1884.11.26

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 14

Τῆς 26 Νοεμβρίου 1884.

(Παρασκευὴ)

Ὥρᾳ 4 καὶ 10′ Μ. Μ. (Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου καὶ εὑρεθείσης τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλλεται ὁ Ἀπολογισμὸς τῶν δαπανῶν τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον. Θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς. Τηλεγραφοῦσιν ἐκ Σύρου πολλοὶ πολῖται, καθ’ οὓς ἔγεινεν ἐν Σύρῳ γενικὴ συνάθροισις, ἥτις ἐξελέξατο καὶ Ἐπιτροπὴν, ὅπως ζητήσῃ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως τὴν σύστασιν Ἐφετείου ἐν τῷ Νομῷ ἐκείνῳ. Τηλεγραφοῦσιν ἐκ Λαρίσσης πολλοὶ Μωαμεθανοὶ, οἵτινες παρατηροῦσιν ὅτι τὸ ἐκδοθὲν Διάταγμα παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ἐσχάτως καὶ ἀφορῶν τὰ βακούφια ἀντίκειται εἰς τὸ ἄρθρον 8 τῆς συμβάσεως τοῦ Μαΐου τοῦ 1881, καὶ ἑπομένως ζητοῦσι παρὰ τῆς Βουλῆς ὅπως ἐξετάσῃ τὰ περὶ τούτου. Ἀναφορὰ τῶν καταδίκων Ῥίου παραπονουμένων περὶ τῆς ἐνδυμασίας καὶ τῆς διαίτης αὐτῶν καὶ ἐπικαλουμένων τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπερώτησις τηλεγραφικὴ τοῦ Βουλευτοῦ κ. Δουζίνα ἔχουσα οὕτω. (Ἀναγινώσκεται). (Ὅρα Παράρτημα).

§2ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἀπαντήσατέ τῳ νὰ ἔλθῃ.

§3ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν Νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γερμανίας ἐμπορικῆς καὶ ναυτιλιακῆς συνθήκης, λαμβάνω δὲ τὴν τιμὴν νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ συνθήκη αὕτη ἐτυπώθη ἤδη, καὶ ὁ κ. Πρόεδρος δύναται σήμερον ἢ αὔριον νὰ προβῇ εἰς διανομήν. (Ὅρα Παράρτημα).

§4ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποβάλλω Νομοσχέδιον περὶ μεταῤῥυθμίσεως διατάξεών τινων τοῦ περὶ τῆς στρατιωτικῆς Ποινικῆς Νομοθεσίας Νόμου τοῦ 1860. Ὑποβάλλω ἕτερον Νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν μαθητῶν ἐν τῇ Προπαρασκευαστικῇ Σχολῇ τῶν ὑπαξιωματικῶν. Ἐπειδὴ δὲ ἐλπίζομεν ὅτι κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο θέλομεν ἐπὶ τέλους δυνηθῆ νὰ διαγράψωμεν ἐκ τοῦ Νόμου τοῦ Προϋπολογισμοῦ τὸ ἄρθρον 4, ὅπερ ἀπεπειράθημεν καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, ἀλλὰ δὲν ἐπετύχομεν μέχρι τέλους, ὑποβάλλω Νομοσχέδιον νομιμοποιοῦν δαπάνας ἀναγραφομένας ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλὰ μὴ στηριζομένας ἐπὶ Νόμου ψηφισθέντος. Αἱ δαπάναι αὗται ἀφορῶσιν εἰς τὰς ὑπηρεσίας ἰδιωτῶν, ἀναπληρούντων ὑγειονομικοὺς καὶ φαρμακευτικοὺς ἀξιωματικούς, ὡς καὶ στρατιωτικοὺς ἱερεῖς. (Ὅρα Παράρτημα). Ὑποβάλλω ἕτερον Νομοσχέδιον ἀφορῶν εἰς τὴν παραγωγὴν δαμαλίδος ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, οὐχὶ ὅμως μόνον χάριν τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, ἀλλ’ ἐν γένει διὰ προμήθειαν ὁλοκλήρου τοῦ Κράτους. Ἐπίσης καὶ περὶ τῆς προμηθείας ἁγνῆς κινίνης διὰ τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν προκειμένου, ὑποβάλλω Νομοσχέδιον, κατὰ τὸ ὁποῖον καὶ τὴν προμήθειαν ταύτην θέλομεν ψηφίσει οὐχὶ ἀποκλειστικῶς διὰ τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, ἀλλ’ ἐν γένει διὰ τοὺς πολίτας. Δὲν καθίσταται ὅμως διὰ τούτου μονοπώλιον, μένει ἐλευθέρα ἡ ἐμπορία τῆς κινίνης, ὡς μέχρι τοῦδε, καταργηθέντος μάλιστα ἐσχάτως καὶ τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ· ἐπειδὴ ὅμως καὶ ἡ κατάργησις τοῦ δασμοῦ τούτου δὲν κατίσχυσεν ὅπως προκαλέσῃ γενικώτερον παρὰ τοῖς φαρμακεμπόροις τὴν προμήθειαν ἁγνοτέρας κινίνης, ἐθεωρήσαμεν δὲ ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι ἀρκούντως σπουδαῖον διὰ τὴν ὑγείαν τῆς χώρας, ἐκρίθη λυσιτελὲς ὅπως ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία, ἡ ὁποία προμηθεύεται ταύτην διὰ τὸν στρατὸν, παρέχῃ αὐτὴν γενικῶς εἰς πάντα αἰτοῦντα. (Ὅρα Παράρτημα). Ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ εἶχε ζητήσει ἐκθέσεις τινὰς ἀφορώσας εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, αἱ ὁποῖαι ἐζητήθησαν κατόπιν καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς. Τινὰ τῶν ζητηθέντων δύνανται προχείρως νὰ χορηγηθῶσιν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, εἶναι δὲ ταῦτα τὰ ἀναγόμενα εἰς τὴν μηνιαίαν δύναμιν τοῦ στρατοῦ ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τοῦ ἔτους. Ἐζητήθη κατάστασις τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ κατὰ τὸν Ἰανουάριον καὶ Ἰούλιον, ἀλλ’ ἡ ὑπηρεσία παρέχει πληρεστέρας πληροφορίας κατὰ μῆνα διακεκριμένως ἀπὸ τοῦ Ἰανουαρίου μέχρι τοῦ νῦν κατὰ Τάγματα. Ἀλλ’ ὡς πρὸς τὰ ζητηθέντα περὶ τῆς προσθέτου ὑπηρεσίας, ἡ κεντρικὴ ὑπηρεσία δὲν δύναται νὰ παράσχῃ σήμερον πληροφορίας, καὶ ἐδέησε νὰ ζητήσωμεν ταύτας τηλεγραφικῶς παρὰ τῶν κατὰ τόπους στρατιωτικῶν Ἀρχῶν· εὐθὺς, ὡς συγκεντρωθῶσι, θέλουσιν ὑποβληθῆ καὶ ἐκεῖναι εἰς τὴν Βουλήν. Ὑποβάλλω προσέτι, σχετικῶς πρὸς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Οἰτύλου, διαφόρους ἐκθέσεις· καὶ πρῶτον μὲν τὰς μηνιαίας περιληπτικὰς ἐκθέσεις τῶν Ἀρχηγείων περὶ τῆς καταστάσεως τοῦ στρατοῦ, εἶτα δὲ ἔκθεσιν γενικὴν περὶ τῆς καταστάσεως τοῦ στρατοῦ τοῦ Γενικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ. Εἰς συμπλήρωσιν δὲ τῶν καταστάσεων τούτων καὶ ἑτέραν, ἐμφαίνουσαν τὴν ἐν γένει κατάστασιν τοῦ στρατοῦ, συνταχθεῖσαν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν μηνιαίων περιοδικῶν καταστάσεων τῶν Σωμάτων τῆς 1 Νοεμβρίου 1884. Εἰς ἐπίμετρον τῶν ὑποβληθεισῶν πληροφοριῶν συνάμα μετὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἐζητήθη κατάστασις περὶ τῶν ἀποφάσεων τῶν ἐκδοθεισῶν ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Νομικῶν Συμβούλων περὶ τῶν ἐπιβεβλημένων ποινῶν, συνεπείᾳ παραβιάσεων διαφόρων νόμων τελωνειακῶν ἢ περὶ φόρων καταναλώσεως. Τὰς καταστάσεις ταύτας ὑποβάλλω μετὰ τῶν ἄλλων. Κατά τινα παρελθοῦσαν συνεδρίασιν ὑπεβλήθησαν διάφοροι ἐπερωτήσεις, προσέτι δὲ ἀνεγνώθησαν εἰς τὴν Βουλὴν τηλεγραφήματα παραπονουμένων περὶ διαφόρων παραβάσεων. Πρώτη ἐπερώτησις ἐγένετο ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Εὐρυτανίας. Εἰς ταύτην ἀπαντᾷ ὁ διοικητὴς τοῦ μεταβατικοῦ Ὑπάτης, παριστῶν ὅτι τὰ πράγματα δὲν ἔχουσιν ὅπως ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξέθηκεν αὐτά. Ἐπειδὴ ὅμως ὁ δίδων τὴν πληροφορίαν ταύτην εἶναι αὐτὸς οὗτος ὁ καταγγελλόμενος ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ἐθεωρήσαμεν ὅτι ἔπρεπε νὰ ζητήσωμεν συμπληρωτικὰς πληροφορίας· διετάχθη ἄρα ὁ διοικητὴς τῆς μοιραρχίας Ζαβλάγγας νὰ μεταβῇ ἐπὶ τόπου καὶ ὑποβάλῃ ἔκθεσιν, ἐλάβομεν δὲ τηλεγράφημα, καθ’ ὃ ἡ ἔκθεσις συνετάχθη καὶ ἀπεστάλη, δὲν ἐλήφθη ὅμως εἰσέτι. Οὐχ ἧττον ὑποβάλλω τὴν ἔκθεσιν τοῦ διοικητοῦ τοῦ μεταβατικοῦ, ἐπιφυλαττόμενος νὰ ὑποβάλω κατόπιν καὶ τὴν ἔκθεσιν τοῦ μοιράρχου Ζαβλάγγα. Ἐπερώτησιν ὑπέβαλε καὶ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Μεσσήνης. Εἰς τὴν ἐπερώτησιν ἐκείνην εἶχον λάβει εὐθὺς κατόπιν προκληθεῖσαν ὑπ’ ἐμοῦ τηλεγραφικὴν ἐξήγησιν, ἐκ τῆς ὁποίας ἐξήγετο ὅτι τὸ γεγονὸς, τὸ ὁποῖον κατήγγειλεν ὁ κ. Βουλευτὴς πράγματι ἐτελέσθη οὐχὶ ὅμως ὑπὸ τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα κατήγγειλεν ὁ κ. Βουλευτής· δὲν ἐτελέσθη ὑπὸ τοῦ χωροφύλακος Νικολοπούλου ἢ Μπατάγια, διότι οὗτος, κατὰ τὸ τηλεγράφημα, σταθμεύει ἐν Τριφυλίᾳ, ἀλλ’ ὑπὸ στρατιωτῶν τοῦ 22 Τάγματος ὀνομαζομένων....... Γεωργαντᾶ καὶ Φίλια. Εὐθὺς ὅμως οὗτοι συνελήφθησαν, παρεδόθησαν εἰς τὴν Εἰσαγγελικὴν ἀρχὴν καὶ ἤδη ἐνεργοῦνται τὰ τοῦ Νόμου. Κατόπιν τοῦ τηλεγραφήματος τούτου ἔλαβον καὶ τὴν ἔκθεσιν. Ἅπαντα δὲ ταῦτα ὑποβάλλω, ἵνα ἴδῃ αὐτὰ ὁ κ. Βουλευτής. Πολίτης τις ἐξ Ἀγρινίου εἶχεν ὑποβάλει παράπονα εἰς τὴν Βουλὴν διὰ τοῦ Προεδρείου ὅτι ἐκακοποίησεν αὐτὸν ἀξιωματικός τις. Ὁ ἀνώτερος στρατιωτικὸς ἐπόπτης κατὰ τὴν Ἐπαρχίαν ἐκείνην στέλλει ἔκθεσιν, ἥτις ἀποδεικνύει ὅτι τὸ παράπονον εἶναι ὅλως ἀβάσιμον. Ἐπίσης καὶ αὐτὸς ὁ Ἐπόπτης κατηγγέλθη ὅτι ἐκακοποίησεν ἄλλον, καὶ εἶναι λυπηρὸν νὰ πιστεύωνται τοιαῦτα ἐντὸς τῆς Βουλῆς, διότι οἱ Ἐπόπται διεκρίθησαν κατὰ τὴν ἔκτακτον αὐτῶν ἀποστολὴν, ἥτις ἐπήνεγκεν ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα οὐδεὶς ἀρνεῖται. Τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Μεσσήνης πολλάκις ἤκουσα ἐπαινοῦντος τὸν ἐν Μεσσήνῃ.

§5Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μάλιστα· ἀλλὰ κατήγγελλον τὴν χωροφυλακήν.

§6ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐπίσης ἤκουσα καὶ ἄλλων ἐπαινούντων ἄλλους καὶ τὸν ἐν Ἀγρινίῳ. Οὗτος δὲ ἐπὶ τῆς καταγγελίας ἰδοὺ τί ὑποβάλλει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. «Ἐπὶ τῇ ἐπιστρεφομένῃ τηλεγραφικῇ διαταγῇ του δίδω τὰς ἑξῆς πληροφορίας. «Ὁ ἀνενεχθεὶς Κασούλας συνελήφθη δυνάμει τῶν ὑπ’ ἀριθ. 654 τοῦ ἔτους 1873 καὶ 1079 τοῦ αὐτοῦ ἔτους βουλευμάτων, σταλέντων ἡμῖν παρὰ τοῦ ἐνταῦθα κ. Εἰσαγγελέως, δι’ ὧν εἶχε καταδικασθῆ εἰς τριετῆ φυλάκισιν. Συνελήφθη λοιπὸν νομίμως καὶ παρεδόθη εἰς τὸν ἐνταῦθα κ. Εἰσαγγελέα. Εἶναι ἀπελπιστικὸν διὰ τὴν ὑπηρεσίαν νὰ εὑρίσκωνται ἄνθρωποι νὰ θέτωσιν ἐν ἀμφιβόλῳ θέσει τὴν καθαρὰν ἐκτέλεσιν καθήκοντος.

Α. ΜΟΣΧΟΝΗΣΙΟΣ»

§7ΤΖΑΝΕΣ. Δύναμαι νὰ σᾶς κάμω μίαν ἐρώτησιν: ἐὰν ἦναι ἀληθὲς ὅτι μετετέθη ἐκεῖθεν ὁ Ἐπόπτης, ὅτι ἐτέθη ὑπὸ τὰς διαταγὰς ἄλλου;

§8ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι· ἡ ἐνέργεια τοῦ κ. Μπαϊρακτάρη ὑπῆρξε τοσοῦτον ἐπιτυχὴς, ὥστε βεβαίως θέλει καταβληθῆ πᾶσα προσπάθεια ἵνα ἐξακολουθῇ ἐνεργῶν ἐν τῇ αὐτῇ ἐκτάκτῳ ἀποστολῇ.

§9ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ τὰ μέσα τοῦ προσεχοῦς Δεκεμβρίου πρόκειται νὰ ἐνεργηθῇ εἰς τὸν Δῆμον Ἐράνης τῆς Τριφυλίας δημοτικὴ ἐκλογὴ εἰς ἀναπλήρωσιν τοῦ ἀποθανόντος Δημάρχου, εἷς δὲ τῶν ὑποψηφίων Δημάρχων μιᾶς τῶν ἀνταγωνιζομένων μερίδων, ἐννοεῖται τῆς μὴ ὑπουργικῆς, μοὶ ἔπεμψε τὸ ἀκόλουθον τηλεγράφημα· (ἀναγινώσκει). Ἀφοῦ εἶναι γνωστὸν, ὅτι εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα ἐπικρατεῖ μεγάλη ἀχρηματία, διότι δὲν ἐπωλήθη ἡ σταφὶς, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι πρέπον ἐν παραμοναῖς ἐκλογῶν νὰ καταδιώκωνται διὰ προσωπικῆς κρατήσεως οἱ πολῖται. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ἀπευθύνω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἀπαίτησιν τοῦ νὰ παύσῃ τὴν καταδίωξιν, νομίζω, ὅτι δικαιοῦμαι ν’ ἀπαιτήσω ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διατάξῃ τὰς ἁρμοδίους Ἀρχὰς νὰ καταδιώκωσιν ἀμερολήπτως καὶ ἀνεξαιρέτως ὅλους τοὺς ὀφείλοντας εἰς τὸ Δημόσιον καὶ νὰ ἐπιβλέψῃ ὅπως ἡ διαταγή του ἐκτελῆται ἀκριβῶς. Ὅπως δὲ ὑπάρξῃ ἀκριβὴς ἔλεγχος ὑποβάλλω ἔγγραφον ἐπερώτησιν, δι’ ἧς ἐξαιτοῦμαι νὰ συνταχθῇ πίναξ τῶν ὀφειλόντων καὶ καταδιωχθέντων, ἵνα ἐν καιρῷ λάβωμεν τοῦτον ὑπ’ ὄψιν καὶ ζητήσωμεν τὴν τιμωρίαν τῶν μεροληπτούντων. (Ὅρα Παράρτημα).

§10ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Συνεπείᾳ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Σωτηροπούλου παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ σήμερον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ ἀρχίσῃ αὔριον ἡ συζήτησις τοῦ Νόμου, τὸν ὁποῖον ἐπροτείναμέν τινες Βουλευταὶ περὶ καταργήσεως τοῦ Νόμου περὶ καταδιώξεως τῶν ὀφειλόντων.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περιμένεται ἡ ἔκθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ Οἰκονομικοῦ περὶ τούτου.

§12ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὰ αὐτὰ παράπονα, τὰ ὁποῖα ἐκτίθενται παρὰ τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ ἐκ Τριφυλίας περὶ τῶν ἐνεργειῶν τοῦ Ταμίου, ἤκουσα καὶ ἄλλοθεν πολὺ δὲ ζωηρότερα ἤκουσα αὐτὰ παρὰ τῆς μερίδος τῆς ἀντιθέτου ἐκείνης, ὑπὲρ ἧς συνηγόρησεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Τριφυλίας. Εἶναι λίαν πιθανὸν, ὅτι ἡ ἐνέργεια τοῦ Ταμίου εἶναι ἀμερόληπτος, οὐχ ἧττον δὲν θέλω λείψει νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν αὐτοῦ ἐπὶ τῆς ἀπροσωπολήπτου ἀσκήσεως τῶν καθηκόντων αὐτοῦ, ἀφ’ ἑτέρου δὲ θέλω ὑποβάλει ἐν καιρῷ εἰς τὴν Βουλὴν τὸν πίνακα, τὸν ὁποῖον ζητεῖ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτής.

§13ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Καὶ ἐγὼ συμφωνῶ μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Σωτηροπούλου, διότι τὰ αὐτὰ παράπονα ἀποστέλλουσι καὶ πρὸς ἐμὲ οἱ ἰδικοί μου φίλοι κατὰ τοῦ Ταμίου, ὡς ἐκδόσαντος 650 ἐντάλματα κατ’ αὐτῶν· ἀλλὰ τοῦτο ἀποδεικνύει, ὅτι δὲν ἔχουσι βάσιν τὰ κατὰ τοῦ Ταμίου λεχθέντα, ὡς καταδιώκοντος μόνον τοὺς φίλους τοῦ κ. Σωτηροπούλου. Βλέπετε, ὅτι ἡ καταδίωξις γίνεται ἀνεξαιρέτως καθ’ ὅλων τῶν ὀφειλετῶν.

§14ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν δύναται νὰ μοὶ δώσῃ ἀμέσως τὴν ἑξῆς πληροφορίαν: Ἐπὶ τίνος ἐγγράφου, ἐπὶ τίνος ἀποφάσεως δικαστικῆς ἢ ἐπισκοπικῆς στηριζόμενος διέταξε τὴν παῦσιν τοῦ Ἡγουμένου τῆς Μονῆς Βουλκάνου καὶ τοῦ Ἡγουμενοσυμβουλίου ἐν παραμοναῖς ἐκλογῶν; Κατόπιν θὰ ἐπανέλθω.

§15ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν). Πρέπει νὰ ἐξετάσω.

§16ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ διαταγή, τὴν ὁποίαν ἐξεδώσατε, δὲν εἶναι ἡμερῶν πολλῶν· εἶναι ἐνέργεια γενομένη πρὸ μικροῦ, καὶ τοσοῦτον σκανδαλώδης, ὥστε βεβαίως θὰ ἐπέσυρε τὴν προσοχήν σας, καὶ δὲν θὰ ἔχητε ἀνάγκην πολλοῦ χρόνου, ἵνα ἀπαντήσητε εἰς τὴν ἐρώτησίν μου.

§17ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν). Τὸ ὅτι οὐδόλως ἐνθυμοῦμαι τὴν ὑπόθεσιν, περὶ ἧς ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἔκαμε λόγον, σημαίνει, ὅτι εἶναι ὑπόθεσις ἐξ ἐκείνων, περὶ τῶν ὁποίων πᾶσα ἐνέργεια στηρίζεται ἐπὶ τῶν ὑπὸ τοῦ Νόμου τεθειμένων. Ἀφορμὴ ἑτέρας σκέψεως περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης οὐδεμία μοὶ ἐδόθη, διότι τότε βεβαίως θὰ ἤμην εἰς θέσιν νὰ δώσω τὰς ζητουμένας πληροφορίας εἰς τὴν Βουλήν, ἐκ τῶν ὁποίων ἤθελεν ἀποδειχθῆ βεβαίως τὸ αὐτὸ, ὅπερ θὰ ἀποδειχθῇ μετ’ ὀλίγον, ὅταν δώσω τὰς πληροφορίας ταύτας.

§18Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς ἀπασχολήσω, κύριοι Βουλευταὶ, διότι τὸ ζήτημα, περὶ οὗ πρόκειται, ἀποδεικνύει πασιφανῶς τὴν ἐπέμβασιν τῆς Κυβερνήσεως ἐν παραμοναῖς Βουλευτικῶν ἐκλογῶν. Ἡ Μονὴ Βουλκάνου, κύριοι, περὶ τῆς ὁποίας θὰ ὁμιλήσω, ὡς ἐκ τῆς θέσεώς της καὶ ὡς ἐκ τοῦ πλούτου της ἐπιδρᾷ σπουδαίως ἐπὶ τῶν Δήμων τῆς Ἰθώμης καὶ Οἰχαλίας, εἶναι ἀνάγκη συνεπῶς ὁ Ἡγούμενος καὶ τὸ Ἡγουμενοσυμβούλιον νὰ ἀνήκωσιν εἰς μίαν τῶν παλαιουσῶν ἀποχρώσεων. Τὴν πλειονοψηφίαν τῶν μελῶν τῆς Μονῆς ἐκείνης τὴν ἔχω ἐγώ, ὄχι τὴν πλειονοψηφίαν, ἀλλὰ τὴν παμψηφίαν· ἔπρεπε συνεπῶς ἡ Διοίκησις τῆς Μονῆς νὰ περιέλθῃ εἰς τὰς χεῖρας τῆς ἀντιπάλου μερίδος, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ ἐπιδράσῃ ἐναντίον μου εἰς τὴν μέλλουσαν ἐκλογήν.

§19Π. ΜΠΟΥΤΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§20ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις μετῆλθε παρανομίαν παύσασα τὸν Ἡγούμενον καὶ τὸ Ἡγουμενοσυμβούλιον διὰ νὰ παραδοθῇ εἰς τοὺς ἀντιθέτους ἡ διαχείρισις τοῦ πλούτου τῆς Μονῆς, ἐναντίον τοῦ κανονιστικοῦ Διατάγματος καὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀφορμῆς ἐκ τῶν ἀναφερομένων εἰς τὸ Διάταγμα τοῦτο. Ἡ Κυβέρνησις προέβη, κύριοι, εἰς τὴν πρᾶξιν ταύτην τὴν παράνομον καὶ παρέδωκε τὴν Διοίκησιν τῆς Μονῆς εἰς τὸν μέλλοντα νὰ ἐκτεθῇ ὡς Ἡγούμενος καὶ εἰς τοὺς μέλλοντας νὰ ἐκτεθῶσιν ὡς μέλη τοῦ Ἡγουμενοσυμβουλίου, ἵνα ἐπηρεάσωσιν οὕτω τοὺς καλογήρους καὶ ἐπιβάλωσι τὴν ὑποψηφιότητά των εἰς τὴν πλειονοψηφίαν. Πέντε εἶναι τὰ μέλη τὰ ἀντιφρονοῦντα πρὸς ἐμέ· ἔπρεπε λοιπὸν ἐκ τῶν προτέρων, δι’ Ὀθωμανικοῦ φετφᾶ νὰ διορισθῶσιν ἐκεῖνοι ὡς μέλη καὶ ἐπιβληθῶσιν εἰς τὰς μελλούσας ἐκλογάς, ἵνα λάβωσι τὴν Διοίκησιν τοῦ Ταμείου τῆς Μονῆς, διὰ νὰ ἐπέλθῃ τὸ ἐπιδιωκόμενον ἀποτέλεσμα εἰς τοὺς Δήμους, τοὺς ὁποίους ἐπηρεάζει ἡ Μονή. Ἐρωτῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ἐὰν ἔχῃ σπουδαῖον λόγον ἀπειλοῦντα τὰ συμφέροντα τῆς Μονῆς, ὁ ὁποῖος τὸν ἠνάγκασε νὰ προβῇ εἰς τὴν παρανομίαν ταύτην, καὶ μάλιστα, ἀφοῦ μετὰ πέντε ἡμέρας ἔμελλε νὰ γείνῃ ἡ ἐκλογὴ πρὸς ἀντικατάστασιν τοῦ τέως Ἡγουμενοσυμβουλίου. Ἀλλὰ, κύριοι, ὅπως ἔπρεπε πάντα ἐν Μεσσηνίᾳ νὰ διέπωνται ὑπὸ τοῦ κομματισμοῦ, ὅπως ἔπρεπεν ἡ Μεσσηνία ἐκ τῆς θέσεως ταύτης ν’ ἀπευθύνῃ δι’ ἐμοῦ διαρκῶς παράπονα πρὸς τὴν Βουλήν, οὕτως ἔπρεπε, κύριοι, καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν νὰ μὴ τὴν ἀφήσῃ νὰ σιωπήσῃ· διότι πρέπει νὰ ἀποκλεισθῇ ὁ Κουμουνδοῦρος ἐκ τῆς Ἐπαρχίας Μεσσηνίας. Πανταχόθεν ἀπὸ πᾶν σημεῖον τῆς Ἑλλάδος ἀκούονται παράπονα κατὰ βανδαλικῶν καὶ παρανόμων ἐπεμβάσεων τῆς Κυβερνήσεως εἰς πᾶσαν πρᾶξιν, ἔχουσαν σχέσιν πρὸς ἐκλογήν. Δὲν διέπει ὁ Νόμος τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ τὸ κόμμα. Πρέπει ἐκ παντὸς τρόπου νὰ μὴν ὑπάρχωσιν οἱ ἀντιφρονοῦντες ἐδῶ διὰ νὰ μὴ ἀκούῃ ἡ Ἑλλὰς τὰς ἀτασθαλίας τῆς Κυβερνήσεως ἐκ τῆς ἐπισήμου ταύτης θέσεως. Ἀλλὰ διατί παραπονοῦμαι ἐγὼ δι’ ἓν μικρὸν πρᾶγμα, γενόμενον εἰς ἓν σημεῖον τῆς Ἐπαρχίας μου, ἀφοῦ μετ’ ὀλίγον θὰ παραπονεθῇ ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ διὰ τὴν καταστροφὴν, ἡ ὁποία ἐπῆλθεν εἰς τὴν οἰκονομικὴν τῆς Χώρας κατάστασιν, τὴν ὁποίαν δὲν ἀνομολογεῖ μόνη αὕτη ἡ μερὶς (δεικνύει τὴν ἀριστερὰν), ἀλλὰ διεκήρυξεν αὐτὴ ἡ Εὐρώπη εἰς τὴν ὑπόθεσιν τοῦ δανείου! Ἀλλ’ ἐν ᾧ εἶναι τοιαύτη ἡ ἐν γένει κατάστασις, εἶναι ἀνάγκη καὶ περὶ τῶν μικρῶν νὰ μανθάνετε καὶ νὰ μεριμνᾶτε, καὶ ἀποτείνομαι πρὸς τὴν Συμπολίτευσιν, ἡ ὁποία δὲν πρέπει νὰ ἀρνηθῇ τὴν στοργὴν αὑτῆς πρὸς τὴν Ἐπαρχίαν Μεσσηνίας, διότι ἀποτελεῖται ἀπὸ μέλη συνυπηρετήσαντα μὲ τὸν πατέρα μου, ἀπὸ μέλη τὰ ὁποῖα συνήργησαν ἵνα ἀποτελεσθῇ ἐν τῇ Ἑλλάδι ὅ,τι καλὸν ὑπάρχει σήμερον ἢ μᾶλλον ὅ,τι ὑπῆρξε, διότι δὲν ὑπάρχει πλέον τίποτε· πρὸς ἐκείνους κάμω ἔκκλησιν καὶ τοὺς παρακαλῶ νὰ ἐνεργήσωσιν ὅπως ἐμπρέπει εἰς αὐτοὺς καὶ νὰ ἐπιβάλωσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ καθῆκον, ἐὰν μὴ πρὸς τὴν ἐπίλοιπον Ἑλλάδα, τοὐλάχιστον πρὸς τὴν Μεσσηνίαν, ἡ ὁποία κατέστη ἡ Χώρα τοῦ μαρτυρίου ἐκ τοῦ πάθους τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἀπὸ τριῶν ἐτῶν ἡ Μεσσηνία πάσχει, ἀπὸ τριῶν ἐτῶν ἀκούετε τὰς οἰμωγὰς αὐτῆς ἐκ τῆς θέσεως ταύτης. Πρὸς σᾶς δὲ τοὺς Βουλευτὰς τῆς Θεσσαλίας ἀποτείνω τὸν λόγον, ἀπὸ σᾶς ζητῶ νὰ ἐπανορθώνηται κατὰ μέρος ὅ,τι συνετρίψατε πρότερον. Ἔχετε καθῆκον νὰ εἴπητε εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος σᾶς παρέσυρεν: ἀρκεῖ πλέον, καὶ ἡ Μεσσηνία ἀποτελεῖ μέρος τῆς Ἑλλάδος. Καὶ ἐν τῇ Μεσσηνίᾳ, κύριοι, ἐνδιαφέρονται ὄχι μόνον καλόγηροι ἀλλὰ καὶ συγγενεῖς αὐτῶν καὶ θὰ συμβοῦν δυστυχήματα· ἀλλὰ ποῖος θὰ τὰ ἐμποδίσῃ; Οἱ στρατιῶται, οἵτινες ἀτιμάζουν παρθένους, ἢ ἡ Κυβέρνησις, ἥτις θέλει νὰ ἐκδικῆται ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι μετὰ παῤῥησίας ἐδῶ στιγματίζουσι τὰς πράξεις αὐτῆς; Ἦτο περιττὸν, κύριε Ὑπουργὲ, νὰ κάμῃς ὑπεκφυγὴν, ἐπειδὴ τὰ Μεσσηνιακὰ πράγματα τὰ προσέχεις περισσότερον ἀπὸ πάντα τὰ ἄλλα, διότι θίγουσι προσωπικόν σου φίλον· ἀλλ’ ὅταν τὸ κόμμα ἐπιβάλῃ, ἡ προσωπικὴ φιλία εἶναι μακράν. Δὲν ἔχεις λοιπὸν ἀνάγκην νὰ ἐξετάσῃς τὰ ἔγγραφα τῆς ὑπηρεσίας, ταῦτα τὰ ἔχεις ἐν τῇ διανοίᾳ σου, ἀλλ’ αἱ ἐνέργειαί σου τείνουσι πρὸς τὸν πόλεμον κατ’ ἐμοῦ, καὶ παρανομεῖς, διὰ τοῦτο δὲν ἐτόλμησας νὰ εἴπῃς τὴν ἀλήθειαν. Δὲν ἔχω παρὰ νὰ ἀναγνώσω ἐπιστολὰς καὶ τηλεγραφήματα ἐκεῖθεν διὰ νὰ ἰδῆτε ποίαν ἐπέμβασιν ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἐπέβαλεν εἰς τὸν Ἐπίσκοπον νὰ προσκαλῇ μοναχοὺς καὶ νὰ τοὺς ζητῇ τὴν ὑποστήριξιν τοῦ νῦν Ἡγουμένου. Ἐντεῦθεν γυναῖκες ἀτιμάζονται, ἐκεῖθεν αἱ θύραι τῶν οἰκιῶν διαῤῥήγνυνται ἐκ μέρους τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως, τῆς χωροφυλακῆς, καὶ ἀφαιρεῖται ὅ,τι καὶ ἂν ἔχωσιν ἐντός. Ἀλλοῦ ἡ Κυβέρνησις ἐπεμβαίνει, διότι πρόκειται νὰ γείνῃ μία ἐκλογή. Ἔρχεται κατ’ Αὔγουστον καὶ ζητεῖ νὰ ἀφαιρέσῃ τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα δίδονται κατὰ τὴν ἑορτήν. Ἕως πότε λοιπὸν αὐτὴ ἡ κατάστασις; Καὶ νομίζετε, πῶς ἐπειδὴ ἔχετε μίαν πλειονοψηφίαν, ἥτις σᾶς ἀκολουθεῖ, ὅτι θὰ ἦναι δυνατὸν τοιούτου εἴδους ἐπεμβάσεις σκανδαλώδεις, νὰ ἦναι ἀνεκταὶ πλέον; Θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ δεχώμεθα τοιαῦτα κτυπήματα μὲ τοιοῦτον τρόπον ἐκ μέρους ὑμῶν; Ἢ θέλετε ἀενάως νὰ μᾶς ἀκούετε φωνασκοῦντας καὶ νὰ μᾶς περιφρονεῖτε; Ἀλλὰ μάθετε ὅτι περιφρονήσεις ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔμαθον νὰ κύπτουν, δὲν θὰ ἔχουν διάρκειαν, καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἰδίως τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ δώσῃ μεγαλειτέραν προσοχὴν εἰς τὰ ζητήματα τὰ ἀφορῶντα ἐμέ. Ἔχει μέσα ἠθικὰ νὰ πολεμήσῃ τὴν ἐκεῖ πολιτικήν μου ὕπαρξιν, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπεμβαίνῃ τοιουτοτρόπως, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ οὔτε ἀσφάλεια, οὔτε τιμὴ, οὔτε τίποτε ἄλλο, τὸ ὁποῖον νὰ ἀποτελῇ τὸ ἀγαθὸν εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον. Καὶ δὲν εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ Μεσσηνία, διότι ἐκλέγει ἐμὲ Βουλευτὴν, νὰ παθαίνῃ τοιαῦτα παθήματα διὰ νὰ τρέφῃς τὰ πάθη σου. Νομίζω ὅτι ὅ,τι ἔπρεπε νὰ σὲ κάμῃ νὰ μὴ ἔχῃς πλέον πάθος συνετελέσθη, καὶ κατὰ συνέπειαν ἐνόμιζον ὅτι εἶχες ὑπερηφάνειαν νὰ σταματήσῃς ἕως ἐκεῖ καὶ νὰ ἦσο ἁβροφρονέστερος πρὸς τὴν Ἐπαρχίαν ἐκείνην, ἡ ὁποία ἐκλέγει ἕνα Κουμουνδοῦρον.

§21Γ. Ν. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶναι τῇ ἀληθείᾳ προνοητικώτατος περὶ ὅλων τῶν ἀναγκῶν τοῦ Τόπου, διὰ τοῦτο δὲ πρὸ σμικροῦ ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νομοσχέδιον περὶ προμηθείας καλῆς δαμαλίδος καὶ ἁγνῆς κινίνης! ἀλλ’ οὐδέν ποτε ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἢ ἀκριβέστερον ὁ κ. Πανθυπουργὸς ὑπέβαλε νομοσχέδιον περὶ προμηθείας ἁγνῆς δικαιοσύνης, ἧς τόσην ἀνάγκην ἔχει ἡ δεινῶς πάσχουσα Πολιτεία ἡμῶν καὶ τὸν καλῶ Πανθυπουργὸν, διότι, ὡς ἐννοεῖτε, ἐὰν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν εἶχεν ἀντιπάθειαν εἰς τὴν δικαιοσύνην, ἤθελε κατὰ τὴν συνήθειάν του ἐπιβάλει εἰς μὲν τὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν τὴν ὑποβολὴν καὶ νομοσχεδίων περὶ δικαιοσύνης, εἰς δὲ τὴν Βουλὴν τὴν συζήτησιν, καὶ οὐχὶ πρὸς τὸ θεαθῆναι, ὡς τοῦτο ἔπραξεν ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς, ὅτε ἀτελῆ τινα καὶ ἀνεπαρκῆ ὑπέβαλε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον νομοσχέδια, ὅπως ἐναποτεθῶσιν εἰς τὸ ἀρχεῖον τῆς Βουλῆς. Ἀπελπισθεὶς λοιπὸν ὁριστικῶς καὶ ἀπὸ τὸν κ. Πανθυπουργόν, ἀφοῦ πρὸ πολλοῦ ἀπηλπίσθην καὶ ἀπὸ τοὺς κκ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργούς, τολμῶ ἐγὼ νὰ συμπληρώσω τὰ ὑπουργικὰ νομοσχέδια περὶ καλῆς δαμαλίδος καὶ ἁγνῆς κινίνης, ὑποβάλλων ἀμέσως μετὰ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν πέντε σχέδια νόμου καὶ μίαν σύστασιν ὡς συμπεράσματα τῶν ἐπὶ τρεῖς ἤδη Βουλευτικὰς Συνόδους ὁμιλιῶν μου περὶ δυνατῆς βελτιώσεως τῆς ἐν Ἑλλάδι Δικαιοσύνης ἤτοι περὶ δικαστικῆς ἀναδιοργανώσεως. Διὰ τοῦ πρώτου τῶν νομοσχεδίων μου λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν μεταῤῥυθμίσεις διατάξεών τινων τοῦ νόμου περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, διὰ τοῦ δευτέρου ἐπίσης τὴν μεταῤῥύθμισιν ἄρθρων τινῶν τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν Δικαστηρίων, διὰ τοῦ τρίτου προτείνω τὴν σύστασιν Δικηγορικῶν Συλλόγων ἁπανταχοῦ τοῦ Κράτους, διὰ τοῦ τετάρτου καὶ τοῦ πέμπτου τὴν τροποποίησιν καὶ συμπλήρωσιν ἱκανῶν ἄρθρων τῆς τε Ποινικῆς καὶ τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας. Ὑποβάλλω ἐπὶ τέλει καὶ σύστασιν ᾐτιολογημένην περὶ αὐξήσεως τῶν μισθῶν ἁπάντων τῶν δικαστικῶν λειτουργῶν καὶ ὑπηρετῶν. Καὶ ἐὰν μὲν ἡ ὑγιεία μου τὸ ἐπέτρεπεν, εὐχαρίστως ἤθελον συνοδεύσει τὴν ὑποβολὴν τόσῳ σπουδαίων νομοσχεδίων δι’ εἰσαγωγῆς ἐκτενοῦς, ἵνα σὺν τοῖς ἄλλοις ἐξηγήσω πληρέστερον καὶ τοὺς λόγους, οἵτινες μ’ ἔπεισαν ν’ ἀναλάβω μόνος τόσῳ βαρὺ ἔργον, μολονότι γνωστὴ καὶ ἡ ἱστορία τῆς ἐπὶ τρεῖς Συνόδους προτάσεώς μου περὶ ἐκλογῆς πενταμελοῦς ἐπιτροπῆς πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον, γνωστὸς δὲ καὶ ὁ κατ’ αὐτῆς πόλεμος τῆς Κυβερνήσεως. Ἐλπίζω ὅμως, ὅτι βραδύτερον θέλω δυνηθῇ νὰ ἐκπληρώσω καὶ τὸ καθῆκον τοῦτο, ἐὰν ἡ ὑγιεία μου τὸ ἐπιτρέψῃ, ἵνα οὕτω ἀπαλλαγῶ πάσης εὐθύνης, ῥίπτων ταύτην εἰς τοὺς ἀληθεῖς ὑπαιτίους τῆς ἐνεστώσης κατακταστάσεως. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ διατάξῃ τὴν τύπωσιν καὶ διανομήν. (Ὅρα Παράρτημα).

§22ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Εἶναι ἀξιέπαινος ὁ Βουλευτὴς Βώλου διὰ τὸν ζῆλον, ὃν δεικνύει ὑπὲρ τῆς ἀνορθώσεως τῆς παρ’ ἡμῖν δικαιοσύνης· ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ ὠθῇ τὸν ζῆλον τοῦτον μέχρις ἀνακριβειῶν. Πέρυσιν ἡ Κυβέρνησις ὑπέβαλεν ἀρκετὸν ἀριθμὸν Νομοσχεδίων, εἰς τὴν κατάρτισιν τῶν ὁποίων καὶ αὐτὸς οὗτος εἶχε συμπράξει.

§23ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἀτυχῶς.

§24ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Δὲν εὑρίσκετε λοιπὸν καλὰ τὰ Νομοσχέδια αὐτά;

§25ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὄχι· ἀλλὰ διότι ἐγένοντο πρὸς τὸ θεαθῆναι. Διεφώνησα δὲ καὶ εἴς τινα.

§26ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Τὰ νομοσχέδια ταῦτα πέρυσιν ἡ Βουλὴ δὲν ἔλαβε τὸν καιρὸν νὰ τὰ συζητήσῃ· κατὰ τὴν Σύνοδον ταύτην, καθ’ ἣν δὲν ἔχομεν τόσας ἐργασίας ὅσας πέρυσι, θέλουσιν ἀφεύκτως συζητηθῆ. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ τὰ σημειώσῃ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, προτάσσων τὸ νομοσχέδιον περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ ἄρθρου 182 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας, κατόπιν τὸ περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ ἄρθρου 134 τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν Δικαστηρίων, ἔπειτα τὸ περὶ ἐποπτείας καὶ κατόπιν τὸ περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων. Μετὰ τὴν συζήτησιν δὲ τούτων, θέλω ζητήσει τὴν ἐγγραφὴν καὶ τῶν λοιπῶν. (Ὅρα Παράρτημα).

§27ΤΙΝΕΣ. Νὰ προηγηθῇ τὸ περὶ ἐνόρκων.

§28ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Τὰ Νομοσχέδια, κύριοι, ταῦτα τὰ ὁποῖα προέταξα, δὲν θὰ προκαλέσωσι μακρὰς συζητήσεις, καὶ ἑπομένως νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐπιληφθῶμεν κατὰ πρῶτον αὐτῶν· εἰς τὸ Νομοσχέδιον περὶ τῶν ἐνόρκων ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ διαφορὰ γνωμῶν καὶ ἑπομένως νὰ ἀπαιτήσῃ χρόνον μακρὸν ἡ συζήτησις αὐτοῦ. Τὰ Νομοσχέδια, περὶ ὧν ὡμίλησα, εἶμαι βέβαιος, ὅτι δὲν θὰ ἀπασχολήσωσιν ἐπὶ πολὺ τὴν Βουλήν.

§29ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐὰν δὲν ὑπῆρχε κώλυμα ὑγιείας, ἤθελον πολλὰ εἴπει εἰς ἀντίκρουσιν, διότι προχειροτάτην καὶ πολλὴν ἔχω ὕλην ἐκ τῶν ὑπουργικῶν ὁμιλιῶν. Ἀτυχῶς ἐδέχθην νὰ ἦμαι μέλος τῆς ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ συσταθείσης ἐπιτροπῆς, καὶ λέγω ἀτυχῶς, διότι τὰ πάντα ἐγένοντο πρὸς τὸ θεαθῆναι, ἵνα παύσῃ ἡ παρ’ ἐμοῦ πρὸς τοὺς Ὑπουργοὺς ἐνόχλησις· ἀλλ’ οὐδ’ ἐπαρκῆ ἦσαν τὰ πορίσματα τῆς Ἐπιτροπῆς, οὐδὲ πρὸς ὅλα ἐγὼ συνεφώνησα, οὐδὲ ὅλα τὰ συζητηθέντα ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Βουλήν. Καὶ δὲν εἶναι ἀκριβές, ὅτι τὰ ὑποβληθέντα δὲν ἐψηφίσθησαν ἐλλείψει χρόνου, διότι, ὡς γνωστότατον, κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον ἡ Κυβέρνησις εἶχε τόσην ἄνεσιν περὶ τὴν ψήφισιν τῶν νομοσχεδίων της, ὥστε κατ’ αὐτὴν καὶ ὁλόκληρον τὸ Νομοσχέδιον τοῦ Ἀστικοῦ Κώδικος θὰ ἠδύνατο νὰ ψηφίσῃ, ἐὰν εἰλικρινῶς τὸ ἐπεθύμει· μετὰ μείζονος δὲ πιστεύω εὐκολίας θὰ συνεζητεῖτο ἡ κατάργησις τῆς ἀποπείρας συμβιβασμοῦ, οὐδενὸς ἀνθισταμένου.

§30ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Τὰ δικαστικὰ ταῦτα Νομοσχέδια νομίζω, ὅτι, ἂν τῳόντι κήδηται τῆς δικαιοσύνης ὁ κ. Φιλάρετος, ὡς παρίσταται, δὲν ἤθελε νὰ συζητηθῶσιν ἐν μιᾷ νυκτὶ καὶ ἄνευ συζητήσεως.

§31ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν). Εἶχον δίκαιον νὰ μὴ ἐνθυμοῦμαι τίποτε περὶ τῆς ὑποθέσεως περὶ ἧς ὁ ἔντιμος βουλευτὴς πρὸ ὀλίγου μὲ ἐπηρώτησεν. Εἶχον δὲ δίκαιον νὰ μὴ ἐνθυμοῦμαι, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνθυμῆταί τις ἀνύπαρκτα πράγματα, οὐδέποτε συμβάντα. Τὸ Ἡγουμενοσυμβούλιον τῆς Μονῆς Βουλκάνου δὲν ἐπαύθη ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου, εἴτε τις ἀνέφερεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον περὶ παύσεως Ἡγουμενοσυμβουλίου τῆς Μονῆς Βουλκάνου. Ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Μεσσηνίας διὰ τηλεγραφήματός του, τὸ ὁποῖον καταθέτω ἐνταῦθα, ἠρώτησε πρὸ ἡμερῶν τὸ Ὑπουργεῖον περὶ ζητήματος ἀναγομένου εἰς τὰ τῆς διοικήσεως τῶν Μοναστηρίων, χωρὶς νὰ ἀναφέρεται διόλου τὸ ὄνομα τοῦ συμβουλίου τῆς Μονῆς Βουλκάνου. Ἐζήτησεν ἁπλῶς τὴν λύσιν ἀπορίας, καὶ τὸ Ὑπουργεῖον ἀπήντησε τὴν 7 Νοεμβρίου διὰ τηλεγραφήματός του ἔχοντος ὧδέ πως (ἀναγινώσκει). Τὸ τηλεγράφημα, ὡς βλέπετε, οὐδόλως ἀναφέρει Μονὴν Βουλκάνου. Πλὴν δὲ τούτου, πασίγνωστον εἶναι ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον οὔτε διορίζει, οὔτε παύει ἡγουμένους καὶ ἡγουμενικὰ συμβούλια. Γνωστὸν εἶναι κατὰ τίνας περιστάσεις καὶ κατὰ τίνα τρόπον γίνεται ἡ παῦσις ἡγουμένων καὶ συμβουλίων, ἢ ἡ ἀντικατάστασις αὐτῶν· οὐδὲ ἔχει κἄν τὸ Ὑπουργεῖον ἐπὶ τοῦ προκειμένου γνῶσιν ὅτι ὑπάρχει κατηγορία κατὰ τοῦ ἡγουμενοσυμβουλίου, δυναμένη νὰ δώσῃ εἰς τὸν ἁρμόδιον Ἐπίσκοπον ἐξουσίαν πρὸς ἀπόλυσιν. Μετὰ τὰς τοιαύτας πληροφορίας, ἃς χαρακτηρίσῃ ἡ Βουλὴ ὡς ἐμπρέπει τὴν τόσῳ δραματικὴν ῥητορείαν τοῦ ἐντίμου συναδέλφου.

§32ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Λυποῦμαι πολὺ διότι δὲν ἔχω μαζῆ μου τὸ ἀντίγραφον τῆς διαταγῆς τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ὅπως καταδειχθῇ πασιφανῶς ἢ ὅτι ὁ Ὑπουργὸς ψεύδεται.....

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκλέξατε καλλιτέρας φράσεις.

§34ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἢ ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Μεσσηνίας, ὅστις ἐν τῇ διαταγῇ του ψευδῶς ἐμνημόνευσεν ἀνυπάρκτου διαταγῆς τοῦ Ὑπουργείου περὶ ἀπολύσεως τοῦ ἡγουμενοσυμβουλίου. Ἔχω τοιοῦτον ἀκριβὲς ἀντίγραφον, ὅπερ θέλω προσαγάγει αὔριον καὶ διὰ τοῦ ὁποίου θὰ καταδειχθῇ ὅτι δὲν ἐφαρμόζεται εἰς ἐμὲ ἡ τελευταία περικοπὴ τοῦ λόγου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§35Π. ΜΠΟΥΤΟΣ. Ἐγώ, κύριοι Βουλευταί, δὲν θὰ παρέμβω εἰς τὴν μεταξὺ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τοῦ κ. Κουμανδούρου φιλονικίαν, τοσούτῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον ἐλέχθη ἐντεῦθεν ὅτι ὑπάρχει καὶ προσωπικὴ φιλία μεταξύ των. Τοῦτο ὅμως δὲν μ’ ἐμποδίζει νὰ βεβαιώσω ὅτι τὰ παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν λεχθέντα εἰσὶν ἀληθῆ, τουτέστιν ὅτι οὐδεὶς ἐπὶ τῆς προκειμένης ὑποθέσεως ἐνήργησε. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ κάμνω ῥητὴν δήλωσιν, ὅτι οὐδεμίαν ἔχω γνῶσιν περὶ Μοναστηριακοῦ συμβουλίου Βουλκάνου, καὶ οὐδέποτε μετέβην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἵνα ζητήσω τὴν ἀπόλυσιν τοῦ ἡγουμενοσυμβουλίου αὐτοῦ, μὴ δίδων ἀξίαν εἰς τοῦτο καὶ γνωρίζων ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον εἶναι ἀναρμόδιον. Ἡ ἀντικατάστασις τοῦ ἡγουμενοσυμβουλίου θὰ ἐγένετο, διότι ἡ πενταετὴς διάρκεια τοῦ ἡγουμενοσυμβουλίου ἔληξε πρὸ πολλοῦ· καὶ ἂν ὁ Ἀρχιεπίσκοπος ἀπηύθυνε τοιαύτην ἐρώτησιν πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον, προέβη εἰς τοῦτο, διότι ἠθέλησε νὰ καθοδηγηθῇ περὶ τοῦ τρόπου τῆς προσωρινῆς ἀναπληρώσεως τοῦ ἡγουμενοσυμβουλίου. Ἀλλ’ ἔρχομαι δι’ ἄλλον λόγον νὰ εἴπω τινὰ πρὸς τὴν Βουλήν, διότι δὲν εἶναι πρώτη φορά, καθ’ ἣν ὁ ἔντιμος συνάδελφος ἐκ Μεσσήνης ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐξετραγώδησεν, ὡς εἶπεν, ἐγκλήματα καὶ δυστυχήματα, τὰ ὁποῖα ὑποφέρει ἡ Μεσσηνία καὶ μάλιστα οἱ φίλοι του πιεζόμενοι ἀπὸ τὴν Διοίκησιν. Περὶ τοῦ βιασμοῦ τῆς θυγατρὸς Δημοπούλου ὁ ἔντιμος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀνεκοίνωσε τῇ Βουλῇ τὰς ληφθείσας ἐπισήμους πληροφορίας. Κατ’ αὐτὰς ὁμολογουμένως τὸ ἔγκλημα ἐξετελέσθη· ἀλλ’ ὁ κ. Κουμουνδοῦρος ὠνόμασε καὶ πρόσωπα, εἶπεν ὅτι ὁ χωροφύλαξ Μπατάγιας ἐξετέλεσε τὸ ἔγκλημα αὐτὸ, καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐπληροφόρησε τὴν Βουλὴν ὅτι ὁ χωροφύλαξ οὗτος εὑρίσκεται πρὸ πολλοῦ εἰς τὴν Τριφυλίαν. Ὠνόμασε τὸν ἐνωμοτάρχην Παπασπυρίδην καὶ περὶ τοῦ ὁποίου πάντοτε κάμνει λόγον χωρὶς νὰ εἴπῃ ὡρισμένον τι, ἂν κατηγγέλθη ποτὲ εἰς τὴν δικαιοσύνην, ἢ ἂν ἐξεδόθη ποτὲ κατ’ αὐτοῦ δικαστική τις ἀπόφασις. Καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ἀτόπως, ὁσάκις τῷ ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ ὁμιλήσῃ, ἐχαρακτήρισε τὸν Παπασπυρίδην ὅτι συνδέεται συγγενικῶς μετ’ ἐμοῦ.

§36ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ ἀρνεῖσθε; Δὲν εἶναι ἐξάδελφος τῆς γυναικὸς τοῦ ἀδελφοῦ σου;

§37ΜΠΟΥΤΟΣ. Εἶναι δωδέκατος ἐξάδελφος τῆς γυναικὸς τοῦ ἀδελφοῦ μου· πρόδηλον ὅτι οὐδεμία συγγένεια ὑπάρχει. Ὁ κ. Κουμουνδοῦρος πάντοτε γίνεται θῦμα τῶν ὑπερβολικῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας τῷ δίδουν οἱ φίλοι του, καὶ ἔρχεται ἐνταῦθα ἐπιῤῥίπτων ὅλα τὰ συμβαίνοντα εἰς βάρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ὡς ἀνωτέρω εἶπον, οὐδεμίαν ἀπόδειξιν παρουσίασεν ὅτι ἐν Μεσσήνῃ ἡ διοίκησις δὲν εἶναι ἀγαθὴ καὶ πατριωτική. Μᾶς εἶπεν ὅτι ἐντάλματα ἐξεδόθησαν κατὰ τῶν φίλων του καὶ ὅτι μένουν εἰς τὰς φυλακὰς τὰς πολιτικὰς, οἱ δὲ φίλοι οἱ ἡμέτεροι μένουν ἐλεύθεροι. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ τηλεγραφήσῃ εἰς τὰς Καλάμας, ἔνθα κρατοῦνται ὀφειλέται, καὶ ζητήσῃ ἀπὸ τοὺς ἁρμοδίους κατάλογον τῶν πολιτοκρατουμένων ἐκ τῆς Ἐπαρχίας Μεσσήνης διὰ χρέη πρὸς τὸ Δημόσιον, καὶ τότε θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Κουμουνδοῦρον νὰ εἴπῃ ποῦ ἀνήκουν οἱ κρατούμενοι· εἶμαι δὲ βέβαιος ὅτι ἅπαντες εἶναι ἡμέτεροι φίλοι. Ἡ πρᾶξις τοῦ βιασμοῦ τῆς θυγατρὸς τοῦ Δημοπούλου ἔλαβε χώραν ὡς ἑξῆς· Στρατιῶται τοῦ 22 τάγματος λαβόντες φύλλον πορείας καὶ μεταβαίνοντες εἰς τὸ ἀπόσπασμα ἵνα ἀντικαταστήσωσιν ἄλλους στρατιώτας τοῦ τάγματός των, συνήντησαν καθ’ ὁδὸν τὴν κόρην τοῦ κυρίου Δημοπούλου, φίλου μου.

§38ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Φίλου σου;

§39ΜΠΟΥΤΟΣ. Ἂν οὕτω λογαριάζῃς τοὺς φίλους σου, εἶσαι πολὺ καλά. Φίλου μου, λέγω, ἡ ὁποία πάσχει ἀπὸ ἐπιληψίαν, καὶ εἷς ἐξ αὐτῶν τὴν ἐβίασε κατὰ τὴν ὁμολογίαν αὐτῆς τῆς παθούσης. Μετὰ τὸ γεγονὸς ὁ Δήμαρχος μετέβη ἐπὶ τόπου, συνέλαβε τοὺς στρατιώτας καὶ ὑπὸ συνοδίαν ἀπέστειλεν αὐτοὺς εἰς τὰς Καλάμας πρὸς τὸν Εἰσαγγελέα, καὶ βεβαίως οἱ ἁρμόδιοι θὰ ἐκτελέσωσι τὸ καθῆκόν των. Ἀλλὰ, κύριοι, ἡ ὑπόθεσις αὕτη, ὡς ἐξετέθη, τί κοινὸν ἔχει μὲ τὴν διοίκησιν; Οἱ στρατιῶται λαμβάνωσι φύλλον πορείας διὰ νὰ μεταβοῦν εἰς ἐκτέλεσιν ὑπηρεσίας καὶ καθ’ ὁδὸν εἷς ἐξ αὐτῶν ἢ καὶ ὅλοι διαπράττουσιν ἔγκλημά τι, κατὰ τί πταίει ἡ διοίκησις; Ποῦ εὑρίσκεται ἐνέργεια τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ βλάψῃ τὸν ἔντιμον Βουλευτὴν Μεσσήνης; Ἀλλὰ δὲν εἶναι πρώτη φορὰ, καθ’ ἣν ἐντεῦθεν ἐκφέρει ἀνακριβείας καὶ γίνεται θῦμα τῆς εὐπιστίας του.

§40ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρετήρησε βεβαίως ἡ Βουλὴ ὅτι ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν, ὁσάκις ἀπευθύνω ἐπερώτησίν τινα, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀνέρχεται ἐπὶ τὸ βῆμα καὶ πιστοποιεῖ τὰς ἐντεῦθεν καταγγελίας μου· ἂν δὲ ὁ Παπασπυρίδης τυγχάνῃ συγγενὴς τοῦ κ. Μπούτου, τὸ ὡμολόγησεν αὐτὸς ὁ ἴδιος· ἂν ὁ Παπασπυρίδης δὲν φέρεται κακῶς, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μᾶς εἴπῃ διατί τὸ παρελθὸν ἔτος τὸν ἀπεμάκρυνεν ἐκεῖθεν, καὶ νὰ μᾶς ὑποβάλῃ τὴν ἡμιεπίσημον ἀναφορὰν τοῦ κ. Μπαϊρακτάρη, δι’ ἧς ἐνόμισε καθῆκόν του νὰ συστήσῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τὴν ἀπομάκρυνσίν του. Ἀλλὰ διατί ἐν παραμοναῖς ἐκλογῶν ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸν ἐπανέφερεν εἰς Μεσσηνίαν, καὶ τὸν ἔφερε σταθμάρχην εἰς τὸν Δῆμον Οἰχαλίας, ὅπου τὰ πολιτικὰ συμφέροντα τοῦ κ. Μπούτου; Προκαλῶ τὸν δικαστὴν κ. Οἰκονομίδην, εἰς τὸν ὁποῖον θὰ φθάσῃ ἡ ἀγόρευσίς μου, ἐπὶ λόγῳ τιμῆς νὰ ὁμολογήσῃ διὰ τοῦ τύπου ἐὰν κατὰ τὴν τελευταίαν βουλευτικὴν ἐκλογὴν ἐν τῷ χωρίῳ Γαράτζα τοῦ Δήμου Ἀνδανείας οἱ φίλοι τοῦ κ. Μπούτου ἐπὶ κεφαλῆς ἔχοντες αὐτὸν τοῦτον καὶ τὸν ἐνωμοτάρχην ἐνισχύοντα αὐτοὺς διὰ τοῦ ἀποσπάσματος δὲν συνεπλάκησαν μετὰ τῶν φίλων μου Ἠλιάδων, καὶ ἄν αὐτὸς ὁ ἀνακριτὴς κ. Οἰκονομίδης, σπεύσας εἰς τὸν τόπον τῆς συμπλοκῆς, δὲν συνέλαβε καὶ μετήγαγεν εἰς Καλάμας ὡς αἰτίους τὸν ἐνωμοτάρχην καὶ τοὺς φίλους αὐτοῦ. Ἐπίσης παρακαλῶ τὸν ἀνακριτὴν κ. Μελετόπουλον νὰ δηλώσῃ ἐὰν ἐν τῇ πλατείᾳ Καλαμῶν δὲν προσήγαγον αὐτῷ καταμεμωλωπισμένον τὸν ὀγδοηκοντούτη γέροντα Τάσον Πέτροβαν, καθ’ οὗ ἀγρίως εἶχεν ἐπιτεθῇ ὁ ἐνωμοτάρχης Παπασπυρίδης, καὶ ἂν αὐτὸς ὁ ἀνακριτὴς καταγανακτήσας δὲν συνεβούλευσε τὸν παθόντα νὰ καταγγείλῃ τὸν δράστην.

§41ΜΠΟΥΤΟΣ. Ἀποκαλῶ, κύριοι, συκοφάντην πάντα ὅστις ἤθελε βεβαιώσει ὅτι ἐγὼ συνέπραξα μετ’ ἐνωμοτάρχου καὶ ὅτι ἤμην παρὼν καὶ συνεβούλευσα νὰ ἐκτελέσῃ αὐτὸς ἢ ἕτερός τις ἐγκληματικήν τινα πρᾶξιν, ἢ τὴν πρᾶξιν, τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ ἔντιμος συνάδελφος.

§42ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νὰ ἐξηγηθῶ. Ἤσουν εἰς τὴν Ἀνδανείαν μετὰ τῶν φίλων σου καὶ τοῦ Ἠλιάδου, καὶ ἤσουν ἐπὶ κεφαλῆς ὅταν συνεπλάκησαν.

§43ΜΠΟΥΤΟΣ. Καὶ πάλιν ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἀποκαλῶ συκοφάντην ἐκεῖνον ὅστις σοὶ ἔδωκε τὰς ἀνωτέρω πληροφορείας.

§44ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Λυποῦμαι δι’ αὐτὰ ὅπου λέγετε.

§45ΜΠΟΥΤΟΣ. Μὴ λυπεῖσαι παντάπασιν. Ἀλλὰ σᾶς λέγω τοῦτο ὅτι, ὁσάκις ἔρχεσθε ἐπὶ τὸ βῆμα, δύνασθε νὰ λέγετε ὅ,τι ἄν θέλητε· ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ἐμὲ καὶ τὸ ἐκθέτετε ἀνακριβῶς, δὲν σᾶς τὸ χαρίζω. Μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς, κύριοι, σᾶς λέγω ὅτι τίποτε πραγματικὸν δὲν παρεστάθη, καμμίαν παράβασιν, καμμίαν πρᾶξιν ἔκνομον κατέδειξεν. Ὅπως καὶ ἄλλοτε εἶπον, ἡ διοίκησις ἐν Μεσσήνῃ εἶναι ἀμερόληπτος καὶ πατριωτική. Μὲ ἀορίστους καταγγελίας δὲν μεταβάλλεται ἡ ἀληθὴς κατάστασις. Ἡ ὑπόθεσις, περὶ ἧς ἀνωτέρω ἐποιήσατο λόγον ὁ κ. Κουμουνδοῦρος, ἐβεβαιώθη δικαστικῶς. Φίλοι μου συνεπλάκησαν μετὰ τῶν φίλων του ἐν Γαράτζᾳ τῆς Ἀνδανείας ἄνευ ἀπευκταίου τινός. Ἀλλὰ καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δὲ παρεπέμφθησαν εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον ἐπὶ ἀδίκῳ ἐπιθέσει.

§46ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἤσουν παρών;

§47ΜΠΟΥΤΟΣ. Ὁ κ. Κουμουνδοῦρος εἶναι περίεργος, θέλει νὰ βεβαιώσῃ τὰς ἀνακριβείας του· ἀλλ’ ἂς μείνῃ ἥσυχος, διότι θέλω τῷ ἀποδείξει ὅτι ψευδεῖς πληροφορίας ἔλαβεν. Ἐπαναλαμβάνω λοιπόν, κύριοι, νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ὁ κ. Κουμουνδοῦρος ἐπὶ τὸ τραγικώτερον πάντοτε παρερχόμενος ἐπὶ τὸ βῆμα τοῦτο πληροφορεῖ πάντοτε, ὅτι ἡ διοίκησις φατριάζει κατὰ τῶν φίλων του, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ τὸν προγράψῃ καὶ τὰ τοιαῦτα, καὶ ἐπὶ τέλους αἱ ἐπίσημοι πληροφορίαι τὸν διαψεύδουσι, διότι τίποτε, κύριοι, ἐκ τούτων δὲν εἶναι ἀληθές. Ἡ διοίκησις, ὡς ἀνωτέρω εἶπον, εἶναι πατριωτικὴ καὶ ἀμερόληπτος, τοῦτο δὲ βεβαιοῖ καὶ αὐτὸς ὁ κ. Κουμουνδοῦρος, ὁμολογῶν, ὅτι εἶναι εὐχαριστημένος ἐκ τῶν στρατιωτικῶν ἀρχῶν, ἐπαινέσας μάλιστα κατ’ ἐπανάληψιν καὶ τὸν στρατιωτικὸν ἐπόπτην κ. Μπαϊρακτάρη διὰ τὴν ἀκριβῆ ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων του.

§48Γ. ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸν εἰσιτήριον λόγον ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐκ μὲν τῶν πιστώσεων τῶν ἐξόδων τοῦ ἔτους 1883 ἔμεινεν ἀδιάθετον ποσὸν δρ. 5,700,000, ἐκ δὲ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1884 ἦσαν γνωσταὶ ὡς μὴ διατεθεῖσαι πιστώσεις ἐκ δραχμῶν 15,000,000. Εἶχεν ἐρωτηθῆ ὁ κ. Τρικούπης παρὰ τοῦ κ. Δηλιγιάννη ἂν εἶχε μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου, ὅτε λήγει ἡ χρῆσις τοῦ 1883, τὰ ἀποτελέσματα τῆς διαχειρίσεως, καὶ εἶπεν ὅτι ὀλίγα τῷ ἔλιπον· ὑποθέτω ὅτι μέχρι τοῦδε θὰ συνεπληρώθησαν, ἑπομένως δύναται νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν προσωρινὸν Ἀπολογισμὸν τῆς διαχειρίσεως τοῦ 1883. Ὡς πρὸς δὲ τὸ ἔτος 1884 τὸν παρακαλῶ περὶ τῶν ἐκ δρ. 15,000,000 περίπου ἀδιαθέτων πιστώσεων νὰ ὑποβάλῃ κατάστασιν ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε γνωστῶν, δηλοῦσαν κατὰ κεφάλαιον καὶ ἄρθρον τοῦ εἰδικοῦ Προϋπολογισμοῦ ἑκάστου τῶν Ὑπουργείων τὰς ἀδιαθέτους αὐτὰς πιστώσεις, καὶ ἔκθεσιν ἐξηγοῦσαν τοὺς λόγους, δι’ οὓς ἐφ’ ἑκάστου κεφαλαίου καὶ ἄρθρου δὲν ἐπραγματοποιήθη οὔτε τὸ σύνολον τῆς πιστώσεως οὔτε μέρος τοῦ ποσοῦ αὐτῆς. Ὑπέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν πίνακα περὶ τῶν ἀκαθαρίστων εἰσπράξεων τῶν ἐργοστασίων τοῦ καπνοῦ· παρακαλῶ αὐτὸν πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ πίνακος ἐκείνου νὰ ὑποβάλῃ κατάστασιν δηλοῦσαν κατ’ ἐργοστάσιον τὰς δαπάνας ἑκάστου ἐξ αὐτῶν εἰς μισθοὺς, ἐνοίκια κλπ. πρὸς τούτοις δὲ τὸ γενικὸν ποσὸν, ἐὰν δὲν ἦναι δυνατὸν κατ’ ἐργοστάσιον, τῶν δαπανηθέντων εἰς τὴν πρώτην ἐγκατάστασιν τῶν ἐργοστασίων. Τὸν παρακαλῶ πρὸς τούτοις νὰ ὑποβάλῃ σημείωσιν κατὰ περιφέρειαν ἑκάστου ἐργοστασίου τῶν ἐπιβληθέντων προστίμων καὶ νὰ σημειώσῃ εἰς ποῖον ἄρθρον τοῦ Προϋπολογισμοῦ τὰ ἐξ αὐτῶν ἔσοδα κατεχωρίσθησαν. Τὸν παρακαλῶ προσέτι νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὰς Διοικητικὰς Ἀρχὰς τῶν καπνοφόρων Ἐπαρχιῶν, ἃς ἐν τῇ ἐγγράφῳ ἐπερωτήσει μου θὰ εὕρῃ ἀναγεγραμμένας, ἢ νὰ ἐξαγάγῃ ἐκ τῶν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τηρουμένων, ὡς πιστεύω, πινάκων ἀκριβῆ σημείωσιν τοῦ βεβαιωθέντος ἐγγείου φόρου τοῦ καπνοῦ ἀπὸ τοῦ 1879 μέχρι τοῦ 1883 καθ’ ἕκαστον τῶν ἐτῶν τούτων. Παρακαλῶ τέλος τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ζητήσῃ παρὰ τῶν Διοικητικῶν Ἀρχῶν τηλεγραφικῶς, εἰ δυνατὸν, πληροφορίας περὶ τοῦ μέσου ὅρου τῆς τιμῆς κατ’ Ἐπαρχίας καὶ ποιότητος, ἀνθ’ ἧς ἐπωλήθη ἐν τοῖς τόποις τῆς παραγωγῆς, καθ’ ἕκαστον τῶν ἀνωτέρω ἐτῶν, ὁ καπνὸς, καὶ τὸν μέσον ὅρον τῆς τιμῆς αὐτοῦ ἀπὸ τῆς πρώτης Ἰανουαρίου 1884. Ἐπίσης παρακαλῶ νὰ ζητήσῃ πληροφορίας περὶ τοῦ ὡς ἔγγιστα ποσοῦ τῆς ἐφετινῆς παραγωγῆς. Γινώσκω ὅτι τὸ ποσὸν τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωσθῇ διὰ τῆς φορολογίας, διότι ἡ μεταφορὰ γίνεται βραδύτερον· εἶναι δυνατὸν ὅμως νὰ ἔχωμεν ὅσον οἷόν τε ἀκριβεῖς περὶ τούτου εἰδήσεις παρὰ τῶν ἁρμοδίων Ἀρχῶν. Περὶ τούτων ὑποβάλλω ἐγγράφους ἐπερωτήσεις, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐγκρίνῃ, ἵνα ἀποσταλῶσιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. (Ὅρα Παράρτημα).

§49ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τινὲς τῶν ζητηθεισῶν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐξ Εὐρυτανίας πληροφοριῶν ἐδόθησαν ἤδη, καὶ νομίζω ἀναγκαῖον νὰ γνωστοποιήσω τοῦτο, ἵνα ἀπὸ τοῦδε χρησιμοποιηθῶσιν. Εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἀνεκοίνωσε κατὰ κεφάλαιον καὶ ἄρθρον τ’ ἀποτελέσματα τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ 1883.

§50ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ ὑπέθετον ὅτι ἤθελε τὸ ζητήσει ἡ Ἐπιτροπή· ἀλλ’ ἐγὼ ἐζήτησα οὐχὶ τὴν σημείωσιν, ἣν ἐδώσατε καὶ περὶ ἧς ἔμαθον, ἀλλὰ προσωρινὸν Ἀπολογισμόν. Ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς τὴν σημείωσιν σᾶς ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν, ὅτι τὰ δοθέντα εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ δὲν ἐδόθησαν εἰς τὴν Βουλὴν, ἐγὼ δὲ ζητῶ διὰ τὴν Βουλὴν, διότι πρέπει ἕκαστος τῶν Βουλευτῶν νὰ ἔχῃ τὴν σημείωσιν ταύτην ὑπ’ ὄψιν.

§51ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ἐννοῶ νὰ μὴ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν σημείωσιν, ἀλλ’ ἤθελον νὰ εἰδοποιήσω τὸν κ. Βουλευτὴν ὅτι ὑπάρχει ἐνταῦθα, θὰ ὑποβάλω δὲ εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ ταῦτα τὰ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἀνακοινωθέντα, διότι σήμερον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δοθῇ κατάστασις ἐν σταδίῳ μᾶλλον προκεχωρημένῳ· καὶ αὐτὸς ὁ λογιστικὸς νόμος, ἀναγνωρίζων τὴν ἀνάγκην πλειοτέρου χρόνου, ἐπιβάλλει τὴν ὑποχρέωσιν τῆς ὑποβολῆς τοῦ προσωρινοῦ ἀπολογισμοῦ κατὰ τὸν Μάρτιον μετὰ τὴν λῆξιν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους. Εἶναι ὅμως δυνατὸν νὰ δοθῇ σημείωσις, καὶ ταύτην ἐδώσαμεν. Ὡς πρὸς τὸ ἔτος 1884 τὸ πρᾶγμα εἶναι δυσκολώτερον καὶ ἐπιβάλλει πολλὴν ἐργασίαν εἰς τὸ Λογιστήριον.

§52ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔμαθα ὅτι γίνεται.

§53ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μάλιστα, ἀλλὰ πρὸς ἰδίαν ἐμοῦ ἐκ τοῦ προχείρου πληροφορίαν· οὐχ ἧττον θέλω ἀνακοινώσει τὰ ἀποτελέσματα εἰς τὴν Βουλήν. Ἐζητήθησαν πληροφορίαι περὶ τῶν ἐργοστασίων τοῦ καπνοῦ, ἐζητήθη δηλ. ὅπως τὰ ἀνακοινωθέντα κεφαλαιωδῶς ἀνακοινωθῶσι καὶ ἐν λεπτομερείᾳ, τουτέστι νὰ διακρίνωμεν τ’ ἀποτελέσματα κατ’ ἐργοστάσιον. Τοῦτο εἶχε γίνει κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος καὶ ἐτυπώθη ὁ πίναξ· ὥστε, καθ’ ὅσον ἀνάγεται ἡ αἴτησις εἰς τὰ τοῦ παρελθόντος, ὁ κ. Βουλευτὴς ἔχει τὴν πληροφορίαν καὶ πρὸς τὰ μετ’ ἔπειτα δὲ ἀποτελέσματα ἑτοιμάζεται ὁ πίναξ καὶ πρόκειται νὰ ὑποβληθῇ. Ἐζητήθησαν πληροφορίαι καὶ περὶ τῶν ἐπιβαλλομένων προστίμων ἐπὶ ταῖς παραβιάσεσι τοῦ Νόμου. Περὶ τούτων γινώσκετε ὅτι κατὰ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν διαφόρους πίνακας, ἀλλ’ οἱ πίνακες οὗτοι περιέχουσι τ’ ἀποτελέσματα κεφαλαιωδῶς, θέλω δὲ τὰ ὑποβάλει καὶ ἐν μεγαλειτέρᾳ λεπτομερείᾳ. Ἀμφιβάλλω ὅμως ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ διακριθῶσιν ἐν καταστάσει κατ’ ἐργοστάσια τὰ πρόστιμα, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν νὰ διακρίνωμεν, θέλομεν τὸ πράξει. Ἠρωτήθη ποῦ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἀνεγράφησαν τὰ ἀποτελέσματα τὰ ἐκ τῶν προστίμων, ἀπαντῶ ὅτι ἀνεγράφησαν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1884, ἐν τῷ κεφαλαίῳ Βʹ ἄρθρῳ γʹ. ἐδαφίῳ 2. Ἐὰν ἐζητήθησαν καὶ ἄλλαι τινὲς πληροφορίαι, θέλω τὰς δώσει, ὅταν μοὶ ἀνακοινωθῇ ἐγγράφως ἡ ἐπερώτησις καὶ ἀναγνώσω αὐτήν.

§54Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐλπίζω ὅτι ὁ πίναξ, τὸν ὁποῖον ἀπεστείλατε εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, περιέχει σημείωσιν τῶν ποσῶν, τὰ ὁποῖα ἐβεβαιώθησαν καὶ εἰσεπράχθησαν ὡς ἔσοδα τοῦ 1883, καὶ τῶν ποσῶν, τὰ ὁποῖα ἐβεβαιώθησαν καὶ ἐπληρώθησαν ὡς ἔξοδα τοῦ 1883 καθ’ ὅλους τοὺς μῆνας τῆς χρήσεως μέχρι 31 Ὀκτωβρίου 1884· ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ τυπωθῇ ὁ πίναξ καὶ νὰ διανεμηθῇ εἰς τοὺς κυρίους Βουλευτάς.

§55ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Φιλάρετος ἀπηύθυνε πρὸς ἐμὲ ἐπερώτησιν πρό τινων ἡμερῶν, τὴν τελευταίαν ἡμέραν, νομίζω, καθ’ ἣν συνεδρίασεν ἡ Βουλὴ, διὰ τῆς ὁποίας ἐζήτει νὰ μάθῃ ἂν ἐκτελῆται ἡ διάταξις τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν Δικαστηρίων περὶ τῆς ἐγγυοδοσίας, ἣν ὀφείλουσι νὰ καταβάλλωσιν οἱ συμβολαιογράφοι. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι κατὰ τὴν διάταξιν τῶν ἄρθρων 174 καὶ 176 τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν Δικαστηρίων οἱ συμβολαιογράφοι ὑποχρεοῦνται εἰς ἐγγυοδοσίαν, ἥτις συνίσταται εἴτε εἰς μετρητὰ, εἴτε εἰς ἐνέχυρον, εἴτε εἰς προσφορὰν ἀκινήτου· ὁ σκοπὸς δὲ τῆς ἐγγυοδοσίας ταύτης εἶναι ὅπως λαμβάνωνται ἐξ αὐτῆς τὰ τυχὸν εἰς τοὺς συμβολαιογράφους καταγινωσκόμενα πρόστιμα, αἱ ἀποζημιώσεις τῶν δικαιούχων καὶ ἄλλα ἔξοδα. Ἀλλὰ γνωρίζετε, κύριοι βουλευταὶ, εἰς ποῖον ποσὸν ὁρίζεται ὑπὸ τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν Δικαστηρίων ἡ ἐγγυοδοσία αὕτη; Ἡ ἐγγυοδοσία αὕτη ὁρίζεται εἰς δραχμὰς 200–500, δηλαδὴ ὁ κατώτατος ὅρος τῆς ἐγγυοδοσίας ταύτης δὲν δύναται νὰ ἦναι ἐλάσσων τῶν 200 δραχμῶν, οὔτε νὰ ὑπερβαίνῃ τὰς 500. Ἐντεῦθεν βλέπετε, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη τοῦ Ὀργανισμοῦ οὐδέποτε εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ καὶ οὐδέποτε ἐθεωρήθη σπουδαία καὶ ὅτι ἑπομένως οὐδέποτε εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς κατὰ γενικὸν κανόνα καὶ διαρκῶς ἐφηρμόσθη. Τοῦτο δὲ, νομίζω, ὅτι δὲν εἶχεν ἀνάγκην ὁ ἀξιότιμος κ. Φιλάρετος, ὁ τόσον ἐντριβὴς περὶ τὰ δικαστικὰ καὶ τόσον περὶ αὐτῶν διαφερόμενος, νὰ ζητῇ νὰ μάθῃ παρ’ ἐμοῦ· τόσῳ δὲ μᾶλλον δὲν εἶχεν ἀνάγκην νὰ ζητῇ νὰ μάθῃ παρ’ ἐμοῦ, ὅσῳ ἐπὶ τοῦ προκειμένου εἶχεν ἐπέλθει καὶ οἱονεὶ νομοθετική τις ἐπικύρωσις περὶ τῆς ἀχρηστίας τῆς διατάξεως ταύτης. Ἡ νομοθετικὴ δὲ αὕτη ἐπικύρωσις συνίσταται εἰς τοῦτο ὅτι, ἐνῷ κατὰ τὸν Ὀργανισμὸν τῶν Δικαστηρίων ὁ συμβολαιογράφος, ὁ μὴ ἐκτελέσας τὴν διάταξιν ταύτην τοῦ νόμου περὶ ἐγγυοδοσίας ἐντὸς ἓξ μηνῶν, παύεται, κατὰ τὸν νόμον περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων τοῦ 1877, ὁ λόγος οὗτος τῆς παύσεως παραλείπεται ἐντελῶς, δὲν μνημονεύεται δηλαδὴ μεταξὺ τῶν ἄλλων λόγων τῆς παύσεως τῶν συμβολαιογράφων. Φρονῶ δὲ ὅτι οὔτε τὸ γεγονὸς τοῦτο, τὸ ἐκ τοῦ νόμου προκύπτον, εἶχεν ἀνάγκην νὰ μάθῃ παρ’ ἐμοῦ ὁ κ. Φιλάρετος. Ἐν τούτοις πληροφορῶ τὸν ἴδιον ὡς πρὸς τὸν ἕτερον νόμον, τὸν πρὸ 2 ἐτῶν ψηφισθέντα, τὸν νόμον τῆς 30 Μαΐου 1882, καθ’ ὃν οἱ συμβολαιογράφοι ὀφείλουν νὰ καταθέσουν ἐντὸς 3 ἡμερῶν εἰς τὸ οἰκεῖον δημόσιον ταμεῖον τὰ εἰς αὐτοὺς διαπιστευόμενα χρήματα, πληροφορῶ, λέγω, τὸν ἴδιον, ὅτι ὁ νόμος οὗτος ἀκριβῶς τηρεῖται καὶ ἀκριβῶς ἐφαρμόζεται. Εἰς τὴν ἐπερώτησίν του ταύτην ἔλαβεν ἀφορμὴν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς, ἕνεκα τοῦ συμβολαιογράφου Βώλου Γιαβοπούλου, ὁ ὁποῖος, ἀφοῦ ἔλαβεν ἐκπλειστηρίασμά τι, ἐγένετο ἄφαντος. Πράγματι οὗτος παραλαβὼν τὸ εἰρημένον ἐκπλειστηρίασμα, τὸ ὁποῖον ἀνήρχετο εἰς 1,100 δραχμὰς, ἐγένετο ἄφαντος, ἀλλ’ ἐγένετο ἄφαντος ἀπὸ τῆς ἐπιούσης ἀμέσως τῆς παραλαβῆς καὶ πρὸ τῆς παρελεύσεως τῆς τριημέρου προθεσμίας, ἐντὸς τῆς ὁποίας ὤφειλε νὰ καταθέσῃ τὸ ἐκπλειστηρίασμα. Ἐντεῦθεν δὲ βλέπετε, ὅτι ἡ ἁρμοδία Ἀρχὴ δὲν εἶχεν ἀκόμη ἀφορμὴν νὰ ἐπιληφθῇ τῆς ὑποθέσεως καὶ νὰ προλάβῃ τὴν δραπέτευσιν. Εὐθὺς ὅμως ὡς ἐγένοντο γνωστὰ τὰ γεγονότα ταῦτα, τὸ μὲν Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ἔσπευσε νὰ προκαλέσῃ τὴν ἀπόλυσιν αὐτοῦ ἀπὸ τῆς ὑπηρεσίας, ἡ δὲ Εἰσαγγελία νὰ ἐπιληφθῇ τῆς ποινικῆς αὐτοῦ καταδιώξεως. Ἄλλο τι, δυστυχῶς, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἐπὶ τοῦ προκειμένου.

§56Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ παράπονα, κύριοι, τὰ ὁποῖα καὶ κατὰ τὴν παροῦσαν ἀκόμη συνεδρίασιν, καὶ ἄλλοτε ὑπεβλήθησαν ἐντεῦθεν περὶ φατριαστικῆς εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων, ἀποδεικνύουσιν ὅτι πράγματι πολλάκις τὰ ὄργανα τῆς εἰσπράξεως καὶ ἰδίως οἱ δημόσιοι εἰσπράκτορες παρεκτρέπονται εἰς ἐνεργείας μεροληπτικὰς καὶ φατριαστικάς. Τὸ δυνατὸν μάλιστα τῶν τοιούτων παρεκτροπῶν καὶ ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ ἀνεγνώρισε, καὶ διὰ τοῦτο, ἵνα ἐλαττώσῃ ὅσον ἔνεστι τὸν κίνδυνον τοῦτον, δι’ ἐγκυκλίου αὐτῆς διέταξε τοὺς Ταμίας νὰ μὴ ἀποστέλλωσι τοὺς εἰσπράκτορας πρὸς εἴσπραξιν εἰς τοὺς Δήμους, ἐκ τῶν ὁποίων κατάγονται καὶ ἔνθα πολιτεύονται καὶ ὅπου ὑποτίθεται ὅτι ἠδύναντο νὰ ὑπάρξωσι πλείονες ἀφορμαὶ τοιούτων παρεκτροπῶν. Ἐν τούτοις, κύριοι, πληροφοροῦμαι ὅτι ὁ Ταμίας Μαντινείας δὲν συμμορφοῦται ἀκριβῶς μὲ τὴν διαταγὴν ταύτην, ἰδίως δὲ ἐπληροφορήθην ὅτι ὁ Ταμίας ἀπέστειλεν εἰς τὸν Δῆμον Βαλτετσίου τῆς Ἐπαρχίας Μαντινείας Εἰσπράκτορα, καταγόμενον ἐκ τοῦ Δήμου ἐκείνου καὶ πολιτευόμενον ἐν αὐτῷ, ἐπιδιώκοντα τὴν δημοτικὴν ἐξουσίαν. Ἕνεκα τούτων παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ζητήσῃ τηλεγραφικῶς πληροφορίας παρὰ τοῦ Ταμίου, ἂν ἔχεται ἀληθείας ἡ τοιαύτη ἀποστολὴ, καὶ ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἀποδειχθῇ, ὅπως καὶ πιστεύω, βάσιμος ἡ αἰτίασις, νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ παύσεως τῆς παραβιάσεως καὶ περὶ τιμωρίας τῶν ὑπαιτίων.

§57Κ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ ἔμποροι τῆς Σύρου καὶ πάντες αὐτῆς οἱ κάτοικοι ὡς καὶ οἱ κάτοικοι ὅλου τοῦ Νομοῦ Κυκλάδων ᾐσθάνθησαν πρὸ πολλοῦ ὡς μεγίστην ἀνάγκην τὴν σύστασιν Ἐφετείου ἐν Σύρῳ, περὶ τούτου δὲ ἐξεφράσθησαν καὶ δημοτικὰ συμβούλια καὶ σωματεῖα ἄλλα καὶ συνέστη Ἐπιτροπὴ ἐν Σύρῳ, περιλαμβάνουσα τοὺς ἀρίστους τῶν αὐτόθι πολιτῶν, ἵνα ἐνεργήσῃ τὰ περαιτέρω. Ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη ἀπηύθυνε πρὸ καιροῦ ἐπιστολὰς πρὸς πάντας τοὺς βουλευτὰς τῶν Κυκλάδων, διὰ τῶν ὁποίων παρέστησε τὴν μεγίστην ἀνάγκην τῆς συστάσεως Ἐφετείου, παρεκάλεσε τοὺς βουλευτὰς νὰ συνεργασθῶσι πρὸς ἐπίτευξιν τοῦ σκοποῦ. Ἡμεῖς οἱ ἐκ τῶν Κυκλάδων ἀντιπολιτευόμενοι βουλευταὶ ἀσπαζόμεθα ὡς ὀρθὴν τὴν ἰδέαν καὶ τὴν γνώμην ταύτην καὶ ἀναγνωρίζομεν, ὡς ἀπόλυτον ἀνάγκην τὴν σύστασιν Ἐφετείου, καὶ ἐὰν εἴμεθα συμπολιτευόμενοι, ἠθέλομεν παρακαλέσει τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα. Δὲν γνωρίζω ὅμως ἂν καὶ οἱ ἐν τῇ Συμπολιτεύσει βουλευταὶ ἐκ τῶν Κυκλάδων ἀναγνωρίζωσιν ἐπίσης ὡς ἀπόλυτον τὴν ἀνάγκην ταύτην, ἂν ἀποδέχωνται τὴν ἰδέαν καὶ ἂν ἑπομένως ἔκαμον διαβήματα περὶ τούτου εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ὅθεν ἐπιθυμῶ νὰ μάθω ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἂν τῷ ἐγένοντο τοιαῦται προτάσεις, ἂν ἐνήργησεν ἢ σκέπτεται νὰ ἐνεργήσῃ τι.

§58ΠΕΤΡΙΤΣΗΣ.....

§59Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Διῆλθον πρὸ μικροῦ καὶ ἐκ τοῦ προχείρου τὰς ἐκθέσεις, τὰς ὁποίας ὑπέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν· ἐπιθυμῶ νὰ συμπληρώσῃ αὐτὰς ἰδίως καθ’ ὅσον ἀφορᾶ τὸ Γʹ Ἀρχηγεῖον, διότι πρὸ τοῦ ὑποστρατήγου κ. Πετιμεζᾶ ἐπὶ πολὺν χρόνον ἀρχηγὸς αὐτοῦ ἦτον ὁ ὑποστράτηγος κ. Σαπουντζάκης, ὅστις ὑποθέτω ὅτι, ὡς ἐκ τῶν καθηκόντων του, ὑπέβαλεν ἐκθέσεις εἰς τὴν Κυβέρνησιν περὶ τῆς γενικῆς καταστάσεως τοῦ στρατοῦ. Ὅθεν παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ συμπληρώσῃ τὰς ὑποβληθείσας ἤδη ἐκθέσεις, συνάμα δὲ καὶ τὰς τοῦ Γενικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ, ἐὰν ὑπάρχωσι τοιαῦται, ἐννοεῖται δὲ, ἐφ’ ὅσον δὲν ἀφορῶσιν εἰς προσωπικὰ ζητήματα. Ἐκτὸς τούτου, παρακαλῶ νὰ ὑποβάλῃ τὰς μηνιαίας πρωτοτύπους καταστάσεις τῶν Σωμάτων, διότι ἐξ αὐτῶν θὰ ἴδωμεν καὶ τὰς μεταβολάς, αἵτινες ἐλάμβανον χώραν κατὰ μῆνα, καθόσον παρακληθεὶς ἄλλοτε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ὑποβάλῃ εἰδικὴν κατάστασιν τῶν μεταθέσεων τῶν ἀξιωματικῶν ἀπὸ τάγματος εἰς τάγμα δὲν ὑπέβαλε τοιαύτην. Ὅθεν ἐπαναλαμβάνω τὴν παράκλησίν μου, ὅπως ὑποβάλῃ κατάστασιν τῆς μετακινήσεως τῶν ἀξιωματικῶν ἀπὸ Σώματος εἰς Σῶμα, ἀλλὰ ἐν ὅλῳ ὡς πρὸς τὰς μεταβολὰς τὰς γενομένας εἰς τὸ προσωπικὸν τῶν ἀξιωματικῶν· καὶ ὅταν λέγω μεταβολάς, ἀποκλείω τοὺς προβιβασμούς, ἐννοῶ μόνον τὰς μεταθέσεις. Θεωρῶ δὲ τὴν κατάστασιν αὐτὴν ἀναγκαίαν, ὅπως δυνηθῶ ν’ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τὸ ἐξαγόμενον τῆς μελέτης μου οὐχὶ μόνον ἐπὶ τῶν καταστάσεων τοῦ 1883, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς διοικήσεώς του, ἤτοι ἀπὸ τοῦ 1882 μέχρι σήμερον.

§60ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὰς ζητουμένας καταστάσεις κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο, ἐφ’ ὅσον αὗται ὑπεβλήθησαν καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν καὶ ἐδημοσιεύθησαν, θέλω δυνηθῆ νὰ ὑποβάλω, διότι ἀφοῦ δὲν ὑπῆρχε λόγος ἵνα μὴ ὑποβληθῶσι κατὰ τὸ παρελθόν, δὲν θὰ ὑπάρχῃ λόγος ἵνα μὴ ὑποβληθῶσι καὶ κατὰ τὸ ἐνεστώς. Ἡ ἀρχή, ἣν ἀκολουθεῖ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, εἶναι ν’ ἀποφεύγῃ τὴν ὑποβολὴν τῶν ἐγγράφων, ὧν ἡ δημοσίευσις δύναται νὰ βλάψῃ πρόσωπα ἢ νὰ βλάψῃ τὴν ἐχεμυθίαν τῆς ὑπηρεσίας· θέλει τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ὦσι πεπεισμένοι οἱ ἐν τῇ ἐνασκήσει ὑπηρεσίας ὑποβάλλοντες εἰς αὐτὸ παρατηρήσεις, ὅτι αἱ παρατηρήσεις αὗται, καίτοι ἐμπιστευτικαί, θέλουσι τηρηθῆ ὑπὸ ἐχεμυθίαν· ἐννοεῖται ὅτι πρέπει οἱ ἀσκοῦντες ἐν τῇ στρατιωτικῇ ὑπηρεσίᾳ ἐξουσίαν νὰ δύνανται νὰ ἀναφέρωνται πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον ἢ πρὸς τοὺς ἀνωτέρους των ἐμπιστευτικῶς· τότε δὲ δύνανται νὰ ἀναφέρωνται ἐμπιστευτικῶς, ὅταν ἔχωσι τὴν πεποίθησιν ὅτι τὸ ἔγγραφον τὸ ἐμπιστευτικὸν δὲν θέλει γίνει δημόσιον. Εὐθὺς ὡς ἔγγραφόν τι ἔχει χαρακτῆρα δημοσίου ἐγγράφου καὶ προσέτι δὲν παραβλάπτει τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν ἡ δημοσίευσις, δὲν δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀρνηθῇ τὴν προσαγωγὴν αὐτοῦ, θέλω δὲ προσαγάγει τὰς ζητουμένας καταστάσεις ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ. Παρετήρησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ὅτι ὑπεβλήθησαν μόνον ἐκθέσεις τῶν νῦν ἀρχηγῶν τοῦ στρατοῦ καὶ οὐχὶ τῶν προκατόχων αὐτῶν. Ὑπεβλήθησαν αἱ τῶν νῦν ἀρχηγῶν τοῦ στρατοῦ ἐκθέσεις, διότι ὑπεβλήθησαν περιληπτικαὶ καταστάσεις τῶν τριῶν τελευταίων μηνῶν, ἤτοι ἀπὸ τοῦ Αὐγούστου· ἐθεώρησα ἄσκοπον νὰ ὑποβάλω περισσοτέρας· ἀφοῦ ὅμως θέλει ὁ κ. Βουλευτὴς νὰ ἀνατρέξῃ ἀπωτέρω, θέλω προσαγάγει τὰς πληροφορίας ἀπὸ τοῦ χρόνου, τὸν ὁποῖον ἤθελεν ὁρίσει, ἀλλὰ πάντοτε ἐννοῶ τὰς μηνιαίας καταστάσεις. Προσθέτω δὲ ὅτι, ἐὰν ὑπάρχωσιν ἔγγραφα ἀναγόμενα εἰς ἐμπιστευτικὰ τῆς ὑπηρεσίας ἀντικείμενα, ταῦτα βεβαίως δὲν θέλω ἀνακοινώσει. Ὁ κ. Βουλευτὴς παρεπονέθη ὅτι κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐζήτησεν ὑποβολὴν γενικῶν σημειώσεων τῆς μετατοπίσεως τῶν ἀξιωματικῶν. Ἤδη δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ πρὸς τοῦτο τὸ θέμα ἡ ἀβεβαιότης, ἥτις ἄλλοτε ὑπῆρχε· διότι ἀφ’ ἧς ἀνέλαβον τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἐκανονίσθη ὅτι πᾶσα μετάθεσις γίνεται διὰ Β. Διατάγματος τοῦτο δὲ δημοσιεύεται διὰ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως· ὥστε ἡ δημοσιότης ὑπάρχει· πρόκειται μόνον περὶ καταλόγου, ἤτοι νὰ συγκεντρωθῶσιν οἱ ἀριθμοὶ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ν’ ἀντιγραφῶσι τὰ ὀνόματα. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι, κατὰ νόμον ψηφισθέντα τῇ εἰσηγήσει τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ἐπιβάλλεται ἡ ἀπομάκρυνσις τῶν ἀξιωματικῶν, τῶν συμπληρωσάντων τὸν πρὸς προβιβασμὸν χρόνον ἐκ τῶν παρεμπιπτουσῶν θέσεων, ἵνα πληρώσωσιν αὐτὰς οἱ προβιβαζόμενοι εἰς ἀνώτερον βαθμόν. Οὗτος εἶναι ἤδη ὁ κύριος λόγος τῶν γενομένων ἐκτοπίσεων· ὑποθέτω ὅτι τῶν ἐκτοπίσεων τὰ 9)10 θὰ προέρχωνται ἐκ τοῦ τοιούτου λόγου· ἀφοῦ δὲ πᾶσα μετάθεσις ἀξιωματικοῦ ἀπαιτεῖ Β. Διάταγμα, ἡ δι’ ἄλλον λόγον ἐκτόπισις ἀναφέρεται ἐν τῇ ἐκθέσει τῇ συνοδευούσῃ τὸ Διάταγμα· ὥστε δὲν ἔχει σπουδαιότητα τὸ ζήτημα ὑπὸ τὴν ἔποψιν Κυβερνητικῆς εὐθύνης. Δὲν ἠξεύρω δὲ ἐὰν ὑπὸ ἄλλην ἔποψιν τὸ ζήτημα ἔχῃ τινὰ σημασίαν διὰ τὸν κ. Βουλευτὴν, ὥστε νὰ ἐπιμένῃ εἰς τὴν αἴτησίν του, ἀφοῦ ἡ ἐργασία εἶναι ἐργώδης, καίτοι ἁπλῶς μηχανική. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐν τῇ ῥύμῃ τοῦ λόγου εἶπεν ὅτι ζητεῖ κατάλογον τῶν μεταθέσεων ἀπὸ τάγματος εἰς τάγμα· ἐὰν εἰς τοῦτο περιορίζῃ τὴν αἴτησίν του, ἐλπίζομεν ὅτι θέλομεν δυνηθῆ νὰ προσαγάγωμεν τὸ ζητούμενον ταχύτερον.

§61Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Βεβαίως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐπὶ τριετίαν διαχειριζόμενος τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ᾖναι ἐν γνώσει αὐτῆς, διότι ὅταν τῷ ἐζήτησα καταστάσεις, αἱ καταστάσεις ἔχουσιν ὡρισμένην σημασίαν στρατιωτικήν, ὅταν τῷ ἐζήτησα ἐκθέσεις, ἔχουσιν ὡρισμένην σημασίαν ἐπίσης· ἀλλὰ συνήθως ὑποκρίνεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὅτι δὲν ἀντιλαμβάνεται καλῶς τῶν ἐπερωτήσεων, ἐνῷ κατὰ τὴν ἐμὴν πεποίθησιν συνηθίζει νὰ διαστρέφῃ τὸ πνεῦμα αὐτῶν. Πρῶτον παρεκάλεσα νὰ ὑποβάλῃ τὰς μηνιαίας πρωτοτύπους καταστάσεις τῶν Σωμάτων. Ἐν ταῖς καταστάσεσιν αὐταῖς εἶναι ἐγγεγραμμένη ἡ δύναμις τοῦ τάγματος καὶ αἱ μεταβολαὶ, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν κατὰ τὸ διάστημα τοῦ μηνός.

§62ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τώρα τὸ ἐζητήσατε αὐτό.

§63Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Τώρα δὲ πρόκειται νὰ ἴδωμεν ἐὰν κατετέθησαν αἱ μηνιαῖαι ἐκθέσεις, διότι δὲν ἔχομεν μηνιαίας ἐκθέσεις, ἀλλὰ μηνιαίας καταστάσεις. Ὑπάρχουσιν ἴσως μηνιαῖαι ἐκθέσεις, αἵτινες ὑποβάλλονται ὑπὸ τῶν ἀρχηγῶν τοῦ στρατοῦ, τὰς ὁποίας ὑπέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀπὸ τοῦ μηνὸς Αὐγούστου. Ἐγὼ ἐζήτησα τὰς ἐκθέσεις τῶν ἀρχηγῶν ὡς Στρατιωτικῶν Ἐπιθεωρητῶν περὶ τῆς καταστάσεως τοῦ στρατοῦ καὶ παρετήρησα ὅτι τοιαύτας πραγματικὰς δὲν ὑπέβαλεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐκτὸς μιᾶς, τοῦ Γενικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ, ἥτις φέρει ἡμερομηνίαν τῆς 9 Μαΐου. Εἶπον καὶ ἐπιμένω, ὅπως κατατεθῶσιν αἱ τοιαῦται ἐκθέσεις τοῦ Γʹ Ἀρχηγείου, εἴτε ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τοῦ κ. Πετιμεζᾶ, εἴτε ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τοῦ κ. Σαπουντζάκη. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑποβληθῶσιν αἱ τοιαῦται ἐκθέσεις, προκειμένου μετ’ ὀλίγας ἡμέρας νὰ συζητηθῇ ἐν γένει ἡ στρατιωτικὴ κατάστασις τοῦ Τόπου. Ἀλλὰ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τὰ ἔγγραφα ταῦτα ἀπέδωκε χαρακτῆρα ἐμπιστευτικὸν, καὶ ὁ χαρακτηρισμὸς αὐτὸς ἔχει ἄπειρον ἐλαστικότητα. Φρονῶ δὲ ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀφεθῇ εἰς τὴν ἐκτίμησιν μόνον τοῦ Ὑπουργοῦ ὁ χαρακτηρισμὸς τῶν, ὡς εἴρηται, ἐγγράφων. Ἐγὼ ἀναγνωρίζω ὅτι τὰ δημόσια ἔγγραφα, τ’ ἀφορῶντα εἰς πραγματικὰ ζητήματα, εἶναι ἔγγραφα ἐπίσημα καὶ ὑπάγονται εἰς δημοσίευσιν. Ὑπάρχουν βεβαίως ἔγγραφα φέροντα ἐμπιστευτικὸν χαρακτῆρα· τοιαῦτα εἶναι τὰ τῆς δημοσίας τάξεως, τὰ καταγγέλλοντα συνωμοσίας ἢ τὰ τῆς ἀνατροπῆς τοῦ Πολιτεύματος· ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ δώσω τὴν σημασίαν αὐτὴν εἰς ἔγγραφα στρατιωτικῆς Ἀρχῆς, ἐκπληρούσης τὸ καθῆκόν της καὶ ὑποβαλούσης ἐκθέσεις περὶ τῆς καταστάσεως τοῦ στρατοῦ. Ὅταν φέρ’ εἰπεῖν ἔγγραφον τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ λέγῃ, ὅτι ἡ κατάστασις τοῦ ἱματισμοῦ τοῦ στρατοῦ δὲν εἶναι ἡ ἐμπρέπουσα, ἢ ἀναφέρει τι παραπλήσιον, τὸ ἔγγραφον αὐτὸ ὀφείλει νὰ ὑποβάλῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτιωτικῶν· ὅταν ἕτερον ἔγγραφον ἀναφέρῃ ὅτι ὁ ὁπλισμὸς τοῦ στρατοῦ ὑπέστη φθορὰν καὶ τὸ ἔγγραφον αὐτὸ ζητεῖται, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὀφείλει νὰ τὸ ὑποβάλῃ. Τοιαῦτα ἔγγραφα δὲν δικαιοῦται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ τὰ χαρακτηρίζῃ ὡς ἐμπιστευτικὰ καὶ κατὰ συνέπειαν ν’ ἀρνῆται νὰ τὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν, προκειμένου νὰ συζητηθῇ μετ’ ὀλίγον ὁ σπουδαιότερος θεσμὸς τοῦ Τόπου, διότι ὡς κάλλιον γνωρίζετε, ἐκτὸς τῆς σπουδαιότητός του ὑποβάλλει τὸ Κράτος εἰς τὸ ⅓ τῶν δαπανῶν τοῦ πραγματικοῦ Προϋπολογισμοῦ. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ὑπὸ τὰς ἐξηγήσεις ταύτας ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν δικαιοῦται νὰ ἀρνηθῇ τὰς ἐκθέσεις, προκειμένου περὶ τῆς καταστάσεως τοῦ στρατοῦ.

§64ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶπον, κύριοι, ὅτι θέλω ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλὴν πάντα τὰ ἔγγραφα τῆς ὑπηρεσίας, ὅσα δύνανται νὰ ὑποβληθῶσιν ἄνευ βλάβης αὐτῆς. Ὡς πρὸς τοῦτο ἐξ ἀνάγκης πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ἐμπιστεύηται εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἂν δὲν ἐμπιστεύηται αὐτὴν περὶ τῆς ἐνασκήσεως τῆς διακριτικῆς ταύτης ἐξουσίας, τουτέστι τοῦ προσδιορισμοῦ τίνα εἶναι τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἀνακοινωθῶσιν ἄνευ βλάβης, ἐν αὐτῇ κεῖται ἡ διόρθωσις διὰ τῆς προκλήσεως τοῦ σχηματισμοῦ ἑτέρας Κυβερνήσεως, εἰς ἣν νὰ δύναται νὰ ἐμπιστευθῇ τὸ ἔργον τοῦτο. Ἡ Βουλὴ δύναται νὰ λάβῃ ὅ,τι ἀπαιτεῖ, ἀλλὰ θέλει τὸ λάβει δι’ ἐκείνων οἵτινες φρονοῦσιν ὅτι τὰ αἰτούμενα δύνανται νὰ προσαχθῶσιν ἄνευ βλάβης τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας. Τὸ κατ’ ἐμὲ βλάπτει τὸν στρατὸν ἡ δημοσίευσις ἐγγράφων τῆς ὑπηρεσίας ἐμπιστευτικῶν, ἀπευθυνομένων εἰς τὸν Ὑπουργὸν ἢ εἰς ἄλλην στρατιωτικὴν Ἀρχήν. Ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν κατόπιν τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐξ Οἰτύλου τὰς περιληπτικὰς ἐκθέσεις τοῦ Ἀρχηγείου. Ὁ κ. βουλευτὴς ἠθέλησε νὰ παραστήσῃ ὅτι ὀνομάζω ἔκθεσιν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν ὀνομάζεται οὕτω· ἀλλὰ παρατηρῶ ἐπὶ κεφαλῆς ἑκάστου ὅτι οὕτως ὀνομάζονται «ἔκθεσις». Οὗτος εἶναι ὁ χαρακτηρισμὸς τῶν ἐγγράφων καὶ δὲν δύναμαι ἐγὼ νὰ δώσω ἄλλον. Πᾶν ἔγγραφον ἀπευθυνόμενον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἐν τῇ ἐκπληρώσει καθήκοντος τῆς ὑπηρεσίας, ἐὰν προσκρούῃ ἡ δημοσίευσις αὐτοῦ εἰς τὰ δικαιώματα τῶν ἀξιωματικῶν ἢ ἄν ἄλλως τυχὸν βλάπτῃ τὴν ὑπηρεσίαν, πᾶν τοιοῦτον ἔγγραφον δὲν πρέπει νὰ παραδίδηται εἰς δημοσιότητα. Ὡς πρὸς τὰς γενικὰς ἐκθέσεις ὑπέβαλον τὴν τοῦ Γενικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ ἀπὸ μηνὸς Μαΐου περὶ τῆς καταστάσεως τοῦ στρατοῦ· ἐξ αὐτῆς δύναται νὰ πληροφορηθῇ ἡ Βουλὴ τί ἡ Ἀρχὴ, ἡ ἔχουσα τὸ καθῆκον τῆς ἀνωτάτης τοῦ στρατοῦ ἐπιθεωρήσεως, ἐκθέτει. Ὅταν προσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν, θὰ ἴδωμεν ἐὰν ὑπάρχωσι καὶ ἄλλα ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἴσως θὰ ἦναι ἀνάγκη νὰ κατατεθῶσι. Καὶ ἐγὼ, ὡς βουλευτὴς, ἴσως ἀπαιτήσω παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν τὴν κατάθεσιν ἐγγράφων ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ ἐντίμου βουλευτοῦ ἐξ Οἰτύλου, ἵνα παραβάλω τὴν κατάστασιν τοῦ στρατοῦ τὴν τότε πρὸς τὴν νῦν, καὶ ἴδωμεν τί οἱ ἁρμόδιοι περὶ αὐτοῦ ἀπεφαίνοντο. Ὑποθέτω ὅτι ἡ παραβολὴ τῶν ἐκθέσεων τῶν δύω τούτων ἐποχῶν δὲν θέλει εὐχαριστήσει τὸν κ. βουλευτὴν ἐξ Οἰτύλου.

§65Κ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅτε ὡμίλουν πρὸ ὀλίγου, δὲν ἐνόουν νὰ μεμφθῶ τινα, οὐδ’ ἐμέμφθην, νομίζω, ἀλλ’ ὑπέβαλον μίαν ἁπλῆν ἐρώτησιν. Δὲν βλέπω ἑπομένως τὸν λόγον δι’ ὃν ὁ κ. Πετρίτσης ἐνόμισεν ὅτι πρέπει νὰ θυμώσῃ. Ἐν τῷ θυμῷ του ὅμως ἀπέτεινε πρὸς ἐμὲ φράσιν προσβλητικὴν, ὡς κατόπιν μοὶ ἐγένετο γνωστόν· διότι ὅτε τὴν ἀπήγγειλε δὲν ἤκουσα. Δὲν προτίθεμαι νὰ κάμω λόγον περὶ τοῦ σκανδάλου, ἐξ οὗ ἔλαβε τὴν φράσιν ταύτην, παρατηρῶ ὅμως ὅτι ὁ κ. Πετρίτσης διὰ τῆς διαγωγῆς ταύτης ἀπέδειξεν, ὅτι ἐζήλευσε τὴν δόξαν τοῦ συναδέλφου του, ἐξ οὗ ἔλαβε τὴν φράσιν ταύτην, καὶ ὅτι εἶναι καθ’ ὅλα ὅμοιος μὲ τὸν συνάδελφόν του ἐκεῖνον.

§66Α. ΠΕΤΡΙΤΣΗΣ. Εἶχον πολὺ δίκαιον, κύριοι, ν’ ἀγανακτήσω καὶ καταφερθῶ σφοδρῶς κατὰ τοῦ προλαλήσαντος, διότι ἐν τῇ ἐπερωτήσει του διέγνων τὸν δόλον καὶ τὴν μοχθηρίαν. Σκοπός του, κύριοι, εἶναι πῶς νὰ ἐνσπείρῃ τὸν σπόρον τῆς ἀποτυχίας τῆς συστάσεως Ἐφετείου ἐν Σύρῳ. Τὴν πονηρίαν αὐτοῦ διέγνων, διότι πρὸ ὥρας τὸν ἔβλεπον συνομιλοῦντα κρύφα μετά τινος ἐκ Κυκλάδων βουλευτοῦ, τοῦ ὁποίου παραλείπω τὸ ὄνομα, καὶ ἐσυμπέρανα ὅτι πονηρόν τι τὸν διδάσκει. Καὶ ἰδοὺ, κύριοι, ἐνῷ τὸ ζήτημα τῆς συστάσεως τοῦ Ἐφετείου, εἶναι ζήτημα ἁπάσης τῆς Βουλῆς, ἥτις ἐν πνεύματι δικαιοσύνης θ’ ἀποφανθῇ, αὐτὸς διὰ τῆς δολίας ἐπερωτήσεώς του ζητεῖ νὰ τὸ καταστήσῃ κομματικὸν ζήτημα τῆς μικρᾶς μερίδος του. Αὐτὸς εἶναι ὁ δόλος, αὐτὴ εἶναι ἡ κακὴ πίστις, ἥτις μὲ ἔκαμε ν’ ἀγανακτήσω. Μήπως εἶναι τόσον ἁπλοϊκὸς, ὥστε νὰ μὴ ἐνόει ὅτι κομματικὸν γινόμενον τὸ ζήτημα προεξοφλεῖ οὕτω τὴν ἀποτυχίαν του; οὐχί· ἀπὸ σκοποῦ ἡ ἐπερώτησις ἐγένετο. Ἰδοὺ, κύριοι, ἔχω ἕτοιμον καὶ Νομοσχέδιον μετ’ αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως, τὸ ὁποῖον θὰ ὑποβάλω μετά τινας ἡμέρας καὶ ἐλπίζω ὅτι εὐμενῶς ἅπασα ἡ Βουλὴ θὰ δεχθῇ, ὡς καὶ ἡμᾶς, ὑπὲρ τοῦ δικαίου μας συνηγοροῦντας, εὐμενῶς πάλιν θέλετε μᾶς ἀκροασθῆ καὶ συντελέσει πρὸς τὸ δίκαιον.

§67Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ἠδυνήθη νὰ εὕρῃ ἔδαφος στερεὸν νὰ στηριχθῇ, διὰ τοῦτο χαρακτηρίσας τὰ ἔγγραφα ὡς ἐμπιστευτικὰ, ὠχυρώθη ὄπισθεν τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ Σώματος. Εἶνε τὸ τελευταῖον στάδιον τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, οἵτινες στηρίζονται εἰς τὴν ἀριθμητικὴν δύναμιν τῶν βουλευτῶν, καὶ τὸ ὁποῖον ἄλλοτε κατεδίκαζεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς διὰ τὸν μακαρίτην Κουμουνδοῦρον. Εἶναι δυστύχημα ἀληθῶς ὅτι, ἀφ’ ἧς ὁ κ. Τρικούπης διαχειρίζεται τὰ τοῦ στρατοῦ, κατέστησε τὰς συζητήσεις προσωπικὰς καὶ ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν ἀντικειμένων, ἐνῷ τὸ τοιοῦτο δὲν ἐγένετο ἄλλοτε. Ζητεῖται ἡ ὑποβολὴ δημοσίων ἐγγράφων, θέτει ζήτημα ἐμπιστοσύνης καὶ ζητεῖ διὰ τῆς ἀριθμητικῆς του δυνάμεως νὰ ὑπεκφύγῃ τὴν ὑποχρέωσίν του. Τοιοῦτον σύστημα εἶναι αὐθαίρετον, δεσποτικὸν, ἐφαρμοζόμενον ἐπὶ τῶν πραγμάτων τοῦ στρατοῦ, ὅστις εἶναι θεσμὸς μᾶλλον δημοκρατικὸς, διότι ἔχει βάσιν τὴν ἰσότητα, τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντος καὶ τὸν καταμερισμὸν τῆς εὐθύνης. Ὁ κ. Τρικούπης, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, πιστεύει ὅτι πᾶν μέτρον του καταδικαζόμενον ἐξ αὐτῶν τῶν πραγμάτων εἶνε ὕβρις πρὸς τὴν στρατιωτικὴν Ἀρχὴν, εἶναι ἔκλυσις πρὸς τὴν πειθαρχίαν· ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ψευδέστατον. Ὁ κ. Τρικούπης ἐὰν ἤθελε νὰ ἐγκύψῃ εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν ὄχι μόνον τοῦ τόπου του ἀλλὰ καὶ τῶν ἄλλων στρατῶν, ἤθελεν ἴδει ὅτι αἱ μεγαλείτεραι βελτιώσεις καὶ αἱ μᾶλλον σπουδαῖαι στρατιωτικαὶ μεταῤῥυθμίσεις προῆλθον ἐκ τῶν κρίσεων καὶ τῶν γνωμῶν τοῦ Σώματος τῶν ἀξιωματικῶν· ἀλλ’ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν τὸ τοιοῦτο θεωρεῖ ἀντιπειθαρχικόν, καὶ διὰ τοῦτο τὰ τρία ταῦτα ἔτη, καθ’ ἃ διευθύνει τὰ τοῦ στρατοῦ, οὐδεμίαν κρίσιν οἱ ἀξιωματικοὶ κατὰ τοῦ στρατιωτικοῦ συστήματός του ἐξήνεγκον. Ἐζήτησα τὰς καταθέσεις τῶν ἐπιθεωρητῶν, διὰ τῶν ὁποίων ὑποθέτω ὅτι πολλὰ τῶν στρατιωτικῶν νομοθετημάτων κατακρίνονται· ἐὰν ὑποβάλῃ ταύτας ὁ κ. Τρικούπης, οὐδόλως προσκρούει εἰς τὴν πειθαρχίαν τοῦ στρατοῦ, καθ’ ὅσον οὐδένα τῶν ἁρμοδίων συνεβουλεύθη· καὶ ὅταν, κύριοι, ἐν Γαλλίᾳ συζητουμένου τοῦ νόμου περὶ θητείας, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν μετὰ τῆς Ἐπιτροπῆς, τῆς Βουλῆς ἐκηρύσσοντο ὑπὲρ τῆς τριετοῦς θητείας καὶ κατὰ τῆς πενταετοῦς, ὁ Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀντιφρονῶν, εἶπεν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ στρατηγὸν διακεκριμένον: «Πῶς τολμᾷς, κύριε Ὑπουργέ, νὰ προκαλέσῃς γνώμην τοῦ Κοινοβουλίου ἐπὶ τοῦ σπουδαιοτάτου καὶ ζωτικωτάτου τῶν ζητημάτων τοῦ στρατοῦ, χωρὶς νὰ ζητήσῃς τὴν γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς ἀμύνης, τὴν γνώμην τῶν στρατηγῶν ἀρχηγῶν τοῦ Γαλλικοῦ στρατοῦ καὶ τὴν γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν τριῶν ὅπλων; Καὶ πῶς ἔχεις τὸ θάῤῥος ἐπὶ τῇ βάσει τῆς γνώμης τῆς Ἐπιτροπῆς, συγκροτουμένης ἐκ πολιτῶν ἐντίμων βουλευτῶν, ἀλλ’ ἀναρμοδίων νὰ κρίνωσι ζητήματα στρατιωτικά, νὰ θέλῃς νὰ παρασύρῃς τὴν Βουλὴν εἰς νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον συνδέεται στενῶς μὲ τὴν τιμὴν καὶ τὴν ὕπαρξιν τοῦ Γαλλικοῦ Ἔθνους χωρὶς νὰ ὑποβάλῃς τὰς γνώμας τῶν ἁρμοδίων;» Ὅταν λοιπὸν τὰ στρατιωτικὰ ζητήματα τῆς χώρας ἡμῶν ἀφίενται εἰς τὰς κρίσεις τοῦ κ. Τρικούπη, ἔχω καθῆκον καὶ ὑποχρέωσιν νὰ ζητήσω τὰς ἐπισήμους ἐκθέσεις, ἂν τοιαῦται ὑπάρχωσι μνείαν ποιοῦσαι περὶ τῶν κακῶν νομοθετημάτων, τὰ ὁποῖα ὑπεβάλατε εἰς τὴν Βουλήν.

§68ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Περὶ τῶν καλῶν. Αἱ ἐκθέσεις περιέχουσι πολλοὺς ἐπαίνους. Ὅλων τῶν Ἀρχηγείων αἱ ἐκθέσεις...

§69ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Νὰ ὑποβάλητε τὴν ἔκθεσιν τοῦ Στρατηγοῦ Σαπουντζάκη.

§70ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὑπάρχει.

§71ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Νὰ ὑποβάλετε αὐτὴν, χάριν τῆς ὁποίας τὸν ἐθέσατε καὶ εἰς διαθεσιμότητα· ἐλέχθη μάλιστα ἄλλοτε ὅτι τῷ ἀπῃτήσατε νὰ ἀνακαλέσῃ τὸ ἔγγραφόν του.

§72ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι.

§73ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐλέχθη.

§74ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πολλὰ ἐλέχθησαν· βεβαίως ἐγὼ δὲν τὰ εἶπον.

§75ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Εἷς συνυπουργός σας τὰ εἶπε.

§76ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ποῖος; Εἰξεύρετε ὅτι ὅσα ἐλέχθησαν διεψεύσθησαν παρ’ ἐμοῦ. Ὅ,τι δύναμαι νὰ σᾶς διαβεβαιώσω εἶναι, ὅτι παρ’ οὐδενὸς ἐζήτησα νὰ ἀνακαλέσῃ ἔγγραφον καὶ οὐδεὶς ἀνεκάλεσεν ἔγγραφον.

§77ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐν τέλει ἤκουσα μετ’ εὐχαριστήσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν συμπεραίνοντος, ὅτι θέλω μετανοήσει, προκειμένου νὰ παραβληθῇ ἡ διοίκησίς του πρὸς τὴν διαβατικὴν ἰδικήν μου· διότι, ἂν ἔγιναν μετασταθμεύσεις ἀξιωματικῶν, ἐγένοντο, ὅπως σᾶς ἐβεβαίωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἕνεκα τοῦ Νόμου περὶ προσμετρήσεως χρόνου ὑπηρεσίας. Κύριοι, βεβαίως ἀναγνωρίζω τὴν ὑπεροχήν του ὡς εἰδικοῦ στρατιωτικοῦ διὰ τὰς καταστροφὰς, τὰς ὁποίας ἐπήνεγκεν εἰς τὸν στρατὸν, ἀφοῦ ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κατὰ πρόληψιν εἰδικὸς καὶ ἐντριβὴς παρουσίασε τελευταῖον τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῆς χώρας λίαν οἰκτράν. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους βεβαίως εἶναι ὁ ἱκανώτερος παρὰ πάντα ἄλλον ὡς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.

§78Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μᾶς ὑποβάλῃ πρὸ τῆς συζητήσεως τῶν φορολογικῶν Νόμων πρῶτον ποίας προσόδους ἢ ποία ἔσοδα ἔχομεν ἐκ τῶν γρασιδίων καὶ τριφυλλίων κατὰ Ἐφορίας· δεύτερον νὰ μᾶς παρουσιάσῃ τὸ ἔσοδον δύω ἐτῶν τοῦ 1882 καὶ 1883 τοῦ ἐγγείου φόρου τοῦ ἐλαίου τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος καὶ τῶν Ἐπαρχιῶν τῆς Ἠπείρου καὶ Θεσσαλίας, καὶ δύω ἐτῶν ἐπίσης τὴν πρόοδον τοῦ ἐλαίου τῆς Ἑπτανήσου. Συνάμα παρακαλῶ ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε, νὰ διανείμητε τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλήν, καὶ νὰ τὸ παραπέμψητε εἰς τὴν ἁρμοδίαν Ἐπιτροπὴν ὅπως συζητηθῇ μὲ τὰ λοιπὰ φορολογικὰ νομοσχέδια, ὅταν θὰ ὡριμάσουν κατὰ τὴν συζήτησιν.

§79ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸν πίνακα περὶ τριφυλλίων καὶ γρασιδίων ἔχομεν παρεσκευασμένον ἐν τῷ Ὑπουργείῳ καὶ θέλομεν δυνηθῆ νὰ τὸν ὑποβάλωμεν αὔριον, διότι εἶναι ἕτοιμος. Τὰ δὲ περὶ παραγωγῆς τοῦ ἐλαίου θέλω διατάξει νὰ παρασκευασθῶσι, καὶ δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι θέλουσι γίνει ταχέως ἀμφότερα.

§80Α. ΠΕΤΡΙΤΣΗΣ. Δὲν πρόκειται, κύριοι, περὶ παρωνυχίδος ἀλλὰ περὶ τοῦ στρατοῦ, στρατοῦ τὸν ὁποῖον προετοιμάζομεν, ὅπως ἐν βραχυτάτῳ διαστήματι χρόνου καταστῇ ἄξιος τῆς ἀποστολῆς του καὶ διεκδικήσῃ τὰ τιμαλφῆ τοῦ ὅλου Ἑλληνισμοῦ συμφέροντα. Ἀπέκαμα, κύριοι, ἀκούων συνεχῶς τὸν κ. Μαυρομιχάλην κατακρίνοντα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἀπὸ τριετίας ἤδη ὁ κ. Τρικούπης, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἔχει λάβει καὶ ἔχει ἐφαρμόσει, χωρὶς ποτὲ αὐτὸς ὁ κ. Μαυρομιχάλης νὰ ὑποδείξῃ ποῖος πρέπει νὰ ᾖναι ὁ ὀργανισμός του καὶ ποῖα τὰ πρέποντα, ἐκτὸς τῶν γνωστῶν στοιχειωδῶς πάντοτε λεγομένων. Ἐπειδὴ δὲ ἐπὶ καιρὸν ὑπηρέτησα εἰς τὸν στρατὸν, δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι ἀντιλαμβάνομαι τὰ κατ’ αὐτόν. Οὐδέποτε, κύριοι, ὁ ἡμέτερος στρατὸς εὑρέθη εἰς τὸ σημεῖον, ὅπου νῦν ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ κ. Τρικούπη εὑρίσκεται, νὰ ἔχῃ δηλαδὴ τὸ φρόνημα ἀνυψωμένον, νὰ ᾖ ἀξιοπρεπὴς καὶ ἐν γένει ἀνταποκρινόμενος εἰς τὸν προορισμόν του. Πρό τινος οἱ ἀξιωματικοὶ ὑπὸ ἔποψιν συμπεριφορᾶς στρατιωτικῆς ἦσαν εἰς πολλὺ ἥττονα θέσιν, παρ’ ὅ,τι σήμερον εἰσὶν οἱ ὑπαξιωματικοί. Εἰς τοῦτο ἐπέδρασεν ἡ τοῦ Ὑπουργοῦ διηνεκὴς μέριμνα καὶ ὁ ζῆλος, ὁ κατάλληλος ὀργανισμὸς, αἱ πρόσφοροι διαταγαὶ καὶ αἱ ἀποτελεσματικαὶ ἐγκύκλιοι. Ἐνθυμοῦμαι πέρυσι τὴν ἐγκύκλιον ἐκείνην περὶ μεθύσων, δι’ ἧς διέταττε τοὺς διοικητὰς τῶν Σωμάτων νὰ τιμωρῶσιν αὐστηρῶς τοὺς μεθυσκομένους, καὶ ἐν ὑποτροπῇ νὰ τοὺς ἀποβάλλωσι τοῦ στρατοῦ· καὶ ὄντως εἰς τοὺς ἀχρήστους αὐτοὺς ἐπεβλήθησαν ποιναὶ, ἀπεπέμφθησαν καὶ πολλοί, καὶ ἐδιδάχθησαν καὶ συνετίσθησαν οἱ πλεῖστοι, καὶ ἅπαντα τὰ ληφθέντα μέτρα ἐφάνησαν, ὅτι ἐπέφερον τὰ τόσον εὐάρεστα ἀποτελέσματα. Ἔρχεται σήμερον ὁ κ. Μαυρομιχάλης, λέγων ὅτι ἔχει νέους ὀργανισμούς, νέα μέτρα, καὶ ὑποστηρίζει ὅτι πολιτικὸς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ καταστρέψῃ τὸν στρατόν. Ἂς ἐξετάσωμεν λοιπόν, κύριοι, τὰ περὶ ἱκανότητος ἐν συγκρίσει. Τὰς γνώσεις, ὡς γνωστὸν, παρέχει ἡ ἐπιστήμη ἢ ἡ πεῖρα, εὐτύχημα δὲ ἐὰν καὶ τὰ δύω ὁμοῦ συνυπάρχωσιν. Ὁ κ. Μαυρομιχάλης, ὡς γνωστόν· δὲν ἐσπούδασε, δὲν ἐδιδάχθη ἐπιστήμην, ὅτι δὲ πεῖραν εἰς τὰ τοῦ στρατοῦ δὲν ἔχει, εἶναι τοῖς πᾶσι γνωστόν· διότι πρὸ ἀμνημονεύτων χρόνων εὑρίσκεται ἐδῶ, ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου· ἄλλως τε οἱ πάντες γνωρίζετε, ὅτι τοσοῦτον κατέγεινεν εἰς τὰ ἐκκλησιαστικὰ καὶ ἐκπαιδευτικὰ, ὥστε ὁ μακαρίτης Δεληγεώργης, ἐκτιμήσας τὰς τοιαύτας γνώσεις του, προεχείρισεν αὐτὸν καὶ Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας. Εἰς αὐτὰ λοιπὸν κατεγίνετο, περὶ αὐτὰ ἐσπούδαζεν, εἰς αὐτὰ εἶχε προσηλώσει τὸν νοῦν του· ἐὰν δὲ διὰ τῆς ἀριστερᾶς χειρός του προσεῖχεν εἰς τὰ στρατιωτικὰ, αἱ γνώσεις αὐταὶ δὲν μᾶς ἀρκοῦσι, δὲν μᾶς χρειάζονται. Ἀλλὰ τέλος πάντων ποῦ ἡ χρυσοΰφαντος ἐξυφάνθη στολή του; Εἰς τοὺς στρατῶνας; Εἰς τὰ στρατόπεδα; οὐχί. Πρὸ εἰκοσιπενταετίας σὲ ἐνθυμοῦμαι ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, ἐντὸς τοῦ Βουλευτηρίου. Σὲ ἐνθυμοῦμαι δὲ ἀνθυπολοχαγὸν καὶ σὲ βλέπω συνταγματάρχην· ὥστε ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης ἡ χρυσοΰφαντος ἐξυφάνθη στολή σου. Ὁ δὲ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς καὶ προσωρινῶς τῶν Στρατιωτικῶν κ. Τρικούπης εἶναι τῆς ἀληθοῦς ἐπιστήμης κάτοχος· δὲν εἶναι δὲ εἰς αὐτὸν ποσῶς δύσκολον, ἐγκύπτων καὶ περὶ τὰ στρατιωτικά, μελετῶν τοὺς διαφόρους ὀργανισμοὺς καὶ κανονισμοὺς τῶν διαφόρων στρατιωτικῶν Κρατῶν, νὰ παραγάγῃ ὀργανισμοὺς ἐντελεῖς, ἐκ τῶν ὑστέρων δὲ ἀποδεικνύεται ὅτι οὐδεὶς ἐκ τῶν ἐν τῇ Βουλῇ εἶναι δυνατὸν καὶ ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔποψιν νὰ συγκριθῇ πρὸς αὐτὸν καὶ νὰ τὸν ἀτενίσῃ, καὶ ὅτι τὰ μέτρα, ἅτινα περὶ στρατοῦ ἔλαβεν, αὐτὰ ἀνύψωσαν καὶ ὁλονὲν τελειοποιοῦν τὸν στρατόν μας· ὥστε παῦσον πλέον νὰ ἐπαναλαμβάνῃς τὸ «ὁ πολιτικὸς τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς», διότι ἠχὼ ἡ φωνή σου δὲν εὑρίσκει.

§81Γ. ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τὴν Βουλὴν τῶν Ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους δὲν ὑπάρχει κανὲν ἀπόῤῥητον ἔγγραφον, ἀνῆκον εἰς τὴν ἐσωτερικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ στρατοῦ. Μίαν μόνον ὑποχρέωσιν ἔχει ἡ Βουλή, ἀπέναντι τῶν ξένων Ἐπικρατειῶν. Μόνον ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δύναται τὸ Ὑπουργεῖον νὰ εἴπῃ ὅτι ἀδυνατεῖ νὰ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἔγγραφα ἐκκρεμῶν διαπραγματεύσεων, ἐξαναγκαζόμενον δὲ ὑπὸ τῆς Βουλῆς νὰ θέσῃ ζήτημα ἐμπιστοσύνης καὶ ν’ ἀποχωρήσῃ, ὅπως μὴ βλάψῃ τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ τὸ νὰ ἐγείρεται τὸ τῆς ἐμπιστοσύνης ζήτημα, ὅπως μὴ προσαχθῇ ἔγγραφον τῆς ἐσωτερικῆς ὑπηρεσίας, εἶναι, ἐὰν μή τι ἄλλο, ἀκατανόητον. Πάντα τὰ ἔγγραφα ταῦτα δύνανται νὰ παρουσιασθῶσιν εἰς τὴν Βουλήν. Ὁσάκις πρόκειται περὶ προσωπικῶν ζητημάτων, ἅπερ δὲν ἀφορῶσιν εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, ἀλλὰ εἰς τὴν τιμὴν καὶ τὴν ὑπόληψιν προσώπων, τὸ πρᾶγμα διαφέρει· ἀλλὰ καὶ περὶ προσώπων ὅταν πρόκειται, ἐὰν συνδέωνται τά κατ’ αὐτὰ στενῶς μὲ τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσῃ τὰ ἔγγραφα, διότι τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους εἶναι πολλῷ τοῦ τῶν προσώπων ὑπέρτερον. Τοιούτων ἐγγράφων ἡ προσαγωγὴ εἰς τὴν Βουλὴν οὐδαμῶς ἐκθέτει εἰς κίνδυνον διὰ τὴν στρατιωτικὴν πειθαρχίαν· δὲν εἶπε δὲ τοῦτο οὐδὲ ὁ κ. Πρωθυπουργός· ἀλλὰ τί εἶπεν; εἶπεν ὅτι ἐὰν ἐκεῖνοι οἵτινες ὑποβάλλουσι πληροφορίας καὶ γνώμας εἰς τὴν Κυβέρνησιν γνωρίζωσιν, ὅτι δύναται ἄλλος τις παρὰ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μάθῃ τὰς γνώμας αὐτῶν περὶ τῆς καταστάσεως τοῦ στρατοῦ, δὲν θὰ ἔχωσι τὴν τόλμην νὰ ἐκθέτωσιν ἀκριβῶς τὴν γνώμην αὐτῶν. Νομίζω, ὅτι διὰ τοῦ τρόπου τούτου καὶ ἑαυτὸν ἠδίκησεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὡς Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ὅλους τοὺς Σωματάρχας περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν. Οἱ Σωματάρχαι, οἵτινες ὑπέβαλον τὰς ἐκθέσεις ἐκείνας, εἶχον βεβαίως πεποίθησιν ἐπὶ τῶν γραφομένων ὑπ’ αὐτῶν καὶ ἤλπιζον ὅτι ἡ πεποίθησίς των αὕτη θὰ ἠδύνατο νὰ μεταδοθῇ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, θὰ εὐγνωμονῶσι δὲ τὸν Βουλευτὴν ἐκεῖνον, ὅστις ἐπροκάλεσε νὰ δημοσιευθῇ ἡ γνώμη αὐτῶν, ὅπως ἡ γνώμη αὕτη γένηται γνωστὴ καὶ ἐπικρατήσῃ. Τίς λοιπὸν εἶναι ὁ λόγος, δι’ ὃν τὰ ἔγγραφα ταῦτα δὲν δύνανται νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν Βουλήν, καὶ ἐν τίνι δικαιώματι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐγείρεται εἰς πᾶσαν στιγμὴν ὅπως θέσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο ὡς ζήτημα ἐμπιστοσύνης; Δὲν ἔχομεν δυσπιστίαν πρὸς ὑμᾶς· ἡμεῖς ἔχομεν πεποίθησιν ὅτι θέλετε νὰ πράξετε τὸ καλόν· βεβαίως δὲν θὰ κρίνωμεν ὑμᾶς ἐξ ὑποκειμένου· ἀλλὰ τὰς πράξεις σας ὄχι μόνον ἡμεῖς ἀλλὰ καὶ ἡ πλειονοψηφία μεθ’ ἡμῶν δικαιούμεθα νὰ ἐξετάσωμεν. Τὰ ὄργανα, εἰς ἃ ἀπευθύνεσθε δυνάμει τῶν νόμων, οὓς ἐκτελεῖτε ἐν ὀνόματι τοῦ Συντάγματος, τὰ ὄργανα ταῦτα ἀνήκουσιν εἰς τὸ Ἔθνος· τὰ ὄργανα ταῦτα συμμετέχουσιν εἰς τὴν διάπλασιν τοῦ στρατοῦ, μόνος ὑμεῖς δὲν δύνασθε νὰ ἀνταποκριθῆτε εἰς αὐτὴν τὴν ἀνάγκην· ἄλλως, ὅλη αὐτὴ ἡ πολυτέλεια τοῦ στρατιωτ. ἡμῶν ὀργανισμοῦ καὶ τοῦ ὀργανισμοῦ ὅλων τῶν Κρατῶν ἤθελεν εἶσθαι περιττή. Ἂν τὰ ἔγγραφα, περὶ ὧν πρόκειται, περιέχωσι γνώμας ἀντιθέτους πρὸς τὰς γνώμας ὑμῶν, εἶναι συμφέρον νὰ συζητηθῶσιν αἱ ἀντίθετοι γνῶμαι. Εἰς πάντα τὰ Ἔθνη τοῦ κόσμου, ὁσάκις πρόκειται περὶ πραγματικῶν γεγονότων καὶ ζητημάτων, καὶ μάλιστα περὶ ζητήματος ἀφορῶντος εἰς τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ, γίνονται αἱ λεγόμεναι ἐξετάσεις, συνιστῶνται Ἐπιτροπαί, ἀναγινώσκονται ἔγγραφα, τίποτε δὲν μένει κρυπτόν. Καὶ διατί νὰ μείνῃ κρυπτόν; Ἂν ἡ κατάστασις τοῦ στρατοῦ, κατὰ τὴν γνώμην ἑνὸς δύο ἢ πλειόνων ἐκ τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν, δὲν ἦναι καλή, διατί νὰ μὴ κληθῇ τὸ Ὑπουργεῖον ὑπὸ τῆς Βουλῆς νὰ διορθώσῃ τὸ κακῶς ἔχον; ἢ διατί νὰ μὴ ἀποδειχθῇ ὅτι εἶναι καλλιτέρα ἡ γνώμη τοῦ Ὑπουργοῦ; Ἐὰν ἔχητε πεποίθησιν ἐπὶ τῇ πλειοψηφίᾳ, τὴν πεποίθησιν ταύτην δύνασθε νὰ τὴν ἔχητε καὶ ἐν ᾗ στιγμῇ φέρετε ἐνώπιον αὐτῆς τὴν ἀντίθεσιν ταύτην τῶν γνωμῶν· ἡ πλειοψηφία θὰ δεχθῇ τὴν ὑμετέραν γνώμην, ἀλλ’ ἀφήσατέ την νὰ ἴδῃ καὶ αὐτὴ διὰ νὰ ἦναι δικαιολογημένη τουλάχιστον ὅτι εἶδε καὶ ἐπίστευσεν. Ἀλλ’ ὄχι! δὲν πρέπει, λέγετε εἰς τοὺς φίλους σας, νὰ ἀνοίξητε τοὺς ὀφθαλμούς, δὲν πρέπει νὰ ἴδητε τίποτε. Δὲν δύναται, εἶπον, νὰ ἦναι τίποτε μυστικὸν εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλ’ ἂν ἦναι ἀνάγκη νὰ ἦναί τι μυστικόν, τὸ Σύνταγμα καὶ ὁ Κανονισμὸς ἡμῶν ἐμερίμνησε περὶ τούτου· ἂν κινδυνεύῃ νὰ ἐκτεθῇ ἡ ὑπόληψις τοῦ στρατοῦ ἡμῶν, ἡμεῖς — ἔχω δὲ πεποίθησιν ὅτι ἡ ὑπόληψις τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ οὐδένα διατρέχει κίνδυνον — ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ἴδωμεν ταῦτα μυστικῶς. Δὲν νομίζω λοιπὸν ὅτι ἡ ἀρχὴ — καὶ περὶ ταύτης ὁμιλῶ — τὴν ὁποίαν ἔθηκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ καὶ ἐπὶ μίαν στιγμήν, χωρὶς νὰ κλονισθῇ σύσσωμον τὸ Συνταγματικὸν Πολίτευμα. Δὲν θὰ δύναται πλέον ἡ Βουλὴ νὰ ἐξετάσῃ τίποτε· πᾶν ὅ,τι νομίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὅτι δὲν συμφέρει εἰς αὐτὸν ν’ ἀνακοινωθῇ εἰς τὴν Βουλήν, θὰ ἀρνῆται νὰ τὸ προσαγάγῃ καὶ θὰ προκαλῇ τὴν Βουλήν, ἐγείρων τῆς ἐμπιστοσύνης τὸ ζήτημα, νὰ ἀνατρέψῃ τὴν Κυβέρνησιν, ἂν θέλῃ νὰ λάβῃ τὰ ἔγγραφα. Ἀλλά, κύριε Πρωθυπουργέ, νομίζετε ὅτι συγκινεῖτε τινὰ ταῦτα λέγοντες; Νομίζετε, ὅτι ὑπάρχει τις ὁ πιστεύων, ὅτι ἡ πλειονοψηφία θὰ ῥίψῃ μίαν Κυβέρνησιν δι’ ἓν ἔγγραφον; Εἶμαι βέβαιος, ὅσον καὶ σεῖς, ὅτι δὲν θὰ τὸ πράξῃ, καὶ διὰ τοῦτο δὲν προτείνω ψηφοφορίαν. Θὰ ἦτο ἀδικαιολόγητος ἡ πλειοψηφία, ἂν σᾶς ἀπέπεμπεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, διότι δὲν ἐφέρατε ἓν ἔγγραφον· ἀλλ’ εἶσθε ἆρά γε σεῖς δικαιολογημένοι λέγοντες, ὅτι δι’ αὐτὸ τὸ ἔγγραφον φεύγετε ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν; Φρονεῖτε σπουδαίως ὅτι δύνασθε δι’ ἓν ἔγγραφον νὰ ἐγκαταλείψητε τὰ πράγματα τῆς πατρίδος σας; Ἀλλὰ ἂν ἦναι τοῦτο ἀληθές, θαυμάζω διὰ τὴν μικρὰν ἰδέαν, ἣν ἔχετε περὶ τῆς σημασίας τῆς παρουσίας ὑμῶν ἐν τῇ διοικήσει τῶν πραγμάτων τῆς χώρας, καὶ ἀπορῶ διατί τότε μένετε εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Λοιπὸν ὀφείλετε νὰ ὑποβάλητε πάσας τὰς ἐκθέσεις. Δὲν γνωρίζω οὔτε περὶ τῆς ἐκθέσεως τοῦ κ. Σαπουντζάκη, οὔτε περὶ ἄλλης τινός· νομίζω ὅμως ὅτι αἱ ἐκθέσεις τῶν ἀνωτέρω Ἐπιθεωρητῶν τοῦ στρατοῦ εἶναι τοιαῦτα δημόσια ἔγγραφα, ὥστε κατὰ πᾶσαν στιγμὴν δύνανται καὶ πρέπει νὰ προσαχθῶσι, καὶ ὅτι ἡ ἀπόκρυψις τοιούτων ἐγγράφων δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένη εἰς Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλὰ πρὸ πάντων δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένη εἰς Ὑπουργὸν Συνταγματικοῦ Κράτους.

§82ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἤθελεν ὑποθέσει τις ἀκούων τοῦ κ. Βουλευτοῦ ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον ἀρνεῖται νὰ ὑποβάλῃ ὅ,τι ζητεῖ ἡ Βουλή. Τὸ Ὑπουργεῖον δὲν ἀρνεῖται νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὅ,τι ζητεῖται παρ’ αὐτῆς· τὸ Ὑπουργεῖον ἀπ’ ἐναντίας εἶναι προθυμότατον νὰ ὑποβάλῃ πᾶν ὅ,τι ζητεῖ ἡ Βουλή· ἀλλὰ τὸ Ὑπουργεῖον ἔχει τὴν πεποίθησιν ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θέλει ζητήσει ἀνακοίνωσιν, ἧς ἡ δημοσίευσις ἤθελεν ἀποβῆ ἐπιζήμιος εἰς τὸν Τόπον, ἐπιζήμιος εἰς τὴν πειθαρχίαν τοῦ στρατοῦ, καὶ ἐν γένει εἰς τὰ στρατιωτικὰ ἡμῶν πράγματα. Περὶ τούτου ὁμιλοῦμεν, οὐχὶ δὲ περὶ δικαιωμάτων τῆς Βουλῆς. Τίς δύναται νὰ διαμφισβητήσῃ τὸ δικαίωμα τῆς Βουλῆς; Εἰς τὴν Βουλὴν ἐδόθησαν τοιαῦτα δικαιώματα, διότι ἐγνώριζον οἱ δόντες αὐτά, οἱ Πληρεξούσιοι οἱ ἀναγράψαντες τὴν ἀρχὴν ἐν τῷ Συντάγματι, ὅτι παρὰ τῆς Βουλῆς οὐδένα κίνδυνον διατρέχουσι τὰ δημόσια συμφέροντα· ἡ Βουλὴ ὅμως, ἐνασκοῦσα τὰ δικαιώματα ταῦτα, ἔχει τὴν ἀπαίτησιν παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ νὰ εἰδοποιῇ αὐτὴν πότε πρέπει νὰ ἐπιτραπῇ καὶ πότε πρέπει νὰ μὴ ἐπιτραπῇ ἡ προσαγωγὴ τῶν ἐγγράφων. Μεγαλειτέρα παράβασις καθήκοντος τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἡ προσαγωγὴ ἐγγράφων, ὧν ἡ δημοσίευσις βλάπτει τὸν Τόπον ἢ ἡ ἄρνησις τῆς προσαγωγῆς ἐγγράφων ἄνευ δεδικαιολογημένης πεποιθήσεως, ὅτι ἡ δημοσίευσις βλάπτει τὸν Τόπον. Διὰ τοῦτο ἡ ἀρχὴ τῆς ἐμπιστοσύνης τῶν Βουλῶν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐτέθη ὡς θεμέλιον τοῦ Συνταγματικοῦ Πολιτεύματος· διότι ἐθεωρήθη ὅτι, ὅταν τὸ Ὑπουργεῖον, ἵνα ὑπάρξῃ, πρέπει νὰ στηρίζηται ἐπὶ τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ Κοινοβουλίου, ὅταν τὸ Κοινοβούλιον δύναται διὰ τῆς χορηγήσεως ἢ διὰ τῆς ἀρνήσεως τῆς ἐμπιστοσύνης αὐτοῦ νὰ φέρῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτον ἢ νὰ ἀπομακρύνῃ ἐκ τῆς ὑπουργικῆς ἕδρας ἐκεῖνον, οὐδεὶς κίνδυνος ὑπάρχει μὴ ἐνασκήσεως παρὰ τῆς Βουλῆς πάντων αὐτῆς τῶν δικαιωμάτων. Τὸ δικαίωμα τῆς Βουλῆς, ὅπως λαμβάνῃ γνῶσιν παντὸς ἐγγράφου ὑπάρχοντος ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν, εἶναι ἀναμφισβήτητον· ἐπίσης εἶναι ἀναμφισβήτητον καὶ τὸ καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως νὰ δηλοῖ εἰς τὴν Βουλὴν τίνα ἔγγραφα δύνανται ν’ ἀνακοινωθῶσιν ἀζημίως, καὶ τίνα δὲν δύνανται ν’ ἀνακοινωθῶσιν εἰμὴ ἐπὶ ζημίᾳ τῆς δημοσίου ὑπηρεσίας, τουτέστι διὰ τῆς εἰς τὰς πολιτικὰς διαιρέσεις ἀναμίξεως τῶν στρατιωτικῶν. Ἡμεῖς οἱ ἐν τῇ Κυβερνήσει φρονοῦμεν ὅτι πρέπει τὰ τοῦ στρατοῦ νὰ μένωσιν ἐντελῶς ἐκτὸς τῆς πολιτικῆς.

§83ΤΙΝΕΣ (ἀριστερόθεν). Ὤ! Ὤ!

§84ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ναί, ἐκτὸς τῆς πολιτικῆς, ὅτι οἱ θέλοντες νὰ φέρωσιν εἰς τὸ στάδιον τοῦτο τῆς ἐν τῇ Βουλῇ συζητήσεως τὴν γνώμην, τὴν ἐπισήμως τυχὸν δοθεῖσαν παρὰ τούτου ἢ ἐκείνου τοῦ στρατιωτικοῦ, δὲν ἐννοοῦσι τὴν διάκρισιν, ἥτις πρέπει νὰ ὑπάρχῃ μεταξὺ τῆς ἀρχῆς τῆς στρατιωτικῆς καὶ τῆς ἀρχῆς τῆς πολιτικῆς. Ὁ στρατιωτικὸς ἐργαζόμενος δὲν πρέπει νὰ ἀποβλέπῃ εἰς κόμματα, δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν ἰδέαν ὅτι δύναται νὰ συμπράξῃ μετὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Οἰτύλου εἰς ἐπίθεσιν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ παρασκευάζῃ τυχὸν δι’ αὐτὸν ὅπλα στέλλων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἔκθεσιν, καὶ εἰδοποιῶν συνάμα τὸν κ. Βουλευτὴν ὅτι τὴν ἔκθεσιν ἔστειλε πρὸς τὸν Ὑπουργὸν, καὶ ἂς φροντίσῃ νὰ ζητήσῃ αὐτὴν ἵνα τὴν καταστήσῃ ἀντικείμενον συζητήσεως. Ὑπουργεῖον ἐννοοῦν τὰ δικαιώματα καὶ σεβόμενον τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ στρατοῦ, οὐδέποτε θέλει παραδεχθῆ πρότασιν, ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Οἰτύλου.

§85Δ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν μοὶ ἐφάνησαν, κύριοι, παράδοξοι αἱ συνταγματικαὶ καὶ κοινοβουλευτικαὶ ἀρχαὶ, τὰς ὁποίας διετύπωσεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς σήμερον. Αἱ πρωτότυποι αὗται κατ’ ἐμὲ ἀρχαὶ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἐκδηλοῦνται ἀπὸ μακροῦ χρόνου διὰ τῶν πράξεων αὐτοῦ, καὶ οὐδὲν τῷ ὄντι ὑπελείπετο εἰμὴ νὰ διατυπωθοῦν καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου! Ἐθεώρησεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὅτι ἡ πλειονότης λύει κατὰ βούλησιν πάντα τὰ ζητήματα. Βεβαίως ἡ πλειοψηφία λύει τὰ ζητήματα διὰ τῆς ἀποφάσεως, καὶ ἡ ἀπόφασις τῆς πλειοψηφίας εἶναι σεβαστὴ καὶ εἰς τὴν μειοψηφίαν, ἀλλ’ ὤφειλε νὰ γνωρίζῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ποῖα προϋποτίθενται μέχρις ὅτου ἡ ἀπόφασις τῆς πλειοψηφίας λάβει τὸ κῦρος ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἔχῃ. Κατὰ τὸ Κοινοβουλευτικὸν Πολίτευμα ἡ πλειοψηφία ὑπερισχύει βεβαίως ἐν τῇ ἀποφάσει, ἀλλὰ δὲν ὑπερισχύει ἐν τῇ διασκέψει. Πᾶν ὅ,τι ἔχει σχέσιν πρὸς τὴν συζήτησιν καὶ τὴν διάσκεψιν, πᾶν ὅ,τι ἀποτελεῖ στοιχεῖον ὅπως μορφῶνται αἱ γνῶμαι, πλανᾶται ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἂν νομίζει ὅτι εἶναι ἐναποτεθειμένον εἰς τὴν θέλησιν τῆς πλειοψηφίας. Δύναται ἡ πλειοψηφία νὰ λύσῃ κατὰ τὸ δοκοῦν καὶ τὰ ζητήματα τὰ ἀναγόμενα ὅπως δήποτε εἰς τὴν ἀληθῆ ἐλευθερίαν καὶ τὴν σπουδαιότητα τῶν συζητήσεων καὶ διασκέψεων· ἀλλ’ ὅταν ἀδικαιολογήτως καὶ κατ’ ἀρέσκειαν προκαλῆται καὶ λύῃ καὶ τὰ τοιαῦτα ζητήματα ἡ πλειοψηφία, τότε ἀπόκειται καὶ εἰς τὴν μειοψηφίαν νὰ κρίνῃ ὁποία εἶναι ἡ θέσις αὐτῆς καὶ ὁποῖα οὐσιώδη καθήκοντα ἔχει νὰ ἐκπληρώσῃ πρὸς τὸν Τόπον. Βεβαίως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὁ ὁποῖος πολλὰ συγγράμματα, πιστεύω, περὶ δημοσίου δικαίου ἀνέγνωσε καὶ κατενόησε, θὰ εὗρε βεβαίως τὴν διάκρισιν καὶ τὴν ἀρχὴν ταύτην ἀναγραφομένην, θὰ εὗρε τὴν διάκρισιν καὶ τὴν ἀρχὴν, ὅτι ὅσον εἶναι βέβαιον ὅτι ἡ πλειοψηφία ὑπερισχύει διὰ τῆς ἀποφάσεως, τόσον εἶναι βέβαιον ἐπίσης ὅτι ἡ πλειοψηφία οὐδὲν ἔχει πλεονέκτημα ἐν ταῖς διασκέψεσιν ἀπέναντι τῆς μειοψηφίας, οὐδὲν δικαιοῦται ν’ ἀποφασίζῃ, ὅπερ ὁπωσδήποτε περιορίζει εἴτε ἀμέσως, εἴτε ἐμμέσως τὸ δικαίωμα τῆς μειοψηφίας εἰς τὸ νὰ σκεφθῇ ἐλευθέρως καὶ ἐν γνώσει τῶν πραγμάτων, ἐφ’ ὧν κέκληται ἡ Βουλὴ νὰ ἀποφασίσῃ. Πλειοψηφία, παραγνωρίζουσα τὸ τοιοῦτον δικαίωμα ἢ ὅπως δήποτε παραβιάζουσα αὐτὸ, ἀνατρέπει ἄρδην πᾶν δικαίωμα ἑαυτῆς. Τί εἶναι, κύριοι, ἡ πλειοψηφία εἰς τὸ Συνταγματικὸν Πολίτευμα; Ἡ περίστασις ὅτι ἀριθμός τις ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους συναντᾶται ὑπὲρ μιᾶς ἰδέας σημαίνει ἆρά γε ὅτι ἀληθῶς τὸ Ἔθνος, ἡ κοινωνία ἔχει τὴν αὐτὴν ἰδέαν, ἔχει τὴν αὐτὴν θέλησιν; Σημαίνει ἆρά γε ὅτι καὶ ἡ ἀλήθεια εὑρίσκεται παρὰ τῇ πλειοψηφίᾳ; τοῦτο βέβαια ὑποτίθεται, ἀλλ’ ἵνα τὸ τεκμήριον προσλαμβάνῃ ἀξίαν προϋποτίθεται ἡ ἀληθὴς ἐλευθερία καὶ σπουδαιότης τῶν συζητήσεων. Τί ἐστί, κύριοι, πλειοψηφία Κοινοβουλευτική; εἶναι ἓν τεκμήριον, εἶναι μία διέξοδος. Διὰ τοῦτο λέγουσι πάντες ὅτι αἱ πλειοψηφίαι πρὸ παντὸς πρέπει νὰ ἔχωσιν ὡς κυριώτατον καθῆκον τὴν μετριότητα, πρέπει νὰ συλλογίζωνται ὅτι στηρίζονται ἁπλῶς ἐπὶ ἑνὸς πλάσματος νομικοῦ, ὑποθέτοντος ὅτι ἀντιπροσωπεύει τὴν ἀλήθειαν καὶ τὴν θέλησιν τῆς κοινωνίας, καὶ ὅτι τὸ νομικὸν τοῦτο πλάσμα ἀπέχει ἐνίοτε παραπολὺ ἀπὸ τῆς ἀληθείας τῶν πραγμάτων, καὶ ὅτι ἀφίσταται ὅσον ὁ Οὐρανὸς ἀπὸ τῆς Γῆς συνηθέστατα ἀπὸ τῆς θελήσεως τῆς πραγματικῆς πλειοψηφίας τοῦ Τόπου. Δὲν τὸ λέγω τοῦτο διὰ νὰ προκαλέσω τὴν σκέψιν ἂν τυχὸν ἀντιπροσωπεύει ἡ σημερινὴ πλειοψηφία ἢ ὄχι τὴν θέλησιν τοῦ Τόπου, βεβαίως κατὰ τεκμήριον τὴν ἀντιπροσωπεύει, ἀλλὰ λέγω ὅτι πρὸ παντὸς πρέπει ἡ πλειοψηφία νὰ συλλογίζηται τοῦτο ὅτι, ἐὰν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς αὐτὴν νὰ διαθέτῃ τὴν τύχην τοῦ Ἔθνους, ἀλλ’ εἶναι τοῦτο ἐπιτετραμμένον εἰς αὐτὴν ἐπὶ τῇ βάσει ἑνὸς νομικοῦ πλάσματος, τοῦ πλάσματος οὗ ἡ ἀξία ἐπιβάλλει λίαν σοβαρὰς ὑποχρεώσεις εἰς αὐτήν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρέπει πρὸ πάντων νὰ χαρακτηρίζῃ τὴν πλειοψηφίαν εἶναι, ὡς εἶπον, ἡ μετριότης καὶ ἰδίως ἡ ὑποχώρησις εἰς πᾶσαν λογικὴν τῆς μειοψηφίας ἀπαίτησιν. Ἂν καὶ τοῦτο δὲν τηρήσῃ, τότε πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι καὶ ἡ μειοψηφία ἔχει τὸ ἀπόλυτον δικαίωμα καὶ καθῆκον διὰ παντὸς μέσου νὰ ἐπιδιώξῃ ὅπως διὰ πραγμάτων καὶ οὐχὶ διὰ πλασμάτων ἐκφρασθῇ ὁποία τις εἶναι ἡ θέλησις τοῦ Τόπου. Καὶ πρὸ πάντων ἐπαναλαμβάνω—διότι προέκυψε δυστυχῶς ἡ ἀνάγκη ὅπως ὑπομνήσῃ τις, τὰς ἴσως στοιχειώδεις ἀρχὰς τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ Πολιτεύματος εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν—πρὸ πάντων λέγω, ἐπαναλαμβάνω τὴν ἀρχήν, ὅτι λίαν προσεκτικαὶ πρέπει νὰ ἦναι αἱ πλειοψηφίαι καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ἀληθῆ ἐλευθερίαν τῆς διασκέψεως. Ἀλλ’ εἰς τί συνίσταται ἡ ἐλευθέρα καὶ πλήρης διάσκεψις ἐπὶ τῶν πραγμάτων ἐκείνων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡ Νομοθετικὴ Ἐξουσία καλεῖται νὰ διασκεφθῇ; Μήπως ἆρά γε πρόκειται νὰ σκεφθῶμεν καθ’ ὃν τρόπον διετύπωσε πρὸ ὀλίγου ὁμιλῶν ὁ κ. Πετρίτσης ἐν ἁρμονίᾳ πληρεστάτῃ πρὸς τὰς ἰδέας τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἀπὸ τοῦ βήματος; Διότι τῳόντι ἡ ἰδέα, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασεν ὁ κ. Πετρίτσης, εἶναι ἐν πληρεστάτῃ ἁρμονίᾳ πρὸς τὰς ἰδέας περὶ τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ Πολιτεύματος, τὰς ὁποίας ἔχει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ τὰς ὁποίας ἐξήγησε σαφέστερον ὁ κ. Πετρίτσης. Τί ὑπεστήριξεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος; ὑπεστήριξεν ὅτι τὸ πᾶν λύεται ἐκ τῆς ἐμπιστοσύνης, τὴν ὁποίαν ἔχει τις ἐκ τῶν προτέρων πρὸς τὸ δεῖνα ἢ δεῖνα πρόσωπον. Φρονῶ λοιπὸν, σᾶς εἶπεν, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶναι ὁ καταλληλότερος γνώστης τῶν στρατιωτικῶν πραγμάτων, ἔχω ἐμπιστοσύνην πρὸς αὐτὸν, δὲν ἔχω τίποτε ἄλλο νὰ ἐξετάσω.

§86ΠΕΤΡΙΤΣΗΣ. Δὲν μὲ ἐνοήσατε.

§87ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοῦτο, κύριοι, ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἔφερε τὸ ζήτημα τοῦτο τῆς ἐκ τῶν προτέρων ἐκτιμήσεως τῆς προκαταβολικῆς οὕτως εἰπεῖν ἐμπιστοσύνης δι’ οἱονδήποτε ζήτημα. Καὶ τί ἄλλο σᾶς εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργός; Σᾶς εἶπεν, ὅτι τὸ πᾶν ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς ἐμπιστοσύνης, τὴν ὁποίαν δύνασθε νὰ ἔχητε πρὸς ἐμέ. Ἀλλὰ, κ. Πρωθυπουργὲ, πόθεν ἀρύεται ἡ Βουλὴ τὴν λεγομένην ἐμπιστοσύνην; βεβαίως τὴν ἀρύεται ἐκ τῶν πραγμάτων καὶ τῶν πληροφοριῶν, ἀλλὰ πρὸ πάντων ἐκ τῶν ἐπισήμων πληροφοριῶν, καὶ εἶναι νόστιμον νὰ λέγετε ὅτι πρέπει νὰ ἔχητε ἐμπιστοσύνην πρὸς ἐμὲ καὶ χωρὶς νὰ σᾶς χορηγήσω τὰ μέσα τῶν ἐπισήμων ἐκείνων βάσεων, ἐπὶ τῶν ὁποίων δύνασθε νὰ στηρίζητε τὴν εὔλογον ἐμπιστοσύνην, πρέπει νὰ ἔχητε ἐμπιστοσύνην πρὸς ἐμὲ ἐκ τῶν προτέρων, καὶ ἐπειδὴ ἔχετε τοιαύτην, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ζητήσητε τὰς ἐπισήμους πληροφορίας τῶν στρατιωτικῶν Ἀρχῶν περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ στρατιωτικοῦ μου συστήματος! Ὡραία τῳόντι ἡ Κοινοβουλευτικὴ ἀρχὴ ὑμῶν, κ. Πρωθυπουργέ! Ταῦτα ἀποδεικνύουσι πόσην σημασίαν δίδετε ἢ πόσον ἐνεβαθύνατε εἰς τὴν ἔννοιαν καὶ τὴν οὐσίαν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ Πολιτεύματος. Ἢ λησμονεῖτε ἴσως ὅτι ἐμπιστοσύνη Νομοθετικοῦ Σώματος, μετέχουσα σπουδαιότητος, δὲν δύναται νὰ ὑπάρχῃ ποτὲ κατὰ πρόληψιν, καὶ ὅτι πρέπει νὰ στηρίζηται ἐπὶ γεγονότων. Σᾶς ἐζήτησαν ἔγγραφα στρατιωτικῶν Ἀρχῶν, δι’ ὧν βεβαίως καταδηλοῦνται τὰ ἀποτελέσματα τοῦ στρατιωτικοῦ σας συστήματος, σᾶς ἔκαμαν δὲ τὴν διάκρισιν ὅτι δὲν ἐπρόκειτο περὶ ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα τυχὸν ἅπτονται προσωπικῶν φιλοτιμιῶν ἀξιωματικῶν, περὶ τούτων δὲν πρόκειται, οὐδὲ περὶ ἄλλης περιπτώσεως ἐξαιρετικῆς· πρόκειται περὶ ἐσωτερικῆς ὑπηρεσίας καὶ περὶ ἀντικειμένων, ἐφ’ ὧν ἡ Βουλὴ κέκληται νὰ σκεφθῇ καὶ ἀποφασίσῃ, ἀλλὰ σᾶς ζητοῦμεν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δὲν σᾶς συμφέρει, φαίνεται, νὰ προσαχθοῦν· διότι θέλετε καὶ περὶ τῶν στρατιωτικῶν νὰ στηριχθῇ εἰς τὴν ἐμπιστοσύνην τὴν ὁποίαν δύνανται νὰ ἔχωσί τινες εἰς τὴν στρατιωτικὴν πανσοφίαν σας· ἀλλ’ ὁ Τόπος, κ. Πρωθυπουργέ, δὲν ἔχει ἀποφασίσει ἀκόμη νὰ σᾶς ἐξουσιοδοτήσῃ μὲ τοιαύτην διαχείρισιν τῶν ἐλευθεριῶν καὶ τῶν δικαιωμάτων του. Τὴν προσαγωγὴν τοιούτων ἐγγράφων προσπαθοῦντες ν’ ἀποφύγετε, βεβαίως ἀπαντᾶτε κατ’ οὐσίαν τί περιέχουσιν, ἀλλ’ ἀπαντᾶτε γενικῶς καὶ ὅσον δὲν ἤρκει εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν νὰ ἀπαντήσητε, ἀπαντᾶτε γενικῶς τί περιέχουσιν αἱ ἐκθέσεις ἐκεῖναι, τὰς ὁποίας ἀποφεύγετε νὰ παρουσιάσητε. Εἶναι εἰς πάντας εὐνόητον διατί δυσκολεύεσθε νὰ προσαγάγητέ τινας ἐκθέσεις, αἱ ὁποῖαι βεβαίως δὲν ἐξηγεῖται οὐδὲ εἶναι καταληπτὸν τίνι τρόπῳ δύνανται νὰ βλάψωσι τὸ Ἔθνος προσαγόμεναι ἐντὸς τῆς Βουλῆς. Πρόκειται περὶ ἐκθέσεων ἀφορωσῶν εἰς τὴν κατάστασιν τοῦ στρατοῦ, καὶ θέλετε νὰ δύνασθε νὰ εἴπητε ὅτι ὅσα θὰ σᾶς ἀντιτάσσωνται, εἶναι ἐξώδικα καὶ ἀνακριβῆ, καὶ θέλετε νὰ προβαίνωμεν οὕτω εἰς τὸ σύστημά σας τὸ στρατιωτικὸν ὅπως προβαίνομεν καὶ εἰς τὸ σύστημά σας τὸ οἰκονομικόν. Ἀλλ’ ἐκάματε διάκρισιν καὶ κατεστήσατε ἐπίσης καὶ εἰς τοὺς ἁπλουστέρους κατάδηλον τὴν διαφορὰν τῶν ἐκθέσεων, καὶ τὴν ἀλλόκοτον ἀξίωσίν σας· ἐχαρακτηρίσατε ὡς φατριαστικὰς ἐκείνας τὰς ἐκθέσεις, αἱ ὁποῖαι ἀποδοκιμάζουσι τὸ στρατιωτικόν σας σύστημα, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι σύμφωνοι μὲ τὰς γνώμας σας· αἱ ἐκθέσεις ἐκεῖναι, λέγετε, ἔχουσι σχέσιν μὲ τὸ ἐνδεχόμενον γεγονός, ὅτι ἄλλος τις πρόκειται νὰ καθέξῃ τὴν θέσιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἐγένοντο χάριν αὐτοῦ καὶ κατὰ συνεννόησιν πρὸς αὐτὸν καὶ αἱ ἐκθέσεις αὗται σχετίζονται πρὸς τὴν πολιτικήν· ὅσαι ὅμως εἶναι σύμφωνοι πρὸς τὰς ἰδέας καὶ διαθέσεις σας, ὅσαι ἐπαινοῦσι τὸ στρατιωτικόν σας σύστημα, αὐταὶ εἶναι ἀνεπηρέαστοι καὶ ἄσχετοι πρὸς τὴν πολιτικήν! Ὁ μέλλων Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ μέλλων, ὁ ἐνδεχόμενος ἐπηρεάζει καὶ αὐτός, προκαλεῖ πᾶσαν ἔκθεσιν τυχὸν συμφωνοῦσαν πρὸς τὰς ἰδέας αὐτοῦ, ὁ ὑπάρχων ὅμως οὐχί! Καὶ νομίζετε, κύριε Πρωθυπουργέ, ὅτι δύνασθε ὑμεῖς νὰ στιγματίζητε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὡς φατριαστικὰς καὶ κομματικὰς ἐκθέσεις τὰς μὴ συμφωνούσας μὲ τὰς ἰδέας σας περὶ τῆς ἀναμορφώσεως τοῦ στρατοῦ, τὴν ὁποίαν ἀφοῦ ἡμεῖς ἐθαυμάσαμεν, καλοῦμεν καὶ ἄλλους νὰ τὴν θαυμάσωσι καὶ μεταφέρωσιν ἴσως καὶ εἰς τὴν πατρίδα αὐτῶν τὰς ἐφευρέσεις σας; Δὲν δύνασθε λοιπόν, κύριε Πρωθυπουργέ, οὔτε σεῖς, οὔτε ἡ πλειοψηφία ν’ ἀρνῆσθε τὰ τοιαῦτα δικαιώματα τῆς μειοψηφίας. Ἐμακρηγόρησα, κύριοι, περὶ τούτου ὄχι μόνον διὰ τὴν ἀξίαν τοῦ ζητήματος τούτου καθ’ ἑαυτό, ἀλλὰ διότι ὑπεστηρίχθη ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς μία ἀρχὴ ἀνατρεπτικὴ τῆς οὐσίας τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ Πολιτεύματος. Τὸ Κοινοβουλευτικὸν Πολίτευμα δὲν παραδέχεται τὴν ἀπόλυτον ἐξουσιοδότησιν, τὴν ὁποίαν θέλετε ὑμεῖς νὰ λάβητε, κύριε Πρωθυπουργέ. Δύνασθε τῳόντι τυπικῶς νὰ κατορθώσητε τοῦτο, ἀλλὰ συλλογισθῆτε ὅτι τότε καὶ ἡ μειονοψηφία θέλει σκεφθῆ, ἐὰν πρέπει νὰ παραμείνῃ σιωπῶσα ἐνώπιον τοιαύτης καταστάσεως ἢ νὰ σκεφθῇ τίνι τρόπῳ θὰ ὑποστηρίξῃ τὰ μεγάλα πρὸς τὸν Τόπον καθήκοντα τὰ ἐμπεπιστευμένα αὐτῇ.

§88ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μὲ ὅλην τὴν ἀναγνώρισιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς ἐκ Σύρου πρὸς τὰς μεγάλας στρατιωτικὰς γνώσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἔχει τὴν αὐτὴν ἰδέαν περὶ ἑαυτοῦ καὶ διὰ τοῦτο ἠναγκάσθη νὰ ὑποβάλῃ νόμον, ὅπως φέρῃ ξένον ὀργανωτὴν τοῦ στρατοῦ. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ἀφοῦ ἐφέρομεν ἐπὶ τούτῳ εἰδικὸν ἄνδρα, νὰ τὸν προσκαλέσῃ νὰ ὑποβάλῃ ἔκθεσιν περὶ τῆς ἀπογραφῆς τοῦ στρατοῦ· διότι ἐκ τῆς ἐκθέσεως τοῦ στρατηγοῦ αὐτοῦ θὰ κρίνωμεν κατὰ πόσον πρέπει νὰ περιμένωμεν τὴν ἀνόρθωσιν τῶν στρατιωτικῶν πραγμάτων τῆς χώρας. Αὐτὰς μόνον τὰς παρατηρήσεις εἶχον νὰ κάμω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ Νομοσχεδίου περὶ χαρτοσήμου. Οἱ βουλευταὶ κκ. Σταυρόπουλος καὶ Πετρούλιας ὑποβάλλουσιν ἐκ νέου τὸ Νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶχον ὑποβάλει πέρυσι περὶ συνοικισμοῦ ἐν Κορινθίᾳ. (Ὅρα Παράρτημα).

§90ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Γνωρίζετε, κ. Πρόεδρε, ἐὰν ἀπεστάλη ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν πίναξ παραβλητικὸς τῶν τελῶν τοῦ χαρτοσήμου τῶν πληρονομένων μέχρι τοῦδε πρὸς τὰ τέλη, τὰ ὁποῖα θὰ πληρόνωσι μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, τὸν ὁποῖον ἐζήτησεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Βώλου βουλευτής;

§91ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐπειδὴ ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, μετὰ τῆς ὁποίας εἶχον συνεννοηθῆ περὶ τοῦ θέματος τούτου, ἐν τῇ ἐκθέσει της ἀναφέρει πάντα τὰ ἀναγόμενα εἰς τὸ θέμα τοῦτο, δὲν ὑπέβαλον τὸν ζητηθέντα πίνακα. Ἐὰν δὲν θεωρηθῶσιν ἐπαρκῆ τὰ ἐν τῇ ἐκθέσει ἀναφερόμενα, θέλω ὑποβάλει καὶ πᾶσαν ἄλλην πληροφορίαν.

§92ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀφοῦ περιλαμβάνονται ἐν τῇ ἐκθέσει, ἀρκούμεθα εἰς αὐτήν.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἤδη ἐρχόμεθα εἰς τὸ ζήτημα τοῦ κ. Δημητρακάκη.

§94ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἐπειδὴ εἶναι πολὺ ἐκτεταμένον, καὶ δὲν ὑπάρχει πλέον χρόνος, διὰ τοῦτο ἐπιφυλάττομαι δι’ αὔριον.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ὑπάρχοντος ἄλλου ἀντικειμένου, λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 7 καὶ 5′ Μ. Μ.)