1884.03.05

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 59

τῆς 5 Μαρτίου 1884.

(Δευτέρα)

Ὥρᾳ 4 μ. μ.

(Εὑρεθείσης τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ, ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐπεκυρώθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναφορὰ τῆς χήρας καὶ τῶν θυγατέρων Βαφιοπούλου περὶ ἀνακτήσεως τῆς διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος χορηγηθείσης αὐταῖς συντάξεως λόγῳ μεγάλων πρὸς τὴν πατρίδα ἐκδουλεύσεων τοῦ ἀειμνήστου Βαφιοπούλου. Ἀναφορὰ Πολυξένης, χήρας Ἀλέκου Ἀχόλου, κατοίκου Πύργου, ὡς φυσικοῦ ἐπιτρόπου τῶν ἀνηλίκων τέκνων της, δι’ ἧς ἐξαιτεῖται, ἵνα διὰ νόμου κανονίσῃ ἡ Βουλὴ ἀνάλογον καὶ μηνιαῖον βοήθημα. Αἱ ἀναφοραὶ αὗται θέλουσι παραπεμφθῆ εἰς τὴν ἁρμοδίαν Ἐπιτροπήν.

§2ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει ἐπερώτησιν τοῦ βουλευτοῦ Λαρίσσης Σερίφ Βέη, ἔχουσαν ὡς ἑξῆς)· «Παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ δώσῃ τὰς δεούσας ἐξηγήσεις ἐπὶ τῶν δύω ἑπομένων ἀποριῶν α) ὅσοι ἐκ τῶν παραχωρηθεισῶν τῇ Ἑλλάδι χωρῶν ἠθέλησαν συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 13 τῆς Ἑλληνοτουρκικῆς Συμβάσεως νὰ διατηρήσωσι τὴν Ὀθωμανικὴν ὑπηκοότητα, ποιήσαντες τὴν περὶ τούτου δήλωσιν εἰς τὴν ἁρμοδίαν Ἀρχὴν, δύνανται καὶ μετὰ τὴν λῆξιν τῆς ὑπὸ τοῦ ἄνω εἰρημένου ἄρθρου ταχθείσης τριετοῦς προθεσμίας νὰ μὴ ἀναχωρήσωσιν ἐξ Ἑλλάδος καὶ νὰ ἀπολαύωσι τῆς Ὀθωμανικῆς ὑπηκοότητος; β) οἱ μὴ ποιήσαντες τὴν περὶ διατηρήσεως τῆς Ὀθωμανικῆς ὑπηκοότητος δήλωσιν, ἀλλὰ δεχθέντες τὴν Ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν, δύνανται, ὅταν θελήσωσι, νὰ ἀπέλθωσι τῆς Ἑλληνικῆς χώρας ἐλευθέρως εἴτε μόνοι, εἴτε οἰκογενειακῶς; Τὰς ἀπορίας ταύτας, σπουδαίως ἐνδιαφερούσας τοὺς συμπολίτας μου, παρακαλῶ νὰ μοὶ λύσῃ ὁ ἀξιότιμος Πρωθυπουργός».

§3ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὰς δύω ταύτας ἐπερωτήσεις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἡμῶν Σερίφ Βέη πρέπει νὰ δώσω ἀπάντησιν εὐθὺς, ἵνα μὴ ὑπάρχῃ ἡ ἐλαχίστη ἀμφιβολία περὶ τῶν ἐν αὐταῖς. Ὁ συνάδελφος ἡμῶν βουλευτὴς ἐκ Λαρίσσης ἐρωτᾷ, ἐὰν οἱ Ὀθωμανοὶ κάτοικοι Θεσσαλίας, ὅσοι θέλουσι νὰ διατηρήσωσι τὴν Ὀθωμανικὴν αὐτῶν ὑπηκοότητα, ποιήσαντες τὴν περὶ τούτου δήλωσιν ἐγκαίρως, ὀφείλουσι κατόπιν τῆς τεταγμένης ἐν τῇ συμβάσει διορίας ν’ ἀναχωρήσωσιν ἐκ τῆς Ἑλλάδος, ἢ ἐὰν δύνανται νὰ διαμένωσιν ἐν Ἑλλάδι· ὡς πρὸς δὲ τοὺς μὴ ποιησαμένους τὴν τοιαύτην δήλωσιν καὶ διατηροῦντας τὴν Ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν, ἐὰν οὗτοι δύνανται ν’ ἀναχωρήσωσιν ἐκ τῆς Ἑλλάδος. Ἀπαντῶ, ὅτι, εἴτε προτιμήσωσι τὴν Ὀθωμανικὴν ὑπηκοότητα, εἴτε τὴν Ἑλληνικὴν, πάντες ἀδιακρίτως δύνανται ὁποτεδήποτε ν’ ἀναχωρήσωσιν ἀκωλύτως, ὅπως δύνανται νὰ διαμείνωσιν ἐν τῇ χώρᾳ, ἀπολαύοντες ἁπάντων τῶν ἀστικῶν δικαιωμάτων. Ὁ κάτοικος τῶν Ἐπαρχιῶν ἐκείνων Ὀθωμανὸς, ὁ προτιμήσας τὴν Ὀθωμανικὴν ὑπηκοότητα, θὰ εὑρίσκηται ἐν τῇ αὐτῇ θέσει πρὸς τὸν διατηροῦντα τὴν Ἑλληνικὴν ὑπηκοότητα, διότι οὐδεμία ἄλλη διαφορὰ μεταξὺ τοῦ ἔχοντος ξένην ὑπηκοότητα, καὶ δὴ Ὀθωμανικὴν, καὶ τοῦ ἔχοντος ὑπηκοότητα Ἑλληνικὴν, πλὴν μόνης τῆς ἐνασκήσεως τῶν πολιτειακῶν δικαιωμάτων, ὑφίσταται· ὡς πρὸς τὰ ἀστικὰ δικαιώματα, ἡ θέσις ἀμφοτέρων εἶναι ἡ αὐτή. Θὰ προσθέσω μάλιστα εἰς ταῦτα, ὅτι ὅσοι ἐκ τῶν Ὀθωμανῶν κατοίκων τῆς Θεσσαλίας ἤθελον προτιμήσει τὴν Ὀθωμανικὴν ὑπηκοότητα ἤδη, μετὰ δὲ τὴν παρέλευσιν τῆς τριετοῦς διορίας, ἤθελον νομίσει, ὅτι προτιμότερον δι’ αὐτοὺς εἶναι νὰ δεχθῶσι τὴν Ἑλληνικὴν ὑπηκοότητα, θέλουσιν εὕρει τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν πρόθυμον, ὅπως ποιήσηται ὑπὲρ αὐτῶν χρῆσιν τῶν δικαιωμάτων, ἅτινα παρέχει αὐτῇ ὁ ψηφισθεὶς πρό τινος χρόνου νόμος, ὁ ἐπιτρέπων τὴν χορήγησιν τῆς Ἑλληνικῆς ὑπηκοότητος καὶ ἄνευ τῆς παρελεύσεως τῶν διοριῶν τοῦ ἀστικοῦ νόμου. Ἐπίσης ὁ Ὀθωμανὸς, ὅστις ἤθελεν ἐκλέξει τὴν Ἑλληνικὴν ὑπηκοότητα, ἐὰν κατόπιν τῆς παρελεύσεως τῆς διορίας ἤθελε θεωρήσει, ὅτι εἶναι προτιμοτέρα εἰς αὐτὸν ἡ Ὀθωμανικὴ ὑπηκοότης, θέλει εὕρει τὴν Κυβέρνησιν πρόθυμον, ἵνα τῷ ἐπιτρέψῃ τὴν μεταβολὴν ἐθνικότητος. Ὥστε οὐ μόνον εἰς τὰς δύω ἐρωτήσεις τοῦ ἐντίμου συναδέλφου ἡμῶν ἀπήντησα καταφατικῶς, ἀλλ’ ἐπιπροσθέτω καὶ ταῦτα, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις οὐδένα ἔχει λόγον, ἵνα θελήσῃ νὰ ὠφεληθῇ ἐκ τῶν διατάξεων τῆς Συμβάσεως πρὸς περιορισμὸν τῆς ἐπιλογῆς, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐπιθυμεῖ νὰ ἴδῃ ἕκαστον τῶν Ὀθωμανῶν κατοίκων τῆς Θεσσαλίας ἐλευθέρως διαμένοντα ἐν τῷ Κράτει, ἢ ἀποδημοῦντα ἢ ἐπανερχόμενον, οἵαν δήποτε καὶ ἂν προτιμήσῃ ἐθνικότητα καὶ προαίρεσιν ἔχει, ἵνα ἐν τῷ μέλλοντι παράσχῃ πᾶσαν νόμιμον εὐκολίαν εἰς τὸν θέλοντα νὰ μεταβάλῃ τὴν ὑπηκοότητα, εἰς ἣν ἤθελεν ἤδη ταχθῆ. Πρέπει νὰ γινώσκωσι πάντες, ὅτι εὐχὴ τῆς Κυβερνήσεως εἶναι, ὅπως διατελῇ ἕκαστος ἐν ᾗ προαιρεῖται ὑπηκοότητι, καὶ ὅτι οἵ τε ἐκλέξαντες τὴν Ὀθωμανικὴν ὑπηκοότητα καὶ οἱ ἐκλέξαντες τὴν Ἑλληνικὴν θὰ δύνανται ἀδιακρίτως νὰ διαμένωσιν ἐν τῷ Κράτει, νὰ ἀπέρχωνται καὶ νὰ ἐπανέρχωνται, ὁπόταν αὐτοῖς δοκῇ.

§4Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νομίζω, ὅτι καλὸν εἶναι νὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὅτι ἴσως εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναμνησθῇ τῶν διατάξεων τοῦ Ποινικοῦ Νόμου, αἱ ὁποῖαι προβλέπουσι περὶ χαρακτηρισμοῦ ὡς πράξεως ἀξιοποίνου τῆς παραιτήσεως τῆς Ἑλληνικῆς ἰθαγενείας· ἑπομένως δι’ ἐκείνους, οἵτινες ἤθελον προτιμήσει τὴν Ἑλληνικὴν ὑπηκοότητα, οἵτινες δὲ μετά τινα καιρὸν ἤθελον ἐπιθυμήσει νὰ ἐγκαταλείψωσιν αὐτὴν καὶ δεχθῶσι τὴν Ὀθωμανικὴν ὑπηκοότητα, δι’ αὐτοὺς ἰσχύει ὁ Ποινικὸς Νόμος, ἐκτὸς ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἤθελεν εἰδικῶς ἐπιτρέψει τοῦτο.

§5ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀκριβῶς τὴν διάταξιν ἐκείνην τοῦ Ποινικοῦ Νόμου εἶχον ὑπ’ ὄψιν, ὅτε εἶπον, ὅτι οἱ Ὀθωμανοὶ κάτοικοι τῆς Θεσσαλίας, ὅσοι ἤθελον προτιμήσει τὴν Ἑλληνικὴν ὑπηκοότητα, δύνανται πάντοτε νὰ ἔχωσι τὴν πεποίθησιν, ὅτι θέλουσιν εὕρει τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν πρόθυμον ἵνα χορηγήσῃ τὴν ἄδειαν, ἥτις εἶναι ἀναγκαία, ὅπως δεχθῶσι τὴν Ὀθωμανικὴν ὑπηκοότητα.

§6Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ ζήτημα, τὸ ἀφορῶν τὴν στρατιωτικὴν ὑποχρέωσιν;

§7ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Περὶ στρατιωτικῶν ὑποχρεώσεων δὲν ἔχομεν ἤδη ν’ ἀποφανθῶμεν, διότι ἐλύθη τοῦτο νομοθετικῶς· ἐχορηγήθη παράτασις διορίας μέχρι τοῦ 1889 ὑπὲρ ἐκείνων, οἵτινες ἤθελον ἀποδεχθῆ τὴν Ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν· ὥστε περὶ τούτου δὲν καλούμεθα ἤδη νὰ χορηγήσωμεν προθεσμίαν.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§9ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Ὑποβάλλω, κύριοι, νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν περὶ κυρώσεως συμβάσεως ἐμπορικῆς καὶ ναυτιλιακῆς τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως μετὰ τῆς Αἰγυπτιακῆς. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ παραπέμψῃ τοῦτο εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπὴν μὲ τὴν παράκλησιν ὅπως τάχιστα φέρῃ τὴν ἀπαιτουμένην ἔκθεσιν καὶ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον, διότι πρόκειται νὰ λάβῃ ἐφαρμογὴν τὴν 8 Μαρτίου.

§10Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πρὶν ἢ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ὑπομιμνήσκω εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς, ὅτι εἰσέτι δὲν ἐλάβομεν τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐζητήσαμεν, διότι δὲν ἐδημοσιεύθησαν καὶ δὲν ἐξετυπώθησαν αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ὁ κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κατέθηκεν εἰς τὴν Βουλὴν πρὸ 25 ἡμερῶν περὶ τῶν γενομένων ἐξόδων τοῦ 1882 κατ’ ἄρθρον καὶ κεφάλαιον· ἐπίσης τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας κατέθηκεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν συνεπείᾳ ἐπερωτήσεως περὶ τῶν ἔργων τῆς ὁδοποιΐας καὶ τοῦ ταμείου αὐτῆς, καὶ τρίτον αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας εἰσέτι δὲν εἴδομεν καὶ αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν πρὸ εἴκοσιν ἡμερῶν περὶ τῶν εἰσπραχθέντων ἐκ τῶν φόρων ἐπὶ τοῦ σιγαροχάρτου καὶ τοῦ οἴνου. Πρέπει τέλος πάντων τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς νὰ δίδῃ μεγαλειτέραν ὤθησιν εἰς τὴν ἐκτύπωσιν τῶν πληροφοριῶν τούτων, διότι ἄλλως εἶναι περιττὸν νὰ κατατίθενται, ὅταν δὲν δυνάμεθα νὰ λάβωμεν γνῶσιν αὐτῶν.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Προεδρεῖον γνωρίζει, ὅτι εἶναι ὑπὸ στοιχειοθέτησιν, ἀλλ’ εἶναι πολλοὶ ἀριθμοὶ, πιστεύω δὲ ὅτι δὲν θὰ βραδύνῃ ἡ ἐκτύπωσις.

§12ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τί γίνονται αἱ ἐκθέσεις περὶ ἱπποσιδηροδρόμων;

§13ΛΕΒΙΔΗΣ. Αἱ ἐκθέσεις περὶ ἱπποσιδηροδρόμων ἐτυπώθησαν ἢ ἐστάλησαν ἀπὸ τὸ γραφεῖον πρὸς τύπωσιν;

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σταλῶσιν· ἡ μία εἶναι Γαλλιστί.

§15ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐὰν πρόκηται νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ἐρωτήσω τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅστις ὑπεσχέθη, ἐὰν ἐτελείωσαν αἱ ἀνακρίσεις τῶν λυπηρῶν συμβάντων τοῦ Σαββάτου.

§16ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Αἱ ἀνακρίσεις ἐξακολουθοῦσιν· εἶναι πολλὰ ἔγγραφα καὶ αὔριον ἐλπίζω νὰ τὰ καταθέσω· ἐὰν δὲ θέλετε νὰ σᾶς πληροφορήσω τί ἀνεκαλύφθη ἕως τώρα, δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ τὸ πράξω.

§17ΤΙΝΕΣ. Αὔριον.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἐξακολούθησις τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ Στρατολογικοῦ Νόμου· πρόκειται ἤδη νὰ ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον 19.

§19ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει τὸ ἄρθρον 19).

§20ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη θέλει ἐπιφέρει πολλὰς ἀδικίας, διότι καθιεροῖ ἀνισότητας μεταξὺ ἀνικάνων ἐξετασθέντων παρὰ τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων ἐμπροθέσμως, καὶ ἀνικάνων ἐξετασθησομένων ἐκπροθέσμως· διότι διὰ τοὺς πρώτους ἀρκεῖ ἡ πλειονοψηφία νὰ ἀποφανθῇ περὶ τῆς ἀνικανότητός των, διὰ δὲ τοὺς δευτέρους ἀπαιτεῖται ἡ ὁλοψηφία. Ἐὰν τὰ 3 μέλη ἀποφανθῶσι περὶ τῆς ἀνικανότητός τινος ἐκ τῶν ἐκπροθέσμως ἐξετασθησομένων καὶ εἷς μόνος δὲν θέλῃ νὰ ψηφίσῃ, εἴτε ἐξ ἰδιοτροπίας, εἴτε δι’ ἄλλον λόγον, αὐτὸ τὸ μέλος δύναται νὰ ματαιώσῃ τὴν ἐξαίρεσιν αὐτοῦ, ὅστις θὰ ἦναι ἀνίκανος. Νομίζω, ὅτι ἡ διάταξις ὅπως ὅλα τὰ μέλη ἀποφασίζωσι, πρέπει νὰ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ λείψῃ. Ἤθελον παρακαλέσει ἐπίσης τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἐὰν ἦναι δυνατὸν, νὰ μὴ ὑποβάλλωνται εἰς πάντας τοὺς κανόνας περὶ δωροδοκίας καὶ οἱ δωροδόται καὶ οἱ δωρολήπται, διότι τὸ ἄρθρον 104 τοῦ νόμου ΨΙΣΤʹ. ἐπιβάλλει ποινὰς ὡρισμένας ἐν τῷ στρατιωτικῷ ποινικῷ νόμῳ εἰς ἀμφοτέρους· ἀλλὰ ἡ δωροδοκία, πρέπει νὰ λάβετε τοῦτο ὑπ’ ὄψιν, ὅτι γίνεται μετὰ πίεσιν τοῦ δωροδότου ἐκ μέρους τοῦ δωρολήπτου, καὶ εἶναι δίκαιον ν’ ἀπαλλαγῇ οὗτος· ὥστε νομίζω ὅτι, ἐὰν ἐπιβάλητε κατ’ αὐτοῦ ποινὴν, ματαιοῦται ἡ διάταξις αὕτη. Νομίζω, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ γίνῃ μία μεταβολὴ, διότι δὲν εἶναι τὸ αὐτὸ, ὅπως εἰς ἄλλας περιστάσεις· ὁ δωροδότης πρέπει νὰ μὴ τιμωρῆται ποσῶς, διότι εὑρίσκεται ὑπὸ πίεσιν.

§21Χ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ ἐδαφίου 2 τοῦ ἄρθρου 19 πολὺ φοβοῦμαι ὅτι θὰ συμβαίνωσι πολλὰ ἄτοπα, ἕνεκα τῶν ὁποίων καὶ αὐτοὶ οἱ κληροῦχοι, περὶ ὧν τὸ ἄρθρον προβλέπει, θὰ βασανίζωνται καὶ θὰ καταδαπανῶνται καὶ τὰ στρατολογικὰ γραφεῖα θὰ ἐπασχολῶνται πλειότερον ἢ ὅτι πρέπει ἐπὶ ματαίῳ. Κατὰ τὸ ἐδάφιον αὐτὸ, ὅταν οἱ κληροῦχοι τῆς κατηγορίας, περὶ ἧς προβλέπει, συμπέσῃ νὰ μὴ ἦναι πλῆρες τὸ στρατολογικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον θὰ ἐξετάσῃ αὐτοὺς, θὰ παραπέμπωνται εἰς τὸ πλησιέστερον· ἀλλ’ ἂν συμπέσῃ καὶ τὸ πλησιέστερον Στρατολογικὸν Συμβούλιον νὰ ἦναι ἐλλιπὲς, τί θὰ συμβῇ τότε; Θὰ παραπεμφθῇ ἐξ ἀνάγκης εἰς τὸ πλησιέστερον ἐκείνου. Ἀλλ’ ἐὰν καὶ τοῦτο συμπέσῃ νὰ ἦναι ἐλλιπές; τότε θὰ συμβῇ ὥστε οἱ δυστυχεῖς κληροῦχοι νὰ περιφέρωνται, ὡς ὁ περιπλανώμενος Ἰουδαῖος, ἀπὸ πόλεως εἰς πόλιν καὶ ἀπὸ Νομοῦ εἰς Νομόν. Νομίζω, ὅτι τὸ ἄτοπον δύναται νὰ διορθωθῇ διὰ τῆς ἑξῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλω εἰς τὴν ἐκτίμησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἡ ὁποία συνίσταται εἰς τοῦτο. Ἐὰν τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκει ὁ κληροῦχος, συμπέσῃ νὰ ἦναι ἐλλιπὲς ἕνεκα ἐλλείψεως τοῦ ὑγειονομικοῦ ἰατροῦ νὰ προσκαλῆται ὁ ἰατρὸς τοῦ τάγματος· ἐὰν λίπῃ τάγμα καὶ ἑπομένως δὲν ὑπάρχῃ τοιοῦτος ἰατρός, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὰ μέλη τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου νὰ προσλαμβάνωσιν ἕνα ἐκ τῶν ἐγκριτωτέρων πολιτικῶν ἰατρῶν τῆς πρωτευούσης τοῦ νομοῦ καὶ τοιουτοτρόπως νὰ συμπληροῦται τὸ Συμβούλιον. Ἐὰν δὲ οὔτε τὸ ἓν οὔτε τὸ ἕτερον ἐγκρίνῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἐπροτίμων ὁ κληροῦχος νὰ παρεπέμπετο ἀπ’ εὐθείας εἰς Ἀθήνας καὶ νὰ ἀπεφασίζετο ἅπαξ διὰ παντὸς ἡ τύχη τοῦ στρατευσίμου. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν παρατήρησίν μου ταύτην.

§22ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Διάταξιν, ὁποίαν περιλαμβάνει τὸ προκείμενον Νομοσχέδιον, δὲν εὑρίσκει τις ἐν ξένῃ νομοθεσίᾳ. Ἐν πάσαις ταῖς ξέναις νομοθεσίαις ἐθεωρήθη ὅτι, ἀφοῦ εἰς τὰ Στρατολογικὰ Συμβούλια κατὰ τὴν ὡρισμένην ἐποχὴν ἀνετέθη τὸ ἔργον τῆς ἐξετάσεως τῆς ἱκανότητος τῶν ὀφειλόντων νὰ παρουσιασθῶσιν εἰς αὐτὰ, οὐδεμία ὑπῆρχεν ἀνάγκη νὰ ληφθῇ φροντὶς περὶ ἐκείνων, οἵτινες δὲν ἐκπληροῦσι τὸ καθῆκον τοῦτο, διότι ὑπετέθη καὶ ἐκ τῶν πραγμάτων ἀπεδείχθη ὅτι πάντες ἐκπληροῦσι τὸ καθῆκον αὑτῶν. Ἀλλ’ ἐνταῦθα παραλείπεται ἡ ἐκπλήρωσις τῆς ὑποχρεώσεως ταύτης. Καὶ κατὰ μὲν τὸ πρῶτον ἔτος ὑπετέθη, ὅτι παρελείφθη, διότι ὁ νόμος δὲν ἦτο γνωστὸς, ἀλλὰ τὰ κατόπιν ἔτη ἀπεδείχθη ὅτι παρελείφθη ἐκ τῆς συνηθείας τῆς παρ’ ἡμῖν νὰ μὴ πράττωμέν τι ἐξ ἰδίας πρωτοβουλίας καὶ νὰ μὴ προσερχώμεθα αὐτοπροαιρέτως εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων ἡμῶν. Ἀφοῦ δὲ ἐκ τῆς παραλείψεως ταύτης ἐπέρχεται ἡ κατάταξις ἐν τῷ στρατῷ τῶν μὴ ἱκανῶν πρὸς ἐκπλήρωσιν τοιαύτης ὑποχρεώσεως, ὅπερ δὲν ἤθελε συμβῆ ἐὰν οἱ ἀνίκανοι εἶχον ἐκπληρώσει τὸ καθῆκον αὑτῶν ἐγκαίρως καὶ ἀκούονται τὰ παράπονα ὧν καταφαίνεται ἐκ τῆς συζητήσεως, ἥτις ἔλαβε χώραν, τὸ εὔλογον, διότι οὐ μόνον τὰ ἄτομα ἀδικοῦνται, ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ὁ στρατὸς, ὡς κατατασσομένων προσώπων εἰς οὐδὲν ὠφελούντων καὶ μᾶλλον βλαπτόντων, ἐνομίσαμεν ἀναγκαῖον νὰ περιλάβωμεν διάταξιν τοιαύτην. Ἀλλὰ περιλαμβάνοντες τοιαύτην διάταξιν, πρέπει νὰ φροντίσωμεν νὰ καταστήσωμεν αὐτὴν πρὸς ἐκείνους, οἵτινες δὲν ἐξεπλήρωσαν τὴν ὑποχρέωσίν των, οὕτω βαρεῖαν, ὥστε νὰ μὴ θεωρῶσιν ὅτι εἶναι τὸ αὐτὸ, εἴτε προσέλθωσιν ἐγκαίρως, εἴτε μή. Ἐὰν δὲν παρουσιασθῇ ἐγκαίρως εἰς ἐξέτασιν ὁ ἀνίκανος, δὲν πρέπει νὰ τίθηται ἐν ἴσῃ μοίρᾳ πρὸς τὸν προσελθόντα ἐγκαίρως, καὶ ἡ δικαιοσύνη καὶ τὸ συμφέρον τοῦ στρατοῦ ἀπαιτεῖ ὅπως ὑπάρξῃ διαφορά. Οὗτος εἶναι ὁ λόγος, δι’ ὃν, ἐνῷ εἰς τὸν ἐγκαίρως παρουσιαζόμενον ἀπαιτεῖται, ὅπως κηρυχθῇ ἀνίκανος, μόνον ἡ ἀπόφασις τῆς πλειοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου, εἰς τὸν μὴ ἐγκαίρως παρουσιαζόμενον ἀπαιτεῖται ὅπως ἀποφανθῶσιν ὑπὲρ τῆς ἀνικανότητος πάντα τὰ μέλη. Περὶ δὲ τοῦ ζητήματος τῆς δωροδοκίας, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, θεωρῶ κατὰ πρῶτον ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἐνταῦθα νὰ λάβωμεν τὴν πρόνοιαν, περὶ ἧς ἐποιήσατο λόγον, καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει ἠθέλομεν θεωρήσει ταύτην ὀρθὴν, διότι ἐνταῦθα πρόκειται μόνον περὶ μιᾶς περιπτώσεως, ἐκείνης τουτέστι καθ’ ἣν γίνεται ἡ ἐξέτασις οὐχὶ ἐγκαίρως, ἀλλ’ ἐκπροθέσμως· ἀλλ’ ἰδίως ἡ παρατήρησις αὕτη θὰ προσῆκεν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ κανόνος μᾶλλον ἢ εἰς τὴν τῆς ἐξαιρέσεως. Δὲν εἶναι ἑπομένως πρέπον νὰ διορθώσωμεν τὸ ἄρθρον 104 τοῦ νόμου ἐπὶ τῶν ἐκπροθέσμων καὶ νὰ μὴ τὸ διορθώσωμεν καὶ ἐπὶ τῶν ἐμπροθέσμων.

§23ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Νὰ προσθέσητε διάταξιν.

§24ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ποίαν διάταξιν; Διάταξιν, ἥτις δὲν σχετίζεται πρὸς τὸ προκείμενον ἄρθρον, ἀλλ’ ἀφορᾷ εἰς τὸ ἄρθρον 104 τοῦ νόμου ΨΙΣΤʹ; Ἀλλ’ ἐγὼ εἶμαι ἐναντίος τῆς τροποποιήσεως τῶν περὶ δωροδοκίας ἐν ἄρθρῳ 104, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δέον ὁλόκληρος ἡ περὶ δωροδοκίας ἡμετέρα νομοθεσία νὰ μεταβληθῇ. Δύνανται νὰ ὑπάρχωσι λόγοι ὑπὲρ καὶ κατὰ τοιαύτης μεταβολῆς, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε ἡ μεταβολὴ προσήκει εἰς τὴν νομοθεσίαν ἐν γένει καὶ οὐχὶ ἐπὶ μόνου τοῦ εἰδικοῦ τούτου θέματος, διότι δὲν βλέπω εἰς τὴν περίστασιν ταύτην ὑπάρχον τι μὴ σχετιζόμενον πρὸς τὴν γενικὴν νομοθεσίαν, ὑπάρχον τι ἐξαιρετικὸν, δυνάμενον νὰ δικαιολογήσῃ μερικὴν μεταβολήν. Ὁ κ. βουλευτὴς εἶπεν ὅτι ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ πρέπει ν’ ἀπαλλαγῇ τῆς ποινῆς ὁ δωροδότης, διότι εὑρίσκετο ὑπὸ πίεσιν· ἀλλὰ πάντοτε ὁ δωρεοδότης εὑρίσκεται ὑπὸ τοιαύτην πίεσιν, διότι ἐπιθυμεῖ ν’ ἀποκτήσῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον τῷ δίδει ὁ λαμβάνων τὸ δῶρον· δὲν βλέπω ὅτι ἔχει ἰδιαίτερόν τι ἡ πίεσις αὕτη, ὅτι δύναται νὰ ὑποτεθῇ ὅτι ὁ ἰατρὸς θέλει νὰ ἀδικήσῃ τὸν ἐξεταζόμενον, καὶ ὅτι ἡ δωροδοκία γίνεται εἰς πρόληψιν ἀδικήματος. Τοὐναντίον, ἡ πεῖρα ἀπέδειξεν ὅτι αἱ ἐπιτροπαὶ εἶναι καλῶς κατηρτισμέναι καὶ οὐδὲν ἠκούσθη παράπονον ὅτι ἠσκήθη πίεσις ἐπὶ τοὺς ἔχοντας λόγον ἐξαιρέσεως. Ἑπομένως θεωρῶ ὅτι ἐνόσῳ δὲν μεταβάλωμεν τὴν γενικὴν ἡμῶν νομοθεσίαν περὶ δωροδοκίας, πρέπει ν’ ἀναγράψωμεν καὶ ἐνταῦθα τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 104 τοῦ νόμου ΨΙΣΤʹ σύμφωνον πρὸς τὰς διατάξεις τῆς ἄλλης νομοθεσίας, τὰς ἀφορώσας εἰς τὰ τῆς δωροδοκίας. Ὡς πρὸς δὲ τὰς παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐξ Ὀλυμπίας, τὰς ἀφορώσας εἰς τὸ 2 ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου τούτου, παρατηρῶ ὅτι σπανίως θέλει συμβαίνει νὰ μὴ ἦναι πλῆρες τὸ Στρατολογικὸν συμβούλιον, διότι κατὰ τὸ ἐδάφιον τοῦτο πρόκειται μόνον περὶ τῆς ἐλλείψεως ἀπὸ τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου τοῦ ἑτέρου ἐκ τῶν δύω προσώπων, εἴτε τοῦ ἀνωτέρου ἀξιωματικοῦ, εἴτε τοῦ ὑγειονομικοῦ, διότι τὰ ἄλλα πρόσωπα δὲν δύνανται νὰ ἐλλείψωσιν. Ὁ ἀνώτερος ἀξιωματικὸς, μετὰ τὴν πρόσθετον πρόνοιαν, ἥτις λαμβάνεται ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὅπως παρὰ τοῖς στρατολογικοῖς γραφείοις διορίζωνται καὶ ταγματάρχαι ἀντὶ λοχαγῶν, σχεδὸν πάντοτε θὰ ὑπάρχῃ· ἄλλως τε γνωρίζομεν, ὅτι καὶ τὰ τῆς νῦν τοποθετήσεως τῶν ταγμάτων παρέχουσι τὴν βεβαιότητα, ὅτι ἐν τῇ ἕδρᾳ τοῦ νομοῦ θὰ ὑπάρχῃ ἀνώτερος ἀξιωματικὸς, διότι σήμερον ἐν ἅπασι τοῖς νομοῖς, πλὴν τοῦ τῶν Κυκλάδων, ὑπάρχει ἓν ἢ καὶ πλείονα τάγματα. Προκειμένου δὲ περὶ ὑγειονομικοῦ ἀξιωματικοῦ, ἐπίσης φρονῶ, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν θέλει πάντοτε φροντίζει, ὅπως ὑπάρχῃ, καὶ ὅλως ἔκτακτος θὰ ἦναι ἡ περίστασις, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν θὰ ὑπάρξῃ ὑγειονομικὸς ἰατρὸς ἐν τῇ ἕδρᾳ τοῦ νομοῦ. Ἡ διάταξις μάλιστα αὕτη, ἰδίως ἐτέθη ἕνεκα τοῦ νομοῦ Κυκλάδων, διότι ἐκεῖ δὲν ὑπάρχει τάγμα, ἑπομένως δὲν θὰ ὑπάρχῃ ἀνώτερος ἀξιωματικὸς, καὶ ἐκ τούτου θέλει προέλθει τις δυσκολία· ἐδέησεν ἑπομένως νὰ κανονισθῇ ποῦ θὰ μεταβῶσιν οἱ τοῦ νομοῦ τῶν Κυκλάδων, ἵνα ἐξετασθῶσιν, ἀφοῦ ἐν τῇ ἕδρᾳ τοῦ νομοῦ δὲν δύναται νὰ σχηματισθῇ συμβούλιον· ἀλλαχοῦ, πιστεύω, ὅτι τοιαύτη δυσκολία εἶναι πρακτικῶς ἀδύνατον νὰ ὑπάρξῃ. Ἀλλὰ καὶ ἂν ὑπῆρχε, δὲν θὰ ἐδεχόμεθα τὴν λύσιν, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ὀλυμπίας προέτεινεν, τοὐτέστι νὰ ἔρχωνται οἱ κληρωτοὶ εἰς Ἀθήνας ἵνα ἐξετάζωνται· διότι κατὰ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον παραδέχεται τὸ νομοσχέδιον, δὲν πρόκειται νὰ ἐξετάζωνται οὗτοι παρὰ τῆς ἀνωτάτης ὑγειονομικῆς ἐπιτροπῆς· τὸ νομοσχέδιον παρεδέχθη τὸ σύστημα ὅπως καὶ οἱ ἐκπρόθεσμοι ἐξετάζωνται, ὅπου καὶ οἱ ἐμπροθέσμως προσερχόμενοι, δηλαδὴ παρὰ τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου. Ἑπομένως δὲν εἶναι δίκαιον, διὰ ταύτην καὶ μόνην τὴν περίπτωσιν τὴν ἐν τῷ 2 ἐδαφίῳ προβλεπομένην, νὰ ποιήσωμεν ἐξαίρεσιν καὶ τὴν ἐξέτασιν τῆς ἀνικανότητος εἰς τὴν ἀνωτάτην ὑγειονομικὴν ἐπιτροπὴν ν’ ἀναθέσωμεν. Πάντοτε τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον πρέπει νὰ ἐξετάζῃ τὰ περὶ ταύτης, καὶ ἂν ὑπάρχῃ τοῦτο ἐν τῇ ἕδρᾳ τοῦ νομοῦ, θέλει ἐξετάσει τὸ ζήτημα, ἐὰν δὲ δὲν ὑπάρχῃ, οὐδεὶς ὑφίσταται λόγος ἵνα ἀπομακρυνθῶμεν ἀπὸ τοῦ πλησιεστέρου καὶ ἔλθωμεν εἰς Ἀθήνας ἵνα ἐξετασθῇ ὁ κληρωτὸς παρ’ ἐπιτροπῆς ὅλως ἀλλοίαν ἐχούσης ὑπηρεσίαν.

§25Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἔχω μίαν ἀπορίαν, σᾶς παρακαλῶ κ. Ὑπουργὲ, ἐπὶ τοῦ ἰδίου ἄρθρου. Οἱ θεωρηθησόμενοι παρὰ τοῦ ἐκτάκτου Στρατολογικοῦ Συμβουλίου, ἢ καὶ τοῦ τακτικοῦ, ὡς ἱκανοὶ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ στρατοῦ ἐν ταῖς βοηθητικαῖς ὑπηρεσίαις, θὰ κατατάσσωνται εἰς τὸν στρατὸν ἢ τὴν ἐφεδρείαν;

§26ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τοῦτο εἶναι λελυμένον ἐκ τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον πέρυσιν ἐψηφίσαμεν. Ἀπαλλάσσονται ἐντελῶς ἐν εἰρήνῃ.

§27ΚΡΙΕΖΗΣ. Οἱ θαλάσσης ἐργάται μετὰ τὴν κατάργησιν τῶν προθεσμιῶν, εἰς ποίαν κατηγορίαν ὑπάγονται τοῦ ἄρθρου τούτου, ἐάν τις μεταξὺ αὐτῶν εὑρεθῇ ἀνίκανος;

§28ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀφοῦ δὲν ὑπάρχῃ πλέον προθεσμία δι’ αὐτοὺς, δὲν δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ἐκπρόθεσμοι. Τὸ ἄρθρον τοῦτο δὲν ἀφορᾷ εἰς αὐτοὺς, ἀλλ’ εἰς τοὺς ἐκπροθέσμους.

§29ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἐπὶ τῆς παρατηρήσεως τοῦ κ. Ζυγομαλᾶ κατὰ τῆς παμψηφίας τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου καὶ ἐγὼ ἤθελον θεωρήσει ὀρθὴν τὴν ἀντιπαρατήρησιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι πρέπει νὰ διαταχθῇ περιορισμός τις εἰς τοὺς μὴ ἐκτελοῦντας ἐγκαίρως τὸ καθῆκόν των, ἑπομένως νὰ καταστῇ δυσκολωτέρα ἡ ἔγκρισις τῆς ἀπαλλαγῆς των διὰ τῆς ἀπαιτήσεως τῆς γνώμης ἁπάντων τῶν μελῶν τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου, ἐὰν δὲν εἶχον ὑπ’ ὄψει ὅτι εἰς τὴν πρᾶξιν θὰ συμβαίνωσιν ἐκ τῆς διατάξεως ταύτης σπουδαῖαι καταχρήσεις, ὅπως συνέβαινον ἐπὶ τῶν παλαιῶν Στρατολογικῶν ἐπιτροπῶν. Τότε ὑπῆρχε διάταξις καθ’ ἣν, καὶ ἂν ἓν μέλος τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου ἐπέμενεν, ἔπρεπε νὰ ἀποσταλῇ ὁ κατὰ πλειονοψηφίαν ἐξαιρούμενος εἰς τὴν ἀνωτέραν ἐπιτροπὴν, ὡς ἐκ τούτου πολλὰ μέλη κακοήθη εἶχον τοῦτο ὡς μέσον χρηματολογίας· διότι οἱ ἐξεταζόμενοι διὰ ν’ ἀποφύγωσι τὴν εἰς τὴν ἀνωτέραν ἐπιτροπὴν ἀποστολήν των, στοιχίζουσαν βάσανα, ἔξοδα καὶ ἐνίοτε κίνδυνον κατατάξεως, ἠγόραζον καὶ τὴν γνώμην τοῦ ὑποκρινομένου διαφωνίαν. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Ζυγομαλᾶ εἶναι ὀρθοτάτη, ἀφοῦ εἶναι βεβαιωμένον ἐκ τῆς πείρας, ὅτι ἡ διάταξις τῆς ὁλοψηφίας τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου θὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς πολλὰς χρηματολογικὰς καταχρήσεις. Καὶ τοῦτο ὡς πρὸς τὸ πραγματικὸν μέρος τοῦ ζητήματος· ὡς πρὸς τὸ θεωρητικὸν μέρος ἀκόμη περισσότερον ἀποκρούεται τὸ σύστημα τῆς ὁλοψηφίας, διότι ὅλα τὰ Κράτη παρῄτησαν πλέον τὸ τῆς ὁλοψηφίας τῶν κριτῶν σύστημα, ὡς μὴ συμβιβαζόμενον μὲ τὴν πρόοδον τῶν κοινωνιῶν, ἐν αἷς αἱ ἀτομικαὶ ἀξιώσεις πνίγουν πολλάκις τὴν ὀρθότητα τῆς κρίσεως· καὶ ἐν τούτοις ἡμεῖς θέλομεν νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ πεπαλαιωμένον αὐτὸ σύστημα. Πρέπει λοιπὸν νομοθετοῦντες νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰς ἕξεις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τῶν ὑπαλλήλων μας, οἵτινες, ὅπως πάντες ὁμολογοῦμεν, δὲν εἶναι συνειθισμένοι νὰ ἐκτελῶσιν αὐστηρῶς τὰς διατάξεις τῶν Νόμων, πολὺ δὲ μᾶλλον ἀφοῦ γνωρίζομεν, ὅτι ἐκ τῶν κληρωτῶν μέγα μέρος καθίστανται ἐκπρόθεσμοι εἰς τὴν παρουσίασίν των, καὶ ὑφίστανται οὐκ ὀλίγα βάσανα, ἐμπίπτοντες εἰς τοὺς ὄνυχας τῶν ὑπαλλήλων.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τροπολογία δὲν ὑπεβλήθη, παρατηρήσεις μόνον ἐγένοντο, ἑπομένως θὰ προκαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ ἀποφανθῇ ἐὰν παραδέχηται τὸ ἄρθρον 19 ὡς ἔχει ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 19 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 20.

§31ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει).

§32ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 20 ὑπάρχει διάταξις, περὶ τῆς ὁποίας δύναται νὰ δοθῇ ἡ ἑρμηνεία, ὅτι ἀπαγορεύεται ἡ μεταφορὰ τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων εἰς τὸν ἄγοντα ἡλικίαν ἥττονα τῶν 40 ἐτῶν. Ἐπειδὴ βεβαίως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἐννοεῖ τοῦτο, παρακαλῶ αὐτὸν νὰ δώσῃ μίαν ἐξήγησιν, ἵνα μὴ δοθῇ ἡ ἑρμηνεία αὕτη.

§33ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ ἄρθρον 20ον δὲν ἀφορᾷ εἰς τὴν μεταφορὰν τῆς ἐγγραφῆς ἀπὸ τοῦ Μητρῷου τῶν ἀῤῥένων τοῦ ἀρχικοῦ Δήμου εἰς τὸ Μητρῷον τῶν ἀῤῥένων τοῦ Δήμου, εἰς τὸν ὁποῖον τις μετήνεγκε τὰ πολιτικά του δικαιώματα, ἀλλ’ ἀφορᾷ εἰς ἑτέραν περίστασιν. Πρόσωπα πολλὰ, θέλοντα ν’ ἀποφύγωσι τὴν ὑποχρέωσιν αὑτῶν, μετήνεγκον τὰ δικαιώματα αὑτῶν ἀπὸ Δήμου εἰς Δῆμον, χωρὶς οὐδένα νὰ ποιήσωνται λόγον περὶ μεταφορᾶς τῆς ἐγγραφῆς ἀπὸ τοῦ μητρῷου τῶν ἀῤῥένων τοῦ Δήμου ἐκείνου, εἰς τὸ μητρῷον τῶν ἀῤῥένων τοῦ Δήμου τῆς ἐκλογῆς των. Ἀφοῦ δὲ ἐνεγράφοντο δημόται τοῦ νέου Δήμου, ἐζήτουν ἐγγραφὴν—οὐχὶ μεταφορὰν—ἐν τῷ μητρῴῳ τῶν ἀῤῥένων τοῦ νέου αὑτῶν Δήμου, ὡσανεὶ εἶχεν ἀρχῆθεν παραλειφθῇ ἡ ἐγγραφὴ αὐτῶν· ἀλλὰ τὴν ἐγγραφὴν ταύτην ἐζήτουν ὑπὸ ἡλικίαν ἀπηλλαγμένην τῆς στρατευσίμου ὑποχρεώσεως. Τοῦτο ζητεῖ τὸ ἄρθρον 20ον νὰ καταργήσῃ· τὴν μεταφορὰν τῆς ἐγγραφῆς ἐκ τοῦ μητρῷου τῶν ἀῤῥένων τοῦ ἀρχικοῦ Δήμου εἰς τὸ τοῦ νέου Δήμου οὐδεὶς δύναται νὰ κωλύσῃ, οὐδὲ ἔχει σκοπόν τινα τοιοῦτον τὸ ἄρθρον 20ον. Τὸ ἄρθρον 20ον ἔχει σχέσιν πρὸς νέαν ἐγγραφὴν ἐν τῷ μητρῴῳ τῶν ἀῤῥένων τοῦ νέου Δήμου, ὡσανεὶ δὲν ἦτό τις ἐγγεγραμμένος ἐν ἑτέρῳ μητρῴῳ. Ἐνταῦθα πλεῖστοι ὅσοι—διότι κυρίως ἐν τῷ Δήμῳ Ἀθηναίων ἐγένετο τοῦτο—πλεῖστοι ὅσοι, ἀνήκοντες εἰς ἄλλον Δῆμον πρότερον καὶ ἐγγραφέντες Δημόται Ἀθηνῶν, ἐζήτησαν καὶ ἐπέτυχον ὅπως ἐγγραφῶσιν ἐν τῷ μητρῴῳ τῶν ἀῤῥένων τῶν Ἀθηνῶν, ἄγοντες ἡλικίαν 25, 26 καὶ πλέον ἐτῶν, ἑπομένως ἀπηλλάσσοντο τῆς ὑποχρεώσεως, ἐνῷ εἶχον ἡλικίαν 22 ἐτῶν ἀναγεγραμμένην ἐν τῷ μητρῴῳ τοῦ ἀρχικοῦ αὑτῶν Δήμου καὶ ἔπρεπεν ἑπομένως νὰ ὑπηρετήσωσιν. Ὅταν τοῦτο ἀνεκαλύπτετο, οὗτοι ἰσχυρίζοντο ὅτι ἡ νέα αὑτῶν ἐγγραφὴ τοὺς ἀπήλλαττε τῆς ὑποχρεώσεως· διότι ἐγγραφὴ ἐν τῷ Δήμῳ, εἰς τὸν ὁποῖον ἀνήκουσι, κατισχύει τῆς παλαιᾶς, ἐνῷ νέα ἐγγραφὴ δὲν πρέπει νὰ γίνηται, πρέπει νὰ γίνηται μόνον μεταφορὰ τῆς ἀρχικῆς ἐγγραφῆς, γινομένης δὲ μεταφορᾶς, τὸ ζήτημα δὲν παρουσιάζεται. Ὥστε ἡ παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς δὲν μοὶ φαίνεται ἔχουσα τὴν σημασίαν, τὴν ὁποίαν ἀποδίδει εἰς αὐτὴν, διότι ἐνταῦθα δὲν γίνεται λόγος περὶ μεταφορᾶς Δημοτικότητος· ἡ μεταφορὰ Δημοτικότητος ἀνάγεται εἰς ἄλλον Νόμον· ὅταν δὲ μεταφέρῃ τις τὰ Δημοτικὰ αὑτοῦ δικαιώματα, δέον νὰ γείνῃ καὶ μεταφορὰ τῆς ἐγγραφῆς ἀπὸ τοῦ μητρῷου τῶν ἀῤῥένων τοῦ Δήμου ἐκείνου εἰς τὸ μητρῷον τῶν ἀῤῥένων τοῦ νέου Δήμου· ἀλλὰ καὶ ἂν δὲν γίνῃ ἡ μεταφορὰ τῆς ἐγγραφῆς, ὑφίσταται πάντοτε ἡ ὑποχρέωσις ἐκ τῆς ἀρχικῆς ἐγγραφῆς. Ἐδῶ πρόκειται μόνον περὶ νέας ἐγγραφῆς ἐν μητρῴῳ ἀῤῥένων, νέα δὲ ἐγγραφὴ κατὰ τὸ ἄρθρον 20ον ἀπαγορεύεται.

§34ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τὸ γράμμα τοῦ ἄρθρου, ὅπως εἶναι, δὲν ἔχει τὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν δίδει ὁ κ. Πρωθυπουργός· ἀλλὰ καὶ ἂν δὲν ἔχῃ τὴν ἔννοιαν ταύτην ἡ ἑρμηνεία αὕτη ἀρκεῖ, ὅπως θέσῃ τὴν νέαν ἔννοιαν. (Ἀναγινώσκεται τὸ 21ον ἄρθρον).

§35Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κατὰ τὸ ἄρθρον 21 γίνεται μία τροπολογία ἐπὶ τοῦ νόμου τοῦ 1878, τουτέστιν ἀντὶ τοῦ Φεβρουαρίου, ὅτε συντάσσεται ὁ Στρατολογικὸς κατάλογος, ἤδη θὰ συντάσσεται κατὰ τὸν Νοέμβριον τοῦ προηγουμένου ἔτους· μολονότι δὲ παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἐλήφθη πρόνοια πρὸς τὴν ταχυτέραν καὶ ἁρμοδιωτέραν σύνταξιν τῶν Στρατολογικῶν καταλόγων, δὲν ἐλήφθη πρόνοια περὶ ἑνὸς ἀντικειμένου σπουδαιοτάτου εἰς τὸν στρατὸν, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ἰδίως τὴν κατάταξιν τῶν στρατευσίμων. Ὅπως ὀπισθοχώρησεν ὁ νόμος διὰ τῆς Στρατολογίας ταύτης κατὰ δύω μῆνας, εὐχῆς ἔργον εἶναι νὰ λάβῃ πρόνοιαν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὥστε, ἂν ἦναι δυνατὸν, νὰ ὀπισθοχωρήσῃ καὶ ἡ κατάταξις τῶν στρατευσίμων. Δὲν ὑπάρχει Ἔθνος, εἰς τὸ ὁποῖον ἡ κατάταξις τῶν κληρωτῶν νὰ μὴ γίνεται ἀπὸ 1ης Ὀκτωβρίου μέχρι 1ης Ἰανουαρίου. Καὶ ἐν Γερμανίᾳ καὶ ἐν Γαλλίᾳ καὶ ἐν Ἰταλίᾳ παντοῦ οἱ κληρωτοὶ προσέρχονται ἀπὸ πρώτης Νοεμβρίου, καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν ἀπὸ πρώτης Ἰανουαρίου διότι εἶναι ἡ καταλληλοτέρα ἐποχὴ καθ’ ἣν δύναται ὁ στρατιώτης νὰ ἐξασκηθῇ. Ἀφίνω τὸν νόμον τοῦ 1837, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἄλλας περιστάσεις καὶ ἔρχομαι εἰς τὸν νόμον τοῦ 1878 καὶ μετὰ ταῦτα εἰς τὸν νόμον τοῦ 1882, διότι οὗτος δὲν προσέβαλε κατ’ ἐλάχιστον τὸν νόμον τοῦ 1878. Κατὰ τὸν νόμον τοῦτον ἡ προσέλευσις τῶν κληρωτῶν δέον νὰ γίνεται τὴν πρώτην Ἰουλίου καὶ τὴν πρώτην Δεκεμβρίου. Καὶ καθόσον ἀφορᾷ τὴν πρώτην Δεκεμβρίου ὁ καιρὸς εἶναι ἁρμόδιος καὶ ἡ ὑπηρεσία εὐκολύνεται· ὅσον ὅμως ἀφορᾷ τὴν πρώτην Ἰουλίου καθίσταται ἀδύνατος ἡ κατάταξις. Θὰ λυπηθῆτε τὴν κατάστασιν καὶ τῶν νεοσυλλέκτων καὶ τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τῶν ὑπαξιωματικῶν, ἐὰν τοὺς ἰδῆτε ὑπὸ τὸν πύρινον ἥλιον τοῦ τόπου μας ἐν ὑπαίθρῳ γυμναζομένους καὶ γυμνάζοντας. Καὶ ὁ ὑπαξιωματικὸς ὑποφέρει, καὶ ὁ στρατιώτης πρώτην φορὰν εἰσερχόμενος εἰς τὰ βάρη τοῦ στρατοῦ εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐξοικειωθῇ καὶ προοδεύσῃ· ἐὰν δὲ ζητήσητε μίαν στατιστικὴν τῶν ἀσθενῶν κατὰ τοὺς μῆνας ἐκείνους, θὰ ἰδῆτε μίαν δυσαναλογίαν φοβεράν. Διὰ τοῦτο νομίζω καλὸν νὰ γείνῃ τροποποίησις, ὥστε ἡ πρώτη εἴσοδος νὰ ἦναι κατὰ τὸν Μάρτιον καὶ ἡ δευτέρα κατὰ τὸν Ὀκτώβριον. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἡ ἄσκησις θὰ ἦναι καλλιτέρα. Ταῦτα ἐνόμισα καθῆκον νὰ φέρω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς πεπεισμένος, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν θὰ ἔχῃ ἐναντιότητα ὡς πρὸς ἓν μέτρον λυσιτελέστατον.

§36ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ ἄρθρον τοῦτο οὐδόλως ἀφορᾷ εἰς τὴν ἐποχὴν τῆς κατατάξεως. Τὸ ζήτημα τῆς ἐποχῆς τῆς κατατάξεως εἶναι λίαν σπουδαῖον, εἶναι ἐκ τῶν εὐρυτέρων ζητημάτων, τῶν σχετιζομένων πρὸς τὰ τῆς στρατολογίας, διότι ἐκεῖ ἀνάγεται καὶ τὸ ζήτημα, ἐὰν πρέπῃ νὰ κατατάσσωνται οἱ στρατεύσιμοι ὅλοι ταὐτοχρόνως, ὅπως ἐγίνετο πρότερον, ἢ εἰς δύω τμήματα, ὅπως γίνεται ἤδη· ἐὰν τὰ δύω τμήματα πρέπῃ νὰ κατατάσσωνται εἰς ἐποχὰς ἀπεχούσας ἀπ’ ἀλλήλων κατὰ ἕξ μῆνας, ἢ εἰς ἐποχὰς ἀπεχούσας ὀλιγώτερον. Τὰ ζητήματα ταῦτα εἶναι εὐρύτατα καὶ δὲν δύνανται νὰ ἐξετασθῶσι μόνον ὑπὸ μίαν ἔποψιν, ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς καταλληλότητος τῆς ἐποχῆς ὡς πρὸς τὰ τῆς ὑγείας· ὑπάρχουσι καὶ πλεῖσται ἄλλαι ἐπόψεις, αἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ ληφθῶσι πρὸ ὀφθαλμῶν· ἄλλως τε τὸ θέμα τοῦτο, ὡς εἶπον, δὲν σχετίζεται πρὸς τὸ προκείμενον ἄρθρον, διότι ἐνταῦθα αἱ ἐποχαὶ τῆς κατατάξεως δὲν μεταβάλλονται, δίδεται μόνον δίμηνον ἐπὶ πλέον, ὅπως δύνανται νὰ εἰδοποιῶνται περὶ τῆς ὑποχρεώσεως αὐτῶν οἱ στρατεύσιμοι. Κατὰ τὸ δεύτερον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 21, ὁ κατάλογος δημοσιεύεται ἀπὸ 1 μέχρι 30 Ἰανουαρίου, αὕτη δὲ ἡ δημοσίευσις δὲν ἐγίνετο πρότερον. Ἵνα ᾖ δυνατὸν νὰ γείνῃ ἡ δημοσίευσις αὕτη, θὰ ἄρχηται ἡ ἐργασία τῆς συντάξεως τοῦ καταλόγου δύω μῆνας πρότερον· τουτέστιν, ἐνῷ κατὰ τὸ ἄρθρον 27 τοῦ ΨΙϚʹ Νόμου ὁ κατάλογος συντάσσεται τὸ πρῶτον δεκαπενθήμερον τοῦ Ἰανουαρίου, θὰ συντάσσηται ἤδη κατὰ τὸ ἄρθρον 21 τοῦ Νομοσχεδίου δύω μῆνας πρότερον. Κατὰ τὰ ἄλλα αἱ διορίαι μένουσιν ἐντελῶς αἱ αὐταί, ὅπως εἶχον καὶ πρότερον. Ὥστε, ἐπιφυλαττομένης τῆς ἐξετάσεως περὶ τῶν τῆς ἐποχῆς τῆς κατατάξεως εἰς εὐκαιρίαν ἄλλην, ὅτε τὸ ζήτημα ἐκεῖνο αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ δύναται νὰ ἐξετασθῇ, νομίζω, ὅτι ἤδη πρέπει νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὰ ἐν τῷ ἄρθρῳ 21 ὅπως ἔχει.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 21 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 22).

§38ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐγὼ κατ’ ἀρχὴν εἶμαι ἐναντίος τῆς χρηματικῆς ποινῆς ἐνταῦθα, διότι εἶναι ἄδικον τὰ στηρίγματα τῶν οἰκογενειῶν νὰ ὑποχρεῶνται, ὅπως ἐξαιρεθῶσι, ν’ ἀποτίνωσιν 100 καὶ 150 δραχμάς. Νομίζω μάλιστα, ὅτι εἶναι ἀνισότης, οἱ μὴ καταταχθέντες ν’ ἀποτίνωσι μόνον 100 δραχμάς, οἱ δὲ καταταχθέντες 150. Ἐὰν ὁ λόγος ἦναι, ὅτι οἱ καταταχθέντες ὀφείλουν νὰ πληρώσουν καὶ ἀντίτιμον τῆς στολῆς, νομίζω, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθόν· διότι διὰ τὰς ὀλίγας ἡμέρας, καθ’ ἃς ἔκαμον χρῆσιν τῶν ἐνδυμάτων τοῦ Δημοσίου, δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ πληρώσουν 50 δραχμὰς περισσότερον. Ὁπωσδήποτε νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν πρέπει νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν διάταξιν, ὅπως πληρώσουν τοιοῦτο ποσὸν οἱ ἄποροι αὐτοὶ προστάται πτωχῶν οἰκογενειῶν.

§39Χ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ μᾶς ἐξηγήσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἂν ἀπαιτῇ πληρεξούσιον διὰ τακτικοῦ συμβολαιογραφικοῦ ἐγγράφου· διότι, ἂν ἀπαιτῇ τοιοῦτον, θὰ γεννηθῶσι πολλαὶ ἀδικίαι, διότι πολλοὶ εὑρισκόμενοι εἰς τὰ ὀρεινὰ μέρη καὶ ὑποκείμενοι εἰς ἀπαλλαγήν, δὲν δύνανται νὰ λάβουν γνῶσιν καὶ ὑποβάλωσι τὰς αἰτήσεις των. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ τεθῇ εἰς τὸν νόμον ἀντὶ «πληρεξουσίου» «ἀντιπροσώπου».

§40Σ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ μέχρι τοῦδε πρακτικὴ ἀπῄτει νὰ ὑπογράφωνται αἱ αἰτήσεις εἴτε ὑπὸ τῶν ἰδίων, εἴτε, ἐὰν ἀγνοῶσι γράμματα, ὑπ’ ἄλλων ἁπλῶς κατ’ ἐντολὴν αὐτῶν. Νομίζω ὅτι, τῆς πρακτικῆς ἀποδειχθείσης ὀρθῆς, δυνάμεθα ν’ ἀπαλείψωμεν τὸ «αὐτοπροσώπως ἢ διὰ πληρεξουσίου» καὶ νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὰς γενικὰς διατάξεις τοῦ στρατολογικοῦ νόμου.

§41ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ παρατήρησις ὅτι ἀποτελεῖ ἀνισότητα καὶ ἀδίκημα ἡ διάταξις ἡ περιεχομένη ἐν τῷ ἄρθρῳ 22, μοὶ φαίνεται στερουμένη ὑποστάσεως, διότι δὲν πρόκειται ἤδη περὶ δικαιώματος κανονικοῦ, τοῦ ὁποίου τὴν ἐξάσκησιν περιορίζομεν, ὑποβάλλοντες αὐτὸ εἰς ταύτην τὴν ὑποχρέωσιν· ἐξεναντίας, πρόκειται περὶ εὐεργετήματος, τὸ ὁποῖον χορηγεῖται εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἤθελεν ἐκπληρώσει τὰ τῆς διατάξεως ταύτης. Διατί δὲ ἐθεωρήσαμεν ὅτι τὸ εὐεργέτημα τοῦτο τοῦ νόμου νὰ χορηγήσωμεν μόνον εἰς τὸν ὑποβαλλόμενον εἰς ἀντίστοιχόν τινα ὑποχρέωσιν; διότι, ἂν ἐχορηγεῖτο τὸ εὐεργέτημα ἄνευ τινὸς ὑποχρεώσεως, τοῦτο θὰ ἦτο ταὐτόσημον πρὸς τὴν κατάργησιν τῆς διορίας· θὰ ἦτο τότε ὅλως περιττόν νὰ εἴπωμεν ἐν τῷ αʹ ἐδαφίῳ τοῦ ἄρθρου 22, ὅτι εἶναι ὑπόχρεοι οἱ στρατεύσιμοι νὰ ὑποβάλλωσι τὰς αἰτήσεις των πρὸ τῆς συντάξεως τοῦ στρατολογικοῦ ἐλέγχου τοῦ οἰκείου Δήμου. Πρέπει νὰ θέσωμεν μίαν κύρωσιν εἰς τὴν διάταξιν ταύτην, ἥτις εἶναι λίαν ἀναγκαία, διότι ὁ κατατασσόμενος ἐν τῷ στρατῷ ἐπιβάλλει ὑποχρεώσεις εἰς τὴν Πολιτείαν ὡς ἐκ τῆς κατατάξεως αὐτοῦ. Ἔχει δὲ καὶ ἀπόλυτον συμφέρον ἡ Πολιτεία καὶ ὁ στρατὸς νὰ ᾖ πλήρης ἡ δύναμις αὐτοῦ ἐκ προσώπων, τὰ ὁποῖα θέλουσι διαμείνει ἐν τῷ στρατῷ κατὰ τὴν ὡρισμένην ἐποχὴν, τοῦτο δὲ δὲν δύναται νὰ ὑπάρχῃ, ἂν δὲν καθορίζωνται τὰ τῶν ὑποχρεώσεων πρὸ τῆς κατατάξεως. Ἀφοῦ δὲ ἡ διάταξις αὕτη, ἡ ἀφορῶσα εἰς τὴν ἐποχὴν πρὸ τῆς ὁποίας πρέπει νὰ ὑποβληθῶσιν αἱ αἰτήσεις περὶ ἀπαλλαγῆς, εἶναι διάταξις οὐσιώδης, χρήζει κυρώσεως διὰ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ προστίμου. Μέχρι τοῦδε ὑπῆρχε κύρωσις πολὺ σπουδαιοτέρα, τουτέστιν, ὅταν τις δὲν παρουσιάζετο, καί περ ἔχων δικαίωμα ἀπαλλαγῆς, ἐστερεῖτο αὐτοῦ· σήμερον, ἀντὶ ὑπηρεσίας ἑνὸς ἢ δύω ἐτῶν, ἠρκέσθημεν εἰς τὴν κύρωσιν τῆς καταβολῆς 100 ἢ 150 δραχμῶν. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἑτέρα ἀντίῤῥησις, ὅτι 100 μὲν δραχμαὶ ἐπιβάλλονται ὡς πρόστιμον εἰς τὸν ὑποβάλλοντα τὴν αἴτησίν του πρὸ τῆς κατατάξεως, 150 δὲ εἰς τὸν ὑποβάλλοντα αὐτὴν μετὰ τὴν κατάταξιν. Τοῦτο ἐγένετο, διότι μεγαλείτερον συμφέρον ἔχει ἡ Πολιτεία, ὅπως ἀπαλλάσσηταί τις πρὸ τῆς κατατάξεως· ἡ μετὰ τὴν κατάταξιν ἀπαλλαγὴ φέρει πρόσθετον ζημίαν εἰς τὸν στρατὸν, διότι ἠσχολήθη ὁ στρατὸς εἰς τὴν μόρφωσιν τοῦ ἀπαλλακτέου καὶ ἠσχολήθη ἐπὶ ματαίῳ, ἔδωκαν αὐτῷ ἐνδύματα· καὶ ταῦτα μὲν θέλουσιν ἀποδοθῆ, ἀλλὰ τὸ ἔνδυμα, τὸ ἅπαξ φορεθὲν, ἀπόλλυσι πολὺ τῆς ἀξίας του· ἑπομένως ἀνάγκη κυρώσεως αὐστηροτέρας πρὸς περιστολὴν, κατὰ τὸ ἐφικτὸν, τῶν μετὰ τὴν κατάταξιν ἀπαλλαγῶν. Ἐπροτάθη μάλιστα κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως μετὰ τὴν κατάταξιν μὴ ἐπιτρέπηται ἡ ἀπαλλαγὴ, διότι εἶναι λίαν ἐπιζήμιος καὶ δὲν δύναται ἡ πληρωμὴ τοῦ προστίμου νὰ θεωρηθῇ ὡς ἀντισήκωμα. Ἀλλ’ ὡς πρὸς τοῦτο ἐθεωρήθη προτιμότερον, ὅπως ἐπιτραπῇ ἀπαλλαγὴ μετὰ τὴν κατάταξιν, ἀρκεῖ νὰ δοθῇ ἀποζημίωσις διὰ τὴν ὑλικὴν ζημίαν ἐκ τῆς φθορᾶς τῶν ἐνδυμάτων. Ἐπειδὴ δ’ ἐκ τούτου εἰσέρχεται ἕτερόν τι ἀδίκημα, ὅτι ὁ καταταχθεὶς ἐμπροθέσμως, ἀπαλλακτέος, θέλει πληρώσει τὰς 150 δραχμὰς, ἐνῷ ὁ ἀφήσας νὰ παρέλθῃ ἡ ἡμέρα τῆς κατατάξεως, χωρὶς νὰ καταταχθῇ, θέλει πληρώσει 100 δραχμὰς, πρέπει νὰ περιλάβωμεν διάταξιν, ὅπως οὐ μόνον ὁ καταταχθεὶς πληρώσῃ τὰς 150 δραχμὰς, ἀλλὰ καὶ ὅστις μετὰ τὴν παρέλευσιν τῆς διορίας τῆς κατατάξεως δὲν κατετάχθη· ὅθεν προτείνω, ὅπως προστεθῇ ἐν τέλει τοῦ πρώτου ἐδαφίου ἡ ἑξῆς φράσις· «ἢ τὴν παρέλευσιν τῆς πρὸς κατάταξιν αὐτῶν ὡρισμένης ἡμέρας». Ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ὀλυμπίας θεωρεῖ τὴν διάταξιν, καθ’ ἣν ἀπαιτεῖται, ὅπως ἡ αἴτησις ὑποβληθῇ αὐτοπροσώπως ἢ διὰ πληρεξουσίου, ὡς ἐπαχθῆ καὶ προτείνει ὅπως ἐπιτρέψωμεν, ἵνα ἡ αἴτησις ὑποβληθῇ καὶ παρ’ ἄλλου· ἀλλὰ τοῦτο, ὡς τὸ προτείνει ὁ κ. βουλευτὴς, θ’ ἀπετέλει νεωτερισμὸν, διότι ναὶ μὲν συμβαίνει μέχρι τοῦδε ὅ,τι εἶπεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Μεγαρίδος, ὅτι γίνονται δεκταὶ καὶ παρ’ ἄλλων ὑποβαλλόμεναι αἰτήσεις, ἀλλ’ ὁ νόμος ὁ νῦν κείμενος δὲν ἐπιτρέπει τοῦτο διαῤῥήδην· ἂν δ’ ἠθέλομεν νὰ περιλάβωμεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τὴν ἰδέαν, ἣν ἐξέφρασεν ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ὀλυμπίας, θὰ ἦτο δύσκολον νὰ ὁρισθῇ εἰς τίνα θέλει ἐπιτραπῇ νὰ ὑποβάλῃ τὴν αἴτησιν, πλὴν τοῦ ἰδίου ἢ τοῦ ἀντιπροσώπου αὐτοῦ.

§42ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἰς τοὺς συγγενεῖς.

§43ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἂν εἴπωμεν, τοὺς συγγενεῖς, θὰ συμβαίνῃ ἕτερον ἄτοπον, τὸ ὁποῖον παρετήρησα καὶ εἰς ἄλλην συνεδρίασιν· ἡ ἀπαλλαγὴ εἶναι ὑποχρεωτικὴ μόνον διὰ τὴν Πολιτείαν, προαιρετικὴ δὲ μόνον διὰ τὸν στρατεύσιμον καὶ δύναται ὁ στρατεύσιμος νὰ θέλῃ νὰ ὑπηρετήσῃ, οἱ δὲ συγγενεῖς του νὰ μὴ θέλωσι καὶ νὰ ζητήσωσιν ἐπ’ ὀνόματι αὐτοῦ τὴν ἀπαλλαγήν.

§44Χ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὰ δὲν συμβαίνουσι.

§45ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Συμβαίνει πολλάκις οἱ ἔχοντες δικαίωμα ἀπαλλαγῆς νὰ μὴ ποιῶνται χρῆσιν τοῦ δικαιώματος αὐτῶν, διότι προτιμῶσι νὰ ὑπηρετῶσι· δὲν ἠξεύρω ἂν συμβαίνῃ καὶ νὰ ὑπάρχωσιν οἰκογένειαι, αἱ ὁποῖαι θὰ ἤθελον νὰ ὑποχρεώσωσιν αὐτὸν νὰ ζητήσῃ τὴν ἀπαλλαγὴν ἐν ταῖς περιπτώσεσιν, ἐν αἷς αὐτὸς δὲν τὴν θέλει, δὲν ἐπιτρέπεται ὅμως εἰς ἡμᾶς ν’ ἀναγράψωμεν ὑπὲρ τῶν οἰκογενειῶν τοιοῦτον δικαίωμα.

§46ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Ὁ κύριος λόγος, ὁ ὁποῖος ἐπέτρεψε τὴν ἀπαλλαγὴν, δὲν ἦτο νὰ παρασχεθῇ εὐκολία εἰς τὸ ἄτομον, ἀλλ’ εἰς τὴν οἰκογένειαν.

§47ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ λόγος ἦτο ἡ αὐτοπροαίρετος παρὰ τοῦ ἀπαλλακτέου ὑποστήριξις τῆς οἰκογενείας, ἀλλ’ ὅταν οὗτος δὲν θέλῃ νὰ συντρέξῃ τὴν οἰκογένειαν, ἀλλὰ προτιμᾷ νὰ ὑπηρετήσῃ ἐν τῷ στρατῷ, οὐδὲν ἔχομεν δικαίωμα ἵνα τῷ ἐπιβάλωμεν νὰ ὑπηρετήσῃ τὴν οἰκογένειάν του (θόρυβος). Ἐν προηγουμένῃ συνεδριάσει εἶπον περὶ τοῦ ἀπαλλακτέου, ὅτι ἐπιτρέπεται αὐτῷ νὰ καταταχθῇ ὡς ἐθελοντής· ἀλλ’ ἐὰν ἐνταῦθα ἀναγράψωμεν τὴν ἀρχὴν ὅτι ἡ οἰκογένεια δύναται νὰ ἐμποδίσῃ τὸν ἀπαλλακτέον νὰ καταταχθῇ εἰς τὸν στρατὸν ὑποχρεωτικῶς καὶ ἐὰν οὗτος προτιμᾷ ν’ ἀποτίσῃ τὴν ὑποχρέωσίν του, τότε πρέπει καὶ εἰς τὸν ἐθελοντὴν ν’ ἀπαγορεύσωμεν ὅπως παρὰ τὴν θέλησιν τῆς οἰκογενείας αὐτοῦ καταταχθῇ. Τὸ ἓν συνεπάγεται τὸ ἕτερον.

§48ΜΠΟΓΔΑΝΟΣ. Ἐὰν κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ ἐλέγχου συμβῇ ἢ θάνατος ἢ νόσος, θὰ πληρώσῃ τὰς 100 δραχμάς;

§49ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅταν τὸ αἴτιον τῆς ἀπαλλαγῆς ἐπέλθῃ κατόπιν τῆς συντάξεως τοῦ ἐλέγχου, κατὰ τὸν κείμενον νόμον ἔχει δικαίωμα ὁ ἐγγραφεὶς ἐν τῷ ἐλέγχῳ ὡς ὑπόχρεως εἰς στράτευσιν νὰ αἰτήσηται τὴν ἀπαλλαγήν του. Τὸ νομοσχέδιον δὲν ἀφορᾷ εἰς τὰ δικαιώματα τοῦ ἀπαλλακτέου τὰ προϋπάρχοντα, ταῦτα μένουσιν ἀνέπαφα, ἀλλ’ ἀφορᾷ εἰς χορήγησιν δικαιώματος, ὅπως αἰτήσηται τὴν ἀπαλλαγὴν εἰς ἐκεῖνον, ὅστις ἦτο ἀπαλλακτέος πρὸ τῆς ἐποχῆς τῆς συντάξεως τοῦ στρατιωτικοῦ ἐλέγχου, ἀλλὰ δὲν ἐφρόντισε νὰ αἰτήσηται ἐγκαίρως τὴν ἀπαλλαγὴν αὐτοῦ. Ὑπὲρ ἐκείνων, οἵτινες ἀπέκτησαν τὸ δικαίωμα βραδύτερον, διαμένει ἐν ἰσχύϊ ὁ κείμενος νόμος, ὅστις δὲν ἐπιβάλλει πρόστιμον.

§50Χ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι περιπλανῶνται εἰς τὰ διάφορα μέρη τοῦ Κράτους καὶ μάλιστα εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν, καὶ οἱ ὁποῖοι ἀγνοοῦσι καὶ τὴν ἐποχὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν κληροῦνται, καὶ τὰς ὑποχρεώσεις, εἰς τὰς ὁποίας ὑποβάλλονται, καὶ ἀγνοοῦντες στεροῦνται τοῦ μέσου νὰ ὑποβάλλωσι τὸ παράπονόν των καὶ νὰ ὑπερασπίσωσι τὸ προνόμιον, τὸ ὁποῖον χορηγεῖ ὁ νόμος· θὰ ἦναι λοιπὸν ἄδικον, ἐὰν αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους δὲν προστατεύσωμεν, καὶ ἀπορῶ πῶς οἱ κύριοι βουλευταὶ τῆς πλειοψηφίας, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουν, ὅτι ὑπάρχουσι πολλοὶ εἰς τὴν κατηγορίαν αὐτὴν, δὲν παρακαλοῦσι τὴν Κυβέρνησιν νὰ παράσχῃ εἰς αὐτοὺς τὴν εὐκολίαν.

§51Δ. ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριοι, εἰς τὴν Αὐστροουγγαρίαν οἱ πολιτικοὶ, πρακτικώτεροι ἀπὸ ἡμᾶς, ἐκανόνισαν τὰ τῆς κοινοβουλευτικῆς συζητήσεως σύμφωνα μὲ τὰ πράγματα. Ἐπειδὴ ἐκεῖ ἀποφασίζει ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν θέλησιν τοῦ Ἀρχικαγγελαρίου, αἱ Βουλαὶ καὶ τῆς Οὐγγαρίας καὶ τῆς Αὐστρίας, ἀντὶ νὰ συζητῶσιν ἐν τῇ Βουλῇ, στέλλουν Ἐπιτροπὰς ἰδιαιτέρως εἰς τὸν Ἀρχικαγγελάριον καὶ συνεννοοῦνται μὲ αὐτὸν πῶς νὰ κανονισθῇ ἕκαστον Νομοσχέδιον, καὶ ἀπαλλάττονται ἀπὸ τὰ βάσανα τῶν ἐν τῇ Βουλῇ συζητήσεων. Οὕτω φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ κάμωμεν καὶ ἡμεῖς· ἀφοῦ ἐν τῇ συζητήσει ἀποφασίζεται ὅ,τι θέλει ὁ Πρωθυπουργὸς, καὶ πρὸς αὐτὸν καὶ ὄχι εἰς τὴν Βουλὴν ἀποτείνονται ὅσοι φέρουσι προτάσεις, καλὸν εἶναι νὰ μεταβαίνῃ ὁ ἔχων τοιαύτας εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, καὶ νὰ κανονίζῃ τὴν ἀπαίτησίν του ἀναλόγως τῆς ὑποδοχῆς, ἧς θὰ τύχῃ ἀπὸ τὸν ἔχοντα τὸ δικαίωμα τῆς κανονίσεως, καὶ νὰ μὴ χανώμεθα ἐνταῦθα εἰς ἀκάρπους συζητήσεις, αἵτινες οὐδεμίαν ἐπιῤῥοὴν ἔχουσιν, ὅσον ὀρθαὶ καὶ ἂν ὦσιν. Γνωρίζομεν, κύριοι, ὅτι οἱ καθυστεροῦντες δὲν εἶναι οἱ πλούσιοι, οἱ ὄντες εἰς κατάστασιν νὰ ἐννοήσωσι τὰς ὑποχρεώσεις των καὶ τὴν ἀκριβῆ ἐκτέλεσιν αὐτῶν. Εἰς τὴν ἄγνοιαν τῆς ἀκριβοῦς ἐκπληρώσεως τοῦ καθήκοντος ἐμπίπτει δυστυχῶς ἡ κατωτέρα τάξις, ἡ τῶν πτωχῶν· ὅταν λοιπὸν ἐπιβάλητε εἰς ἕνα δικαιούμενον διὰ ν’ ἀπαλλαγῇ τῆς προσθέτου ὑπηρεσίας ἑνὸς ἔτους, 100 καὶ 150 δραχμὰς, δι’ αὐτὸν εὐκολία καλλιτέρα εἶναι νὰ ὑπηρετήσῃ αὐτὸ τὸ ἔτος, παρὰ νὰ προκαταβάλῃ τὸ ποσὸν αὐτὸ, διότι δὲν τὰς ἔχει· διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι πρέπει νὰ νομοθετῶμεν, ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὰ ἤθη καὶ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν πολιτῶν, ἐφ’ ὧν ἐπιβάλλομεν τὰς ὑποχρεώσεις. Τὸ πρόστιμον τῶν 100 καὶ 150 δραχμῶν εἶναι ἀναχρονισμός. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι αἱ Δικονομίαι ὥριζον παράβολον 200 καὶ 100 δραχμῶν, καὶ ἐν τούτοις σχεδὸν τὰς κατήργησαν, διότι ἦτον ἀπρεπὲς νὰ πληρώνῃ τις πρόστιμον διὰ νὰ εὕρῃ τὸ δίκαιόν του. Ἔπειτα τὸ ποσὸν τῶν 100 ἢ 150 δραχμῶν εἶναι ὑπέρογκον. Τὸν μὴ παρουσιαζόμενον εἰς τὴν ἀπόπειραν συμβιβασμοῦ τὸν τιμωρεῖ ὁ νόμος μόνον μὲ 10 δραχμὰς, καὶ γνωρίζετε πόσον οὐσιώδη ἐθεώρησεν ὁ νομοθέτης τὴν διάταξιν ταύτην, διότι εἶχεν ἄλλας ἰδέας περὶ τῆς ἀξίας τῶν Εἰρηνοδικῶν, ἔχων ὑπ’ ὄψιν ποίας βαρύτητος καὶ σεβασμοῦ πρόσωπα κατεῖχον τότε τὴν θέσιν τοῦ Εἰρηνοδίκου, ἑπομένως δυνάμενα νὰ ἐπιβάλωσιν εἰς τὰ διάδικα πρόσωπα ἕνα συμβιβασμόν. Ἐρχόμεθα τώρα εἰς τὸ δεύτερον θέμα, τῆς ἀπαλείψεως τῆς ὑποχρεώσεως τοῦ ἔχοντος δικαίωμα πρὸς ἐξαίρεσιν, νὰ διορίζῃ πληρεξούσιον, ἀλλὰ νὰ διαβιβάζῃ τὴν αἴτησίν του εἴτε δι’ ἄλλου, εἴτε τοὐλάχιστον νὰ ἔχωσι τὸ δικαίωμα ν’ ἀναφέρωνται ἀντ’ αὐτοῦ οἱ γονεῖς, ἀδελφοὶ, σύζυγοι καὶ στενοὶ συγγενεῖς ἐκ κηδεστείας ἢ βαπτίσματος. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι πολλάκις ὁ κληροῦχος θέλει νὰ ὑπηρετήσῃ, καὶ οἱ συγγενεῖς παρὰ τὴν θέλησίν του ζητοῦν τὴν ἀπαλλαγήν του, δὲν εἶναι σωστὸν, εἶναι καθαρὸν σόφισμα, καὶ δὲν στέκει εἰς ἕνα Πρωθυπουργὸν νὰ συζητῇ διὰ σοφισμάτων, ἀφοῦ μάλιστα ἡ γνώμη του βαρύνει μὲ 140 ψήφους τῶν ὀπαδῶν του βουλευτῶν, καθότι, ὡς ὀρθῶς εἶπεν ὁ κ. Ζυγομαλᾶς, ὁ ἄνευ τῆς θελήσεώς του ἐξαιρούμενος κατατάσσεται, ἂν θέλῃ, ἐθελοντής! Ἐπίσης εἶναι σόφισμα, ὅτι δὲν πρέπει νὰ δεχώμεθα ἐθελοντὰς τοὺς ἐξαιρουμένους ἐκ τοῦ νόμου, διότι ἀφίνουν τὰς οἰκογενείας ἀπροστατεύτους. Μὲ τὴν γνώμην μου ἐσυμφώνησε καὶ ὁ κ. Δραγούμης, ὁ τόσον στενὰ προσκεκολλημένος εἰς τὰς ἰδέας τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ.

§52ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶπον, ὅτι διὰ τοὺς ἀγραμμάτους δύνανται νὰ ὑπογράφουν οἱ ἄλλοι, καὶ αὐτὴ ἡ ἁπλότης μέχρι τοῦδε ὠφέλησεν, ἐνῷ τὸ πληρεξούσιον παρέχει δυσκολίας καὶ δαπάνας, διότι θὰ γίνηται ἐπὶ χαρτοσήμου, ὅταν τις δὲν γνωρίζῃ νὰ γράψῃ.

§53ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Καὶ ἂν ἦναι καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, θὰ πληρώσῃ περισσότερα, διότι θὰ ὑπάγῃ εἰς τὸν Πρόξενον, καὶ δὲν κατορθώνει τὴν σύνταξιν τοῦ πληρεξουσίου μὲ τέσσαρας καὶ ἡμίσειαν δραχμὰς, ὅπως ἐν τῇ ἐλευθέρᾳ Ἑλλάδι, ἀλλὰ μὲ λίραν (ἀπὸ τὰ ἀκροατήρια φωναὶ «Κόφτω, κόφτω»).

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία εἰς τὰ ἀκροατήρια.

§55ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (ἐξ ἀμφοτέρων τῶν πτερύγων). Νὰ ἐκκενωθῶσι τὰ ἀκροατήρια. (Διατάττεται ἡ ἐκκένωσις αὐτῶν).

§56ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Μὴ ταράττεσθε, κύριοι· οὔτε τὰ ἀκροατήρια νὰ ἐκκενωθῶσι, διότι οἱ ἄνθρωποι εἶναι τίμιοι. Ἐπληρώθησαν ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ χειροκροτήσωσι τὸν κ. Πρωθυπουργόν, καὶ τὸν ἐχειροκρότησαν πρὸ στιγμῆς, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ὁ ἐλάχιστος λόγος· ἐπληρώθησαν ἐπίσης νὰ ἀποδοκιμάσωσι τοὺς ἀντιπολιτευομένους, καὶ τοῦτο πράττουσι τώρα, καὶ ἂς μὴ ὑπάρχῃ ἀφορμή. Θέλουν νὰ λάβωσιν τὴν ἀντιμισθίαν των χαλάλι.

§57Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ὅπου σὲ χαλάει, διότι, ἐνῷ ὁμιλεῖς καλὰ, θέλεις εὐθὺς νὰ ὑβρίσῃς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ τὴν πλειοψηφίαν.

§58ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Δι’ ὅσους εἶπον λόγους, προτείνω ν’ ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις τοῦ προστίμου, διότι θὰ ἐπιβαρύνῃ μόνον τὴν τάξιν τῶν πτωχῶν, ἑπομένως δι’ αὐτοὺς τὸ εὐεργέτημα τῆς ἀπαλλαγῆς θὰ μείνῃ νεκρὸν, μὴ ἔχοντας νὰ προκαταβάλλωσιν 100 καὶ 150 δραχμάς. Ἐπίσης προτείνω νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ ὑποχρέωσις τῆς πληρεξουσιότητος ὡς ὅλως ἄτοπος καὶ βασανιστικὴ διὰ τὸν ὑπόχρεων, καὶ ἰδίως διὰ τοὺς ἐν τῷ ἐξωτερικῷ διατελοῦντας.

§59Μ. ΡΟΥΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ, κύριοι, νομίζω λίαν ὑπερβολικὸν τὸ ποσὸν τῶν προκαταβολῶν, τὰς ὁποίας ἀναγράφει τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρον, διὸ καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν καὶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ στέρξῃ, ὅπως μετριασθῇ τοὐλάχιστον τὸ ποσὸν τοῦτο κατὰ πολὺ, διότι, ἄλλως, φοβοῦμαι, ὅτι αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ θὰ μείνωσιν ἀνεφάρμοστοι εἰς τοὺς μᾶλλον ἀπόρους. Ἀλλὰ καὶ ἄλλην τροπολογίαν προτίθεμαι νὰ καθυποβάλω ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου. Ἐν τῷ νόμῳ ΨΙϚʹ ὑπάρχει καὶ τὸ σχετικὸν ἄρθρον 38, εἰς ὃ ἀναφέρεται καὶ τὸ ἄρθρον 9 τοῦ ᾼΛΓʹ νόμου, τὰ ἄρθρα δὲ ταῦτα περιλαμβάνουσιν ἑτέραν κατηγορίαν, τὴν κατηγορίαν τῶν δυναμένων νὰ αἰτήσωσιν «ἀναβολὴν κατατάξεως», τοιοῦτοι δ’ εἰσὶν, ὡς γνωστὸν, οἱ τελειόφοιτοι καὶ τριτοετεῖς τοῦ Πανεπιστημίου, ἢ τῆς Σχολῆς τῶν Τεχνῶν. Πρὸ μικροῦ ἐπληροφορήθην, ὅτι πολλοὶ ἐκ τῶν εἰς τὴν κατηγορίαν ταύτην ὑπαγομένων καὶ ἰδίως φοιτηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου οὐκ ὀλίγοι δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ἐνασκήσωσιν ἐμπροθέσμως τὸ δικαίωμα, ὅπερ τὰ προμνησθέντα ἄρθρα χορηγοῦσιν αὐτοῖς, καὶ κληρωθέντες ἄρτι, εἰσὶν ἠναγκασμένοι νὰ διακόψωσι τὰς ἐπιστημονικάς των σπουδὰς καὶ καταταχθῶσιν εἰς τὸν στρατόν. Φρονῶ δ’ ὅτι καὶ ὀρθὸν καὶ δίκαιον εἶναι, ἐπὶ πλέον δὲ καὶ σύμφορον εἰς τὴν Πολιτείαν, ἀφοῦ διὰ τοῦ συζητουμένου ἄρθρου παρέχωμεν νέαν προθεσμίαν εἰς τοὺς ἀπαλλαττομένους, νὰ παράσχωμεν ἐπίσης καὶ εἰς τοὺς σπουδαστὰς τὸ αὐτὸ εὐεργέτημα. Πρὸς τοῦτο δ’ ἀρκεῖ νὰ προσθέσωμεν εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν 22 ἄρθρον μετὰ τὰ ἄρθρα 33–36 τῆς πρώτης σειρᾶς αὐτοῦ καὶ τὸ ἄρθρον 38, μετὰ δὲ τὸ ἄρθρον 6 τῆς δευτέρας καὶ τὸ ἄρθρον 9. Τὴν τοιαύτην δὲ τροπολογίαν ἐλπίζω, ὅτι καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις θ’ ἀποδεχθῶσι, διότι δὲν ἐννοῶ, ὅτι δύναται καὶ ν’ ἀποκρουσθῇ ὑπὸ λόγου τινὸς ἰσχυροῦ αὕτη.

§60ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν θεωρῶ πρέπον νὰ περιλάβωμεν καὶ τοὺς τοῦ ἄρθρου 38. Κατὰ τὸ ἄρθρον 38 τυγχάνουσιν ἀναβολῆς κατατάξεως πρόσωπα ἔχοντα διανοητικὴν μόρφωσιν ἀνεπτυγμένην καὶ ὅλας τὰς εὐκαιρίας, ἵνα ἐκπληρώσωσι τὰς ἐκ τοῦ νόμου ὑποχρεώσεις αὑτῶν. Δύναται νὰ δικαιολογηθῇ κἄπως ἡ ἐπιείκεια πρὸς τοὺς εὑρισκομένους εἰς μέρη ἀπόκεντρα, τοὺς μὴ ἔχοντας ἀφορμὰς νὰ γινώσκωσι τὰ συμβαίνοντα ἐν τῇ Πολιτείᾳ, τοὺς δυναμένους νὰ ἀγνοῶσι πότε ἀκριβῶς τὰ Στρατολογικὰ Συμβούλια συνέρχονται· ἀλλὰ διὰ τοὺς φοιτητὰς τοῦ Πανεπιστημίου, καὶ τοὺς ἄλλους, τοὺς κατὰ τὸ ἄρθρον 38 τυγχάνοντας ἀναβολῆς, μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι ἄτοπον νὰ θεωρήσωμεν, ὅτι ἐπιτρέπεται νὰ μὴ γινώσκωσι καὶ νὰ μὴ ἐκτελῶσι τὸν νόμον. Διὰ τοῦτο περιελήφθησαν ἅπαντες οἱ κατὰ τὰ ἄρθρα 33–36 ἀπαλλαττόμενοι, δὲν περιελήφθησαν δὲ οἱ εἰς τὸ ἄρθρον 38 ὑπαγόμενοι. Περὶ δὲ τῆς ἑτέρας παρατηρήσεως, τῆς ἀφορώσης εἰς τοὺς ὑποβάλλοντας τὰς αἰτήσεις αὐτῶν καὶ εἰς τὴν ὑποχρέωσιν αὐτῶν, ὅπως ὑποβάλωσι τὴν αἴτησιν εἴτε αὐτοπροσώπως εἴτε διὰ πληρεξουσίου, ὡς εἶπον, σκοπὸς τοῦ νέου τούτου νομοθετήματος δὲν ἦτο νὰ μεταβάλῃ ὡς πρὸς τοῦτο τὰ κείμενα· ἑπομένως δυνάμεθα νὰ μὴ περιλάβωμέν τι περὶ τούτου καὶ ν’ ἀφήσωμεν τὰ πράγματα ὡς ἔχουσιν· ἀφοῦ δὲ ἡ πρακτικὴ μέχρι τοῦδε ἐπέτρεψεν εὐκολίας, τὰς ὁποίας πρὸ ὀλίγου ἀνέφερον, θέλει ἐξακολουθήσει ἐπιτρέπουσα αὐτάς. Ἡμεῖς οὐδὲν ἀναγράφομεν, ἀφίνομεν αὐτὰ ὡς σήμερον ἔχουσι, τοῦτο δὲ ἐπιτυγχάνομεν, διαγράφοντες ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τὰς λέξεις «αὐτοπροσώπως ἢ διὰ πληρεξουσίου» ὅτε ἡ φράσις περιστέλλεται ὡς ἑξῆς· «ὀφείλουσι νὰ ὑποβάλλωσι τὰς περὶ ἀπαλλαγῆς αἰτήσεις των πρὸ τῆς συντάξεως τοῦ στρατολογικοῦ ἐλέγχου». Μένουσι δὲ οὕτω τὰ πράγματα, ὡς ἔχουσι σήμερον. Ἑτέρα παρατήρησις εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο εἶχε γείνει κατ’ ἄλλην συνεδρίασιν, καὶ δὲν ἐπανελήφθη ἤδη, ὅτι τὸ ἄρθρον τοῦτο χορηγεῖ εἰς τοὺς ἀπαλλαττομένους τὸ δικαίωμα, ἵνα ὑποβάλλωσιν αἰτήσεις, ἀλλ’ ἐν τῷ μέλλοντι μόνον, οὐχὶ καὶ ἐν τῷ παρόντι, ἐνῷ τοῦ ἄρθρου τούτου ἡ ἔννοια εἶναι διάφορος, διότι τὸ δεύτερον κῶλον τοῦ αʹ. ἐδαφίου περιέχει τὰ ἑξῆς· «Δύνανται δὲ νὰ ὑποβάλωσιν αὐτὰς καὶ βραδύτερον· δὲν ποιεῖται δὲ διάκρισιν μεταξὺ τῶν ἤδη ἐγγεγραμμένων ἐν τῷ στρατολογικῷ ἐλέγχῳ καὶ τῶν ἐγγραφησομένων ἐν τῷ μέλλοντι. Ἀλλ’ οὐχ ἧττον νομίζω, ἵνα μὴ ὑπάρχῃ περὶ τούτου ἡ ἐλαχίστη ἀμφιβολία, θὰ ἦναι πρέπον ἐν ταῖς ἀκροτελευταίαις διατάξεσι νὰ περιλάβωμεν καί τινα, ἥτις νὰ καθορίζῃ ῥητῶς, ὅτι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 22 ἀφορᾷ καὶ εἰς τοὺς ἤδη κατατεταγμένους.

§61ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἄνευ ἀποζημιώσεως ὅμως.

§62ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μετ’ ἀποζημιώσεως· δὲν ὑπάρχει λόγος διακρίσεως ὑπὲρ αὐτῶν.

§63ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλαττωθῇ κατά τι;

§64ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὡς πρὸς τὸ ποσὸν τοῦ προστίμου νομίζω ὅτι τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον καὶ πρότερον εἴχομεν, δεικνύει ὅτι δὲν εἶναι ὑπερβολικὸν τὸ πρόστιμον, διότι προκειμένου περὶ ἀπαλλαγῆς μετὰ ἑξάμηνον ὑπηρεσίαν, κατὰ τὸν ἀρχικὸν νόμον, τὸ χρηματικὸν ποσὸν, ὅπερ ἔδει νὰ καταβληθῇ, ἦτο 100 δραχμαὶ, ἠξεύρομεν δὲ ὅτι ὀλίγιστοι ἦσαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν κατέβαλον τὸ ποσὸν διὰ ν’ ἀπαλλαγῶσι τῆς περαιτέρω ὑπηρεσίας.

§65ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἦσαν διὰ δύω ἥμισυ ἔτη.

§66ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δι’ ἓν ἥμισυ· ὑποχρέωσιν εἶχον οἱ ἐν τῷ πεζικῷ κατατεταγμένοι πράγματι διετῆ, οἱ δὲ ἐπὶ ἑξάμηνον ὑπηρετοῦντες μόνον ἐν τῷ πεζικῷ κατετάσσοντο, ὥστε περὶ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος ἔτους ἐπρόκειτο. Τὸ ποσὸν δὲ τοῦτο τῶν 100 δραχμῶν δὲν ἐθεωρήθη βαρεῖα ὑποχρέωσις.

§67ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἴσως ἠδύνατο νὰ μετριασθῇ διὰ τοὺς κατατεταγμένους εἰς 50 δραχμὰς, καὶ διὰ τοὺς μὴ κατατεταγμένους εἰς 100.

§68ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι· διότι νομίζω, ὅτι θὰ ἐπήρχετο χαλάρωσις.

§69ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐὰν τύχῃ ν’ ἀποῤῥιφθῇ ἡ αἴτησις, θὰ ἐπιστρέφωνται βέβαια.

§70ΚΟΡΠΑΣ. Ἡ ἐπιβαλλομένη διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου χρηματικὴ ποινὴ δὲν εἶναι δυσανάλογος πρὸς τὴν ποινὴν, ἡ ὁποία μέχρι τοῦδε ὑφίσταται· διότι, ὡς παρετήρησεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, οὗτοι δὲν ἀπαλλάσσονται ὁλοτελῶς. Κατὰ συνέπειαν, προκειμένου ν’ ἀπαλλαγῶσιν ἐὰν πληρώσωσι 100 δρ. δὲν εἶναι πολύ· ἄλλως δὲ ἐπιπροσθέτω ὅτι ἡ διάταξις αὕτη ὑπάρχει καὶ ἀλλαχοῦ, μάλιστα ὑπάρχει καὶ Νόμος εἰδικὸς ἐν Βαυαρίᾳ, διὰ τοῦ ὁποίου πληρόνουσι καὶ χρηματικὸν ποσὸν ὑπέρογκον, χρησιμοποιούμενον δι’ ἄλλους σκοπούς. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου παρατηρῶ τὸ ἑξῆς· ὅτι οἱ ὑπαγόμενοι εἰς τὰς διατάξεις τῶν ἄρθρων 33–36 κτλ. ὀφείλουσι νὰ ὑποβάλλωσι τὰς περὶ ἀπαλλαγῆς αἰτήσεις των πρὸ τῆς συντάξεως τοῦ στρατολογικοῦ ἐλέγχου τοῦ οἰκείου δήμου. Ἤθελον παρακαλέσει ἀντὶ τοῦ «πρὸ τῆς συντάξεως κτλ.» νὰ τεθῇ «πρὸ τοῦ πέρατος τῶν ἐργασιῶν τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου,» διότι ἡ προθεσμία εἶναι μικρὰ ἡ πρὸ τῆς 15 Μαΐου, ὅτε περατοῦνται αἱ τακτικαὶ ἐργασίαι τοῦ στρατολογικοῦ συμβουλίου.

§71Μ. ΡΟΥΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ λόγος, τὸν ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς πρὸς ἀπόκρουσιν τῆς τροπολογίας, ἣν ἐπὶ τοῦ συζητουμένου ἄρθρου ὑπέβαλον πρὸ στιγμῆς, φαίνεται βεβαίως σπουδαῖος. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἆρα ὑπερβολικὴ ἡ ἀξίωσις, ὅτι ὀφείλουσιν οἱ σπουδασταὶ νὰ γνωρίζουν τὰς διατάξεις τῶν στρατολογικῶν Νόμων, ἀφοῦ οὐδ’ ἡμεῖς οἱ ἐπιψηφίζοντες ταύτας εἶναι δυνατὸν νὰ τὰς ἐνθυμώμεθα; Πρὸ μικροῦ, κύριοι, τρεῖς τῶν κυρίων συναδέλφων μὲ ἠρώτησαν ἂν ἐνθυμοῦμαι τὰς διατάξεις τοῦ ΠΛΘʹ Νόμου, ὅστις σημειοῦται ἐν τῷ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρῳ. Καὶ ὁπόταν οὐδ’ ἡμεῖς αὐτοὶ, οὔτε οἱ δικηγόροι, οὔτε οἱ δικασταὶ ἔτι γνωρίζουσιν ἁπάσας τὰς διατάξεις τῶν Στρατολογικῶν Νόμων, ἄλλως τε διηνεκῶς τροπολογουμένων, πῶς θέλετε νὰ τοὺς ἐκμανθάνωσιν ἐκ στήθους οἱ σπουδασταί; Ἐνθυμοῦμαι ὅτι, προκειμένου ἄλλοτε τὸ Πλημμελειοδικεῖον Σπάρτης νὰ ἐφαρμόσῃ ποινικήν τινα διάταξιν τοῦ Στρατολογικοῦ Νόμου, εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην ν’ ἀναβάλῃ τὴν ἔκδοσιν τῆς ἀποφάσεώς του, ὅπως μελετήσῃ τὸν Νόμον τοῦτον καὶ μάθῃ τὴν ἀναγραφομένην ποινήν. Διὰ τοὺς λόγους δὲ τούτους παρακαλῶ καὶ αὖθις τὴν Βουλὴν καὶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ν’ ἀποδεχθῶσι τὴν περὶ τῶν σπουδαστῶν τροπολογίαν μου, ἣν δὲν θέλω παύσει θεωρῶν ὀρθὴν, δικαίαν καὶ σύμφορον.

§72ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐκ Κέας παρατηρῶ ὅτι ὁ Στρατολογικὸς ἔλεγχος συντάσσεται κατὰ τὸ τέλος τῶν ἐργασιῶν τοῦ Στρατολογικοῦ συμβουλίου, διότι τὸ ἄρθρον 51 ἔχει ὡς ἑξῆς· «ἀφοῦ τὸ Στρατολογικὸν συμβούλιον ἀποφασίσῃ ἐπὶ τῶν ἐξαιρέσεων, τῶν ἀπαλλαγῶν καὶ ἀποκλεισμῶν, συντάσσεται ὁ Στρατολογικὸς ἑκάστου δήμου ἔλεγχος καὶ ὑπογραφόμενος ὑπὸ τοῦ Στρατολογικοῦ συμβουλίου καθίσταται ὁριστικός·» ὥστε ὁ ἔλεγχος εἶναι ἡ τελευταία πρᾶξις· ἑπομένως δὲν δυνάμεθα νὰ ποιήσωμεν τὴν διάκρισιν, τὴν ὁποίαν ἐποιήσατο ὁ κ. ἐκ Κέας βουλευτής.

§73ΚΟΡΠΑΣ. Ἂν εἶνε οὕτω, τότε προτιμότερον εἶνε νὰ μείνῃ ὡς ἔχει.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ 22 ἄρθρον κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ Ὑπουργείου μέλλει νὰ ὑποστῇ τὰς ἑξῆς δύω μεταβολάς· πρῶτον διαγράφονται αἱ λέξεις «αὐτοπροσώπως ἢ διὰ πληρεξουσίου,» δεύτερον εἰς τὸ τέλος τοῦ ά ἐδαφίου προστίθενται αἱ λέξεις «ἢ τὴν παρέλευσιν τῆς πρὸς κατάταξιν αὐτῶν ὡρισμένης ἡμέρας».

§75ΡΟΥΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ προστεθῇ καὶ τὸ ἄρθρον 38, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ εἰς τοὺς κατατασσομένους νὰ ζητήσωσιν ἀναβολὴν κατατάξεως. (Ἀποῤῥίπτεται ἡ πρότασις περὶ προσθήκης τοῦ ἄρθρου 38, γίνεται δὲ δεκτὸν τὸ ἄρθρον 22 ὡς μετεβλήθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως).

§76ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). Ἄρθρον 23.

§77ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐκτὸς τῆς παρατηρήσεως, τὴν ὁποίαν ἐποιησάμην προηγουμένως, καὶ εἰς τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ἐξήγησιν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, δηλαδὴ ὅτι μόνον οἱ ὑπερβάντες πασιφανῶς τὸ 40 ἔτος, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ λάβητε τὴν διάταξιν τοῦ τελευταίου ἐδαφίου καὶ ὡς πρὸς αὐτοὺς, διότι ἄνθρωποι γέροντες, ὑπερβάντες τὸ 40 ἔτος τῆς ἡλικίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζωσιν ὅτι ὑποβάλλονται εἰς ὑποχρέωσιν, ὅπως κάμωσιν αἰτήσεις ἀπαλλαγῆς· αὐτοὺς δὲ τοὺς ὑποβάλλει τὸ ἄρθρον νὰ πληρώσουν 100 καὶ 150 δραχμάς. Ἑπομένως αὐτοὶ ὡς μὴ ὑποχρεούμενοι νὰ γνωρίζωσι, δὲν εἶναι ἀπειθεῖς, ἑπομένως πρέπει νὰ διαγραφῇ.

§78ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο ἔλαβε πρόνοιαν ὅπως εἰδοποιῶνται οἱ στρατεύσιμοι, ἐνῷ τὸ προηγούμενον δὲν εἶχε λάβει τοιαύτην πρόνοιαν· διὰ τοῦτο ὁ στρατολογικὸς κατάλογος συντάσσεται δύω μῆνας πρότερον καὶ ἐπιβάλλεται ἡ ὑποχρέωσις τῆς δημοσιεύσεως αὐτοῦ ἀπὸ τῆς 1 μέχρι τῆς 30 Ἰανουαρίου. Ὥστε ὅλα τὰ μέσα δίδονται εἰς τὸ πρόσωπον, ἵνα παρουσιασθῇ καὶ ζητήσῃ τὴν ἀπόλυσιν αὐτοῦ. Δὲν προέρχεται δὲ τὸ σφάλμα καὶ ἐκ τῆς ὑπηρεσίας ἢ ἐκ τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου, ὥστε νὰ δύναται νὰ ἐπικαλεσθῇ, ὅτι ἐξ ἐνεργείας αὐτῶν καὶ οὐχὶ προσώπων, ἐπὶ τῇ ἐνεργείᾳ τῶν ὁποίων εἶναι αὐτὸ ὑπεύθυνον, ἐγένετο τὸ σφάλμα, διότι τὸ σφάλμα προέρχεται ἐκ τοῦ μητρώου τῶν ἀῤῥένων, τὸ δὲ μητρῷον τῶν ἀῤῥένων δὲν δύναται νὰ ἔχῃ αὐτὸν ἐγγεγραμμένον μὲ ἡλικίαν ἄλλην παρὰ τὴν πραγματικὴν, ἐκτὸς ἐὰν αὐτὸς ἠθέλησε νὰ δολιευθῇ.

§79ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ καὶ λάθος.

§80ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν προέρχονται ἐκ γραφικῶν λαθῶν· πάντα ταῦτα ἐγένοντο σκοπίμως· ἐνεγράφησαν πρόσωπα ὑπὸ ἡλικίας ἀνωτέρας, ἵνα ἀποφύγωσι τὰς ὑποχρεώσεις. Οὗτος εἶναι ὁ μόνος λόγος, καὶ ὡς ἐκ τούτου πρέπει νὰ ὦμεν αὐστηροί. Ἀρκεῖ, ὅτι δίδομεν εἰς αὐτοὺς τὸ δικαίωμα νὰ ζητῶσι τὴν διαγραφὴν ἐγκαίρως ἄνευ πληρωμῆς, ἀλλ’ ἂν καὶ τοῦτο δὲν πράξωσι, νὰ παρουσιασθῶσι μετὰ τὴν ὡρισμένην προθεσμίαν, πάλιν ἐπιτρέπομεν τὴν ἀπόλυσιν αὐτῶν, ἀλλὰ τότε τοὐλάχιστον, ἀφοῦ ἀποζημιώσωσι τὴν Πολιτείαν διὰ τὰ ἐνδύματα, ἐὰν κατετάχθησαν, ἐὰν δὲ δὲν κατετάχθησαν, ἀφοῦ πληρώσωσι πρόστιμον, ἵνα ἔχωσι συμφέρον, ὅπως ὦσιν ἄγρυπνοι περὶ τὴν ἐνάσκησιν τῶν δικαιωμάτων αὐτῶν.

§81ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ δηλώσῃ, ἂν ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ περιλαμβάνωνται καὶ οἱ τῶν προηγουμένων ὑποχρεώσεων οἱ ἔχοντες ἀληθῶς ἀνωτέραν ἡλικίαν, καὶ οὐχὶ μόνον οἱ κληρωτοὶ, ἀλλὰ καὶ οἱ ὑποβληθέντες εἰς τὴν ὑποχρέωσιν τῆς ἐν ἔτει 1880 ἐπιστρατείας, διότι ὑπάρχουσι μὴ προσελθόντες ἐπίστρατοι, ὁμολογουμένως ἡλικίας ἀνωτέρας τῶν 40 ἐτῶν, καίτοι ἐγγεγραμμένοι ἐν τῷ μητρώῳ τῶν ἀῤῥένων ὑπὸ ἡλικίαν κατωτέραν· ἂν τὸ ἄρθρον τοῦτο ἐφαρμόζηται καὶ εἰς τοὺς ἀνήκοντας εἰς τὴν κατηγορίαν ταύτην, τοῦτο ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργόν.

§82ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βεβαίως θὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ εἰς ἐκείνους· καὶ ἂς ἀναγραφῇ καὶ εἰς τὰ πρακτικὰ, διὰ νὰ μὴ ὑπάρχῃ καὶ περὶ τούτου ἀμφιβολία. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 23).

§83ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ἄρθρον 24 (ἀναγινώσκει).

§84ΚΟΡΠΑΣ. Δὲν εἶμαι κατὰ τῆς προσθέτου ὑπηρεσίας, τῆς ἐπιβαλλομένης διὰ τοῦ ἄρθρου 24 εἰς τοὺς μὴ παρουσιαζομένους ἐνώπιον τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων πρὸς σωματικὴν αὐτῶν ἐξέτασιν, εἶμαι ὅμως ὑπὲρ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ἄρθρου τούτου εἰς τοὺς στρατευσίμους ἐκείνους, οἵτινες ἄνευ νομίμου κωλύματος ἢ λόγου, ἀποχρώντως δικαιολογημένου, δὲν δυνηθῶσι νὰ παρουσιασθῶσιν εἰς τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι εἰς παραπλησίας διατάξεις δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν οὔτε νόμιμοι λόγοι, οὔτε ἄλλοι· ἀλλ’ ἐκεῖ ἐπρόκειτο καὶ πρόκειται περὶ ταχείας συμπληρώσεως τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ, διὰ τῆς ταχίστης κατατάξεως τῶν κληρωτῶν, πρόκειται περὶ προσελεύσεως ἐγκαίρου τῶν ἐφέδρων ἢ ἐθνοφρουρῶν, πρὸς ἐξάσκησιν τῆς ὁποίας ἡ διάρκεια εἶναι μικρὰ, καὶ ἑπομένως ἡ αὐστηρότης εἶναι δικαία. Ἀλλὰ ἐνταῦθα ὅπου ἔχουσι τὸ δικαίωμα καὶ κατόπιν νὰ παρουσιασθῶσι, νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀνωτέρα βία· π. χ. ἀσθένεια, βεβαιουμένη ἐνόρκως ἐνώπιον τοῦ Εἰρηνοδίκου ὑπὸ ἐπιστήμονος ἰατροῦ, νὰ δύναται νὰ ἀπολύσῃ τὸν μὴ παρουσιασθέντα ἐγκαίρως ἐνώπιον τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ γείνῃ δεκτὸν τὸ ἑξῆς· «οἱ κωλυόμενοι ἕνεκα ἀσθενείας, βεβαιουμένης ἐνόρκως ἐνώπιον τοῦ οἰκείου Εἰρηνοδίκου, ἀπαλλάσσονται». Ἡ παρατήρησις δ’ αὕτη ἀφορᾷ γενικῶς πάντας τοὺς Δήμους· εἰδικῶς θέλω παρατηρήσει, ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ τῆς διατάξεως ταύτης εἰς τοὺς στρατευσίμους τῶν Δήμων τῶν Κυκλάδων, τῶν Σποράδων καί τινος Δήμου τῆς Κερκύρας, τοῦ Δήμου τῶν Διαποντίων, θέλει φέρει εἰς ἄμεσον ἀποτέλεσμα τὴν ἐπιβολὴν προσθέτου ὑπηρεσίας εἰς πάντας τοὺς στρατευσίμους, πλὴν ἐκείνων, οἵτινες ἀνήκουσιν εἰς Δήμους, ἔνθα ἐνεργοῦνται αἱ κληρώσεις ὑπὸ τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἡ Βουλή, ἀναγνωρίσασα τὰς δυσχερείας τῆς συγκοινωνίας ἐν τοῖς Δήμοις, περὶ ὧν ὁ λόγος, καὶ μάλιστα ἐν αὐτῇ τῇ ἐποχῇ, ὅτε ἐνεργοῦνται αἱ κληρώσεις, ἐψήφισε κατὰ τὸ 1880 εἰδικὸν νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιτρέπεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ διατάξῃ τὰ Στρατολογικὰ Συμβούλια τῶν Δήμων τούτων τῶν Κυκλάδων, Σποράδων καὶ τοῦ Δήμου Διαποντίων τῆς Κερκύρας νὰ μεταβαίνωσιν ἐν τῇ πρωτευούσῃ ἑκάστου Δήμου, ἀλλ’ ἡ δυνητικὴ αὕτη διάταξις, μὴ ἔχουσα συνεπείας, δὲν ἐφηρμόσθη μέχρι τοῦδε· σήμερον ὅμως μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ἄρθρου τούτου, δι’ οὗ ἐπιβάλλεται πρόσθετος ὑπηρεσία μηνιαία, νομίζω, ὅτι ἄμεσος συνέπεια θὰ ἦναι ἡ ἐφαρμογὴ αὐτῆς· διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι τὰ ἁρμόδια Στρατολογικὰ Συμβούλια πρέπει νὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν Δήμων τῶν Κυκλάδων, τῶν Σποράδων καὶ τοῦ Δήμου Διαποντίων.

§85ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο πᾶς συμπληρώσας τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας αὑτοῦ, καὶ ἐγγραφεὶς ἐν τῷ Στρατολογικῷ ἐλέγχῳ, ἂν δὲν ἐμφανισθῇ ἐνώπιον τοῦ Στρατολογικοῦ συμβουλίου—καὶ λέγον τὸ Νομοσχέδιον «Στρατολογικοῦ Συμβουλίου» ἐννοεῖ βεβαίως τὸ τοῦ νομοῦ, εἰς ὃν ἀνήκει ὁ στρατεύσιμος—ὑποβάλλεται εἰς ἑνὸς μηνὸς πρόσθετον ὑπηρεσίαν. Ἐρωτῶ ποῖος ὁ Νομοθετικὸς λόγος τῆς ποινῆς αὐτῆς δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἱκανοὶ ὄντες δὲν νομίζουν ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ προσέλθωσιν εἰς τὸ Στρατολογικὸν συμβούλιον, καὶ πῶς διὰ τῆς διατάξεως ταύτης εὑρίσκει ὁ κ. Ὑπουργὸς δίκαιον νὰ ὑποβάλλωνται εἰς τὴν πρόσθετον ταύτην ὑπηρεσίαν, ἢ εἰς τὴν δαπάνην καὶ τὴν ζημίαν τῆς ἐγκαταλείψεως τοῦ ἔργου των, ὅταν εἶναι ἐκτὸς τοῦ νομοῦ, ὡς οἱ φοιτηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου. λ. χ.; Ἂν δὲν ὑποβάλωσι λόγον ἐξαιρέσεως κατόπιν οἱ τοιοῦτοι στρατεύσιμοι, δὲν ἐννοῶ διατὶ νὰ ὑποβάλλωνται εἰς τὴν πρόσθετον ταύτην ὑπηρεσίαν ἢ εἰς τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐγκαταλιμπάνωσι τὰ ἔργα των καὶ νὰ ὑπομένωσι σπουδαίαν δαπάνην, ὅπως βεβαιώσωσιν ὅτι εἶναι ἱκανοί, ἐνῷ δὲν ἐπικαλοῦνται ἀνικανότητα. Τὸ ἄτοπον νομίζω εἶναι προφανὲς καὶ τὸ ἐκ τούτου ἄδικον προφανέστερον.

§86ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ διάταξις τοῦ Νομοσχεδίου δὲν εἶναι νέα, ὑπάρχει ἐν τῷ ἰσχύοντι Νόμῳ ἐν ἄρθρῳ 97· τὸ ἄρθρον 97 τοῦ ΨΙΣΤʹ Νόμου ἔχει ὡς ἑξῆς· «τιμωροῦνται μὲ χρηματικὴν ποινὴν 20–200 δραχμῶν ὅσοι, συμπληρώσαντες τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας των, καὶ ἐγγραφέντες ἐν τῷ Στρατολογικῷ Καταλόγῳ, μὴ ἐμφανισθῶσιν ἐνώπιον τοῦ Στρατολογικοῦ συμβουλίου μέχρι τῆς λήξεως τῶν ἐργασιῶν αὐτοῦ....» Ἡμεῖς διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου ἠθελήσαμεν νὰ ἀντικαταστήσωμεν εἰς τὴν χρηματικὴν ποινὴν τῶν 20–200 δραχμῶν, τὴν πρόσθετον ὑπηρεσίαν, διότι ἐνομίσαμεν, ὅτι καὶ ἐλαφροτέρα εἶναι ἡ ποινὴ καὶ εὐκολώτερον ἐπιβάλλεται. Ἡ ἔγκαιρος ἐξαίρεσις τῶν ἀνικάνων δὲν ἐνδιαφέρει μόνον τὸν ἄγοντα τὴν στρατεύσιμον ἡλικίαν, ἀλλὰ καὶ τὴν Πολιτείαν, ἑπομένως καὶ τὸ τελεσφόρον τῆς ποινῆς ἐνδιαφέρει τὴν Πολιτείαν εἰς πρόληψιν τῆς κατατάξεως ἐξαιρετέων. Αἱ γενόμεναι ἐν καιρῷ συζητήσεις περὶ τοῦ θέματος τούτου κατέδειξαν τὰς ζημίας, ἃς ὑφίσταται ὁ στρατὸς ἐκ τῆς μὴ ἐμφανίσεως τῶν ἀνικάνων πρὸς ἐξέτασιν ὑπὸ τῶν Στρατολογικῶν συμβουλίων. Διὰ τοῦ Νομοσχεδίου κανονίζονται τὰ τῆς ἐξετάσεως αὐτῶν ἐπὶ τῇ κατατάξει, ἀλλ’ ἡ τοιαύτη ἐξέτασις ἀποτελεῖ ἀνωμαλίαν, ἣν μόνη ἡ ἔγκαιρος προσέλευσις ἐνώπιον τῶν Στρατολογικῶν συμβουλίων προλαμβάνει ὁλοσχερῶς· τὴν τοιαύτην δὲ προσέλευσιν ἐνισχύει ἡ ἐπιβολὴ τῆς προσθέτου ὑπηρεσίας.

§87ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἡ ποινὴ μέχρι τοῦδε δὲν ἐφηρμόσθη· τοὐλάχιστον νὰ θέσωμεν τὸ Στρατολογικὸν συμβούλιον τοῦ νομοῦ, ἔνθα διαμένουσι· διότι ἄλλως θὰ τοὺς ἀναγκάσωμεν νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς μίαν περιοδείαν καὶ εἰς δαπάνας.

§88ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ἠμποροῦν νὰ παρουσιασθῶσιν ἐνώπιον ἑτέρου Στρατολογικοῦ συμβουλίου.

§89Ν. ΜΕΤΑΞΑΣ. Μεταξὺ τῶν παρουσιασθησομένων εἰς τὸ Στρατολογικὸν συμβούλιον πρὸς ἐξέτασιν εἶναι βέβαιον ὅτι θὰ παρουσιασθῶσι καὶ ἀνίκανοι πάσης ὑπηρεσίας, εἰς αὐτοὺς κατὰ συνέπειαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προστεθῇ ἡ ποινὴ τῆς προσθέτου ὑπηρεσίας. Πρὸς πρόληψιν λοιπὸν παντὸς ἀτόπου νὰ τεθῇ ἓν πρόστιμον ἀπὸ 10 ἕως 50 δραχμῶν, ἐκτὸς ἐὰν φρονῇ ὁ συντάξας τὸ Νομοσχέδιον νὰ προικίσῃ τὸν στρατὸν ἐξ ἀνικάνων.

§90ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Πράγματι ὁ Νόμος ὥριζε πρόστιμον, τὸ ὁποῖον ἐπέβαλον τὰ Δικαστήρια, ἅτινα ὅμως, ὁσάκις εὕρισκον λόγους, ἐξ ὧν προέκυπτεν ὅτι οἱ μὴ προσελθόντες, δὲν προσῆλθον ἕνεκεν ἀνωτέρας βίας ἢ ἐξ ἄλλων λόγων δικαιολογούντων, ἀπήλλασσον αὐτοὺς πάσης ποινῆς. Πῶς θέλετε νῦν αὐτοὺς τούτους νὰ ὑποβάλλητε εἰς πρόσθετον ὑπηρεσίαν, ἐὰν οὗτοι δὲν προσῆλθον εἴτε ἐξ ἀσθενείας εἴτε ἐξ ἄλλου λόγου σπουδαίου; Ὑποθέσατε ὅτι τινὲς διαμένουσι λόγῳ ἐμπορίου ἢ ἐργασίας εἰς μεμακρυσμένον μέρος ἢ εἶναι ἀπόντες τοῦ Κράτους, συνέπεσε δὲ νὰ κληρωθῶσι διὰ νὰ ὑπηρετήσωσι, διατί θέλετε νὰ τοὺς ὑποχρεώσητε νὰ ἐγκαταλείψωσι τὰς ἐργασίας των, καθ’ ἣν ἴσως ἐποχὴν πρόκειται νὰ ἐργασθῶσι, καὶ νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς δαπάνας καὶ κόπους διὰ νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς ἐξέτασιν, ἐνῷ γνωρίζουσιν ὅτι εἶναι ὑγιεῖς, καὶ ἑπομένως ἄνευ σκοποῦ; Λέγω δὲ ἄνευ σκοποῦ, διότι ἀφοῦ ἅπαξ παρεδέχθημεν ὅτι οἱ ἀνίκανοι δύνανται καὶ κατόπιν νὰ ὑποβάλωσι τοὺς λόγους τῆς ἀπαλλαγῆς, δὲν ὑπάρχει πλέον τὸ συμφέρον νὰ μὴ καταταχθῶσιν ἐν τῷ στρατῷ ἀνίκανοι. Τὸ κακὸν προλαμβάνεται καὶ δὲν ζημιοῦται ἡ Πολιτεία, οἱ δὲ μὴ προσερχόμενοι ἀνίκανοι, θὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν ποινὴν, τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλει ὁ Νόμος. Ὥστε καλὸν εἶναι ν’ ἀπαλειφθῇ ἡ πρόσθετος ὑπηρεσία.

§91ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ εἴπῃ ποίαν ἀπάντησιν δίδει ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Πάλλης, τουτέστι περὶ τῶν νέων, οἵτινες προσέρχονται ἐκπροθέσμως, ἀλλὰ κατόπιν φαίνεται ὅτι εἶναι ἀνίκανοι, θὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν πρόσθετον ὑπηρεσίαν;

§92ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πρόσθετος ὑπηρεσία δὲν δύναται νὰ ἐπιβληθῇ, εἰμὴ εἰς τὸν ἔχοντα κυρίαν ὑποχρέωσιν, διότι πρόσθετος ὑπηρεσία εἶναι ἀκατανόητος, ἐὰν μὴ προϋπάρχῃ ὑποχρέωσις ὑπηρεσίας. Ὡς πρὸς τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐκ Κραναίας, ὅτι ἡ διάταξις τοῦ κειμένου νόμου ἐπιβάλλει ποινήν, περὶ ἧς ὅμως ἀποφαίνονται τὰ δικαστήρια καὶ ὡς ἐκ τούτου δύνανται ν’ ἀπαλλαχθῶσί τινες, οἵτινες ἤθελον ἀποδείξει, ὅτι ἐξ ἀνωτέρας βίας ἐγένοντο ἐκπρόθεσμοι, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι πρέπον διὰ τὸν λόγον τοῦτον νὰ διατηρήσωμεν ποινὴν βαρυτέραν τῆς ἐν τῷ παρόντι νόμῳ. Αὕτη ἡ ποινὴ εἶναι καταλληλοτέρα, διότι καὶ τὸ ἄτομον ὀλιγώτερον ἐπιβαρύνει καὶ τὸν στρατὸν εὐκολύνει, γνωρίζοντα ἐὰν τὰ πρόσωπα ταῦτα ἀπουσιάζωσι, καὶ τὴν ὑπηρεσίαν, μὴ στερουμένην τῆς παρουσίας τῶν στρατιωτῶν, ἐγκαταλιπόντων τὰς τάξεις, ἵνα προστρέχωσιν εἰς τὰ δικαστήρια. Ἡ δὲ πρόσθετος ὑπηρεσία, ἥτις εἶναι καὶ μικρὰ, εἶναι ἀποχρῶσα, ὥστε νὰ καταστήσῃ εἰς ἕκαστον καταληπτὸν, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ μὴ ἐκπληροῖ τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι δι’ εὐεργετικῆς διατάξεως ἐπετράπη ὅπως καὶ ὁ μὴ ἐκπληρώσας τὴν ὑποχρέωσιν δύνηται νὰ ἐξετασθῇ καὶ ἐπὶ τῇ κατατάξει· ἀλλ’ ἡ τοιαύτη ἐξέτασις εἶναι μέτρον ἐξαιρετικὸν, καὶ τὸ συμφέρον δὲ τῶν στρατευσίμων ὅπως καὶ τὸ τοῦ στρατοῦ ὑπαγορεύει, ὅπως οἱ εἰς τὴν ἐξαιρετικὴν ταύτην ἐξέτασιν ὑποβαλλόμενοι ὦσιν ὅσον ἔνεστιν ὀλιγώτεροι· τοῦτο δ’ ἐπιτυγχάνεται διὰ τῆς ἐπιβαλλομένης ὑπὸ τοῦ ἄρθρου ποινῆς εἰς τοὺς μὴ ἐγκαίρως ἐμφανισθέντας ἐνώπιον τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου.

§93ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Οἱ ἔχοντες λόγους ἀπαλλαγῆς δὲν τιμωροῦνται, ἐνῷ τουναντίον οἱ ἄλλοι τιμωροῦνται. Ὅταν οὐδένα ὑποβάλλωσιν ἀνικανότητος λόγον, τίνι δικαιολογίᾳ τοὺς ἐξαναγκάζετε νὰ προσέρχωνται εἰς τὰ Στρατολογικὰ Συμβούλια; Ὁ μὴ ἔχων λόγον ἀνικανότητος ποῖον λόγον θὰ ὑποβάλῃ; Διατί δὲ νὰ τιμωρηθῇ; Διατί νὰ ὑποστῇ τὴν δαπάνην τῆς μεταβάσεως; Κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο ὁ μὲν ἱκανὸς, ἂν δὲν προσέλθῃ, τιμωρεῖται, ὁ δὲ ἀνίκανος δὲν ὑποβάλλεται παντάπασιν εἰς ποινὴν, εἰς τὴν πρόσθετον δηλονότι ὑπηρεσίαν. Οὕτως οἱ ἀνίκανοι ἐξαιροῦνται τῆς ποινῆς, ἐνῷ ὁ ἱκανὸς ὑποβάλλεται εἰς αὐτὴν, διὰ τὴν ἥκιστα εὔλογον αἰτίαν, ὅτι δὲν ἐβεβαίωσε διὰ τῆς παρουσίας του τὴν ἱκανότητά του. Νομίζω, ὅτι ἦτο λογικωτέρα ἡ καταργουμένη διάταξις, ὡς τιμωροῦσα ἀμφοτέρους, καὶ δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ μείνῃ ἡ ποινὴ ἐκείνου τοῦ νόμου, καὶ νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου τούτου.

§94ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ παρατηρήσω, εἶναι ὅτι πρέπει νὰ ὁρίσωμεν τὴν προθεσμίαν, καθ’ ἣν θέλουν προσέλθει, δηλαδὴ ὅλον τὸν χρόνον τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων καὶ ὄχι τὴν ἡμέραν· διότι ἡ ἡμέρα, τὴν ὁποίαν ὁρίζει τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον, εἴτε μία, εἴτε δύω, εἴτε τρεῖς εἶναι αἱ ἡμέραι, αἱ δι’ ἑκάστην ἐπαρχίαν ὁριζόμεναι, νὰ ὁρισθῇ ὄχι μέχρι τῆς ἡμέρας, ἣν ὥρισεν, ἀλλὰ μέχρι τοῦ πέρατος τῶν τακτικῶν ἐργασιῶν τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου· διότι, ἐὰν δὲν προφθάσωσιν εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἐπαρχίας των, θὰ ὑποχρεωθῶσι νὰ ὑπηρετήσωσιν ὑπηρεσίαν πρόσθετον, ἐνῷ δύνανται ἐντὸς χρονικοῦ διαστήματος εὐρυτέρου νὰ προσέλθωσιν εἰς τὴν ἕδραν τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου, δηλαδὴ τὴν πρωτεύουσαν τοῦ Νομοῦ.

§95ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ ἔννοια τοῦ ἄρθρου δὲν δύναται νὰ ἦναι ἡ ἀποδιδομένη εἰς αὐτὸ ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς, διότι κατὰ τὸν νόμον τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον ὑποχρεοῦται νὰ μεταβαίνῃ ἀπὸ ἐπαρχίας εἰς ἐπαρχίαν· ἡ δὲ διάταξις τοῦ ἄρθρου καθιστᾷ χρήσιμον τὴν μετάβασιν. Ἐὰν, μεταβαίνοντος τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου εἰς τὴν ἐπαρχίαν, οἱ ἐν αὐτῷ ὑπόχρεοι νὰ παρουσιασθῶσι, προτιμήσωσι νὰ ἐμφανισθῶσιν οὐχὶ ἐκεῖ, ἀλλ’ ὅταν ἐπανέλθῃ εἰς τὴν ἕδραν αὑτοῦ, πρὸς τί περιέρχεται τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον τὰς ἐπαρχίας; Ἀντίστοιχος πρὸς τὴν ὑποχρέωσιν τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου, ἵνα μεταβαίνῃ εἰς τὰς ἐπαρχίας, εἶναι ἡ ὑποχρέωσις τῶν ἀγόντων τὴν στρατεύσιμον ἡλικίαν, ὅπως ἐμφανισθῶσιν ἐκεῖ καὶ διεξαχθῇ ἐπὶ τόπου ἡ ἐξέτασις. Ὡς εἶπον, ἡ ποινὴ τῆς προσθέτου ὑπηρεσίας εἶναι ἐλαφροτέρα τῆς νῦν ἐπιβαλλομένης· ἐὰν ὅμως ἡ Βουλὴ θεωρῇ τὴν χρηματικὴν ποινὴν εὐπροσδεκτοτέραν, δὲν ἀντιτάσσομαι, ἀλλὰ παρατηρῶ ὅτι ἡ πρόσθετος ὑπηρεσία παρέχει μεγαλειτέρας εὐκολίας.

§96ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἡ χρηματικὴ ποινὴ εἶναι προτιμοτέρα, διότι θὰ τὴν ἐπιβάλουν τὰ δικαστήρια, ἅτινα θὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν τοὺς λόγους.

§97ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἀφοῦ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐδέχθη τὴν πρώτην διάταξιν, νομίζω, ὅτι ὀφείλει νὰ συναινέσῃ νὰ ψηφοφορηθῇ τὸ ἄρθρον ὅπως ἔχει, ἀλλ’ ἀπαλειφομένης τῆς προσθέτου ὑπηρεσίας· ἄλλως, ἂς μείνῃ ἡ πρώτη διάταξις καθ’ ἣν ἐπιβάλλουσι τὴν ποινὴν τὰ δικαστήρια.

§98ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀκριβῶς τοῦτο πρέπει νὰ ἀποφύγωμεν, τὸ νὰ ὑπάρχῃ ἀπαλλαγὴ ἀπὸ τῆς προσθέτου ὑπηρεσίας διὰ τοὺς ἀπόντας ἢ ἀξιοῦντας ὅτι ἠσθένουν ἢ ὅτι δι’ ἄλλον λόγον ἐκωλύοντο, διότι ἠξεύρομεν μετὰ πόσης εὐκολίας τοιαῦται ἀξιώσεις ἐγείρονται καὶ ὑποστηρίζονται καὶ εἰς πόσας καταχρήσεις δίδουσι χώραν. Ἐὰν ἡ Βουλὴ θεωρῇ τὴν χρηματικὴν ποινὴν ἐλαφροτέραν, δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν, παρατηρῶ ὅμως ὅτι τὸ πνεῦμα τῆς Βουλῆς εἶναι ὑπὲρ τῆς προσθέτου ὑπηρεσίας ὡς ἐλαφροτέρας.

§99ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἀντιτείνω εἰς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ποταμιάνου, διότι φρονῶ, ὅτι εἶναι εὐκολώτερον εἰς τοὺς κληρούχους νὰ προστεθῇ ἑνὸς μηνὸς πρόσθετος ὑπηρεσία, παρὰ νὰ τρέχουν εἰς τὰ δικαστήρια· ἀπορῶ δὲ πῶς ἐπιμένει ὁ κ. Ποταμιάνος, ἐπικρίνων τὴν πρόσθετον ὑπηρεσίαν ἑνὸς μηνὸς, ἐνῷ προχθὲς μᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ δόξα τῶν συμπολιτῶν του εἶναι νὰ μένωσιν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον καιρὸν εἰς τὸν στρατὸν, παρὰ νὰ εὑρίσκωνται εἰς τὰς ἑστίας των, ἐπιδιδόμενοι εἰς τὰ οἰκιακά των ἔργα. Πῶς λοιπὸν ἀλλάσσει τώρα γνώμην καὶ λησμονεῖ τὴν δόξαν, ἥτις ἀναμένει τοὺς ἐντολεῖς του ὑπηρετοῦντας εἰς τὸν στρατὸν ἑνὸς μηνὸς πρόσθετον ὑπηρεσίαν;

§100Δ. ΣΤΑΪΚΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὥστε εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν νήσων τοῦ Αἰγαίου πελάγους νὰ συμπεριληφθῇ καὶ ὁ Δῆμος Καρνίων τῆς Ἰθάκης, καθόσον ὁ λόγος, δι’ ὃν ἐγένετο τοῦτο διὰ τὰς Κυκλάδας νήσους, ὑφίσταται καὶ διὰ τὸν Δῆμον Καρνίων, ὅστις ἀποτελεῖται ἐξ ἰδιαιτέρων νήσων τοῦ Καλάμου καὶ Καστοῦ, κεχωρισμένων ἀπὸ τῆς Ἐπαρχίας καὶ ἀπεχουσῶν περὶ τὰ 15 ἕως 20 θαλάσσια μίλλια ἀπὸ τῆς πρωτευούσης τῆς Ἐπαρχίας.

§101ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς δὲν ἦτο παρὼν, ὅτε ἐγένετο ἡ αὐτὴ παρατήρησις, εἰς ἣν καὶ ἀπήντησα. Ἀπήντησα, ὅτι ἡ διάταξις εἶναι ἀναγκαία καὶ ἤδη ὡς καὶ πρότερον, ὅτι νομοθετήσαντες δι’ ἐξαιρετικῆς διατάξεως, ὅπως οἱ μὴ ἐκπληρώσαντες ἐγκαίρως τὴν περὶ ἐμφανίσεως ἐνώπιον τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου ὑποχρέωσίν των, δύνανται ἐπί τισιν ὅροις νὰ ἐξετασθῶσι καὶ βραδύτερον, δὲν κατεστήσαμεν διὰ τῆς διατάξεως ταύτης περιττὴν τὴν πρόνοιαν, ὅπως ἐγκαίρως ἐμφανίζωνται οἱ ὑπόχρεοι ἐνώπιον τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων· τοὐναντίον, ἀπαραμείωτος εἶναι ἡ ἀνάγκη, ὅπως ὅσον τὸ δυνατὸν ἐντὸς μικροτέρας προθεσμίας ἐκτελῆται ἡ ἐξέτασις τῆς ἱκανότητος τῶν τῆς στρατευσίμου ἡλικίας. Ἄν ἐπετρέψαμεν νὰ γίνεται κατὰ τὰ ἐν ἄρθρῳ 19 διαγραφόμενα ἡ ἐξέτασις τῶν μὴ ἐμφανισθέντων ἐνώπιον τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων, τοῦτο οὐδόλως ἀποδεικνύει, ὅτι ἀδιαφοροῦμεν πρὸς τὴν ἔγκαιρον ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεων πρὸς ὁριστικὸν καθορισμὸν τῶν κατατακτέων ἢ μὴ ἐν τῷ στρατῷ. Θὰ ἦτον ὅλως ἄτοπον κατὰ τὴν ὥραν τῆς κατατάξεως ἐν τῷ στρατῷ νὰ μὴ γινώσκωμεν τίνες οἱ ἔχοντες ὁριστικὴν ὑποχρέωσιν, καὶ νὰ ὦμεν ἠναγκασμένοι ν’ ἀναμένωμεν τὸ ἀποτέλεσμα τῆς κατὰ τὸ ἄρθρον 19 ἐξετάσεως, ἵνα διευκρινίσωμεν τίνες θὰ διαμείνωσιν ἐν ταῖς τάξεσι καὶ τίνες ἐκ τῶν προσελθόντων θὰ ἐπανακάμψωσιν εἰς τὰς ἑστίας των.

§102ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§103Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριοι, δὲν πρέπει νὰ ἐλαφρύνωμεν τὸν πολίτην καὶ νὰ βαρύνωμεν τὸ Δημόσιον, ὡς ἐπίσης δὲν πρέπει νὰ ἐλαφρύνωμεν τὸ Δημόσιον καὶ νὰ βαρύνωμεν τὴν τάξιν τῶν πολιτῶν· εἶναι δὲ βέβαιον, ὅτι διὰ τοῦ παρόντος ἄρθρου ἐλαφρύνομεν τὴν θέσιν τοῦ πολίτου εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου, διότι δὲν κοστίζει εἰς αὐτὸν ἡ ὑπηρεσία ἑνὸς μηνός. Ὅταν ἤμην εἰς τὴν Ἐπαρχίαν μου καὶ ἠρώτων διὰ τὸ περιπλέον τῆς ὑπηρεσίας, μοὶ εἶπον, ὅτι εὐχαρίστως δέχονται καὶ 2 καὶ 3 καὶ 5 μῆνας χάριν τῶν ὑποθέσεών των. Τοῦτο ἀποδεικνύει, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς προσθέτου ὑπηρεσίας ἐπὶ ἕνα μῆνα δὲν φέρει καμμίαν δυσκολίαν. Ἀλλ’ ἐνῷ εὐκολύνομεν τὴν θέσιν τοῦ πολίτου, σκέπτεσθε πόσον ἐπιβαρύνομεν τὸ Δημόσιον; Δι’ αὐτὸ τὸ ζήτημα τῶν μὴ προσελθόντων ἐγκαίρως ἔχομεν εἰς τὸν στρατὸν 4,000 μὲ πρόσθετον ὑπηρεσίαν, τουτέστι παρεδέχθημεν δαπάνην πλέον τῶν 2 ἑκατομμυρίων. Διὰ τοῦ ἰδίου νόμου παρεδέχθη ἡ Βουλὴ, ὅτι ἡ μὴ προσέλευσις ἐντὸς τόσου διαστήματος κατὰ τὸ φύλλον πορείας, θὰ ὑποχρεώσῃ εἰς ἑτέραν πρόσθετον ὑπηρεσίαν· καὶ ἤδη ἐρχόμεθα εἰς τρίτην πρόσθετον ὑπηρεσίαν, ἐξ ἧς δὲν θὰ δυνηθῶμεν ποτὲ νὰ ἔχωμεν ὁριστικῶς οὐδένα κατατεταγμένον. Ἀκριβῶς διὰ τοῦτο πρέπει νὰ φροντίσωμεν, ὅπως ἔχωμεν ὁριστικῶς κατατεταγμένους. Κατὰ τὸν παλαιὸν Νόμον ἡ ποινὴ ἦτο χρηματικὴ διὰ τοὺς καθυστεροῦντας πρὸς τὸ Στρατιωτικὸν Συμβούλιον ἀπὸ 50–200 δραχμὰς, ἐπιβαλλομένας ὑπὸ τοῦ δικαστηρίου· ἤδη ἐπιβάλλεται πρόσθετος ὑπηρεσία ὑπὸ τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου, τοῦτο μοὶ φαίνεται ἄδικον, καὶ δὲν πιστεύω ἡ Βουλὴ νὰ προτιμᾷ. Διὰ τοῦτο ἐπιμένω εἰς ὅ,τι ὁ Νόμος τοῦ 1878 ΨΙΓʹ ἀπέβλεπεν ἐπὶ τῆς προκειμένης περιστάσεως.

§104ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§105Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναγνωρίζω μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου, ὅτι ἡ ἀνάγκη τῆς παρουσιάσεως τῶν στρατευσίμων εἰς τὸ Στρατολογικὸν Γραφεῖον εἶναι προφανής, ἵνα ἐγκαίρως βεβαιωθῇ ἡ Πολιτεία τίνες οἱ ἱκανοὶ καὶ τίνες οἱ ἀνίκανοι.

§106ΡΑΛΛΗΣ. Εἰς τί θὰ χρησιμεύσῃ αὐτό;

§107ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἵνα ἡ Πολιτεία λαμβάνῃ ἐγκαίρως τὰ μέτρα της.

§108ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἔχει κανὲν μέτρον νὰ λάβῃ.

§109ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα ὅμως εἶναι ἡ ὑποχρέωσις αὕτη τῆς ἐμφανίσεως, ἢ μᾶλλον ἡ παράβασις τῆς ὑποχρεώσεως ταύτης πῶς πρέπει νὰ τιμωρηθῇ διὰ προστίμου ἐπιβαλλομένου ἀπὸ τὰ δικαστήρια, ἢ διὰ προσθέτου ὑπηρεσίας; Φρονῶ, ὅτι τὸ πρῶτον μέτρον εἶναι προφανῶς καὶ τὸ δικαιότερον καὶ τὸ προλαμβάνον τὴν ἀνισότητα, διότι ἡ Δικαστικὴ Ἐξουσία θὰ ἐπιβάλῃ τὴν ποινὴν εἰς μόνους τοὺς πράγματι παραβάτας τῶν ὑποχρεώσεων, οὐχὶ δὲ καὶ εἰς τοὺς κωλυθέντας νὰ ἐμφανισθῶσιν ἕνεκα λόγων ἀνεξαρτήτων τῆς θελήσεώς των, ἐνῷ ἡ Ἐκτελεστικὴ Ἐξουσία θὰ τιμωρῇ μὲ τὴν πρόσθετον ὑπηρεσίαν ἅπαντας ἀδιακρίτως. Ἐκτὸς τούτου οἱ ἀνίκανοι, μὴ ἐμφανιζόμενοι ἐνώπιον τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων, οὐδόλως τιμωροῦνται, διότι ἡ ποινὴ τῆς προσθέτου ὑπηρεσίας δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ κατ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι οὐδεμίαν ὑπηρεσίαν ἔχουν. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους φρονῶ, ὅτι τὸ ἤδη ἰσχῦον σύστημα εἶναι ὀρθότερον καὶ δικαιότερον καὶ κατὰ συνέπειαν προτείνω ν’ ἀπαλειφθῇ τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρον.

§110ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ἄρθρου 24 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται πολλοί).

§112ΤΙΝΕΣ. Τὸ ἀντίθετον.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὴν ἀπάλειψιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἀπεῤῥίφθη ἡ ἀπάλειψις. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 24 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§114ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει τὸ ἄρθρον 25).

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 25 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§116ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ἄρθρον 26. (Ἀναγινώσκει).

§117ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πρὶν ψηφισθῇ τὸ τελευταῖον ἄρθρον, θέλω νὰ εἴπω τὰ τοῦ προσθέτου ἄρθρου, περὶ οὗ ὡμίλησα προηγουμένως, ἀφορῶντος εἰς τὴν ἀπαλλαγὴν τῶν ἤδη κατατεταγμένων.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι τροπολογία ἐδῶ τοιαύτη τοῦ κ. Νικοκάβουρα.

§119ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Θὰ ὑποβάλω πρόσθετον ἄρθρον, ὅπως προανήγγειλα καὶ θέλω νὰ τὸ ὑποβάλω ἀπὸ τοῦδε, ἵνα διατελῇ ἐν γνώσει ἡ Βουλή. Κατὰ τὸ ἄρθρον 22 δύνανται νὰ ζητήσωσι τὴν ἀπαλλαγὴν αὐτῶν, οὐ μόνον οἱ ἐν τῷ μέλλοντι καταταχθησόμενοι, ἀλλὰ κατὰ τὰς διατάξεις καὶ ὑπὸ τοὺς ὅρους τοῦ ἄρθρου 22 δύνανται νὰ αἰτήσωνται αὐτὴν καὶ οἱ ἤδη κατατεταγμένοι. Ἐπειδὴ περὶ τούτου ἐξεφράσθη ἀμφιβολία, πρέπει νὰ προστεθῇ διασάφησις ἐν ἰδίῳ ἄρθρῳ κατόπιν τοῦ ἀκροτελευταίου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ἀφορῶντος εἰς τοὺς ἀνικάνους, τοὺς ἤδη κατατεταγμένους, καὶ τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο ὑποβάλω ἤδη. Μετ’ αὐτὸ δὲ θὰ ὑποβάλω ἕτερον ἄρθρον, ἀφορῶν εἰς ἑτέραν περίπτωσιν. Ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ Ἠπείρῳ αἱ κατατάξεις ἐγένοντο ἐπὶ τῇ βάσει ἐξελέγξεως διαφόρου ἐκείνης, ἥτις ἐγένετο ἐν τῷ ἄλλῳ Βασιλείῳ, καὶ τοῦτο ὡς ἐκ τοῦ μεταβατικοῦ τῆς καταστάσεως. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐψηφίσθη νόμος ὁ ΑΞΓʹ. περὶ συντάξεως τῶν στρατολογικῶν καταλόγων τοῦ 1883 τῶν Δήμων τῶν Νομῶν Λαρίσσης, Τρικκάλων καὶ Ἄρτης, κατὰ τὸν ὁποῖον συνεστήθησαν ὑπὸ τῶν Νομαρχῶν ἐπιτροπαὶ, αἵτινες ἐξήλεγξαν τοὺς ὑπὸ τῶν Δημάρχων συνταχθέντας στρατολογικοὺς καταλόγους καὶ οὐ μόνον ἀφήρεσαν ἀπ’ αὐτῶν ὀνόματα, ἀλλὰ καὶ προσέθεσαν, τὸ ἀποτέλεσμα δὲ τῆς ἐργασίας ταύτης ὑπῆρξε παράδοξον, διότι ἐπὶ πληθυσμοῦ 300,000 ἔχομεν κατατακτέους 4,237 τουτέστιν 1 ἐπὶ 69, ἐνῷ ἐν τῷ λοιπῷ Βασιλείῳ ἡ ἀναλογία εἶναι 1 ἐπὶ 155. Ἵνα ἐκφράσω τὸ αὐτὸ πρᾶγμα δι’ ἄλλων ἀριθμῶν, λέγω, ὅτι ἐπὶ τῶν ἐγγεγραμμένων ἐν τῷ στρατολογικῷ ἐλέγχῳ τῶν νέων ἐπαρχιῶν 4237 κατὰ τὰς ἀναλογίας τοῦ παλαιοῦ Βασιλείου ἔπρεπε 1890 μόνον νὰ ἦναι ἐγγεγραμμένοι, εἶναι δὲ οἱ 2347 πλεονάζοντες. Ταῦτα εἶναι τοσοῦτον ἔκρυθμα, ὥστε μοὶ φαίνεται ὅτι προκαλοῦσι τὴν πρόνοιαν καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς. Ἡ Κυβέρνησις ἐξήτασε τὰ περὶ τούτου καὶ ἐπείσθη ὅτι ἐνεγράφησαν ἐν τοῖς στρατολογικοῖς καταλόγοις ἄγοντες ἡλικίαν ἀνωτέραν τῆς στρατευσίμου πλεῖστοι, καὶ νομίζω ὅτι εἶναι πρέπον ἡ Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ διάταξιν ἐπιτρέπουσαν τὴν ἀναθεώρησιν κατὰ τοῦτο τῶν καταλόγων. Ἀναγινώσκω ἑπομένως τὰ δύω πρόσθετα ἄρθρα τὰ ἀναγόμενα εἰς τὰ θέματα, περὶ ὧν ὡμίλησα· (ἀναγινώσκει). Ἡ ἀπόφασις πρέπει νὰ ἦναι ὁμόφωνος διὰ νὰ ἀφαιρεθῶσιν οὗτοι ἐκ τοῦ στρατοῦ, πρέπει δὲ νὰ ἦναι κατὰ πλειονοψηφίαν ὡς πρὸς τὸν προσδιορισμὸν τῆς ἡλικίας, ὑφ’ ἣν θὰ καταταχθῶσιν ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ.

§120ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τυπωθῶσι καὶ διανεμηθῶσιν αὔριον. Συγχρόνως ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει παρακαλῶ νὰ προσαγάγητε τὰ μητρῷα τῶν ἀῤῥένων τῆς Θεσσαλίας διὰ νὰ κάμωμεν παραβολήν (θόρυβος).

§121ΙΣΧΟΜΑΧΟΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι φανερὸν καὶ δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ βεβαιωθῇ.

§122ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Προσέτι θέλω προτείνει καὶ ἕτερον ἄρθρον τελευταῖον, ὅπως ὁ νόμος οὗτος ἰσχύσῃ ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς καταχωρίσεως αὐτοῦ ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως», διότι περιέχει διατάξεις τῶν ὁποίων δὲν ἐπιτρέπεται ἀναβολή. (Ὅρα Παράρτημα).

§123ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπιβάλλει ὅμως βάρη τοιαῦτα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποχρεώσωσι τὴν ἐνεστῶσαν ἀπογραφὴν, βάρη τοιαῦτα, διὰ ὁποῖα ἤθελε θεωρηθῇ, ὅτι ἔχει ἀναδρομικὴν δύναμιν.

§124ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου· πρόκειται, ἐὰν θὰ ἰσχύσῃ 10 ἡμέρας μετὰ τὴν καταχώρισιν ἢ ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς καταχωρίσεως· λέγω δὲ, ὅτι πρέπει νὰ ἰσχύσῃ ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς καταχωρίσεως, ἵνα μὴ μένωσιν ἐν τῷ στρατῷ οἱ ἀνίκανοι, τοὺς ὁποίους σήμερον ἔχομεν κατατεταγμένους ἐν τῷ στρατῷ καὶ ἀσχολουμένους εἰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας.

§125ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν πρόκηται περὶ τῶν εὐεργετικῶν διατάξεων, τὸ ἐννοῶ· ἐν ᾗ ὅμως περιπτώσει πρόκειται περὶ τῶν ἐπαχθῶν διατάξεων, δὲν δύναται νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὸν νόμον ἀναδρομικὴ δύναμις.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πρόκειται ἤδη νὰ γείνῃ συζήτησις ἐπὶ τούτου· ἤδη ἔχομεν τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου 26.

§127ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει). Ἄρθρον 26.

§128ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς θὰ δεχθῇ, ὅπως εἰς τὸ αʹ. ἐδάφιον εἰς τοὺς δημοδιδασκάλους, ἐφ’ ὅσον διατελοῦσιν εἰς ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους, τεθῇ «καὶ γραμματοδιδασκάλους» ὑπηρετοῦντας εἰς τὰ δημοτικὰ σχολεῖα, ὁποῖοι εἶναι πολλοί.

§129ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶναι ὑπερβολὴ τοῦτο, καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ τὸ δεχθῶμεν.

§130ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἄλλως τε ὅπως ἐτέθη τὸ ἄρθρον, ἀπόκειται εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Ὑπουργοῦ, ὄχι μόνον νὰ παύσῃ τοὺς δημοδιδασκάλους, ἀλλὰ καὶ νὰ τοὺς ὑποχρεώσῃ εἰς στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν· ἔχει τὸ δικαίωμα ὄχι μόνον νὰ διορίσῃ δημοδιδασκάλους, ἀλλὰ καὶ νὰ τοὺς ἀπαλλάσσῃ τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας. Ἐφ’ ὅσον τοὺς διατηρεῖ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, δὲν ὑπόκεινται εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑποχρέωσιν, ἅμα τοὺς παύσῃ, ἐπέρχεται ὄχι μόνον τὸ βάρος τῆς παύσεως, ἀλλὰ καὶ τῆς ὑποβολῆς εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑποχρέωσιν.

§131ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ἐκφράσῃ γνώμην καὶ καθόσον ἀφορᾷ τοὺς μαθητευομένους ἐν ταῖς Μοναῖς, διότι, ἐὰν ὅλοι οὗτοι ὑπόκηνται εἰς στράτευσιν, τότε αἱ Μοναὶ θὰ κλεισθῶσι.

§132ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἴθε νὰ κλεισθῶσι.

§133ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἔστω· ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Πολιτεία περὶ τούτου. Ἐὰν δὲ πρόκηται νὰ διατηρηθῶσιν, ἀνάγκη νὰ εὑρίσκωνται παρ’ αὐταῖς ὄχι μόνον μοναχοὶ ἀλλὰ καὶ ὑποτακτικοί, διότι ἄλλως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διοικηθῶσιν αἱ Μοναί. Λοιπὸν πρὶν ληφθῇ ὁριστικόν τι μέτρον ὑπὸ τῆς Πολιτείας, εἶναι δίκαιον νὰ φροντίσῃ αὕτη, ὅπως εἶναι δυνατὴ ἡ διοίκησις τῶν Μονῶν, ὅπως ἐν ἑκάστῃ Μονῇ ἐκτὸς τῶν μοναχῶν μὴ ὑπόκηνται εἰς στράτευσιν καὶ ἀριθμός τις ὑποτακτικῶν.

§134ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν θὰ ἔχωσι συγχρόνως ὅλοι οἱ ὑποτακτικοὶ τὴν ἡλικίαν τοῦ 21 ἔτους, ὥστε δὲν θὰ καλῶνται ὅλοι ὁμοῦ.

§135ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Τοῦτο εἶναι βέβαιον· ἀλλ’ οἱ ὑποτακτικοὶ οὗτοι εἰσέρχονται εἰς τὰς Μονὰς ἀπὸ μικρᾶς ἡλικίας, ὅταν δὲ κατὰ τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας ἐξέλθωσιν ἀπ’ αὐτῶν εἰς τὸν στρατὸν, βεβαίως δὲν θὰ ἐπανέλθωσι πλέον.

§136ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ διασαφησθῇ τί σημαίνει ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ ἡ λέξις «δύναται», ἐξαρτᾶται δηλαδὴ ἀπὸ τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν τοῦ Ὑπουργοῦ νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τοὺς φοιτητὰς τῶν Σχολῶν ἀναβολὴν κατατάξεως, ἢ θεωρεῖται ὑποχρεωτικὸν τοῦτο; Πὰν ὅ,τι εἶναι ἀναγκαῖον νὰ γίνεται, τοῦτο πρέπει νὰ τὸ ὁρίζωμεν ἐν τῷ νόμῳ καὶ νὰ μὴ ἀφίνωμεν εἰς τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν τοῦ ὑπουργοῦ ἢ ἄλλου οἱουδήποτε. Εἶπον πολλάκις, ὅτι τὸ ἐλάττωμα τῆς νομοθεσίας μας εἶναι ἡ συγκέντρωσις καὶ ὅμως ἐξακολουθοῦμεν νὰ εἰσάγωμεν αὐτὴν καὶ ὅπου ὑπάρχει ἀποκέντρωσις. Προσέτι δὲν ἐννοῶ διατί τῶν δημοδιδασκάλων νὰ ἀναβάλλεται ἡ κατάταξις, ἅμα δὲ παυθῶσι νὰ ὑποβάλλωνται εἰς τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ στρατοῦ· ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ τοὺς παύῃ, ἡ διάταξις αὕτη θὰ ἦτον ὀρθή, ἀλλ’ ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὸ δικαίωμα τοῦτο, δὲν νομίζετε, ὅτι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου τούτου θὰ δώσῃ χώραν εἰς καταχρήσεις; Διὰ τοῦτο προτείνω νὰ μὴ ἐπιτραπῇ ἀναβολὴ κατατάξεως διὰ τοὺς δημοδιδασκάλους.

§137ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Τριφυλίας, εὗρεν εὐκαιρίαν ἵνα ψέξῃ τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ συγκεντρωτικῷ πνεύματι, προκειμένου περὶ διατάξεως, τὴν ὁποίαν αὐτὸς ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Τριφυλίας ἄλλοτε ἐπρότεινε. Δὲν εἶναι ἐπινόησις τοῦ νομοσχεδίου αὕτη, ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνεται ἐκ νόμου, εἰς ὃν εἶναι ὑπογεγραμμένος ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Τριφυλίας. Ἡ διάταξις αὕτη ἐπαναλαμβάνεται ἐνταῦθα ὡς ἔχει ἐν τῷ ἄρθρῳ 38 τοῦ κειμένου νόμου, εἰς αὐτὴν δὲ προσεθέσαμεν ἡμεῖς τὰ ἐν τοῖς ἐδαφίοις, τοῖς ὑπὸ τὸ 1ον. Δὲν ἐπρόκειτο λοιπὸν ἐνταῦθα νὰ σκεφθῶμεν περὶ συγκεντρώσεως ἢ ἀποκεντρώσεως· πιθανὸν, ἐὰν μᾶς ἐδίδετο τοιαύτη ἀφορμὴ, νὰ διεφωνοῦμεν πρὸς τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν ἐκ Τριφυλίας καὶ νὰ προετείνομεν εἰς τὴν Βουλὴν ν’ ἀνατρέψῃ τὰς συγκεντρωτικὰς διατάξεις τοῦ κειμένου νόμου· ἤδη ὅμως δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Τὸ ἄρθρον 38 μένει ὡς ἔχει· προτείνομεν δὲ νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὰς διατάξει αὐτοῦ οἱ δημοδιδάσκαλοι καὶ οἱ ἐσωτερικοὶ μαθηταὶ τῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ στρατιωτικῶν ἢ τεχνικῶν σχολῶν ὑπό τινας περιορισμούς. Ὡς πρὸς τοὺς περιορισμοὺς τούτους παρετηρήθη ὅτι ἡ περὶ δημοδιδασκάλων διάταξις ἔπρεπε νὰ ἦναι γενικωτέρα, τουτέστιν ὅτι ἡ ἀναβολὴ κατατάξεως τῶν δημοδιδασκάλων ἔπρεπε νὰ ἐπιτραπῇ ἐν πάσῃ περιπτώσει, διότι ἐῤῥέθη, εἶναι ἀδίκημα, ἐὰν δὲν διατελῇ ὁ δημοδιδάσκαλος ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, νὰ καλῆται εἰς τὸν στρατόν. Ἀλλ’ ἡ ἀναβολὴ κατατάξεως τῶν δημοδιδασκάλων δὲν γίνεται χάριν αὐτῶν, ὥστε νὰ ἦναι ἀπηλλαγμένοι τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, ὅταν προσφέρωσιν εἰς τὴν Πολιτείαν τὴν ὑπηρεσίαν αὑτῶν ὡς δημοδιδασκάλων· ἡ ἀναβολὴ κατατάξεως τῶν δημοδιδασκάλων γίνεται χάριν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, καὶ ἐφ’ ὅσον οὗτοι ἐργάζονται πρὸς τὰ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἀπαλλάσσονται τῆς ὑπηρεσίας ἐν τῷ στρατῷ, ὅταν δὲν ἐργάζωνται εἰς τὰ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως εἶναι ὑπόχρεοι νὰ ἐκπληρῶσι τὸ ἕτερον αὑτῶν καθῆκον. Ἐὰν φρονῇ τις ὅτι ὑπάρχει κίνδυνος μήπως θελήσῃ ὁ Ὑπουργὸς, ἵνα τιμωρήσῃ δημοδιδάσκαλον, ν’ ἀποστείλῃ αὐτὸν εἰς τὸν στρατὸν διὰ παύσεως, τοῦτο ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλεται περὶ προσόντων τῶν δημοδιδασκάλων καὶ μονιμότητος αὐτῶν, δύναται νὰ κανονισθῇ, δὲν εἶναι δὲ θέμα περὶ οὗ πρόκειται νὰ σκεφθῶμεν ἐνταῦθα. Ὡς πρὸς δὲ τοὺς δοκίμους, τοὺς ἐν τοῖς μοναστηρίοις δὲν νομίζω ὅτι εἶναι πρέπον νὰ ἐπεκτείνωμεν καὶ ἐπ’ αὐτοὺς τὴν διάταξιν ταύτην τοῦ νομοσχεδίου, διότι τὰς Μονὰς βεβαίως ἀναγνωρίζει ἡ Πολιτεία καὶ παρέχει εἰς αὐτὰς τὴν νόμιμον ὑποστήριξιν, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει λόγος ἵνα παρέχῃ εἰς αὐτὰς προνόμια. Ἐφ’ ὅσον τις εἶναι μοναχὸς ἔχει ἐκ τοῦ νόμου τὴν ἀπαλλαγὴν, ἀλλ’ ἂν δὲν εἶναι μοναχὸς καὶ παρασκευάζεται πρὸς τοῦτο, οὐ μόνον δὲν θέλει τὸν βλάψει ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία, ἀλλὰ θέλει τὸν καταστήσει καλλίτερον μοναχὸν ὡς γνωρίσαντα ἐκ τοῦ πλησίον τὰ τοῦ βίου καὶ τῆς ματαιότητος αὐτοῦ.

§138ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Τότε ἐρχόμεθα εἰς τὴν διάλυσιν τῶν Μονῶν, διότι ἀδύνατον νὰ ὑπάρχουν Μοναὶ ἄνευ ὑποτακτικῶν.

§139ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ «δύναται» εἶναι ἀσάφεια τοῦ νόμου καὶ ἀδύνατον ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιμείνῃ· διὰ τοῦτο καλὸν νομίζω ν’ ἀντικατασταθῇ ἡ λέξις διὰ τοῦ «ἐπιτρέπεται» καὶ τότε ἐπέρχεται διόρθωσις.

§140ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἡμεῖς δὲν ἐννοοῦμεν ὅτι οἱ δημοδιδάσκαλοι πρέπει ν’ ἀπαλλαγῶσι τῶν στρατιωτικῶν ὑποχρεώσεων· ἀπεναντίας, φρονοῦμεν ὅτι πρέπει νὰ ἐκπληρώσωσιν αὐτὰς οὐ μόνον ὅπως πληρώσωσι καὶ οὗτοι τὸν φόρον τοῦ αἵματος, ἀλλ’ ὅπως ἐκγυμνάσωσι καὶ διδάξωσι κατόπιν τοὺς παῖδας, καὶ ἔχομεν τὴν ἰδέαν ὅτι ὁ δημοδιδάσκαλος πρέπει νὰ ἦναι ὁ πρῶτος προγυμναστὴς τῆς νεολαίας, ὥστε ἡ διάταξις εἶναι περιττὴ, ὅταν περιελάβομεν διάταξιν εἰς τὴν ὁποίαν λέγομεν ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ διορισθῇ εἰς τὸ μέλλον δημοδιδάσκαλος ὅταν δὲν ἔχῃ ἀπόδειξιν τοῦ Τάγματος, ὅτι ἐξετέλεσε τὰς στρατιωτικὰς ὑποχρεώσεις του. Ἅμα ἐξερχόμενος τοῦ Δημοδιδασκαλείου, πρέπει ὁ δημοδιδάσκαλος πρὶν ἢ διορισθῇ νὰ ὑπηρετῇ ἐπὶ ἓν ἔτος τοὐλάχιστον ὡς στρατιώτης ἢ ὑπαξιωματικός.

§141ΠΟΛΛΟΙ. Βέβαια, βέβαια.

§142ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μεγίστη δυσκολία ὑπάρχει, ὅπως συμπληρωθῶσιν αἱ τάξεις τῶν δημοδιδασκάλων, καὶ δὲν πρέπει ν’ αὐξήσωμεν αὐτὴν διὰ τῶν στρατιωτικῶν ἡμῶν θεσμῶν· διότι σκεπτόμενοι περὶ καταρτισμοῦ τοῦ στρατοῦ, πρέπει νὰ σκεπτώμεθα ἰδίως καὶ περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἀφοῦ ἄνευ αὐτῆς δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀνεπτυγμένος στρατός. Δὲν πρέπει λοιπὸν διὰ τοῦ στρατολογικοῦ νόμου νὰ περιορίζωμεν τὰ μέσα τῆς ἐκπαιδεύσεως τοῦ λαοῦ· ὡς πρὸς τὴν ὑποχρέωσιν δὲ τῶν δημοδιδασκάλων ὅπως ἀσκῶνται εἰς τὰ τοῦ στρατοῦ, προνοεῖ ὁ περὶ δημοδιδασκάλων νόμος, ὅστις τοῖς δίδει στρατιωτικὴν ἐκπαίδευσιν καθιστῶσαν αὐτοὺς ἱκανοὺς ἵνα διδάξωσι καὶ τοὺς μαθητάς. Δημοδιδάσκαλοι παρ’ ἡμῖν διορίζονται ἀπὸ ἡλικίας κατωτέρας τῆς στρατευσίμου, ὥστε ἐὰν παραδεχθῶμεν ἣν ὁ κ. βουλευτὴς προτείνει ἀρχὴν, θὰ περιορίσωμεν τοὺς δημοδιδασκάλους εἰς μόνους τοὺς ἄγοντας ἡλικίαν ἀνωτέραν τῆς στρατευσίμου, καὶ ἀποκλείοντες οὕτω 3 ἢ 4 ἡλικίας θὰ καθιστῶμεν δυσχερῆ τὴν κατάταξιν τῶν δημοδιδασκάλων, διότι ἐν τῇ νεωτέρᾳ ἡλικίᾳ εἶναι εὐκολώτερον ν’ ἀποφασίσῃ τις ν’ ἀσπασθῇ τὸ ἔργον τοῦτο, ὅτε πιθανὸν νὰ μείνῃ ἐν τῷ αὐτῷ σταδίῳ κατὰ τὸ ὑπόλοιπον τοῦ βίου, ἐνῷ ἐὰν ὑποχρεώσωμεν τοὺς τῆς ἡλικίας ταύτης νὰ μὴ ἀσπασθῶσι τὸ στάδιον τοῦτο, πολλοὶ ἄλλως διατεθειμένοι νὰ γίνωσι δημοδιδάσκαλοι δύνανται νὰ τραπῶσιν ἐπὶ ἕτερα ἔργα. Ὡς πρὸς τὴν ἑτέραν παρατήρησιν τοῦ ἑτέρου βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς, ὅτι πρέπει νὰ διορθωθῶσι τὰ ὑπ’ αὐτοῦ ὑποδειχθέντα ἐν τῷ ἄρθρῳ 38, καίτοι δὲν ἀφορᾷ εἰς τοῦτο ἡ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ μεταῤῥύθμισις τοῦ ἄρθρου, παρατηρῶ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τοῦτο, διότι ἡ τροπολογία τοῦ ἄρθρου 38 γίνεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ δι’ ὑποκαταστάσεως ἑτέρου ἄρθρου, ἐν ᾧ πρέπει νὰ μεταχειρισθῶμεν τὰς αὐτὰς ἐκφράσεις, τὰς ὁποίας, προκειμένου περὶ ἀναβολῆς, μεταχειρίζεται ὁ νόμος πανταχοῦ. Ἄν ἐν ἄρθρῳ 38 θέσωμεν περὶ ἀναβολῆς ἑτέραν φράσιν ἀντὶ τῆς ἤδη ὑπαρχούσης πρέπει τὴν αὐτὴν νὰ θέσωμεν ὅπου ἐν τῷ νόμῳ γίνεται λόγος περὶ ἀναβολῆς. Ἐν τῇ νομοθεσίᾳ δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ποικιλία τῶν ἐκφράσεων ὅπως ἐν ἄρθροις ἐφημερίδων ἢ ἐν ἀγορεύσεσι, διότι ἐπιβάλλεται ἡ ἀκριβολογία· ἀφοῦ ὁ νόμος ταύτας τὰς φράσεις μεταχειρίζεται πάντοτε, ἂν τὰς εὑρίσκωμεν ἐσφαλμένας ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ, πρέπει νὰ τὰς μεταβάλλωμεν ἐν πᾶσι τοῖς ἄρθροις ὅπου ὁ νόμος οὕτως ἐκφράζεται.

§143ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἀποδεικνύει ἀκριβολογίαν «τὸ δύναται»· ἐπιθυμῶ ὅμως νὰ μοὶ εἴπῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὅτι ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ὑπῆρχον καὶ ἀνορθογραφίαι εἰς τὸν παλαιότερον νόμον, θὰ τὰς ἐπανελάμβανεν; Ἐὰν ἐπιθυμῇ νὰ ἔχῃ σολοικισμοὺς ἐν τοῖς νόμοις, τόσον χειρότερον δι’ αὐτὸν καὶ καλλίτερον δι’ ἡμᾶς, οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζομεν τὰ δίκαια καὶ δὲν εἰσακουόμεθα.

§144ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Οἱ δημοδιδάσκαλοι ὅσοι δὲν ἐξέρχονται ἐκ τῶν Διδασκαλείων νομίζω καλὸν νὰ κατατάσσωνται εἰς τὴν τάξιν τῶν ἀπαλλαγέντων καὶ νὰ ὑποβάλλωνται ἑκάστοτε εἰς τὰ γυμνάσια, τὰ ὁποῖα κατὰ τὸν νόμον ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν διατάσσει· διότι εἶναι λυπηρὸν, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς, νὰ ἦναι ἄμοιροι πάσης στρατιωτικῆς ἐκπαιδεύσεως οἱ πρῶτοι διδάσκαλοι τῶν παίδων. Ἀλλ’ ἀφοῦ δὲν ἐκπαιδεύονται πρὸς τοῦτο, ἂς ὑποβάλλωνται τοὐλάχιστον εἰς τὰς ἀσκήσεις, εἰς ἃς καὶ οἱ ἀπαλλαγέντες.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προβαίνομεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν τοῦ ἄρθρου, τροπολογία δὲν ὑπάρχει, παρατηρήσεις μόνον ἐγένοντο.

§146ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ τροπολογία μου· τὸ «ἐπιτρέπεται» ν’ ἀντικαταστήσῃ τὸ «δύναται νὰ ἐπιτραπῇ».

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠκούσατε τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ράλλη. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ἐρωτῶ ἤδη ἐπὶ τοῦ ἄρθρου. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 26 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 27. Τοῦτο εἶναι τὸ 26 τοῦ κειμένου. (Ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τούτου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Νικοκάβουρα.

§148ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἡ διάταξις ὡς ἔχει ἐν τῷ ἄρθρῳ, ὅπως ἀπαλλαχθῶσιν οἱ ἀνίκανοι ἐκεῖνοι, περὶ ὧν κατὰ τὴν εἰς τὸ σῶμα ἄφιξιν συνετάχθη ἰατρικὴ ἔνδειξις, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὴ, διότι εἶναι πλεῖστοι ἀνίκανοι εἴτε ἐντελῶς εἴτε ἐπ’ ἐλάχιστον, περὶ τῶν ὁποίων δὲν ἐγένετο ἰατρικὴ ἔκθεσις, διότι δὲν ἠθέλησαν νὰ ὑποβληθῶσι καὶ ὑποχρεωθῶσι νὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς τὰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι εὐχάριστοι εἰς πολλοὺς τῶν στρατιωτῶν, καὶ ἐπροτίμησαν νὰ ὑπηρετῶσιν ὡς ἱκανοὶ ἐν τῇ ἐνεργῷ ὑπηρεσίᾳ, ἐνῷ πράγματι εἶναι ἀνίκανοι. Καὶ τοῦτο ἔπραξαν, διότι πολλὰς τῶν βοηθητικῶν ὑπηρεσιῶν θεωροῦσιν ἐξευτελιστικὰς, ἀλλὰ διὰ τὸν λόγον τοῦτον δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ τοὺς ἐξαιρέσωμεν τῆς ἀπαλλαγῆς· ὀρθὸν εἶναι δυνάμει τοῦ Νόμου πάντες οἱ αἰσθανόμενοι ἑαυτοὺς ἀνικάνους νὰ παρουσιάζωνται καὶ νὰ ἐξετάζωνται. Ἕν δύναται ν’ ἀντιτάξῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι πάντες ἐκεῖνοι, περὶ ὧν δὲν συνετάχθη ἔκθεσις, δύνανται νὰ παρουσιασθῶσι καὶ συνταχθῇ ἔκθεσις, καὶ οὕτω δύνανται νὰ ἐξαιρεθῶσι παρὰ τῆς ἀνωτάτης ὑγειονομικῆς ἐπιτροπῆς ὡς ὁπλῖται ἀνίκανοι. Ἐὰν δώσῃ τὴν ἑρμηνείαν ταύτην, τότε δέχομαι ὅτι δύνανται νὰ ἐξαιρεθῶσιν ὡς ὁπλῖται καταστάντες ἀνίκανοι.

§149ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Λογικὴ εἶναι ἡ τροπολογία τοῦ κ. Νικοκάβουρα.

§150ΝΙΚΟΚΑΒΟΥΡΑΣ. Ὑπέβαλον τὴν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 26, ὅπως ἀπαλλαχθῶσι τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας οἱ ἤδη ὑπηρετοῦντες εἰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας, ἀναγνωρισθέντες παρὰ τῶν Στρατιωτικῶν ἰατρῶν ὡς ἀνίκανοι.

§151ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Νικοκάβουρα εἶναι δικαία, διότι αὐτοὶ ἀνεγνωρίσθησαν ὡς ἀνίκανοι.

§152ΝΙΚΟΚΑΒΟΥΡΑΣ. Φρονῶ, ὅτι οἱ ἀπόλυσις αὐτῶν εἶναι δικαιοτάτη καὶ νόμιμος, ἀφοῦ ἅπαξ ἀνεγνωρίσθησαν ἀνίκανοι.

§153ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς παρετήρησεν ὅτι ἡ διάταξις, καθ’ ἣν δύνανται νὰ ἐξαιρεθῶσιν οἱ ἤδη ἐν τῷ στρατῷ κατατεταγμένοι ἀνίκανοι, μόνον ἐφ’ ὅσον κατὰ τὴν ἄφιξιν αὐτῶν εἰς τὸν στρατὸν συνετάχθη ἰατρικὴ ἔνδειξις ἀνικανότητος παρὰ τῶν ἁρμοδίων ὑγειονομικῶν ἀξιωματικῶν, θέλει ἀποκλείσει τοῦ εὐεργετήματος τοῦ ἄρθρου τούτου πολλούς. Καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας περὶ τοῦ τρόπου καθ’ ὃν πρέπει νὰ ἐνεργῆται καὶ ἐνεργεῖται ἡ ἰατρικὴ ἐξέτασις, δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποκλείεταί τις διὰ τῆς διατάξεως ταύτης, διότι οἱ ἰατροὶ τῶν ταγμάτων εἶναι ὑπόχρεοι νὰ ἐξετάζωσι πάντας οὐχὶ χάριν αὐτῶν, ὥστε νὰ δύνανται νὰ παραλείψωσι τὴν ἐξέτασιν, ἂν ὁ κατατασσόμενος προτιμᾷ νὰ μὴ γένηται μνεία περὶ τῆς ἀνικανότητος αὐτοῦ, ἀλλὰ χάριν τοῦ στρατοῦ, καὶ ἂν παραλείψωσι τὴν ἐκπλήρωσιν τῆς ὑποχρεώσεως ταύτης ὑποβάλλονται εἰς βαρείας ποινάς. Δὲν δυνάμεθα νὰ ὑποθέσωμεν ὅτι τοιαύτη παράλειψις γίνεται. Ὡς πρὸς δὲ τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν ἤθελεν ἐπέλθει ἡ ἀνικανότης κατόπιν τῆς κατατάξεως, ὁ κ. βουλευτὴς γινώσκει ὅτι εἶναι περιττὴ ἡ ἀναγραφὴ οἱασδήποτε διατάξεως, διότι ὁ κείμενος Νόμος ἐπιτρέπει ὅπως οἱ μετὰ τὴν κατάταξιν κατασταθέντες ἀνίκανοι εἰς ὑπηρεσίαν ἐξετάζωνται ὑπὸ τῆς ὑγειονομικῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἐξαιρῶνται, ὥστε ἂν δὲν συνταχθῇ ἰατρικὴ ἔκθεσις, ὅπως τὸ ἄρθρον ἀπαιτεῖ, δὲν δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν ὅτι προϋπῆρχεν ἀνικανότης, ἂν δ’ ἀποδειχθῇ ὑπάρχουσα κατόπιν, ἕπεται ὅτι αὕτη ἐγεννήθη κατόπιν, διότι ὁ ἰατρὸς τὴν ἀνικανότητα ταύτην, ἂν προϋπῆρχε, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ γινώσκῃ καὶ νὰ μὴ συντάξῃ περὶ αὐτῆς ἔκθεσιν. Ἐν πάσῃ ἄρα περιπτώσει ὁ ἀνίκανος ὁ ἐν τῷ στρατῷ κατατεταγμένος θέλει δυνηθῆ νὰ τύχῃ ἐξαιρέσεως (Θόρυβος). Ὁ κ. Νικοκάβουρας ὑπέβαλε τροπολογίαν ἔχουσαν ὡς ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). Ἡ τροπολογία αὕτη ἀφορᾷ εἰς τὸ ἄρθρον 26 ὡς πρὸς τοὺς ἤδη κατατεταγμένους ἢ καταταχθησομένους μέχρι τῆς δημοσιεύσεως τοῦ Νόμου, περὶ ὧν συνετάχθη ἔκθεσις ἰατρικὴ ἀνικανότητος καὶ ἀπαιτεῖ, ἵνα οὗτοι ἀναγνωρίζωνται ὡς ἐξαιρετέοι ἄνευ ἀποφάσεως τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου, τοῦ ἐκτάκτως συνερχομένου. Ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ὄρους ἐπιθυμεῖ καὶ ἄνευ τῆς διατυπώσεως ταύτης, ἐπὶ τῇ ἁπλῇ ἰατρικῇ ἐνδείξει, ν’ ἀπαλλάσσωνται οὗτοι. Τοῦτο νομίζω εἶναι ἄτοπον καὶ πρέπει καὶ ὡς πρὸς αὐτοὺς νὰ ζητήσωμεν τὰς αὐτὰς ὡς καὶ περὶ τῶν λοιπῶν ἐγγυήσεις. Ὡς πρὸς τούτους ἡ ἐπιείκεια τοῦ Νόμου εἶναι μεγαλειτέρα, διότι ἐνῷ οὗτοι κατετάχθησαν ὑπὸ τὸ κράτος ἑτέρου Νόμου μὴ ἐπιτρέποντος τὴν ἐξαίρεσιν κατόπιν τῆς κατατάξεως, ἤδη τυγχάνουσι τοῦ εὐεργετήματος τοῦ νεωτέρου Νόμου· εἶναι ἄρα δίκαιον τὸ εὐεργέτημα τοῦτο νὰ ἐπεκταθῇ καὶ ἐπ’ αὐτοὺς ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους, ὑφ’ οὓς ἐφαρμόζεται καὶ εἰς τοὺς μὴ εὑρισκομένους ἐν παραβάσει Νόμου.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν περὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Νικοκάβουρα.

§155ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἔχομεν καὶ τὰ δύω πρόσθετα ἄρθρα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἂν ὑπάρχῃ ἐπιθυμία παρά τισιν ὅπως τυπωθῶσι καὶ συζητηθῶσιν αὔριον, δὲν θέλομεν νὰ φέρωμεν δυσκολίαν· ἤδη δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς ἄλλα ἀντικείμενα τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μεταξᾶς ἐπρότεινε προσθήκην εἰς τὸ Νομοσχέδιον, ἥτις θέλει τυπωθῆ καὶ θὰ συζητηθῇ αὔριον. Ἔχομεν λοιπὸν τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Νικοκάβουρα. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Νικοκάβουρα παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 27 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν εἰς γʹ συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους τῶν εἰσαγομένων διὰ τῆς κατὰ ξηρὰν μεθορίου γραμμῆς κτηνῶν).

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ περὶ φορολογίας τῶν προϊόντων τῆς γῆς καὶ τῶν ζώων διὰ τὸ ἔτος 1884.

§158ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Μὰ τί ἐννοεῖτε νὰ ἐξακολουθήσετε; Ἡ ὥρα εἶναι 8.

§159ΤΙΝΕΣ. Ἂς τελειώσωμεν καὶ αὐτό.

§160ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία, κύριε Πρόεδρε. (Ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου εὑρέθησαν παρόντες ἑκατὸν καὶ εἷς· μὴ ὑπαρχούσης ἀπαρτίας ἐλύθη, ἡ συνεδρίασις περὶ ὥραν 8 καὶ ¼ μ. μ.).