1884.03.02

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 57

τῆς 2 Μαρτίου 1884.

(Παρασκευή).

(Ὥρᾳ 3 Μ. Μ.)

(Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου, ἐκηρύχθη ἡ ἔναρξις τῆς συνεδριάσεως. Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικά).

§1ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐπὶ τῶν πρακτικῶν ἔχω νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Παρακαλῶ, ἐπειδὴ τὰ χθὲς συμβάντα εἶναι σπουδαιότατα καὶ μεγάλας θέλουσιν ἔχει συνεπείας ἐπὶ τοῦ Κράτους καὶ μεγάλα βάρη θέλουσιν ἐπιβάλει, ἡ ἔγκρισις τῶν πρακτικῶν νὰ γίνῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, διότι δὲν βλέπω τὸ Σῶμα ἐν ἀπαρτίᾳ. Ἐὰν τὰ πρακτικὰ ἐγκριθῶσιν, ἔχω νὰ ὁμιλήσω πρὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ ἄρθρου, διότι ἔχω ὅλως ἀλλοίαν γνώμην πρὸς τὴν δηλωθεῖσαν χθὲς παρ’ ἑνὸς τῶν συναδέλφων.

§2ΦΩΤΗΛΑΣ. Κάμνετε ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας;

§3ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὄχι· ζητῶ διὰ τὴν ἔγκρισιν τῶν πρακτικῶν τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κανονισμὸς δὲν διαγράφει ὀνομαστικὴν κλῆσιν διὰ τὴν ἔγκρισιν τῶν πρακτικῶν.

§5ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν εἶσθε δεκαπέντε.

§6ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὅπως θέλετε, ἐγὼ δὲν θέλω νὰ φέρω ἐμπόδιον. Διὰ τῆς ὀνομαστικῆς κλήσεως δύναται νὰ βεβαιωθῇ καὶ ἡ ἀπαρτία καὶ νὰ γίνῃ καὶ ἡ ἔγκρισις· ἐγὼ ἔχω ἀμφιβολίαν περὶ τῆς ἀπαρτίας καὶ ν’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. (Γίνεται ἡ ἀνάγνωσις τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου).

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρόντες 140. Κατὰ τῶν πρακτικῶν δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις, ἑπομένως ἐπικυροῦνται. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§8ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Καθῆκον θεωρῶ, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχω δικαίωμα νὰ παραβῶ, νὰ δηλώσω ὑμῖν ὅτι ἡ χθεσινὴ παρ’ ἐμοῦ δοθεῖσα ψῆφος ὑπὲρ τοῦ ἀπαραδέκτου τοῦ ἄρθρου 15 εἶναι σύμφωνος μὲ τὴν πεποίθησίν μου, καὶ ἐξακολουθῶ νὰ ἔχω τὴν γνώμην ταύτην. Φρονῶ δηλαδὴ ἀδιστάκτως, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται κατ’ οὐδένα λόγον νὰ συγκαλέσῃ ἐπιστρατείαν, διότι ἐπιστράτευσις εἶναι κλῆσις μιᾶς ἢ δύω σειρῶν.

§9ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἔληξεν ἡ συζήτησις.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ ἐπαναφέρετε τὴν συζήτητιν; Ἡ συζήτησις ἐπερατώθη.

§11ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Δήλωσιν κάμνω. Καθαρῶς καὶ ἀνεπιφυλάκτως ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω τὴν γνώμην μου πρὶν ἐπέλθῃ ἡ ψῆφος τῆς Βουλῆς, διότι τὸ βῆμα, τὸ ὁποῖον θὰ κάμω, εἶναι σπουδαῖον καὶ σοβαρόν (θόρυβος). Ἑπομένως θεωρῶ ὅτι πρέπει νὰ ᾖναι δεδικαιολογημένη ἡ διαγωγή μου ἐν ᾗ περιπτώσει ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον αὐτό· διότι ἔχω ἐντολὴν παρὰ τοῦ λαοῦ, (ὃν ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω), ὅστις ῥητῶς μοὶ ἐπέταξε νὰ ἐμποδίσω πάσῃ δυνάμει καὶ διὰ παντὸς μέσου νὰ ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον 15 τοῦ Νόμου τούτου. Ἄν δ’ ἐγὼ παραβῶ τὴν ἐντολὴν ταύτην, εἶμαι ἀνάξιος ἀντιπρόσωπος τῆς ἐπαρχίας μου. Δὲν δύναμαι λοιπὸν ἢ νὰ συμβιβάσω τὴν πρᾶξίν μου μὲ τὴν θέλησιν τῶν ἐντολέων μου· θεωρῶ ἑπομένως ἀδιστάκτως ὅτι τὸ ἄρθρον 15, καὶ ὡς ἐτροπολογήθη παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, δὲν συνάδει ἀκριβῶς πρὸς τὸ Σύνταγμα, ὑπάρχει μία φενάκη μεταβολῆς, ὅτι ἐνιαυσίως θὰ συζητῆται ἐν τῷ περὶ δυνάμεως τοῦ στρατοῦ Νομοσχεδίῳ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐπιστράτων τῶν προσκληθησομένων, ἀλλ’ οὐδὲ τὸ Σύνταγμα, οὐδὲ ὁ ἀριθμός, οὐδὲ ὁ Νόμος περὶ ὀργανισμοῦ στρατοῦ δὲν ἐννοοῦσι τοιαύτην δύναμιν τοῦ στρατοῦ· ψηφίζει ἡ Βουλὴ ἐνιαυσίως, ἀλλὰ κατόπιν ἔχει ὁ Νόμος μίαν δευτέραν παράγραφον, ἐν τῇ ὁποίᾳ λέγει ὅτι ἐπιτρέπεται αὔξησις τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ ὁσάκις καὶ ὅπως ὁ Νόμος ὁ περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ ἐπιτρέπει καὶ ὁσάκις ἡ Κυβέρνησις θεωρήσει, ὅτι ἔχει ἀνάγκην αὐξήσεως τῶν τακτικῶν δυνάμεων, δηλ. ἐπιστρατεύσεως, ὅπερ σημαίνει στρατὸν ἐπὶ στρατοῦ· τότε θὰ προσκαλοῦνται ἐκ τῶν πολιτῶν ἐκεῖνοι, οἵτινες δὲν ἔχουσιν ὑποχρέωσιν νὰ προσέλθωσιν ἐκ τοῦ Νόμου. Ἐνταῦθα ἠθελήσατε νὰ τοὺς ἀφομοιώσητε μὲ τοὺς διαθεσίμους· δὲν εἶναι ὀρθὸν, διότι τότε θὰ ὁρίσητε τὴν θητείαν 3–5 ἐτῶν ἀναλόγως τῶν σειρῶν, ἃς θὰ καλέσητε· διότι ὁ διαθέσιμος δὲν εἶναι ἄλλο παρὰ κληροῦχος, ὁ ὁποῖος ἀπολύεται προσωρινῶς παρὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ παρὰ τοῦ Κράτους, ὅταν δὲν ἔχῃ ἀρκοῦντα μέσα νὰ τὸν διατηρήσῃ, δίδεται δηλαδὴ εἰς αὐτὸν ἀόριστος ἄδεια καὶ ἀποκαλεῖται διαθέσιμος, διότι ὁ ὑπουργὸς ἔχει αὐτὸν εἰς τὴν διάθεσίν του, καὶ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τὸν καλέσῃ ὁπόταν θέλῃ. Ἀλλὰ διὰ τοῦ 15 ἄρθρου θὰ προσκαλέσητε ἐφέδρους ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν καμμίαν ὑποχρέωσιν νὰ προσέλθουν παρὰ ὅπως ὁ Νόμος κελεύει, δηλ. εἰς ἔκτακτον ἀνάγκην, τὴν ὁποίαν θὰ ὑποδείξητε, ἅμα ἐπελθοῦσαν, εἰς τὸ Κοινοβούλιον ἢ ἂν εἶναι ἀπὸν, θὰ τὸ συγκαλέσητε πρὸς τοῦτο. Ὀφείλω λοιπὸν νὰ δηλώσω, ὅτι θ’ ἀπόσχω τῆς ψηφοφορίας τοῦ 15 ἄρθρου· ἄν δὲ διὰ τῆς ἀπουσίας ἐμοῦ καὶ τῶν ἕνεκα τοῦ αὐτοῦ λόγου ἀπόντων δὲν κατορθωθῇ, ὥστε ἡ Βουλὴ νὰ μὴ εἶνε ἐν ἀπαρτίᾳ καὶ ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον τοῦτο, τότε τὸ ἄρθρον ψηφίζεται παρ’ ἐκείνων οἵτινες θὰ συντελέσωσι νὰ ψηφισθῇ· ἐγὼ δὲ ἐννοῶ ν’ ἀπαλλάξω ἐμαυτὸν ἀπὸ πάσης εὐθύνης διὰ τὴν ψήφισιν ἄρθρου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐναντίον τοῦ Συντάγματος.

§12ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐὰν ὁ ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς ἔλαβε παρὰ τοῦ λαοῦ Ἀττικῆς τοιαύτην ἐντολὴν, τοῦτο θὰ ᾖναι εἰς κρείττονα ἐμοῦ θέσιν νὰ δηλώσῃ ὁ ἕτερος βουλευτὴς κ. Ράλλης.

§13ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἀντιποιοῦμαι ἐγὼ τοιαύτας ἀξιώσεις.

§14ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐπειδὴ ὅμως ὁ κ. Ζυγομαλᾶς ἐξέφρασεν ἰδέαν τινὰ, ἥτις ὡς πεποίθησις εἶναι σεβαστὴ, ὅτι ὁ ἀντιπρόσωπος δικαιοῦται ν’ ἀπέχῃ μιᾶς ὡρισμένης ψηφοφορίας καὶ νὰ ἐπανέρχηται, προσέτι ὅτι οἱ μένοντες συντελοῦσιν εἰς ψήφισιν νόμου ἀντισυνταγματικοῦ, καὶ ἐπειδὴ τὰς ἡμέρας ταύτας πολλὰ ἐλέχθησαν περὶ ἀποχωρήσεως, ὀφείλω νὰ διαμαρτυρηθῶ κατὰ τῆς ἰδέας τοῦ κ. Ζυγομαλᾶ, διότι δὲν εἶμαι σύμφωνος. Μίαν καὶ μόνην ἐγὼ ἀποχώρησιν ἐννοῶ, τὴν ἐν σώματι, μετὰ δηλώσεως πρὸς τὸν λαὸν, ἐξηγούσης τοὺς λόγους τῆς ἀποχωρήσεως.

§15ΧΟΪΔΑΣ. Ὁ ζηλότυπος τῶν δικαιωμάτων τῆς ἀνεξαρτησίας τοῦ λαοῦ ἐν γένει, οὐχὶ τοῦ Ἀθηναϊκοῦ—διότι ἐκπροσωπῶ οὐχὶ τὸν Ἀττικὸν λαὸν, ἀλλ’ ἅπαντα τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν— ἔχω μίαν πεφωτισμένην γνώμην, καὶ ταύτην θεωρῶ νὰ τὴν ὑποστηρίξω· ἡ γνώμη μου εἶναι, ὅτι ἤμην καὶ θὰ ἦμαι κατὰ τοῦ 15 ἄρθρου, ἀλλὰ θὰ μένω ἐδῶ, θὰ καταψηφίσω τὸ ἄρθρον καὶ θὰ καταδείξω, ὅτι εἶμαι ἄξιος τοῦ λαοῦ, τὸν ὁποῖον οὐδέποτε θὰ λησμονήσω, καὶ τοῦ ὁποίου οὐδέποτε, οὔτε τὰ δικαιώματα, οὔτε τὰ συμφέροντα θὰ προσβάλω. Μίαν μόνην ἐγὼ ἀποχώρησιν γνωρίζω, τὴν ἀποχώρησιν ἐκ τοῦ Βουλευτηρίου καὶ τὴν εἰσχώρησιν παρὰ τῷ λαῷ, καὶ καὶ διὰ τοῦ λαοῦ τὴν ἐνέργειαν μιᾶς ἐπαναστάσεως καὶ ἀνατροπῆς.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. (Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 15).

§17ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐγὼ ἀποχωρῶ.

§18ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως (θόρυβος).

§19ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπὶ τῆς ὀνομαστικῆς κλήσεως δύω λέξεις· ἡ ὀνομαστικὴ κλῆσις εἶναι τέχνασμα καθαρὸν κομματικὸν κατ’ αὐτὴν τὴν στιγμήν. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία δι’ ἐμὲ, ὅτι ἡ ὑποχώρησις ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ὑπῆρχε πλήρης, ὅτε ἐπροτάθησαν εἰς τὸ ἄρθρον 15 αἱ ὀλίγαι λέξεις, αἱ ὁποῖαι ἀναγνωρίζουν τὴν κυριαρχίαν τοῦ Νομοθετικοῦ Σώματος εἰς τὸ νὰ ψηφίζῃ ἐν γνώσει τῶν ἐκτάκτων περιστάσεων. Ἄν διὰ τῆς ὀνομαστικῆς κλήσεως ζητοῦν νὰ καλύψουν τὴν ὑποχώρησιν, οὐδὲν ἔπραξαν.

§20ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Εἰς ἀπάντησιν τῶν ὅσων εἶπεν ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας περὶ ὑποχωρήσεως τῆς Κυβερνήσεως, λέγω, ὅτι, ἂν ὑπεχώρησεν ἡ Κυβέρνησις, μαρτυρεῖ ἡ ἑξάωρος συζήτησις, ἡ ὁποία χθὲς πεισματωδῶς διεξήχθη, καὶ δύναται ν’ ἀναζητήσῃ τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά, διὰ νὰ ἴδῃ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐνέμενε μέχρι τέλους εἰς τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἀπ’ ἀρχῆς ἐξέφρασεν.

§21ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ πολὺς λόγος γίνεται περὶ δηλώσεων, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ δηλώσω καὶ ἐγώ, ὅτι θὰ ψηφίσω κατὰ τοῦ ἄρθρου, οὐχὶ διότι θεωρῶ αὐτὸ ἀντιβαῖνον εἰς τὸ Σύνταγμα, ἀλλὰ διότι φρονῶ, ὅτι ἡ ἐξουσία, ἡ ὁποία χορηγεῖται εἰς τὴν Ἐκτελεστικὴν Ἐξουσίαν, εἶναι ὑπερβολική.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ψηφοφορίαν. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον λέγουσι ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι. (Γίνεται δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἡ ψηφοφορία).

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν συνόλῳ 145· εἶπον ναὶ 118, ὄχι 25 καὶ δύω ἠρνήθησαν, ὥστε τὸ ἄρθρον ἐγένετο δεκτόν. (Ἄρθρον 16. Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν τὸ σύνολον.

§25Ι. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ὡς πρὸς τὸ σύνολον ἀπέκρουσα καὶ ἀποκρούω τὸ προκείμενον νομοσχέδιον ὡς ἀνευλαβὲς πρὸς τὸ Σύνταγμα, καὶ καταθλιπτικὸν πρὸς τὸν λαόν. Ὡς ἀνευλαβὲς πρὸς τὸ Σύνταγμα, διότι ἐπαφίεται δι’ αὐτοῦ εἰς τὴν Ἐκτελεστικὴν Ἐξουσίαν νὰ ἐπαυξάνῃ τὰς δαπάνας τοῦ Κράτους, καί τοι ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις δὲν εἶναι ἀνθηρὰ, καὶ τοι οὐδεμία ὑπεβλήθη δικαιολογία πρὸς συγκάλεσιν τῆς ἐφεδρείας. Ὡς καταθλιπτικὸν δὲ πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, διότι καλεῖται δίκην φελάχων κατὰ χιλιάδας, καί τοι οὔτε αἱ περιστάσεις τῆς Ἀνατολῆς, οὔτε τῆς Ἑλλάδος δικαιολογοῦσιν ἐσπευσμένας πολεμικὰς μηχανὰς, καί τοι οὐδεμία ἐλήφθη πρόνοια, ὅπως αἱ θυσίαι, εἰς τὰς ὁποίας πρόκειται νὰ ὑποβληθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, συντελέσωσιν εἴτε εἰς τὴν βελτίωσιν τοῦ λαοῦ, εἴτε εἰς τὴν βελτίωσιν τοῦ Τόπου, ἀλλ’ ὑποβάλλεται ὁ λαὸς, χάριν πειραμάτων, εἰς ἀνυπολογίστους θυσίας. Διὰ ταῦτα ἀποκρούω τὸ σύνολον τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου.

§26ΗΛ. ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ. Κύριοι, ἠρνήθην ψῆφον καὶ ἀπέσχον νὰ ψηφίσω τὸ προκείμενον νομοσχέδιον ἐξ ἀρχῆς, οὐχὶ διότι εἶμαι ἐναντίος εἰς τὴν προπαρασκευὴν τοῦ Ἔθνους, οὔτε διότι θέλω νὰ ἀντιπράξω εἰς τὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἀπέσχον νὰ ψηφίσω, διότι εἶχον τὴν πεποίθησιν ὅτι τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐφεδρείας ἦτο πρόωρον καὶ ὡς τοιοῦτον καὶ ἀτελείας θὰ περιεῖχε καὶ κλονισμὸν σπουδαῖον ἠδύνατο νὰ φέρῃ εἰς τὸ Ἔθνος. Διὰ νὰ εἰσαχθῇ, κύριοι, νομοσχέδιον τοιοῦτον, τὸ ὁποῖον σκοπεῖ νὰ καθιερώσῃ νέαν τάξιν στρατιωτικῶν πραγμάτων, ἤτοι ἐκτὸς τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ νὰ φέρῃ ἑκάστοτε ἐν ἐνεργείᾳ καὶ τοὺς ἐφέδρους, ἦτο ἀπαραιτήτως ἀναγκαῖον νὰ προηγηθῇ προπαρασκευὴ ἄλλη, ἥτις νὰ χρησιμεύσῃ ὡς προειδοποίησις· διότι οἱ ἔφεδροι, κατὰ τὰ μέχρι τοῦδε ἐπικρατοῦντα ἔθιμα, μετὰ τὴν ἀφυπηρέτησιν καὶ τὴν ἀπόλυσίν των ἐκ τοῦ στρατοῦ, ἐπανερχόμενοι εἰς τὰς ἑστίας των ἐθεωροῦντο πολῖται, καὶ δὲν ὑπεχρεοῦντο νὰ λάβωσι τὰ ὅπλα ἢ ἐν καιρῷ μόνον πολέμου, ὅτε καὶ πάντες οἱ ἄλλοι πολῖται λαμβάνουσι τὰ ὅπλα. Ἑπομένως ἕκαστος ἔφεδρος, ἔχων ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀσφαλῆ θέσιν του, ἀπεκαθίστατο γινόμενος οἰκογενειάρχης καὶ ἀναλαμβάνων ὡρισμένον ἐπάγγελμα· ἐνῷ διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου ἐπὶ ἔτη ὁ ἀπολυόμενος στρατιώτης, καὶ ἔφεδρος καθιστάμενος, ὢν ὑπόχρεως νὰ ᾖ ἕτοιμος ἅμα καλεῖται καὶ ὡς στρατιώτης νὰ ἀσκῆται καὶ ὡς στρατιώτης νὰ ὑπηρετῇ, ἀλλάσσει ὁλοσχερῶς θέσιν, καὶ εἶναι ὑπόχρεως εἰς ἄλλην τάξιν πραγμάτων. Λοιπὸν διὰ νὰ εἰσαχθῇ νομοσχέδιον, δι’ οὗ νὰ ὑποχρεῶνται οἱ ἔφεδροι εἰς τὴν νέαν αὐτὴν τάξιν, ἤτοι διὰ νὰ καλῶμεν ἐν ὑπηρεσίᾳ τὴν ἐφεδρείαν, ἔπρεπε πρῶτον νὰ προπαρασκευασθῇ ὀργανισμός τις ἐφεδρείας, καὶ οὐχὶ νὰ συγκαλῆται ἀμέσως αὕτη εἰς ἐνέργειαν ἄνευ ὀργανισμοῦ, ἄνευ στελεχῶν, ἀφοῦ καὶ ἡ Τουρκία αὐτὴ ἔχει ὀργανισμὸν ἐφεδρείας, νὰ προειδοποιηθῇ δὲ οὕτως τὸ Ἔθνος, ὥστε ἕκαστος νὰ προπαρασκευασθῇ καὶ ᾖ ἕτοιμος εἰς τὴν νέαν ταύτην μεταβολήν. Δυστυχῶς ὅμως τὸ νομοσχέδιον εἰσήχθη, αἱ μακραὶ δὲ συζητήσεις ἐφ’ ἑνὸς ἑκάστου ἄρθρου αὐτοῦ, ὁ ἀνταγωνισμός, ὅστις ἔλαβε χώραν, ὁ ἀναπτυχθεὶς φανατισμὸς μέχρις ἀποχωρήσεως μιᾶς ἐν τῇ Βουλῇ μερίδος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἀποδεικνύουσιν ὅ,τι ἐξ ἀρχῆς εἶπον, ὅτι τὸ νομοσχέδιον καὶ προώρως εἰσήχθη καὶ προώρως ἐψηφίσθη, αὐτὸς δὲ ἦτο ὁ λόγος, δι’ ὃν καὶ τῆς ψηφοφορίας ἀπέσχον ἐξ ἀρχῆς καὶ ψῆφον ἠρνήθην σήμερον κατὰ τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν. Δὲν ἔλαβα ὅμως τὸν λόγον, ὅπως ἀποκρούσω τὸ ἐν λόγῳ νομοσχέδιον, διότι ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν ἀντικειμένων αἱ γνώσεις μου δὲν εἶναι τοσαῦται, ὥστε νὰ δύναμαι νὰ ἀγορεύσω σπουδαίως, οὔτε ἠθέλησα νὰ κάμω ἐπίδειξιν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ δημοκοπήσω ἀπέναντι τοῦ Τόπου, διότι ὑπήκουον εἰς τὴν φωνὴν τῆς συνειδήσεώς μου. Ἐκτὸς ὅμως τῶν ἄνω, καὶ δι’ ἕτερον λόγον ἀπέσχον τῆς ψηφοφορίας, ὁ ἕτερος δὲ λόγος εἶναι ὄχι διότι δὲν ἔχω πεποίθησιν ἀπολύτως εἰς ὅ,τι καὶ ἂν εἰσάγῃ ἡ Κυβέρνησις, ἐκ τουναντίου ἡ πεποίθησίς μου πρὸς τὴν Κυβέρνησιν εἶναι ἀπεριόριστος καὶ ἀπόλυτος, καὶ πᾶν ὅ,τι αὕτη πράττει εἶναι καλὸν ἀνεξετάστως, ἀλλὰ δὲν συμβαίνει τοῦτο καὶ πέραν αὐτῆς καί τινων ὀργάνων της· πέραν αὐτῆς οἱ τμηματάρχαι καὶ τὰ ἄλλα αὐτῆς ὄργανα κατὰ μέγα μέρος δὲν ἀνταποκρίνονται εἰς τὸν πατριωτισμὸν τῆς Κυβερνήσεως, δὲν παρέχουν τὴν πίστιν εἰλικρινοῦς ἐνεργείας, καὶ δι’ αὐτὸ εἰς τοιαῦτα ὄργανα οὐδέποτε δύναμαι νὰ ἐμπιστευθῶ καὶ παραδώσω σπουδαῖον καὶ θίγον ἀμέσως τὸ αἷμα τοῦ λαοῦ νομοσχέδιον. Ἔπειτα, κύριοι, ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου, ὅτι ἡ ἐπιστρατεία ἐνέκρωσε τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος, ἐκάησαν οἰκίαι, παρεβιάσθησαν τὰ ἄσυλα τῶν οἰκιῶν καὶ ἡ τιμὴ αὐτῶν, καὶ ἐπήνεγκεν εἰς τὸ Κράτος ἀνυπολογίστους ζημίας κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν καὶ ὡς ἐκ τῶν ὀργάνων τῶν Κυβερνήσεων, δὲν βλέπω δὲ νὰ ἐπῆλθεν ἐκ τῆς τοιαύτης θυσίας κανὲν ἀποτέλεσμα, διότι πᾶν ὅ,τι ἐλάβομεν, τὸ ἐλάβομεν διπλωματικῶς, διότι οὕτω συνέφερε τοῖς ἰσχυροῖς τῆς Εὐρώπης. Ἐὰν δὲ θελήσητε νὰ μάθητε καὶ τὴν πεποίθησιν, ἣν ἔχω σχηματίσει εἰλικρινῶς περὶ τῆς ποιότητος τοῦ στρατοῦ τῆς ἐπιστρατείας, αὕτη εἶναι ὅτι αἱ ἓξ ἢ ὀκτὼ χιλιάδες στρατιωτῶν, ἃς εἴχομεν ἐπὶ Ὄθωνος, ἤξιζον πλέον τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν στρατιωτῶν ἐπὶ ἐπιστρατείας, καὶ μὅλα ταῦτα ὁ λαὸς ὑπέφερε τόσας ζημίας καὶ καταστροφάς. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, κύριοι, τινὲς εἴχομεν ὑποχρεώσεις εἰς τὰς ἐπαρχίας μας, διότι ἡ ἐπιστρατεία εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία μᾶς ἔφερεν ἐν τῇ Βουλῇ (ἱλαρότης), διότι ἐτρέχομεν ἐν τοῖς νοσοκομείοις χειμῶνός τε καὶ θέρους παραμυθοῦντες τοὺς πάσχοντας ἐπιστράτους, περιωδεύομεν ἐν ταῖς Ἐπαρχίαις καὶ προελαμβάνομεν πολλὰς τῶν ἀποσπασμάτων καταχρήσεις, ὑπεσχόμεθα δὲ εἰ τοὺς συνεπαρχιώτας ἡμῶν, ὅτι ἠθέλομεν ἀποκρούσει εἰς τὸ μέλλον τὰ ἀποσπάσματα καὶ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν προστασίαν, ἀλλὰ οὔτε προστασίαν τινὰ ἐπιδαψιλεύομεν, οὔτε τολμῶμεν ἀκόμη νὰ ὁμολογήσωμεν μίαν ἀλήθειαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου! Ἠπόρησα, κύριοι, ὅταν ἤκουσα νὰ ἐπικαλῶνταί τινες τὴν συγκάλεσιν τῆς ἐφεδρείας ἐν ἔτει 1878 πρὸς δικαιολόγησιν τοῦ παρόντος νομοσχεδίου ἢ πρὸς ἔπαινον τοῦ πολιτικοῦ ἐκείνου μέτρου· ἡ πρόσκλησις τῆς ἐφεδρείας ἐκείνης δὲν ἦτο ἢ κακόηθες ἐμπόριον, τὸ ὁποῖον τοσοῦτον ἐπισημοποιήθη, ὥστε ὁ Πρωθυπουργὸς τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἠναγκάσθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ βεβαιώσῃ τὰς καταχρήσεις τοῦ τότε Ἐπάρχου Ἠλείας καὶ προσέτι ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ θεραπεύσῃ τὸ κακόν. Αὐτὸ τὸ ἐμπόριον ἔχων ὑπ’ ὄψιν μου ἀπέσχον τῆς ψηφοφορίας, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν ἔχω συντρόφους, ἠκολούθησα ὅμως τὴν πεποίθησίν μου καὶ τὴν ψῆφόν μου ἔδωκα κατὰ τὴν ὑπαγόρευσιν αὐτῆς. Ὅσα δὲ εἶπον τινὲς, ἀγορεύοντες χθὲς, δῆθεν κατὰ τοῦ Συντάγματος, τὰ εἶπον ἐνδιαφερόμενοι μόνον ὑπὲρ τῆς καταλήψεως τῆς ἐξουσίας καὶ ὄχι ὅπως προστατεύσωσι τὸ Σύνταγμα καὶ τὸ Ἔθνος· διότι, ἀφοῦ συνεφώνησαν κατὰ τὸ ὅλον πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἤτοι ἐψήφισαν ὡς καλὴν τὴν πρόσκλησιν τῆς ἐφεδρείας, διεφώνησαν μόνον ὡς πρὸς τοὺς τύπους! Ἀλλ’ ὅταν, κύριοι, ἔχῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ τὴν ἐξουσίαν καὶ τὸ δικαίωμα νὰ συγκαλῇ τὴν ἐφεδρείαν, ἤτοι ὅταν ἔχῃ τὸ ὅλον εἰς χεῖράς της καὶ πράττῃ ὅ,τι θέλει, τί Σύνταγμα ἐπικαλοῦνται οἱ ἀντικείμενοι εἰς τὸ ἄρθρον 15· ὅταν ἐπανειλημμένως, κύριοι, τὸ ἄσυλον τῆς οἰκίας τοῦ πολίτου παρεβιάσθη ἀπὸ τῆς ἐπιστρατείας καὶ ἐντεῦθεν, ὅταν καὶ ἀπὸ τὸν τελευταῖον χωροφύλακα καὶ ἀσυστόλως κατεπατεῖτο τὸ ἄρθρον 12 τοῦ Συντάγματος, τίς ἐξ ὑμῶν, κύριοι, ἐτόλμησε νὰ ὑψώσῃ φωνὴν καὶ ὑπερασπισθῇ τὸ Σύνταγμα, ὅταν μάλιστα τινὲς εἶχον καὶ μέρος ἐν τῇ Κυβερνήσει! οὐδεὶς, διότι οὐδεὶς ἐνδιαφέρεται πράγματι διὰ τὸ Σύνταγμα. Ἐγὼ δὲ δὲν εὑρίσκω εἰς ὅλον αὐτὸν τὸν πόλεμον, ἄλλο εἰμὴ συμφωνίαν μεταξὺ Συμπολιτεύσεως καὶ Ἀντιπολιτεύσεως καθ’ ὅλα, πλὴν τῆς ἐξουσίας, καὶ ἐπειδὴ εἰς τοῦτο ἀπέτυχεν ἡ Ἀντιπολίτευσις ἀποχωρεῖ. Ἀλλὰ τοιαῦτα κινήματα ὁ λαὸς τὰ θεωρεῖ γελοῖα, καὶ οὐδεμίαν δίδει προσοχήν.

§27ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§28ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Συνεχῶς δὲν λαμβάνω τὸν λόγον, διότι νομίζω, ὅτι ἄλλοι μᾶλλον εἰδικώτεροι ἐμοῦ δύνανται νὰ πράττωσι τοῦτο, πολὺ δὲ μᾶλλον ἐκεῖνοι, οἵτινες ἐκ τῆς ὑψηλῆς θέσεως, ἣν κατέχουσιν, εἰσὶν ἐντεταλμένοι εἰς τοῦτο. Ἀλλ’ ἐπειδὴ, κ. Πρόεδρε, καί τινες ἐκ τῶν ὁμοφρονούντων συναδέλφων ἐξέφρασαν γνώμην ἐναντίαν τοῦ ψηφιζομένου Νομοσχεδίου, τοῦτο μὲ ἀναγκάζει νὰ ἐκφράσω γνώμην, ἵνα μάθῃ καὶ ἡ Ἐπαρχία, ἣν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω, καὶ ὁ Τόπος τὴν ἐπὶ τοῦ Νομοσχεδίου γνώμην μου, ὡς καὶ τὰς περὶ τούτου ἰδέας μου. Ἐθαύμασα, κ. Πρόεδρε, τοὺς κατηγόρους τοῦ Νομοσχεδίου, καὶ τοὺς ἐθαύμασα, διότι κατήγοροι εὑρέθησαν οἱ ἔγκριτοι ρήτορες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως· ἔλαβον δὲ τὸν λόγον ἐκεῖνοι μάλιστα, οἵτινες, γνωρίζοντες κάλλιστα καὶ τὴν ἱστορίαν τὴν ἡμετέραν καὶ τὴν τῶν ξένων Κρατῶν, ὤφειλον νὰ γινώσκουν τὰ μέσα καὶ τὰ νομοθετήματα, δι’ ὧν ἄλλα Ἔθνη ὑψώθησαν. Ἐὰν οἱ κατὰ τοῦ Νομοσχεδίου ἐνεθυμοῦντο πῶς ἡ Πρωσσία κατώρθωσε νὰ λάβῃ τὴν ὑπεροχὴν τῶν Γερμανικῶν φυλῶν, δὲν ἤθελον τολμήσει νὰ πολεμήσωσι τὸ παρὸν Νομοσχέδιον, ἀφοῦ οὐδεὶς διαφιλονεικεῖ τὴν περιωπὴν, εἰς ἣν ἀνυψώθη ἡ Πρωσσία διὰ τοιούτου συστήματος καὶ τῶν τοιούτων νομοθετημάτων. Ὅστις ηὐμοίρησε ν’ ἀναγνώσῃ τὴν ἱστορίαν τῆς Πρωσσίας ἀπὸ τοῦ Γουλιέλμου τοῦ Αʹ μέχρι τῶν ἡμερῶν ἡμῶν, ἤθελε βεβαιωθῆ, ὅτι μόνον διὰ τοιούτων μέτρων κατορθοῦνται μεγάλοι σκοποί. Τὰ μέτρα κατήρτισε καὶ πρῶτος ἐφήρμοσεν ἐκεῖνος, ὃν θαυμάζουσι μέχρι τῆς ἐποχῆς ταύτης· ὁ Πρωθυπουργὸς Δὲ–Στέϊν, αὐτὸς, λέγω, εἶναι ὁ πρῶτος, ὅστις ἔκαμε τὴν Πρωσσίαν καὶ τὴν τιμήν της νὰ διασώσῃ καὶ ἐπίζηλον θέσιν νὰ καταλάβῃ μεταξὺ τῶν Ἐθνῶν, καὶ τὴν ὑπεροχὴν ἐφ’ ὅλων τῶν Γερμανικῶν φυλῶν. Ἄνευ τοῦ Νομοσχεδίου τούτου, κ. Πρόεδρε, ἔχω τὴν πεποίθησιν ἐνώπιον ὅλου τοῦ κόσμου νὰ εἴπω, ὅτι δὲν δύναται ἡ Ἑλλὰς νὰ ἔχῃ στρατόν. Δύνανται τὰ τοῦ εἴδους τούτου Νομοσχέδια νὰ μὴ ὦσιν ἐντελῆ, νὰ ἔχωσι τὰς ἀτελείας καὶ ἐλλείψεις των, ὁ χρόνος ὅμως δύναται νὰ φέρῃ τὴν ἀναγκαίαν βελτίωσιν· ἀλλ’ ἀναμφισβήτητον εἶναι, ὅτι ἀπὸ τοῦδε θὰ ὑπάρχῃ ὁ σκελετὸς μιᾶς δυνάμεως ἀξιομάχου, ἥτις εἰς πᾶσαν περίστασιν νὰ δύναται νὰ προστατεύσῃ τὴν τιμὴν καὶ τὰ ὕψιστα συμφέροντα τῆς πατρίδος. Εἶναι περίεργον πῶς πολιτικοὶ ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουν τὴν ἱστορίαν τῶν ἄλλων Ἐθνῶν, νὰ μὴ θέλωσι νὰ γείνῃ ἡ τοιαύτη ἀρχὴ, προφασιζόμενοι, ὅτι αὕτη ἐπιβάλλει βάρη εἰς τὸν λαόν. Ἡ ρήτρα μάλιστα, τὴν ὁποίαν ἐξέφερεν ὁ πρώην Ὑπουργὸς καὶ βουλευτὴς Ἀττικῆς ὁ ἔντιμος φίλος μου κ. Ράλλης, εἶναι ἐκείνη ἡ ὑπὲρ τοῦ παρόντος Νομοσχεδίου συνηγοροῦσα, διότι διὰ ταύτης καλῶς παρέστησεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ προσβλέψωμεν μόνον εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὸν Ἑλληνισμόν. Σᾶς εἶπεν «Ἑλλὰς ἄνευ Ἑλληνισμοῦ δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ, καὶ ὅτι οὐδόλως δέχεται τοῦτο». Λοιπὸν ἀκριβῶς διὰ τοῦτο ὑποχρεοῦμεν τοὺς ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς νὰ ἀναλάβωσι τὰ αὐτὰ καθήκοντα καὶ βάρη, τὰ ὁποῖα πᾶς ἐν Ἑλλάδι πολίτης καθῆκον ἔχει νὰ ἐκπληροῖ. Καὶ τί ἄλλο καθιέρωσε τὸ ἄρθρον 9, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Ράλλης κατέκρινεν ὡς ἐπαχθὲς, ἢ τὴν ὑποχρέωσιν τῆς ἐξασκήσεως εἰς τοὺς πολίτας Ἕλληνας, τοὺς μακρὰν τῆς μητρὸς Ἑλλάδος ἐργαζομένους καὶ ἐγκατεστημένους; Τούτους ὁ κ. Ράλλης διὰ τίνα λόγον ἀξιοῖ νὰ ἐξαιρέσῃ, δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω. Τότε πῶς δύναται ἡ Ἑλλὰς καὶ ὁ Ἑλληνισμὸς νὰ συνυπηρετηθῶσιν ἄνευ αὐτῆς τῆς δικαίας ὑποχρεώσεως; Ἐὰν ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶχε καθήκοντα νὰ ἐξυπηρετήσῃ, ἐὰν δὲν ἦτο ὑποχρεωμένη ἕνεκα τῶν θυσιῶν τῆς Ἐπαναστάσεως τοῦ 1821, καθ’ ἣν οἱ ἀδελφοὶ ἡμῶν, οἱ ὑπὸ τὴν δουλείαν εἰσέτι δυστυχῶς εὑρισκόμενοι, ἐπλήρωσαν καὶ φόρον αἷματος καὶ θυσίας ὑπέστησαν οὐ σμικρὰς, τότε βεβαίως οὐδόλως ἠθέλομεν ὑποβληθῆ εἰς ὑπερόγκους ματαίας δαπάνας πρὸς ἀπόκτησιν ἀξιομάχου στρατιωτικῆς δυνάμεως. Ἐὰν εἶχεν ἡ Ἑλλὰς ν’ ἀκολουθήσῃ τὴν πολιτείαν τῆς Ὁλλανδίας καὶ τοῦ Βελγίου, δὲν ἤθελε δαπανᾷ ἑκατομμύρια ἐπὶ ἑλατομμυρίων πρὸς μόρφωσιν καὶ διοργάνωσιν στρατιωτικῆς δυνάμεως, οὐδὲ θὰ ἐμερίμνα περὶ ἐφεδρείας. Ἐὰν ἡ Ἑλλὰς θέλῃ νὰ σώσῃ τὸν Ἑλληνισμὸν καὶ εἰς εὐρύτερον μέλλον νὰ προσβλέψῃ μεγαλύνουσα ἑαυτὴν, δέον εἰς τοιούτου εἴδους Νομοσχέδια νὰ καταγίνηται. Τούτων οὕτως ἐχόντων, ὑποστηρίζω ἐνθέρμως τὸ παρὸν Νομοσχέδιον. Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι τὸ παρὸν Νομοσχέδιον, ἐὰν δὲν ἦναι τέλειον καὶ καθ’ ὅλα λυσιτελὲς, ὡς εἶπον, καὶ σύμφωνον πρὸς τὰς ἀνάγκας ἡμῶν, ὁ χρόνος θέλει συμπληρώσει τὸ ἔργον ἡμῶν κάλλιον.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἄλλος ἐζήτησε τὸν λόγον. Κηρύττεται περατωμένη ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ συνόλου, καὶ ἑπομένως θέλω ἐρωτήσει τὴν Βουλήν. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ Νομοσχεδίου περὶ ἐφεδρείας παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἔχομεν τὸ δεύτερον Νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου. Ἐπὶ τῆς ἀρχῆς αὐτοῦ τοῦ Νομοσχεδίου θὰ ἐρωτήσω. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ Νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ Παρεδέχθη.

§30ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει τὸ ἄρθρον 1).

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου ζητεῖ τις τὸν λόγον;

§32ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἐννοῶ διατί ὡς πρὸς τοὺς ἀπαλλαγέντας τὸ ἄρθρον 1 αὐξάνει τὴν εἰς ἐφεδρείαν ὑποχρέωσιν. Νομίζω, ὅτι ἤθελεν εἶσθαι πολὺ λογικώτερον, ἐὰν τοὺς λόγους τῆς ἀπαλλαγῆς των τοὺς ἐθεωροῦμεν ὡς σπουδαίους καὶ στηριζομένους εἰς ἀκριβῆ ἐκτίμησιν τῶν περιστάσεων ὑφ’ ἃς εὑρίσκονται, καὶ ἑπομένως, ὅταν καλῶνται πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς προπαρασκευῆς αὐτῶν δι’ ὑπερτέραν ἀνάγκην, ἠθέλομεν τοὺς ἐξισώσει πρὸς τοὺς ὑποχρέους καὶ μὴ ἀπαλλασσομένους. Ἐκ τοῦ ὅτι αὐτοὶ εἶχον ἓν περιπλέον δικαίωμα νὰ ζητήσωσι τὴν ἀπαλλαγήν των ἐκ τῆς ἐν εἰρήνῃ ὑπηρεσίας, δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ καταστήσωμεν ἐπαχθεστέραν τὴν ὑποχρέωσιν αὐτῶν, ὅταν καλῶμεν αὐτοὺς εἰς τὴν ἐφεδρείαν. Φρονῶ ἐντεῦθεν ὅτι ἡ διάταξις αὕτη οὐχὶ δικαίως τοὺς ἐπιβαρύνει.

§33ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οὐδεμία ὑπάρχει ἐπιβάρυνσις, τοὐναντίον ὑπάρχει ἰσότης, καὶ ταύτην ἀναγράφει ὁ νόμος· ὁ ἀπαλλασσόμενος καταγράφεται εὐθὺς ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ· ἂν δὲ οὗτος ἦνε κληρωτὸς, ἕπεται ὅτι τὸ ἔτος ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ διήνυεν ἄλλως ὡς κληρωτὸς, θὰ τὸ διανύσῃ ὡς ἔφεδρος.

§34ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν ἠθέλατε νὰ ἐκφράσητε αὐτὴν τὴν ἔννοιαν, δὲν εἴχατε παρὰ νὰ εἴπητε, ὅτι ἡ ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ ὑπηρεσία τοῦ ἀπαλλασσομένου διαρκεῖ ἐπὶ δεκαετίαν εἰς τὸ μέλλον.

§35ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν διαρκεῖ εἰς τὸ μέλλον δεκαετίαν μόνον, ἀλλὰ πρὸς ταύτῃ καὶ τὸ ἔτος, καθ’ ὅ ἂν δὲν ἀπηλλάσσετο θὰ ὑπηρέτει ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ, διότι ὁ κατατασσόμενος ὑπέχει ἐφεδρικὴν ὑποχρέωσιν δεκαετῆ, ἐνῷ τὸ αὐτὸ δὲν συμβαίνει καὶ διὰ τὸν ἀπαλλασσόμενον.

§36ΡΑΛΛΗΣ. Ἐν περιπτώσει πολέμου παύουν νὰ λειτουργοῦν οἱ λόγοι ἀπαλλαγῆς. Ἐντεῦθεν ὁ ἀπαλλασσόμενος ἐν περιπτώσει πολέμου δὲν θὰ καταταχθῇ ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ ἐφέδρου, ἀλλὰ τοῦ κληρωτοῦ· διότι ὁ λόγος τῆς ἀπαλλαγῆς ὑφίσταται μόνον ἐν ὥρᾳ εἰρήνης, ἐν ὥρᾳ δὲ πολέμου παύει, καὶ ὁ ἀπαλλασσόμενος ἐπανέρχεται εἰς τὴν τάξιν, εἰς ἣν ἀνήκει.

§37ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οἱ ἀπαλλαγέντες ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ ὑπηρετοῦσι τὸ ἔτος τοῦτο ἐν ἐφεδρείᾳ· αὕτη εἶναι ἡ ἔννοια τοῦ ἄρθρου.

§38ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὡς πρὸς τοὺς καθυστερήσαντας τοῦ τελευταίου ἐδαφίου, τὸ ὁποῖον λέγει (τὸ ἀναγινώσκει), δύναται νὰ συμβῇ, ὥστε ν’ ἀφυπηρετήσωσιν εἰς ἄλλην ἐποχὴν παρ’ ἐκείνην καθ’ ἣν ἀφυπηρέτησαν οἱ διετῆ ὑποχρέωσιν τελέσαντες· τί θὰ συμβῇ, ἐὰν συμπέσῃ αἱ ἐποχαὶ νὰ μὴ ἦναι αἱ αὐταί; Οἱ ὑπὸ διετῆ ὑποχρέωσιν κληρωτοὶ ἀφυπηρετοῦσι συνήθως καθ’ ἑξαμηνίας, ἀλλ’ οἱ ἕνεκα καθυστερήσεως κατατάξεως μὴ ἀφυπηρετοῦντες μετὰ τῆς ἀπογραφῆς εἰς ἣν ἀνήκουσι δύνανται ν’ ἀφυπηρετήσωσι βραδύτερον ἢ ἐνωρίτερον τῶν μετὰ διετίαν ἀφυπηρετούντων· ἐρωτῶ, εἰς ποίαν τάξιν ἐφέδρων θεωροῦνται ἀνήκοντες αὐτοὶ ἀπὸ τῆς ἡμέρας καθ’ ἣν ἀφυπηρέτησαν μέχρι τῆς ἐποχῆς καθ’ ἣν ἀφυπηρετοῦσιν οἱ ὑπὸ διετῆ ὑποχρέωσιν;

§39ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ ἕνεκα καθυστερήσεως ὑπηρετῶν πλέον τοῦ ἔτους, ἐὰν ὑπεβάλλετο εἰς μόνην τὴν ἐφεδρικὴν ὑποχρέωσιν, εἰς ἣν ὑποβάλλεται ὁ μὴ καθυστερήσας, θὰ διήνυεν ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ χρόνον ἐλάσσονα τοῦ προσήκοντος. Ἵνα μὴ συμβῇ τοῦτο, ἐξωμοιώθη πρὸς τοὺς ἔχοντας διετῆ ὑποχρέωσιν, κατατασσόμενος ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς λήξεως τῆς προσθέτου ὑπηρεσίας.

§40ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ ἀντιτάσσομαι κατὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ χρόνου τῆς ἐφεδρείας κατὰ δύω ἔτη. Διὰ τοῦ Νομοσχεδίου δὲ τούτου προτείνεται δυστυχῶς τοιαύτη αὔξησις, τουτέστιν ἡ ὑποχρέωσις εἰς τὴν ἐφεδρείαν τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ φθάνει μέχρι τῆς συμπληρώσεως τοῦ 32ου ἔτους τῆς ἡλικίας. Νομίζω, ὅτι ὑποχρέωσις τοιαύτη διὰ τὴν ἐνεργὸν ἐφεδρείαν εἶναι βαρυτάτη, καὶ ἐν γένει μὲν, εἰδικώτερον δὲ παρ’ ἡμῖν διὰ τὰς ἰδιαιτέρας περιστάσεις τῆς Ἑλλάδος. Εἶναι δὲ βαρυτάτη συγκρινομένη καὶ πρὸς τὰς ἐφεδρείας τῶν ἄλλων Ἐθνῶν. Οἱ Γάλλοι, νομίζω, ὅτι δὲν ὑπερβαίνουσι τὰ 5 ἔτη, οἱ Γερμανοὶ τὰ 6 ἔτη, μετὰ ταῦτα δὲ τὰ ἔτη μεταβαίνουσιν οἱ ἄνδρες εἰς τὴν ἐθνοφρουρὰν, ἣν καὶ ἡμεῖς ἔχομεν. Ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία παρ’ ἡμῖν γίνεται διὰ τριῶν κατηγοριῶν. Ὑπάρχει πρῶτον ἡ τῆς ἐνεργοῦ στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, δεύτερον ἡ τῆς ἐνεργοῦ ἐφεδρείας καὶ τρίτον ἡ τῆς ἐθνοφρουρᾶς, διαρκεῖ δὲ ἐν συνόλῳ ἀπὸ τοῦ 21 μέχρι τοῦ 40 ἔτους τῆς ἡλικίας· μέχρι μὲν τῶν 30 ἐτῶν εἶναι ἕκαστος ὑπόχρεως διὰ τὰς δύω πρώτας κατηγορίας, μετὰ τὰ 30 δὲ ἔτη διὰ τὴν ἐθνοφρουράν· γνωρίζετε δὲ πόση εἶναι ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν ὑποχρεώσεων τῆς ἐφεδρείας τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ καὶ τῶν τῆς ἐθνοφρουρᾶς. Διὰ ταῦτα φρονῶ, ὅτι ἡ αὔξησις, ἥτις γίνεται, τῶν δύω ἐτῶν εἶναι βαρυτάτη. Ὁσάκις πρόκειται περὶ πολέμου, πάντες οἱ δυνάμενοι νὰ φέρωσιν ὅπλα θὰ κληθῶσι πρὸς ὑπεράσπισιν τῆς πατρίδος· ὑπάρχει μάλιστα καὶ νόμος, καθ’ ὃν καὶ πέραν τοῦ ὁρίου τούτου δύνανται νὰ κληθῶσιν· ἀλλ’ ἐνταῦθα πρόκειται περὶ τῶν ἀσκήσεων, τὰ δὲ 9 ἔτη, εἰς ἃ συμποσοῦνται τὰ ἔν τε τῷ στρατῷ καὶ τῇ ἐφεδρείᾳ, εἶναι πλέον ἢ ἱκανά, ὅπως ἀσκηθῶσιν οἱ ὑπόχρεοι. Δὲν νομίζω δὲ, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ ἐπιβάλωμεν βάρος τοσοῦτον δυσβάστακτον ἄνευ ἀνάγκης, διότι, ἐπαναλαμβάνω, μετὰ τὸ 30 ἔτος εἶναί τις προβεβηκὼς πλέον καὶ οἰκογενειάρχης, πρὸ πάντων δὲ ἐν Ἑλλάδι. Διὰ τοῦτο προτείνω νὰ μείνῃ ἡ πρὸς ἐφεδρείαν ὑποχρέωσις ὡς ὑπάρχει ἀναγεγραμμένη ἐν τῷ στρατολογικῷ νόμῳ, καθ’ ὃν ἡ ἐν γένει στρατιωτικὴ ὑπηρεσία τοῦ Ἕλληνος μέχρι μὲν τοῦ 30 ἔτους ὀφείλεται εἰς τὸν ἐνεργὸν στρατὸν καὶ τὴν ἐφεδρείαν αὐτοῦ, ἀπὸ δὲ τοῦ 30 μέχρι τοῦ 40 ἔτους ἀνήκει εἰς τὴν ἐθνοφρουράν.

§41ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δύω ὑπάρχουσι λόγοι, δι’ οὓς δὲν εἶναι πρέπον νὰ κανονίσωμεν τὰ τῶν ἡλικιῶν τῆς ἐφεδρείας ἐν Ἑλλάδι, ὅπως κανονίζονται ἐν ταῖς ἄλλαις Ἐπικρατείαις, καὶ ἰδίως ἐν Γαλλίᾳ καὶ Γερμανίᾳ· πρῶτον ὅτι ἡ ἐθνοφρουρὰ ἐν ταῖς Ἐπικρατείαις ἐκείναις ὑποβάλλεται εἰς ὑποχρεώσεις, εἰς τὰς ὁποίας δὲν ὑποβάλλεται παρ’ ἡμῖν.

§42ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ὑποβάλητε νόμον.

§43ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅταν ὑποβάλωμεν τὸν νόμον περὶ ἐθνοφρουρᾶς, ἐὰν ἐπιβάλωμεν ὑποχρεώσεις βαρείας, τότε πρέπει νὰ σκεφθῶμεν περὶ ἐλαττώσεως τῶν ἡλικιῶν τῶν ἐφέδρων. Σήμερον οἱ ἐθνοφρουροὶ εἰς οὐδεμίαν ὑποβάλλονται ὑποχρέωσιν· ἀσκήσεως· εὔλογον ἄρα εἶναι, ἐνόσῳ διαρκεῖ ἡ κατάστασις αὕτη, ἐκεῖναι αἱ ἡλικίαι ἐκ τῶν ἐθνοφρουρῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἱκανώτεραι πρὸς ἄσκησιν, νὰ περιληφθῶσιν ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ· ἀλλὰ πλὴν τούτου ὑπάρχει καὶ ἕτερος λόγος, ὅτι ἡ θητεία ἐν Γαλλίᾳ καὶ Γερμανίᾳ εἶναι μακροτέρα ἢ ἐν Ἑλλάδι, ἐν Γαλλίᾳ πενταετὴς, ἐν Γερμανίᾳ τριετής· βεβαίως δὲ μικρὸν ἀντισήκωμα τῇ Πολιτείᾳ εἶναι προσθήκη δύω ἐτῶν εἰς τὴν ἐφεδρείαν ἀντὶ προσθήκης τεσσάρων ἐτῶν εἰς τὴν θητείαν, ὡς ἐν Γαλλίᾳ, ἢ δύω ἐτῶν, ὡς ἐν Γερμανίᾳ. Ὁ νόμος ὁ ἀρχικὸς παρ’ ἡμῖν ἐπέβαλεν ἐπὶ 9 ἔτη ὑποχρέωσιν ὑπηρεσίας, ἤτοι 3 ἐτῶν ἐν τῷ μονίμῳ στρατῷ καὶ 6 ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ· ἀλλ’ ἡ θητεία ἐν τῷ μονίμῳ στρατῷ ἤδη περιωρίσθη εἰς ἓν μόνον ἔτος, τουτέστιν ἀπηλλάχθησαν οἱ ὑπόχρεοι 2 ἐτῶν μονίμου ὑπηρεσίας· εἰς τὸν ἀπαλλαγέντα ἄρα μονίμου ὑπηρεσίας διετοῦς δὲν εἶναι ἐπιβάρυνσις ἡ προσθήκη διετοῦς ἐφεδρικῆς ὑποχρεώσεως. Ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Εὐρυτανίας παρετήρησεν, ὅτι ἀνάγκη τις δὲν ὑπῆρχε, καὶ ἐνόσῳ αἱ ὑποχρεώσεις δὲν ἐπιβάλλονται ὑπὸ τῆς ἀνάγκης, δὲν εἶναι καὶ δίκαιαι. Ἀλλὰ ἀντιπαρατηρῶ εἰς τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν, ὅτι ὁ στρατὸς τῆς Ἑλλάδος πάντοτε θὰ ἦναι πολὺ μικρὸς, καὶ πάντοτε θὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη καὶ διπλασιασμοῦ καὶ τριπλασιασμοῦ. Ἐφ’ ὅσον ἄρα αἱ δυνάμεις τοῦ Τόπου ἐπιτρέπουσι τὴν αὔξησιν τῆς δυνάμεως, οὐ μόνον ἐπιτρέπει αὐτὴν καὶ δικαιοσύνη, ἀλλὰ τὴν ἐπιβάλλει τὸ συμφέρον τῆς Πολιτείας.

§44ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος Πρωθυπουργὸς ἠδίκησεν ἑαυτόν, εἰπὼν ὅτι ἀναβάλλει ν’ ἀποφασίσῃ ἐπὶ τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ βουλευτὴς Εὐρυτανίας, μέχρι τῆς ἐποχῆς καθ’ ἣν ἤθελε σκεφθῇ περὶ τῆς ἐθνοφρουρᾶς. Νομίζω, ὅτι μετὰ 2 ἐτῶν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν παρὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, τοῦ κεκτημένου τόσην πεῖραν τῶν πραγμάτων, ἐδικαιοῦτό τις νὰ ζητήσῃ, ὅπως ὑποβάλῃ ἓν ὁλόκληρον σύστημα στρατιωτικῆς ὀργανώσεως. Ἀλλὰ τί βλέπομεν μέχρι τοῦδε; Τεμάχια, τεμάχια διὰ βίας ἐξερχόμενα ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ συγκολλώμενα κακῶς· ὅτι δὲ κακῶς συγκολλῶνται ἀποδεικνύουσιν ὅλαι αἱ συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο καὶ ἐπὶ τῶν Νομοσχεδίων αὐτῶν καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων στρατιωτικῶν Νομοσχεδίων, καὶ ὅ,τι πρὸ ὀλίγου εἶπεν. Ἀφοῦ πρὸ ὀλίγου ἀνέπτυξα ὅτι ὅπως παρασκευάσωμεν στρατιωτικῶς τὸν Τόπον, δέον νὰ δεχθῶμεν μεγαλειτέραν θητείαν καὶ μικροτέραν ἐφεδρείαν, ἐννοεῖται ὅτι εἶμαι ἐντελῶς σύμφωνος μὲ τὸν βουλευτὴν Εὐρυτανίας ὡς πρὸς τὴν ἐλάττωσιν τῆς ἐφεδρείας τοὐλάχιστον κατὰ δύω ἔτη. Νομίζω, ὅτι τὸ ὅριον τοῦ ἐφεδρικοῦ πληθυσμοῦ δὲν ἔθηκε καλῶς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ ὅριον τοῦ ἐφεδρικοῦ πληθυσμοῦ δὲν εἶνε ἡ δύναμις τοῦ πληθυσμοῦ τοῦ Κράτους, ἀλλ’ ἡ δύναμις τῶν ἀτόμων, καὶ ἐὰν διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν σειρῶν τῶν ἐφέδρων ἀπογυμνῶμεν τὰς οἰκογενείας τῶν στηριγμάτων αὐτῶν, βεβαίως ἀδικοῦμεν τὸν Τόπον καὶ τὰ ἄτομα. Δὲν ὑπάρχει δὲ ἀμφιβολία, ὅτι ἐν Ἑλλάδι τὸ ἄτομον μετὰ τὰ 30 ἔτη εἶνε ἤδη ἀποκατεστημένον καὶ ἔχει πλήρη οἰκογένειαν, ὅπως ὑποστηρίξῃ καὶ ἣν ὀφείλει νὰ ὑποστηρίξῃ· ἀφαιροῦντες δὲ ἐκ τῶν οἰκογενειῶν τὰ στηρίγματά των, καταστρέφομεν οὐ μόνον αὐτὰς ἀλλὰ καὶ τὸν Τόπον.

§45Σ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δύω λόγους ἤκουσα ἀπὸ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν πρὸς ὑποστήριξιν τῆς αὐξήσεως τοῦ χρόνου τῆς ἐφεδρείας, ἀλλὰ καὶ οἱ δύω οὗτοι δὲν μοὶ φαίνονται ἀρκετὰ ἰσχυροὶ, ὅπως ὑποστηρίξωσι τὸ μέτρον τοῦτο. Ὁ πρῶτος εἶναι, ὅτι παρ’ ἡμῖν οἱ ἐθνοφρουροὶ δὲν ἔχουσι τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἔχουσιν οὗτοι εἰς ἄλλας Ἐπικρατείας· ἀλλ’ ἐὰν δὲν ἔχωσι τὰς ὑποχρεώσεις ταύτας, νομίζω ὅτι δύνανται διὰ νόμου νὰ τοῖς ἐπιβληθῶσι τοιαῦται, οὐδὲ εἶναι σπουδαῖον νὰ λέγηται, ὅτι ἐπειδὴ ἡ τάξις, εἰς ἣν ὡς ἐκ τῶν Νόμων ἔτυχε ν’ ἀνήκῃ τις, δὲν ἔχει τὰς ὑποχρεώσεις, εἰς τὰς ὁποίας εἶναι πρέπον καὶ δίκαιον νὰ ὑποβάλληται, διὰ τοῦτο πρέπει νὰ ἐπιβαρυνθῇ οὗτος μὲ βάρη ἀνώτερα. Ἐὰν εἶναι πρέπον ἡ ἐθνοφρουρὰ νὰ ὑποβληθῇ εἰς βαρυτέρας ὑποχρεώσεις, πρέπει ἅπαντες οἱ ἀνήκοντες εἰς αὐτὴν νὰ ὑποκύψωσιν εἰς ταύτας, δὲν εἶναι δὲ δίκαιον οἱ μὴ ἔχοντες ἡλικίαν ἀνωτέραν τῶν 32 ἐτῶν νὰ μείνωσιν ἄνευ ὑποχρεώσεων, νὰ ἐπιβαρυνθῶσι δὲ οἱ ἔχοντες ἡλικίαν 30–32. Ὁ δεύτερος λόγος εἶναι, ὅτι εἰς τὰ ἄλλα Κράτη, ὅπου ἡ ἐφεδρεία εἶναι μικροτέρα, ἐκεῖ ἡ θητεία εἶναι μεγαλειτέρα. Ἀλλὰ καὶ τοῦτο δὲν μοὶ φαίνεται πολὺ ἰσχυρὸν, διότι ὅπου ὑπάρχει μεγάλη θητεία, ἐκεῖ δὲν εἶναι δυνατὸν ὅλοι οἱ στρατεύσιμοι νὰ διανύωσιν ὁλόκληρον τὴν μακρὰν θητείαν, διότι τοῦτο δὲν ἐπιτρέπει ὁ Προϋπολογισμός· ὅσῳ μακροτέρα εἶναι ἡ θητεία, τόσῳ ὀλιγώτεροι ἄνδρες ἐκ τῶν κληρούχων κατατάσσονται εἰς τὸν στρατὸν, οἱ δὲ ἄλλοι διαμένουσιν ἐν τῷ στρατῷ ὀλίγους μόνον μῆνας πρὸς ἄσκησιν καὶ ἀμέσως μεταβαίνουσιν εἰς τὴν ἐφεδρείαν. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι, ὅτε παρ’ ἡμῖν ὑπῆρχεν ἡ τριετὴς θητεία δὲν ἦσαν ὑπόχρεοι ὅλοι οἱ ἄγοντες τὴν ἡλικίαν 21–24 νὰ κατατάσσωνται εἰς τὸν στρατὸν καὶ νὰ διανύωσιν ἐν αὐτῷ τρία ἔτη, ἀλλ’ ὀλίγοι μόνον κατετάσσοντο διὰ 3 ἔτη, οἱ δὲ λοιποὶ δι’ ἓξ μῆνας· διὰ τῆς μεταβολῆς, ἡ ὁποία ἐγένετο καὶ διὰ τῆς ὁποίας ἠλαττώθη ἡ θητεία, κατ’ ἐμὲ δὲν ἠλαττώθη τὸ βάρος τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐν συνόλῳ, ἀπεναντίας ηὔξησε· διότι πρότερον οἱ πλειότεροι ὑπηρέτησαν μόνον ἓξ μῆνας, ἐνῷ τώρα ὑποχρεοῦνται ὅλοι εἰς ἑνὸς ἢ δύω ἐτῶν ὑπηρεσίαν· ὥστε πράγματι δὲν ἔγεινεν οὐδεμία ἐλάφρυνσις, καὶ οὐδὲν ἐκ τούτου δύναται νὰ πορισθῇ ἡ Κυβέρνησις ἐπιχείρημα, ἵνα αὐξήσῃ τὴν ἐφεδρείαν. Διὰ τούτους τοὺς λόγους νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν αὔξησιν τῆς ἐφεδρείας· ἄλλως τε σήμερον ὑπάρχουσι πολλοὶ ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι συνεπλήρωσαν τὸ τριακοστὸν ἔτος τῆς ἡλικίας των καὶ οἱ ὁποῖοι ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τοὺς κειμένους Νόμους, καθ’ οὓς δὲν ἠδύναντο πλέον νὰ κληθῶσιν εἰς ἀσκήσεις ἢ ἐπιστράτευσιν, ἐτράπησαν εἰς διάφορα ἔργα· ἐν τούτοις διὰ τοῦ νέου νόμου ἔρχεσθε νὰ τοῖς ἐπιβάλλετε νέα βάρη· τοῦτο εἶναι ἐναντίον τῶν ὑπολογισμῶν, τοὺς ὁποίους ἔκαμον, καὶ δὲν εἶναι δίκαιον καθ’ ἑκάστην διὰ νέων Νόμων ν’ αὐξάνωμεν τὰ βάρη τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ νὰ ταράττωμεν τοὺς οἰκογενειακοὺς ὑπολογισμοὺς τῶν ἀτόμων.

§46ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ παρατήρησις τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς περὶ τῆς, κατ’ αὐτὸν, δοθείσης ἀποδείξεως ἐκ τῆς συζητήσεως, ὅτι τὰ νομοσχέδια τῆς Κυβερνήσεως τὰ στρατιωτικὰ ἦσαν κακῶς συγκεκολλημένα, ἀποδεικνύει βεβαίως, ὅτι ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ἀποδίδει πολλὴν σημασίαν εἰς τὰς ἐπικρίσεις, ἃς ἐξήνεγκεν ὡς πρὸς ταῦτα· ἀλλ’ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι δὲν ἐσχημάτισα τὴν αὐτὴν περὶ αὐτῶν πεποίθησιν ἐξ ὅσων ἤκουσα· τοὐναντίον, μοὶ ἐφάνησαν ἀποδεικνύουσαι αἱ ἐπικρίσεις ἢ ἔλλειψιν μελέτης ἐκ μέρους τῶν ἀποκρουόντων, ἢ τὴν ἐντέλειαν τοῦ ἔργου ἡμῶν, καὶ ἐπειδὴ τὸ τελευταῖον δὲν δύναμαι ν’ ἀποδεχθῶ, ἀναγκάζομαι μετὰ λύπης νὰ παραδεχθῶ τὸ πρῶτον. Ὡς πρὸς τὸ νομοσχέδιον περὶ τῶν ὑποχρεώσεων τῆς ἐθνοφρουρᾶς, ἐφ’ ᾧ μὴ εἰσαχθέντι, ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς ἐμέμφθη τὴν Κυβέρνησιν, ὀφείλω νὰ παρατηρήσω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν εἰσήχθη, ὄχι διότι ἦτο δύσκολον νὰ συνταχθῇ—δύσκολον νὰ συνταχθῇ ἦτο τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐφεδρείας, διότι τοῦτο ἐπιβάλλει ὑποχρεώσεις, αἵτινες καὶ ἐν εἰρήνῃ εἶναι ἐπαισθηταὶ καὶ κανονίζει τὰ τῆς κατηγορίας τῶν ἐν πολέμῳ ὑποχρέων εἰς στράτευσιν, ἥτις καὶ διὰ τὸν ἀριθμὸν καὶ διὰ τὴν ὅλην οἰκονομίαν τοῦ στρατιωτικοῦ ἡμῶν ὀργανισμοῦ ἔχει τὴν μεγίστην σπουδαιότητα — ἀλλ’ ἀκριβῶς διὰ τοῦτο, διότι δὲν ἠθελήσαμεν ἐν τῷ παρόντι νὰ ἐπιβάλωμεν τὴν ὑποχρέωσιν τῶν ἀσκήσεων εἰς τὴν ἐθνοφρουράν· ὅταν δὲ ὑποβληθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο μετά τινα χρόνον, εἶναι βέβαιον ἐξ ὅσων ἡ πεῖρα κατέδειξεν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβάλῃ βαρείας ὑποχρεώσεις εἰς τοὺς ἐθνοφρουροὺς, οὐδὲ ὑποχρεώσεις πλησιαζούσας κἂν εἰς ἐκείνας, αἵτινες ἐπιβάλλονται εἰς αὐτοὺς εἰς ἄλλα Κράτη· ὥστε ἐν πάσῃ περιπτώσει, εἴτε ἀφορῶμεν εἰς τὸ σήμερον γινόμενον, ὅτε οἱ ἐθνοφρουροὶ εἶναι ἀπηλλαγμένοι πάσης ὑποχρεώσεως, εἴτε εἰς τὸ προσεχῶς γενησόμενον, ὅτε θέλουσιν ἐπιβληθῆ εἰς αὐτοὺς ὑποχρεώσεις τινὲς ἐν εἰρήνῃ, ἡ ἐπιβάρυνσις αὐτῶν εἶναι τοσούτῳ ἀσήμαντος σχετικῶς πρὸς τὰ ἐν ἄλλαις Ἐπικρατείαις γινόμενα, ὥστε ἂν εἰς τὰς δύω πρώτας ἡλικίας τῆς ἐθνοφρουρᾶς ἐπιβληθῶσιν αἱ ὑποχρεώσεις τῆς ἐφεδρείας, πάλιν ἐν συνόλῳ ἐξεταζόμεναι αἱ τέως ἡλικίαι τῆς ἐθνοφρουρᾶς, ἤτοι ἀπὸ τοῦ 30 μέχρι τοῦ 40 ἔτους, δὲν δύνανται νὰ μὴ θεωρηθῶσιν ἐξ ἀντιπαραβολῆς πρὸς τὰς ἀλλαχοῦ ὑποχρεώσεις αὐτῶν ὡς ἐπαισθητῶς παρ’ ἡμῖν ἀνακουφισμέναι. Ὡς πρὸς ἐκεῖνο, τὸ παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐκ Τριφυλίας ῥηθὲν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐξετάζηται τὸ ζήτημα ἐν συνόλῳ, διότι, ἂν ἀνακουφίζηται ὁ ἄγων ἡλικίαν 33 ἕως 40 ἐτῶν, κατ’ οὐδὲν τοῦτο ὠφελεῖ τὸν ἄγοντα ἡλικίαν 31 καὶ 32 ἐτῶν, νομίζω, ὅτι ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Τριφυλίας δὲν ἐκτιμᾷ ὀρθῶς τὸ πρᾶγμα· διότι ὁ ἄγων ἡλικίαν 31 καὶ 32 ἐτῶν μετὰ ἓν ἢ δύω ἔτη θὰ ἄγῃ ἡλικίαν 33, ἑπομένως ἐὰν σήμερον ὑποβάλλεται εἰς ὑποχρεώσεις, τὸ ἀντάλλαγμα τῶν ὑποχρεώσεων τούτων θέλει τῷ ἀποδοθῆ μετὰ δύω ἔτη καὶ θέλει ἐξακολουθεῖ ἀποδιδόμενον εἰς αὐτὸν ἐπὶ ὀκτὼ ἔτη. Ἐὰν ἄλλο ἦτο τὸ ἄτομον, τὸ ὁποῖον θὰ ὠφελεῖτο ἐκ τῆς ἀνακουφίσεως τῆς ἀπὸ τοῦ 33 ἔτους, καὶ ἄλλο, τὸ ὁποῖον ἤθελεν ἐπιβαρυνθῆ ἐκ τῆς ἀσκήσεως τῆς ἐφεδρικῆς κατὰ τὸ 32 καὶ 33 ἔτος, θὰ ἦτο ὀρθὴ ἡ παρατήρησις τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐκ Τριφυλίας, ἀλλὰ δὲν ἔχει οὕτω· εἰς τὸ αὐτὸ ἄτομον ἀνάγονται αἱ ὑποχρεώσεις ἀπὸ τοῦ 21 ἔτους μέχρι τοῦ 40. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς λέγει, ὅτι εἶναι ἡ ἐπιβάρυνσις αὕτη μεγάλη καὶ θέλει καταψηφίσει αὐτήν, διότι δὲν θεωρεῖ ὅτι εἶναι πρέπον εἰς τὸν ἄγοντα ἡλικίαν 31 καὶ 32 ἐτῶν νὰ ἐπιβάλωμεν ἐν συνόλῳ κατὰ τὸ διάστημα τῶν δύω ἐτῶν τὴν ὑποχρέωσιν ἀσκήσεων 30 ἢ 40 ἡμερῶν.

§47ΡΑΛΛΗΣ. Τὴν ὑποχρέωσιν τῆς ἐφεδρείας ὡς παρίσταται.

§48ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν νομίζει, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ ἐπιβληθῇ εἰς αὐτοὺς ἡ ὑποχρέωσις αὕτη, ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου φρονεῖ, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τὸν στρατεύσιμον, τὸν κατόπιν γενησόμενον ἔφεδρον, ὑποχρέωσις πρόσθετος ὑπηρεσίας ἑνὸς καὶ δύω ἐτῶν· δὲν πιστεύω δὲ, ἂν ἠρωτᾶτο οἱοσδήποτε, τί θὰ ἐπροτίμα δι’ ἑαυτὸν θητείαν τριετῆ καὶ ἐφεδρείαν ἑξαετῆ, ἢ θητείαν μονοετῆ καὶ ἐφεδρείαν δεκαετῆ, ὅτι θὰ ὑπῆρχέ τις ὁ μὴ ἀποφαινόμενος, ὅτι θὰ ἐπροτίμα τὸ τελευταῖον. Ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Τριφυλίας προσέτι παρετήρησεν, ὅτι ἡ ἀντιπαραβολὴ, ἡ γενομένη μεταξὺ τοῦ ἡμετέρου νόμου καὶ τῶν νόμων τῆς Γαλλίας καὶ Γερμανίας περὶ τῶν ὑποχρεώσεων, δὲν εἶναι δικαία, διότι ἐκεῖ ναὶ μὲν ὑποβάλλονται εἰς ὑποχρεώσεις στρατεύσεως μακροτέρας οἱ κληρούμενοι, ἀλλὰ δὲν κληροῦνται πάντες, ἀπαλλάσσονται τῆς ὑπηρεσίας πολλοὶ, διότι δὲν ὑπάρχει χῶρος ἐν τῷ στρατῷ δι’ ὅλους. Τοῦτο ἀληθεύει ὡς πρὸς τὴν Γαλλίαν, δὲν ἀληθεύει ὅμως ὡς πρὸς τὴν Γερμανίαν· ἀληθεύει δὲ ὡς πρὸς τὴν Γαλλίαν, ἔνθα ἡ ὑπηρεσία εἶναι πενταετὴς, καὶ διὰ τοῦτο ἐν Γαλλίᾳ προτείνεται ἡ τριετὴς θητεία, ὅπως ὅλοι δύνανται νὰ ὑπηρετῶσιν· ἀλλὰ καί τοι ἐν Γαλλίᾳ πολλοὶ δὲν ὑποβάλλονται εἰς τὰς ὑποχρεώσεις τῆς πενταετοῦς θητείας, δὲν εἶναι ὅμως ὀρθὴ ἡ σκέψις τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐκ Τριφυλίας οὐδὲ ὡς πρὸς τούτους, διότι καὶ οὗτοι ὑπόκεινται εἰς τὴν κλήρωσιν, ἡ δ’ ὑποχρέωσις ἐκτιμᾶται ἐκ τοῦ μέσου ὅρου τῆς ὑπηρεσίας τῶν διὰ τῆς κληρώσεως ὑποβαλλομένων εἰς στράτευσιν ὡς καὶ τῶν δι’ αὐτῆς ἀπαλλασσομένων. Παρέβαλε δὲ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τριφυλίας βουλευτὴς τὰ νῦν γινόμενα πρὸς τὰ κατὰ τὸν ἀρχικὸν νόμον γενόμενα· εἶπεν, ὅτι ὁ ἀρχικὸς νόμος ἐπέβαλλεν ὑποχρέωσιν οὐχὶ τριετῆ, ἀλλ’ ἑξάμηνον, καὶ τοῦτο εἶναι ἀληθὲς, πολλάκις καὶ ἐγὼ εἶπον τὸ αὐτὸ συζητῶν πρὸς τὰ μέλη τὰ στρατιωτικὰ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τὰ ὁποῖα ἰσχυρίζοντο, ὅτι διὰ τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον κατηργήσαμεν ἡμεῖς, ὑπῆρχεν ἐν Ἑλλάδι καθιδρυμένη ἡ τριετὴς θητεία· ἐγὼ πάντοτε ἰσχυρίσθην, ὅτι ὑπῆρχε καθιδρυμένη ἡ ἑξάμηνος θητεία, εἰς τὴν ὁποίαν ἀντεκατεστήσαμεν ἡμεῖς τὴν μονοετῆ. Τοῦτο εἶναι ἀληθὲς καὶ χαίρω, ὅτι ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Τριφυλίας τὸ ἀναγνωρίζει. Ἀλλὰ καί τοι τοῦτο εἶναι ἀληθὲς, προκειμένου περὶ τῶν στρατιωτικῶν ὑποχρεώσεων, δὲν εἶναι ἀληθὲς, προκειμένου περὶ ἐπιβαρύνσεως, διότι λησμονεῖ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Τριφυλίας ὅτι, ἵνα ἀφυπηρετήσῃ τις μετὰ ἑξάμηνον, ἔπρεπε νὰ καταβάλῃ χρῆμα, καὶ τὸ χρῆμα ἀποτελεῖ ἐπιβάρυνσιν. Καὶ ἐρωτῶ, νομίζει ὁ κ. βουλευτὴς ὅτι τὸ χρῆμα ἐκεῖνο δὲν ἤθελε θεωρηθῆ παρὰ τῶν πλείστων ἐφέδρων ὡς ἀνωτέρα ἐπιβάρυνσις τῆς ἐπιβαρύνσεως, ἣν ἐπιβάλλει αὐτοῖς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τῆς ἐφ’ ἅπαξ ἀσκήσεως ἐπὶ 30 ἢ 40 ἡμέρας; Πιστεύω ὅτι ἐπὶ 100,000 ἀνδρῶν τὰς 99,000 θέλομεν εὕρει προτιμώσας τὴν καταβολὴν τῆς ὀφειλῆς εἰς ἀσκήσεις 30 ἢ 40 ἡμερῶν, ἢ τὴν καταβολὴν αὐτῆς διὰ τοῦ ἑκατονταδράχμου προστίμου.

§49ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤλπιζον, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἤθελε τοὐλάχιστον κατὰ τὴν περίστασιν ταύτην ἀπαλλαγῆ τοῦ πάθους τῆς ἐπιμονῆς...

§50ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν εἴπατε χθὲς ὅτι ὑπεχώρησα;

§51ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Γινώσκετε καλῶς, ὅτι ἐγὼ ἔχω ἐναντίαν γνώμην. Ἐὰν δὲν κατείχετο καὶ ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ ὑπὸ τοῦ πάθους τούτου, δὲν ἤθελε περιπέσει εἰς τὰς ἀντιφάσεις, εἰς ἃς περιέπεσε καὶ ἐν τῇ πρώτῃ του ὁμιλίᾳ καθ’ ἑαυτὴν καὶ ἐν τῇ δευτέρᾳ του ὁμιλίᾳ καὶ ἐν ἑαυτῇ καὶ πρὸς τὴν πρώτην. Εἶπε λ. χ. ὅτι αὐξάνει κατὰ δύω ἔτη τὴν ὑπηρεσίαν τῆς ἐνεργοῦ ἐφεδρείας, διότι δὲν ὑπάρχει νόμος κανονίζων τὰς ὑποχρεώσεις τῶν ἐθνοφρουρῶν, καὶ προσέθηκεν ὅτι ἐὰν οὗτος ὁ νόμος ψηφισθῇ, τότε βεβαίως δύναται νὰ ἐλαττώσῃ ἀκινδύνως τὰς ὑποχρεώσεις τῶν ἐνεργῶν ἐφέδρων.

§52ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι, δὲν τὸ εἶπον.

§53ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ εἴπετε· τοῦτο σημαίνει πρῶτον, ὅτι τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην τὴν καὶ κατ’ αὐτὸν βαρεῖαν δικαιολογεῖ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐκ τῆς ἀδρανείας τῆς Κυβερνήσεως τοῦ νὰ ὑποβάλῃ τὸν πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ στρατιωτικοῦ ἡμῶν ὀργανισμοῦ ἀπαιτούμενον ἀναγκαίως νόμον περὶ ἐθνοφρουρᾶς· δεύτερον, ὅτι αὐτὸς οὗτος ἀναιρεῖ τὴν ἀνάγκην, ἣν σήμερον ἐπικαλεῖται, ὑποσχόμενος ὅτι ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελε ψηφισθῇ ὁ περὶ ἐθνοφρουρῶν νόμος, ἤθελεν ἀκινδύνως ἐλαττώσει τὰς ὑποχρεώσεις τῶν ἐφέδρων. Τοιαῦται ἀντιφάσεις μαρτυροῦσιν, ὅτι δὲν ἔχει πεποίθησιν εἰς τὴν πρότασιν αὐτοῦ, ἀλλ’ ὅτι τὴν ὑποστηρίζει μόνον ἐξ ἐπιμονῆς. Εἶπε πρὸς τούτοις, ὅτι ἐὰν ἐνομοθετήθη ἐν ἀρχῇ ἑνεκετὴς ἡ ὑπηρεσία τῆς ἐφεδρείας, τοῦτο ἦτο συνέπεια τοῦ μακροτέρου χρόνου τῆς θητείας, ἥτις τότε ἦτο τριετής. Ἀλλ’ οὐδὲ τοῦτο ἦτο ἀληθές· καὶ ἐπειδὴ ὁ κ. ἐκ Τριφυλίας βουλευτὴς ἀνῄρεσεν αὐτὸ, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐγκατέλιπε τὸ ἀνακριβὲς ἐπιχείρημα καὶ κατέφυγεν εἰς τὴν ὑποχρέωσιν, τὴν δῆθεν βαρεῖαν, τὴν ἐπιβαλλομένην τότε εἰς τοὺς ἐπὶ ἑξάμηνον ὑπηρετήσαντας νὰ καταβάλλωσιν 100 δραχμὰς, ὅπως ἀφυπηρετήσωσιν. Ἡ ἐφεδρεία ἐν περιπτώσει ἀνάγκης, ἤτοι πολέμου, ἔχει ὅλως ἀλλοίαν ἀποστολὴν ἢ ἡ ἐθνοφρουρά· ἑπομένως ἡ ὑποχρέωσις ἐπὶ πρόσθετον διετίαν ἐν τῇ ἐνεργῷ ἐφεδρείᾳ εἶναι τοσοῦτον βαρεῖα, ὥστε οὐδεὶς θὰ ὑπῆρχεν ὁ μὴ πρόθυμος νὰ καταβάλῃ τὰς 100 δραχμὰς, ὅπως ἀπαλλαγῇ τῆς βαρείας ταύτης ὑποχρεώσεως. Ἀλλὰ μήπως εἶναι ἀληθὲς, προκειμένου περὶ τοῦ νόμου τούτου, καὶ λαμβανομένων ὑπ’ ὄψει τοῦ τε χρόνου, καθ’ ὃν ψηφίζεται, καὶ τῶν ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας ἐπιβάλλει, ὅτι τὰ πρόσωπα, ἅπερ ἀναλαμβάνουσι τὰς ὑποχρεώσεις ταύτας, ὑπηρέτησαν μόνον 6 μῆνας ἢ ἓν ἔτος; Δὲν εἶναι ἀληθές· ἀπεναντίας, τὰ πρόσωπα ταῦτα ὑπηρέτησαν μάλιστα τριετίαν, τετραετίαν καὶ ἑξαετίαν. Πρόκειται περὶ τοῦ 31 καὶ τοῦ 32 ἔτους τῆς ἡλικίας, πρόκειται δηλαδὴ περὶ ἀνδρῶν, οἵτινες πρὸ δέκα καὶ ἕνδεκα ἐτῶν ὑπηρέτησαν ἐν τῷ στρατῷ· πρὸ ἕνδεκα δὲ καὶ πρὸ δέκα ἐτῶν δὲν εἴχομεν ἑξάμηνον ἢ μονοετῆ ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ τριετῆ, τετραετῆ καὶ ἑξαετῆ. Αὐτοὺς τοὺς ἄνδρας πρόκειται νὰ καλέσητε, αὐτοὺς, οἵτινες εὐλόγως φρονοῦν, ὅτι ὑπερεξεπλήρωσαν τὰς ὑποχρεώσεις των πρὸς τὴν πατρίδα καὶ ὅτι ἀπηλλάγησαν πλέον. Ὁποίαν ἐντύπωσιν νομίζετε θὰ προξενήσητε οὕτως εἰς τοὺς ἄνδρας τούτους, οἵτινες ἔχοντες τὴν συναίσθησιν ὅτι ἐξεπλήρωσαν τὸ καθῆκον αὐτῶν, καθότι, ἐν ᾗ περιπτώσει κληθῶσιν εἰς ὑπεράσπισιν τῆς πατρίδος ἐν ὥρᾳ πολέμου, εἰσὶν εἰς κατάστασιν ἕνεκα τῆς μακρᾶς ὑπηρεσίας των ἐν τῷ στρατῷ νὰ παράσχωσι τὴν ὑπηρεσίαν αὐτῶν; Τί νομίζετε, ὅτι θὰ αἰσθανθοῦν ἐκεῖνοι, οἵτινες μετὰ τοιαύτης πεποιθήσεως εἰσῆλθον πλέον εἰς τὸν οἰκογενειακὸν βίον, ἔγειναν πατέρες οἰκογενειῶν, ἀνέλαβον ἐπαγγέλματα καὶ ὑποχρεώσεις, ὅταν ἴδουν ὅτι δι’ ἑνὸς νόμου, δι’ οὗ δίδεται, παρὰ τὰς γενικὰς τοῦ δικαίου ἀρχὰς, δύναμις προσθενεργὸς, ἐξομοιοῦνται πρὸς τοὺς οὐδόλως ὑπηρετήσαντας ἐν τῷ στρατῷ ἢ πρὸς τοὺς ἐπὶ ἑξάμηνον μόνον ἢ ἐπὶ ἓν ἔτος ὑπηρετήσαντας; Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια, κ. Πρωθυπουργὲ, καὶ τὴν ἀλήθειαν ταύτην δὲν πρέπει νὰ ἀποκρύπτητε ἀπὸ τὴν Βουλήν. Δὲν θέλομεν νὰ φέρωμεν προσκόμματα εἰς τὴν πορείαν ὑμῶν. Τὸ σύστημα ὑμῶν τὸ στρατιωτικὸν κατ’ οὐδὲν μεταβάλλεται, ἐὰν δὲν προστεθῇ ἡ βαρεῖα αὕτη ὑποχρέωσις καὶ δὲν προσγείνῃ ἡ προφανὴς αὕτη ἀδικία πρὸς τοὺς πολυετῶς τὸ Ἔθνος ὑπηρετήσαντας στρατιωτικῶς. Ὅλαι αἱ ἀντιτασσόμεναι ὑφ’ ὑμῶν ἀντιῤῥήσεις οὐδένα ἄλλον ἔχουσι λόγον, εἰμὴ τὴν ἄκαμπτον ἐπιμονὴν ὑμῶν εἰς πᾶσαν εἴτε διὰ νομοσχεδίου προταθεῖσαν εἴτε ἀπὸ τοῦ βήματος ἐκφρασθεῖσαν ἰδέαν. Ἀλλ’ αἱ ἐν τῇ Βουλῇ συζητήσεις δὲν ἔχουσι πλέον ἔννοιαν, ἐὰν δὲν γίνωνται σπουδαίως καὶ εἰλικρινῶς, ὅπως δὲ φίλος σας λέγει εὐλόγως τὴν στιγμὴν ταύτην, ἐὰν δὲν καταλήγωσιν εἰς ἀποτέλεσμα, τουτέστιν ἐὰν τὸ δίκαιον, ἔστω καὶ ὑπὸ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως προτεινόμενον, δὲν γίνεται ἀποδεκτόν. Ἐπὶ τοῖς λόγοις τούτοις ἐπιμένω εἰς ἣν ὑπέβαλον πρότασιν τοῦ νὰ διαγραφῶσι τὰ δύω πρόσθετα ἔτη τῆς ἐνεργοῦ ἐφεδρείας ἐν τῷ στρατῷ.

§54ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν θὰ ἐπανέλθω εἰς τοὺς λόγους, δι’ οὓς ἐπέκριναν τὴν ἐπέκτασιν τοῦ χρόνου τῆς ἐφεδρείας οἱ προλαλήσαντες. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, δικαιολογῶν τὴν ἐπέκτασιν τοῦ χρόνου τῆς ἐφεδρείας, εἶπεν, ὅτι ταύτην θέλει, διότι εἶναι ὑπὲρ τῶν μεγάλων ἐφεδρειῶν. Ὑπὲρ τῶν μεγάλων ἐφεδρειῶν εἶμαι καὶ ἐγὼ, καὶ εἴμεθα πάντες, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι αἱ μεγάλαι ἐφεδρεῖαι δὲν ἐπιτυγχάνονται διὰ Νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ἐπεκτείνουν τὸν χρόνον τῆς ἐφεδρείας καὶ ἀπὸ 8 θέτουν 9 ἢ 10 ἔτη. Βεβαίως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐπιθυμεῖ ἐφεδρείαν, ἥτις ἐν ὥρᾳ ἀνάγκης νὰ δύναται νὰ χρησιμεύσῃ. Ἀλλὰ πῶς εἶναι δυνατὸν ἐφεδρεία, ἡ ὁποία θὰ περιλαμβάνῃ 10 ἡλικίας, καὶ ἡ ὁποία δύναται νὰ ἀποτελῆται, μετὰ τὰς νομίμους ἀφαιρέσεις, ἐξ 100 καὶ πλέον χιλιάδας ἀνδρῶν, νὰ χρησιμεύσῃ, οὖσα ἐστερημένη ἐντελῶς στελέχεων; Ὡς γνωστὸν, ἡ μονοετὴς θητεία μεταξὺ τῶν ἄλλων κακῶν φέρει καὶ τοῦτο, ὅτι ἀποστέλλει κατ’ ἔτος 8 ἢ 10 χιλιάδας ἀφυπηρετούντων ἄνευ τοῦ ἀναλόγου ἀριθμοῦ ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν. Οἱ ἔφεδροι καλούμενοι κατὰ διετίαν τετράκις καθ’ ὅλον τὸν χρόνον τῆς διαμονῆς των ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ διὰ νὰ ἐξασκηθῶσι δυνάμει τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν χθὲς, δὲν θέλουν ἐκγυμνάζεσθαι ὑπὸ στελέχεων, λαμβανομένων ἐξ αὐτῶν τῶν ἐφέδρων, ἀλλὰ θέλουν εἰσέρχεσθαι εἰς τὰ ὑπάρχοντα τάγματα τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ καὶ θέλουν ἀσκεῖσθαι. Οὕτω λοιπὸν ἐκ τῶν προσκαλουμένων ἐφέδρων εἰς ἀσκήσεις κατὰ διετίαν θὰ δυνηθῶμεν νὰ μορφώσωμεν τὰ στελέχη αὐτῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὁμιλῶν πρὸ τινων ἡμερῶν περὶ τούτου, εἶπεν, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς, ὅταν θὰ ἐνεργήσῃ ἐν πολέμῳ, θὰ ἐνεργήσῃ διὰ τῶν 36 ταγμάτων τοῦ Πεζικοῦ, ὅσα σήμερον ἔχομεν, καὶ ἡ ἐφεδρεία θέλει χρησιμεύσει μόνον, ὅπως αὐξήσῃ τὴν ἐμπόλεμον δύναμιν τῶν ταγμάτων. Ἂν οὕτως ἔχῃ, δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ φροντὶς περὶ τῶν στελέχεων τῆς ἐφεδρείας; Ἀλλ’ ὅταν αὐτὴ ἦναι ἡ ἰδέα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅταν διὰ τῶν 36 ταγμάτων τοῦ Πεζικοῦ πρόκηται νὰ διεξαχθῇ τὸ στρατιωτικὸν ἔργον τῆς Ἑλλάδος, διατί ηὔξησε διὰ τῆς προσθήκης ἡλικιῶν τὸν χρόνον τῆς ἐφεδρείας; Ἂν 100,000 ἔφεδροι θὰ ὑπάρχωσι μετὰ τὸ Νομοσχέδιον, ὅπερ ψηφίζομεν, τότε οἱ πλεῖστοι εἶναι περιττοί. Ἀληθῶς πόσοι ἀπαιτοῦνται, ἵνα συμπληρώσωμεν τὴν ἐμπόλεμον δύναμιν τῶν 36 ταγμάτων, τὰ ὁποῖα ἔχομεν; 18,000· διότι ὑποθέτω, ὅτι 18,000 θὰ ἦναι ἡ δύναμις ἡ ἐνεργός. Τότε εἰς τί θὰ χρησιμεύσῃ τὸ ὑπόλοιπον τῶν 100,000 ἐφέδρων, ἢ 80, 000; Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μᾶς λέγει πρὸς παρηγορίαν, ὅτι καὶ παρ’ ἄλλοις Κράτεσιν ὑπάρχει ἡ αὐτὴ ἔλλειψις τῶν στελέχεων. Πιθανὸν νὰ ὑπάρχῃ, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει εἰς τοιοῦτον βαθμὸν, ἀλλ’ ἐκεῖ, καὶ ἂν ὑπάρχῃ, εἶναι δυνατὸν νὰ θεραπευθῇ βαθμηδὸν, ἀλλὰ παρ’ ἡμῖν ἀδύνατον, ὑφισταμένης τῆς ἐνιαυσίου θητείας, καὶ ὁ λόγος εἶναι φανερὸς, διότι ἐπὶ ἓν ἔτος μόνον καλοῦντες τοὺς κληρωτοὺς ἐν τῷ Πεζικῷ νὰ ὑπηρετήσωσιν, ἀδύνατον κατὰ τὸ τέλος τῆς ἐνιαυσίου ὑπηρεσίας νὰ μορφώσητε καὶ βαθμολογήσητε ἐξ αὐτῶν τὸν ἀπαιτούμενον ἀριθμὸν ὑπαξιωματικῶν διὰ τὸν ἀριθμὸν τῶν στρατιωτῶν, οἱ ὁποῖοι κατ’ ἔτος ἀπέρχονται. Ὁ ὑπαξιωματικὸς μόνον μετὰ ἓν ἔτος δείκνυται, ἐκτὸς εἰς ἐξαιρετικὰς περιστάσεις, ὅταν π. χ. πρόκηται περὶ μεμορφωμένων σπουδαστῶν· μόνον μετὰ παρέλευσιν ἔτους ἀρχίζει νὰ φαίνηται ὁ ὑπαξιωματικός; ἕνεκα τούτου βιαζόμεθα νὰ προσφεύγωμεν εἰς τὴν ἀνακατάταξιν διὰ τὸ μέγιστον μέρος τῶν ἀναγκαίων διὰ τὸ πεζικὸν ὑπαξιωματικῶν, ἀλλ’ οὗτοι δὲν συναπέρχονται κατ’ ἔτος μετὰ τῶν ἀφυπηρετούντων, πολλοὶ δὲ μετὰ δεκαετίαν ἀπερχόμενοι, δὲν μεταβαίνουσι κατὰ νόμον εἰς τὴν ἐφεδρείαν, ἀλλ’ εἰς τὴν ἐθνοφρουράν. Ἕνεκα δὲ τῆς μονοετοῦς θητείας οὐ μόνον στελέχη τῆς ἐφεδρείας οὐδέποτε θὰ ἔχωμεν, ἀλλ’ οὐδὲ τῆς ἐθνοφρουρᾶς, ἥτις ἀπαιτεῖ πλήρη καὶ αὐθύπαρκτα στελέχη, ἄλλως ἄχρηστος. Λοιπὸν νομίζω, ὅτι ἐκτὸς τῶν ἄλλων λόγων, τοὺς ὁποίους οἱ ἔντιμοι συνάδελφοι ἀνέφερον, συνηγορεῖ καὶ ὁ λόγος, ὃν ἀνέφερον, ὅπως μὴ αὐξήσωμεν τὸν χρόνον τῆς ἐφεδρείας. Ἄν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν μέγαν ἀριθμὸν ἐφέδρων, πρέπει νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ σύστημα, ὅπερ παρέχει τὴν ἐλπίδα, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν καὶ μέγαν ἀριθμὸν στελέχεων. Βεβαίως, ἂν ἡ θητεία ἦτο διετής, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μορφωθῶσι περισσότεροι ὑπαξιωματικοί, ἀλλὰ μὲ τὴν μονοετῆ θητείαν θεωρῶ ἄσκοπον νὰ ἐπεκτείνωμεν τὸν χρόνον τῆς θητείας ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῶν ἐφέδρων.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχει ἕτερος τὸν λόγον.

§56ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ὑπέβαλον τροπολογίαν νὰ ἐλαττωθῇ ὁ χρόνος τῆς ἐφεδρείας κατὰ δύω ἔτη.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠκούσατε τὴν τροπολογίαν τοῦ κυρίου βουλευτοῦ Εὐρυτανίας. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Κατόπιν ἡ Βουλὴ ἐψήφισε τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2).

§58ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκει).

§59ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νὰ δοθῇ ἡ ἐξήγησις ὅτι, ἐὰν ἔπαυσαν ν’ ἀσκῶσι τὸ ἐπάγγελμα τοῦ ἰατροῦ, δὲν ἐπανέρχονται.

§60ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βεβαίως· αὐτὸ ἐννοεῖται. (Κατόπιν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἄρθρον 3 καὶ 4 ἄνευ ἄλλης ἀντιῤῥήσεως).

§61ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκει).

§62ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 5 θὰ ἐπαγάγῃ μέγιστα ἀτοπήματα· δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ καλῇ εἰς ὑπηρεσίαν δι’ ἑνὸς οἱουδήποτε ἐκ τῶν 4 τρόπων τῶν ἀναγραφομένων τοὺς ὑποχρέους πρὸς αὐτήν. Γνωρίζετε δὲ ποῖαι εἶναι αἱ ποιναὶ αἱ ἐπιβαλλόμεναι εἰς τοὺς ἀνυποτάκτους, ἵνα ἐννοήσητε ποῖοι εἶναι οἱ κίνδυνοι παρ’ ἡμῖν ἰδίως, ἔνθα οὔτε ἡ ἐκπαίδευσις εἶναι εἰσέτι διαδεδομένη, οὔτε ἡ πυκνότης τοῦ πληθυσμοῦ ἐπιτρέπει τὴν εὔκολον διαβίβασιν τῶν πληροφοριῶν, οὔτε ἀναγινώσκεται πανταχοῦ ἡ Ἐφημερὶς μάλιστα τῆς Κυβερνήσεως. Τί λέγει τὸ ἄρθρον; «ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δύναται διὰ γενικῆς δηλώσεως, καταχωριζομένης ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως» νὰ ἀνακοινώσῃ τὰ τῆς προσκλήσεως τῆς ἀπογραφῆς τῆς ἐφεδρείας, τῆς ἐπιστρατείας κλπ». Δύνασθε νὰ φαντασθῆτε ἂν τοιαύτη δήλωσις, καταχωριζομένη ἁπλῶς ἐν ἐφημερίδι, ἣν ἀμφιβάλλω ἂν πάντες ὑμεῖς ἀναγινώσκετε, ἦναι ἀρκοῦσα, ἵνα δικαιολογήσῃ τὴν βαρυτάτην ποινὴν τῆς ἀνυποταξίας, ποινὴν, ἥτις πρέπει νὰ στηρίζηται εἰς τὴν δολίαν προαίρεσιν τοῦ ἀπειθοῦντος. Τοιοῦτοι εἶναι σχεδὸν ὅλοι οἱ τρόποι πλὴν τοῦ γʹ, ὅστις καθιεροῖ τὴν κατ’ ἄτομον πρόσκλησιν. (Ο βʹ. ἀρκεῖται εἰς δηλοποίησιν, ἀναγινωσκομένην εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν Δήμων καὶ τοιχοκολλουμένην εἰς τὰ Δημαρχεῖα καὶ τὰ Παρεδρεῖα. Γινώσκετε πόσον εἶναι παρ’ ἡμῖν δύσκολος ἡ συγκοινωνία, καὶ οἱ πλεῖστοι δὲν ἀγνοεῖτε ὅτι πολλὰ χωρία ἀπέχουσιν ἀπὸ τῆς πρωτευούσης τῶν Δήμων 4–6 ὥρας καὶ ὅτι εἶναι ἀδύνατον ἀνάγνωσις, γινομένη εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ δήμου, νὰ περιέλθῃ εἰς γνῶσιν τῶν κατοίκων τῶν χωρίων. Ἡ πρόσκλησις κατ’ ἄτομον εἶναι ἡ μόνη δικαία καὶ πρέπουσα· διὰ τοῦτο προτείνω ν’ ἀπαλειφθῇ τὸ ἐδάφ. αʹ. Νομίζω πρὸς τούτοις, ὅτι πρέπει εἰς τὸ ἐδάφ. βʹ. νὰ προστεθῇ ὅτι ἡ δήλωσις θὰ ἀναγινώσηται ἐπ’ ἐκκλησίας οὐχὶ μόνον ἐν τῇ πρωτευούσῃ τοῦ δήμου ἀλλὰ καὶ ἐν ἅπασι τοῖς χωρίοις. Νομίζω, κύριοι, ὅτι πρέπει νὰ προσέξωμεν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου. Εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ἰδίως εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἐκ τῶν καταδιωχθέντων ἐπὶ ἀνυποταξίᾳ ἢ φυγοστρατείᾳ τὰ 9)10 ἦσαν ἐντελῶς ἀθῶοι, διότι δὲν ἐγίνωσκον τὴν ὑποχρέωσιν πρὸς ἣν ἐκαλοῦντο διὰ τῆς ἐπιστρατεύσεως. Ἀλλὰ πολὺ ὀλιγώτερον δύνανται νὰ γνωρίζωσι τοῦτο οἱ ὑπόχρεοι σήμερον, ὅτε μετὰ τὴν ψήφισιν μάλιστα τοῦ 15ου ἄρθρου, ἐν πάσῃ στιγμῇ δύνανται νὰ προσκληθῶσιν αἱ δύω ἡλικίαι τῶν ἐφέδρων. Ὀφείλομεν νὰ προλάβωμεν τὸν κίνδυνον, ὅστις θέλει οὕτως ἀπειλεῖ ἀθώους ἀνθρώπους· παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ δεχθῇ τὴν τροποποίησιν ταύτην, ἥτις δὲν ἀντιτάσσεται τὸ παράπαν εἰς τὰ στρατιωτικὰ αὐτοῦ σχέδια.

§63ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐννοεῖται ὅτι αἱ παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ὑπέβαλεν ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Εὐρυτανίας, εἶναι αἱ πρῶται τὰς ὁποίας ἐλάβομεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτε ἐπρόκειτο νὰ ἐξετάσωμεν ἐὰν ἔπρεπε νὰ δεχθῶμεν τοιαύτας μεταῤῥυθμίσεις. Αἱ μεταῤῥυθμίσεις αὗται ὑπηγορεύθησαν ἐκ τῆς ἀνάγκης. Ἰδίως κατὰ τὴν ἐπιστράτευσιν ἀπεδείχθη, ὅτι αἱ διαταγαὶ πορείας ἀπαιτοῦσι τοσοῦτον χρόνον, ὥστε διὰ νὰ κοινοποιηθῶσιν ἐν ὥρᾳ ἀνάγκης, θέλει παρέλθει ἡ ἐποχὴ τῆς ἀνάγκης. Ἑκατὸν χιλιάδες διαταγαὶ πορείας πρέπει νὰ διαβιβασθῶσιν, ἑπομένως ἂν ἀποδεχθῶμεν τοῦτο, εἶναι σχεδὸν ταυτόσημον, ὡς νὰ εἴπωμεν ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ ψηφίσωμεν νόμον περὶ ἐφεδρείας· διότι, ἂν αὗται κοινοποιηθῶσι μετὰ 3 ἢ 5 μῆνας, ἡ ἀνάγκη παρῆλθε. Πλὴν τοῦ συστήματος τούτου ἔχομεν τὴν διὰ τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως» πρόσκλησιν, κατ’ ἄτομον, ἀλλὰ καὶ τοῦτο δυσχερές· διότι πρέπει νὰ συναχθῶσι πᾶσαι αἱ πληροφορίαι περὶ τῶν ἀτόμων, οἱ δὲ προσερχόμενοι θὰ προφασίζωνται πάντοτε, ὅτι ὑπῆρξε τυπογραφικὸν λάθος ἐν τῇ Ἐφημερίδι, καὶ εἶναι πρόδηλον ὅτι πολλὰ ὀνόματα δύνανται νὰ ἦναι μὴ ὀρθῶς ἀναγεγραμμένα· ἑπομένως ἐδέησε νὰ περιλάβωμεν διάταξιν ἐπιτρέπουσαν συνοπτικωτέραν διαδικασίαν, ἐννοεῖται δὲ ὅτι αὕτη θὰ τίθεται ἐν χρήσει, ὅταν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ χρῆσις τῶν ἄλλων· ἐν τῇ πρακτικῇ δὲ βεβαίως πᾶς ὑπουργὸς θέλει, προσφεύγων εἰς τὸ μέτρον τῆς γενικῆς προσκλήσεως, μεταχειρισθῆ καὶ τὴν κατ’ ἄτομον κλῆσιν, ἀλλ’ ἂν τοῦτο ὑποβάλωμεν ὡς ὑποχρέωσιν, ἂν τουτέστιν ὁ καλούμενος δὲν εἶναι ὑπόχρεως ἵνα προσέλθῃ εἰμὴ μόνον ἂν λάβῃ τὴν διαταγὴν πορείας καὶ ἂν ἴδῃ τὸ ὄνομά του ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως», ματαιοῦμεν τὸν Νόμον. Ἀλλ’ εἶναι τῳόντι ἀνάγκη τῶν εἰδοποιήσεων τούτων; Πλὴν τῆς εἰς τὴν κατοικίαν τοῦ καλουμένου κοινοποιήσεως τῆς διαταγῆς, ἡ ὁποία ἔχει τι τὸ ἐξαιρετικὸν καὶ προκαλεῖ ἰδιαζόντως τὴν προσοχὴν τοῦ εἰς ὃν ἀπευθύνεται, ὅλαι αἱ ἄλλαι εἶναι ταυτοσήμαντοι· διότι ἡ ἐπιστράτευσις ἢ ἡ κλῆσις πρὸς ἄσκησιν ἐν τῷ στρατῷ εἶναι πράγματι σήμερον γνωστοτάτη· ἕκαστος γινώσκει ὅτι ἐκηρύχθη ἐπιστράτευσις, ἐπίσης δὲ γινώσκει κατὰ ποῖον ἔτος εἶναι ὑπόχρεως εἰς ἄσκησιν, ἑπομένως εἶναι διατύπωσις ἁπλῆ ἡ πρόσκλησις, εἴτε γίνει κατὰ τοῦτον τὸν τρόπον, εἴτε κατ’ ἄλλον. Δὲν νομίζω δὲ ὅτι θὰ ἦναι πολλοὶ οἱ ἐκ τῆς κλήσεως πληροφορηθησόμενοι τὰ τῆς ὑποχρεώσεως αὐτῶν εἰς ἀσκήσεις, προκειμένου δὲ περὶ ἐμπολέμου καταστάσεως ἢ περὶ ἐπιστρατεύσεως, δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία περὶ τῶν ὑποχρεώσεων ἑκάστου. Τὴν ἐπιστράτευσιν, εἴτε διὰ τοῦ μέσου τούτου φέρωμεν εἰς γνῶσιν τῶν ὑποχρέων, εἴτε ἀφήσωμεν νὰ γίνῃ γνωστὴ διὰ τῶν συνήθων μέσων, εἶναι ἓν καὶ τὸ αὐτὸ, διότι δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ τις μὴ γινώσκων τὴν ὑποχρέωσίν του.

§64ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν καλοῦνται ὅλαι αἱ ἡλικίαι.

§65ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅταν πρόκηται περὶ κλήσεως ἡλικιῶν ἢ ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως» γενικὴ πρόσκλησις, εἰς ἣν ἀφορᾷ τὸ πρῶτον ἐδάφιον, θέλει ἀρκέσει· ἄλλως ὅμως ἕκαστος θὰ γινώσκῃ ποία ἡλικία ἐκλήθη, ὅταν δὲ μάθῃ τοῦτο εἶναι πολυτέλεια νὰ ἴδῃ τὸ ὄνομά του δημοσιευμένον. Δὲν λέγω ὅτι καὶ τοῦτο δὲν πρέπει νὰ γίνηται, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ ἦναι ὑποχρεωτικὸν διὰ τὴν Κυβέρνησιν, διότι τοιαύτη ἀπαίτησις θὰ καθιστᾷ τὴν ὑποχρέωσιν τοῦ πολίτου ἰδανικήν.

§66ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐν ὥρᾳ ἐπιστρατείας καὶ πολέμου, εἴτε κατὰ τόπον γίνῃ ἡ εἰδοποίησις εἴτε διὰ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, εἴτε διὰ προκηρύξεως, ὁ προσκαλούμενος πρέπει νὰ σπεύσῃ νὰ προσέλθῃ, καὶ πρόφασις θὰ ἦνε νὰ ζητήσῃ νὰ δικαιολογηθῇ, λέγων ὅτι δὲν ἔλαβε γνῶσιν τῆς εἰδοποιήσεως· διότι ἕνεκα τοῦ ἐπικειμένου πολέμου πάντες γινώσκουν πρὸ τῆς εἰδοποιήσεως τὴν ἐπιστρατείαν· τὸ ἐλάττωμα ὅμως φαίνεται σπουδαιότερον, προκειμένου περὶ ἀσκήσεων ἐφέδρων· διότι, ἂν καὶ καλῶνται εἰς ἀσκήσεις ὁριζομένας ὑπὸ τοῦ νόμου κατὰ διετίαν δι’ ἑκάστην ἡλικίαν, δὲν εἶναι γνωστὴ ὅμως ἀκριβῶς ἡ ἐποχή. Δι’ αὐτὸ καὶ ἐν προηγουμένῃ συνεδριάσει εἶπον ὅτι ἔπρεπε νὰ ἦναι ὡρισμέναι αἱ ἐποχαὶ τῶν ἀσκήσεων ὡς εἶναι καὶ παρ’ ἄλλοις Κράτεσιν, ὁ δὲ στρατιώτης νὰ ἐφοδιάζηται μὲ τὸ βιβλιάριον, ὅπερ εἶναι πολύτιμος ὁδηγὸς διὰ τὰ καθήκοντα τοῦ στρατιώτου, ὁρίζον κατὰ ποῖον ἔτος καὶ κατὰ ποίαν ἐποχὴν καὶ ποῦ καὶ πῶς πρέπει νὰ προσέλθῃ. Ὅταν ὁ στρατιώτης ἐγκαίρως καὶ ἀκριβῶς εἰδοποιηθῇ, οὐδεμία πρόφασις δύναται νὰ τὸν ἀπαλλάξῃ. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, παρ’ ἡμῖν φαίνεται ὅτι τὰ στρατολογικὰ γραφεῖα εἶνε εἰς παραλυσίαν, διότι ναὶ μὲν εἶνε ὀρθὸν ὅ,τι εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι αἱ κατ’ ἄτομον προσκλήσεις θὰ ἦναι πολλαί, ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι λόγος ὅπως ἀδικῶνται ἐκεῖνοι τῶν ὁποίων καὶ γνωστὴ εἶναι ἡ κατοικία καὶ ὑπὸ τῆς στρατιωτικῆς Ἀρχῆς δύνανται νὰ εἰδοποιηθῶσιν. Ἀλλὰ διατί δὲν δέχεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ προστεθῇ τοὐλάχιστον ὅ,τι αὐτὸς εἶχε θέσει ἐν τῷ νόμῳ ΑΛΓʹ. ὅπου ἐν ἄρθρῳ 43 ἀπητεῖτο καὶ ἡ δημοσίευσις εἰς 5 ἐφημερίδας, διότι τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰς ἐπαρχίας λαμβάνουν μόνον αἱ Ἀρχαί;

§67ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τοιαύτην εἴδησιν τὴν παραλαμβάνουν ὅλαι αἱ ἐφημερίδες.

§68ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀλλ’ ὅταν ἡ πρόσκλησις ἦναι ὀνομαστικὴ, ἡ δημοσίευσις διὰ τῶν ἐφημερίδων πρέπει νὰ ἦναι ὑποχρεωτική.

§69ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὅταν ὑπάρχῃ ἐπιστρατεία ἢ πόλεμος ἐννοῶ ἕνα τῶν τρόπων τῆς προσκλήσεως, τοὺς ὁποίους ἔχει τὸ νομοθέτημα· ὅταν ὅμως ἔρχωνται λόγῳ τῆς ἀσκήσεως, καλὸν εἶναι νὰ προσκαλῶνται κατ’ ἄτομα, εἶναι δὲ εὔκολον εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦτο, διότι δύναται νὰ τυπώσῃ τὰς προσκλήσεις καὶ νὰ τὰς ἀποστείλῃ εἰς τὰς Ἀρχάς.

§70ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἀρκεῖ ἂν τὴν γενικὴν πρόσκλησιν δεχθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ τὴν θεωρήσωμεν ὡς ὑποχρεωτικῶς ἀναγινωσκομένην ἐπ’ ἐκκλησίας κατὰ δήμους καὶ κατὰ χωρία· διὰ τοῦ μέσου τούτου εἰδοποιεῖται ὁ ὑπόχρεως· θὰ ὑπάγῃ εἰς τὸν δήμαρχον καὶ θὰ ἰδῇ τὰς κατηγορίας τῶν εἰς τὰ ὅπλα καλουμένων. Ἂν δὲ πρόκηται περὶ καιροῦ εἰρήνης, ἡ Κυβέρνησις νὰ τάξῃ μίαν προθεσμίαν· ἂν δὲ περὶ καιροῦ πολέμου, νὰ μὴ τεθῇ οὐδεμία προθεσμία. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ ἀνάγνωσις ἐπ’ ἐκκλησίας ἀρκεῖ.

§71ΦΩΤΗΛΑΣ. Προκειμένου περὶ ἐπιστρατείας ἢ περὶ πολέμου, ἂς ἀφήσωμεν ἕνα τῶν τεσσάρων τρόπων, τοὺς ὁποίους κρίνει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὡς πρόσφορον τόσῳ μᾶλλον, ὅσῳ προκειμένου περὶ ἐπιστρατείας καὶ πολέμου, ὅλοι θὰ λάβωσι γνῶσιν· μὴ προκειμένου ὅμως περὶ ἐπιστρατείας ἢ πολέμου, φρονῶ ὅτι εἶναι ἄδικον νὰ τιμωρῶνται ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δὲν λαμβάνουν γνῶσιν. Ποῖος γνωρίζει τὸ ἔτος τῆς γεννήσεώς του διὰ νὰ προσέλθῃ; Νομίζω καλὸν νὰ προσκαλῶνται δι’ ἀτομικῆς προσκλήσεως, διότι ἄλλως θὰ τιμωρῶνται ἄνθρωποι ἀδίκως.

§72ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Εἰς τὸ τέλος νὰ προστεθῇ «καὶ ἀναγινωσκομένης ἐπ’ ἐκκλησίας ἐν καιρῷ μὲν εἰρήνης πρὸ 10 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς τασσομένης πρὸς πρόσκλησιν, ἐν καιρῷ δὲ πολέμου ἄνευ προθεσμίας».

§73ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ ἀνάγνωσις ἐπ’ ἐκκλησίας δύναται νὰ γείνῃ δεκτὴ, ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν αὐτὴν ὡς ἀφετηρίαν τῆς διορίας, διότι τοῦτο θέλει δώσει χώραν εἰς πολλὰς καταχρήσεις, καὶ πολλοὶ τῶν ὑποχρέων θὰ μεταχειρισθῶσι τὴν πρόφασιν ταύτην, ἵνα μὴ προσέλθωσιν· οὐδὲ εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν ἀφετηρίας διαφόρους· δυνάμεθα ὅμως νὰ θέσωμεν τὴν ὑποχρέωσιν τῆς ἀναγνώσεως ἐπ’ ἐκκλησίας. Εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι οὐδὲν προσθέτει ἡ ἀνάγνωσις ἐπ’ ἐκκλησίας, προκειμένου περὶ πραγμάτων γνωστῶν· πάντα δὲ ταῦτα εἶναι γνωστά.

§74ΦΩΤΗΛΑΣ. Οἱ πλεῖστοι δὲν γνωρίζουν τὴν ἡλικίαν των.

§75ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν γνωρίζουν τώρα τὴν ἡλικίαν των, διότι ὁ νόμος εἰσέτι δὲν ἐφηρμόσθη, ἀλλ’ ἅμα ὡς ἀρχίσῃ νὰ λειτουργῇ, θὰ μάθῃ ἕκαστος ποῖον εἶναι τὸ ἔτος τῆς ὑποχρεώσεώς του. Ἀλλὰ δὲν βλέπω λόγον, ἵνα ἀρνηθῶμεν τὴν ὑποχρέωσιν τῆς ἀναγνώσεως ἐπ’ ἐκκλησίας, ἂν δὲν προστεθῇ εἰς ταύτην καὶ ἡ ἑτέρα, τουτέστιν ὅτι ἡ διορία τρέχει ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης· πρέπει δὲ νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει καὶ τὸ ἄρθρον 6, καθ’ ὃ «ἡ καλουμένη ὑπὸ τὰ ὅπλα ἐτησία ἀπογραφὴ καὶ οἱ πρὸς ἀσκήσεις καλούμενοι ἔφεδροι καὶ ἐθνοφρουροὶ εἰδοποιοῦνται ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν διὰ δηλοποιήσεώς του, δημοσιευομένης ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως» περὶ τῆς μελλούσης κλήσεώς των τεσσαράκοντα τοὐλάχιστον ἡμέρας πρὸ τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν ὀφείλουσι νὰ προσέλθωσιν». Ὥστε τεσσαράκοντα ἡμέρας προτήτερον δίδεται προειδοποίησις καὶ κατόπιν ἔρχεται ἡ κλῆσις. Ἀλλὰ ἡ ὑποχρέωσις τῆς ἐπ’ ἐκκλησίας ἀναγνώσεως πρέπει νὰ προστεθῇ ὄχι μόνον εἰς τὸ πρῶτον ἐδάφιον, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ δεύτερον καὶ εἰς τὸ τρίτον.

§76ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Καὶ ἡ τοιχοκόλλησις τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως» νὰ γίνηται εἰς τὰ Προξενεῖα, διότι ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ εἶναι ἄπειροι στρατεύσιμοι καὶ μένουν καθυστεροῦντες, μόνον καὶ μόνον διότι δὲν ἔλαβον γνῶσιν.

§77ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν πιστεύω, ὅτι θὰ ἦναι δυνατὸν ὁ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ Ἕλλην νὰ ὑπάγῃ εἰς τὸ Προξενεῖον καὶ νὰ μὴ πληροφορηθῇ ἐκεῖ τοιαύτην εἴδησιν· ἡ τοιχοκόλλησις, ἥτις ἄλλως θὰ γίνεται, δὲν πιστεύω νὰ προσθέσῃ τι.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιμένει εἰς τὴν διαγραφὴν τοῦ ἐδαφίου πρώτου ὁ κ. βουλευτὴς Εὐρυτανίας;

§79ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶναι παρών. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5 μετὰ τῆς προσθήκης. Ὁμοίως τὰ ἄρθρα 6, 7, καὶ 8, ὡς ἔχουσιν ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ).

§80ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. Ἄρθρον 9. (Ἀναγινώσκει).

§81Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζετε, κύριοι, ὅτι εἶσθε ἐν ἀπαρτίᾳ;

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κάμνετε ἔνστασιν;

§83Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι σεῖς βλέπετε, ὅτι δὲν εἴμεθα ἐν ἀπαρτίᾳ.

§84ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐπειδὴ παρῆλθεν ἡ ὥρα, ἂς λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν, κ. Πρόεδρε.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 8 μ. μ.).