκις. Ἀλλ’ οἱ Ἀρτηνοὶ διαφέρουσι· δὲν ἠσθάνθησαν ἀκόμη ἂν εἶναι ἐλεύθεροι ἢ δοῦλοι. Ἐπιτρέψατέ μοι παρέκβασίν τινα ἀναγκαίαν. Εἰς Τσουμέρκα διηύθυνε τὰ τῆς ἐκλογῆς εἷς ὑπενωμοτάρχης στερηθεὶς τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων του, αὐτὸς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἄλλοτε ἐνήργησε καλπονόθευσιν εἰς τὴν Ἐπαρχίαν Δωρίδος καὶ ὅστις συνεπείᾳ τούτου κατεδικάσθη εἰς στέρησιν τῶν πολιτικῶν του δικαιωμάτων, καὶ ὅμως ἐξακολουθεῖ νὰ μένῃ ἐν τῷ στρατῷ. Αὐτὸς δὲ ἐτόλμησε νὰ παρουσιασθῇ καὶ ὡς δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος εἰς τὴν Ἐπαρχίαν ἐκείνην· καὶ ἐπειδή τινὲς τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ ἔκαμαν τὴν παρατήρησιν πῶς ἐτόλμησε νὰ κάμῃ τοιοῦτόν τι, εἶπεν ὅτι ἔχει διαταγὴν τοῦ Εἰσαγγελέως· καὶ ἠπάτησε τοὺς ἁπλοϊκοὺς ἐκείνους ἄνδρας, καὶ τοῦτο εἶναι τρανωτάτη ἀπόδειξις τῆς οἰκτρᾶς καταστάσεως. Ἔπειτα ἀπὸ τὰ παραδείγματα αὐτὰ, ἔπειτα ἀπὸ τὴν αὐτοκτονίαν τοῦ ἐντίμου ἐκείνου νέου, ἔπειτα ἀπὸ τὰς παραστάσεις τῶν ἐνωμοταρχῶν ὡς δικαστικῶν ἀντιπροσώπων, ὑπάρχει ὁ ἀμφιβάλλων, ὅτι ἐνηργήθησαν αἱ ἐκλογαὶ ὑπὸ τὸ κράτος τῆς μεγαλειτέρας βίας; Μᾶς λέγουν, εἰς τὸ κατάστημα τοῦ Γαρουφαλιᾶ ἔλαβον οἱ εὔζωνοι φέσια. Δὲν δύναμαι νὰ ἀρνηθῶ ὅτι ὁ κ. Καραπάνος τυγχάνει γνωστὸς ἐν Ἄρτῃ, ἀλλ’ ὁ Γαρουφαλιᾶς εἶναι ἐντελῶς ἄγνωστος· ἐγὼ διέμεινον ἐπὶ πολὺ ἐν Ἄρτῃ, καὶ σήμερον δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω ὅτι τὸν ἄνθρωπον αὐτὸν δὲν τὸν γνωρίζω. Ὁ κ. Καραπάνος ἔχει ἀτομικὰς συμπαθείας ἐν Ἄρτῃ, ἀλλ’ ὁ κ. Γαρουφαλιᾶς οὐδεμίαν, καὶ ἐδῶ πρέπει νὰ στηριχθῆτε διὰ νὰ ἐπιτύχῃ ὁ Γαρουφαλιᾶς καὶ πλειονοψηφήσῃ τοῦ πρώτου ἐπιλαχόντος κατὰ 200 ψήφους, τὸ κατώρθωσε διὰ δωροδοκίας καὶ βίας. Πρέπει, κύριοι, νὰ λάβετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὁ σκοπὸς ἐκείνων, οἵτινες ἐνήργησαν τὰς ἐκλογὰς, κατὰ τὸ πλεῖστον ὑπῆρξεν ὁ ἀποκλεισμὸς ἀνθρώπων, οἵτινες ὁπωσδήποτε συνετέλεσαν διὰ τῆς ψήφου των εἰς τὴν πτῶσιν τοῦ παρελθόντος Ὑπουργείου· τὰ πάντα ἐγένοντο διὰ νὰ ἀποκλεισθῇ ὁ Παχύς. Δὲν ἀγνοεῖτε ὅτι εἰς τὸν Νομὸν ἐκεῖνον ἐχρημάτισε Νομάρχης εἷς ἔντιμος συμπολίτης τοῦ ἀξιοτίμου κυρίου Τρικούπη, ὁ κ. Σωτηρόπουλος, ὅστις πρὸ ἓξ μηνῶν μετετέθη, διότι ἦλθεν εἰς σύγκρουσιν μετὰ τοῦ Εἰσαγγελέως. Ὁ Νομάρχης κατήγγειλε τὸν Εἰσαγγελέα, ἡ δὲ Κυβέρνησις ὑπήκουσεν εἰς τὴν παράκλησιν τοῦ κ. Καραπάνου καὶ ἀπέπεμψε τὸν Νομάρχην, διατηρήσασα τὸν Εἰσαγγελέα ἐκεῖ.

§38ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν εἶναι ἀληθές.

§39ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἀπαξιῶ ν’ ἀπαντήσω. Γνωρίζετε, ὅτι ὁ Σωτηρόπουλος εἶναι εἷς τῶν διακεκριμένων ὑπαλλήλων, ἦτο Νομάρχης τῆς παρελθούσης Κυβερνήσεως καὶ δὲν ψεύδεται, κ. Καραπάνε. Σᾶς λέγουν ὅτι οἱ Σκουλικαριῶται δὲν ἐπηρεάσθησαν· ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν εἶναι 225. Ἀλλὰ καὶ 150 ἐὰν ἐπηρεάζοντο, μετέβαλον τὸ ἀποτέλεσμα. Οἱ ἄνθρωποι οὗτοι εἶναι ὅλοι πτωχοὶ, τοὺς γνωρίζω. Ὅλοι οἱ κάτοικοι τῶν μερῶν ἐκείνων εἶναι πάμπτωχοι· δι’ ὀλίγων χρημάτων δύνανται νὰ σᾶς δώσωσι τὴν ψῆφόν των. Δὲν τοὺς κατακρίνω, διότι εἶναι τόσον πένητες· ὅταν διηρχόμην εἰς πολλὰ μέρη δὲν εἶχον ἄρτον, καί τινα δὲ χωρία οὔτε κριθήν. Εἰς ἓν χωρίον ἔδωσα πέντε φράγκα διὰ νὰ ἀγοράσω μίαν ὀκᾶν κριθὴν διὰ τὸν ἵππον μου· μὴ παραβάλετε λοιπὸν τὰς Ἐπαρχίας ἐκείνας πρὸς τὴν Παρνασσίδα καὶ τὴν Ἠλείαν καὶ ἄλλας. Ἵνα μὴ ἀπασχολῶ τὴν Βουλὴν ἐπὶ πλέον, ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν ἐντίμου φίλου τοῦ κυρίου Τρικούπη, ἀνδρὸς, ὁ ὁποῖος περιποιεῖ τιμὴν εὑρισκόμενος εἰς τὸν περίβολον τοῦτον, τοῦ κ. Κοτίκα, πρώτου ἐπιτυχόντος βουλευτοῦ Τζουμέρκων, ἂν ἔλαβον χώραν τρομεραὶ ἐπεμβάσεις εἰς τὴν Ἐπαρχίαν Ἄρτης.

§40Κ. ΚΟΤΤΙΚΑΣ. Ἐγένοντο πολλαὶ ἐπεμβάσεις καὶ εἰς τὴν Ἐπαρχίαν Ἄρτης καὶ εἰς τὴν Ἐπαρχίαν Τζουμέρκων. Τί ἐγένετο εἰς τοὺς ἄλλους δήμους τῆς Ἐπαρχίας Ἄρτης δὲν γνωρίζω, ἀλλ’ εἰς τὸν δῆμον Ἄρτης ἐγένοντο πολλαὶ ἐπεμβάσεις καὶ ἡ ἐκλογὴ ἐνηργήθη ὑπὸ τὸ κράτος τῆς τρομοκρατίας (θόρυβος). Γνωρίζω, ὅτι ὁ Εἰσαγγελεὺς Τσουκαλᾶς καὶ ὁ Μοίραρχος Ζωητόπουλος ἐνήργησαν τὰς μεγαλειτέρας ἐπεμβάσεις. Οὗτοι διαμένοντες πρὸ τριῶν ἐτῶν ἐκεῖ, πολλάκις κατηγγέλθησαν ὑπὸ τῶν κατοίκων ὡς εἰσπράκτορες τοῦ κ. Καραπάνου κατὰ τὴν Βʹ καὶ Γʹ Σύνοδον τῆς τελευταίας Βουλευτικῆς Περιόδου (θόρυβος).

§41ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶσθε συνεννοημένοι· αὐτὰ εἶναι κωμῳδία.

§42ΧΟΪΔΑΣ. Σεῖς, κ. Καραπάνε, παίζετε τραγῳδίαν (θόρυβος).

§43ΚΟΤΤΙΚΑΣ. Φρονῶ δὲ ὅτι ἡ παρελθοῦσα Κυβέρνησις δὲν ἐγνώριζε τὰ γενόμενα ἐν Ἄρτῃ· διότι ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι, ἐὰν ἐλάμβανε γνῶσιν τῶν ἐκεῖ γινομένων, οὐ μόνον ἤθελε τιμωρήσει τὰ ὄργανα τῆς Ἐξουσίας, ἅτινα ἐναντίον τῶν Νόμων καὶ τῶν διαταγῶν τῆς Κυβερνήσεως ἐνήργουν τοιαύτας ἐπεμβάσεις, ἀλλὰ καὶ ἤθελε προλάβει πολλὰς καταχρήσεις τῶν παρεκτρεπομένων ὀργάνων της.

§44ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Παρατηρεῖτε ὅτι μεθ’ ὅσα εἶπον καὶ μεθ’ ὅσα σᾶς εἶπεν ὁ κ. Κοτίκας, ὁ ὁποῖος δὲν συνεννοεῖται μετ’ ἐμοῦ, διότι ἐγὼ δὲν δωροδοκῶ κανένα, οὔτε ἐσυνείθισα νὰ παίζω κωμῳδίαν, ἐνῶ σεῖς, κ. Καραπάνε, καὶ οἱ ὅμοιοί σας ἐσυνειθίσατε νὰ παίζητε εἰς τὸ Σεράϊ τοῦ Σουλτάνου τὸν Τζουτζὲν.....(θόρυβος). Ὁ εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας ζητεῖ τὴν ἀποστολὴν Ἐπιτροπῆς· ἀλλὰ τί τὴν θέλομεν τὴν Ἐπιτροπήν; Ὁ κ. Κοτίκας σᾶς βεβαιοῖ, ὅτι διεπράχθησαν ὄργια εἰς τὴν Ἐπαρχίαν Ἄρτης. Ἐγὼ νομίζω, κύριοι, ὅτι μεθ’ ὅλα ταῦτα πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς ταύτης, ἵνα τέλος πάντων αἰσθανθῶσιν οἱ ἀτυχεῖς Ἀρταῖοι, ὅτι εἶναι ἐλεύθεροι νὰ ψηφοφορῶσιν οἱονδήποτε αὐτοὶ θέλουσιν.

§45Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Κρεστενίτη, σᾶς ἔστειλεν ὁ κ. Καραπάνος νὰ συνεννοηθῆτε μὲ τὸν κ. Παχὺν διὰ συνδυασμόν;

§46ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ὄχι.

§47ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐγειρόμενοι). Αὔριον, κύριε Πρόεδρε.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 12 καὶ 1,2.)