1884.02.29

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 55

τῆς 29 Φεβρουαρίου 1884.

(Τετάρτη)

(Ὥρᾳ 4 Μ. Μ.)

(Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐπεκυρώθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κωνσταντᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§2Π. ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ διαταγῆς αὐτοῦ ἀπὸ 13 Ἀπριλίου 1883 ἀνήγγειλεν εἰς τὸν Νομάρχην Κερκύρας, ὅτι παρεστάθη εἰς αὐτὸν ἡ ἀνάγκη τοῦ νὰ καταργήσῃ τοὺς ἀμέσους δημοτικοὺς φόρους τῶν ἐπαρχιῶν Ὄρους, Μέσης καὶ Κερκύρας καὶ νὰ ἀντικαταστήσῃ αὐτοὺς δι’ ἐμμέσων φόρων, κατὰ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἤδη λειτουργεῖ ἐν Ζακύνθῳ, ἐν Ἰθάκῃ καὶ Κεφαλληνίᾳ, διέταξε δὲ αὐτὸν, ὅπως συλλέξῃ πληροφορίας παρὰ τῶν δημοτικῶν Ἀρχῶν καὶ τῶν προὐχόντων τῶν δήμων, καὶ ὑποβάλῃ ἐντὸς 40 ἡμερῶν τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐνεργειῶν των. Ὁ Νομάρχης ἐπιμελῶς ἐξετέλεσε τὴν διαταγὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ ὑπέβαλεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον πρὸ πολλοῦ τὴν ἔκθεσίν του καὶ τὰ δημοτικὰ ψηφίσματα, δι’ ὧν ἐγένετο δεκτὸν τὸ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως προτεινόμενον μέτρον καὶ συγχρόνως τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας συνέλεξε παρὰ τῶν σπουδαιοτέρων πολιτῶν. Ἔκτοτε παρῆλθον σχεδὸν δύω ἔτη, καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν τὸ σχετικὸν Νομοσχέδιον. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ φροντίσῃ νὰ ὑποβάλῃ ὡς τάχιστα τὸ Νομοσχέδιον, ἂν δὲν ὑπάρχῃ λόγος τις κωλύων τοῦτο.

§3ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ ἀντικείμενον εἶναι ὑπὸ σκέψιν.

§4ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Ἂς ὑποβληθῇ τὸ Νομοσχέδιον, καὶ ἂν ἀρκέσῃ ὁ χρόνος τῆς Συνόδου θέλει ψηφισθῆ, πᾶσα δὲ δευτερεύουσα σκέψις περιττή. Δευτέραν ἐπερώτησιν ἔχω τὴν ἑξῆς. Κατὰ τὸν νόμον περὶ ὁδοποιΐας αἱ ἀποφάσεις τῶν Ἐπαρχιακῶν Συμβουλίων περὶ κατασκευῆς ἢ ἐπισκευῆς ἐπαρχιακῶν ὁδῶν, ὅταν αὗται ἐγκρίνωνται παρὰ τοῦ Βασιλικοῦ Ἐπιτρόπου, εἶναι ὑποχρεωτικαὶ διὰ τὸ Δημόσιον. Ἐν τούτοις τὰ ἐπαρχιακὰ συμβούλια Μέσης καὶ Ὄρους ἀπεφάσισαν, τῇ συγκαταθέσει καὶ τῇ ἐγκρίσει τοῦ Βασιλικοῦ Ἐπιτρόπου, τὴν κατασκευὴν καὶ ἐπισκευήν τινων ἐπαρχιακῶν ὁδῶν, δι’ ἃς ἔχουσι δαπανηθῆ ἐπὶ Βρεττανικῆς προστασίας ἄπειρα χρήματα, τὰ ὁποῖα σχεδὸν ἀπωλέσθησαν ὡς ἐκ τῆς ἀμελείας τῶν κατὰ καιροὺς Κυβερνήσεων. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ διατάξῃ, ὅπως ἐκτελεσθῶσιν αἱ ἀποφάσεις τῶν Ἐπαρχιακῶν Συμβουλίων καὶ μάλιστα ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὁδὸν τὴν ἀπὸ Λακώνων εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ δήμου Ἰστοναίων λήγουσαν, καὶ τὴν ἀπὸ Ἁγίων Δούλων εἰς Νύμφας, διότι εἶναι μεγίστη ἀνάγκη. Εἶναι τμήματα κατεσκευασμένα ἀπὸ τῶν ἡμερῶν τῆς προστασίας καὶ τὰ ἐν τῷ μεταξὺ μένουν ἀκατασκεύαστα. Ὥστε κατεστράφη ἡ συγκοινωνία. Τρίτην ἐπερώτησιν κάμνω τὴν ἑξῆς. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος εἰσέβαλεν ἡ νόσος εὐφλογία εἰς τὸ χωρίον Αὐλιωτῶν τοῦ δήμου Ἀμφιπαγιτῶν. Εὐτυχῶς διὰ τὴν νῆσον ἐκείνην ἐνομάρχευεν ὁ κύριος Ζάνος, ὁ ὁποῖος διὰ τῆς δραστηριότητός του καὶ τῇ βοηθείᾳ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ—τὴν ὁποίαν ὀφείλω καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ ὁμολογήσω, διότι διέταξεν αὐτὸν νὰ καταβάλῃ πᾶσαν προσπάθειαν καὶ πᾶσαν θυσίαν, ὅπως σώσῃ τὸν τόπον ἀπὸ τῆς βρωτολοιγοῦ νόσου,— ἐπολιόρκησε τὸ χωρίον, ἔκαμε γραμμὴν ὑγειονομικὴν, ἐτροφοδότησε τοὺς κατοίκους διὰ πιστώσεων τῶν ἐκεῖ παντοπωλῶν καὶ ἐνέδυσεν αὐτοὺς διὰ νέων ἐνδυμάτων καύσας τὰ μεμολυσμένα, λαβὼν τὰ κεφάλαια ἐκ πιστώσεως διαφόρων ἐμπόρων τῆς πόλεως. Ἐνῷ δὲ αἱ διαταγαὶ αὗται ἐδόθησαν παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τηλεγραφικῶς, καὶ ἐνῷ ὁ Νομάρχης διέταξε τὴν δαπάνην, οἱ καταβαλόντες τὰ εἴδη δὲν ἐπληρώθησαν τὸ ἀντίτιμον· τοῦτο νομίζω, ὅτι μειοῖ τὴν ὑπόληψιν τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἀποθαῤῥύνει συγχρόνως τοὺς ἔχοντας τὴν διάθεσιν ἐν τοιαύταις περιστάσεσι νὰ χορηγῶσι τὰ μέσα πρὸς τοὺς πάσχοντας. Πρέπον ἑπομένως εἶναι νὰ διαταχθῇ νὰ πληρωθῇ ὁ παντοπώλης Μιχαὴλ Μουζακίτης τοὐλάχιστον, ἀφοῦ οἱ Ἰσραηλῖται ἐπληρώθησαν· διότι ὁ ἄνθρωπος πάσχει ἐκ τῆς ἐλλείψεως τῶν χρημάτων του.

§5ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Νὰ ψηφισθῶσιν αἱ πιστώσεις καὶ νὰ πληρωθῶσι.

§6ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Πῶς οἱ Ἰσραηλῖται ἐπληρώθησαν;

§7ΧΟΪΔΑΣ. Νέαι συγκρούσεις, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ νέαι ἀνατροπαί. Μὴ ταράττεσθε· δὲν πρόκειται περὶ συγκρούσεως μεταξὺ Ἀντιπολιτεύσεως καὶ Κυβερνήσεως οὐδὲ ἀνατροπῆς θρόνων καὶ Κυβερνήσεων, πρόκειται περὶ συγκρούσεως τελεσθείσης μεταξὺ ἱπποσιδηροδρόμου καὶ ἁμαξῶν. Ἀνατροπὴ ἁμάξης ἔλαβε χώραν προχθὲς τὴν Κυριακὴν, ὀλίγου δὲ δεῖν ὁλόκληρος οἰκογένεια συγκειμένη ἐξ ἓξ ἢ ἑπτὰ ἀτόμων νὰ γείνῃ θῦμα τοῦ ἱπποσιδηροδρόμου. Παρακαλῶ ὑμᾶς νὰ ὑποβάλετε εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἔγγραφα τὰ ἀφορῶντα τὸν ἱπποσιδηρόδρομον, νὰ προκαλέσωμεν συζήτησιν, ἐξ ἧς θὰ πεισθῆτε, ὅτι ὁ ἀτμὸς πρέπει νὰ ἐνεργῇ ἐκεῖθεν τῶν στηλῶν τοῦ Ὀλυμπίου Διὸς, διὰ νὰ ἐπανέλθῃ ἡ γαλήνη μεταξὺ ἱπποσιδηροδρόμου καὶ ἁμαξῶν, τῶν ὁποίων τὰ συμφέροντα προσβάλλονται, καὶ νὰ ἐμποδισθῇ ἡ ἀποκοπὴ τοῦ νήματος πολλῶν ζωῶν τῶν συμπολιτῶν ἡμῶν.

§8ΖΩΤΟΣ. Νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα πρὸς συζήτησιν.

§9ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Καταθέτω τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Roulel καὶ ἄλλην ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν ἐπροκάλεσα ἀπὸ τὴν διεύθυνσιν τῶν ἱπποσιδηροδρόμων, ἐντὸς τῆς ὁποίας ἀναφέρεται καὶ τὸ περιστατικὸν, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν ὁ κ. Χοϊδᾶς περὶ τῆς ἀνατροπῆς τῆς ἁμάξης.

§10ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κύριοι...

§11ΣΤΑΪΚΟΣ. Δὲν εἶναι αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον τῆς συζητήσεως· ἔχομεν τὴν χθὲς διακοπεῖσαν ψηφοφορίαν.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ προσδιορισθῇ ἡμέρα πρὸς συζήτησιν.

§13ΤΙΝΕΣ. Σήμερον θὰ γείνῃ ἡ συζήτησις.

§14ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως ὁμιλῶ. Ὁ κ. Λεβίδης ἐπηρώτησε τὴν Κυβέρνησιν καὶ συνέστησεν εἰς τὴν προσοχὴν αὐτῆς τοὺς σπουδαίους καὶ μεγάλους κινδύνους, οἵτινες ἐπίκεινται εἰς τοὺς κατοίκους τῆς πρωτευούσης, οἵτινες ἐποχοῦνται· διότι πάντων ἡμῶν ἡ ζωὴ εἶναι ἐκτεθειμένη εἰς κίνδυνον καὶ τῶν Ὑπουργῶν, τοὺς ὁποίους ὑποστηρίζετε, κύριοι, ἡ ζωὴ εἶναι ἐκτεθειμένη εἰς τὸν αὐτὸν κίνδυνον.

§15ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶναι ἡ πρὸς συζήτησιν τοῦ θέματος τούτου ἡμέρα.

§16ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὅσον ἐπείγεσθε σεῖς νὰ ἔλθωμεν εἰς τὴν λῆξιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐφεδρείας, τόσον ἐπειγόμεθα καὶ ἡμεῖς· ἴσως σεῖς διὰ νὰ ἰδῆτε τὸ τέλος ποῖον θὰ ἦναι· καὶ ἡμεῖς ἐπειγόμεθα νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ εὐτυχὲς τέλος καὶ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο, καθ’ ὃ θὰ ἀποδειχθῇ ἂν σέβεσθε τοὺς νόμους καὶ τὸ Σύνταγμα, ἂν σέβεσθε τὴν ἐλευθερίαν αὐτήν (χειροκροτήματα ἐκ τῶν ἀκροατηρίων). Ἀλλ’ ὀλίγων στιγμῶν ἀναβολὴ καὶ ἔκθεσις τῶν πραγμάτων νομίζω, ὅτι θὰ σᾶς πείσῃ ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαιότατον, διότι ἡ Ἑταιρία τῶν ἱπποσιδηροδρόμων παραβαίνει καθ’ ἑκάστην τοὺς ὅρους καὶ τὰς συμφωνίας, εἰς ἃς ἦλθε μετὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις παρὰ τοὺς κανόνας, οἵτινες διέπουσι τὰ τῶν ἱπποσιδηροδρόμων τῆς Εὐρώπης, ἐπέτρεψεν εἰς τὴν Ἑταιρίαν νὰ στρώσῃ σιδηρᾶς ράβδους ἐπὶ ὁδῶν μὴ εὐρειῶν, ἐνῶ τοῦτο δὲν ἐπιτρέπεται εἰς στενὰς ὁδούς. Ἀναγνώσατε οἱονδήποτε σύγγραμμα εἰδικὸν θέλετε, καὶ θὰ ἴδητε ὅτι ὁ πρώτιστος ὅρος, ἵνα ὑπάρχῃ ἱπποσιδηρόδρομος, εἶναι, ὅπως ἡ ὁδὸς ᾖ εὐρεῖα καὶ δεύτερον νὰ μὴ συχνάζηται ὑπὸ ἁμαξῶν. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἂς ἀναγνώσῃ ὅλους τοὺς συγγραφεῖς τῆς Ἀγγλίας καὶ τῆς Ἀμερικῆς, βοηθούμενος πρὸς τοῦτο καὶ ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου φίλου μου κ. Κασιμάτη (ἱλαρότης), καὶ θὰ ἴδῃ ὅτι ἐν οὐδεμιᾷ ὁδῷ στενῇ ἐπιτρέπεται ἱπποσιδηρόδρομος, ὅπου δὲ ἐπετράπη ἔγεινεν ἐναέριος, διὰ νὰ μὴ παρακωλύῃ τὴν συγκοινωνίαν ἐν ταῖς ὁδοῖς· διότι δὲν εἶναι μόνον ἡ παρακώλυσις τῆς συγκοινωνίας, ἥτις εἶναι σπουδαιοτάτη, ἀλλ’ εἶναι καὶ ὁ κίνδυνος ὁ μέγας τῶν πολιτῶν, τῶν ἐφ’ ἁμάξης ἢ καὶ πεζῇ πορευομένων. Ἐνταῦθα οὐδὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψει. Ἔγεινε μία σύμβασις, εἰς ἣν ῥητῶς ὑπόκειται ἡ Ἑταιρία εἰς τὴν ὑποχρέωσιν, πρῶτον αἱ σιδηραῖ ῥάβδοι νὰ μὴ ἐξέχωσι τῆς ἐπιφανείας. Μεταβῆτε εἰς οἱανδήποτε ὁδὸν τῶν Ἀθηνῶν, ἔνθα ὑπάρχουν σιδηραῖ ῥάβδοι, θὰ ἴδητε ὅτι αἱ ῥάβδοι ἐξέχουν κατὰ πολλοὺς δακτύλους τῆς ἐπιφανείας τῆς ὁδοῦ, ὅτι αἱ ἅμαξαι προσκρούουσιν εἰς τὰς σιδηρᾶς ῥάβδους, καὶ οἱ κύριοι τῶν ἁμαξῶν ὑφίστανται μεγίστας ζημίας, οἱ δ’ ἐπιβαίνοντες ἐπ’ αὐτῶν τρέχουν μέγαν κίνδυνον τῆς ζωῆς αὐτῶν. Ἄλλη διάταξις ἀπαγορεύει εἰς τὴν Ἑταιρίαν νὰ ἔχῃ σταθμὸν παρὰ τὰ Ἀνάκτορα, καὶ ὅμως σεῖς ἐπετρέψατε νὰ γείνῃ ἐκεῖ σταθμὸς τοῦ ἱπποσιδηροδρόμου· ὡς λέγει ἡ σύμβασις, ἡ γραμμὴ ἄρχεται ἀπὸ τὴν Ἀγγλικανικὴν Ἐκκλησίαν, ἀλλὰ σεῖς ἐπετρέψατε, ὅπως παρὰ τὴν σύμβασιν ἔχῃ σταθμὸν παρὰ τὰ Ἀνάκτορα. Ἄλλην παράβασιν μεγίστην καὶ λίαν ἐπικίνδυνον, ἐπετρέψατε εἰς τὴν Ἑταιρίαν νὰ κινῆται δι’ ἀτμοῦ καὶ διὰ μηχανῶν, αἵτινες καὶ μέγαν θόρυβον ποιοῦσι καὶ πολὺν καπνὸν ἐκπέμπουσι. Ταῦτα δὲ εἶναι αἰτίαι, ἐκ τῶν ὁποίων οἱ ἵπποι ἐξιππάζονται καὶ ἐκ τούτου πλεῖστα δυστυχήματα ἐγένοντο. Εἶχον καὶ ἔχω ὀνόματα κατοίκων, οἵτινες διέτρεξαν σπουδαιότατον κίνδυνον ἐκ τοῦ ἐξιππασμοῦ τῶν ἵππων συνεπείᾳ τοῦ κρότου καὶ τοῦ καπνοῦ τῶν ἀτμομηχανῶν. Πῶς, κύριοι, ἀφίνετε νὰ παραβαίνηται ἡ σύμβασις αὐτή; Δὲν εἶσθε εἰς κατάστασιν σεῖς νὰ ἐπιβάλητε εἰς τὴν Ἑταιρίαν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ συμμορφωθῇ μὲ τὸν νόμον καὶ τὴν σύμβασιν; Ἐπετρέψατε εἰς τὴν Ἑταιρίαν νὰ στρώσῃ σιδηρᾶς ῥάβδους ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Σταδίου, λάβετε τὴν σύμβασιν καὶ ἀναγνώσατέ την καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ μοὶ εἴπητε, ἐὰν εὑρίσκετε γραμμὴν ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Σταδίου!

§17ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὑπάρχει ἐν τῇ συμβάσει.

§18ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὄχι· εἶναι ἡ ὁδὸς Ἀκαδημίας· ἡ ὁδὸς Σταδίου δὲν ὑπάρχει ἐν τῇ συμβάσει.

§19ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οἱ προκάτοχοι τὸ ἐπέτρεψαν.

§20ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἀδίκως κατηγορεῖτε τὴν Κυβέρνησιν.

§21ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Δὲν ἔχω ἀφορμὰς προσωπικὰς ἐναντίον ὑμῶν, οὔτε ἐναντίον τινὸς ἄλλου· ἀπ’ ἐναντίας σᾶς ἐκτιμῶ, διότι ἄλλοτε παρέσχετε ὑπηρεσίας ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τοῦ λαοῦ, ὃν ἀντιπροσωπεύετε, οὐχ ἧττον ὅμως καὶ σεῖς ἐπετρέψατε μεγαλειτέρας παραβάσεις, ὅπως δι’ ἀτμοῦ μεταφέρωνται ἅμαξαι τοῦ ἱπποσιδηροδρόμου ἀπὸ τὰ ἀνάκτορα εἰς τὸ Φάληρον, καὶ μάλιστα ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶχε ῥητῶς ὑποσχεθῆ, ὅτι οὐδέποτε αὐτὸς θὰ ἐπιτρέψῃ τοῦτο, καὶ μάλιστα εἰς τοὺς ἁμαξηλάτας, οἵτινες προσῆλθον πρὸς αὐτὸν, εἶπε «πολὺ καλὰ ἐκάματε καὶ ἤλθετε, διότι ἐγὼ οὐδέποτε θὰ ἐπιτρέψω, ὅπως δι’ ἀτμοῦ μεταφέρωνται αἱ ἅμαξαι εἰς τὸ Φάληρον»· διότι ἐγνώριζε πολὺ καλὰ, ὅτι ἡ ἐπιστήμη δὲν ἐπιτρέπει νὰ κινῆται ἐντὸς τῆς πόλεως ὁ ἱπποσιδηρόδρομος δι’ ἀτμοῦ, καὶ ἐν τούτοις τὸ ἐπετρέψατε· ἐνῷ δὲ σᾶς ἐρωτῶμεν, διατί ἐπετρέψατε νὰ μεταφέρωνται δι’ ἀτμοῦ αἱ ἅμαξαι, λέγετε ναὶ, ἐδόθη ἡ ἄδεια πρὸς δοκιμήν, ἀλλὰ ὑπεσχέθη ἡ Ἑταιρία, ὅτι θὰ φέρῃ ἄλλας μηχανὰς μεγαλειτέρας. Ἐγὼ, κύριοι, δὲν ἐνδιαφέρομαι τόσον ὑπὲρ τῶν ἁμαξηλατῶν, ἐνδιαφέρομαι κυρίως διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῶν πολιτῶν τῆς πρωτευούσης, θὰ εἴδητε δὲ ἐν τῇ ἀναφορᾷ τὰς ὑπογραφὰς ἁπάντων τῶν ἐπιστημόνων ἰατρῶν τῆς πρωτευούσης. Καὶ νομίζετε, ὅτι πάντες οἱ ἰατροὶ εἶναι συνεννοημένοι μετὰ τῶν ἁμαξηλατῶν νὰ διαβάλωσι τὸν ἱπποσιδηρόδρομον; Ἐν τῇ ἀναφορᾷ εἶναι ὑπογεγραμμένοι καὶ γνωστοὶ ἑκατομμυριοῦχοι, οἵτινες εἶναι φίλοι τῆς Κυβερνήσεως. Κύριοι, παρακαλῶ νὰ μεριμνήσητε, ὅπως ἐν μὲν ταῖς λοιπαῖς ὁδοῖς τῶν Ἀθηνῶν, ἀφοῦ ἐδόθη τὸ δικαίωμα νὰ ὑπάρχῃ ὁ ἱπποσιδηρόδρομος, νὰ ὑποχρεωθῇ οὗτος, ὡς καὶ ἐν Εὐρώπῃ, νὰ ἔχῃ λιθόστρωτον ἑκατέρωθεν τῶν σιδηρῶν ῥάβδων.

§22ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, ὡς εἶναι ἐν Πειραιεῖ.

§23ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Καὶ εἶναι ὀρθὸν καὶ ἐπιστημονικόν· διότι, ὅταν ἦναι λιθόστρωτον ἑκατέρωθεν, τότε αἱ σιδηραῖ ῥάβδοι δὲν ἐξέχουν, ἄρα δὲν ἐπίκειται κίνδυνος συγκρούσεως, οὔτε ζημία εἰς τὰς ἰδιωτικὰς ἁμάξας. Δὲν εἶναι δὲ ἐπιζήμιον καὶ εἰς τὴν Ἑταιρίαν νὰ τὸ πράξῃ. Παρακαλῶ δὲ αὐτὴν τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀπαγορεύσῃ εἰς τὴν Ἑταιρίαν τὴν χρῆσιν τοῦ ἀτμοῦ ἐντὸς τῆς πόλεως, νὰ προσδιορισθῇ δ’ ἕν σημεῖον ὅσον ἔνεστι πλησίον τῆς πόλεως, καὶ νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ ὁρίσωμεν ὡς τοιοῦτον τὸ Στρατιωτικὸν Νοσοκομεῖον.

§24ΠΑΧΥΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ ΤΙΝΕΣ. Τὴν Πύλην τοῦ Ἁδριανοῦ.

§25ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τὸ σημεῖον αὐτὸ εἶναι πολὺ πλησίον καὶ δύνανται νὰ μεταβαίνωσιν ὅσοι θέλουσι νὰ μεταβῶσιν εἰς Φάληρον, καὶ ἐκεῖθεν δι’ ἀτμοῦ νὰ κινῆται ὁ σιδηρόδρομος. Ἐπίσης πρέπει νὰ ἐπιβάλητε εἰς τὴν Ἑταιρίαν, ὅπως καταθέσῃ κεφάλαιόν τι λόγῳ ἐγγυήσεως πρὸς ἀσφάλειαν τῶν ζημιῶν, αἵτινες δύνανται νὰ γείνωσιν εἰς τὰς ἁμάξας. Εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου ὑπάρχει τοιαύτη πρόνοια. Ἐνταῦθα ἐν περιπτώσει καταδίκης τῆς Ἑταιρίας πρὸς ἀποζημίωσιν εἶμαι σχεδὸν βέβαιος, ὅτι ὁ ζημιωθεὶς δὲν θὰ λάβῃ οὔτε λεπτόν. Ἡ Ἑταιρία εἶναι ἀλλοδαπή· νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῶσι τὰ κατάλληλα μέτρα πρὸς ἐξασφάλισιν πάσης ζημίας, ἥτις δύναται νὰ ἐπέλθῃ.

§26ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Διατυπώσατε τὰς προτάσεις σας.

§27ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Πιστεύω, ὅτι ὅλη ἡ Βουλὴ συνεφώνησεν εἰς τὸ νὰ ὑποχρεώσητε τὴν Ἑταιρίαν εἰς ὅσα εἶπον· λάβετε ἀντίγραφον τῶν πρακτικῶν.

§28ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὅπως σπουδαίως συζητήσωμεν περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, ἐζήτησεν ὁ κ. Ζυγομαλᾶς νὰ καταθέσωμεν τὰ ἔγγραφα. Πόσον δὲ σπουδαίως ἐννοεῖ νὰ συζητήσῃ ἐπὶ τούτου, ἀποδεικνύει τὸ ὅτι συζητεῖ χωρὶς οὐδὲ κἂν νὰ ἀναγνώσῃ τὰ ἔγγραφα. Καὶ δὲν πιστεύω ὅτι σπουδαίως λέγει, ὅτι ἡ Βουλὴ δέχεται τὰς προτάσεις του. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι πρέπει νὰ διατυπωθῶσιν αἱ προτάσεις αὗται καί νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα νὰ συζητηθῶσιν ἀπὸ τὴν Βουλήν, καὶ τότε θὰ ἴδωμεν, ἂν ἔχῃ εὐθύνην τινὰ ἡ Κυβέρνησις, ἢ ἂν ἔχῃ ἐλλείψεις τινὰς ἡ Ἑταιρία, διὰ τὰς ὁποίας δυνατὸν νὰ ληφθῇ κἄποιον μέτρον.

§29ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Παρακαλῶ νὰ ἐξηγηθῶμεν, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἠθέλησε νὰ ὑποδείξῃ, ὅτι ἐγὼ ζητῶν τὰ ἔγγραφα ἐνόουν ν’ ἀντλήσω ἐπιχειρήματα ἐξ αὐτῶν. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν ἐζήτησα ἔγγραφα, οὔτε ὁ κύριος Λεβίδης ἐζήτησεν ἔγγραφα διὰ νὰ βεβαιωθῇ περὶ τῶν παραβιάσεων τῶν κυβερνητικῶν καὶ τῆς κακῆς διαχειρίσεως τῆς ἑταιρίας. Ὅταν σᾶς ἐπηρώτησα πρὸ μηνὸς περὶ τούτου, εἴπατε ὅτι ἔχετε ἕνα Γάλλον μηχανικὸν, τὸν ὁποῖον θὰ βάλητε νὰ κάμῃ μίαν ἔκθεσιν, καὶ ἐκ ταύτης νὰ φωτισθῶμεν· βεβαίως ἐγὼ ἐνόησα ὅτι εἶνε ἐξ ἐκείνων τῶν ἐπιχειρημάτων, τὰ ὁποῖα ἔχετε πρόχειρα, ὁσάκις θέλετε ν’ ἀποφύγητε τὴν ἐξήγησιν ἐπὶ οἵας δήποτε ἐπερωτήσεως, ἥτις δὲν σᾶς εἶνε εὐχάριστος καὶ δὲν θέλετε ν’ ἀναπτυχθῆτε ἐπ’ αὐτῆς. Ἦτο μία παραπομπὴ συνήθης, ὅτι θὰ στείλωμεν μηχανικὸν καὶ τὰ τοιαῦτα. Τοιαύτας ἐκθέσεις πολλὰς ὑπεσχέθη ἡ Κυβέρνησις ὅτι θὰ φέρῃ, ἀλλ’ ἑκάστην ἐξ αὐτῶν τὴν φέρει ἀφοῦ ἐπανειλημμένως πιεσθῇ δι’ ἐπιμόνων ἐπερωτήσεων, καὶ τὰς ἐκθέσεις ταύτας σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ἐγὼ δὲν τὰς ἐζήτησα διὰ ν’ ἀντλήσω ἐπιχειρήματα. Τί ἔκθεσιν σᾶς παρακαλῶ θὰ κάμῃ ὁ κ. Rondel; ἂν ἦνε μεθοδικῶς καὶ ἐπιστημονικῶς τεθειμέναι αἱ σιδηραῖ ῥάβδοι; εἶνε λαμπρῶς τοποθετημέναι· ἐὰν ἦσαν κακῶς τοποθετημέναι, δὲν θὰ ἠδύναντο εὐκόλως νὰ κινῶνται αἱ ἅμαξαι τοῦ Ἱπποσιδηροδρόμου, καὶ τοῦτο θὰ ἦτον εἰς λογαριασμὸν τῆς ἑταιρίας· ἀλλὰ δὲν ἐπηρώτησα περὶ τούτου τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν· ἐκεῖνο, περὶ τοῦ ὁποίου ἐνδιαφέρομαι, εἶνε ἂν ἐξέχουν αἱ σιδηραῖ ῥάβδοι, περὶ τούτου δὲ δὲν ἔχω ἀνάγκην τῆς βεβαιώσεως τοῦ κ. Rondel, ὅταν τὰς βλέπω καθ’ ἑκάστην, ὅταν αἱ ἅμαξαι προσκρούουσαι εἰς τὰς ἐξοχὰς θραύονται. Νομίζετε, ὅτι ἔχω ἀνάγκην τῆς ἐκθέσεως τοῦ κ. Rondel διὰ νὰ βεβαιώσω τὴν παράβασιν τῆς συμβάσεως· ὅταν ἡμεῖς ἐδῶ, ἐὰν ἦτον ἡσυχία, θὰ ἠκούομεν τὸν κρότον τῆς ἀτμομηχανῆς, καὶ θὰ ἐβλέπομεν τὸν καπνὸν ἀναθρώσκοντα, ποίαν ἀνάγκην ἔχομεν τῆς ἐκθέσεως τοῦ κ. Rondel, ὅτι ἐκ τούτου ἐξιππάζονται οἱ ἵπποι; Προχθὲς συνέβη σκηνὴ τραγικωτάτη· ἡ οἰκογένεια τοῦ κυρίου Δημητρίου ἐποχουμένη ἐξετέθη μετὰ τοῦ ἁμαξηλάτου εἰς μέγιστον κίνδυνον τῆς ὑπάρξεως αὐτῆς. Ὁ ἁμαξηλάτης προϊδὼν τὸν κίνδυνον ἔστρεψε τοὺς ἵππους πρὸς τ’ ἀνάκτορα, ὅπως μὴ βλέπωσι τὴν ἐρχομένην μηχανήν· τότε οἱ ἐν τῇ ἁμάξῃ τῷ εἶπον· ἰδοὺ ἡ ἀτμομηχανὴ ἐσταμάτησε παρακάτω καὶ νὰ προβῇ· μόλις προέβη, ἡ ἀτμομηχανὴ ἐξεκίνησεν, ἐκ τοῦ κρότου δὲ καὶ τοῦ καπνοῦ οἱ ἵπποι ἐξιππασθέντες ἀνέτρεψαν τὴν ἅμαξαν, καὶ ἐμωλώπισαν βαρέως τοὺς ἐν τῇ ἁμάξῃ καὶ τὸν ἁμαξηλάτην. Λοιπὸν ὁ κ. Rondel δύναται νὰ εἴπῃ ὅτι αἱ μηχαναὶ, αἱ ὁποῖαι εἶνε ἐνταῦθα, εἶνε πολὺ καλαὶ, καὶ εἶναι τόσων ἵππων δυνάμεως, ὅτι αἱ ἅμαξαι ἐπίσης εἶνε καλαὶ καὶ ἀναπαυτικαί. Ἀλλὰ ποίαν σχέσιν ἔχει ἡ ἔκθεσις καὶ πρὸς τὰ πραγματικὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ὑποπίπτουν εἰς τὰς αἰσθήσεις πάντων ἡμῶν;

§30ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τότε διατί ἐζητήσατε ἐπιμόνως τὰ ἔγγραφα;

§31ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Διότι ἤθελα νὰ παύσῃ ἡ ἀφορμὴ τῆς ἀναβολῆς, διότι σεῖς εὑρίσκετε ὡς ἀφορμὴν τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Rondel· ἅμα ἐφέρατε ὅμως τὴν ἔκθεσιν, ἔπαυσεν ὁ λόγος τῆς ἀναβολῆς καὶ ἤρξατο ἡ συζήτησις. Δὲν ἐζητήσαμεν τὴν ἔκθεσιν αὐτὴν διότι εἴχομεν ἀνάγκη, νὰ φωτισθῶμεν ἐξ αὐτῆς. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι δὲν ἀντίκειται εἰς τὸ φρόνημα τῆς Βουλῆς, διότι ὅλοι σεῖς εἶσθε μάρτυρες τῶν καθεκάστην τελουμένων, νὰ ἐπιβληθῶσιν εἰς τὴν Ἑταιρίαν αἱ δέουσαι διαταγαὶ, καὶ παρακαλῶ νὰ διαβιβασθῶσιν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ τῆς Βουλῆς, καὶ προκαλέσῃ τὴν ἐκτέλεσιν· διότι ἡ Βουλὴ ἀπεφάνθη ὁμοθύμως, ὅτι αἱ προτάσεις ἡμῶν εἶνε λογικώταται· πρῶτον ἐπὶ τῶν ὁδῶν Σταδίου καὶ ἐν πάσαις ταῖς ὁδοῖς τῆς Πόλεως, ἔνθα ὑπάρχουν σιδηραῖ ῥάβδοι, νὰ ὑποχρεωθῇ ἡ Ἑταιρία νὰ θέσῃ λιθόστρωτον 20)100 ἕως 25)100 ἑκατέρωθεν τῶν γραμμῶν, καὶ δεύτερον νὰ ὑποχρεωθῇ ἡ Ἑταιρία νὰ ἔχῃ σταθμὸν παρὰ τὸ στρατιωτικὸν νοσοκομεῖον, ὁπόθεν νὰ δύναται δι’ ἀτμοῦ νὰ μεταφέρῃ τὰς ἁμάξας της, οὐχὶ ὅμως ἐντὸς τῆς πόλεως· διότι, ἐὰν ἐπιτρέψητε ἐντὸς τῆς πόλεως νὰ ὑπάρχῃ ὡς κινητικὴ δύναμις ὁ ἀτμὸς, νὰ ἠξεύρητε ὅτι ἀναλαμβάνετε μεγάλην εὐθύνην ἐν τῷ μέλλοντι διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῶν πολιτῶν.

§32ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, Μάλιστα.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ῥηγόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§34Α. ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄν καὶ εἰς τὴν παροῦσαν ἐποχὴν δυστυχῶς δὲν λαμβάνεται ἡ δέουσα φροντὶς περὶ ἀποδόσεως δικαιοσύνης ἄνευ ἀμέσου προσωπικοῦ συμφέροντος, οὐχ ἧττον, ἐπειδὴ διάφοροι συμπολῖταί μου ἐκ τῆς ἐπαρχίας Πατρῶν μοῦ ἔγραψαν ἐπανειλημμένως ὅπως συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ ἀδικῶνται περαιτέρω, διὰ ταῦτα διατυπώνω τὴν αἴτησίν των. Ἰδοὺ περὶ τίνος πρόκειται· πολλοὶ συμπολῖταί μου ἐδήλωσαν κατὰ καιροὺς γαίας, ἀλλ’ αὗται συμπεριελήφθησαν εἰς δασικὰς περιφερείας ἀπό τινας ἐπιθεωρητάς· ἔκτοτε ἡ Κυβέρνησις οὐδόλως ἐφρόντισε, μολονότι ἐκεῖνοι προκατέβαλον τὰ ἀπαιτούμενα ποσὰ διὰ τὰς δηλωθείσας γαίας, ἀλλ’ οὔτε τὰς γαίας ἔχουσιν, οὔτε τὸ καταβληθὲν ποσὸν δύνανται νὰ λάβωσι. Φρονῶ λοιπὸν πρέπον, ἂν καὶ ὀλίγον ἐλπίζω, νὰ ἐπιστραφῇ τὸ καταβληθὲν ποσὸν εἰς αὐτοὺς, ἢ νὰ ἀναγνωρισθῶσιν ὡς κύριοι τῶν δηλωθεισῶν γαιῶν. Πρὸς τούτοις, κύριοι, φρονῶ ὅτι εἶναι ὀρθὸν καὶ δίκαιον, ὄχι μόνον οἱ ἀγωνισταὶ τῶν ἐθνικῶν ἀγώνων νὰ ἀμείβωνται, ἀλλὰ καὶ οἱ ἀγωνισταὶ τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Κράτους. Γνωστὸν εἶναι, ὅτι ὁ ἐσχάτως ἀποβιώσας ἀνώτερος ἀξιωματικὸς τῶν ἐπιτελῶν Φουντουκλῆς, ὅστις ὑπῆρξεν ἕνας ἐκ τῶν διακεκριμένων ἀξιωματικῶν κατὰ τὴν νοημοσύνην καὶ τὰς ἐπιστημονικὰς γνώσεις, ἀπεβίωσεν ἐν ἐσχάτῃ πενίᾳ. Γνωρίζετε ὅτι διεχειρίσθη μεγάλα ποσὰ εἰς προμήθειαν πολεμεφοδίων καὶ ἄλλων ἀναγκαίων εἰς τὸ ἔθνος, τὰ ὁποῖα ὅμως δὲν ἐχρησίμευσαν εἰς τίποτε. Ἐδυνάμην νὰ ἀναφέρω διάφορα γεγονότα τῆς εὐσυνειδήτου διαχειρίσεώς του. Κρίνω ὅμως περιττὸν νὰ σᾶς ἀναφέρω τοιαῦτα ἀρκούμενος εἰς τὸ ὅτι ἀπέθανε πτωχός. Συνιστῶ λοιπὸν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον νὰ λάβῃ τὴν δέουσαν πρόνοιαν περὶ περιθάλψεως εἰς τὴν ὀρφανὴν καὶ δυστυχοῦσαν οἰκογένειαν τοῦ Ἀλεξάνδρου Φουντουκλῆ.

§35ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἀφοῦ τὸ Ὑπουργεῖον ἠθέλησε διὰ τοῦ τύπου του νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν ὑπάρχει Ἀντιπολίτευσις, καὶ τοῦτο δὲν ἀπεδείχθη ἀληθὲς, τώρα οἱ κ. κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν λέγουν ὅτι δὲν ὁμιλοῦμεν σπουδαίως, ὅ ἐστί, καραγκιοζιλεύομεν, καὶ διὰ τοῦτο εἰς τὰς ἐπερωτήσεις δὲν δίδουσι προσοχήν. Διατί, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, δὲν ἔφερες τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐζήτησα περὶ ἀστυνομικῶν διορισμῶν;

§36ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Αὔριον θὰ φέρω τὰς πληροφορίας.

§37ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Διατί, ὁσάκις σᾶς ζητοῦμεν πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ δοθῶσι προχείρως, σεῖς προτείνετε, ὅτι πρέπει νὰ γραφῶσιν αὗται εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ, κατόπιν νὰ εἰδοποιήσῃ ὁ Πρόεδρος τὸν Ὑπουργὸν, εἰς τὸν ὁποῖον ἀποτείνεται ἡ ἐπερώτησις, καὶ κατόπιν νὰ περιμένωμεν τὸ Σάββατον ν’ ἀπαντήσῃ ὁ Ὑπουργὸς, ὅπου νὰ μὴν εἶχεν εὑρεθῆ αὐτὸ τὸ Σάββατον, παρ’ ὅσον βασανίζει τοὺς Ἑβραίους, οἵτινες εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ἀργῶσι τὴν ἡμέραν τοῦ Σαββάτου! Αἰωνίως οἱ Ὑπουργοὶ βασανίζουσι τὴν Ἀντιπολίτευσιν, λέγοντες εἰς τοὺς ἐπερωτῶντας, περιμένετε τὸ Σάββατον. Ὁσάκις σᾶς λέγουν, κ. Ὑπουργὲ, ὅτι ὀφείλετε νὰ διορίσητε ἀστυνόμον, νομίμως προταθέντα, ἀλλ’ ἀντιφρονοῦντα εἰς ὑπουργικὸν βουλευτὴν, σεῖς εὑρίσκετε ἀφορμὴν, ὅτι κατεδικάσθη πρὸ 10 ἐτῶν εἰς 15 ἡμερῶν φυλάκισιν, ἢ ὅτι ἐθεωρήθη πρὸ δεκαπενταετίας ἡ διαγωγή του ἐπιλήψιμος, καὶ οὕτω θέλετε ν’ ἀποφύγητε τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντός σας διὰ μυρίων προφάσεων. Καὶ ἐν τούτοις σεῖς δολιεύεσθε τὸν νόμον. Πρό τινων ἡμερῶν θέλοντες νὰ διορίσητε καπνεπιθεωρητὴν, μὴ ἔχοντα πρὸς τοῦτο τὰ προσόντα, τὸν διωρίσατε διὰ τρεῖς ἡμέρας Γραμματέα Νομαρχίας, καὶ ἀμέσως τὸν διωρίσατε καπνεπιθεωρητήν.

§38ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν εἶναι ἀληθές.

§39ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Εἶναι ἀληθέστατον, τὸν διωρίσατε εἰς Χαλκίδα, ὅπου ἐπράξατε καὶ ἄλλην παράτολμον πρᾶξιν· ἐδώκατε εἰς τὸν ἐκεῖ Γραμματέα τῆς Νομαρχίας ἐπιμίσθιον 80 δραχ. κατὰ μῆνα ὡς Γραμματέα τῆς ἐπὶ τῆς Γεφύρας Ἐπιτροπῆς, ἐνῷ τοῦτο δὲν τὸ προβλέπει νόμος τις· καὶ μάλιστα ὁ Γραμματεὺς οὗτος Μαροκίνης εἶναι ὑπόδικος διὰ τὴν ὁποίαν ἐνήργησε δημοπρασίαν διὰ τὴν κατασκευὴν μιᾶς ὁδοῦ.

§40ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§41ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ, κύριοι, φρονῶ, ὅτι ὕστερον ἀπὸ τόσον θόρυβον, ὤφειλε τὸ Ὑπουργεῖον νὰ διαφωτίσῃ τὸ κοινὸν τί τρέχει περὶ αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως.

§42ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἡμεῖς γνωρίζομεν, ὅτι ἐστάλη ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν νὰ κάμῃ ἀνακρίσεις.

§43ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριοι, αὐτὸ τὸ εἶδος τοῦ περιορισμοῦ τοῦ συναγωνισμοῦ εἰς τὰς ἐργολαβίας τῶν Δημοσίων ἔργων κατέστη ἀφόρητον, διότι δὲν δύναται νὰ προσέλθῃ κἀνεὶς, ὅστις δὲν εὐνοεῖται ἀπὸ τὸ Τμῆμα τῶν Δημοσίων Ἔργων ἢ τοὺς μηχανικούς. Ὁ Μαντῖκος, ἂν κατεδικάσθη ἀπὸ τὸ Κακουργοδικεῖον, δὲν τὸν ἀποκλείει ὁ νόμος ἀπὸ τοιαύτας ἐργασίας, διότι ὀφείλει νὰ ἐργασθῇ ὡς ἐργάτης, καὶ ὄχι νὰ διευθύνῃ δημοσίαν ὑπηρεσίαν. Ἔρχεται δὲ εἰς ἔριδας, ὁσάκις λαμβάνει ἐργολαβίας, διότι δὲν εἶναι εὔκαμπτος νὰ οἰκονομῇ τὰς ἀπαιτήσεις τῶν ἐπιτηρούντων τὰ ἔργα μηχανικῶν.

§44ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν ἔχεις καλὰς πληροφορίας ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς.

§45ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Αὐτὰς τὰς πληροφορίας τὰς ἔλαβον ἀπὸ ἀρχαῖον ὑπάλληλον, ὅστις διεχειρίσθη ὑπ’ ἐμὲ ἐντίμως καὶ καλῶς τὴν ὑπηρεσίαν. Δὲν πρόκειται, κύριοι, περὶ ὀλίγων δραχμῶν· διὰ τοῦτο ὁσάκις εἶναι μεγάλα τὰ δημόσια ἔργα, ὀφείλει τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ἐνεργῇ συνάμα εἰς πολλὰ μέρη μειοδοτικὰς δημοπρασίας, εἰς πόλεις ὅπου εὑρίσκονται πολλοὶ οἱ ἱκανοὶ ὡς ἐργολάβοι καὶ ἰδίως εἰς τὰς Ἀθήνας· διότι, ἂν θελήσητε δι’ ἔργον σπουδαῖον νὰ ἐνεργήσητε δημοπρασίαν εἰς Δωρίδα ἢ Μεγαλόπολιν, ὅπου θὰ ἐκτελεσθῇ, ποῦ θὰ εὑρῆτε εἰς αὐτὰ τὰ χωρία τοὺς ἐργολάβους; Ἀνάγκη λοιπὸν νὰ γίνωνται συνάμα εἰς Τρίπολιν, Καλάμας, Λαμίαν, Ναύπλιον, καὶ Ἀθήνας πρὸ πάντων.

§46ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐπειδὴ ἐγένετο θόρυβος ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ, καὶ δὲν ἐγένετο ἀπάντησις, καὶ ἐπειδὴ καὶ ἐνταῦθα ἐγένετο λόγος, ἐνόμισα, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ σιωπήσω, διὰ νὰ μὴ ὑποτεθῇ, ὅτι εἶναι ἀληθὲς ὅ,τι ἐῤῥέθη. Αὐτὸς ὁ Μαντῖκος πάντοτε ὡς ἐργολάβος ἀπεδείχθη κακῆς πίστεως εἰς πολλὰς διαχειρίσεις, καὶ δι’ αὐτὸ αἱ Ἀρχαί, ὡς καὶ τὸ Τμῆμα τῶν Δημοσίων Ἔργων, δὲν ἠδύναντο νὰ τὸν δεχθῶσιν, ἀφοῦ δὲν εἶχεν ἐγγύησιν, διότι, ἐὰν τὸν ἐδέχοντο, ἤθελε ζημιωθῇ τὸ Δημόσιον. Καὶ δὲν θὰ ἐγίνετο ὁ θόρυβος, διότι, καὶ ἂν παρεδέχοντο αὐτὸν αἱ Ἀρχαί, ἄλλοι ἤθελον ἀκυρώσει τὴν δημοπρασίαν. Ἐπρόκειτο περὶ τριάκοντα ἑνὸς χιλιομέτρου, καὶ ἐνῷ ἐπρόκειτο περὶ δαπάνης ἑπτακοσίων χιλιάδων δραχμῶν, κατεκυρώθη μόνον διὰ πεντακοσίας χιλιάδας δραχμάς. Αὐτὸς εἶναι ὅλος ὁ θόρυβος. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠδύνατο νὰ κάμῃ ἄλλο τι, καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν ἐξακολουθεῖ εἰς Χαλκίδα νὰ κάμῃ ἀνακρίσεις. Τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἐζήτησεν ὁ κ. Βουδούρης, δὲν θὰ τὰ ὑποβάλω, διότι εὑρίσκονται εἰς ἄλλας χεῖρας.

§47ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ὑποβάλῃ καὶ τὸν προϋπολογισμὸν τῆς προσόδου, διότι, ὅταν λέγῃ, ὅτι ἐγένετο ἔκπτωτος, πρέπει νὰ μᾶς ὑποβάλῃ πάντα τὰ σχετικὰ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Φρονῶ δὲ ὅτι, ὅταν ἔρχηται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ κατακρίνῃ βουλευτήν, νὰ προσέχῃ εἰς τὰς φράσεις του, διότι ἄλλως ὑβρίζει τοὺς βουλευτὰς (θόρυβος).

§48ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§49ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Καταθέτω τὰ ἔγγραφα τὰ ἀφορῶντα τὸν Ἐπίσκοπον Ζακύνθου, καὶ τὰ ὁποῖα ἐζήτησεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος.

§50ΚΟΡΠΑΣ. Μεταξύ, κύριοι, τῶν πλείστων νήσων τοῦ Αἰγαίου Πελάγους ἡ δι’ ἀτμοπλοίων συγκοινωνία ἐν ὥρᾳ χειμῶνος τελεῖται κατὰ δεκαπενθημερίαν. Ἀναντίῤῥητον εἶναι, ὅτι ὅπως κατὰ ξηρὰν τὰ μέσα τῆς συγκοινωνίας ἀπό τινος χρόνου ἀνεπτύχθησαν καὶ ἐπολλαπλασιάσθησαν διὰ τῆς κατασκευῆς ἁμαξιτῶν ὁδῶν καὶ σιδηροδρόμων, οὕτως εἶναι δίκαιον καὶ τὰ μέσα τῆς κατὰ θάλασσαν συγκοινωνίας νὰ πολλαπλασιασθῶσιν, ὅπως πανταχόθεν βαίνωμεν συγχρόνως πρὸς τὴν πρόοδον. Ἀλλ’ εἶναι ἐπίσης ἀληθές, ὅτι σήμερον δεσμευόμεθα διὰ τῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἑλληνικῆς Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας, ἐλπίζω ὅμως ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο θέλει ληφθῆ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν κατὰ τὴν προσεχῆ ἀναθεώρησιν ἢ ἀνανέωσιν τῆς συμβάσεως ταύτης. Ἀλλ’ ὅπως σήμερον τὰ πράγματα ἔχουσι νομίζετε, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Ἀτμοπλοϊκὴ Ἑταιρία ἐκπληροῖ τὰς ὑποχρεώσεις αὑτῆς; Πολλοῦ γε καὶ δεῖ! Τὰ ἀτμόπλοια, τὰ ἀναχωροῦντα ἐκ Πειραιῶς εἰς Σῦρον καὶ τ’ ἀνάπαλιν, ἔχουσι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ προσεγγίζωσιν εἰς Κύθνον, ἀλλὰ δὲν ἐκπληροῦσι τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην, τῶν πλοιάρχων προφασιζομένων ὁτὲ κακοκαιρίαν, ὁτὲ ἄλλην ἀδυναμίαν· προχθὲς μάλιστα τὸ ἀτμόπλοιον, τὸ ἐκπλεῦσαν ἐκ Πειραιῶς, ἀπεβίβασε πάντας τοὺς διὰ τὴν Κύθνον προωρισμένους ἐπιβάτας εἰς Κέαν καὶ ἀφῆκεν αὐτοὺς εἰς τὴν τύχην των, προφασισθέντος τοῦ πλοιάρχου, ὅτι ὁ καιρὸς δὲν ἐπέτρεπεν αὐτῷ νὰ προσεγγίσῃ εἰς Κύθνον, οἱ δὲ ἐπιβάται οὗτοι τὴν αὐτὴν ἡμέραν διὰ μικρᾶς λέμβου διεπεραιώθησαν ἀβλαβεῖς εἰς Κύθνον. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν σκέψιν τὰς παρατηρήσεις ταύτας καὶ νὰ προσκαλέσῃ τὴν Ἑταιρίαν νὰ διατάξῃ τοὺς πλοιάρχους νὰ συμμορφῶνται πρὸς τὸ δρομολόγιον αὐτῆς· διότι εἶναι ἄδικον δύω δῆμοι τοῦ Κράτους νὰ ἀποκλείωνται ἐπὶ δύω μῆνας ἀπὸ τῆς συγκοινωνίας πρὸς τὴν Πρωτεύουσαν καὶ τὸν Πειραιᾶ, εἰς τὰς ὁποίας πόλεις μάλιστα ἔχουσι σπουδαιότατα συμφέροντα.

§51Κ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ παρατηρήσεις τοῦ κ. Κόρπα εἶναι λίαν ὀρθαὶ καὶ εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον ὑπὲρ τῶν νησιωτῶν.

§52ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἤθελον ἀφήσει ἡ ἀναφορὰ αὕτη νὰ ὑποβληθῇ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου κατὰ τὸ σύνηθες· ἐνόμισα ὅμως ὅτι τὸ ἀδίκημα, οὗ ἓν δεῖγμα παριστᾷ αὕτη, εἶναι ἄξιον ἰδιαιτέρας τινὸς προσοχῆς καὶ ἐκ μέρους τῆς ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν Ἐπιτροπῆς καὶ ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἀφορᾷ εἰς τὸ γνωστὸν ζήτημα τῶν χηρῶν καὶ τῶν ὀρφανῶν τῶν ὑπαλλήλων ἐκείνων ὅσοι ὑπηρετήσαντες πλέον τῶν 20 καὶ τῶν 30 ἐτῶν καὶ ὑποβληθέντες εἰς τὰς νομίμους κρατήσεις ὑπὲρ τοῦ πρώην Ταμείου τῶν Συντάξεων δὲν λαμβάνουσι σύνταξιν, ὡς μὴ ὑπαγόμενοι εἴς τινα τῶν κατηγοριῶν τοῦ νόμου περὶ συντάξεων. Τὸ ἀτόπημα εἶναι προφανές. Ὑπεβλήθησαν κατὰ τὸ διάστημα τῆς ὑπηρεσίας των εἰς κρατήσεις, ἀλλ’ ὅταν ἐπῆλθεν ὁ χρόνος νὰ λάβωσι καὶ οὗτοι τὴν ἀνάλογον σύνταξίν των, τὸ Ἐλεγκτικὸν συνέδριον εἶπεν αὐτοῖς, δὲν δικαιοῦσθε νὰ λάβητε σύνταξιν, διότι εἰς οὐδεμίαν κατηγορίαν ὑπάγεσθε, καὶ οὕτω σύνταξιν μὲν δὲν λαμβάνουσι, τὰ δὲ κατατεθέντα δὲν ἐπιστρέφονται αὐτοῖς. Ἡ ἀτοπία δὲ εἶναι τοσούτῳ μείζων ὅσῳ πρόκειται περὶ κατωτάτων ὑπαλλήλων, δηλαδὴ περὶ πενεστάτων οἰκογενειῶν ὑπηρετῶν τοῦ Κράτους. Ἐλπίζω νὰ ληφθῇ μία ἑτέρα ἀπόφασις ταχέως.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§54ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν δὲν ἔχῃ τις τὸν λόγον, τὸν ζητῶ ἐγώ.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ράλλης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ Νομοσχεδίου περὶ ἐφεδρείας.

§56Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν εἶναι, κύριοι, μυστικόν, ὅτι ἐπὶ πολὺ διετελέσαμεν κάλλιστοι φίλοι μετὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ εὐχαρίστως ἀναμιμνήσκομαι τῶν μακρῶν ἐκείνων χρόνων, οἵτινες ὅμως, δὲν δύναμαι νὰ καυχηθῶ, ὅτι παρῆλθον ἄνευ νεφελῶν καὶ ἄνευ καταιγίδων· ἀλλὰ μετὰ τὰς νεφέλας, μετὰ τὰς καταιγίδας ἐπήρχετο ἡ εὐδία, κατωρθοῦτο δὲ πάντοτε, ἐνόσῳ τουλάχιστον τρίτοι δὲν παρενέβαινον μεταξὺ ἐμοῦ καὶ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, συνεννόησίς τις. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς κατὰ τὸ σύστημά του ἐπέμενεν, ἐγὼ πάλιν ἐδιπλασίαζον τὴν ἐπιμονήν μου καὶ οὕτω συμφώνως μὲ τὸ λόγιον «πάσσαλος πασσάλῳ ἐκκρούεται», κατωρθοῦτο ἡ συνεννόησις μετὰ συζήτησιν, ὑπὸ τοὺς, ἐννοεῖται, ἁβροτέρους ὅρους (ἱλαρότης). Ἐπιθυμῶ τὸ αὐτὸ σύστημα νὰ ἀκολουθήσω ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ νομοσχεδίου· θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἐπιμείνω καὶ νὰ προσπαθήσω νὰ μεταπείσω τὸν ἀξιότιμον Πρωθυπουργόν. Ἀλλ’ ἐὰν ἐπιθυμῆτε νὰ φθάσω εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τοῦτο, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὴ παρεμβῆτε μήτε διὰ διακοπῶν, μήτε διὰ φωνῶν, ἀλλὰ καὶ μήτε δι’ ἐπιδοκιμασιῶν, αἵτινες γνωρίζω καὶ ποῦ τὸν ἐνθουσιασμόν των ἀντλοῦσι, καὶ τί κοστίζουσι, καὶ πῶς ἐξοφλοῦνται. Σημειώσατε ὅτι δὲν ὁμιλῶ ὑπὲρ τῶν συμπολιτῶν μου, ὁμιλῶ ὑπὲρ τῶν συμπολιτῶν σας· ἴσως εἷς ἢ δύω θὰ ἦναι οἱ Ἀθηναῖοι μεταξὺ τῶν Ἑλλήνων ἐκείνων, οἵτινες ἐμπορεύονται ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ καὶ εἶναι ἐγκατεστημένοι ἐν αὐτῇ, καὶ οἵτινες θὰ ὑποχρεωθῶσι δυνάμει τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ νομοσχεδίου ἀνὰ δύω ἔτη νὰ ἐγκαταλείπωσι τὰς ἐργασίας των, τὸ ἐμπόριόν των, τὰς οἰκογενείας των, καὶ νὰ ἔρχωνται νὰ ἀσκῶνται δῆθεν. Ἀφοῦ δὲ ὁμιλῶ ὑπὲρ τῶν συμπολιτῶν σας, δικαιοῦμαι νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὲ ἀκούσητε μετὰ προσοχῆς. Τὸ προκείμενον δὲν εἶναι ἐκ τῶν ζητημάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα μία Βουλὴ διέρχεται ἄνευ συζητήσεως, εἶναι σπουδαιότατον ζήτημα, θὰ ἐπιμείνω δὲ, κύριοι, διὰ τοῦτο, καὶ θὰ προσπαθήσω νὰ μεταπείσω τὸν κ. Πρωθυπουργόν. Ἐπιμένω, κύριοι, ἡ τοῦ συντάκτου τοῦ ἄρθρου 9ου ἰδέα, ἐὰν γείνῃ νόμος διὰ τὴν Ἑλλάδα, διὰ τοὺς Ἕλληνας καὶ διὰ τὰς περιστάσεις, ὑφ’ ἃς καὶ ἐκείνη καὶ οὗτοι εὑρίσκονται διαρκῶς, οὐ μόνον δὲν δύναται νὰ φέρῃ καλόν τι, ἀλλὰ θὰ ἔχῃ τὰ ἐλεεινότερα, τὰ ἀλγεινότερα ἀποτελέσματα. Ἐπαναλαμβάνω, κύριοι, ὅ,τι καὶ χθὲς εἶπον, ὁ Ἕλλην εἶναι κοσμοπολίτης. Δυστυχῶς τὸ στενὸν τοῦ χώρου δὲν τῷ ἐπιτρέπει, ὅπως ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς πατρίδος ἀναπτύξῃ ὅλην τὴν ἐνεργητικότητα, δι’ ἧς τὸν ἐπροίκισεν ἡ θεία πρόνοια, καὶ διὰ τοῦτο ζητεῖ ν’ ἀναπτύξῃ αὐτὴν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, πέραν τῶν θαλασσῶν. Ἐκεῖ φιλόπονος, νοήμων, ἐργατικὸς, κατορθώνει δι’ ἀγώνων ἀτελευτήτων καὶ κόπων ἀτρύτων νὰ σχηματίσῃ περιουσίαν τινὰ, ἄλλος μικρὰν, ἄλλος μεγάλην· ἀλλὰ τοιοῦτος ὁ Ἕλλην ποτὲ δὲν λησμονεῖ τὴν πατρίδα του, καὶ στρέφει πάντοτε ἀκατασχέτως πρὸς αὐτὴν, ὡς πρὸς ἀληθὲς ἴνδαλμα. Καθ’ ὅσον ἀπομακρύνεται αὐτῆς, λησμονεῖ καὶ τὰς καταπιέσεις, καὶ τὰς φατριαστικὰς διαμάχας, καὶ τοὺς εἰσπράκτορας, καὶ τὸ βούνευρον, ποθεῖ δὲ τὴν πατρίδα, ἣν φαντάζεται πλέον ἄσπιλον, καὶ ἀφιεροῖ καὶ τὴν τελευταίαν στιγμὴν τῆς ζωῆς του εἰς τὴν ἀνάμνησιν αὐτῆς, καὶ ὅταν ψυχοῤῥαγῇ ἀκόμη, αὐτὴν σκέπτεται, καὶ τὸν τελευταῖόν του πόθον μετὰ τῆς τελευταίας του πνοῆς πρὸς αὐτὴν ἀποστέλλει. Ἔρχεται ὅμως τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ τὸ ἄρθρον 9ον αὐτοῦ νὰ θέση φραγμὸν καὶ φραγμὸν ἀνυπέρβλητον μεταξὺ τοῦ Ἕλληνος τοῦ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ βιοῦντος καὶ τοῦ ἰνδάλματός του, ἔρχεται νὰ τὸν διδάξῃ ἀντὶ νὰ σκέπτεται καὶ ποθεῖ τὴν πατρίδα του, νὰ τὴν μισῇ καὶ νὰ τὴν φεύγῃ.

§57ΦΩΤΗΛΑΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§58ΡΑΛΛΗΣ. Ἔρχεται νὰ τὸν διδάξῃ, ὅτι ἡ πατρὶς ζητεῖ παρ’ αὐτοῦ τὴν θυσίαν παντὸς συμφέροντός του, τὴν θυσίαν τῆς οἰκογενείας του, ὅτι ἡ πατρὶς θεωρεῖ ὡς ἀδίκημα τὸ νὰ τολμήσῃ νὰ θέσῃ τὸν πόδα ἐπὶ ἔτη μακρὰ ἐπὶ τοῦ ἐδάφους αὐτῆς, ἀδίκημα τιμωρούμενον διὰ τριετοῦς φυλακίσεως· διότι πρέπει, κύριοι, νὰ συνδυάσητε τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου τούτου μὲ τὰς διατάξεις τοῦ ἑτέρου νομοσχεδίου τοῦ περὶ στρατολογίας, καὶ θέλετε ἴδει, ὅτι δὲν λέγω λόγους κενούς. Καὶ φέρει τὸ ἄρθρον 9ον καὶ αἱ διατάξεις αὐτοῦ τὸν Ἕλληνα τὸν ἐκπατρισθέντα νὰ σκεφθῇ τί τῷ χορηγεῖ ἡ πατρίς· μὴ τῷ χορηγῇ ὑπεράσπισιν εἰς τὸ ἐξωτερικόν; μὴ ἀφοῦ ὑποστῇ τὴν θυσίαν νὰ ἔλθῃ ἐνταῦθα καὶ νὰ ὑπηρετήσῃ ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ, καὶ νὰ παίξῃ μᾶλλον ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ, δὲν θὰ ὑποστῇ καταδιώξεις ἐν Τουρκίᾳ καὶ δὲν θὰ φυλακισθῇ ἀκριβῶς, διότι ἐπετέλεσε μετὰ τόσης θυσίας τὸ καθῆκόν του πρὸς τὴν πατρίδα; μὴ δὲν θὰ ὑπόκηται εἰς τὰς καταδιώξεις τῆς Ρωμουνικῆς ἢ τῆς Βουλγαρικῆς Κυβερνήσεως, αἵτινες βίᾳ θὰ τὸν κατατάξωσιν εἰς τοὺς στρατοὺς αὐτῶν; Μὴ ἀντὶ πάσης ἄλλης παρηγορίας δὲν θὰ ἀκούσῃ τὸν Ὑπουργὸν τῆς πατρίδος του, τὸν παρόντα ἢ ἄλλον, λέγοντα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου: μὴ ὁμιλῆτε περὶ αὐτοῦ, μήπως καταστήσωμεν τὴν θέσιν του χειροτέραν; Καὶ μὴ τέλος δὲν μέλλῃ νὰ ἴδῃ ὅτε πλέον διὰ πλαγίων μέσων καὶ διὰ τῆς παρεμβάσεως ξένων πρὸς τὴν ἐθνικότητά μας ἤθελεν ἀπαλλαγῆ τῶν καταδιώξεων τῆς ἀλλοδαπῆς Κυβερνήσεως, μὴ δὲν μέλλῃ νὰ ἴδῃ ἐπιδεικτικήν τινα διακοίνωσιν, διὰ τῆς ὁποίας νὰ ζητῆται ἡ ἀποφυλάκισίς του, ἡ παῦσις τῶν καταδιώξεων, αἱ ὁποῖαι ἔπαυσαν ἤδη πρὸ χρόνου μακροῦ; Ταῦτα δὲν εἶναι μῦθοι· τὰ βλέπετε καθ’ ἡμέραν ἀναγραφόμενα εἰς τὰς ἐφημερίδας· προχθὲς εἴδατε ὅμοιον παράδειγμα. Τοιαῦτα δὲ σκεπτόμενος, κύριοι, ὁ ἐκπατρισθεὶς Ἕλλην, φέρεται ἀναγκαίως νὰ σκεφθῇ καὶ τί τῷ κοστίζει τὸ ἴνδαλμά του ἐκεῖνο, ἡ πατρίς, καὶ τί τῷ ἀποφέρει. Ἀλλὰ δὲν γνωρίζω διατί, κύριοι, ὁ ἀξιότιμος Πρωθυπουργός, ἀπαντῶν χθὲς ἐπὶ τῶν ἀντιῤῥήσεών μου, ἐχαρακτήρισε πάντας τοὺς εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν Ἕλληνας ὡς ἑκατομμυριούχους. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ τοιούτων, θὰ ἐνόουν κάλλιστα τὴν παρατήρησίν του, θὰ ἐνόουν ὅτι δυσκολώτερον εἶναι διὰ τὸν χωρικὸν τὸν Μεσολογγίτην νὰ προσέλθῃ εἰς τὸ παραπλεύρως τῆς οἰκίας του κείμενον Στρατολογικὸν Γραφεῖον καὶ νὰ καταταχθῇ εἰς τὴν ἐφεδρείαν, παρὰ εἰς τὸν πλούσιον, ἀντὶ νὰ μεταβῇ εἰς Ἑλβετίαν πρὸς ἀναψυχήν, νὰ πληρώσῃ τὸν σάκκον τοῦ ταξειδίου χρυσῶν νομισμάτων, καὶ νὰ ἔλθῃ νὰ διέλθῃ ἐδῶ, εἰς τὰ παραπήγματα τοῦ Ροὺφ 40, 60 ἢ 120 καὶ μέχρι 200 ἡμερῶν εὐχαρίστως. Ἀλλὰ γνωρίζει κάλλιστα ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅτι μεταξὺ τῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ βιούντων Ἑλλήνων τὸ ἓν μόλις ἑκατοστὸν ἀποτελεῖ τοὺς εὐπόρους, ἢ τοὺς μὴ ἀπόρους, ἵνα μεταχειρισθῶ παρεμφερῆ φράσιν πρὸς τὴν τοῦ Νομοσχεδίου, τὰ ἄλλα 99% εἶναι πτωχοί, εἶναι πένητες, οἱ ὁποῖοι μόλις προσπορίζονται τὰ πρὸς συντήρησίν των μέσα διὰ τῆς καθημερινῆς ἐργασίας των καὶ διὰ τῶν ἀτρύτων κόπων των. Καὶ τούτους ἐχαρακτήρισεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὡς δυναμένους εὐκόλως κατὰ διετίαν νὰ ἐγκαταλείπουν τὰ ἔργα των καὶ νὰ ἔρχωνται ἐνταῦθα νὰ παίζουν. Ἀλλ’ ἐνῷ, κύριοι, ἐκ τῆς διατάξεως ταύτης τοῦ Νομοσχεδίου ἐλλείπει πᾶσα ἔνδειξις πολιτικοῦ νοὸς, ἀποδεικνύει συγχρόνως αὕτη καὶ ἔλλειψιν συνειδήσεως τῶν κοινοτέρων τῆς δικαιοσύνης κανόνων· διότι, ἐνῷ τὸ ἄρθρον τοῦτο δὲν ἐπιβάλλει τὴν ὑποχρέωσιν εἰς τὸν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ διαμένοντα Ἕλληνα, νὰ προσέλθῃ ἐντὸς τῆς προθεσμίας εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, οὐχ ἧττον τῷ ἐπιβάλλει ποινήν, διότι δὲν προσῆλθε κατὰ μίαν ἢ δύω ἢ τρεῖς περιόδους, καὶ ποινὴν προσθέτου ὑπηρεσίας· λέγω δὲ ὑπηρεσίας, διότι, ἐὰν ὑποθέτητε, ὅτι ὁ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ Ἕλλην ἤθελε προσέλθει καθ’ ἣν ἐποχὴν δὲν θὰ ἐτελοῦντο γυμνάσια, καὶ ἤθελε προσέλθει μετὰ 2, 3, 4 περιόδους, βεβαίως θὰ ὑπεχρεοῦτο νὰ τελέσῃ ὑπηρεσίαν· μετὰ τοὺς πρώτους βηματισμοὺς θὰ τὸν ἀπέστελλον πρὸς συνοδίαν εἰσπρακτόρων, καὶ ἐὰν ἤθελε τολμήσει νὰ ὑπενθυμίσῃ τὴν ἰδιότητά του ὡς ἐφέδρου, θὰ ἐδέχετο παρὰ τοῦ πρώτου δεκανέως μερικὰ ραπίσματα διὰ τὴν αὐθάδειαν. Ἐνῷ ὅμως, κύριοι, ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου τούτου στερεῖται πάσης πολιτικῆς προνοίας, ἐνῷ εἶναι ἄδικος, εἶναι καὶ μωρά. Εἶναι μωρά, καὶ φέρει ἀκριβῶς εἰς τὸ ἀντίθετον ἀποτέλεσμα ἐκείνου, εἰς τὸ ὁποῖον προσεπάθησε νὰ φθάσῃ ὁ συντάκτης αὐτῆς· διότι τίς ὁ σκοπὸς τῆς διατάξεως; νὰ ὑποχρεωθοῦν οἱ εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν Ἕλληνες νὰ προσέλθουν καὶ νὰ ἐκγυμνασθῶσιν εἰς τὰς τάξεις τῆς ἐφεδρείας. Κατὰ τὴν διάταξιν δὲ ταύτην, ἐὰν δὲν προσέλθουν κατὰ τὴν πρώτην περίοδον, θὰ ὑπηρετήσωσι συγχρόνως τὸν χρόνον δύω περιόδων, ἢ 3 ἢ 4, κατὰ λόγον τῆς ἀπουσίας των· ἐὰν δὲ θέσουν τὸν πόδα των ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους καὶ ἀπέλθωσι πρὶν ἢ προσέλθωσιν εἰς τὴν στρατιωτικὴν Ἀρχὴν, θὰ τιμωρηθῶσι διὰ φυλακίσεως μέχρι τριῶν ἐτῶν. Ἐλήφθησαν βλέπετε, κύριοι, ὅλα τὰ μέτρα πρὸς ἐξασφάλισιν τοῦ σκοποῦ τῆς διατάξεως, ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἶναι μωρὸν τὸ ἄρθρον 9, καὶ ἀποτυγχάνει ἐντελῶς τοῦ σκοποῦ του· διότι ὁ πολίτης Ἕλλην, ὁ ὁποῖος δὲν ἐννοεῖ νὰ καταστρέψῃ τὴν οἰκογένειάν του, καὶ τὰ συμφέροντά του, νὰ ἐγκαταλείψῃ πάντα κατὰ διετίαν καὶ νὰ ἔλθῃ ἐδῶ νὰ παίξῃ, δὲν ἔχει ἢ νὰ μὴ θέσῃ τὸν πόδα ἐπὶ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους, καθ’ ὅσον χρόνον ἄγει τὴν ἡλικίαν ἐφέδρου, τὸ πολὺ ἐπὶ δεκαετίαν, καὶ κατόπιν νὰ ἔλθῃ νὰ γελάσῃ κατὰ πρόσωπον τοῦ προνοητικοῦ νομοθέτου· διότι τὸ ἄρθρον 9 παύει νὰ λειτουργῇ τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν ἐξέρχεταί τις τῆς πρὸς τὴν ἐφεδρείαν ἡλικίας, καθ’ ἣν στιγμὴν διῆλθέ τις τὸν χρόνον καὶ τὴν ἡλικίαν, καθ’ ἣν ὑποχρεοῦται νὰ ὑπηρετήσῃ εἰς τὴν ἐφεδρείαν. Διὰ τοῦτο, κύριοι, εἶπον, ὅτι εἶναι μωρὰ ἡ διάταξις. Συνοψίζω. Δὲν εἶναι πολιτικὴ, διότι ἀπαλλοτριοῖ ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα ὅλα ἐκεῖνα τὰ τέκνα της, τὰ ὁποῖα ἐργάζονται ὑπὲρ αὐτῆς εἰς τὴν ἀλλοδαπήν. Δὲν εἶναι δικαία, διότι ἐπιβάλλει ποινὴν, ἐνῷ δὲν ἐπιβάλλει ὑποχρέωσιν. Εἶναι μωρὰ, διότι ὅλους τοὺς ὁρισμοὺς καὶ ὅλην τὴν αὐστηρότητα τοῦ ἄρθρου 9ου δύναται ὁ ἔχων τὴν θέλησιν νὰ οὐδετερώσῃ μένων εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν καθ’ ὅσον χρόνον ὑποχρεοῦται ὡς ἔφεδρος. Τελευτῶν ὑποβάλλω μίαν ἔτι παρατήρησιν καὶ ἴσως μίαν ἔτι ἀποκάλυψιν μωρίας τοῦ ἄρθρου. Βλέπω ἐν τῇ βʹ. παραγράφῳ τὰ ἑξῆς «οἱ μὴ προσερχόμενοι ἐντὸς ὀκταημέρου ἀπὸ τῆς ἀφίξεώς των εἰς τὴν Ἑλλάδα ἢ πρὸ τῆς ἐξ αὐτῆς καὶ αὖθις ἀπελεύσεώς των» καὶ ἐρωτῶ· οἱ ἐπιστρέφοντες εἰς τὴν Ἑλλάδα ἔχουν μίαν προθεσμίαν, ἢ δύω, ἔχουν μίαν ὀκταήμερον καὶ μίαν μέχρι τῆς ἀπελεύσεώς των, ἢ ἡ πρώτη ἀφορᾷ ἐκείνους, οἵτινες ἤθελον διαμένει ἐν τῇ ἡμεδαπῇ μετὰ τὴν ἐπάνοδόν των ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς πλέον τῶν 8 ἡμερῶν, καὶ ἡ δευτέρα ἐκείνους, οἵτινες ἤθελον διαμείνει ἐν τῇ ἡμεδαπῇ ὀλιγώτερον τῶν 8 ἡμερῶν; Ἐὰν δοθῇ ἡ πρώτη ἐξήγησις, δὲν ἔχουν ἀμφότεραι αἱ φράσεις ἔννοιαν, ἢ τοὐλάχιστον ἡ ἑτέρα αὐτῶν παρέλκει· ἐὰν δοθῇ ἡ δευτέρα ἐξήγησις, τότε βεβαίως ὁ συντάκτης τοῦ ἄρθρου τούτου ἔστησεν ἱστὸν ἀράχνης ὅπως συλλάβῃ τοὺς ἐφέδρους· διότι, κύριοι μὴ λησμονῶμεν ὅτι ἡ Ἑλλὰς εὑρίσκεται εἰς τὴν ἐσχατιὰν τῆς Εὐρώπης, ὅτι δὲν εἶναι ὁ ἀναγκαῖος πόρος πρὸς μετάβασιν εἰς ὅλα τὰ μέρη τῆς ὑφηλίου, καὶ ὅτι ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον 9ον ὅπως ἔχει, ὁ Ἕλλην δὲν ἔχει παρὰ νὰ μὴ ἔλθῃ ποσῶς ἐν Ἑλλάδι, ὅπως μὴ ὑποστῇ τὰς συνεπείας τοῦ ἄρθρου τούτου. Τὰς παρατηρήσεις ταύτας εἶχον, κύριοι, νὰ ὑποβάλλω. Θὰ παρακαλέσω δὲ τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν νὰ καταδεχθῇ ν’ ἀντικρούσῃ τὰ ἐπιχειρήματά μου, εἰ δ’ ἄλλως νὰ ὑποχωρήσῃ καὶ νὰ ἀναγνωρίσῃ, ὅτι αἱ προτάσεις τοῦ συναδέλφου μου καὶ συμπολίτου μου ὑπῆρξαν πάντοτε πολὺ λογικώτεραι παρὰ τὴν πρότασιν τὴν ὁποίαν συζητοῦμεν.

§59ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὑποβάλλετε πρότασιν;

§60ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ πρότασίς μου εἶναι νὰ διαγραφῇ τὸ ἄρθρον.

§61ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐὰν ἦναι αὕτη ἡ πρότασίς σας, δὲν ἠμπορῶ νὰ συζητήσω...

§62Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὁ ἀξιότιμος ἡμῶν συνάδελφος, ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὁ κ. Ράλλης εἶπεν ὅτι μετὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ εἶχε σχέσεις φιλικωτάτας, ὅτι πολλάκις ἐν ταῖς συζητήσεσιν ἐπήρχοντο καταιγίδες καὶ ἀστραπαὶ ὡς ἐκ τοῦ χαρακτῆρος, φαίνεται, τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλὰ μετὰ τὰς καταιγίδας καὶ τὰς βροντὰς καὶ τὰς ἀστραπὰς ἐπήρχετο γαλήνη καὶ εὐδία· διότι ἐνόμιζε, φαίνεται, πλανώμενος ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι εἶχε τὴν δύναμιν νὰ ἐπιβάλῃ τὴν γνώμην του πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργόν. Τοὐναντίον, πλάνην ὑφίσταται καὶ σήμερον νομίζων, ὅτι δι’ ἐπιχειρημάτων ἀτέχνων δύναται νὰ ἐπιβάλῃ τὴν γνώμην του. Μᾶς εἶπεν ὁ ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιδοκιμάζωμεν ἢ ἀποδοκιμάζωμεν, ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀνευφημήσωμεν, ἀλλὰ νὰ ἀφήσωμεν τὴν συζήτησιν μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τοῦ Πρωθυπουργοῦ, γνωρίζοντος ἄλλως νὰ ἀμείβῃ τὰς ἀνευφημίας. Ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δύναται νὰ ἔχῃ πεῖραν τούτων καὶ ἐξ ἰδίου παραδείγματος. Ἐγὼ καὶ πάντες οἱ βουλευταὶ τῆς Συμπολιτεύσεως δὲν ἔχομεν τοιαύτην πεῖραν, δὲν ἀνευφημήσαμέν ποτε τὸν Πρωθυπουργὸν, δὲν τὸν ὑπεδέχθημεν διὰ λαμπαδηφοριῶν, ὅπως ζητήσωμεν παρ’ αὐτοῦ ἀμοιβήν. Τὸν ὑποστηρίζομεν ἐκ τῆς πεποιθήσεως, ὅτι διὰ τῆς διοικήσεως αὐτοῦ θὰ προκόψῃ ἡ Ἑλλάς. Ἂν ἀποτύχῃ ἐν τῇ Κυβερνήσει τοῦ Κράτους, θὰ ἄρωμεν τὴν ἐμπιστοσύνην μας.

§63Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ρουσφέτια.

§64ΦΩΤΗΛΑΣ. Οὔτε ρουσφέτια ἐζήτησά ποτε, κύριε Ἀντωνόπουλε, καὶ σᾶς λέγω ὅτι πρὸ ὀλίγου τρεῖς βουλευταὶ συμπολῖταί μου ἠκολούθουν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ οὐδεὶς ὑπάλληλος διωρίσθη τῇ συστάσει μου· δὲν ἀπεσύρθην ὅμως ἀπὸ τὴν πολιτικὴν μερίδα, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριζον, διὰ τοιούτους ταπεινοὺς λόγους, δὲν σᾶς ὁμοιάζω. Ἀλλ’ ἀπαντῶν εἰς τὸν πρώην Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης παρατηρῶ, ὅτι δὲν ἦτον ἀνάγκη νὰ λαλῇ οὗτος περὶ ἐπευφημιῶν· ἔδει νὰ πείσῃ ἡμᾶς διὰ συζητήσεως λογικῆς, νὰ πείσῃ τὴν Κυβέρνησιν περὶ τοῦ πεπλανημένου καὶ ἀδίκου τοῦ ἄρθρου 9ου. Καὶ ὑποθέτω, ὅτι ὁλόκληρος ἡ Συμπολίτευσις, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ὅτι αὐτὸς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἤθελεν ἐνδώσει εἰς παρατηρήσεις λογικὰς καὶ ὀρθὰς καὶ διότι οἱ πάντες ὑποχωροῦσιν ἀπέναντι τῆς λογικῆς, τῆς δικαιοσύνης, τῆς ἀληθείας· νομίζω ὅμως καὶ ἔχω τὸ θάῤῥος νὰ τὸ εἴπω, ὅτι εἶναι μωρὰ ἡ ἀξίωσις τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ζητοῦντος νὰ μὴ ὑποβάλλωνται εἰς ποινὴν οἱ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ διαμένοντες καὶ καλούμενοι ἀπὸ τὸν νόμον τῆς Πατρίδος, ὅπως ὑπηρετήσωσιν, ὅπως ἀσκηθῶσι καὶ μὴ προσερχόμενοι. Ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐδύνατο νὰ μεμφθῇ τὸ νομοθέτημα, διότι ἐφάνη ἐπιεικὲς πρὸς τοὺς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ διαμένοντας. Διατί, κύριε βουλευτά, πρέπει ὁ νομοθέτης νὰ φανῇ συμπαθὴς καὶ ἐπιεικὴς πρὸς τοὺς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ κερδοσκοποῦντας, πρὸς τοὺς οὐδὲν προσφέροντας εἰς τὸ Κράτος, καὶ νὰ μὴ φανῇ ἐπιεικὴς πρὸς τὸν καλούμενον ἐργάτην, τὸν γεωργὸν, τὸν ποιμένα, τὸν ἐν τῇ ἡμεδαπῇ, τὸν ἐγκαταλείποντα τὴν οἰκογένειάν του, τὰ συμφέροντά του, καὶ ἅμα τῇ φωνῇ τῆς πατρίδος προσερχόμενον εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ; Διατί ὁ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ διαμένων νὰ ᾖ προνομιοῦχος ἀπέναντι τοῦ ἐν τῇ ἡμεδαπῇ, τοῦ βαρυνομένου μὲ πολυειδεῖς ἀνάγκας; Πρέπει ὁ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ διαμένων, ὁ μὴ διατελῶν ὑπὸ τὸ βάρος τῶν φόρων, ὁ πλουτῶν νὰ ἦναι προνομιοῦχος; Καὶ δύναται νὰ εὑρεθῇ βουλευτὴς ὄχι ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως ἀλλ’ ἐξ ὁλοκλήρου τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζει ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης; Εἶναι μωρὰ ἡ ἀξίωσις τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης καὶ ὄχι μωρὰ ἡ σύνταξις, καθ’ ἃ εἶπε, τοῦ Νομοσχεδίου. Ὅλοι γνωρίζομεν ὅτι καλοῦνται εἰς ὅλα τὰ εὐρωπαϊκὰ Κράτη, καὶ ἐν Γερμανίᾳ καὶ ἐν Γαλλίᾳ καὶ ἐν Ἀγγλίᾳ, οἱ ἔφεδροι δι’ ἀσκήσεις, οὐ μόνον οἱ ἐν τοῖς Κράτεσιν, ἀλλὰ καὶ οἱ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ διαμένοντες· καὶ πάντες ὑπείκουσιν εἰς τὸ καθῆκον τοῦτο, ὑποκείμενοι ἄλλως εἰς τὰς αὐτὰς καὶ βαρυτέρας ποινὰς, ἃς ἐπιβάλλει τὸ ἄρθρον ἔνατον τοῦ Νομοσχεδίου. Καὶ ὅμως οὐδεὶς κατέκρινε τοὺς νομοθέτας ἐκείνους ὡς μωρούς, οὐδεὶς ἐμιμήθη τὸν πρώην ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργόν· καὶ πολλοὶ ἰδίοις ὄμμασιν εἴδομεν ἀλλοδαποὺς, οἷον Γερμανοὺς ἐν Πάτραις, οἱ ὁποῖοι ἐκλήθησαν εἰς τὰς στρατιωτικὰς ἀσκήσεις τῆς Πατρίδος των καὶ οἱ ὁποῖοι πρὸ πολλοῦ ἐγκατεστημένοι ἐν Ἑλλάδι, ἅμα τῇ προσκλήσει αὐτῶν, ἀμέσως ἐγκατέλειψαν τὸ ἔδαφος τῆς Ἑλλάδος καὶ ἀνεχώρησαν εἰς Γερμανίαν, ὅπως προσφέρωσι τὰς ὑπηρεσίας των καὶ ἀσκηθῶσιν εἰς τὰ ὅπλα. Ὁ ἀξιότιμος πρώην Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἀξιοῖ, ὅπως οἱ Ἕλληνες οἱ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ μὴ προσέρχωνται, μὴ ὑπηρετῶσι, μὴ τιμωρῶνται οἱ μὴ προσερχόμενοι, θέλει νὰ καταστήσῃ προνομιούχους τοὺς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ἀπέναντι τῶν ἡμεδαπῶν τῶν καταλιμπανόντων τὰς οἰκογενείας των, τὰ συμφέροντά των, τὰ τέκνα των ὅπως προσέλθωσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Πατρίδος! Ἔχω πολλὴν ὑπόληψιν πρὸς τὸν κ. Ράλλην καὶ οὐδέποτε ἤλπιζον ν’ ἀκούσω παρ’ αὐτοῦ τοιαύτην γνώμην, ἡ ὁποία μὲ ἐνέπλησεν ἀγανακτήσεως, τὴν γνώμην ὅτι εἶναι μωρὰ ἡ ἀξίωσις τοῦ νομοθέτου τιμωροῦντος τοὺς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ἐφέδρους τοὺς μὴ προσερχομένους. Ἐγὼ λέγω μετὰ πλήρους πεποιθήσεως, ὅτι ὁ Ἕλλην ἐκεῖνος, ὅστις καλεῖται ἀπὸ τὴν φωνὴν τῆς Πατρίδος του ὡς ἔφεδρος καὶ δὲν προσέρχεται καὶ δὲν ὑπακούει, δὲν ἐννοεῖ νὰ ὑποβάλῃ ἑαυτὸν εἰς ποινὴν διὰ τὴν παρακοήν του, εἶναι ἀνάξιος νὰ φέρῃ τὸ ὄνομα Ἕλλην (χειροκροτήματα ἐκ τῶν ἀκροατηρίων καὶ ἐν τῇ Βουλῇ).

§65ΛΕΒΙΔΗΣ. Δὲν πρόκειται βεβαίως ἡ Βουλὴ οὐδὲ ἐγὼ νὰ δικάσωμεν περὶ τῆς μωρίας ἄλλου, καὶ ἴσως δὲν ὤφειλε νὰ κινήσῃ τὴν ἀγανάκτησιν τόσῳ πολὺ τοῦ ἀξιοτίμου μέλους τῆς Συμπολιτεύσεως ἡ παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐξ Ἀττικῆς, ἥτις ὁμολογῶ, ὅτι εἶχεν ὕφος τι βαρύ, ἀλλὰ τοῦτο προήρχετο ἐκ δικαίας ἀγανακτήσεως· διότι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ὁλόκληρον τὸ σύστημα αὐτοῦ περιέχει μὲν καὶ πολλὰ ἄλλα, ἀλλὰ βάσις κυρία αὐτοῦ εἶνε νὰ μεγαλοποιῇ τὰ κοινότερα τῶν πραγμάτων. Πρόκειται τάχα περὶ ἐχθροῦ μέλλοντος νὰ εἰσβάλῃ εἰς τὴν Πόλιν; Πρόκειται περὶ κινδύνου μεγάλου καὶ ἐπικειμένου; Μεγαλοποιεῖτε τὰ πράγματα χωρὶς λόγον (γέλως δεξιόθεν). Ἐπιθυμῶ νὰ ἐρωτήσω τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν ἐκ Μεγαρίδος τῆς Συμπολιτεύσεως, διατί ἐγέλασεν εἰς τὴν ἰδέαν ταύτην.

§66ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν εἶμαι ὁ μόνος, ὁ ὁποῖος ἐγέλασα· ἀλλ’ ἐπειδὴ μ’ ἐρωτᾶτε, θεωρῶ ὅτι εἶνε ἀνάξιον τῆς Βουλῆς νὰ συζητῇ ἂν πρέπῃ οἱ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ νὰ ὑπηρετῶσι τὴν πατρίδα. Κανὲν Ἔθνος δὲν ἔφθασεν εἰς τοιαύτην κατάστασιν, καὶ ἐγὼ δὲν θέλω νὰ καταστήσω τοὺς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ Ἕλληνας Ἰσραηλίτας.

§67ΛΕΒΙΔΗΣ. Σᾶς ἀπαντῶ εἰς ὅλην τὴν ἀγανάκτησιν, ἡ ὁποία σᾶς ἐκυρίευσεν, ὅτι ἐγελάσατε ἄνευ αἰτίας καὶ νομίζω, ὅτι σᾶς εἶνε γνωστὸν τὸ λεγόμενον περὶ ἐκείνων, οἵτινες γελῶσιν ἄνευ αἰτίας (θόρυβος). Δὲν πρόκειται, λέγω, περὶ κινδύνου τῆς πατρίδος, καὶ δὲν εἶνε ἀνάγκη νὰ θέλητε νὰ καταπνίξητε τὸ Ἔθνος, ὅταν πρόκηται περὶ διατάξεως, ἥτις δὲν προβλέπει παρὰ τὰς ἁπλᾶς ἀσκήσεις· διότι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 9ου δὲν ἀφορᾷ ἄλλο τι εἰμὴ τὴν σύγκλησιν τῆς ἐφεδρείας πρὸς ἁπλᾶς ἀσκήσεις. Καὶ ὅταν, κύριοι, τὸ ζήτημα δὲν ἦνε τόσῳ σπουδαῖον, σεῖς θέλετε νὰ μεγαλοποιήσητε αὐτὸ κατὰ τὸ σύστημά σας· καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νομίζω, ὅτι εἶναι δικαία ἡ ἀγανάκτησις ἐκείνων, οἵτινες ἀμύνονται ὑπὲρ τῶν συμφερόντων καὶ τῶν συμπολιτῶν αὐτῶν καὶ τοῦ Ἔθνους, προσπαθοῦντες ν’ ἀναχαιτίσωσι τὴν ἀκαταλόγιστον ὁρμὴν ὑμῶν πρὸς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα σᾶς ὑπέβαλε πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Πρωθυπουργός.

§68ΦΩΤΗΛΑΣ. Πρέπει νὰ προσέχητε εἰς τὰς ἐκφράσεις σας, κ. Λεβίδη.

§69ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὁ κ. βουλευτὴς μοὶ λέγει νὰ προσέχω εἰς τὰς ἐκφράσεις μου, ἀλλ’ ἐλησμόνησεν, ὅτι, ἐνῷ προχθὲς ἐγὼ μεθ’ ὅλου τοῦ σεβασμοῦ, ὅστις ἐμπρέπει εἰς αἴθουσαν ἐκ τοιούτων ἀνδρῶν, οἷος εἶνε ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἀντέταξα παρατήρησίν τινα ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 9ου, συνοδευθεῖσαν ἴσως διὰ λεπτῆς τινος εἰρωνείας, ἀνῆλθεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὡς συνειθίζει, καὶ ἐπέῤῥιψεν ἐπ’ ἐμοῦ τὴν μωρίαν. Καὶ ἔχετε ὑμεῖς τὸ θάῤῥος νὰ συστήσητε εἰς τοὺς ἄλλους τὴν μετριότητα τῶν ἐκφράσεων, ὅταν ἐκεῖνος, ὅστις ἀντιπροσωπεύει καὶ ὁδηγεῖ ὑμᾶς, ἀνέρχηται ἐπὶ τὸ βῆμα ἁπλῶς καὶ μόνον, διότι εἷς βουλευτὴς ἐτόλμησε νὰ ὑποβάλῃ μικρὰν τροπολογίαν, καὶ νομίζετε καὶ ὑμεῖς μετ’ αὐτοῦ, ὅτι ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιῤῥίπτετε ἐπ’ ἐμοῦ τὴν μωρίαν καὶ νὰ ὑποστηρίζωνται τοιαῦται φράσεις παρὰ βουλευτοῦ, οἷος εἶναι ὁ βουλευτὴς Μεγαρίδος, παρ’ οὗ δὲν ἐνόμιζον, ὅτι ἦτο δίκαιον νὰ ἐκσφενδονισθῶσι τοιοῦτοι λόγοι, ὁποῖοι ἐξεσφενδονίσθησαν κατ’ ἐμοῦ; Ἀλλ’ ὑμεῖς πρὸ πολλοῦ ἀκολουθεῖτε τὰ δόγματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὀσάκις ἠκολούθησαν οἱ ἄρχοντες τῶν Ἐθνῶν, ἢ περιεφρονήθησαν, ἢ ὡδηγήθησαν ἐπὶ τῆς λαιμητόμου (θόρυβος), ὑμεῖς ἀκολουθεῖτε τὸ δόγμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἄλλοτε ἠκολούθει ἓν σύστημα τῆς Ἀγγλίας, ὅπερ ὑπεστήριζε τὰς παραβόλους βουλὰς Ἰακώβου τοῦ Βʹ, σύστημα κατὰ τὸ ὁποῖον ἐπίστευον, ὅτι ὁ βασιλεὺς προέρχεται ἐκ τοῦ Θεοῦ, ὁ νόμος ἐκ τοῦ βασιλέως, ἄρα ὁ νόμος εἶναι ἀλάνθαστος, διότι ἀλάνθαστος εἶναι καὶ ὁ Θεὸς, ἐκ τοῦ ὁποίου ἐκπορεύεται ὁ βασιλεύς. Ὁ Πρωθυπουργὸς φρονεῖτε εἶναι ἀλάνθαστος, ὡς ὁ Πλάστης, ὁ νόμος προέρχεται ἐκ τοῦ Πρωθυπουργοῦ, ἄρα εἶναι ἀλάνθαστος, δὲν ἐπιδέχεται τὰς ἀντιῤῥήσεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Αὐτὴ εἶναι ἡ περίληψις τῆς ὑμετέρας πολιτικῆς. Ἐζήτησε πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, εὐθὺς ὡς κατῆλθε τοῦ βήματος ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης μου, νὰ ὑποβάλῃ οὗτος εἰς τὴν Βουλὴν πρότασιν. Δὲν γνωρίζω ποίαν πρότασιν ἐζήτει νὰ ὑποβάλῃ, ἀλλ’ ἐγὼ ὑποβάλλω τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν καὶ χθὲς ὑπέβαλον. Τὸ ἄρθρον 9ον λέγει, ὅτι πᾶς πολίτης, ἐπανερχόμενος ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς, ἀφοῦ ἐκηρύχθη ἡ ἐφεδρεία, ὀφείλει νὰ ὑπηρετήσῃ τὸν ἀνώτατον ὅρον τῶν 40 ἡμερῶν· ἀλλ’ ἂν ἡ ἐφεδρεία προσκληθῇ πρὸς ἄσκησιν μετὰ τὴν ἀναχώρησιν τοῦ πολίτου ἐκείνου ἐκ τῆς ἡμεδαπῆς καὶ ἂν οὗτος ὑπήκουσεν εἰς τὸν νόμον καὶ ἔρχεται εἰς τὴν ἡμεδαπὴν, ἔστω ἐκπροθέσμως, διατί νὰ ὑπηρετήσῃ τὸν ἀνώτατον ὅρον τῶν 40 ἡμερῶν, ἐνῷ οἱ ἄλλοι ἔφεδροι θὰ ὑπηρετήσωσι τὸν κατώτατον π. χ. τῶν 20–25 ἡμερῶν; Νομίζω, ὅτι αὐτὴ ἡ τροπολογία μου δὲν εἶναι τόσον μεγάλη, ὥστε νὰ ἐπιφέρῃ τὸν θόρυβον ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ ὁλοκλήρου τοῦ συστήματος αὐτοῦ, καὶ τὴν τροπολογίαν νομίζω, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δύναται νὰ δεχθῇ, διότι εἶναι δικαία. Ἐκεῖνος ὅστις δὲν ἐνεφανίσθη εἰς τὰ γυμνάσια τῆς ἐφεδρείας ἀναχωρήσας ἴσως ἐκ τῆς ἡμεδαπῆς, ὡς μὴ γνωρίζων τὰς βουλὰς τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι θὰ προσεκάλει ἐφεδρείαν, οὐδεμίαν ὑπέχει εὐθύνην. Εἶναι δὲ, κύριοι, φρονῶ ἐναντίον πάσης πρακτικῆς ἰδέας, ἐναντίον αὐτῶν τῶν συμφερόντων τοῦ Ἔθνους, τὸ ν’ ἀξιῶμεν παρὰ τῶν πολιτῶν, οἵτινες δύνανται νὰ διατελῶσιν εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν διὰ σπουδαιοτάτας ὑποθέσεις, ἅμα ἐκηρύχθη ἡ ἐφεδρεία, οὐχὶ διὰ ν’ ἀποκρούσῃ τὸν εἰσβαλόντα ἐχθρὸν, ἀλλ’ ἵνα ἀσκηθῇ, εἶναι ἄδικον νὰ ζητῶμεν νὰ ἐγκαταλείψωσιν οὗτοι πάσας τὰς ὑποθέσεις αὐτῶν εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν, αἵτινες δύνανται ν’ ἀφορῶσιν αὐτὴν ἴσως τὴν μεταβολὴν τῆς καταστάσεως αὐτῶν, καὶ νὰ ἔλθωσι νὰ ἀσκηθῶσιν, ἢ ἄλλως νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὸν ἀνώτατον ὅρον, διότι δὲν ἦλθον ἐγκαίρως. Δὲν νομίζετε, κύριοι, ὀρθὸν νὰ ἀξιῶμεν τοὐλάχιστον τὴν μικρὰν ταύτην ὑποχώρησιν παρὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅστις φαίνεται, ὅτι, πλανηθεὶς ἴσως ἔκ τινος συγγραφέως, νομίζει, ὡς καὶ ἄλλοι τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ἐπίστευσαν, ὅτι θὰ σώσῃ τὸν Ἑλληνισμὸν καὶ τὸ Ἔθνος, ἂν συντελέσῃ εἴς τι; εἰς τὴν συγκέντρωσιν ὅλων τῶν ἑλληνικῶν στοιχείων, ἅτινα διέπρεψαν εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν, νὰ ἔλθωσι πάντα ταῦτα ἐνταῦθα; Ὑπάρχει, κύριοι, συγγραφεὺς σπουδαῖος, ὅστις ἠξίωσεν, ὅτι ἂν τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος ὑπέστη βλάβας, ὑπέστη αὐτὰς ἐκ τῆς καταχρήσεως πρὸς τὸ ἀποδημεῖν· φρονεῖ μάλιστα οὗτος, ὅτι ἡ καταστροφὴ τοῦ ἀρχαίου Ἑλληνικοῦ κόσμου προῆλθεν ἐξ αὐτῆς τῆς μεγάλης τάσεως περὶ τὸ ἀποδημεῖν. Ἀλλ’ ἄλλος συγγραφεὺς, διαπρεπέστερος αὐτοῦ, ἀπέδειξεν ὅτι, ἂν τὸ Ἔθνος αὐτὸ ἔχῃ ἱστορίαν, καὶ τὴν πρώτην ἱστορίαν τοῦ κόσμου, δύναται νὰ ὀφείλῃ αὐτὸ καὶ εἰς ἄλλας μὲν αἰτίας, ἀλλὰ καὶ εἰς αὐτὸ τὸ πνεῦμα πρὸς τὸ ἀποδημεῖν. Ἢ μήπως ἦναι ἀνάγκη σήμερον, ἐν μέσῳ ΙΘʹ αἰῶνι, νὰ καθιερώσωμεν τὴν ἀρχὴν τῆς ἀρχαίας Σπάρτης, τὴν ὁποίαν φαίνεται, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀσπάζεται ἐν τῷ ἄρθρῳ αὐτῷ;

§70ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Δὲν ἐσκόπουν νὰ λάβω μέρος εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου τούτου, διότι εἶδον χθὲς ὅτι μάτην συνεστήσαμεν εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν τοὐλάχιστον τὴν βεβαίωσιν ὅτι οἱ καλούμενοι ἐκ τῶν ἐφέδρων καὶ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ εὑρισκόμενοι θὰ λάβωσιν εἰδοποίησιν περὶ τῆς προσκλήσεώς των. Ἀλλὰ παρατήρησις τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐκ Μεγαρίδος μὲ ἀναγκάζει νὰ λάβω μέρος, διότι νομίζω ὅτι ὀφείλει νὰ διαμαρτυρηθῇ ἡ Ἀντιπολίτευσις, ὅτι ὁ σκοπὸς αὐτῆς εἶναι νὰ ἀπαλλάξῃ τῆς ἐφεδρείας τοὺς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ Ἕλληνας. Ἡμεῖς ἀποκρούομεν τὴν αὔξησιν τῆς ἐφεδρείας διὰ πάντα τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, ἐνῷ σεῖς θέλετε νὰ ἐπιβάλητε φόρους δυσβαστάκτους εἰς αὐτὸν καὶ ν’ αὐξήσητε τὰ ἔτη τῆς ὑπηρεσίας, θέλετε νὰ φέρετε ἐνταῦθα νὰ ὑπηρετήσωσιν ἀδίκως καὶ παραλόγως οἱ πολῖται, θέλετε νὰ καλέσωμεν ἐπιστρατείαν, χωρὶς ὁ λαὸς νὰ ἔχῃ εἴδησιν, ἄνευ τῆς ἀδείας τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ Συντάγματος· δὲν ποιούμεθα ἡμεῖς διάκρισιν μεταξὺ ἡμεδαπῶν καὶ ἀλλοδαπῶν· θεωροῦμεν ἐξ ἴσου πάντας ἀδελφούς· σεῖς κάμνετε διάκρισιν καὶ ἡ Κυβέρνησίς σας (χειροκροτήματα ἐκ τῶν ἀκροατηρίων καὶ ἐν τῇ Βουλῇ).

§71ΠΕΤΡΙΤΣΗΣ. Νὰ διαταχθῇ ἡ ἐκκένωσις τῶν ἀκροατηρίων (θόρυβος).

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητῶ τὴν ἄδειαν ἀπὸ τὴν Βουλὴν πρὸς ἐκκένωσιν τῶν ἀκροατηρίων.

§73ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§74ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Πρέπει νὰ ἐννοήσητε, πάντες ὅτι ἡ Κυβέρνησις, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζετε, ἐργάζεται ὑπὲρ ὀλίγων καὶ ὑπὲρ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι οὐδὲν δικαίωμα ἔχουσιν εἰς εὐεργετήματα, ὥστε δὲν δύνασθε νὰ ἐπιῤῥίψητε ὅτι ἡμεῖς ζητοῦμεν νὰ φέρωμεν διχοτόμησιν μεταξὺ Ἑλλήνων (θόρυβος). Οἱ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ἐργαζόμενοι, ἐργάζονται ὑπὲρ τῆς προαγωγῆς ἑαυτῶν, κερδίζοντες ἐντίμως ἄνευ κερδοσκοπίας ἐν τοῖς Χρηματιστηρίοις, ἀλλὰ διὰ τοῦ ἐμπορίου μόνον καὶ τῆς βιομηχανίας, καὶ ἄνευ τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐμπορίου πρέπει νὰ μάθετε, ὅτι Ἑλληνικὴ ναυτιλία δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ, καὶ ἂν παύσῃ τὸ Ἑλληνικὸν ἐμπόριον καὶ ἡ ναυτιλία, 30,000 Ἕλληνες θὰ πεινάσωσι καὶ θὰ ἔλθωσι νὰ ζητῶσι τὸν ἄρτον των ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου, ἢ θὰ μεταβῶσιν εἰς τὴν Ἀμερικὴν καὶ ἄλλα μεμακρυσμένα μέρη. Καὶ ἀπὸ ποῖον ἠκούσατε ἀντίῤῥησιν ὅτι οἱ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ δὲν πρέπει νὰ ὑπηρετήσωσιν; Ἡμεῖς ἐπιδιώκομεν τὴν ἰσότητα, ἀλλὰ συγχρόνως θέλομεν νὰ ὑποδείξωμεν εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅτι ὀφείλει νὰ ἐξετάσῃ καλλίτερον καὶ συμφωνότερον πρὸς τὴν φιλανθρωπίαν καὶ τὸ δίκαιον τὸ νομοσχέδιον. Πόσας ἡμέρας ἐπιβάλλει ὁ Γαλλικὸς νόμος εἰς τὰς ἀσκήσεις; κατὰ μέγιστον ὅρον 30 ἡμέρας. Σεῖς ἐπιβάλλετε 40, ἐνῷ ὁ Ἕλλην ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην νὰ ἐργασθῇ ὀλιγώτερον ὑπὲρ τοῦ δημοσίου, ὅπως ἐργασθῇ περισσότερον ὑπὲρ τῆς οἰκογενείας του· διότι ἐνταῦθα αἱ χεῖρες δὲν εἶναι πολλαὶ, οὐδὲ τὸ ἔδαφος γόνιμον ἢ τὰ ἐπαγγέλματα παραγωγικά. Ἕκαστος πολίτης ἀφαιρούμενος ἀπὸ τὸ ἔργον του, ἀπὸ τὸν ἀγρόν του, φέρει ζημίαν οὐ μόνον εἰς τὴν οἰκογένειάν του, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν Πολιτείαν. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν θέλετε νὰ σᾶς κάμωμεν τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἀπομακρύνεσθε ἀπὸ τὸ παράδειγμα τοῦ Γαλλικοῦ νόμου; ὅτι βλάπτετε οὕτω τὴν Πολιτείαν; Ἀλλὰ, κύριοι, ὁ τρόπος τῆς γνωστοποιήσεως διὰ τὸν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ἔφεδρον εἶναι πλημμελέστατος, διότι οὐδεὶς σχεδὸν θὰ λάβῃ γνῶσιν εἴτε ἐν τῇ Ἀμερικῇ, εἴτε ἐν Ἀσίᾳ, εἴτε ἐν Ἀφρικῇ, ἤ που τῆς Εὐρώπης εὕρηται. Ἐγώ, κύριοι, ἤμην ὑπάλληλος τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐπὶ τῆς ἐπιστρατείας· εἰς αὐτὸ ἐστάλησαν τὰ φύλλα τῆς πορείας, ὅπως κοινοποιήσῃ εἰς τοὺς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ εὑρισκομένους, ἀλλὰ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ἐκ τῶν 1000 ἀποσταλέντων, ἀμφιβάλλω ἂν 100 ἐκοινοποιήθησαν· τὰ λοιπὰ ἐπεστράφησαν, εἴτε διότι δὲν εὑρέθησαν οἱ πρὸς οὓς διηυθύνοντο, εἴτε διότι οἱ Πρόξενοι ἐμερολήπτησαν. Ἐν τῷ νόμῳ δὲν ὑπάρχει διάταξις, δι’ ἧς οἱ Πρόξενοι ὀφείλουν νὰ κοινοποιήσουν φύλλα πορείας. Ἐπειδὴ δὲ οἱ πλεῖστοι τῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ εἶναι ἐγγράμματοι—διότι περὶ τῶν ναυτιλλομένων δὲν πρόκειται ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ—αὐτοὶ θὰ ὑπογράψωσιν ἀπόδειξιν παραλαβῆς· ἀλλ’ ὅταν δὲν ἔχητε καμμίαν ἀπόδειξιν ὅτι ἔλαβον γνῶσιν τῆς προσκλήσεως, δηλαδὴ χωρὶς ἀπόδειξιν ἀπειθείας πρὸς τὸν νόμον τῆς πατρίδος, καὶ μετὰ πολυετῆ ἐργασίαν ἔλθωσιν εἰς τὸν Πειραιᾶ, ἀγνοοῦντες ὅτι ἔχουν οἱανδήποτε ὑποχρέωσιν εἰς τὴν πατρίδα, πῶς δικαιοῦσθε νὰ τοὺς ἐπιβάλητε ποινὴν, δρακόντειον φυλάκισιν τριῶν ἐτῶν; Διατί νὰ θεωρῆτε αὐτοὺς ἀνυποτάκτους ἐν ἐπιστρατείᾳ; Αὐτὸ δὲν εἶναι ὀρθὸν, δὲν εἶναι πολιτικόν· διότι ὁ Ἑλληνισμὸς εἰς τὸ ἐξωτερικὸν θὰ πάθῃ μέγα τραῦμα ἐκ τῆς διατάξεως ταύτης· διότι τίς ἔξω εὑρισκόμενος Ἕλλην θὰ ἐπανέλθῃ; Τὸν καταδικάζετε εἰς ἀειφυγίαν, διότι τὸν ἀπειλεῖτε ὅτι θὰ τὸν ρίψητε εἰς τὰς φυλακὰς πολυετῶς, ἂν πατήσῃ τὸν πόδα του εἰς Ἑλλάδα καὶ βεβαίως θὰ ἀποφύγῃ τοῦτο. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν ἐν τῷ συμφέροντι τῆς πατρίδος ν’ ἀπαλείψῃ τὴν δρακόντειον αὐτὴν ποινὴν, καὶ νὰ παραδεχθῇ μετριωτέραν, οὐχὶ ὅμως καὶ νὰ καταδικάσῃ εἰς ἀειφυγίαν τοὺς Ἕλληνας, τοὺς εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐργαζομένους, οὓς πάντας μετὰ χαρᾶς ἐλπίδων ἀναμένομεν νὰ ἴδωμεν ἐπιστρέφοντας εἰς τὴν κοινὴν μητέρα, εὐδαίμονας καὶ χρησίμους.

§75ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴπατε ὅτι πρέπει νὰ ὑποβληθῇ μία πρότασις.

§76ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶπον ὅτι πρέπει νὰ ὑποβληθῇ πρότασις. Βεβαίως ἡ πρότασις τοῦ κ. Λεβίδου δὲν ἀνταποκρίνεται πρὸς τὰς ἰδέας τοῦ κ. βουλευτοῦ, πρὸς τὰς ὁποίας ἐσχέτισα τὴν παρατήρησιν ταύτην, διότι ὁ κ. Λεβίδης παραδέχεται διὰ τῆς προτάσεώς του πάντα τὰ ἐν τῷ ἄρθρῳ.

§77ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὄχι.

§78ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Παραδέχεται αὐτὰ, ζητεῖ μόνον ἀντὶ τῶν 40 ἡμερῶν, αἵτινες θὰ ὑπολογίζωνται κατὰ τὸ ἄρθρον εἰς τὴν ἄσκησιν ἑκάστης περιόδου, νὰ ὑπολογίζωνται εἰς τὴν ἄσκησιν ἑκάστης περιόδου, τόσαι ἡμέραι ἐφ’ ὅσας πραγματικῶς διήρκεσεν ἡ ἄσκησις. Τοῦτο τόσον ὀλίγον διαφέρει τῆς ἐν τῷ ἄρθρῳ διατυπώσεως, ὥστε ἂν ἦτον αὕτη ἀξία τῶν ἐπικρίσεων, τὰς ὁποίας ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ἀπηύθυνε πρὸς τὸ ἄρθρον καὶ τὰς ὁποίας δὲν θέλω νὰ ἐπαναλάβω, ἐπίσης ἀξία ἐπικρίσεων εἶναι καὶ ἡ πρότασις τοῦ κυρίου βουλευτοῦ· διότι βεβαίως αἱ ἐπικρίσεις αὗται δὲν ἀπηυθύνοντο πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν ἡμερῶν, ἤτοι ἂν θὰ ἦναι αὗται 40 ἢ 30 ἡμέραι. Ὥστε ὁ ἕτερος ἐκ τῶν βουλευτῶν Ἀττικῆς ἄλλην βεβαίως εἶχεν ἰδέαν, εἶπε δὲ ποία εἶναι ἡ ἰδέα του, νὰ ἀπαλειφθῇ τὸ ἄρθρον. Βεβαίως ἡ ἀπάλειψις τοῦ ἄρθρου εἶναι πρότασις καὶ θὰ ἠδυνάμην νὰ συζητήσω περὶ αὐτῆς. Ἀλλὰ δὲν πιστεύω ὅτι τοῦτο εἶναι τὸ παρ’ αὐτοῦ προτεινόμενον, διότι καὶ τοῦτο δὲν συμφωνεῖ πρὸς τὴν ὁμιλίαν αὐτοῦ. Ἐὰν ἀπαλείψωμεν τὸ ἄρθρον, τί θέλει συμβῆ; Ὅτι οἱ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ διαμένοντες ὀφείλουσι νὰ ὑπηρετήσωσιν ὡς καὶ οἱ ἐν τῷ ἐσωτερικῷ· ἂν δὲ δὲν προσέλθωσι κατὰ τὴν τεταγμένην ἡμέραν, κηρύττονται ἀνυπότακτοι, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τιμωροῦνται διὰ τριμήνου προσθέτου ὑπηρεσίας· ἑπομένως ἐπανερχόμεθα πάλιν εἰς τὸ αὐτὸ, ἀφοῦ ἡ ὑπηρεσία καταντᾷ σχεδὸν ἡ αὐτὴ, τὴν ὁποίαν περιέχει τὸ ἄρθρον ἢ μᾶλλον καὶ βαρυτέρα· διότι, ἄν τις μετὰ μιᾶς περιόδου ἀπουσίαν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ἐπανέλθῃ, θὰ μείνῃ ἐν τῷ στρατῷ πρὸς τὰς 40 ἡμέρας καὶ τρεῖς μῆνας, ἤτοι χρόνον πολλαπλάσιον ἐκείνου, τὸν ὁποῖον τὸ ἄρθρον ἐπιβάλλει. Ὥστε δὲν εἶναι οὗτος ὁ σκοπὸς τοῦ κ. βουλευτοῦ· ἐνόμισεν, ὅτι διὰ τῆς ἀπαλείψεως τοῦ ἄρθρου ἱκανοποιεῖται ἡ ἰδέα του, ἀλλὰ δὲν ἔχει οὕτως. Ἵνα δυνηθῶμεν δὲ νὰ συζητήσωμεν, πρέπει νὰ γινώσκωμεν τὶ προτείνει εἰς ἀντικατάστασιν τοῦ ἄρθρου. Ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι οὐδὲν δύναται λυσιτελῶς νὰ προτείνῃ εἰς ἀντικατάστασιν. Ἠδύνατό τις νὰ προτείνῃ ὅπως οἱ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ διαμένοντες ὦσιν ἀπηλλαγμένοι ὑποχρεώσεως πρὸς ἄσκησιν· ἀλλ’ ἐάν τις ἔχῃ τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς διετύπωσε, τουτέστιν ἐὰν θεωρῇ τὸν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ διαμένοντα ὡς ἔχοντα ὑποχρεώσεις τινὰς ἀσκήσεως, ἀμφιβάλλω ἂν θέλῃ δυνηθῆ νὰ διατυπώσῃ ἄρθρον σπουδαίως διαφέρον τοῦ ἄρθρου, τὸ ὁποῖον ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ περιελάβομεν. Δικαιοῦμαι λοιπὸν νὰ ζητήσω ὅπως ἡ πρότασις ὑποβληθῇ διατετυπωμένη ἐγγράφως, ὅπως δυνηθῶ νὰ τὴν ἀντιπαραβάλω πρὸς τὸ κείμενον τοῦ ἄρθρου καὶ τὴν παραδεχθῶ ἂν ἦναι προτιμοτέρα.

§79ΜΙΛΗΣΗΣ. Περὶ τῶν τροποποιήσεων τοῦ βʹ. ἐδαφίου;

§80ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὡς πρὸς αὐτὰς ἐπίσης παρατηρῶ, ὅτι ἔπρπε νὰ ὑποβληθῶσι διατετυπωμέναι· διότι παρατηρήσεις ῥιπτόμεναι κατὰ τὸν τρόπον τοῦτον ἀπὸ τοῦ βήματος ἄνευ διατυπώσεως γραπτῆς, δὲν δύνανται νὰ γίνωσιν ἀντικείμενον συζητήσεως, προκειμένου περὶ ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς· ὅπως ἡ πρότασις αὕτη ἐγένετο, ἀφορᾷ εἰς ἀργίαν τῆς ἀναγεγραμμένης ποινῆς, ἀλλὰ ποίαν θὰ ἐπιβάλωμεν; Θὰ ἐπιβάλωμεν ποινὴν προσθέτου ὑπηρεσίας; Τοῦτο δὲν θεωρῶ πρέπον, διότι εἶναι μεγάλη ἐπιβάρυνσις τοῦ στρατοῦ αἱ τοσαῦται πρόσθετοι ὑπηρεσίαι· ἱκανὴ εἶναι ἡ ἤδη νομοθετημένη· ὅταν αὕτη φθάνῃ εἰς ἀριθμὸν ἡμερῶν ὑπερβολικὸν, νομίζω ὅτι ἐξ ἀνάγκης πρέπει νὰ σταματήσωμεν, καὶ διὰ τοῦτο ἐν τῷ νόμῳ, ὁσάκις ἡ πρόσθετος ὑπηρεσία ὑπερβῇ ὅριόν τι, ἀντεκατεστήσαμεν εἰς αὐτὴν τὴν ποινὴν, τὴν ὁποίαν ὅλοι οἱ ξένοι νόμοι περὶ ἐφεδρείας καὶ στρατολογίας περιέχουσι, τὴν ποινὴν τῆς φυλακίσεως. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τῷ περὶ τροποποιήσεως τῶν διατάξεων τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου βλέπετε ὅτι εἰς τοὺς ἐν ὥρᾳ πολέμου ἀνυποτάκτους καὶ εἰς τοὺς ἐν ὥρᾳ ἐπιστρατείας ἀνυποτάκτους ἐπεβλήθησαν ποιναὶ φυλακίσεως, εἰς δὲ τοὺς ἐν ὥρᾳ εἰρήνης ἀνυποτάκτους ἐπεβλήθη πρόσθετος ὑπηρεσία τριῶν μηνῶν. Ἡ πρόσθετος αὕτη ὑπηρεσία διὰ τὸν ἐν τῇ ἡμεδαπῇ διατελοῦντα ἐπιπροστίθεται εἰς τὰς 30 ἢ 40 ἡμέρας τῆς ὑπηρεσίας τῆς κανονικῆς τῆς ἐφεδρείας· ὅταν ὅμως πρόκηται νὰ ἐπιβληθῇ εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ λείψῃ ἐπὶ 2, 3, 4 καὶ 5 περιόδους, τὸ ποσὸν τῆς προσθέτου ὑπηρεσίας καθίσταται ὑπερβολικόν. Διὰ τοῦτο ἐνομίσαμεν, ὅτι ἔπρεπεν ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ ἐπιβάλωμεν τὴν ποινὴν τῆς φυλακίσεως. Τώρα βεβαίως δὲν ἐννοοῦμεν ὅτι ὁ ὅρος, τὸν ὁποῖον περιέχει τὸ ἄρθρον 9 τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας, τουτέστιν ὅτι ἡ ποινὴ δύναται νὰ παραλλάσσῃ μεταξὺ ἑνὸς καὶ τριῶν ἐτῶν εἶναι ὅρος ἀπαράβατος, δυνάμεθα τὸν κατώτατον ὅρον νὰ τὸν θέσωμεν εἰς ἕξ μῆνας ἢ καὶ κατωτέρω, νὰ ἐλαττώσωμεν δὲ καὶ τὸν ἀνώτατον ὅρον.

§81ΤΙΝΕΣ. Αὐτὸ θὰ ὁρισθῇ εἰς τὸ ἄλλο Νομοσχέδιον.

§82ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι, δὲν θὰ ὁρισθῇ ἐν τῷ ἄλλῳ νομοσχεδίῳ, διότι ἐν τῷ ἄλλῳ ἀφορᾷ ἡ διάταξις εἰς τὸν ἀνυπότακτον ἐν ἐπιστρατεύσει, ἐνῷ ἂν θελήσωμεν νὰ ἐλαττώσωμεν τὴν ποινὴν μόνον διὰ τὸν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ διατελοῦντα ὑπόχρεων εἰς ἀσκήσεις ἐν εἰρήνῃ, δέον νὰ μὴ παραπέμψωμεν ἐκεῖ, ἀλλὰ νὰ εἴπωμεν ἐδῶ ὅτι θέλει τιμωρηθῇ διὰ φυλακίσεως ἔστω ἑνὸς μηνὸς μέχρις ἑνὸς ἔτους.

§83ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Μέχρις ἕξ μηνῶν.

§84ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἔστω μέχρις ἕξ μηνῶν.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Μέχρις ἕξ μηνῶν.

§86ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος Πρωθυπουργός, ὡς προέβλεψα, ὑπεχώρησε. Δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ ὑποχωρήσῃ, ὁ κρίκος ἦτο σιδηροῦς, ἐν ᾧ περιεβλήθη, καὶ ἠναγκάσθη νὰ ὑποχωρήσῃ. Καὶ ὑπεχώρησεν εἰς τοιοῦτον σημεῖον, ὥστε μήτε ἀντέκρουσε κἂν τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ὑπέβαλον ἐπὶ τοῦ κειμένου ἄρθρου 9ου τοῦ Νομοσχεδίου. Ἡ ὑποχώρησίς του ὅμως αὕτη δὲν ἱκανοποιεῖ βεβαίως τὴν ἰδέαν μου, διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξα· ὅταν ἐζήτησα ἐγὼ τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ἄρθρου, δὲν τὴν ἐζήτησα πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ ὑποβάλω τοὺς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ εὑρισκομένους Ἕλληνας εἰς τὰς αὐτὰς ὑποχρεώσεις, αἵτινες ἐπιβάλονται εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται δύω βήματα μακρὰν τοῦ στρατολογικοῦ γραφείου, εἰς ἐκείνους εἰς τοὺς ὁποίους δὲν θὰ κοστίζῃ τὸν βίον ὁλόκληρον ἡ προσέλευσίς των. Ἤθελον διὰ τῆς ἐκφράσεως ἐκείνης νὰ καταδείξω ὅτι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 9 εἶναι ἀνεκτέλεστος, ἠθέλησα νὰ καταδείξω ὅτι ἀντιγράφοντες ἐκ ξένων νόμων, χωρὶς νὰ λαμβάνωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰς ἰδιαιτέρας περιστάσεις εἰς τὰς ὁποίας εὑρίσκεται ἡ ἐθνικότης ἡμῶν, δὲν πράττομεν ἄλλο ἢ νὰ νομοθετῶμεν νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀνεφάρμοστα καὶ ἀνεκτέλεστα. Αὐτὸ ἠθέλησα νὰ δηλώσω· ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν εἰσέλθετε εἰς οἱανδήποτε διαπραγμάτευσιν περὶ ποινῶν, εἰς οἱανδήποτε διαπραγμάτευσιν περὶ ὑπηρεσίας καὶ περὶ τοῦ χρόνου τῆς ἐκτελέσεως τῆς ὑπηρεσίας, διότι πάντοτε ὑπηρεσία θὰ ἦναι διὰ τὸν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ εὑρισκόμενον ἔφεδρον· ἢ εἰς τὴν ἐφεδρείαν κατάταξις, ἐγὼ εἶμαι ξένος πρὸς ὑμᾶς, ἐγὼ ἐννοῶ τὸν Ἕλληνα τὸν εὑρισκόμενον εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν νὰ προσέλθῃ, ὅταν ἡ πατρὶς κινδυνεύῃ, καὶ νὰ συναγωνισθῇ μετὰ τῶν τέκνων, μετὰ τῶν ἀδελφῶν ἡμῶν, ἀλλὰ δὲν ἐννοῶ, ἁπλῶς καὶ ὡς ἔτυχε, νὰ τὸν ὑποβάλω εἰς θυσίας καὶ νὰ τῷ ἐπιβάλω βάρη, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ βαστάσῃ καὶ τὰ ὁποῖα θὰ τὸν φέρουν εἰς ἄρνησιν τῆς ἐθνικότητός του. Αὕτη ἦτον ἡ ἰδέα μου· ἦτο δὲ περιττὸν νὰ ἀνάψῃ ὁ βουλευτὴς Μεγαρίδος, διότι γνωρίζει ποῖαι εἶναι αἱ πολιτικαί μου πεποιθήσεις, διότι γνωρίζει ὅτι οἱ πλησιέστατοι συγγενεῖς μου, καίτοι εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν εὑρισκόμενοι, κατὰ τὴν ἐπιστράτευσιν προσῆλθον ἐκ τῶν πρώτων ὅπως ἐπιτελέσωσι τὸ πρὸς τὴν πατρίδα καθῆκον.

§87ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν πληροφορίαν θέλω ζητήσει ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Ἐφεδρεῖαι ὑπάρχουσι καὶ εἰς ἄλλα βεβαίως Κράτη καὶ πρὸ πάντων εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ Γερμανίαν. Φρονῶ δὲ ὅτι καὶ ἐκεῖ οἱ ἔφεδροι καλοῦνται εἰς ὡρισμένας ἐποχὰς, ἵνα ἀσκῶνται. Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τὰ Κράτη ἐκεῖνα οἱ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ τυχὸν διαμένοντες ἔφεδροι ὑποχρεοῦνται νὰ προσέλθωσι καὶ λάβωσι μέρος εἰς τὰς ἀσκήσεις;

§88ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βεβαίως, ὡς καὶ οἱ ἡμεδαποὶ, ἄνευ διακρίσεως.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖ ἄλλος τις τὸν λόγον;

§90ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι πρέπει νὰ καθαρίσωμεν τὰς ἰδέας μας ἐπὶ τοῦ συζητουμένου θέματος.

§91ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μάλιστα.

§92Γ. ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται περὶ τῆς ὑποχρεώσεως πρὸς ἐξάσκησιν οἱ ἔφεδροι κατὰ τὸν νόμον πρέπει νὰ ἀσκῶνται κατὰ δύω ἔτη. Ἔφεδροι δὲ εἶναι πάντες οἱ ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζόμενοι, μεταξὺ δὲ αὐτῶν ὑπάρχουσι καὶ ἐκεῖνοι οἵτινες ἀποδημοῦσιν εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν κατὰ τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρον οἱ ἔφεδροι οὗτοι, οἱ εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν ἀποδημοῦντες, ἀπαλλάσσονται τῆς ὑποχρεώσεως τῶν ἀσκήσεων, ἀπαλλάσσονται δὲ προσωρινῶς· ἀλλ’ αἱ ἑπόμεναι διατάξεις τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου εἶναι εἰς τοσαύτην ἀντίφασιν πρὸς τὴν πρώτην ταύτην διάταξιν, ὥστε μένει τις ἔκθαμβος ἀληθῶς ἀπέναντι τῆς ἀδικίας τῆς προσγινομένης εἰς ἐκείνους οἵτινες λαμβάνουσι δῆθεν τὸ εὐεργέτημα τῆς προσωρινῆς ἀπαλλαγῆς· διότι, κατὰ τὰς διατάξεις ταύτας, οἱ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ διαμένοντες ἔφεδροι ὑποχρεοῦνται, ἐπανερχόμενοι εἰς Ἑλλάδα, οὐχὶ νὰ ὑπηρετήσωσιν ἁπλῶς εἰς ἀσκήσεις ἐφεδρείας, ἀλλὰ νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐν τῷ στρατῷ ἐπὶ τῷ ἀνωτάτῳ ὁρίῳ τῆς χρονικῆς διαρκείας ἑκάστης τῶν ἀσκήσεων, εἰς ἃς δὲν ἔλαβον μέρος. Βλέπετε ἑπομένως ὅτι κατὰ τῶν ἐφέδρων τούτων, ὧν ἡ μὴ προσέλευσις δὲν μαρτυρεῖ κακὴν πρόθεσιν, οὐδ’ ἔλλειψιν προθυμίας εἰς ἐκπλήρωσιν αὐτοῦ τοῦ καθήκοντος, ὅπερ, ἀκριβῶς εἰπεῖν, δὲν εἶναι καθῆκον ἄμεσον ὀφειλόμενον πρὸς τὴν Πολιτείαν ἐν ὥρᾳ ἀνάγκης, ἀλλὰ μέτρον προπαρασκευῆς διὰ τὰς ἀμέσους ὑποχρεώσεις, ἃς ἐν καιρῷ πολέμου ὀφείλουσιν εἰς τὴν Πατρίδα, ἐπιβάλλεται ποινὴ στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, ἧς ἡ διάρκεια δύναται ἐν τῇ ἐννεαετίᾳ ἢ μᾶλλον τῇ ἑνδεκαετίᾳ, ἤδη μετὰ τὴν προσθήκην τῶν δύω ἐτῶν, νὰ φθάσῃ μέχρι 200 ἡμερῶν. Ἐρωτῶ ὑμᾶς, εἶναι τῷ ὄντι σπουδαῖον καὶ εἰλικρινὲς νὰ λέγωμεν, ὅτι ἀνὴρ, ὅστις ὑποχρεοῦται νὰ ὑπηρετήσῃ ἐν τῷ στρατῷ ἓν σχεδὸν ἔτος, ὅτι αὐτὸς ὑποβάλλεται ἁπλῶς εἰς τὸ προπαρασκευαστικὸν μέτρον τῶν ἀσκήσεων; Βεβαίως ὄχι! διότι ἀντὶ ὁ ἀτυχὴς οὗτος ἔφεδρος νὰ εὕρῃ τοὺς συμπολίτας αὑτοῦ, τοὺς συνυποχρέους αὐτοῦ, ἐκείνους μεθ’ ὧν ὤφειλε νὰ συγγυμνασθῇ, Θὰ καταταχθῇ ἐν σώματι στρατοῦ καὶ θὰ ἦναι ἐν αὐτῷ ἁπλοῦς στρατιώτης. Ταύτην τὴν ἔννοιαν ἔχει τὸ ἄρθρον, καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι ἔννοιαν τοιαύτην ἀποκρούει ἡ Βουλή. Εἶχε δίκαιον βεβαίως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, εἶχον δίκαιον οἱ συντάξαντες τὸ Νομοσχέδιον νὰ εἴπωσιν, ὅτι ἀπαλλάσσονται οἱ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ διαμένοντες, διότι δὲν εἶναι βεβαίως εὔκολον εἰς ἀποδημοῦντας μακρὰν τῆς Πατρίδος των καὶ ἀποδημοῦντας βεβαίως ἕνεκα ἀνάγκης, δὲν εἶναι εὔκολον νὰ ἐγκαταλείπωσι τὰς ἐργασίας των καὶ νὰ ἔρχωνται μόνον καὶ μόνον διὰ ν’ ἀσκηθῶσιν. Ἐλέχθη, καὶ ἐλέχθη ἀτόπως, ὅτι διαμφισβητεῖται ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁ πατριωτισμὸς τῶν Ἑλλήνων. Οὐδεὶς διαμφισβητεῖ εἰς τὸν Ἕλληνα τὸν πατριωτισμὸν, ἀλλ’ ὁ πατριωτισμὸς δὲν ἀναφαίνεται εἰς μίαν ἁπλῆν ἐξασκήσεως ὑποχρέωσιν· ὁ πατριωτισμὸς ἀναφαίνεται εἰς τὴν στιγμὴν ἐκείνην, καθ’ ἣν ὁ Ἕλλην θὰ προτάξῃ τὸ στῆθος αὑτοῦ πρὸς ὑπεράσπισιν τῆς πατρίδος. Συμφωνῶ πληρέστατα πρὸς τὰς ἰδέας τοῦ κ. Ράλλη περὶ τῆς ἐννοίας, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ ἀποδημία τῶν Ἑλλήνων εἰς τὴν ἀλλοδαπήν· ἡ ἀποδημία τῶν Ἑλλήνων εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν εἶναι ἀκατάπαυστος ἐθνικὴ καὶ παραγωγικωτάτη ἐργασία ὑπὲρ τῶν μεγάλων συμφερόντων, ὑπὲρ τῆς τιμῆς, ὑπὲρ τῆς ὑπολήψεως, ὑπὲρ τῆς δόξης τῆς πατρίδος. Ἐνθυμοῦμαι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὅτι, ὅτε πρὸ ὀλίγων ἐτῶν ἡ εὐγενὴς καὶ φιλόπατρις Ἑλληνικὴ κοινότης τῆς Τεργέστης προσέφερε γεῦμα εἰς τὸν Saint Mark Girardin, ὁ εὔγλωττος ἐκεῖνος καὶ φιλελληνικώτατος ἀνὴρ ἐξῆρε πρὸ πάντων τὴν Ἑλλάδα διὰ τὰς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ἰσχυρὰς ἀποικίας αὑτῆς, καὶ εἶπεν ὅτι εἷς ἐκ τῶν μεγαλειτέρων παραγόντων τοῦ Ἑλληνισμοῦ εἶναι αὐταὶ αἱ ἀποικίαι. Δὲν εἶναι πολιτικὸν, οὔτε ἁρμόζει εἰς Κυβέρνησιν ἐθνικὴν καὶ συνετὴν νὰ μὴ ἔχῃ πρὸ ὀφθαλμῶν ἐν ταῖς νομοθετικαῖς αὑτῆς προτάσεσιν εἰμὴ μόνον τὸ εἰδικὸν ἀντικείμενον, περὶ οὗ νομοθετεῖ. Κυβέρνησις σπουδαία ὀφείλει νὰ περιλαμβάνῃ ἐν ταῖς σκέψεσιν αὑτῆς, ὁσάκις νομοθετεῖ, τὸ σύνολον τῶν ἀναγκῶν, τὸ σύνολον τῶν περιστάσεων τοῦ Τόπου, τὴν ἱστορίαν αὐτοῦ, τοὺς ὅρους τῆς προόδου καὶ τοῦ μεγαλείου τῆς πατρίδος. Διὰ τοῦτο ἐν τοῖς νομοθετήμασιν, ἰδίως τοῖς στρατολογικοῖς—ἅπερ εὐλόγως ὠνομάσθησαν τὰ Εὐαγγέλια τῶν Ἐθνῶν, διότι συντελοῦσι πρὸς τοῖς ἄλλοις καὶ εἰς τὴν ἠθικοποίησιν τοῦ Τόπου—ἐν τοῖς νόμοις τοῖς στρατολογικοῖς πᾶσαι αἱ πεφωτισμέναι Κυβερνήσεις λαμβάνουσι πρόνοιαν, ἵνα μὴ ἡ ἐκπλήρωσις τοῦ πρὸς τὴν πατρίδα καθήκοντος ἔρχεται πρῶτον μὲν εἰς ἄμεσον ἀντίφασιν πρὸς τὰ ἀνεγνωρισμένα καὶ σεβαστὰ δικαιώματα τῆς οἰκογενείας, δεύτερον δὲ, ἀλλὰ κυρίως, πρὸς τὰς γενικὰς ἀνάγκας τῆς Ἐπικρατείας. Ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ τούτῳ ὑπάρχουσι βουλευταὶ ἀνήκοντες εἰς Ἐπαρχίας, ὧν οἱ κάτοικοι κατὰ μυριάδας ἀποδημοῦσιν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, τιμῶντες ἐκεῖ τὸ Ἑλληνικὸν ὄνομα, παρασκευάζοντες πλοῦτον, ὃν πολλάκις, πάντοτε δύναμαι νὰ εἴπω, ὁσάκις ἡ ἀνάγκη ἐπῆλθε, κατηνάλωσαν ὑπὲρ τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων. Ποσάκις δὲν ἐπεκαλέσθημεν ἡμεῖς τῶν ὁμογενῶν τούτων, τῶν συμπολιτῶν ἡμῶν τούτων τὰς ἐθνικὰς παροχὰς, καὶ ποσάκις δὲν εἴδομεν αὐτοὺς μετὰ φιλοπατρίας σπεύδοντας εἰς τὴν φωνὴν τῆς πατρίδος! Ἀναφέρω τὴν Κεφαλληνίαν καὶ ποιοῦμαι ἔκκλησιν εἰς τὴν εὐσυνειδησίαν τῶν ἐκ Κεφαλληνίας βουλευτῶν· ἐκ Κεφαλληνίας ἀποδημοῦσι 12 μέχρι 15 χιλιάδων πολιτῶν Ἑλλήνων, οἵτινες ἀπὸ Κωνσταντινουπόλεως μέχρις Ἡγεμονιῶν καὶ εἰς ὅλα τὰ μέρη τῆς Εὐρώπης τιμῶσι καὶ τὴν γενικὴν Πατρίδα καὶ τὴν Κεφαλληνίαν. Ὑποχρεώσατε αὐτοὺς νὰ ἐγκαταλείψωσι τὰς ὑποθέσεις των, τὰ ἔργα των, τὴν θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν, ὑπὲρ ὧν ἀπεδήμησαν καὶ στεροῦνται τοῦ τιμαλφεστάτου τῶν ἀγαθῶν, τῆς πατρίδος, ὑποχρεώσατε αὐτοὺς νὰ ἐγκαταλείψωσι πάντα ταῦτα καὶ νὰ ἔλθωσι μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ ἐκγυμνασθῶσι! Θὰ μοὶ εἴπητε, καὶ δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ ἐκγυμνασθῶσιν ἐκεῖνοι, οἵτινες εἶναι προωρισμένοι, ὅταν ἡ ἀνάγκη τῆς πατρίδος ἐπέλθῃ, νὰ στρατεύσωσιν ὑπὲρ αὐτῆς; Δὲν δύναμαι εἰς τὴν ἐρώτησιν ταύτην ν’ ἀπαντήσω ἀποφατικῶς· βεβαίως πρέπει νὰ ἐκγυμνασθῶσι καὶ ἐκεῖνοι, ἀλλ’ αἱ ἀσκήσεις, εἰς τὰς ὁποίας θέλομεν τοὺς ὑποβάλει, πρέπει νὰ μὴν ἀναιρῶσι τοὺς ὅρους τῆς ὑπάρξεως αὐτῶν, καὶ οἱ ὅροι τῆς ὑπάρξεως αὐτῶν ἀναιροῦνται ἐν ᾗ περιπτώσει τοῖς ἐπιβάλλομεν τὰς ἀσκήσεις, ὡς διὰ τοῦ Νομοσχεδίου ἐπιβάλλονται. Τὸ ζήτημα ἀνεπτύχθη εὐρέως καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ μακρηγορήσω ἐπ’ αὐτοῦ· θέλω καταλήξει εἰς πρότασιν, ἣν εὔχομαι νὰ ἀποδεχθῇ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἣν μάλιστα νομίζω, ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἀποδεχθῇ, ἐὰν εἰλικρινῶς ἐννοῇ, ὅτι τοὺς εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν ἀπόντας τοὺς ἀπαλλάσσει προσωρινῶς· λέγω δὲ εἰλικρινῶς, διότι δὲν εἶναι εἰλικρίνεια νὰ λέγητε εἴς τινα, ὅτι εἶναι ἀπηλλαγμένος ὑποχρεώσεως ὁμοίας ἐκείνης, ἥτις ἐπιβάλλεται εἰς ἕτερον ἐξ ἴσου πρὸς αὐτὸν ὑπόχρεων, καὶ ἔπειτα νὰ τὸν ὑποχρεοῦτε ἀκάμπτως νὰ ἐκπληρώσῃ τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην εἰς ἀνώτερον ὅρον ἐκείνου, εἰς ὃν οἱ συνυπόχρεοι αὐτῷ τὴν ἐξεπλήρωσαν. Ἂν λοιπὸν θέλῃ νὰ ᾖναι εἰλικρινής, πρέπει νὰ ἀρκεσθῇ εἰς τοῦτο, ὅτι ἐν ᾗ περιπτώσει οἱ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἀποδημοῦντες ἐπανέλθωσιν εἰς Ἑλάδα ἐντὸς τοῦ χρόνου, καθ’ ὃν διαρκεῖ ἡ ὑποχρέωσις αὐτῶν εἰς τὴν ἐφεδρείαν, εἶναι ὑπόχρεοι νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὰς ἀμέσως μετὰ τὴν ἔλευσίν των εἰς τὴν πατρίδα ἐνεργουμένας ἀσκήσεις.

§93ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Οὐδεὶς θέλει ἐπανέλθει.

§94ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ διέκοψέ τις εἰπὼν, ὅτι τότε οὐδεὶς θέλει ἐπανέλθει· πολὺ μικρὰν καὶ ταπεινὴν ἰδέαν ὁ διακόψας με ἔχει περὶ τῶν συμπολιτῶν αὐτοῦ. Εἶναι ἀδύνατον νὰ φαντασθῇ τις, ὅτι Ἕλλην, ἀποδημῶν εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν διὰ τὰς ὑποθέσεις του, ἂν ἀπεπεράτωσε τὰς ὑποθέσεις του ταύτας, θέλει παρατείνει ἐπὶ δέκα ἔτη τὸν χρόνον τῆς ἀποδημίας αὐτοῦ, τοῦ ἐκπατρισμοῦ αὐτοῦ, μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ μὴ ὑποβληθῇ εἰς 40 ἡμερῶν γυμνάσια ἐφεδρείας. Τοιοῦτόν τι εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑποθέσῃ πᾶς ὁ σεβόμενος ὄχι τὸν πατριωτισμὸν τοῦ Ἕλληνος, ἀλλὰ τὸν ἀνθρωπισμὸν τοῦ ἀνθρώπου. Πρέπει νὰ ἔχωμεν πάντες τὴν πεποίθησιν ὅτι, ἐὰν Ἕλλην, ἀποδημῶν εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν, μείνῃ ἐκτὸς τῆς πατρίδος αὐτοῦ ὑπὲρ τὴν δεκαετίαν, ὑπὲρ τὴν ἑνδεκαετίαν, εἰς ὅσον ἀναβαίνει ἡ ὑποχρέωσις τῆς ἐφεδρείας, τοῦτο εἶναι πληρεστάτη ἀπόδειξις, ὅτι αἱ ὑποθέσεις αὐτοῦ, αἱ ἀνάγκαι αὐτοῦ δὲν ἐπέτρεψαν εἰς αὐτὸν νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν Πατρίδα· ἀλλὰ καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει ὑπάρξῃ τις, ὅπερ δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ, ὅστις θὰ παρατείνῃ ἐπὶ δέκα καὶ ἕνδεκα ἔτη τὴν ἀπουσίαν του ἐκ τῆς Πατρίδος, μόνον καὶ μόνον διὰ ν’ ἀποφύγῃ τὴν ἐλαχίστην αὐτὴν ὑποχρέωσιν τῶν ἀσκήσεων, δὲν νομίζω, ὅτι ἐπὶ τοιούτου προσώπου δυνάμεθα νὰ στηρίξωμεν πολλὰς ἐλπίδας ὡς πρὸς τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντος αὐτοῦ ἀπέναντι τοῦ ἐχθροῦ. Αὐτὴ νομίζω, ὅτι ἤθελεν εἶσθαι ἡ εἰλικρινὴς ἐφαρμογὴ τῆς δικαίας ἀρχῆς, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀνέγραψεν ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ αὑτοῦ, τουτέστι τῆς προσωρινῆς ἀπαλλαγῆς. Ἄλλως, ἡ διάταξις αὕτη δὲν ἐννοεῖται· προσωρινὴ ἀπαλλαγή, ἥτις ἐπιβάλλει πολλαπλάσια βάρη, δὲν εἶναι ἀπαλλαγή, εἶναι περίγελως. Ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν δὲν ἔλθῃ τις καθ’ ὅλην τὴν ἑνδεκαετίαν καὶ παρέλθῃ ἡ ὑποχρέωσις αὐτοῦ διὰ τῆς συμπληρώσεως τοῦ 32ου ἔτους, τότε βεβαίως πρέπει νὰ ὑπάρχῃ δι’ αὐτὸν ποινή· ἀλλὰ διὰ νὰ ὑπάρχῃ ποινή, πρέπει νὰ ἐξασφαλισθῶμεν πληρέστατα περὶ τῆς προειδοποιήσεως αὐτοῦ διὰ τὴν ὑποχρέωσιν, τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ ἐκπληρώσῃ. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ἐξ οἰκείας πείρας εἶπεν ἡμῖν τί συμβαίνει κατὰ τὴν ἀποστολὴν τῶν προσκλήσεων. Τοῦτο βεβαίως θὰ συμβαίνῃ πάντοτε, ἐὰν δὲν ληφθῇ πρόνοια κατάλληλος, ὥστε αἱ εἰδοποιήσεις νὰ περιέρχωνται εἰς γνῶσιν ἐκείνων, πρὸς οὓς ἀπευθύνονται, καὶ νὰ ὑπάρχωσι περὶ τούτου αἱ προσήκουσαι ἀποδείξεις. Ἡ πρότασίς μου λοιπὸν συνίσταται εἰς τοῦτο, τὸ ἄρθρον νὰ μεταβληθῇ ὡς πρὸς τὴν ἐπιβαλλομένην ὑποχρέωσιν, νὰ λεχθῇ δὲ ἐν αὐτῷ, ὅτι ὁ ἐπανελθὼν ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς ἔφεδρος ὑποβάλλεται εἰς τὰς ὑποχρεώσεις τῶν ἀσκήσεων ἐν τῇ πρώτῃ συγκληθησομένῃ πρὸς ἄσκησιν ἐφεδρείᾳ, ἀνεξαρτήτως τῶν ἀρτίων ἢ περιττῶν ἀριθμῶν τῆς γεννήσεως ἢ τῆς κληρώσεως αὐτοῦ.

§95ΜΙΑ ΦΩΝΗ. Ἐφ’ ἅπαξ;

§96ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐφ’ ἅπαξ θέλει εἶσθαι μόνον, ἐὰν ἔλθῃ κατὰ τὸ τριακοστὸν ἔτος· ἂν ὅμως ἐπανέλθῃ κατὰ τὸ 24ον καὶ ἐξακολουθῇ διαμένων ἐν Ἑλλάδι, θὰ ὑποχρεοῦται κατὰ διετίαν. Ὥστε δὲν πρέπει νὰ εἴπωμεν «ἐφ’ ἅπαξ.»

§97ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐὰν παρεδέχετο ἡ Βουλὴ τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐξ Εὐρυτανίας, ὄχι μόνον ἡ ὑποχρέωσις ἡ ἐπιβαλλομένη διὰ τοῦ νομοσχεδίου εἰς τοὺς ἐν τῷ ἐξωτερικῷ διαμένοντας ματαιοῦται ἐντελῶς, ἀλλὰ φοβοῦμαι ὅτι καὶ αὐτοὶ οἱ ἐν τῷ ἐσωτερικῷ θέλουσιν ἀποφύγει πᾶσαν ὑποχρέωσιν, διότι ἀρκεῖ νὰ ἀπομακρυνθῶσιν ἐκ τοῦ Κράτους κατὰ τὴν ἀρχὴν τῆς ἀσκήσεως, ἵνα ὦσιν ἐντελῶς ἀπηλλαγμένοι.

§98ΡΑΛΛΗΣ. Οἱ ἐγκατεστημένοι.

§99ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ ἄρθρον ὁμιλεῖ περὶ τῶν διαμενόντων.

§100ΖΗΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δέχομαι νὰ τὸ διορθώσωμεν.

§101ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν παραδέχομαι τὴν γνώμην τοῦ βουλευτοῦ Εὐτυρανίας.

§102ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὴν λέξιν «διαμένοντες» ἐθέσαμεν μετὰ πολλὴν συζήτησιν καὶ βάσανον· ἠθελήσαμεν νὰ εἴπωμεν ὄχι μόνον οἱ ἐγκατεστημένοι, ἀλλὰ πᾶς ὁ διατελῶν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς ἀσκήσεως ὑποβάλλεται εἰς τὴν ὑποχρέωσιν, εὐθὺς ἀφοῦ ἐπανέλθῃ, νὰ ἀσκηθῇ, ἀλλὰ ἐν ταῖς τάξεσι τοῦ στρατοῦ· αὕτη εἶναι ἡ ἰδέα τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν παραδεχθῶμεν τὴν τροπολογίαν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐξ Εὐρυτανίας, θὰ δύναταί τις, ἵνα ἀποφύγῃ τὴν ὑποχρέωσιν, νὰ ἀναστείλῃ ἢ νὰ ἀναβάλῃ τὴν ἐπάνοδόν του εἰς τὸ Κράτος. Αἱ ὑποχρεώσεις αἱ στρατιωτικαὶ θεωροῦνται ἐπαχθεῖς παρὰ τῷ λαῷ καὶ χιλιάδες εἶναι οἱ ἀποφεύγοντες αὐτάς. Ἵνα λείψῃ λοιπὸν καὶ αὕτη ἡ εὐκαιρία τῆς ὑπεκφυγῆς ὀφείλομεν νὰ παραδεχθῶμεν τὰ πράγματα ὅπως εἶναι καὶ νὰ μὴ ἀμφισβητῶμεν ὅτι, ἐὰν ἀνοιχθῇ θύρα τις, δι’ αὐτῆς θὰ ἐξέλθωσι χιλιάδες· ἡ δὲ θύρα ἡ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ εἶναι τοιαύτη, ὥστε ὀλίγιστοι εἶναι οἱ δυνάμενοι νὰ ἐξέλθωσι δι’ αὐτῆς, οἵτινες δὲν θέλουσι τὸ πράξει, ἂν διαγραφῶσιν οἱ ἐν τῷ ἄρθρῳ 9ῳ περιοριστικοὶ ὅροι. Ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Εὐρυτανίας ἐμέμφθη τοῦ νομοσχεδίου ὡς ἐπιβάλλοντος ἐπὶ τῇ ἐπανόδῳ τὴν ὑποχρέωσιν πρὸς ἄσκησιν ἐν ταῖς τάξεσι τοῦ στρατοῦ εἰς τοὺς ἐν τῷ ἐξωτερικῷ διαμένοντας. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἄλλως νὰ κανονισθῇ ἡ ἐκπλήρωσις τῆς ὑποχρεώσεως ταύτης. Ἵνα δυνηθῇ νὰ ἀσκηθῇ ἐν ἄλλῃ ἐποχῇ ὁ κατὰ τὴν ὥραν τῶν γενικῶν ἀσκήσεων διαμένων ἐν τῷ ἐξωτερικῷ πρέπει νὰ καταταχθῇ ἐν τῷ στρατῷ· ἀλλ’ αὐτὸς ὁ νόμος λέγει ὅτι δὲν κατατάσσεται οὗτος δι’ ὑπηρεσίαν ἀλλὰ δι’ ἄσκησιν. Καὶ τὸ γράμμα καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου συμφωνοῦσιν ὅτι θέλει εἰσέλθει οὗτος εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ πρὸς ἄσκησιν. Ἑπομένως θεωρῶ ἀπαράδεκτον τὴν τροπολογίαν. Δὲν δέχομαι τὴν κατάργησιν τῆς ποινῆς ἐπὶ τῇ μὴ προσελεύσει πρὸς κατάταξιν τοῦ ἐπανελθόντος, διότι ἂν μὴ ἐπιβάλῃ τοιαύτην τινά ποινὴν ὁ νόμος, ἡ ὑποχρέωσις καθίσταται ἰδανική· ἀλλ’ ὡς πρὸς τὴν διάρκειαν τῆς φυλακίσεως δύναμαι νὰ παραδεχθῶ πᾶσαν τροπολογίαν καὶ ὡς πρὸς τὸν χρόνον, ἐντὸς τοῦ ὁποίου ὀφείλει νὰ προσέλθῃ ὁ ἐπανελθών. Ἑπομένως ἀντὶ τῶν ὀκτὼ ἡμερῶν δέχομαι καὶ 10 καὶ 20, ἐντὸς τῶν ὁποίων ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς ἐπανελθόντας νὰ δηλώσωσιν εἰς τὴν στρατιωτικὴν Ἀρχὴν τὴν ἔλευσίν των καὶ ζητήσωσιν ὅπως καταταχθῶσιν, ὅπως καὶ τὴν φυλάκισιν δέχομαι ἀπὸ ἑνὸς ἕως ἕξ μηνῶν. Κατὰ ταῦτα τὸ τελευταῖον ἐδάφιον θὰ ἔχῃ οὕτως· «Οἱ μὴ προσερχόμενοι εἰς τὴν στρατιωτικὴν Ἀρχὴν ἐντὸς 20 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἀφίξεώς των εἰς Ἑλλάδα καταδιώκονται καὶ τιμωροῦνται διὰ φυλακίσεως ἑνὸς μηνὸς μέχρι ἕξ μηνῶν.

§103ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Μετὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν γυμνασίων;

§104ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κατ’ ἀνάγκην.

§105ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ.....

§106ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ ἔννοια τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ὅτι ἐπανερχόμενός τις εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὀφείλει ἐντὸς τῶν 8 ἡμερῶν μετὰ τὴν ἐπάνοδον νὰ δηλώσῃ τὴν ἄφιξίν του καὶ ζητήσῃ νὰ καταταχθῇ, ἐὰν δὲν δηλώσῃ τοῦτο οὐχὶ ἐντὸς 8 ἡμερῶν ἀλλὰ βραδύτερον, ὑποβάλλεται εἰς τὴν ποινὴν τοῦ νόμου. Ἐπειδὴ δὲ εἶπον ὅτι ἡ διάταξις αὕτη εἶναι ὑπὲρ τὸ δέον αὐστηρὰ καὶ ἐπειδὴ παρετήρησα ὅτι δύναμαι νὰ παραδεχθῶ τροπολογίας, παραδέχομαι ὅπως μὴ ὑποβάλληται εἰς τιμωρίαν ὅστις ἤθελε δηλώσει ἀντὶ «ἐντὸς ὀκταημέρου» «ἐντὸς 20 ἡμερῶν».

§107ΜΙΛΗΣΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§108ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μολονότι εἶναι σπάνιον φαινόμενον νὰ δεχθῇ τροποποιήσεις ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, οὐχ ἧττον φρονῶ ὅτι ἐκ τοῦ ἄρθρου, περὶ οὗ πρόκειται, πρέπει νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ ἐν τέλει περικοπή. Λέγει τὸ ἄρθρον ὅτι οἱ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, ἀφικνούμενοι ἐν τῇ ἡμεδαπῇ καὶ μὴ προσερχόμενοι ἐντὸς ὀκταημέρου, τιμωροῦνται ὡς ἐν ὥρᾳ ἐπιστρατείας ἀνυπότακτοι, δηλαδὴ μὲ φυλάκισιν ἑνὸς μέχρι τριῶν ἐτῶν. Εὑρίσκω αὐστηρὸν τὸ ἄρθρον οὐ μόνον διὰ τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ὡς ἐπιβάλλον τὸν ἀνώτατον ὅρον τῶν 40 ἡμερῶν καὶ δι’ ἄλλους λόγους, ἀλλ’ ἰδίως, διότι ὁ ἀλλοδαπὸς διὰ νὰ προσέλθῃ καὶ ἀσκηθῇ, θὰ ὑποβληθῇ εἰς πολυδάπανα καὶ μακρὰ ταξείδια· διότι δὲν γνωρίζομεν ποῦ θὰ εὑρίσκηται κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς προσκλήσεως, ἐὰν εἰς τὴν Ἀμερικὴν ἢ τὴν Ἀφρικήν. Αὐτὸς ὅπως ἀσκηθῇ προσερχόμενος μέλλει νὰ ὑποβληθῇ εἰς πολὺ μεγαλειτέρας δυσκολίας ἢ ὁ κατοικῶν ἐν τῷ ἐσωτερικῷ. Καὶ ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι τινὲς δεικνύουν ἀδιαφορίαν πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων αὐτῶν, δὲν δικαιολογούμεθα ἕνεκα τῶν ὀλίγων αὐτῶν νὰ ἐπιβάλωμεν ἀνεξαιρέτως εἰς πάντας τοὺς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ διαμένοντας Ἕλληνας ποινάς, αἵτινες εἶναι ἀδικαιολόγητοι δι’ αὐτούς. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει ἁπλῶς νὰ τεθῇ ὅτι καὶ οἱ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ἐπανερχόμενοι θ’ ἀσκῶνται ἐπὶ τόσας ἡμέρας εἰς ὅσας ἠσκήθη καὶ ἡ σειρά, εἰς ἣν ἀνήκουσι.

§109ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ ἔννοια τοῦ νόμου εἶναι, ὅτι ὁ ἐπανερχόμενος εἰς τὴν Ἑλλάδα εἶναι ὑπόχρεως νὰ ὑπηρετήσῃ εὐθὺς ὡς πατήσῃ τὸ Ἑλληνικὸν ἔδαφος· ἀλλὰ τὸ εὐθὺς δέον νὰ ἔχῃ πρακτικήν τινα ἔννοιαν· τὴν πρακτικὴν ταύτην ἔννοιαν ἡ ἀρχικὴ διατύπωσις τοῦ Νομοσχεδίου εἶχε καθορίσει εἰς ὀκτὼ ἡμέρας, ἡ δὲ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον, καθορίζει εἰς εἴκοσιν ἡμέρας. Πρὸς ταύτην τὴν ἰδέαν ὑπεβλήθη καὶ ἄλλη εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον ὁ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ διαμένων, ὅστις ἤθελεν εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἔλθῃ πρὸς στιγμὴν εἰς τὴν Ἑλλάδα, νὰ ὑποβληθῇ ἀμέσως εἰς τὰς ἀσκήσεις ταύτας· διότι ὁ διαβαίνων ἐντεῦθεν διὰ νὰ μεταβῇ ἀπὸ ἑνὸς εἰς ἄλλο σημεῖον τοῦ ἐξωτερικοῦ, δὲν θὰ δύναται νὰ ἐξέλθῃ τοῦ ἀτμοπλοίου, διότι, ὅπως εἶχε τὸ ἀρχικὸν γράμμα τοῦ Νομοσχεδίου, ὁ οὕτω ἐξερχόμενος ἐκ τοῦ ἀτμοπλοίου καὶ μὴ προσερχόμενος εἰς κατάταξιν, θὰ ὑπεβάλλετο εἰς τὴν τιμωρίαν. Ταύτην τὴν παρατήρησιν ἐθεώρησα λογικήν· ἐνόμισα, ὅτι προκειμένου περὶ ἐκείνων, οἵτινες δὲν ἐπανέρχονται ἐνταῦθα, ἵνα διαμείνωσιν ἐπί τινα χρόνον, ἀλλὰ ἐπρόκειτο ν’ ἀναχωρήσωσιν εὐθὺς, δὲν ἔπρεπεν εἰς αὐτοὺς νὰ ἐπιβληθῇ τιμωρία· ἔπρεπεν ὡς πρὸς αὐτοὺς νὰ ἐπικρατῇ ἡ ἀπαλλαγὴ, τὴν ὁποίαν ὁ νόμος ὁρίζει διὰ τοὺς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ διαμένοντας. Ἀφοῦ ἀντὶ τῶν ὀκτὼ ἡμερῶν, ἐντὸς τῶν ὁποίων ὀφείλει τις νὰ προσέλθῃ εἰς κατάταξιν, ἤδη προτείνομεν εἴκοσιν ἡμέρας, ὁ χρόνος οὗτος δέον ν’ ἀποτελῇ τὴν διορίαν, ἐντὸς τῆς ὁποίας ἀπερχόμενος ὁ ἐπανελθὼν, ἀποδεικνύει, ὅτι δὲν ἦλθε διὰ νὰ διαμείνῃ, ἀλλὰ διαβατικῶς ἐπάτησε τὸ Ἑλληνικὸν ἔδαφος.

§110ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὥστε δύναταί τις νὰ μείνῃ εἴκοσιν ἡμέρας, χωρὶς νὰ τιμωρῆται;

§111ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μάλιστα.

§112ΜΙΛΗΣΗΣ. Αὐτὸ δὲν τὸ περιέχει ἡ τροπολογία.

§113ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Αὐτὸ περιέχεται.

§114ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπὸν ὁ ἐρχόμενος καὶ φεύγων πρὸ τῶν εἴκοσιν ἡμερῶν δὲν εἶναι ὑπόχρεως.

§115Δ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ ὀλίγου, κύριοι, ἀντελήφθην μιᾶς ἐξωδίκου διχογνωμίας περὶ τοῦ χαρακτῆρος, τὸν ὁποῖον φέρει ἡ ὑποχρέωσις, ἥτις ἐπιβάλλεται πρὸς τοὺς ἐν ἀλλοδαπῇ διαμένοντας, ἥτις μοὶ ἔδωκεν ἀφορμὴν νὰ στρέψω τὴν προσοχήν μου πρὸς τοῦτο. Τί εἶναι ἡ πρόσθετος ἄσκησις, ἥτις ἐπιβάλλεται εἰς τοὺς ἐν ἀλλοδαπῇ διαμένοντας; Εἷς ἔλεγεν ὅτι εἶναι ποινή, ἄλλος διεμαρτύρετο κατὰ τῆς ἰδέας ταύτης, ὑποστηρίζων ὅτι δὲν εἶναι ποινή. Καὶ τῳόντι, κύριοι, εἶναι ἄξιον προσοχῆς τοῦτο, καὶ κυρίως διὰ τοῦτο, διότι πρόκειται περὶ ἐπιβολῆς προσθέτου ἀσκήσεως· εἶναι παράδοξον νὰ ἐπιβάλλεται ὡς ποινὴ ἡ προσθήκη ἀσκήσεως, διότι ὤφειλε νὰ ἐκγυμνάζεται καὶ ἀπεδήμει εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν ὁ καθ’ οὗ κατόπιν ἐπιβάλλεται ἡ πρόσθετος ἄσκησις. Τοῦτο, κύριοι, βεβαίως ἔχει τι τὸ προσκροῦον καὶ ἐκ πρώτης ὄψεως καὶ κατὰ τῆς λογικῆς, καθόσον μάλιστα ἡ πρόσθετος ἄσκησις δύναται νὰ ἐπεκταθῇ ἐπὶ χρόνον μακρόν· ἀλλ’ ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι δὲν εἶναι ποινὴ ἡ ἐπιβαλλομένη εἰς τὸν ἀποδημοῦντα μακροτέρα ἄσκησις, βεβαίως εἶναι κάτι τι ἡ προσθήκη τῆς ὑποχρεώσεως, καὶ πρέπει νὰ λάβωμεν σαφῆ ἰδέαν τοῦ πράγματος. Δὲν εἶναι ποινή, ἀλλ’ ἄλλο εἶδος ὑποχρεώσεως; Θέλει τὸ Κράτος ἁπλῶς νὰ λάβῃ τὴν εὐχαρίστησιν, ἵνα ἐκεῖνον ὅστις ἦτο πρότερον εἰς τὴν ἀλλοδαπήν, τὸν βλέπῃ γυμναζόμενον καὶ πέραν τοῦ χρόνου, ὅστις ἀπαιτεῖται ἵνα ἦναι ἐντελῶς γυμνασμένος; Ἐὰν δὲν παραδεχθῆτε ὅτι εἶναι ποινή, δὲν δύνασθε νὰ ὑποθέσητε ὅτι εἶναι ἄλλο τι. Ἀλλὰ δύνασθε νὰ εἴπητε ὅτι εἶναί τι ἐπιβαλλόμενον ὑπὸ τοῦ Κράτους, ὡς ἀποζημίωσις; Δηλαδὴ ἡ προσθήκη ἀσκήσεως ἀποζημιοῖ τὸ Κράτος διὰ προηγουμένην παράλειψιν; Ἀλλὰ ὑπὸ τοιαύτην ἔποψιν θὰ τὸ ἐνόουν κἄπως τοῦτο, ἐὰν ἡ ἄσκησις ἡ συνήθης ἤθελε θεωρηθῆ κατὰ χρόνον ἀνεπαρκής, ἡ δὲ ἐπιγιγνομένη προσθήκη παρέχουσα τελειότερον ὁπλίτην· ἐὰν ὅμως δὲν ἤθελε θεωρηθῆ κατὰ χρόνον ἀνεπαρκὴς ἡ κατὰ κανόνα συμπληρωθεῖσα ἄσκησις, ἡ περαιτέρω ἄσκησις ποῖον χαρακτῆρα ἔχει; Μήπως ὠφελεῖ τὸ Κράτος; Ἀλλ’ ἡ προσθήκη δύναται νὰ παραταθῇ ἐπὶ μακρὸν ἀσκόπως καὶ μὲ ζημίαν ὑλικὴν καὶ τοῦ Δημοσίου, καὶ τὸ πρᾶγμα καταντᾷ, κύριοι, ὀλίγον παράδοξον. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ἀπομακρυνθῶμεν ἀπὸ τὴν ἰδέαν τῆς ποινῆς. Πρόκειται πάντοτε περὶ καταστολῆς ἑνὸς πταίσματος. Βεβαίως τὸ ἁμάρτημα ἐκείνου, ὅστις ἀποδημῶν εἰς τὴν ἀλλοδαπήν, δὲν σπεύδει ὅταν ἦναι ἡ κατάλληλος στιγμὴ νὰ ἐκτελέσῃ τὴν ἄσκησίν του, εἶναι ἐλαφρὸν ἁμάρτημα· ἀπέναντι αὐτοῦ τοῦ ἁμαρτήματος τοῦ ἐλαφροτάτου, παραδέχομαι ὅτι χρειάζεται προσθήκη τις λογικὴ καὶ δικαία, ἀλλ’ ὄχι τοιαύτη ἐπιβάρυνσις, οἵαν ἀπειλεῖ ἡ διάταξις τοῦ Νομοσχεδίου. Θεωρῶ ὅτι προσθήκη τις πρέπει νὰ γίνῃ, καὶ τὸ λέγω μετὰ θάῤῥους, μολονότι ἡ ἐπαρχία, εἰς ἣν ἀνήκω, πλέον πάσης ἐνδιαφέρεται, ἵνα μὴ τὸ ἐλάχιστον προστεθῇ, διότι 4,000 Εὐρυτᾶνες εὑρίσκονται εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν. Καὶ τὸ λέγω φρονῶν, ὅτι ἀντιπροσωπεύω τὰ αἰσθήματα αὐτῶν· διότι ναὶ μὲν χάριν τῶν ἑαυτῶν συμφερόντων ἀποδημοῦσιν, ἀλλὰ ταῦτα πολλάκις θυσιάζουσι χάριν τῆς πατρίδος, ὅταν μάλιστα εὐπορῶσιν· ἄλλως, θὰ μοὶ ἦτον ἐντελῶς ἀδιάφορον, ἐὰν ἤθελον τυχὸν δυσαρεστηθῆ, διότι δὲν ἀποκρούω καὶ μικράν τινα προσθήκην, ἣν θεωρῶ ἀναπόφευκτον ὑπὸ γενικωτέραν ἔποψιν, ἵνα μὴ συμβῇ κατάχρησις διὰ σκοπίμων ἀπομακρύνσεων καὶ ἐὰν ἐκ τούτου ἤθελον μὲ θεωρήσει ἀνάξιον τῆς ἐντολῆς των, δὲν θὰ τὴν ἤθελον τὴν ἐντολὴν ταύτην. Ἀλλὰ πρέπει νὰ μετριάσωμεν τὴν ἐπιβάρυνσιν μεγάλως καὶ νὰ καταστήσωμεν αὐτὴν λογικήν. Ποῖος ὁ λόγος τῆς συνήθους ἀποδημίας; Ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἀποδημοῦσί τινες, εἶναι ὁ τοῦ ὑλικοῦ συμφέροντος. Ὁ μὴ προσερχόμενος εἰς τὴν ἄσκησιν ἐγκαίρως ἕνεκα ὑλικοῦ συμφέροντος πρέπει νὰ ὑποχρεοῦται εἰς μικράν τινα χρηματικὴν εἰσφοράν. Δὲν πρόκειται νὰ ἀντικαταστήσω τὴν ὑπηρεσίαν ἐν τῷ στρατῷ διὰ χρηματικῆς πληρωμῆς. Τὸ τοιοῦτον ἤθελε τῳόντι ἐξευτελίξει τὴν ἰδέαν τοῦ καθήκοντος τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας. Πρόκειται ἁπλῶς περὶ συνεισφορᾶς τινος ἐκ μέρους ἐκείνου, ὁ ὁποῖος προτιμᾷ τὸ ὑλικὸν συμφέρον· πρόκειται περὶ ἀναβολῆς ἀσκήσεως ἁπλῶς καὶ περὶ τοῦ συμφέροντος, τὸ ὁποῖον ἔχει τὸ Κράτος, ἵνα παρακινῇ τοὺς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ νὰ προσέρχωνται ἐγκαιρότερον εἰς ἄσκησιν. Ἤκουσα τὴν παρατήρησιν τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ, ὅτι τοῦτο ἤθελεν εἶσθαι μόνον διὰ τοὺς πλουσίους, καὶ τί ἤθελεν γείνει οἱ ἄποροι; Ἀλλ’ ἐγὼ ὑποβάλλω γενικῶς αὐτὴν τὴν ἰδέαν, καὶ ὅταν παρατηρήσω, ὅτι κατ’ ἀρχὴν δύναται νὰ γείνῃ δεκτή, δυνάμεθα νὰ εἰσέλθωμεν εἰς λεπτομερείας· δυνάμεθα διὰ τοὺς πένητας, τοὺς ἀσκόπως καὶ ματαίως μείναντας εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν νὰ ἀντικαταστήσωμεν τὸ εἶδος τῆς εἰσφορᾶς ταύτης δι’ ἄλλης εἰσφορᾶς, οὐχὶ ὅμως, ὅπως γυμνάζωνται ἀσκόπως ἐπὶ ἔτος ὁλόκληρον κατὰ προσθήκην. Καὶ μήπως διὰ τῆς ἐπὶ μακρὸν ἀσκήσεως δὲν ἐπιβάλλεται οὐσιωδῶς χρηματικὴ ζημία; Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς παρετήρησε προηγουμένως, ὅτι δὲν καλοῦνται αὐτοὶ δι’ ὑπηρεσίαν, ἀλλ’ ἁπλῶς ἵνα γυμνάζωνται· ἀλλ’ ἐὰν ὁ χρόνος τῆς ἀναλόγου ἀσκήσεως ὑπερακοντισθῇ, ἡ περαιτέρω ἄσκησις ἀποβαίνει πράγματι μία ζημία εἰς τὴν περιουσίαν τοῦ περαιτέρω ἀπασχολουμένου ἄνευ ἀνάγκης καὶ ἄνευ σκοποῦ, ἀναγκάζομεν αὐτὸν νὰ ἐγκαταλείπῃ οἰκογένειαν καὶ ἐργασίαν, ἥτις δύναται καὶ εἰς τὴν κοινωνίαν νὰ ἦναι ὠφέλιμος. Ἐὰν ἀναγκάζωμεν ἕνα βιομήχανον, ὁ ὁποῖος παράγει καὶ κοινὴν ὠφέλειαν διὰ τῆς ἐργασίας του, νὰ ἀφίνῃ ταύτην καὶ νὰ ὑφίσταται τὴν γελοίαν ὑποχρέωσιν τοῦ νὰ γυμνάζεται ἀσκόπως ἐπὶ μακρὸν, ἐνῷ εἶναι ἤδη γεγυμνασμένος, ἐὰν οὕτω πράγματι ζημίαν χρηματικὴν ἐπιφέρωμεν εἰς αὐτὸν ἄνευ μάλιστα ἀντιστοίχου ὠφελείας τοῦ Κράτους, διατί νὰ ἀπόλλυται μία παραγωγή, τὴν ὁποίαν χάνει αὐτὸς γυμναζόμενος, καὶ νὰ μὴ παρέχεται μέρος ἐκ τῆς παραγωγῆς εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἀντικαθιστωμένης τῆς περαιτέρω ἀσκήσεως διὰ μικρᾶς τινος καὶ ἀναλόγου εἰσφορᾶς; Ὑποβάλλων γενικῶς τὰς σκέψεις ταύτας, παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν νομίζῃ κατ’ ἀρχὴν, ὅτι δύναται νὰ γείνῃ τοιαύτη τις τροποποίησις, νὰ δηλώσῃ τοῦτο, ὅπως προβῶ εἰς διατύπωσιν λεπτομερεστέραν τῆς ἰδέας μου.

§116ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν θεωρῶ τὴν τροπολογίαν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐξ Εὐρυτανίας ὡς σκόπιμον, διότι στηρίζεται ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῆς διὰ χρημάτων ἀπαλλαγῆς, ἥτις μοὶ φαίνεται ἔχουσα πολλὰ τὰ ἄτοπα, περιέχουσα τὴν ἀνισότητα διὰ τρόπου μάλιστα ἐκ τῶν χειροτέρων. Ἡ ἄσκησις ἐπιβάλλει εἰς ἅπαντας τὴν αὐτὴν ὑποχρέωσιν· ἡ ὑποχρέωσις αὕτη διὰ τὸν πλούσιον καὶ διὰ τὸν πένητα εἶναι μᾶλλον ἴση, παρὰ ἡ ὑποχρέωσις τῆς χρηματικῆς πληρωμῆς· διότι ἡ χρηματικὴ πληρωμὴ διὰ τὸν εὔπορον εἶναι μηδὲν, ἐνῷ διὰ τὸν μὴ εὔπορον δύναται νὰ ἦναι βαρυτάτη, ἢ δύναται νὰ φθάσῃ καὶ μέχρις ἀποκλεισμοῦ, ἐνῷ ἡ ἄσκησις καὶ διὰ τὸν πένητα δύναται νὰ ἦναι ὑποχρέωσις βαρεῖα, ἀλλὰ βεβαίως βαρεῖα εἶναι καὶ διὰ τὸν εὔπορον· ὥστε ἡ ἰσότης ἐξυπηρετεῖται μᾶλλον διὰ τῶν ἀσκήσεων. Ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Εὐρυτανίας ἠρώτησεν, ἐὰν αἱ ἀσκήσεις, αἱ καθοριζόμεναι διὰ τοῦ νόμου, ἐπιβάλλωνται ὡς ποινή, διότι ἐκ τῆς ἀπαντήσεως εἰς τὴν ἐρώτησιν ταύτην ἤθελεν ὁδηγηθῆ περὶ τοῦ ληπτέου μέτρου. Δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ, ὅτι ἐπιβάλλονται ὡς ποινή. Ἡ ἄσκησις εἶναι ὑποχρέωσις, ἣν ἔχει πᾶς πολίτης, ἐὰν δὲ ὁ πολίτης ἀπουσιάζῃ κατὰ τὴν ἐποχὴν τῶν ἀσκήσεων, ἐδόθη αὐτῷ πλεονέκτημα, τοῦ ὁποίου ὁ ἔφεδρος οὐδενὸς ἄλλου Κράτους ἀπολαμβάνει ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει διατελῶν τῷ ἐδόθη ὅμως, οὐχὶ ἵνα ποιῆται κατάχρησιν· ἑπομένως, ἵνα προληφθῇ ἡ κατάχρησις, τῷ ἐπεβλήθη ἡ ὑποχρέωσις τῆς ἀσκήσεως εἰς τὸν ἀνώτατον ὅρον, οὐχὶ ὡς ποινὴ, ἀλλὰ διὰ νὰ γιγνώσκῃ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἤθελε τυχὸν θεωρήσει, ὅτι δύναται νὰ ὑπεκφύγῃ τοιουτοτρόπως τὸν νόμον, ὅτι οὐδὲν κερδαίνει. Παραδέχομαι ὅμως τὴν ἰδέαν, ἣν ἤκουσα ἀναπτυχθεῖσαν ἐν τῇ συζητήσει, ὅτι διὰ τὸν ἐπὶ μακρὸν διαμένοντα ἐν τῷ Ἐξωτερικῷ, καὶ δυνάμενον νὰ ἀπουσιάσῃ κατὰ 3 καὶ 4 ἴσως καὶ κατὰ 5 περιόδους, ὁ ἀριθμὸς τῶν ἡμερῶν ἀσκήσεως καθίσταται ὑπέρογκος. Ὅπως δὲ εἶπον πρότερον, ὅτι ἐν τῇ οἰκονομίᾳ τοῦ νόμου ἐθεωρήθη, ὅτι, ὅταν ὁ ἀριθμὸς τῶν ἡμερῶν τῶν ἀσκήσεων ὑπερβαίνῃ ὅρον τινὰ, ἔπρεπεν ἀντὶ τούτου νὰ ληφθῇ ἄλλο τι μέτρον, διότι ὁ ὑπερβολικὸς ἀριθμὸς τῶν ἡμερῶν, καθ’ ἃς ἐπιβάλλεται ἡ ὑποχρέωσις, δὲν συντελεῖ πρὸς τὸν σκοπὸν, ἐπιβαρύνει δὲ μάλιστα τὸν στρατὸν, οὕτω καὶ ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ εἶμαι διατεθειμένος νὰ παραδεχθῶ τοῦτο, καὶ ἀντὶ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ἐπρότεινεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Εὐρυτανίας, ὅπως μὴ ὑπολογισθῇ εἰς τὸν ἀνώτατον ὅρον ἡ ὑπηρεσία, ἀλλ’ εἰς τὸν πραγματικὸν ὅρον, ὅστις ἀποτελεῖ ὅμως ἐλαχίστην διαφορὰν, νομίζω, ὅτι θὰ ἠδυνάμεθα νὰ φθάσωμεν εἰς ὅμοιόν τι ἀποτέλεσμα, ἀλλὰ δικαιότερον καὶ ὠφελιμώτερον εἰς τὸν στρατὸν, ἐὰν ἐθέτομεν περιορισμὸν εἰς τὰς περιόδους, τὰς ὁποίας ὑπολογίζομεν, τουτέστιν ἂν μὴ ὑπολογίσωμεν πάσας τὰς περιόδους, καθ’ ἃς ἀπουσιάσῃ ὁ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ διαμένων, ὅταν αὗται ὑπερβαίνωσιν ἀριθμόν τινα, π. χ. ἂν ὑπολογίσωμεν μόνον μέχρι τριῶν περιόδων.

§117Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἰς τὸ διάστημα τῶν 10 ἐτῶν δὲν εἶναι δυνατὸν, εἰς πλέον τῶν τριῶν περιόδων νὰ ἔχῃ ὑποχρέωσιν.

§118ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀφοῦ δύνανται νὰ γείνωσι πέντε, πῶς δὲν δύνανται νὰ γείνωσι πλέον τῶν τριῶν; — Λέγω λοιπὸν, ὅτι δίκαιον θὰ ἦτο νὰ περιορίσωμεν τὸν ὑπολογισμὸν τοῦ ἄρθρου 9 εἰς τρεῖς μόνον περιόδους. Δὲν δυνάμεθα δὲ νὰ ὑποθέσωμεν, ὡς λέγει ὁ κ. βουλευτὴς, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρχωσι ποτὲ πλέον τῶν τριῶν περιόδων, ἀφοῦ ἡ ἀφετηρία εἶναι πέντε περίοδοι. Ἐὰν ἡ Βουλὴ παραδέχεται τοῦτο, δυνάμεθα νὰ προσθέσωμεν ἐν τέλει τοῦ οἰκείου ἐδαφίου τὴν φράσιν «Οὐδέποτε ὅμως πλείονας τῶν 120 ἡμερῶν»· διότι τρεῖς περίοδοι μᾶς δίδουσιν 120 ἡμέρας.

§119ΧΟΪΔΑΣ. 80 ἡμερῶν.

§120ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι, τρεῖς περίοδοι εἶναι ἀρκεταί.

§121ΧΟΪΔΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μειώσῃ τὴν ἐπιβαλλομένην ποινὴν ἀπὸ ἑνὸς μηνὸς ἕως ἕξ, εἰς τρεῖς ἡμέρας μέχρι τριῶν μηνῶν.

§122ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι συνεχωνεύθησαν ὅλαι αἱ τροπολογίαι, καθόσον ὁ κ. βουλευτὴς Ἑρμιονίδος δὲν ἐπιμένει. Λοιπὸν τὸ ἄρθρον κατὰ τὸ πρῶτον αὐτοῦ μέρος....

§124ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐννοεῖτε νὰ προβῆτε τώρα εἰς ψηφοφορίαν ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν; Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς πρῶτον ὑπέβαλε μίαν τροπολογίαν· ὁ ἕτερος τῶν βουλευτῶν Εὐρυτανίας ὑπέβαλεν ἑτέραν, ὁ ἕτερος τῶν βουλευτῶν Εὐρυτανίας ὑπέβαλεν ἄλλην· ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἑρμιονίδος ἄλλην, ὁ βουλευτὴς Μεσολογγίου ἄλλην, ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης μου ἄλλην. Νομίζετε, ὅτι παίζομεν; δὲν παίζομεν. Ἐὰν ὡμιλήσαμεν, ὅπως ὡμιλήσαμεν, τὸ ἐπράξαμεν, διότι πονοῦμεν περὶ τῶν συμφερόντων τῶν ἔξω Ἑλλήνων.

§125ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν εἶσθε οἱ μόνοι.

§126ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ γνωρίζω πῶς τὰ πονεῖτε καὶ σεῖς. — Ζητῶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς σᾶς ἐπιβάλλει· νὰ τυπωθῶσι καὶ νὰ διανεμηθῶσιν αἱ τροπολογίαι.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχουν τροπολογίαι· δὲν ἐδόθησαν.

§128ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶναι πολλαὶ τροπολογίαι;

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δύω εἶναι εἰς τὴν πρώτην παράγραφον καὶ δύω εἰς τὴν δευτέραν. Εἰς τὴν πρώτην προστίθεται ἐν τέλει, ὅτι δὲν δύνανται νὰ ὑπερβῶσιν αἱ ἡμέραι τῶν ἀσκήσεων τὰς 120.

§130ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἠρώτησα ἐὰν ἦναι πολλαί, διότι εἶναι δυνατὸν οἱ ὑποβαλόντες αὐτὰς νὰ συνεννοηθῶσι καὶ τὰς συγχωνεύσωσι.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνενοήθησαν ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἑρμιονίδος καὶ ὁ κ. Λεβίδης συνεχώνευσαν τὰς προτάσεις των μετὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν.

§132ΧΟΪΔΑΣ. Ἐγὼ ἐπιμένω εἰς τὴν ἰδικήν μου.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῶν διαφόρων αὐτῶν τροπολογιῶν.

§134ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Οἱ εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν διαμένοντες ἔφεδροι ἀπαλλάσσονται προσωρινῶς τῶν ἀσκήσεων· ὑποχρεοῦνται ὅμως, ἅμα ἐπανακάμψαντες εἰς τὴν ἡμεδαπήν, νὰ προσέλθωσιν εἰς τὴν στρατιωτικὴν Ἀρχήν, ὅπως ἐκτελέσωσιν αὐτὰς, ἀσκούμενοι ἐπὶ ἡμέρας ἰσαρίθμους πρὸς τὸ γινόμενον τῶν περιόδων, καθ’ ἃς ἀπουσίασαν ἐκ τῶν ἀσκήσεων, ἐπὶ τὸν μέγιστον ὅρον τῆς διαρκείας αὐτῶν, ἤτοι ἐπὶ τὸν ἀριθμὸν 40, οὐδέποτε ὅμως πλέον τῶν 120 ἡμερῶν. Οἱ μὴ προσερχόμενοι εἰς τὴν στρατιωτικὴν Ἀρχὴν ἐντὸς 20 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἀφίξεώς των εἰς Ἑλλάδα, ἢ πρὸ τῆς ἐξ αὐτῆς καὶ αὖθις ἀπελεύσεώς των, καταδιώκονται καὶ τιμωροῦνται....»

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντὶ τοῦ ὁρίου τούτου τῆς ποινῆς προτείνεται ὑπὸ τοῦ κ. Χοϊδᾶ νὰ τεθῇ «διὰ φυλακίσεως 3 ἡμερῶν μέχρι 3 μηνῶν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἡ τροπολογία αὕτη ἀπεῤῥίφθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, ὡς ἀνεγνώσθη τροπολογηθὲν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 10.

§136ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Θὰ ἐξακολουθήσωμεν ἀκόμη; εἶναι 8 ἡ ὥρα.

§137ΖΩΤΟΣ. Δὲν ὑπάρχει, κύριε Πρόεδρε, ἀπαρτία.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 8 μ. μ.)