1884.02.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 46

τῆς 9 Φεβρουαρίου 1884.

(Πέμπτη)

(Ὥρα 4 Μ. Μ.)

(Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐπεκυρώθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τηλεγράφημα γεωργοκτημόνων Γαργαλιάνων παραπονουμένων, ὅτι διεκόπησαν αἱ χορηγήσεις δανείων τῆς Τραπέζης, καὶ ὅτι ἐπικρατεῖ ἀχρηματία· διότι ἐκ 14 ἑκατομμυρίων σταφίδος μένουσιν ἀπώλητα 4.— Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς ὑποβάλλει ἔκθεσιν ἐπὶ τῇ αἰτήσει τοῦ πρώην συντάκτου τῶν πρακτικῶν Λαμψιάδου, ἀποστερηθέντος τῆς ὁράσεως καὶ ζητοῦντος βοήθειαν, καθόσον ἀπώλεσε τὴν ὅρασίν του καθ’ ὃν χρόνον διετέλει συντάκτης τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν τῆς Βουλῆς. Στέλλεται εἰς τὴν ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν ἐπιτροπήν. Αἴτησις Μαγδαλινῆς χήρας Ἀναστ. Κυπριώτου, ἥτις ἐκτίθησιν ὅτι ὁ σύζυγος αὐτῆς ὑπῆρξεν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῆς Ἰονίου Πολιτείας, καὶ ὅτι στερεῖται συντάξεως, ἐνῶ ὁ σύζυγός της εἶχε προσόντα τοιαύτης συντάξεως.— Αἴτησις Παναγ. Χ. Ἰω. Μέξη, κατοίκου Σπετσῶν, περὶ ἀπονομῆς μηνιαίας συντάξεως.

§2ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἐτυπώθη ἡ ἔκθεσις ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Ὄρους;

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, καὶ σήμερον διανέμεται· αὔριον δὲ θέλει ἐγγραφῆ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§4ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς Βουλῆς τὰ ἑξῆς νομοσχέδια· 1) περὶ ἐνόρκων· 2) περὶ μεταῤῥυθμίσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων· 3) περὶ ἐποπτείας καὶ ἐπιθεωρήσεως τῶν δικαστικῶν γραφείων· 4) περὶ καταργήσεως τῶν Ἐμποροδικείων· 5) περὶ καταργήσεως τῶν περὶ ἀποπείρας πρὸς συμβιβασμὸν διατάξεων· 6) περὶ προσθέτου διατάξεως εἰς τὸ ἄρθρον 182 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας· 7) περὶ συμπληρώσεως καὶ μεταῤῥυθμίσεως τῶν ἄρθρων 336, 337, 338, 339 καὶ 341 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας· 8) περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ ἄρθρου 234 τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν Δικαστηρίων. Παρατηρῶ δὲ, ὅτι τὰ νομοσχέδια ταῦτα, συνοδευόμενα καὶ μετ’ ἐκθέσεων, ἐτυπώθησαν, καὶ θέλουσι διανεμηθῆ εἰς τοὺς κυρίους βουλευτάς· παρακαλῶ δὲ τὸ Προεδρεῖον νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως ὅσον τάχιον ἐπεξεργασθῇ αὐτά. (Ὅρα Παράρτημα).

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλεῖται ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ ἔργου.

§6Ν. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταὶ, ἐξ ἐπιστολῶν ἀξιοτίμων πολιτῶν πληροφοροῦμαι, ὅτι ἐν Κωνσταντινουπόλει μεγάλαι καὶ ἀπελπιστικαὶ καταθλίψεις ἐνεργοῦνται ἀδιακόπως εἰς τοὺς παρεπιδημοῦντας Ἕλληνας, πολίτας τῆς Ἑλλάδος, ὑπὸ τῆς Τουρκικῆς Ἐξουσίας, τουτέστι συλλαμβάνονται καὶ φυλακίζονται, καὶ οὕτως ἀναγκάζονται εἰς τὴν πληρωμὴν φόρου ἐπιτηδεύματος. Οἱ Ἕλληνες προσφεύγουν εἰς τὸν Πρόξενον τῆς Ἑλλάδος, ζητοῦντες βοήθειαν καὶ ὑπεράσπισιν πρὸς ἀπόκρουσιν τῆς παρανόμου πληρωμῆς τοῦ φόρου, καὶ ὁ μὲν Πρόξενος, ὡς ἄτομον, τοῖς λέγει, νὰ πληρώσουν, ὡς Πρόξενος τῆς Ἑλλάδος τοὺς προτρέπει νὰ μὴ πληρώσουν τὸν τοιοῦτον φόρον, ὅστις εἶναι ἐναντίον τῆς συνθήκης μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας· προσέρχονται εἰς τὸν κ. Πρέσβυν τῆς Ἑλλάδος, καὶ αὐτὸς τοῖς ἀπαντᾷ, ὅτι θέλει ἐνεργήσει τὰ δέοντα. Αὕτη ἡ κωμῳδία παίζεται μεταξὺ Προξένου, Πρέσβεως καὶ Ἑλλήνων πολιτῶν τοῦ συνταγματικοῦ Βασιλέως. Ἐρωτῶ τὴν Σ. Κυβέρνησιν, ἀπέναντι ὅλων αὐτῶν τῶν δυστυχημάτων, τῶν συμβαινόντων ἀνιέρως εἰς τοὺς πολίτας Ἕλληνας, ὁποῖα μέτρα ἔλαβεν ἡ Σ. Κυβέρνησις πρὸς κατάπαυσιν τῶν δεινῶν τούτων; καθότι, ὡς πληροφοροῦμαι, οὐδεὶς ἄλλος πολίτης ξένης Δυνάμεως παθαίνει, ὅσα παθαίνουν καὶ ὑποφέρουν οἱ Ἕλληνες πολῖται. Ἡ τοιαύτη ἀνώμαλος κατάστασις μοὶ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ στοχάζωμαι, ἢ ὁ Πρόξενός μας καὶ ὁ Πρέσβυς εἰσὶν ἀδρανεῖς καὶ ἀνίκανοι νὰ προστατεύσουν τὰ δίκαια τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως τῆς Ἑλλάδος, ὑποσχεθέντος ἅμα τῇ ἀφίξει του νὰ κάμῃ τὴν Ἑλλάδα πρότυπον τῆς Ἀνατολῆς Βασίλειον, ἢ δὲν ἔχουν ἀγαθὴν προαίρεσιν τοῦ νὰ ἐκπληρώσωσι μετὰ ζήλου τὸ καθῆκόν των, καὶ τοσούτῳ μᾶλλον κατακριτέοι εἰσὶ, καθόσον ἡ Κυβέρνησίς μας εἶναι φίλη μὲ ὅλας τὰς μεγάλας Δυνάμεις, καὶ πρὸς αὐτὰς ὤφειλον νὰ ἀναφερθῶσι καὶ ἐπικαλεσθῶσι τὴν συνδρομήν των, ὅπως προστατευθῶσι τὰ δίκαια τῶν Ἑλλήνων ἀπέναντι τῆς Ὑψ. Πύλης, ἥτις τολμηρῶς παραβαίνει διαῤῥήδην τὰς συνθήκας της, καθ’ ἃς ὁ Ἕλλην δὲν ὑπόκειται εἰς φόρους ἐπιτηδεύματος. Ἡ ὑπόθεσις αὕτη, κύριοι, εἶναι σπουδαία, καὶ χρειάζεται ταχείας θεραπείας. Παρακαλεῖται ὅθεν ἡ Κυβέρνησις νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῆς ἀποσοβήσεως τοιούτων καταπιέσεων, γινομένων ὑπὸ τῆς Τουρκικῆς Ἐξουσίας εἰς τοὺς παρεπιδημοῦντας Ἕλληνας μόνον, καὶ εἰς οὐδένα ἄλλον ὑπήκοον ξένης Δυνάμεως, καθότι πᾶσα βραδύτης καὶ ἀδιαφορία θὰ ἀναγκάσῃ τοὺς Ἕλληνας νὰ εὕρωσιν ὑπεράσπισιν εἰς τὰς ἄλλας ξένας Δυνάμεις, ἀλλάζοντες ἰθαγένειαν, τὸ ὁποῖον εἶναι λίαν ἐπιβλαβὲς διὰ τὸ μέλλον τῆς Ἑλλάδος, καὶ ἐν γένει διὰ τὸν Ἑλληνισμόν. Ἀδιστάκτως ὅθεν πιστεύω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει φροντίσει περὶ τῶν δεόντων μέσων πρὸς ταχεῖαν διόρθωσιν τῆς ἀνωμάλου καταστάσεως, εἰς ἣν εὑρίσκονται οἱ παρεπιδημοῦντες Ἕλληνες ἀπέναντι τῆς Ὑψ. Πύλης.

§7ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Κύριοι’ περὶ τοῦ ζητήματος, περὶ οὗ ἐποιήσατο λόγον ὁ ἀξιότιμος κ. Στεφανίδης, ἐγένετο μακρὸς λόγος κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ πολιτικοῦ ζητήματος· τότε ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἐξηγήσω τὴν ἀπ’ ἀρχῆς ἱστορίαν τοῦ ζητήματος τούτου, ὡς καὶ τὴν θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν νῦν εὑρίσκεται· εἶναι περιττὸν λοιπὸν σήμερον νὰ ἐπαναλάβω εἰς τὴν Βουλὴν ὅ,τι εἶπον τότε. Βέβαιον εἶναι ὅτι ἡ Τουρκία διαπραγματεύεται μετὰ τῶν μεγάλων Δυνάμεων, ὅπως ὑποστηρίξῃ τὴν ἀξίωσιν αὐτῆς περὶ πληρωμῆς φόρου ἐπιτηδεύματος καὶ παρὰ τῶν ὑπηκόων αὐτῶν, διότι μέχρι τοῦδε μόνον οἱ Ἕλληνες ἐπλήρωναν τοιοῦτον φόρον ἐπὶ τῇ βάσει παρερμηνείας τοῦ οἰκείου ἄρθρου τῆς συνθήκης τοῦ Καλιντζᾶ, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Τουρκία ἐπέμενεν ὑποστηρίζουσα, ὅτι οἱ Ἕλληνες, οἱ ἀνήκοντες εἰς συντεχνίας, ὤφειλον νὰ πληρώσουν τὸν εἰρημένον φόρον. Συνέπεια δὲ τῆς τοιαύτης παρερμηνείας εἶναι ἡ ἐξακολουθοῦσα ἐπιμονὴ τῆς Πύλης εἰς τὴν ἀξίωσιν ταύτην, τὴν ὁποίαν ἄλλως, ὡς εἶπον ἤδη, θέλει νὰ ἐπεκτείνῃ καὶ ἐπὶ τοὺς ὑπηκόους ἄλλων μεγάλων Δυνάμεων. Αὐτὴ εἶναι ἡ θέσις τοῦ ζητήματος, καὶ τίποτε ἄλλο δὲν ἔχω νὰ προσθέσω.

§8ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἐζήτησα νὰ μᾶς εἴπῃ ἡ Κυβέρνησις περὶ τοῦ ζητήματος τούτου τὶ μᾶς εἶπεν ἄλλοτε εἰς ἄλλην συνεδρίασιν. Ἐδῶ εἶναι τὸ ζήτημα· εἶσθε ἱκανοὶ ν’ ἀντιταχθῆτε καὶ νά ὑπερασπισθῆτε τὰ δικαιώματα τῶν Ἑλλήνων αὐτῶν ὑπηκόων; Ἔχετε δύναμιν τοιαύτην, καὶ ἐνεργήσατε ὅ,τι πρέπει; ὄχι. Σᾶς εἶπον ἐκεῖνον τὸν καιρὸν τοῦτο, καὶ δὲν ἔχω τίποτε ἄλλο νὰ προσθέσω....

§9ΧΟΪΔΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§10Σ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί. Γινώσκετε, ὅτι πρόκειται νὰ ἐνεργηθῇ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Μεσσήνης βουλευτικὴ ἐπαναληπτικὴ ἐκλογὴ εἰς συμπλήρωσιν κενῆς θέσεως βουλευτοῦ. Τὸ συμφέρον τῆς Πολιτείας ἀπαιτεῖ νὰ ἐνεργηθῇ αὕτη ἐν ἀμεροληψίᾳ, ὥστε ὁ ἐκλεχθησόμενος νὰ ἀντιπροσωπεύσῃ τὴν γνησίαν καὶ ἐλευθέραν θέλησιν τῶν ἐκλογέων. Τηλεγράφημα ὅμως, ὅπερ ἔλαβον χθὲς τὴν ἑσπέραν ἐκ Μεσσήνης ὑπὸ τοῦ ὑποψηφίου κ. Δημητρίου Λυμπεροπούλου, μὲ πληροφορεῖ, ὅτι ἤρξατο πίεσις κατὰ τῶν ἀντιθέτων τοῦ συμπολιτευομένου ὑποψηφίου. (Ἀναγινώσκει τὸ τηλεγράφημα). Ἐντεῦθεν λαμβάνω ἀφορμὴν νὰ κάμω γνωστὸν τῇ τε Βουλῇ καὶ τῷ Ὑπουργείῳ, ὅτι, ὡς περιῆλθεν εἰς γνῶσίν μου, ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ ἐν Μελιγαλᾷ σταθμοῦ χωροφυλακῆς, ἔχοντος δικαιοδοσίαν ἐπὶ τῶν δήμων Οἰχαλίας καὶ Ἀνδανίας καὶ ἐπὶ μέρους τοῦ δήμου Ἰθώμης, ἐπανῆλθε προσφάτως ὁ ἐν Τριπόλει ἐνωμοτάρχης Παπασπυρίδης, συγγενὴς τοῦ δημάρχου κ. Μπούτου, ὅστις κατὰ τὴν πέρυσιν ἐνεργηθεῖσαν βουλευτικὴν ἐκλογὴν, διατελῶν ἐν Μελιγαλᾷ, κατηγγέλθη ἐπὶ ἀξιοποίνοις πράξεσιν ὑπὸ τῶν ἀντιθέτων τοῦ κ. Μπούτου, τὸ δὲ Ὑπουργεῖον, πρὸς τὸ ὁποῖον ἐγένοντο παράπονα, τὸν μετέθεσεν ἐκεῖθεν. Ἔτι ἐπληροφορήθην ὅτι ἐν Μεσσήνῃ, πρωτευούσῃ τῆς ἐπαρχίας, ἐτοποθετήθη ἕτερος συγγενὴς τοῦ κ. Μπούτου, καλούμενος Νικολόπουλος. Δὲν ἔχω ἰδιαίτερόν τι κατὰ τῶν ἀνδρῶν τούτων, οὔτε τοῖς ἀπευθύνω κατηγορίαν, ἀλλὰ περιορίζομαι νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἐνωμοτάρχαι διευθύνοντες σταθμοὺς ἐν ἐπαρχίᾳ, ἐν ᾗ γίνεται ἐκλογὴ κτλ., εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴν ἐπηρεασθῶσιν ἀπὸ συγγενικὴν συμπάθειαν, καὶ νὰ μὴν ἐξωκείλωσιν εἴτε ἀφ’ ἑαυτῶν, εἴτε παρασυρόμενοι ἀπὸ τοὺς συγγενεῖς των. Ἕνεκα τούτου καὶ ρητῶς νόμος ἀπηγόρευσε τὸν διορισμὸν ἐντοπίων εἰς τὰς ἐπαρχίας, ἐξ ὧν κατάγονται κτλ. Ταῦτα ἐκθέτων, παρακαλῶ τὸ Ὑπουργεῖον νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν τί ἐνήργησεν ἐπὶ τοῦ ὁμοίου πρὸς ἐμὲ τηλεγραφήματος, ὅπερ ἔλαβε, καὶ ὁποίαν ἔλαβε πρόνοιαν πρὸς ἀποτελεσματικὴν περιστολὴν τῶν ἐκτεθεισῶν πράξεων τοῦ ὑπενωμοτάρχου Δημοπούλου. Συγχρόνως δὲ νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῆς διὰ καταλληλοτέρων ἀνδρῶν ἀντικαταστάσεως τῶν ἐν Μεσσήνῃ ἐνωμοταρχῶν Παπασπυρίδου καὶ Νικολοπούλου, οἵτινες ἀλλαχοῦ δύνανται νὰ ἐκτελέσωσιν ἀκριβῶς τὸ καθῆκόν των. Ταῦτα συνιστῶν καὶ ἀπευθυνόμενος εἰς τὴν Βουλὴν, φρονῶ καθῆκόν μου νὰ μὴ παρατρέξω, ὅτι αἱ ἐλευθερίαι δὲν στηρίζονται ἐπὶ τῶν ἐρειπίων πασῶν τῶν ἐλευθεριῶν, ἐπὶ τῆς προσβολῆς δηλαδὴ κατὰ τῆς ἀτομικῆς ἐλευθερίας, ἐπὶ τῆς καταθλίψεως, ἐπὶ τῶν αὐθαιρέτων διοικητικῶν μέτρων, ἐπὶ τῆς παραβιάσεως ἢ διαστροφῆς τῶν νομίμων διατάξεων. Ἐάν τοιαῦται ἀρχαὶ ἐπικρατήσωσι, τότε τὸ Συνταγματικὸν Πολίτευμα θέλει καταστῆ χεῖρον τοῦ ἀκράτου δεσποτισμοῦ, διότι οὐδὲν μένει μετὰ τὴν παράβασιν τοῦ Συντάγματος. Οἱ διοικηταὶ θέλουσιν ἔχει τὸ αἴσθημα τοῦ σφετερισμοῦ πασῶν τῶν ἐξουσιῶν· οἱ δὲ διοικούμενοι θέλουσιν ἔχει τὴν συναίσθησιν, ὅτι διατελοῦσιν εἰς τὴν διάκρισιν τῆς Ἐξουσίας, ἥτις ἀπηλλάγη ἀπὸ τοῦ χαλινοῦ τῶν νόμων, καὶ πᾶσα διαμαρτύρησις σεβασμοῦ πρὸς τὸ Σύνταγμα θέλει φέρει εἰς τινας τὸν περίγελων.

§11ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ τηλεγράφημα, περὶ οὗ ἐποιήσατο λόγον ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσσήνης, ἐλήφθη παρὰ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, εὐθὺς δὲ ἐζητήθησαν τηλεγραφικῶς πληροφορίαι καὶ ἐδόθησαν διαταγαὶ πρὸς τὸν ταμίαν Μεσσήνης, ὅπως, ἐὰν τὰ ἐν τῷ τηλεγραφήματι ἀληθεύωσιν, εὐθὺς προτείνῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν παῦσιν τῶν εἰσπρακτόρων· ἀλλὰ βεβαίως, πρὶν ἢ λάβωμεν πληροφορίας, πρέπει νὰ διστάσωμεν νὰ πιστεύσωμεν, ὅτι ἐγένοντο τοιαῦτα, ὁποῖα ἐν τῷ τηλεγραφήματι ἀναφέρονται. Περὶ τῶν δύω χωροφυλάκων, ἢ τοῦ χωροφύλακος καὶ τοῦ ἐνωμοτάρχου.........

§12ΣΠ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δύω ἐνωμοτάρχας εἶπον, Νικολόπουλον καὶ Παπασπυρίδην.

§13ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Περὶ αὐτῶν οὐδὲν γινώσκω, θὰ ἐξετάσω καὶ θέλουσι ληφθῆ τὰ κατάλληλα μέτρα. Ὅ,τι γινώσκω ὡς πρὸς τὰ στρατιωτικὰ κατὰ τὴν προκειμένην ἐκλογὴν Μεσσήνης, εἶναι ὅτι πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν διετάχθη ὁ διοικητὴς τοῦ τάγματος κατὰ τὴν Ἐπαρχίαν ἐκείνην, ταγματάρχης Βαϊρακτάρης, νὰ μεταβῇ εἰς Μεσσήνην, ἵνα καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς ἐκλογῆς διατελῇ ὡς ἀνώτερος στρατιωτικὸς ἐπόπτης· νομίζω, ὅτι οὐδὲν βέλτιον τούτου ἠδυνάμεθα νὰ πράξωμεν. Ὡς πρὸς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν παρατηρῶ, ὅτι ἐν τέλει κατεχωρίσθησαν τὰ δύω Νομοσχέδια περὶ συντάξεως, εἰς τὰ δύω δὲ ταῦτα προσετέθη καὶ τὸ τρίτον περὶ συντάξεως τῆς οἰκογενείας τοῦ μακαρίτου Λαζαρέτου. Νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐπιθυμεῖ, ὅπως ταῦτα ψηφισθῶσιν ἐν τοῖς πρώτοις. Διὰ τοῦτο προτείνω, ὅπως κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς αὔριον, μετὰ τὴν συζήτησιν περὶ τῆς ἐκλογῆς Ὅρους—διότι προκειμένου περὶ ἐκλογῆς, οὐδὲν δύναται νὰ προταχθῇ—προβῶμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν τῶν τριῶν τούτων Νομοσχεδίων ὁμοῦ.

§14ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§15ΕΤΕΡΟΙ. Καὶ τώρα δυνάμεθα νὰ προβῶμεν.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀλλὰ δὲν ἐτυπώθη ἀκόμη τὸ τρίτον. Σήμερον θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ, καὶ αὔριον θὰ τεθῶσι καὶ τὰ τρία ἐν ἀρχῇ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ἀλλὰ μετὰ τὴν ἐκλογὴν Ὅρους.

§17ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε, πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἄλλοι ἐγγεγραμμένοι.

§19ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Μετ’ αὐτούς.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προηγεῖται ὁ κ. Στάϊκος, καὶ κατόπιν ὁ κ. Φιλάρετος.

§21Δ. ΣΤΑΪΚΟΣ. Εἰς τὴν νῆσον Ἰθάκην, ὅπως καὶ εἰς τὰς λοιπὰς νήσους τῆς Ἑπτανήσου, ὑπάρχει περιουσία κοινοτική· καὶ ἡ περιουσία αὕτη ἐκανονίσθη ἤδη διὰ νόμου εἰς τὰς ἄλλας νήσους, διὰ τὴν Ἰθάκην ὅμως δὲν ἐγένετο τοῦτο, μολονότι κατὰ τὴν παρελθοῦσαν βουλευτικὴν περίοδον εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω σχέδιον νόμου περὶ διανομῆς τῆς κοινοτικῆς περιουσίας. Ἐπειδὴ ἡ περιουσία, ἐφ’ ὅσον τὰ κατ’ αὐτὴν μένουσιν οὕτω, δαπανᾶται εἰς μάτην, καὶ ἐπειδὴ διὰ τῆς παραδοχῆς τῆς προτάσεώς μου περὶ διανομῆς τῆς περιουσίας αὐτῆς πρόκειται νὰ χρησιμοποιηθῇ ἡ περιουσία, ἡ ὁποία, καθὼς εἶπον, μένει ἄσκοπος, ἐπειδὴ πρόκειται καὶ περὶ νόμου, ὅστις δὲν ἀφορᾷ εἰς τίποτε, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ προκαλέσῃ συζήτησιν καὶ βραδυτῆτα, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, ἐὰν εὐαρεστῆται, νὰ ἐγγράψῃ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τὴν πρότασίν μου αὐτήν.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ ἐκ νέου καὶ διανεμηθῇ, καὶ κατόπιν θέλει ἐγγραφῆ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§23Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀποῤῥοφηθεὶς, φαίνεται, ἀπὸ τὰ οἰκονομολογικὰ ἢ κάλλιον εἰπεῖν φορολογικὰ Νομοσχέδια καὶ ἀπὸ τὰ στρατιωτικὰ, ὡς γνωρίζετε, δὲν ἔλαβε ποτὲ τὸν καιρὸν νὰ σκεφθῇ, πολὺ δὲ ὀλιγώτερον νὰ ἐργασθῇ περὶ τῆς Δικαιοσύνης. Ἀλλ’ ἡμέραν τινὰ τέλος πάντων ἐκάμφθη ἐκ τῶν ἐντεῦθεν γενομένων συζητήσεων, καὶ ὅταν συνεζητεῖτο τὸ Νομοσχέδιον περὶ προσόντων τῶν διοικητικῶν ὑπαλλήλων κατὰ τὰς ἀρχὰς τῆς παρούσης Συνόδου, ὑπεσχέθη εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι τὴν Κυβέρνησιν ἀπασχολεῖ καὶ τὸ τῆς καλῆς καὶ ταχείας τῆς δικαιοσύνης ἀπονομῆς ζήτημα, καὶ πάντες ἐχάρημεν ἐπὶ τῷ ἀκούσματι. Τότε ὑπεσχέθη, ὅτι σκέπτεται νὰ ὑποβάλῃ ἡ Κυβέρνησις Νομοσχέδια, τείνοντα οὐ μόνον εἰς τὴν συμπλήρωσιν τοῦ τῆς ἰσοβιότητος θεσμοῦ, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν ἐγγυτάτην ἐποπτείαν ἢ τὴν πειθαρχικὴν τιμωρίαν τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, καὶ ἐν τέλει εἰς τὴν αὔξησιν τῶν μισθοδοσιῶν αὐτῶν χάριν τῆς ὑλικῆς ἀνεξαρτησίας των. Καὶ βεβαίως οὕτω καὶ μόνον δύναταί τις νὰ ἐλπίσῃ τὴν βελτίωσιν τῆς ἀπονομῆς τῆς δικαιοσύνης. Ἀτυχῶς ὅμως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης σήμερον, ὑποβαλών τινα τῶν ὑποσχεθέντων Νομοσχεδίων, παρέλειψε τὸ περὶ αὐξήσεως τῶν μισθοδοσιῶν τῶν δικαστικῶν. Δὲν εἶμαι ὑπὲρ τῆς αὐξήσεως τῶν μισθοδοσιῶν τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, ἐὰν τοῦτο καὶ μόνον τὸ μέτρον πρόκειται νὰ ληφθῇ. Ἀλλὰ τὴν αὔξησιν τῶν μισθῶν θεωρῶ ὡς ἓν τῶν τριῶν ἀπαραιτήτων μέτρων πρὸς βελτίωσιν· ἐνῷ δὲ φρονῶ, ὅτι μόνη ἡ αὔξησις δύναται κακὸν καὶ οὐχὶ καλὸν νὰ προξενήσῃ, δέχομαι προσέτι, ὅτι τὰ δύω ἕτερα ἄνευ αὐτοῦ οὐδὲν καλὸν ἀποτελεσματικῶς δύνανται νὰ φέρωσι. Διὰ τοῦτο ἀναγκάζομαι νὰ ἐρωτήσω τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν σκέπτηται νὰ ὑποβάλῃ καὶ τὸ περὶ αὐξήσεως τῶν μισθῶν Νομοσχέδιον, διότι ἄνευ καὶ τῶν τριῶν μέτρων ταὐτοχρόνως, οὐδὲν καλὸν δύναται νὰ ἐπέλθῃ. Μὴ λησμονῆτε, κύριοι, ὅτι ἡ Δικαιοσύνη, ἡ ἀτυχὴς Δικαιοσύνη, ἥτις δὲν ἔχει τὴν εὔνοιαν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, λιμώττει.

§24ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ. Καὶ οἱ μισθοὶ τῶν ἄλλων ὑπαλλήλων νὰ μὴ αὐξήσωσι;

§25ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ναί· φρονῶ, ὅτι οἱ μισθοὶ ὅλων τῶν ὑπαλλήλων βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον πρέπει νὰ αὐξήσωσι.

§26ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ. Λοιπόν...

§27ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἀλλ’ ἐὰν ὅλοι οἱ ὑπάλληλοι ἔχωσι δικαίωμα τοιοῦτον, ὅλοι δὲν ἔχουσι καὶ τὴν αὐτὴν ἀποστολὴν ἐν τῇ Πολιτείᾳ.

§28ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ. Οἱ λοιποὶ κλάδοι δὲν ἔχουσιν ἀποστολήν;

§29ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Εἰς τὸν κ. Στουρνάραν, ὅστις μὲ διακόπτει, λέγω, ὅτι ἡ βάσις τῆς Πολιτείας εἶναι ἡ δικαιοσύνη, καὶ ἐὰν δὲν προνοήσωμεν περὶ αὐτῆς, ἀπειλεῖται νὰ κρημνισθῇ τὸ οἰκοδόμημα τῆς Πολιτείας, ἵνα θάψῃ ὑπὸ τὰ ἐρείπιά του καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἡμᾶς πάντας, πρὸ πάντων δὲ τὸν κ. Στουρνάραν, ὅστις δὲν προνοεῖ τὴν καταστροφήν.

§30ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ....

§31ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Σήμερον, κύριοι, δὲν πρόκειται νὰ συζητήσωμεν τὸ θέμα τῆς αὐξήσεως τῶν μισθῶν τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, διότι ὅταν ἔλθῃ ἡ στιγμὴ ἐκείνη, ἕκαστος θὰ εἴπῃ τὴν γνώμην του, ὡς καὶ ὁ κ. Στουρνάρας τὴν ἰδικήν του· ἐγὼ ἁπλῶς ἀπευθύνω ἤδη ἐρώτησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἰδίως εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅστις παρὼν ἀναπληροῖ τὴν στιγμὴν ταύτην καὶ τὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης κ. Ὑπουργὸν, καὶ φρονῶ, ὅτι δὲν ἔχει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀνάγκην τῆς ἀντιπροσωπείας τοῦ κ. βουλευτοῦ Τρικκάλων. Διὰ τοῦτο ἁπλῶς ὑποβάλλω εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἐρώτησιν ταύτην, ἐὰν δηλαδὴ ἐξακολουθῇ νὰ ἔχῃ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐδήλωσεν, ἢ τὴν ἐγκατέλιπεν ἢ μὴ τυχὸν ἐνέδωκεν εἰς ἄλλους κλάδους, τοὺς ὁποίους θέλει νὰ περιποιηθῇ, ἢ φοβεῖται. Νομίζω, ὅτι τοιαύτη σκέψις δὲν πρέπει νὰ ἐκφοβίσῃ τὴν Κυβέρνησιν, διότι, ὡς πάντες γινώσκομεν, πλὴν ἐλαχίστων, ἡ δικαιοσύνη εἶναι τὸ πᾶν. Ἀρκοῦμαι σήμερον εἰς τὴν ἁπλῆν ταύτην ἐρώτησιν, καὶ ἐν καιρῷ τῷ δέοντι θέλω ἀναπτύξει ἔτι πλέον τὴν γνώμην μου.

§32ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ. Δύω λέξεις, κύριε Πρόεδρε (θόρυβος). Ἐπειδὴ ὁ κ. Φιλάρετος μὲ ἐκάλεσε, θὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Λυποῦμαι, διότι εὑρῆκα τὸν μπελάν μου· βλέπω ἕνα δημοκράτην νὰ θέλῃ νὰ ὑποστηρίξῃ μόνον τὸν δικαστικὸν κλάδον ὡσὰν οἱ ἄλλοι ὑπάλληλοι νὰ ἦναι ἀπόβλητοι. Ἔχομεν δύω δημοκράτας, καὶ ὁ ἕνας εἶναι σύμφωνος δι’ ὅλους τοὺς ὑπαλλήλους..... Λυποῦμαι, διότι ἀπὸ τοὺς δύω δημοκράτας ὁ εἷς ἐννοεῖ καὶ ὁ ἄλλος δὲν ἐννοεῖ....

§33ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Βώλου δὲν εἶχεν εὔλογον ἀφορμὴν ἵνα ὑποθέσῃ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις μετέβαλε γνώμην περὶ τῆς αὐξήσεως τῶν μισθῶν τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων· τοὐναντίον, εἶχε λόγον προσωπικὸν ἵνα γινώσκῃ, ὅτι ἐπιμένει, διότι, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ἦτο καὶ μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, εἰς ἣν ὑπεβλήθη τὸ Νομοσχέδιον. Ὁ λόγος δὲ, δι’ ὃν τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο περὶ τῶν μισθῶν τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων δὲν εἰσήχθη ἔτι εἰς τὴν Βουλὴν, εἶναι ὅτι, ὡς ἀρχῆθεν εἴπομεν, θέλομεν φροντίσει καὶ περὶ αὐξήσεως τῶν μισθῶν τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, ἀλλὰ καὶ περὶ αὐξήσεως τῶν μισθῶν τῶν στρατιωτικῶν καὶ τῶν ἄλλων ὑπαλλήλων ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν. Ὅπως παρεσκευάσθη ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης Νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τῶν μισθῶν τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, τοιουτοτρόπως παρεσκευάσθη ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν, πρὸ χρόνου μάλιστα, Νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τῶν μισθῶν τῶν στρατιωτικῶν ἐν γένει, τουτέστιν ἀξιωματικῶν, ὑπαξιωματικῶν καὶ στρατιωτῶν, οὕτω καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις τμήμασι τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας παρεσκευάσθησαν τοιαῦτα Νομοσχέδια. Ταῦτα πάντα πρέπει νὰ συναρμολογηθῶσιν, ἵνα κανονίσωμεν τὴν ἀναλογίαν τὴν σχετικήν· διότι ὀρθότατα εἶπεν ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Βώλου, ὅτι ἡ δικαιοσύνη εἶναι βάσις τῆς Πολιτείας, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἡ μόνη βάσις· ὑπάρχουσι καὶ ἄλλαι βάσεις τῆς Πολιτείας, καὶ πρέπει ἰδίως πολὺ νὰ προσέξωμεν εἰς τὰ τῆς ἀναλογίας. Πρέπει ν’ ἀποβλέψωμεν οὐ μόνον εἰς τὴν σπουδαιότητα τοῦ κλάδου, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς σχετικὰς ἀνάγκας, διότι συμβαίνει κλάδου τινὸς, ἥττονος σπουδαίου, ἡ ὑπηρεσία ν’ ἀπαιτῇ μεγαλειτέρας δαπάνας, ἐνῷ ἄλλος κλάδος σπουδαιότερος δύναται νὰ ἐξυπηρετηθῇ διὰ μικροτέρας δαπάνης. Πάντα ταῦτα θὰ ἐξετάσωμεν, ἀφοῦ εἷς ἕκαστος κλάδος παρασκευάσῃ τὰς οἰκείας διατάξεις τοῦ Νομοσχεδίου.

§34ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Εἰς αὐτὴν τὴν Σύνοδον;

§35ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τοῦτο ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς ἀποχωρήσεως ἢ μὴ ἀποχωρήσεώς τινων ἐκ τῶν κ.κ. βουλευτῶν, διότι ἂν ἐξακολουθῶσιν οὕτω ἀποχωροῦντες, καὶ τοῦτο τὸ Νομοσχέδιον θέλει παραλειφθῇ ὡς καὶ ἄλλα.

§36ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν τί τέλος πάντων ἔπραξε περὶ τῶν βασάνων τῶν τελεσθεισῶν ἐν τῇ Ἀστυνομίᾳ Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς. Ἐλπίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔλαβεν ἀρκετὸν χρόνον, ὅπως βεβαιωθῇ περὶ τῶν γεγονότων καὶ πράξῃ ὅ,τι ὤφειλε νὰ πράξῃ.

§37ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἡ ὑπόθεσις εἶναι εἰς τὰς χεῖρας τῆς Εἰσαγγελίας. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, τριῶν ἢ τεσσάρων, ἤθελον νὰ πληροφορηθῶ ὁ ἴδιος ἀπὸ αὐτὸν τὸν κύριον καὶ τὸν παρεκάλεσα ἐπανειλημμένως νὰ ἔλθῃ, ὅπως τῷ ζητήσω πληροφορίας περὶ τῶν ἐν τῇ ἀναφορᾷ του ἐκτιθεμένων, ἀλλὰ δὲν ἦλθε, τοῦτο δὲ μὲ κάμνει νὰ ὑποθέσω ὅτι δὲν εἶναι ἀληθῆ τὰ ἐκτιθέμενα. Ἐκ μέρους τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας ἔλαβον πάσας τὰς διαβεβαιώσεις, ὅτι αὐτὰ εἶναι ἀνυπόστατα· ἐναντίαν ἀπόδειξιν δὲν ἔλαβον. Ἤθελον νὰ ἴδω αὐτὸν τὸν ἄνθρωπον νὰ μοὶ ἐκθέσῃ τὰ ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, ἀλλὰ δὲν παρουσιάσθη.

§38ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Δὲν περιέμενον ἄλλην ἀπάντησιν ἀπὸ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν, καὶ ἐκ τῶν προτέρων ἐγνώριζον τοῦτο. Ἐνῷ ἅπασα ἡ πρωτεύουσα καὶ σχεδὸν πᾶσα ἡ Ἑλλὰς ἔχει λάβει γνῶσιν τῶν παρανόμων καὶ ἀπανθρώπων πράξεων, τῶν τελεσθεισῶν ἐν τῇ πρωτευούσῃ, ἐν αὐτῷ τῷ δημοσίῳ καταστήματι τῆς Ἀστυνομίας, λέγει ὅτι δὲν γνωρίζει τίποτε, ἤκουσε, δὲν πιστεύει, οὐχ ἧττον ὅμως...., βεβαίως ἀπαντήσεις αἱ ὁποῖαι εἰσὶν ἀνάξιαι Ὑπουργοῦ. Ὅτε ἀπέδειξα εἰς αὐτὸν ἐγὼ καὶ δύω ἀξιότιμοι συνάδελφοι τὸν ἐβεβαίωσαν, ὅτι τὰ τελεσθέντα ἐν τῇ Ἀστυνομίᾳ εἶναι ἀναφισβήτητα καὶ τὸν προεκαλέσαμεν νὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκον αὑτοῦ καὶ ἀφαιρέσῃ τὴν μεγάλην εὐθύνην, ἥτις ἐπιβαρύνει αὐτὸν τὸν Ὑπουργὸν καὶ ὁλόκληρον τὴν Κυβέρνησιν, ἐνομίζαμεν ὅτι θέλει φροντίσει νὰ ἀφαιρέσῃ τὴν εὐθύνην αὑτήν· ἀλλὰ μετὰ πάροδον τόσων ἡμερῶν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔρχεται καὶ μᾶς λέγει, ὅτι ὑπῆρξε μία καταγγελία, ἀλλὰ εἶχε καὶ προφορικὴν καὶ ἔγγραφον διαβεβαίωσιν τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας, δηλαδὴ αὐτοῦ τοῦ κατηγορουμένου, ὅστις βεβαιοῖ ὅτι οὐδὲν εἶναι ἀληθὲς, καὶ ἑπομένως οὐδὲν ἐγένετο. Καὶ, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ σὺ καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐπείσθητε εἰς τὴν διαβεβαίωσιν τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας ὅτι οὐδὲν ἐγένετο; Ἀφίνω τὰς βασάνους, αἵτινες πρέπει νὰ βεβαιωθῶσι, τὰς ὁποίας εἶδον, καὶ ἀξιόπιστοι μάρτυρες ἐκθέτουσι, καὶ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Γόρτυνος, ὁ ἀρχηγός τῆς μεγάλης μερίδος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, καὶ πάντες οἱ δημοσιογράφοι ὡμολόγησαν ὅτι εἶδον τοὺς μώλωπας καὶ τὰς πληγάς, τὰς ὁποίας ἔφερεν ὁ πολίτης ἐκεῖνος.

§39ΠΕΤΡΙΤΣΗΣ. Ἀπὸ τοὺς φοιτητὰς ἐδάρη.

§40ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὄχι· οἱ φοιτηταὶ ἦσαν ἓν ἁπλοῦν ἐπιχείρημα, ἢ μᾶλλον ἓν φαινόμενον αἴτιον τῶν πληγῶν· διότι εἶναι βεβαιωμένον ὅτι ἐν τῇ Ἀστυνομίᾳ ἐπληγώθη δεινῶς, καὶ ἵνα καλύψωσι τὴν ὠμότητά των καὶ τὰς βασάνους, ἐξέθηκαν τὸν βασανισθέντα εἰς τὸ Πανεπιστήμιον εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκοντο οὐχὶ φοιτηταί, ἀλλὰ ὄργανα τῆς Ἀστυνομίας, καὶ τοῦτο διὰ νὰ καλύψωσι τὰς πληγὰς, αἵτινες ἐγένοντο ἐν τῇ Ἀστυνομίᾳ. Εἶναι ἀδύνατον τοιαύτη κακοήθης πρᾶξις νὰ γείνῃ παρὰ φοιτητῶν, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέσῃ τις, ὅτι τοιαύτη βανδαλικὴ καὶ ἄνανδρος ἐπίθεσις κατὰ ἀόπλου καὶ δεσμίου δύναται νὰ γείνῃ παρὰ τῶν ἀκαδημαϊκῶν πολιτῶν.

§41ΗΛ. ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Αὐτοί...

§42ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Λυποῦμαι, κ. βουλευτὰ, διότι εἶσθε ἀδελφὸς τοῦ ἐνόχου, καὶ ὡς τοιοῦτος ἐνδιαφέρεσθε καὶ παρεκτρέπεσθε.—Ἀφίνω τὸ ζήτημα τῶν βασάνων, ἀλλ’ ἀμφισβητεῖται, ὅτι πολίτης Ἕλλην ἐκρατήθη ἐν τῇ Ἀστυνομίᾳ ἐπὶ ἓξ ἡμέρας παρανόμως καὶ ἀντισυνταγματικῶς; πότε συνελήφθη, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ πότε ἀπελύθη; καὶ ἐλαμβάνετε καθ’ ἑκάστην γνῶσιν τῆς παρανόμου κατακρατήσεως καὶ τὸ ἐγνωρίζετε· διότι ὑπάλληλός τις ἦτο παρὼν εἰς τὸ ἀστυνομικὸν τμῆμα, ὅστις ἱκέτευε νὰ τὸν ἀπολύσωσι. Γνωρίζετε ὅτι ἦτον ἐπὶ τέσσαρας ἡμέρας, καὶ τὸ γνωρίζετε καὶ σεῖς καὶ ὁ Πρωθυπουργὸς καὶ δὲν ἐλάβετε οὐδὲν μέτρον, ὅπως ἀπολύσῃ ὁ Διευθυντὴς τὸν παρανόμως κατακρατηθέντα Ἕλληνα ἐν ταῖς φυλακαῖς· «ἡ προσωπικὴ ἐλευθερία εἶναι ἀπαραβίαστος «ὁ ἐπ’ αὐτοφώρῳ, ἢ δι’ ἐντάλματος συλλήψεως κρατηθεὶς, προσάγεται ἄνευ ἀναβολῆς εἰς τὸν ἁρμόδιον ἀνακριτὴν, ὅστις ὀφείλει ἐντὸς τὸ πολὺ τριῶν ἡμερῶν κτλ. οἱ παραβάται τῶν ἀνωτέρω διατάξεων τιμωροῦνται ἐπὶ παρανόμῳ κατακρατήσει». Ταῦτα ῥητῶς διατάσσει ὁ θεμελιώδης ἡμῶν νόμος· εἶναι ἔνοχος παρανόμου κατακρατήσεως ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν;

§43ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Θὰ τὸ εἴπῃ τὸ δικαστήριον, ὄχι ἡ Βουλή.

§44ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Δὲν ἔχομεν ἀνάγκην δικαστικῆς ἀποφάσεως δι’ αὐτό.

§45ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Παρὰ ἔτσι ἔ!

§46ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Δὲν ἔχομεν ἀνάγκην τοῦ δικαστηρίου ὅπως βεβαιώσωμεν τὰ πασίγνωστα. Ὁ Ὑπουργὸς ὁ ἁρμόδιος καὶ ἡ Κυβέρνησις ὤφειλεν ἀμέσως, ὅταν τοιαύτη ἀντισυνταγματικὴ πρᾶξις ἐγένετο παρ’ ὀργάνων αὐτῆς καὶ ἐβεβαιώθη, ὤφειλεν ἀμέσως ν’ ἀπολύσῃ τὸν Διευθυντὴν ἢ νὰ τὸν διατάξῃ ν’ ἀποσυρθῇ. Καὶ αὐτοὶ οἱ ἄγριοι σέβονται τὴν ἐλευθερίαν, οἱ μὴ ἔχοντες τὸν πολιτισμὸν οὔτε τὰς συνταγματικὰς ἐλευθερίας, τὰς ὁποίας δι’ αἱμάτων ἀπεκτήσαμεν· καὶ αὐτοὶ οἱ προπάτορες ἡμῶν καὶ οἱ λοιποὶ ἀρχαῖοι λαοὶ οἱ ἀναγνωρίζοντες τὴν δουλείαν ἐσέβοντο τὴν προσωπικὴν ἐλευθερίαν. Θάνατον ἐπέβαλον οἱ Ῥωμαῖοι εἰς ἐκεῖνον, ὅστις ἤθελε δεσμεύσει τὴν προσωπικὴν ἐλευθερίαν παρανόμως, καὶ γενικὴν δήμευσιν τῶν ὑπαρχόντων αὐτοῦ, καὶ σεῖς δὲν τολμᾶτε ν’ ἀπολύσητε ἕνα ὑπάλληλον ἢ καὶ τοὺς συνενόχους, ὅταν πασιφανῶς καὶ πασιδήλως παρανομῶσι καὶ παραβαίνωσι καὶ αὐτὸ τὸ Σύνταγμα; Τίς ἐγγύησις μένει πλέον; Τίς ἐγγυᾶται ὅτι καὶ ἐξ ἡμῶν δὲν δύναταί τις νὰ συλληφθῇ, νὰ κρατηθῇ, καὶ νὰ δαρῇ;

§47ΤΙΝΕΣ. Εἶναι εἰς τὴν Εἰσαγγελίαν ἡ ὑπόθεσις.

§48ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κύριοι, σᾶς εἶπον ὅτι εἶναι βεβαιωμέναι αἱ βάσανοι παραπολύ. Ἀλλ’ ἐγὼ δέχομαι χάριν ὑμῶν ὅτι βάσανοι δὲν ἐγένοντο, καὶ ὅτι πρόκειται ν’ ἀποδειχθῶσι δικαστικῶς· ἀλλὰ δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ τις τὴν παράνομον κατακράτησιν;

§49ΤΙΝΕΣ. Αὐτὸς ἔδωσε τὴν καταγγελίαν, ἡ δικαιοσύνη θὰ βεβαιώσῃ αὐτό.

§50ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Δὲν ἐπίστευον, ὅτι ὁ ἐνθουσιασμὸς τῶν κυρίων Ὑπουργικῶν βουλευτῶν ἤθελε προβῆ εἰς τοσοῦτον, ὥστε νὰ δικαιολογήσῃ πρᾶξιν ἀθέμιτον καὶ ἀντισυνταγματικήν.

§51ΤΙΝΕΣ. Ὁριστικὸν αὐτό.

§52ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Οὐ μόνον ὁριστικὸν, ἀλλὰ ὁριστικώτατον. Λυποῦμαι διὰ τὴν παρ’ ὑμῶν ἐπίδειξιν προθέσεως εἰς συγγνώμην, διότι τοῦτο ἀποδεικνύετε ἐκφράζοντες ἀμφιβολίαν περὶ τῶν τελεσθέντων· εἰς οὐδένα ἐπιτρέπεται νὰ ἀμφιβάλλῃ ὅτι αἱ συνταγματικαὶ ἐλευθερίαι τοῦ Τόπου δὲν πρέπει νὰ παραβιάζωνται· πρέπει ν’ ἀφήσητε τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἔχῃ ὁλόκληρον τὴν εὐθύνην διὰ τὴν ἀντισυνταγματικὴν καὶ ἀθέμιτον πρᾶξιν. Ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ σπεύσῃ εἰς τιμωρίαν, διότι ἄλλως θέλει φέρει εὐθύνην· διότι, ἂν ἀπελπισθῶμεν περὶ τῆς περιστολῆς τῶν τοιούτων τερατωδῶν καὶ ἀπανθρώπων παρανομιῶν, θὰ ἀναγκασθῶμεν ν’ ἀφήσωμεν ἀχαλίνωτον τὴν τοῦ λαοῦ ἀγανάκτησιν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ τότε δὲν ἵσταται καλῶς ἐκεῖ ὅπου ἵσταται!

§53Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Κύριοι, ζητεῖται ἡ εὐθύνη οὐχὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι τοῦτο ἐδηλώθη παρ’ ἐμοῦ ἐν προτέρᾳ συνεδριάσει, ἀλλὰ ὁλοκλήρου τοῦ Ὑπουργείου· καὶ τὸ Ὑπουργεῖον ἀπέστειλεν ἐνταῦθα τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν οὐχὶ διὰ πρώτην φορὰν, ἀλλὰ συνεχῶς καὶ πολλάκις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου παρουσιάζει ἀστεῖον φαινόμενον, δηλαδὴ τὸν ἄνθρωπον ἐκεῖνον τὸν ψευδῆ τῶν παιγνίων, ὅστις ἐξέρχεται ἐξαίφνης μικροῦ κιβωτίου, κινῶν τὰς χεῖρας καὶ τοὺς πόδας καὶ δὲν ὁμιλεῖ, καὶ προσφέρεται ὡς ἄθυρμα εἰς τοὺς παῖδας, οἵτινες ἀναμένουσι νὰ ἴδωσιν ἐν τῷ ἀνοιγομένῳ κιβωτίῳ γλυκίσματα. Κατέρχεται ἀπὸ τοῦ βήματος, καὶ ἡ Βουλὴ μένει ἐν ἀπορίᾳ, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὡμίλησεν, ἢ ἔπαιξε χειρονομίας. Καὶ τί λέγει; ὅτι «ἔστειλα νὰ προσκαλέσωσι τὸν Μυλωνᾶν, διὰ νὰ παρουσιασθῇ πρὸς ἐμὲ καὶ μοὶ δώσῃ πληροφορίας, ἀλλ’ αὐτὸς δὲν ἐπείσθη». Δὲν ἐπείσθη, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι ἡ ἐμφάνισις αὐτοῦ — καὶ ἔχω τὸ θάῤῥος νὰ τὸ εἴπω — δὲν συνετέλει καὶ δὲν ἤθελε συντελέσει εἰς ζήτησιν πληροφοριῶν, ἀλλὰ μόνον εἰς διαπραγματεύσεις. Καὶ προέβητε εἰς διαπραγματεύσεις διὰ τοῦ Διευθυντοῦ καὶ ἑνὸς βουλευτοῦ τῆς Θεσσαλίας καὶ ἑνὸς ἄλλοτε ὑπαστυνόμου, καὶ μοὶ κατηγγέλθη τοῦτο παρ’ αὐτοῦ τοῦ Μυλωνᾶ σήμερον τῇ πρωΐᾳ, ὅτε πρώτην φορὰν εἶδον καὶ ἐγνώρισα τὸν ἄνθρωπον αὐτόν.

§54ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ. Νὰ τὸν ἀποκαλύψετε.

§55ΛΕΒΙΔΗΣ. Εἶσθε ὑμεῖς (ἱλαρότης ἐν τῇ δεξιᾷ). Μετέβητε εἰς τοῦ Μυλωνᾶ μετὰ τοῦ ἄλλου προσώπου, πρώην ὑπαστυνόμου Ἀθηνῶν, καὶ ἤλθατε εἰς διαπραγματεύσεις παρὰ τῷ Διευθυντῇ τῆς Ἀστυνομίας καὶ ὁ Μυλωνᾶς ἀπέκρουσε τὰς προσφορὰς καὶ τῷ ὑπεσχέθητε θέσεις καὶ ἀμοιβὰς, ἐὰν διέψευδεν ἐγγράφως τοὺς βουλευτὰς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ κατήγγελλεν αὐτοὺς, ὅτι ἠνάγκασαν αὐτὸν διὰ τῆς βίας δῆθεν καὶ διὰ προσφορῶν καὶ ἄλλων δώρων, ἵνα καταγγείλῃ τοιοῦτον συμβάν. Ἰδοὺ διατί δὲν ἐπίστευσεν εἰς ὑμᾶς, κύριε Ὑπουργὲ, ὁ ἀτυχὴς αὐτὸς ἄνθρωπος. Καὶ ὅταν λέγω ταῦτα καὶ φέρω πρόσωπα, νομίζω ὅτι δὲν θέλει πιστευθῆ, ὅτι διαστρέφω τὰ πράγματα, ὅταν μάλιστα ἦνε παρὼν ἐκεῖνος, ὅστις προέβη εἰς διαπραγματεύσεις.

§56ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ. Θὰ σᾶς ἀποδείξω πόσον πλανᾶσθε.

§57ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἀλλὰ ἔρχονται, κύριοι, καὶ ὀχυροῦνται ἀπέναντι δῆθεν τοῦ νόμου, καὶ λέγουσι πρὸς ἡμᾶς, ὅτι ἐπελήφθη ἤδη ἡ δικαιοσύνη τῆς ὑποθέσεως. Αὐτὸ ἔλιπε, νὰ ἐπιληφθῇ ἡ δικαιοσύνη καὶ νὰ μὴ ἀνακαλυφθῇ τίποτε. Ἡμεῖς, ὡς εἰσαγαγόντες τὸ ζήτημα ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλίου, ἐγινώσκομεν κάλλιστα, ὅτι ὑπάρχει φραγμὸς, διαχωρίζων τὴν Δικαστικὴν ἀπὸ τῆς Νομοθετικῆς Ἐξουσίας. Δὲν πρόκειται, κύριοι, νὰ ζητήσωμεν ἡμεῖς τὴν καταδίκην τοῦ ἐγκληματήσαντος Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας· παντάπασιν δὲν εἶνε ἁρμόδιον τὸ Κοινοβούλιον νὰ θίγῃ τοιαῦτα ζητήματα· καὶ δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ ἀποδώσητε εἰς ἀνθρώπους, οἷοι οἱ ἀνελθόντες τὸ βῆμα, ὅτι δὲν γινώσκουσι τὰ ὅρια τῆς διακρίσεως τῶν Ἐξουσιῶν, τῆς Δικαστικῆς ἀπὸ τῆς Νομοθετικῆς Ἐξουσίας. Οὔτε ὅτι τοιαύτην ἀπαίτησιν παρ’ ὑμῶν ἠθέλομεν ἀπαιτήσει. Ἀλλ’ ἐξετέθη πρὸ 10 ἡμερῶν ἡ εὐθύνη ἡ συνταγματικὴ τῆς Κυβερνήσεως ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου. Περὶ τούτου πρόκειται, καὶ ἐρωτᾶται ἡ Κυβέρνησις τί ἔπραξε περὶ τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας. Ἠδύνατο νὰ ἀπολύσῃ αὐτόν· ἐὰν ὅμως δὲν ἤθελε νὰ τὸν ἀπολύσῃ, ἠδύνατο νὰ τὸν ἐμποδίσῃ νὰ ἐκτελῇ τὰ καθήκοντα τοῦ Ἀστυνόμου ἐν πόλει, τὴν ὁποίαν ὕβρισε καὶ τῆς ὁποίας ἡ ἀσφάλεια ἀνετέθη εἰς αὐτὸν ὡς ἀνώτατον Διευθυντὴν τῆς ἀσφαλείας τῆς Πόλεως. Καὶ ὅμως ἐκ τούτων οὐδὲν ἐγένετο. Καὶ δὲν ἔχω ἀμφιβολίαν ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, καθ’ ἣν ἐβασανίσθη ὁ Μυλωνᾶς, πολλοὶ ἄλλοι, καὶ παντοπῶλαι καὶ ἔμποροι ὑβρίσθησαν παρὰ τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας. Πρόκειται λοιπὸν οὐχὶ περὶ τῆς καταδίκης διὰ τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης, ἀλλὰ περὶ τοῦ τί ἐνήργησεν ἡ Κυβέρνησις κατὰ τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας. Διατί δὲν τὸν ἀπέλυσεν; ἢ διατί δὲν εἶπεν εἰς αὐτόν· «παῦσον ἐκθέτων τὴν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως. Ὀφείλεις πρὸς τὸ παρὸν τοὐλάχιστον νὰ μὴ μείνῃς ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, ἐφ’ ὅσον ἡ ὑπόθεσις εἶνε ἐκκρεμὴς, ἕως ὅτου τὸ δικαστήριον ἀποφανθῇ ἐὰν ἦσαι ἔνοχος ἢ ἀθῶος.» Καὶ εὔχομαι νὰ ἀποδειχθῇ ὅτι δὲν εἶνε ἔνοχος ὁ Διευθυντής. Ἀλλ’ ὅταν δημοσίᾳ κατηγγέλθη ἡ πρᾶξις, ὅταν ἀνώτατα μέλη τοῦ Κοινοβουλίου ἐξήνεγκον τὰς ἐντυπώσεις αὐτῶν περὶ τῶν βασανιστηρίων, ὅταν ἐπίσημοι δημοσιογράφοι, ἀνήκοντες εἰς τὴν φάλαγγα ἐκείνην τῆς Συμπολιτεύσεως, καὶ ὅταν αὐτὴ ἡ δημοσιογραφία καθολοκληρίαν ἔγραψεν ἄρθρα ἐναντίον τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας, νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι τὰ πράγματα ἐτελέσθησαν ὡς παρ’ ἡμῶν ἐκτίθενται. Ἀλλὰ λέγουσιν, ὅτι αἱ αἰκίαι καὶ τὰ τραύματα ἐπηνέχθησαν παρὰ τῶν φοιτητῶν τοῦ Πανεπιστημίου. Καὶ ἐγὼ, ὅπως ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου, ὁ προλαλήσας κ. Ζυγομαλᾶς, λέγω, ὅτι οὐδέποτε πιστεύω νά ἔλαβε χώραν τὸ τοιοῦτον· διότι καὶ ἐγὼ καὶ πλεῖστοι ἐκ τῶν συναδέλφων ἐνταῦθα ὑπήρξαμεν φοιτηταὶ, καὶ γνωρίζομεν, ὅτι οὐδέποτε πολῖται ἀκαδημαϊκοὶ εἶνε δυνατὸν νὰ γείνωσιν ἔνοχοι τοιαύτης βανδαλικῆς πράξεως, οἵαν κατηγορεῖ αὐτῶν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Δὲν πιστεύω ποτὲ, ὅτι οἱ φοιτηταὶ διὰ ροπάλων καὶ ράβδων ἤθελον τραυματίσει ἄνθρωπον, τὸν ὁποῖον δέσμιον ἔφερεν ἡ Ἀστυνομία ἐνώπιον αὐτῶν. Δὲν πιστεύω δὲ νὰ φρονῶσι τοῦτο καὶ οἱ ἐκπροσωποῦντες σπουδαίως τὰς ἰδέας τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἤθελον οὕτω ἀδικήσει τὴν Ἑλλάδα καὶ τὸ Πανεπιστήμιον τὸ Ἑλληνικόν.

§58ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ. Σεῖς ἀδικεῖτε τοὺς βουλευτάς.

§59ΛΕΒΙΔΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ πρᾶξις, ἥτις ἔφθασεν ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλίου, εἶναι πρᾶξις τοιαύτη, ἥτις δύναται νὰ φέρῃ κλονισμὸν ἐπὶ τῆς κοινῆς γνώμης, καὶ δὲν εἶναι ἴδιον συνταγματικῆς Κυβερνήσεως, ὅταν μάλιστα προΐσταται αὐτῆς ἄνθρωπος, ὡς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, τὸν ὁποῖον σέβομαι καὶ ἐκτιμῶ, νὰ προστατεύῃ πράξεις τῶν ὀργάνων αὐτῆς, ἀπειλούσας ταραχὰς καὶ ρήξεις καὶ ἀδικίας κατὰ τοῦ λαοῦ. Ἀλλοίμονον, κύριοι, ἐὰν πεισθῇ ὁ λαὸς, ὅτι ἀδικούμενος κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, κατόπιν παρίσταται ὡς αὐτὸς δῆθεν ἀδικῶν. Ἔρχεσθε ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον ἐνταῦθα, καὶ ζητεῖτε παρὰ τοῦ λαοῦ φόρους, καὶ φόρους τοσοῦτον βαρεῖς καὶ τοσοῦτον ἀδιακόπους, καὶ κατόπιν δὲν θέλετε νὰ παράσχητε εἰς αὐτὸν τὸν λαὸν, τὸν ὁποῖον ἡμεῖς ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύωμεν, τὴν προστασίαν τῆς προσωπικῆς αὐτοῦ ἐλευθερίας ἀπέναντι ὀργάνων τῆς διοικήσεως, βασανιζόντων αὐτόν. Ἀλλὰ ὅταν ὠθῆτε τὰ πράγματα οὕτω, δύνασθε νὰ ἀκούσητε ἐπισήμως ἀπ’ αὐτοῦ τοῦ βήματος, ὅτι γίνεσθε αἴτιοι κλονισμῶν, οἵτινες θέλουσιν ἐπιφέρει τὴν ἐπανάστασιν, ἥτις ἴσως δὲν εἶναι μακράν. Ἔρχεσθε ἐδῶ, κύριοι Ὑπουργοὶ, καὶ ἀντὶ νὰ ἀποδοκιμάσητε τὸν Διευθυντὴν, ἐπιτίθεσθε κατὰ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως συνεχῶς ἐπ’ ἀδίκοις, καὶ προσπαθεῖτε νὰ καλύψητε τὴν εὐθύνην ὑμῶν, ρίπτοντες αὐτὴν εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, καὶ προσπαθεῖτε νὰ καταστήσητε τὸ Κοινοβούλιον οὐχὶ πλέον Σῶμα Νομοθετικὸν καὶ Πολιτικὸν, ἀλλ’ ἄλλο τι, καὶ θέλομεν ἐξυπνίσει μίαν ἡμέραν καὶ θέλομεν ἴδει ἐπὶ τῶν θυρῶν τοῦ Κοινοβουλίου τοιχοκολλημένον, ὅτι «ἐνοικιάζεται ἄνευ ἐπίπλων», ὡς ἔγραψεν ὁ Κρόμβελ ἐπὶ τοῦ Κοινοβουλίου τῆς Ἀγγλίας.

§60ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ. Ἐγὼ σήμερον εὗρον τὸν μπελᾶν μου προτήτερα μὲ ἕνα δημοκράτην, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε ὁ δημοκράτης εἶχε δικαίωμα· ἀλλὰ διὰ τὸν ἄλλον λέγω, ὅτι λυποῦμαι, διότι οἱ Ἀθηναῖοι εἶχον τὴν τιμὴν νὰ τὸν κάμουν βουλευτήν. Ἐγὼ ἔχω ἕνα φίλον ἐδῶ, ὁ ὁποῖος ὀνομάζεται Γεώργιος Γκίκιζας· ὅταν ἤμην σπουδαστὴς ἐδῶ ἐκάθησα τρία ἔτη εἰς τὸ σπίτι του· τὸν ἀγαπῶ πολὺ, ἀνήκει δὲ εἰς τὴν μερίδα τοῦ ἀειμνήστου Κουμουνδούρου· ἦτον εἷς ἀπὸ τοὺς πλέον καλοὺς καὶ πιστοὺς φίλους του, καθὼς ὅλοι τὸ γνωρίζουν, ἴσως τὸν ἀγαποῦσε καλλίτερα καὶ ἀπὸ τὰ παιδιά του. Μίαν ἡμέραν ἐπῆγα εἰς τὸ σπίτι του, ἦτον ἀργά, πολὺ ἀργά, τὸν ηὗρα αὐτὸν μὲ τὴν γυναῖκά του καὶ νὰ κάθηται μὲ ἕνα μὲ μισὸ χέρι, τὸν ὁποῖον δὲν γνωρίζω, τὸν ηὗρα νὰ κάθηται καὶ νὰ τρώγῃ, τοὺς ἐχαιρέτισα· ἐκάθησα μὲ ἐτρατάρισαν ἕνα κρασὶ (ἱλαρότης), καὶ μετ’ ὀλίγον ἦλθεν ἡ Ἀστυνομία καὶ ἐζήτησε τὴν σύλληψιν αὐτοῦ τοῦ ἀνθρώπου τοῦ χωλοῦ, τὸν ὁποῖον ἐγὼ δὲν ἐγνώριζον. Τὸν ἐπῆραν τὸν ἄνθρωπον, τοὺς παρεκάλεσεν ὁ Γκίκιζας νὰ καταβῇ πρῶτον ἀπὸ τὸ σπίτι του καὶ τότε νὰ τὸν πάρουν ἀπὸ ’κεῖ. Μοῦ λέγει ὁ Γκίκιζας αὐτὸ δὲν εἶναι σωστὸν πρᾶγμα, διατί νὰ πάρουν τὸν ἄνθρωπον ἀπ’ ἐδῶ; σὲ παρακαλῶ πολὺ ὅ,τι ἠμπορέσεις νὰ κάμῃς. Τρέχω καὶ βλέπω τὸν ὑπαστυνόμον, καὶ τὸν εἶχεν εἰς τὸ κρατητήριον· αὐτὸς ἤρχισε νὰ διαμαρτύρεται ἐνώπιον τοῦ Συντάγματος καὶ τῶν νόμων, ὅτι τὸν συλλαμβάνουν παρανόμως· τοῦ λέγω ἄφησε τὰ παρανόμως, καὶ εἰπέ μου διατὶ σὲ συλλαμβάνουν; μοῦ λέγει, μὲ κατηγοροῦν ὅτι ἔπεισα ἕνα φούρναρη νὰ ὑπάγῃ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον νὰ δείξῃ ἕνα παλοῦκι εἰς ἕνα καθηγητήν. Τὸν παρεκάλεσα τὸν ὑπαστυνόμον, δὲν μὲ ἤκουσε, μάλιστα μοῦ ὡμίλησε καὶ κἄπως ἀποτόμως. Τρέχω νὰ εὕρω τὸν Διευθυντὴν, τὸν ἀνταμόνω τὸν Διευθυντὴν καὶ τοῦ λέγω ἄφησε σὲ παρακαλῶ αὐτὸν τὸν ἄνθρωπον, τὸ νομίζω ἄδικον πρᾶγμα νὰ κρατηθῇ· μοῦ λέγει, δὲν ἐξεύρω τί συμβαίνει, δὲν θὰ τοῦ κάμουν τίποτε, θὰ τὸν ἐξετάζουν διὰ τὴν ὑπόθεσιν τοῦ Μυλωνᾶ. Τὸν παρακολουθῶ, πηγαίνομεν εἰς τὴν Ἀστυνομίαν καὶ τὸν ἔβγαλεν αὐτὸν τὸν ἄνθρωπον. Αὐτὴ εἶναι ὅλη ἡ ὑπόθεσις· ὅσα δὲ εἶπεν ὁ Λεβίδης εἶναι ψευδῆ, ψευδέστατα, καὶ ἂν δὲν ἀποδείξῃ τὸν ἐναντίον, τὸν ἀποκαλῶ ἄτιμον.

§61ΤΙΝΕΣ (ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Τί πράγματα εἶναι αὐτά;

§62ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ. Σέβομαι τὸ Κοινοβούλιον, ἀλλὰ καὶ αὐτὸς πρέπει νὰ ἐξεύρῃ τί σημαίνουν οἱ ψευδεῖς λόγοι, τοὺς ὁποίους δὲν ἔπρεπε νὰ εἴπῃ πρὸς οὐδένα βουλευτὴν, ὅτι δῆθεν ἐπῆγα νὰ κάμω διαπραγματεύσεις· τὸ λέγω, τὸν ἀποκαλῶ ἄτιμον, ἂν δὲν μοῦ ἀποδείξῃ τὸ ἐναντίον, καὶ τοῦ τὸ λέγω ἀπ’ ἐδῶ καὶ ἔξω καὶ πάντοτε.

§63Ν. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταὶ, πολὺ προώρως τὸ ζήτημα τοῦ αἰκισθέντος ἐν Πανεπιστημίῳ Μυλωνᾶ καὶ ἐν Ἀστυνομίᾳ ἔφερεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἡ Ἀντιπολίτευσις, νομίζουσα, ὅτι δῆθεν εὗρεν εὐρὺ στάδιον καταφορᾶς, συκοφαντίας πιθανῆς, κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, δημοκοποῦσα ὑπὲρ τῶν ἐλευθεριῶν δῆθεν τοῦ πολίτου Ἕλληνος, καὶ τῆς τηρήσεως τῶν θεμελιωδῶν βάσεων τοῦ Συντάγματος ἐν τῇ Ἑλλάδι. Ἀλλ’ οἱ ἀντιπολιτευόμενοι ἂν καὶ θεωροῦν, ὅτι ἡ περὶ ἧς ὁ λόγος ὑπόθεσις εὑρίσκεται εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῆς ποινικῆς Δικαιοσύνης, καὶ ἐνεργοῦνται δραστηρίως ἀνακρίσεις πρὸς ἀπόδειξιν τῶν αἰκιῶν, βασάνων, καὶ παρανόμου κατακρατήσεως τοῦ Μυλωνᾶ, καὶ τοῦ ῥέκτου τῶν τοιούτων ἐγκληματικῶν πράξεων, κατὰ παραβίασιν τῶν καθιερωμένων ἁρμοδιοτήτων τῆς ἐξουσίας τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, εἰσάγει ἡ Ἀντιπολίτευσις τὴν ὑπόθεσιν ταύτην εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ζητεῖ ἐκ παντοίου τρόπου καὶ διὰ ἀπειλῶν ἀκόμη νὰ πράξῃ διὰ τοῦ λαοῦ, ὅ,τι ἐπράχθη ἐν Ἀγγλίᾳ ἐπὶ Κρόμβελ, ἀποδιώκουσα τοὺς βουλευτὰς τῆς συμπολιτεύσεως διὰ τῆς λόγχης, ἂν δὲν εἰσακουσθῇ εἰς τάς αἰτήσεις της, ἐπιζητοῦσα τὴν μομφὴν τῆς Κυβερνήσεως, καθὸ ἀναπόδραστος ἀνάγκη ἐπείγει, ἵνα ἡ Κυβέρνησις ἐπιτιμηθῇ, ὡς μὴ ἐνεργήσασα κατὰ τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας Κοσσονάκου τὴν παῦσίν του καὶ τὴν παραπομπήν του εἰς τὰς χεῖρας τῆς Δικαιοσύνης, καθὸ λέγει, αὐταπόδεικτος ἐστίν ἡ ἐνοχὴ τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας, στηριζομένη εἰς κραυγὴν τῆς δημοσίας κοινῆς γνώμης καὶ αὐτῆς τῆς δημοσιογραφίας, ὅτι ὁ Μυλωνᾶς ἐναντίον τοῦ Συντάγματος ἐμαστιγώθη, ἐφυλακίσθη παρανόμως, καὶ δὲν χρειάζεται ἄλλης ἀποδείξεως, ἀρκεῖ ἡ κραυγὴ τῆς δημοσίας Ἀθηναϊκῆς γνώμης. Εἰς ὅλα ταῦτα τὰ ληρήματα δὲν ἔχω νὰ ἀντιτάξω ἄλλο τι ὡς φίμωτρον, εἰμὴ τὸ ἑξῆς: ὅτι ἀναρμοδίως φέρεται τὸ ζήτημα τοῦτο ἐν τῇ Βουλῇ, πρὶν εἰσέτι δικαστικῶς βεβαιωθῇ διὰ βουλεύματος τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης, καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐκ προοιμίων δὲν εἰμπορεῖ εἰς ἁπλᾶς διδομένας αἰτιάσεις, καὶ εἰς μόνην τὴν κοινὴν γνώμην στηριζομένας καὶ εἰς τὴν δημοσιογραφίαν νὰ ἀπολύῃ τοὺς σπουδαίους ὑπαλλήλους της, καὶ μάλιστα πρόσωπα τὰ ἀφορῶντα τὴν ἀσφάλειαν τῆς κοινωνίας. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει μετὰ τὴν ἔκδοσιν περὶ παραπομπῆς βουλεύματος τῶν κατηγορουμένων, νὰ ἐνεργήσῃ τότε τὴν παῦσιν ἐκ πάσης ὑπηρεσίας εὑρισκόμενα ἐν τῷ Κράτει· καὶ οὐδόλως δὲ ἐπιτρέπεται δικαιογνωστικῶς συλλογιζόμενός τις νὰ παραδεχθῇ τὸ ἔγκλημα τῶν βασάνων, καὶ τῆς παρανόμου κατακρατήσεως τοῦ Μυλωνᾶ καὶ τὴν ἐνοχὴν τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας, βασιζόμενος εἰς τὴν κοινὴν γνώμην, καθὸ ἡ κοινὴ γνώμη, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, ἀναφαίνεται σφαλερὰ καὶ πεπλανημένη, καὶ ἀναφέρω ὑμῖν ἓν μόνον παράδειγμα, τὸ ὁποῖον θέλει σᾶς φωτίσει τοῦ νὰ μὴ ἐκλαμβάνητε τὴν κοινὴν γνώμην ὡς ἀλάνθαστον, καὶ εἰς ποίαν πλάνην εὑρίσκεται ἡ Ἀντιπολίτευσις, (ὅταν ὑποθέσωμεν αὐτὴν ἐν καλῇ πίστει), ἐγκολπωθεῖσα ὡς ἀπόδειξιν τῆς συῤῥοῆς τῶν ἐγκλημάτων τὴν κοινὴν γνώμην καὶ δημοσιογραφίαν. Τὶς ἠθοποιὸς ἔν τινι Θεάτρῳ τῆς Εὐρώπης ἐμιμεῖτο τὴν γρυλλοειδῆ φωνὴν τοῦ χοίρου, καὶ οὕτως ἐχρηματολόγει ἄπειρα χρήματα καὶ χειροκροτήματα ὑπὸ τῶν θαμώνων τοῦ θεάτρου· ἄλλος τις τυχοδιώκτης χρηματολόγος, ζηλωτὴς τῆς τύχης τοῦ μιμητοῦ τῆς γρυλλοειδοῦς φωνῆς τοῦ χοίρου, ἐμηχανεύθη νὰ παρασταθῇ καὶ αὐτὸς, ὅπως ἀπομιμηθῇ ἔτι κάλλιον τὴν φωνὴν τοῦ χοίρου, καὶ σχεδὸν φυσικῶς, καὶ λαβὼν τὴν ἐπὶ τούτῳ ἄδειαν ὑπὸ τοῦ θεατρόνου, παρεστάθη ἐν τῇ ὀρχήστρᾳ τοῦ θεάτρου, πλήθοντος τοῦ ἀκροατηρίου ὑπὸ θαμώνων ἐκ 30,000 ἀτόμων ἀμφοτέρων τῶν φύλων, καὶ ἐν τούτοις, ἀντὶ νὰ ἀπολαύσῃ χρήματα, καὶ ἐπαίνους, καὶ χειροκροτήματα, ἀπήλαυσε συριγμοὺς καὶ ποδοκροτήματα καὶ παντὸς ἄλλου εἴδους βωμολοχίας. Τότε ὁ δυστυχὴς ἠθοποιὸς, ἀγανακτήσας, ἠναγκάσθη, ἀπέναντι τῶν φωνῶν τοῦ λαοῦ καὶ τῆς ἀποδοκιμασίας, νὰ ρίψῃ μακρὰν τὸν μανδύαν του, ἀποκαλύψας τὸ χοιρίδιον, ὅπερ εἶχεν ὑπὸ μασχάλης καὶ ἐγρύλλιζεν ἐφ’ ὅλης τῆς παραστάσεώς του. Τότε δὲ πάντες συνετίσθησαν οἱ θιασῶται τῆς γρυλλοειδοῦς φωνῆς τοῦ πρώτου ἠθοποιοῦ, ἔμειναν ἄφωνοι ἀπέναντι τῆς ἀληθοῦς καὶ γνησίας παραστάσεως τῆς γρυλλοειδοῦς φωνῆς τοῦ χοίρου. Ὥστε ἡ κοινὴ γνώμη καὶ ἡ δημοσιογραφία, ὅπως γράφεται ἐν Ἑλλάδι, δὲν ἔχει ἄλλην ἀξίαν, εἰμὴ ὅσην ἔχει μία γρυλλοειδὴς φωνὴ ἀνθρώπου, ἀπέναντι τῆς φυσικῆς καὶ γνησίας φωνῆς χοίρου, καὶ διὰ τοῦτο ἡ Ἀντιπολίτευσις ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦ Μυλωνᾶ πρέπει νὰ φανῇ ἡττημένη, καὶ πᾶσα πρότασις περὶ ἐκλογῆς Ἐπιτροπῆς πρὸς ἐξέτασιν τῶν πραγμάτων νὰ ἀποῤῥιφθῇ, ὡς ἐκ δολίας προαιρέσεως προτεινομένη, καθὸ ταῦτα πάντα προτείνονται ὑπὸ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως λόγῳ δημοκοπίας ἀπέναντι τοῦ λαοῦ, καὶ ὅτι δῆθεν θέλουν νὰ δείξουν, ὅτι μόνον ἡ σπεῖρα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως κήδεται τῶν ἐλευθεριῶν των καὶ εὐδαιμονιῶν των, καὶ ἡ Συμπολίτευσις καὶ ἡ Κυβέρνησις εἰσὶν ἐργάται καὶ θιασῶται τῆς τυραννίας καὶ κακοδαιμονίας αὐτῶν· ἐνῷ ἡ ἀληθὴς ἐξέγερσις τῶν φωνασκιῶν τούτων ὑπὸ τὸ πρόσχημα τοῦ παθόντος Μυλωνᾶ προέρχεται ἄνευ ἐνδοιασμοῦ ἐκ τῆς ἐπιθυμίας τοῦ νὰ ἀναβῇ ταχύτερον εἰς τὴν ἕδραν τῆς Ἐξουσίας, τὴν ὁποίαν νυχθημερὸν ὀνειρεύεται ἐν ἄκρᾳ βουλιμίᾳ, καὶ τὴν ὁποίαν Ἐξουσίαν οὐδέποτε θέλει τὴν ἀποκτήσει ἡ Ἀντιπολίτευσις μὲ τοιαῦτα ἀτάσθαλα μέσα καὶ αἰσχρὰς συκοφαντίας, καὶ ἂς παύσῃ ἀπὸ πάσης ἀπειλῆς κατὰ τῶν ὀρθοφρονούντων συμπολιτευομένων καὶ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἂν τολμᾷ, ἂς προβῇ εἰς τὰς ἀγυιὰς τῶν Ἀθηνῶν, καὶ τότε θέλει ἰδεῖ ὁ κ. Ν. Λεβίδης καὶ οἱ ὅμοιοί του, ὅτι οὐδεὶς ἐκ τοῦ λαοῦ θέλει τὸν ἀκολουθήσει πρὸς ἀναστάτωσιν τῆς τάξεως, καὶ ἐγκαταλείψουν τὰ ἡμερήσια ἔργα των, ἐξ ὧν ἀπολαμβάνουν τὰ μέσα τῆς ἀνέτου ζωῆς τῶν οἰκογενειῶν των, καθόσον εἶδον ἐμπράκτως κατὰ τὸν Ἰούλιον τοῦ 1863 τὴν ὀχλαγωγίαν εἰς τὸν ὕψιστον βαθμὸν ἐγερθεῖσαν, καὶ τὴν ἀλληλοκτονίαν ὑπερβᾶσαν πᾶσαν θηριώδη κατάστασιν, καὶ τὴν πεῖναν καὶ τὴν στέρησιν τῶν ἐφοδίων τοῦ βίου τῶν οἰκογενειῶν εἰς τὸ ὕψιστον σημεῖον τῆς ἀνθρωπίνου ἀπελπισίας. Ὥστε μετὰ φρίκης ὁ λαὸς ἀκούει τὰς τοιαύτας ἀπειλὰς, καὶ ἀποστρέφεται τὸ πρόσωπόν του ἀπέναντι τῶν τοιούτων δημαγωγῶν, οἵτινες ἐλπίζουν νὰ ἀναῤῥιχηθῶσιν εἰς τὴν Ἐξουσίαν, χωρὶς νὰ ἔχωσιν ἄλλο προσὸν παρὰ τὴν ἀπάτην καὶ τὸν δόλον καὶ τὴν ἰδιοτέλειαν. Ἀλλὰ ὁ λαὸς τοὺς ἐγνώρισε, καὶ εἰς μάτην κοπιάζουν νὰ στήσουν τὴν ἕδραν τῆς Ἐξουσίας των εἰς τὰ ἐρείπια τῆς κοινωνίας.

§64ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δύναται νὰ μοὶ δώσῃ τὴν ἔκθεσιν τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας; (Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῷ τὴν ἐγχειρίζει). Ἤλπισα, κύριοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἤθελε μὲ ἀπαλλάξει τῆς ἀνάγκης νὰ ἐπαναλάβω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἐπεισοδίου τοῦ ἀτυχοῦς Μυλωνᾶ, ἀλλ’ ἡ ἀπάντησις τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἡ σιγὴ τῶν ἑτέρων μελῶν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον θεωρῶ θεμελιῶδες καὶ σπουδαιότατον, εἶναι ἱκαναὶ νὰ ἐξάψωσι τὴν ἀγανάκτησιν καὶ τοῦ μᾶλλον μετριοπαθοῦς. Σᾶς εἶπον κατὰ τὴν πρώτην συνεδρίασιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἤχθη ἐνώπιον ἡμῶν τὸ ἐπεισόδιον τοῦ Μυλωνᾶ, ὅτι εἶδον καὶ ἀνέγνωσα ἔκθεσιν αὐτοῦ τοῦ Μυλωνᾶ διαψεύδουσαν τὴν δημοσιευθεῖσαν εἰς τὰς ἐφημερίδας, καὶ ἀντὶ τῆς ἐκθέσεως ἐκείνης, τὴν ὁποίαν μήτε δι’ ἀπειλῶν, μήτε ἀντὶ ἀμοιβῆς ἠδυνήθησαν νὰ ἀποσπάσωσι, σᾶς φέρουσι σήμερον τὴν ἔκθεσιν τοῦ καταγγελλομένου ὑπαλλήλου. Εἶναι τοῦτο, κύριοι, σύστημα διοικήσεως; Ἂν ἐζητοῦντο πληροφορίαι περὶ τῆς καταστάσεως τοῦ λοιμοκαθαρτηρίου Σαλαμῖνος, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ σᾶς ἔφερεν ἔκθεσιν τοῦ Χρήστου τοῦ Ἀράπη, ὃν εἶχε διορίσει ὑγειονομοφύλακα, ἢ τὴν μαγειρικὴν μάχαιραν, δι’ ἧς ὁ ἰατρὸς Ζωϊόπουλος ἐτέλει αὐτόθι τὰς νεκροψίας. Ἂν ἐζητοῦντο πληροφορίαι περὶ τῆς ἐν Ζακύνθῳ διοικήσεως, ἤθελε σᾶς φέρει ἔκθεσιν τοῦ Βενιοῦ. Ἂν ἐζητοῦντο πληροφορίαι περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἀπονομῆς τῆς δικαιοσύνης αὐτόθι, ἢ τῶν προτάσεων πρὸς χάριν, θὰ σᾶς ἔφερεν ἔκθεσιν τοῦ δικαστοῦ Θεοδώρου Κλαδᾶ. Εἶναι βλέπετε σύστημα διοικήσεως. Μετ’ αὐτὸν δὲ θὰ ἐπήρχετο πάντως ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως στέψῃ τὴν εὐφυΐαν τοῦ συναδέλφου του, ἐπιφυλαττόμενος κατ’ ἰδίαν νὰ θρηνήσῃ ὅτι δὲν ὑπάρχουσι παρὰ τῷ Πρωθυπουργῷ φίλοι ἔχοντες τὸ θάῤῥος νὰ τῷ εἴπωσι τὴν ἀλήθειαν, ἀφοῦ οὐδένα ἐπὶ τοιούτῳ δύναται νὰ συγχαρῇ. Ὁ ἀξιότιμος Πρωθυπουργὸς θὰ σκέπτεται πάλιν ὅ,τι γνωρίζω ὅτι σκέπτεται περὶ τοῦ συναδέλφου του, ἀγαλλόμενος οὐχ ἧττον καὶ διὰ τὴν κατάπτωσιν καὶ διὰ τὴν τόσην ἐπιτυχίαν τοῦ σκοποῦ, ὃν ἐπεδίωξε. Δὲν κατέρχομαι τὴν κλίμακα τῶν Ὑπουργῶν, διότι ἀγνοῶ τὰς σκέψεις τῶν λοιπῶν. Ἴσως ὅμως ὅταν περὶ τοιούτων θὰ ἐπρόκειτο, ὁ μὲν ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας θ’ ἀπεῤῥοφᾶτο ἐκ τῆς θερμουργοῦ ἰδέας πῶς νὰ φωτίσῃ τὴν ἐν Κορσικῇ ἀπόκληρον Ἑλληνικὴν κοινότητα, τὴν ὁποίαν ἐπὶ τέλους ἀνεκάλυψε, καὶ πῶς δι’ αὐτῆς νὰ κατακτήσῃ ἴσως τὴν μεγάλην Ἑλλάδα, ὁ δὲ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς θὰ κατεγίνετο εἰς τὴν ἀνάγνωσιν δυσαναγνώστων τίτλων νομοσχεδίων, ἔργον τὸ ὁποῖον τόσον χρόνον τῷ ἀποῤῥοφᾷ, ὥστε πολλοὶ τῶν συναδέλφων δὲν ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ τὸν γνωρίσωσιν εἰσέτι. Ἀλλ’ ἐπανέρχομαι, κύριοι, ἐπὶ τὴν ἔκθεσιν. Δὲν γνωρίζω ἄν τις τῶν συναδέλφων ἔχῃ τὴν διάθεσιν καὶ θὰ λάβῃ τὸν κόπον νὰ τὴν διέλθῃ. Ἐγὼ ἔχω ἱκανὴν πεῖραν δικαστικήν, ὅπως γνωρίζω ὅτι καὶ οἱ ὑπὸ πολλῷ εὐτυχεστέρας περιστάσεις εὑρισκόμενοι κατηγορούμενοι σπανίως ἢ ποτὲ δὲν ὁμολογοῦσι τὴν ἐνοχήν των, καὶ διὰ τοῦτο ὅταν διετέλουν Ὑπουργὸς καὶ μοὶ ὑπεβάλλοντο τοιαῦται ἐκθέσεις καὶ παρ’ αὐτοῦ τοῦ Πρωθυπουργοῦ, ἐσυνείθιζον νὰ τὰς τινάζω κατὰ τοῦ προσώπου τοῦ ὑποβάλλοντος αὐτάς. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψετε ἐντεῦθεν τὴν εἴτε καλὴν εἴτε κακὴν ἕξιν ταύτην νὰ μὴ ἀποβάλω σήμερον. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ πεισθῶ μᾶλλον ἐκ τῆς ἐκθέσεως αὐτοῦ τοῦ Μυλωνᾶ, καὶ ἐκ τῆς ἐλλείψεως τῆς ἀντεκθέσεως, ἣν ἐκαυχήθησαν ὅτι εἶδον, νὰ πεισθῶ ἐκ τοῦ μαρτυρίου τοῦ Μυλωνᾶ καὶ ἐκ τῶν μωλώπων τοὺς ὁποίους ἐγὼ αὐτὸς εἶδον χθὲς ἢ προχθές, νὰ πεισθῶ ἐκ τῶν διαπραγματεύσεων, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν, δι’ αὐτοῦ τοῦ βουλευτοῦ, ὁ ὁποῖος πρὸ ὀλίγου κατῆλθεν ἐκ τοῦ βήματος, πρὸς συγκάλυψιν ἐγκλήματος βδελυροῦ, διαπραγματεύσεων γενομένων κατ’ ἐντολὴν μέλους τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ κακουργία ἔλαβε χώραν, τὸ ἔγκλημα ἐτελέσθη· ὅπως δὲ ἔχει πλήρεις τὰς περιπετείας τοῦ ὀδυνηροῦ δράματος τοῦ δυστυχοῦς Μυλωνᾶ καὶ πλήρη τὴν εἰκόνα τῶν δραστῶν, δὲν ἔχετε παρὰ νὰ προσθέσητε, εἰς ὅσα ἀνεγνώσατε καὶ ἠκούσατε, τὸν χαρακτῆρα τῶν διαπραγματευθέντων. Πρᾶξις, οἵα ἡ τελεσθεῖσα, κύριοι, ρυπαίνει καὶ τὸν τελέσαντα αὐτήν, ἀλλὰ καὶ ἐκείνους, οἵτινες ἤθελον τολμήσει νὰ προσπαθήσωσιν ἐναντίον τοῦ καθήκοντός των, ὄχι πλέον νὰ τὴν ἀποκρύψωσιν ὑποσχόμενοι ἀμοιβὰς ὅπως ἔπραξαν, ἀλλὰ καὶ ἁπλῶς νὰ τὴν ἀποσιωπήσωσιν. Ἡ δολοφονία, κύριοι, θεωρεῖται, καὶ δικαίως, ὡς τὸ αἴσχιστον τῶν ἐγκλημάτων. Ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ εἴπῃ τις ἀσφαλῶς, ὅτι ὁ δολοφόνος ἀποδεικνύει πάντοτε μιαρὰν ψυχήν, διότι σπανίως ἀντικρύζει κατὰ πρόσωπον τὸ θῦμά του ζῶν. Ἐκεῖνος ὅμως ὅστις ἐν ψυχραιμίᾳ παρασκευάζει τὰς βασάνους τοῦ ὁμοίου του, αἰωρῶν τὸ θῦμά του, ὅπως καταστήσῃ αὐτῷ τὴν ἄμυναν ἀδύνατον, καὶ κατόπιν ἐν ψυχραιμίᾳ προβαίνει εἰς τὴν βάσανον, ἀντιποιούμενος ἔργα δημίου ἄλλου αἰῶνος, ἐκεῖνος ἀποδεικνύει, ὅτι οὐδὲν ἔχει αἴσθημα ἀνθρώπινον, μάλιστα ὅταν διατελῇ ἐν κοινωνίᾳ, ἐν τῇ ὁποίᾳ καὶ μεταξὺ τῶν τελευταίων κακούργων δύσκολον εἶναι νὰ εὕρῃ ἡ δικαιοσύνη κοινὸν δήμιον.

§65ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ. Ἐμένα ἐννοεῖτε κατελθόντα τοῦ βήματος ἢ ἄλλον;

§66ΡΑΛΛΗΣ. Σᾶς. Ἂν δὲ τοιαύτη πρᾶξις ρυπαίνῃ τὴν Ἐξουσίαν, κλονίζει καὶ τὴν ἐπὶ τοὺς θεσμοὺς πεποίθησιν. Καὶ τίνα πεποίθησιν δύναται νὰ ἔχῃ ὁ πολίτης ἐπὶ τοὺς θεσμοὺς τοῦ Κράτους, ὅταν ἀποδεικνύωνται οὗτοι ἱστὸς ἀράχνης, πρὸ τῆς αὐθαιρεσίας ἐκμανέντος ὑπαλλήλου, ὅστις ἐπ’ ἐσχάτων ἀπέπτυσε πάντα χαλινὸν, ὅστις ἐδέσμευε τὰς ἀγρίας αὑτοῦ ὁρμὰς, καὶ τὴν ἀγρίαν αὑτοῦ ψυχήν; Τίνα πεποίθησιν δύναται νὰ ἔχῃ ὁ πολίτης ἐπὶ τοὺς θεσμοὺς, ὅταν δέρεται καὶ βασανίζεται παρὰ τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας, ἐπὶ παρουσίᾳ καθηγητοῦ τοῦ φυσικοῦ δικαίου καὶ τῆς ἠθικῆς, χοροστατοῦντος ἀντιπροσώπου τῆς Δικαστικῆς Ἐξουσίας; Τίνα πεποίθησιν δύναται νὰ ἔχῃ ὁ πολίτης ἐπὶ τοὺς θεσμοὺς, ὅταν οἱ ἀντιπρόσωποι αὐτοῦ, οἱ ὑψοῦντες φωνὴν ἐντεῦθεν, ἐμπαίζωνται, καὶ ἐνεπαίχθησαν παρὰ τῶν Ὑπουργῶν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῆς Δικαιοσύνης, ὀχυρουμένων ὄπισθεν ἀνυποστάτων κανόνων δικονομικῶν, καὶ ὅταν μέλος τῆς Κυβερνήσεως, Ὑπουργὸς, διαπραγματεύεται περὶ τῆς συγκαλύψεως τοῦ ἐγκλήματος; Τίνα πεποίθησιν δύναται νὰ ἔχῃ ἐπὶ θεσμοὺς, ὅταν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν συνεκινήθη, κύριοι, ὄχι ἐκ τοῦ μαρτυρίου τοῦ Μυλωνᾶ, ἀλλ’ ἐκ τῆς παραστάσεως κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς κακουργίας ἀντιπροσώπου τῆς Δικαστικῆς Ἀρχῆς; Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ μεταπέσωμεν εἰς τὸν μεσαίωνα, ἐγνώρισα ἀνθρώπους, ἐπὶ τὴν ράχιν τῶν ὁποίων μᾶλλον δικαίως ἤθελε κροτήσει τὸ φραγγέλιον, καὶ τότε ἤθελον ἐκεῖνοι ὑπογράψει καὶ νεωτέρας ἐκθέσεις μᾶλλον εὐτελεῖς τοῦ Μυλωνᾶ, ἐν ταῖς ὁποίαις θὰ ἀνωμολόγουν ἴσως καὶ χάριτας διὰ τὴν τόσην περιποίησιν. Ἂν παρῆλθεν ὅμως ὁ μεσαιὼν διὰ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἔδει νὰ παρέλθῃ δικαίως καὶ δικαιότερον διὰ τὸν Μυλωνᾶν, ὅστις βεβαίως δὲν θὰ ὑπώπτευσεν, ὅτι μετὰ 1884 ἔτη ἤθελεν ἀναζήσει ἐν τῷ προσώπῳ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης νέος Θωμᾶς, ὅπως προσέλθῃ καὶ παρ’ αὐτῷ καὶ τὸν παρακαλέσῃ νὰ θέσῃ τὸν δάκτυλον ἐπὶ τὸν τύπον τοῦ βουνεύρου, οὐδ’ ὅτι ἤθελε θίξει τὴν ὑπερευαισθησίαν αὑτοῦ, οὐχὶ διὰ τοῦ μαρτυρίου του, ἀλλὰ διὰ τῆς ἐπισκέψεώς του παρὰ τῷ βουλευτῇ Γόρτυνος, πρᾶξις δι’ ἣν ἤθελε τῷ ζητήσει ταπεινῶς συγγνώμην, φοβούμενος νέαν ἐφαρμογὴν τῆς ἀστυνομικῆς δικονομίας. Τοιαῦται πράξεις, κύριοι, καὶ τοιοῦτος ἐμπαιγμὸς δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ κλονίσωσι τὴν ἐπὶ τοὺς θεσμοὺς πεποίθησιν. Καὶ ἴσως συμφέρει τοῦτο εἰς ἐκείνους, οἵτινες θεωροῦσι τοὺς θεσμοὺς τύπους κενοὺς, ἴσως συμφέρει τοῦτο εἰς ἐκείνους, οἵτινες τὴν παντοδυναμίαν των ἐπὶ τῶν ἐρειπίων αὐτῶν ἐννοοῦσι νὰ στηρίξωσιν, εἰς ἐκείνους οἵτινες ἐπαίρονται, βλέποντες ὄπισθεν τοῦ ἅρματός των τοὺς μωροὺς, τοὺς παλίμπαιδας καὶ τοὺς εὐτελεῖς, οὓς σύρουσιν. Οἱ μωροὶ καὶ οἱ παλίμπαιδες θὰ ἔχωσι τὸν καιρὸν πάντοτε νὰ ἐπικαλεσθῶσιν ὑπὲρ αὑτῶν τὸ ἀκαταλόγιστον. Οἱ εὐτελεῖς, εὐτελέστεροι θὰ προσέλθωσι πρὸ τῶν νικητῶν, ὅπως ἐξιλεωθῶσιν, ἀλλ’ οἱ σκοτοδινιῶντες ἀργὰ θέλουσιν ἴδει τὸ βάραθρον, εἰς τὸ ὁποῖον θέλουσι καταπέσει, καὶ τὸ ὁποῖον δὲν διαβλέπουσιν ἤδη ἐκ τῆς κατωφερείας καὶ τῆς σκοτοδίνης τῆς ἐκ τῆς κατωφερείας, ἣν ἀσυνειδήτως πλέον κατέρχονται. Ἐγὼ ὅμως, κύριοι, δὲν πάσχω ἐκ τῆς σκοτοδίνης ἐκείνων· ἐγὼ θέλω καὶ τοὺς θεσμοὺς καὶ τὴν ἐπ’ αὐτῶν πεποίθησιν τῶν πολιτῶν νὰ ἑδραιώσω, ἑδραιοῦνται δὲ καὶ ἐκεῖνοι καὶ αὕτη, ὅταν τοὐλάχιστον ἐκφέρεται φωνὴ διαμαρτυρίας καὶ παρηγορίας ἐντεῦθεν. Ἐγὼ δὲν σκέπτομαι «μετ’ ἐμὲ κατακλυσμὸς», διότι ἔχω τέκνα καὶ ἐννοῶ ὑπὸ τὸ κοινωνικὸν οἰκοδόμημα, τοῦ ὁποίου ἀληθὴς κρηπὶς εἶνε οἱ θεσμοὶ, νὰ στεγασθῶσιν αὐτά. Διὰ τοῦτο, κύριοι, ἀφοῦ οἱ ἐντεταλμένοι, οἱ ἔχοντες καὶ καθῆκον καὶ συμφέρον νὰ προστατεύσωσι τὸν πολίτην, ὠλιγώρησαν, σᾶς παρακαλῶ ὅπως πράξητε τοῦτο ὑμεῖς ἀντ’ αὐτῶν. Πρᾶξις, οἵα ἡ τελεσθεῖσα, βεβαίως ἀντιβαίνει καὶ εἰς τὸν θεμελιώδη, καὶ εἰς τὸν κοινὸν ποινικὸν, καὶ εἰς τὸν ἠθικὸν νόμον. Ἀλλὰ συγχρόνως εἶνε ἔνδειξις τῆς διοικήσεως, ἡ ὁποία ἐνεθρονίσθη ὑπὸ τῶν κυρίων καὶ ὡς τοιαύτη δίδει ὑμῖν τὸ δικαίωμα νὰ ἐξετάσητε τί συμβαίνει ἐν τῇ διοικήσει. Διὰ τοῦτο, κύριοι, ζητῶ παρ’ ὑμῶν ὅπως εὐαρεστηθῆτε νὰ ψηφίσητε τὴν ἐκλογὴν Ἐπιτροπῆς ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων. Κατηγγέλθη, ὅτι πολίτης Ἕλλην κατεκρατήθη ἐπὶ πέντε ἡμέρας παρὰ τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας ἄνευ ἐντάλματος συλλήψεως καὶ ἄνευ ἐντάλματος φυλακίσεως. Κατηγγέλθη, ὅτι ὁ αὐτὸς πολίτης ἐδάρη καὶ ἐβασανίσθη ἐν εἰδικῷ βασανιστηρίῳ παρὰ τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας. Κατηγγέλθη ὅτι καθηγητὴς τοῦ φυσικοῦ δικαίου καὶ τῆς ἠθικῆς παρέστη κατὰ τὰς κακώσεις. Κατηγγέλθη ὅτι ἀντιπρόσωπος τῆς Δικαστικῆς Ἀρχῆς ἐπληροφορήθη ἢ παρέστη καὶ αὐτὸς κατὰ τὰς κακώσεις, ἐλεῶν τὸ οἰμῶζον θῦμα διὰ τῶν λέξεων «μαρτύρησε, παιδί μου, γιὰ νὰ μὴ σὲ τυραννοῦν», καὶ ἐν τούτοις δὲν ἔσπευσε νὰ βεβαιώσῃ τὸ ἔγκλημα. Προσθέτω ὅτι διαπραγματεύσεις ἐγένοντο ἐκ μέρους μέλους τῆς Κυβερνήσεως ὄχι πλέον πρὸς ἀποσιώπησιν, ἀλλὰ καὶ πρὸς ἀπόκρυψιν τοῦ ἐγκλήματος, ὅπερ καθιστᾷ αὐτὸν συνεργὸν κατὰ ρητὴν διάταξιν τοῦ κοινοῦ ποινικοῦ νόμου. Εἶνε, νομίζω, περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ὀφείλετε νὰ παρέμβητε. Δὲν ζητῶ, κύριοι, παρ’ οὐδενὸς ἐξ ὑμῶν οὐδὲ τὴν ἐλαχίστην θυσίαν τῶν κομματικῶν ἢ ἄλλων συμφερόντων σας, ζητῶ παρ’ ὑμῶν μὲν ἀνθρωπισμὸν, ὑπὲρ δὲ τῶν συμπολιτῶν σας ὅ,τι ἀνεγνωρίσθη εἰς ἄλλας πολιτείας ὑπὲρ τῶν κτηνῶν.

§67ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ. Εἶναι νομικὸς ὁ κ. Ῥάλλης, ἦτο δὲ καὶ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἔχει δίκαιον δι’ αὐτὰ τὰ συνταγματικὰ παρατράγωδα νὰ ἔρχεται εἰς τὴν μέσην, ἀλλὰ δὲν ἔχει καὶ δικαίωμα, νομίζω, νὰ ἀναφέρῃ καὶ πρόσωπα. Εἶπα προτήτερα, ὅτι ὁ φίλος μου Γκίκιζας μὲ παρεκάλεσε νὰ παρακαλέσω τὸν Διευθυντὴν νὰ βγάλωμεν ἀπὸ τὴν φυλακὴν ἕνα ἄνθρωπον, τὸν ὁποῖον συνέλαβεν εἷς ὑπαστυνόμος. Ὁ κύριος Ῥάλλης γνωρίζει πολὺ καλὰ τὸν Γκίκιζαν, διότι τὸν ἀπέκτησε φίλον μετὰ τὸν θάνατον τοῦ Κουμουνδούρου, τοῦτο μοὶ εἶπεν ὁ ἴδιος Ῥάλλης ἐν τῇ οἰκίᾳ του· διότι ὁ Γκίκιζας, ὅταν ἦλθεν εἰς τὸ σπίτι σου, ἦλθε νὰ σὲ παρακαλέσῃ νὰ δώσῃς ψῆφον τοῦ Σπύρου Κουμουνδούρου, καὶ ἤλθαμεν μαζῆ νὰ ψηφίσωμεν τὸν Κουμουνδοῦρον. Λοιπὸν ἔπρεπε νὰ δώσῃς ἐμπιστοσύνην μᾶλλον εἰς τὸν φίλον σου καὶ νὰ μὴ δώσῃς εἰς τὸν ἄλλον.

§68Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Δύναται ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης μου νὰ ἐξέρχηται τῆς θύρας τοῦ Βουλευτηρίου, ἐρυθριῶν ἴσως, διότι παρίσταται εἰς συνεδρίασιν, ἣν προσπαθεῖ νὰ ἐξευτελίσῃ τὸ Ὑπουργεῖον, ἀλλ’ ἐγὼ ἐννοῶ νὰ παραμείνω ἐνταῦθα, καὶ δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἵτινες συνείθισαν νὰ ὀπισθοχωρῶσι πρὸ τῆς ἀδικίας. Κατερχόμενος τοῦ βήματος εἶπον, ὅτι ὁ Πρωθυπουργὸς, τὸν ὁποῖον ἐγὼ σέβομαι καὶ τιμῶ—καὶ ἐπιθυμῶ τοῦτο νὰ ἀκουσθῇ—εἶπον, ὅτι ὁ Πρωθυπουργὸς βαίνει ἐπὶ τῶν βημάτων τοῦ Κρόμβελ, καὶ θὰ ἐξυπνήσωμεν μίαν ἡμέραν καὶ θὰ ἴδωμεν ἐπὶ τῆς μεγάλης θύρας τοῦ Κοινοβουλίου ὅτι «ἐνοικιάζεται ἄνευ ἐπίπλων,» ἐκτὸς τῶν ὑπουργικῶν βουλευτῶν. Ἀλλὰ λέγω, ὅτι ἡ τοιαύτη πορεία εἶναι ἀληθὴς πορεία τοῦ Κρόμβελ, διότι καὶ ἐκεῖνος ἐφρόντισε τὰ φιλελεύθερα μέλη τοῦ Κοινοβουλίου νὰ ἀντικαταστήσῃ δι’ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐκλήθησαν φανατικοί, καὶ τὰ ὁποῖα ὅταν ἔγκριτα μέλη τοῦ Κοινοβουλίου ἠγείροντο καὶ ἐμάχοντο ὑπὲρ τῶν ἐλευθεριῶν τῆς Ἀγγλίας, ταῦτα διεδέχοντο αὐτά, ἀνέβαινον τὸ βῆμα καὶ παρίστων δίκην γελωτοποιῶν σκηνὰς καὶ πράξεις ἀναξίας τοῦ Κοινοβουλίου. Ἀλλὰ γνωρίζετε πῶς τὸ Κοινοβούλιον ἐκεῖνο ἐκλήθη κατόπιν παρὰ τοῦ Ἀγγλικοῦ λαοῦ. Εἶναι τὸ Κοινοβούλιον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον περιφρονητικῶς ἐκλήθη τὸ «Οὐροπύγιον» τῆς Ἀγγλίας (therump). Καὶ ὅταν βλέπω τὴν Κυβέρνησιν, τιθεμένην ἐπὶ κεφαλῆς τοιαύτης σπείρας γελωτοποιῶν, ἀναξίων νὰ περιφρονήσωσι τοὺς θεσμοὺς τῆς πατρίδος, νομίζω ὅτι πλέον ἡ εὐθύνη δὲν ἀνήκει εἰς ἡμᾶς. Ἡμεῖς ἐξετελέσαμεν τὸ καθῆκον· καθῆκον ἔχει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀνέλθῃ καὶ ἀπολογηθῇ, καὶ οὐχὶ νὰ προάγῃ εἰς τὸ βῆμα γελωτοποιοὺς Ὑπουργοὺς καὶ γελωτοποιοὺς φίλους, καὶ νὰ ζητῇ νὰ κληθῇ τὸ Κοινοβούλιον, ὅπως μετ’ ὀλίγον θὰ κληθῇ, τὸ «Οὐροπύγιον» τῆς Ἑλλάδος.

§69ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ ἀντικοινοβουλευτικὸς τρόπος τῶν προαγορευσάντων, ἰδίως τοῦ κ. Λεβίδου, μὲ ἀπαλλάσσει τοῦ καθήκοντος νὰ τῷ δώσω ἀπάντησιν· σεβόμενος ὅμως τοὺς ἐκλογεῖς, οἵτινες τὸν ἐξέλεξαν καὶ τὸν ἔστειλαν ἐδῶ, ἔρχομαι εἰς τὸ βῆμα. Ὁμολογῶ, ὅτι ἐπερίμενον ἀπὸ τὸν κ. Λεβίδην ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπεν, ἴσως καὶ περισσότερα, καὶ εἰς τὰ ὁποῖα, ἐπαναλέγω, σεβόμενος ἐμαυτὸν καὶ τὴν Βουλήν, δὲν ἀπαντῶ· περιέμενα ἀπὸ ἄλλους νὰ μιμηθῶσι τὸ ὕφος του, ὁμολογῶ ὅμως, ὅτι δὲν ἐπερίμενά ποτε ἀπὸ τὸν κ. Ράλλην νὰ θελήσῃ καὶ αὐτὸς νὰ μιμηθῇ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θεωροῦσιν ἀνδρείαν τὸ νὰ ἔρχωνται εἰς τὸ βῆμα καὶ νὰ ὑβρίζωσι, καὶ θεωρῶσι δόξαν των, ἐὰν κατορθώσωσι τυχὸν νὰ ἀντικαταστήσωσιν εἰς τὸ ἀρχαῖον τὰ «ἐξ ἁμάξης» τὸ νεώτερον ἰδικόν των «τὰ ἐκ τοῦ βήματος ἀκούειν καὶ λέγειν». Σέβεται τοὺς θεσμοὺς τῆς πατρίδος του ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ὀνομάζει τὴν Βουλὴν τῆς πατρίδος του ... ὡς τὴν ὠνόμασεν ὁ προαγορεύσας; Τολμᾷ νὰ ὁμιλήσῃ περὶ ἐλευθερίας ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ὡμίλησεν ἐνώπιον τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους του, συνεδριαζόντων, ὡς ὡμίλησεν οὗτος;

§70ΡΑΛΛΗΣ. Σεῖς δύνασθε νὰ ὁμιλήσητε περὶ ἐλευθερίας, οἱ συνωμοτοῦντες μὲ τὸν Βενιόν!

§71ΤΙΝΕΣ. Μὴ διακόπτετε.

§72ΑΣΗΜ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς εἴχομεν τὴν εὐγένειαν νὰ σᾶς ἀκούσωμεν ἐπὶ μίαν ὥραν.

§73ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν ἐπερίμενον ἀπὸ τὸν κ. Ράλλην νὰ θελήσῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς νὰ ρίψῃ ἀορίστους ὑπαινιγμοὺς καὶ νὰ μιμηθῇ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι διὰ τῶν συκοφαντιῶν προσπαθοῦσι ν’ ἀναδειχθῶσι. Δὲν ἐπερίμενον ἀπὸ τὸν κ. Ράλλην ν’ ἀναφέρῃ ὡς μέγα τι κατὰ τῆς Κυβερνήσεως τὸ ὄνομα τοῦ κ. Ζωϊοπούλου. Τί θέλετε νὰ μᾶς εἴπητε περὶ Ζωϊοπούλου; Εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι ὁ ἄνθρωπος οὗτος ἐξετέλεσε τιμίως καὶ μετ’ αὐταπαρνήσεως τὸ καθῆκόν του ὡς διευθυντὴς τοῦ λοιμοκαθαρτηρίου τοῦ Ἁγίου Γεωργίου. Ἐὰν γνωρίζητε σεῖς τί κατ’ αὐτοῦ, ἔλθετε νὰ τὸ εἴπητε καθαρὰ, ἵνα δυνηθῶμεν νὰ ὑπερασπισθῶμεν τὸν ἄνθρωπον, ἢ νὰ ἀποδειχθῇ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θέλετε νὰ εἴπητε· ἀλλὰ τὸ νὰ ἔρχησθε νὰ λέγητε πράγματα ἀόριστα κατὰ τοῦ ἀνθρώπου, δὲν ἵσταται εἰς τὰ προηγούμενά σας, κ. Ράλλη, οὔτε εἰς τὴν ἰδέαν, ἣν εἴχομεν περὶ ὑμῶν. Πρὸς τί ἀνεφέρατε τὸ ὄνομα τοῦ Βενιοῦ; Γνωρίζω, ὅτι ἔγεινεν ἀντικείμενον μέρους τῆς δημοσιογραφίας. Δὲν ἐννοῶ ἐγὼ νὰ ὑποκινήσω συζήτησιν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, ἀλλ’ ἀφοῦ τὸ θέλετε, φέρετέ το ἐπὶ τοῦ βήματος, ἵνα σᾶς ἀπαντήσω διὰ δικαστικῶν ἐγγράφων. Τί ἠθέλετε νὰ εἴπητε περὶ τοῦ Κλαδᾶ; Εἶναι δικαστὴς, ὁ ὁποῖος ἐξετέλεσεν ἀνεξαρτήτως καὶ ἀμερολήπτως τὸ καθῆκόν του ὡς δικαστὴς, εἰργάσθη δὲ πρότερον ἀποτελεσματικῶς διὰ τὸ μεγαλεῖον τῆς πατρίδος. Εἶναι πτωχὸς, ἐνῷ ἠδύνατο, εἰς τὴν θέσιν εἰς ἣν εὑρέθη ἄλλοτε, νὰ ἦναι ἂν οὐχὶ πλούσιος, ἀλλὰ νὰ μὴ εὑρίσκηται εἰς τὴν πενίαν, εἰς ἣν εὑρίσκεται. Ἐὰν θέλητε νὰ εἴπητέ τι κατ’ αὐτοῦ, εἴπατέ το καθαρῶς, καὶ μὴ θέλετε νὰ ρίπτητε ἀόριστα κατὰ ὀνομάτων ἀνθρώπων ἀπόντων, μὴ δυναμένων νὰ ὑπερασπίσωσιν ἑαυτούς. Τοῦτο δὲν εἶναι γενναῖον. Καὶ περὶ τίνος πρόκειται; διατί δὲν λέγουσι καθαρὰ τὸ πρᾶγμα; Πρόκειται περὶ τοῦ Μυλωνᾶ, τοῦ ἀνθρώπου, περὶ οὗ γνωρίζετε πολὺ καλὰ, ὅτι ὁ ἴδιος κατέθεσεν, ὅτι τῷ ἔδωκαν 25 φράγκα, ἵνα ὑπάγῃ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον καὶ νὰ κάμῃ τὴν σκηνὴν, ἣν ὅλοι γνωρίζετε. Ἡ πρᾶξις αὕτη εἶναι μηδὲν ἐνώπιόν σας; Ὅταν θέλητε νὰ ἔλθητε εἰς τὰ συμπεράσματα, εἰς τὰ ὁποῖα ἔρχεσθε, καὶ εἰς τὰ ὁποῖα θὰ σᾶς ἀκολουθήσω, διατί ἀποσιωπᾶτε τὴν ἀρχικὴν αἰτίαν; Διατί κατηγορεῖτε τοὺς φοιτητὰς, ὅτι ἐξανέστησαν κατ’ αὐτοῦ; Λέγω καὶ ἐγὼ, ὅτι πολῖται τοῦ Πανεπιστημίου δὲν ἔπρεπε νὰ ἐξαφθῶσιν, ὡς ἐξήφθησαν· ἀλλ’ ὅταν εἶδον ἐνώπιόν των ὅ,τι εἶδον, νέοι σφριγῶντες, δὲν ἔπρεπε νὰ ἐρεθισθῶσι; Καὶ τὸν ἄνθρωπον τοῦτον τὸν Μυλωνᾶν ἀπὸ τὰς χεῖρας τῶν φοιτητῶν ποῖος τὸν ἔσωσε, Τὸν ἔσωσεν ἡ Ἀστυνομία, οἱ κλητῆρες τῆς Ἀστυνομίας, οἱ ὁποῖοι ἐβιάσθησαν νὰ ξιφουλκήσωσιν, ἵνα τὸν φυλάξωσιν. Ὁ Μυλωνᾶς ἐφέρθη εἰς τὴν Ἀστυνομίαν. Τὸ γνωρίζω. Ἀλλ’ ἐντὸς τῆς Ἀστυνομίας ἐβασανίσθη, καὶ τὸ γνωρίζει ἡ Κυβέρνησις, τὸ γνωρίζει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν· διατί; διότι τὸ εἶδεν εἰς τὸν τύπον. Ναί· εἶδον εἰς τὸν τύπον, ὅτι ὁ Μυλωνᾶς εἰς τὴν Ἀστυνομίαν ἐβασανίσθη ὑπὸ τοῦ Διευθυντοῦ· ἠδυνάμην ἴσως νὰ συλλάβω ὑπόνοιαν περὶ τούτου· εἶδον ἀκόμη εἰς τὸν τύπον, ὅτι παρὼν εἰς τὰ βασανιστήρια εὑρίσκετο ὁ παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν Τμηματάρχης κ. Καζάζης. Γνωρίζω τὸν κ. Καζάζην, ὡς τὸν γνωρίζετε, καὶ γνωρίζω πολὺ καλὰ, ὅτι ἦτον ἀδύνατον νὰ συμβῇ τοιαύτη σκηνὴ ἐνώπιόν του, ἀλλ’ ἠδυνάμην νὰ ὑποπτεύσω ἐπὶ μίαν στιγμὴν, ὅτι ὁ κ. Καζάζης παρεφρόνησε καὶ προέβη εἰς τοῦτο· ἀλλ’ εἶδον ἀκόμη εἰς τὸν τύπον, ὅτι ἤμην καὶ ἐγὼ παρών! Εἶχον λοιπὸν τὴν συνείδησιν, ὅτι ἐψεύδοντο. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μοὶ μείνῃ ἀμφιβολία, ὅτι τὰ ἐν τῷ τύπῳ ἦσαν ἐντελῶς ἀβάσιμα, καὶ ὅτι ἐπήγαζον ἀπὸ τῆς πηγῆς ἐκείνης, ἀπὸ τῆς ὁποίας ἐπήγαζον τὰ 25 φράγκα, τὰ δοθέντα εἰς τὸν ἀτυχῆ Μυλωνᾶν, ἵνα εἰσέλθῃ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον καὶ πράξῃ ὅ,τι ἔπραξεν. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς κ. Ράλλης ἐπετέθη κατὰ τῆς Κυβερνήσεως ἐν γένει, καὶ ὀνομαστὶ, οὐ μόνον κατὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλὰ καὶ κατὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης· διατί; Ἅμα εἶδες, εἶπε πρὸς αὐτὸν, δημοσιευόμενα ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα, ἔμεινες μὲ τὰς χεῖρας ἐσταυρωμένας καὶ δὲν ἐνήργησες. «Μὴ μᾶς λέγετε, προσέθεσεν, ὅτι εἴχετε τὴν ἀπολογίαν τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας, καὶ ὅτι εἴχετε αὐτὴν ἔγγραφον, ἔπρεπε νὰ θεωρήσητε αὐτὴν μηδὲν καὶ ἔπρεπε νὰ παραδεχθῆτε, ὅτι αὐτὰ, τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν ἐν τῷ τύπῳ, ἦσαν τὰ ἀληθῆ.» Ἀλλὰ τί εἴχομεν ἢ ἔχομεν, ὅπως πεισθῶμεν, ὅτι μόνον ἀληθῆ εἶναι μόνα τὰ ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ Μυλωνᾶ; Ἐρωτῶ ὅμως τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Ἀττικῆς, ὅταν ἦτον Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, δὲν κατηγγέλθη καὶ πάλιν ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας, καὶ κατηγγέλθη ἀπὸ βουλευτὰς, οἱ ὁποῖοι ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα καὶ ἐβεβαίωσαν, ὅτι ἦσαν παρόντες, ὅταν ὁ Ἀστυνόμος ἐῤῥάπισε καὶ ἔστειλεν εἰς τὴν φυλακὴν αὐτούς; Καὶ δὲν ἦτον ἡ ὑπογραφὴ τοῦ Μυλωνᾶ εἰς τὰς ἐφημερίδας, ἥτις ἔλεγε ταῦτα, ἀλλὰ τὰ διεβεβαίουν αὐτοὶ οἱ βουλευταὶ παρόντες, καὶ ἐφώναζον, ὅτι ὁ Διευθυντὴς ἐῤῥάπισε τοὺς καπνοπώλας, νομίζω. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς τότε ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης τί ἔκαμε τότε; Τὸ γνωρίζετε, καὶ τὸ ἔπραξε καλῶς. Ἀλλοίμονον, κύριοι, ἐὰν εἰς πᾶσαν φωνὴν, τὴν ὁποίαν ἐκβάλλει τις ἐναντίον τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας, ἡ Κυβέρνησις τρέχει νὰ τὸν παύσῃ. Δὲν θὰ ἔχωμεν πλέον Ἀστυνόμον. Ὁ σήμερον ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔκαμε περισσότερα· διότι ἀμέσως προσεκάλεσε τὸν Εἰσαγγελέα νὰ ἐνεργήσῃ ἀνακρίσεις.

§74ΡΑΛΛΗΣ. Διέταξα νὰ διεξαχθῶσι ἀνακρίσεις καὶ διεξήχθησαν ἀνακρίσεις· δὲν προέκυψαν δὲ βάσανοι, οὔτε ὅτι παρέστη κατὰ τὴν πρᾶξιν Ἀντεισαγγελεύς.

§75ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τὰ βάσανα οὔτε σήμερον προέκυψαν, τοὐλάχιστον ἕως τώρα. Καὶ δὲν ἐπερίμενα ἀπὸ ὑμᾶς, κ. Ράλλη, νὰ ὑποστηρίξητε κατηγορίαν ἀναπόδεικτον ἀπὸ τὸ βῆμα, ὅτι ἐβασανίσθη ὁ Μυλωνᾶς, παρόντος τοῦ Ἀστυνόμου, τοῦ Εἰσαγγελέως, τοῦ Τμηματάρχου, σεῖς, ὁ ὁποῖος εἴπατε ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος, πῶς ὀνομάζεται ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος φέρει κατηγορίαν ἀναπόδεικτον. Μέλος, λέγει, τῆς Κυβερνήσεως ἦλθεν εἰς διαπραγματεύσεις μὲ τὸν Μυλωνᾶ! Θέλετε νὰ σᾶς διαβεβαιώσω, ὅτι οὐδέποτε τὸν εἶδον, οὔτε ἠξεύρω ποῖος εἶναι; Τί νὰ κάμω μὲ αὐτὸν τὸν Μυλωνᾶ, ὅταν εἰς αὐτὴν τὴν καταγγελίαν του εὑρίσκω τὸ ψεῦδος χειροπιαστὸ, ὅταν βλέπω αὐτὸν τὸν ἄνθρωπον ἀρνούμενον, ὅτι τὸν ἔβγαλαν ἀπὸ τὴν Ἀστυνομίαν καὶ τὸν ἐπῆγαν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον διὰ νὰ δείξῃ τοὺς ἐνόχους φοιτητὰς καὶ ἐκεῖ ἐκ νέου ἐκακοποιήθη, ὅταν τὸν προσκαλῶ δὶς καὶ τρὶς νὰ ἔλθῃ νὰ μὲ εἴπῃ τί τῷ συνέβη, καὶ δὲν παρουσιάζεται; Δὲν παρουσιάσθη, λέγει ὁ κ. Ράλλης, διότι ἐφοβήθη ὅτι θὰ τῷ κάμητε προτάσεις διαπραγματεύσεως καὶ αὐτὰ τὰ λέγει ὁ κ. Ράλλης, ὁ ὁποῖος συνειργάσθη ἐπὶ τόσα ἔτη μεθ’ ἡμῶν, τῶν ὁποίων τὰ ἰδιαίτερα αἰσθήματα γνωρίζει πολὺ καλά. Ἐὰν ἠπατήθη ἐπὶ τόσα ἔτη καὶ εἰς στιγμὰς κρισίμους, τότε ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τῷ εἴπω, ὅτι ὡς ἠπατήθη τότε, ἀπατᾶται καὶ σήμερον χειρότερον. Ἐνώπιον τῆς Κυβερνήσεως, κύριοι, δὲν παρίσταται παρὰ μία πλοκὴ συκοφαντιῶν καὶ ψεύδους τοὐλάχιστον ἕως τὴν στιγμὴν ταύτην. Τίποτε δὲν ἀπεδείχθη. Αἱ ἐκθέσεις τοῦ Μυλωνᾶ παρίστανται ὡς ἐκθέτουσαι μόνον ψεῦμα. Εἶναί τι ἀληθές; ἡ δικαιοσύνη θὰ ἐξετάσῃ καὶ θὰ τὸ ἀνακαλύψῃ. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος κ. Λεβίδης εἶπεν: «ἀφίνετε τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὰς χεῖρας τῆς δικαιοσύνης διὰ νὰ καλυφθῶσι τὰ πάντα».

§76ΛΕΒΙΔΗΣ. Δὲν εἶπον τοῦτο.

§77ΤΙΝΕΣ. Τὸ εἶπες.

§78ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὅταν δὲν θέλωμεν, προσέθεσες, νὰ ἐξετάσωμέν τι, ἀφίνομεν τὴν ὑπόθεσιν εἰς χεῖρας τῆς δικαιοσύνης διὰ νὰ καλυφθῶσι τὰ πάντα.

§79ΛΕΒΙΔΗΣ. Σᾶς ἀπαντῶ ὅτι δὲν εἶπον τοῦτο.

§80ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἡ ὑπόθεσις ἐξετάζεται, ἐπαναλέγω, ἀπὸ τὰ Δικαστήρια. Ἐὰν ἡ παραμικρὰ ἐνοχὴ προκύψῃ διὰ τὸν Ἀστυνόμον, μὴ ἀμφιβάλλετε ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκόν της. Ἀλλ’ ἡ στιγμὴ καθ’ ἣν ἡ ὑπόθεσις εἶναι εἰς χεῖρας τῆς δικαιοσύνης, δὲν εἶναι ἡ κατάλληλος διὰ νὰ ζητῶσι νὰ παρεμβάλλωσι τὸ Κοινοβούλιον ἐν τῷ μέσῳ. Ὁ σκοπὸς ὅμως ἐπέτυχεν. Ἔπρεπε νὰ εὑρεθῇ αἰτία, ὅπως ἡ σημερινὴ συνεδρίασις καταναλωθῇ (Θόρυβος δεξιά), καὶ νὰ καταναλωθῇ μὲ κἄποιον θόρυβον, ὅτι πρόκειται περὶ τῶν συνταγματικῶν ἐλευθεριῶν, ὅτι πρόκειται περὶ Κρόμβελ. Καὶ Κρόμβελ εἶναι ποῖος; ὁ Χαρίλαος ὁ Τρικούπης! ὅτι πρόκειται περὶ Βουλῆς, τὴν ὁποίαν ἐχαρακτήρισαν, ὅπως τὴν ἐχαρακτήρισαν. Ὁ σκοπὸς, ἐπαναλέγω, ἐπέτυχεν· ἡ ὥρα εἶναι ἤδη ἕκτη καὶ ἐντὸς ὀλίγου θὰ εἴπουν, ὅτι εἶναι ἀργὰ καὶ νὰ φύγωσι, καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐζήτησαν ἐπέτυχεν.

§81ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον ἀκριβῶς καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς πλανώμενος περὶ τὴν ἐκτίμησιν τῆς πράξεως τοῦ Μυλωνᾶ ἐχαρακτήρισε ταύτην ὡς ἀξιόποινον καὶ ὡς προκαλοῦσαν τὴν δικαίαν ἀνταπόδοσιν, ἐπομένως δικαιολογημένας τὰς ἀπέναντι αὐτοῦ ἐκτραχύνσεις, εἴτε καὶ ἐπενεχθείσας εἴτε στρεβλώσεις, εἴτε βασάνους. Λαμβάνω λοιπὸν τὸν λόγον ὅπως ἐπανορθώσω τὴν πλάνην αὐτὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καταδεικνύων ὅτι ἡ πρᾶξις τοῦ Μυλωνᾶ εἶναι ἐνδεικτικὴ, εἶναι πρᾶξις, ἡ ὁποία σημαίνει ὅτι, ἐὰν ὁ λαὸς καὶ ἐν ὅλοις τοῖς ἄλλοις πράγμασι δὲν θέσῃ τὴν χεῖρα, οὐδὲν διορθοῦται, διότι οἱ ἁρμόδιοι νὰ διορθώσουν ὑπνώττουν. Διέπραξεν ἓν λάθος ὁ καθηγητὴς περὶ οὗ ὁ λόγος, καὶ δὲν ἐφάνησαν μεριμνῶσαι αἱ Ἀρχαὶ, αἵτινες ὤφειλον ἵνα ἐπαναγάγουν τὸν σφαλέντα εἰς αὐτοκατάγνωσιν καὶ ἴδῃ οὕτω τὸ κοινὸν δεδομένην τὴν ἱκανοποίησιν τῶν ὀφειλομένων εἰς τὴν ἐπιστήμην, παρὰ ἠθέλησαν—μοὶ ἐπιτρέπετε τὴν φράσιν—νὰ ἀφρονταρίσουν τὴν κοινὴν γνώμην καὶ τὴν ἐπιστήμην. Μετὰ τοιαύτην ἀπελπιστικὴν ἀκηδίαν τῶν ἁρμοδίων, εἶναι ἐνθαῤῥυντικὸν διὰ τὸ μέλλον τῆς πατρίδος, ὅτι ἔρχεται ὁ ἐκ τοῦ λαοῦ ἀνὴρ καὶ ὑποδεικνύει τὸ σφάλμα καὶ ζητεῖ τὴν ἐπανόρθωσιν. Ἐκεῖνο δὲ τὸ ὁποῖον εἶναι ἔτι μᾶλλον ἀγαστὸν ἐν τῇ πράξει ταύτῃ, εἶναι ἡ ἀποκάλυψις τοῦ αὐτοῦ πνεύματος τῆς ἐνεργείας ἔν τε τῇ ἀρχαίᾳ καὶ τῇ καθ’ ἡμᾶς Ἑλλάδι. Μεταξὺ τόσων ἄλλων πνευματικῶν συνταυτίσεων ἔχομεν καὶ τοῦτο τοῦ τοιούτου ἐλέγχου τῆς ἀνεπιστημοσύνης ἐν τῇ ἱστορίᾳ τῆς ἀρχαίας Ἑλλάδος παράδειγμα· ὅτε ὁ Πλάτων, ὁ μέγας ἐκεῖνος φιλόσοφος, ἔδωσεν ἐν τῇ Ἀκαδημίᾳ τὸν ὁρισμὸν τοῦ ἀνθρώπου ὡς ζώου δίποδος καὶ ἀπτέρου, ἔσφαλεν ὡς ἔσφαλεν ὑπὸ ὅρους ὅλως δυσαναλόγους καὶ ὁ προκείμενος καθηγητής. Οἱ ἐπιστήμονες τῆς ἐποχῆς ἐκείνης κολακεύοντες τὸν Πλάτωνα καὶ τοὺς περὶ αὐτὸν καὶ τὴν τότε Κυβέρνησιν, δὲν ἐτόλμησαν νὰ ἐπανορθώσουν τὸ σφάλμα. Ἐπέπρωτο νὰ ἐξέλθῃ ἐκ τοῦ πίθου του ὁ Διογένης ὅπως ἐπανορθώσῃ τὸ σφάλμα δι’ ἐπιχειρήματος ψηλαφητοῦ ὃν τρόπον καὶ ὁ καθ’ ἡμᾶς Μυλωνᾶς, ἐμάδησε δηλονότι ὁ Διογένης ζωντανὸν ἀλεκτρυόνα χωρὶς νὰ τὸν σφάξῃ, τὸν κατέστησεν οὕτως ἐστερημένον πτερῶν, καὶ κρύπτων αὐτὸν ὑπὸ τὸν μανδύαν εἰσῆλθεν εἰς τὴν Ἀκαδημίαν ὅπου παρέδιδεν ὁ Πλάτων, ἀπέλυσεν αὐτὸν καὶ εἶπεν· ἰδοὺ ὁ τοῦ Πλάτωνος ἄνθρωπος, καὶ ὁ Διογένης ἀπῆλθεν ἀνέπαφος· διότι οὔτε ψευδαφοσίωσις, οὔτε κυβερνητικὴ πεισμοσύνη ἐβασίλευον τότε, ὁ δὲ ἔλεγχος οὗτος θαυμάζεται ἐν τῇ ἱστορίᾳ. Καὶ ὁ Μυλωνᾶς εἶναι οὐχ ἧττον ἀξιάγαστος, διότι ἐτόλμησεν ὁπωσδήποτε νὰ ἐπανορθώσῃ ἓν ἐπιστημονικὸν σφάλμα, καὶ ἡ πρᾶξίς του εἶπον, ὅτι εἶναι ἐνδεικτική· ἔπραξεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἦτον εὐκταῖον ἵνα γείνῃ παρὰ τοῦ λαϊκοῦ στοιχείου εἰς ὅλας τὰς περιστάσεις καθ’ ἃς οἱ ἁρμόδιοι καθεύδουν ἢ προδίδουν. Εἶναι πλέον ἢ αὐτόδηλον σήμερον, ὅτι μόνον διὰ τῆς παρεμβάσεως τοῦ τρίτου στοιχείου τοῦ δημοτικοῦ, τοῦ λαϊκοῦ, δυνάμεθα νὰ ἐλπίζωμεν τὴν τῶν κοινῶν βελτίωσιν· δὲν ὑπολείπεται ἐλπὶς τῇ πατρίδι εἰμὴ ἐν μόνῃ τῇ ὥσπερ διὰ τοῦ ἐκ μηχανῆς ἐμφανίσει τῶν δημοτικῶν πληθῶν, διότι οὐδεὶς ἄλλος καὶ ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο μεριμνᾷ. Εὐκταῖον λοιπὸν ἵνα ὅσον τάχιστα θέσῃ τὸν κεκονιαμένον αὑτοῦ πόδα ὁ λαὸς καὶ ἐν τῇ Βουλῇ, ἵνα ἴδωμεν ἄλλην σκηνὴν Μυλωνᾶ, τὸν λαὸν εἰσερχόμενον εἰς τὴν Βουλὴν καὶ διορθοῦντα τὰ κακῶς κείμενα· διότι ἄλλως εἶναι ἀδύνατον νὰ διορθωθῇ τι, ἐπαναλαμβάνω, ἐὰν μὴ τὸ στοιχεῖον τὸ δημοτικόν, τὸ λαϊκὸν δὲν εἰσδύσῃ παντοῦ καὶ δὲν θέσῃ τὸν πόδα του καὶ ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου. Πλὴν δυστυχῶς, καὶ ὁ λαὸς εἰσέτι δὲν ἐνόησε τὴν δύναμίν του, διὰ τοῦτο ἡ πρᾶξις τοῦ Μυλωνᾶ ὡς προάγγελος ἐγρηγόρσεως τοῦ λαοῦ εἶναι ἀξία ἐπαίνου· διότι ἐτόλμησε, καίτοι ἐν ἀγνοίᾳ πιθανῶς ὢν τῆς σημασίας τῆς πράξεως, νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ὄργανον ἵνα δοθῇ ἓν ράπισμα εἰς μίαν Κυβέρνησιν, ἥτις οὐδόλως κήδεται περὶ τῆς ἐπιστήμης καὶ περὶ τῶν συμφερόντων τοῦ Πανεπιστημίου. Ἄλλο δὲ, τὸ ὁποῖον περισσότερον ἀπὸ τὸν Διογένη συνιστᾷ τὸν Μυλωνᾶν, εἶναι ὅ,τι ἔπραξεν ὁ Πλάτων ἀπέναντι τοῦ Διογένους, τὸ ὁποῖον ὁ καθηγητὴς αὐτὸς ὤφειλε νὰ πράξῃ ἀπέναντι τοῦ Μυλωνᾶ, ἐὰν ὄντως ἦτον ὅπως ἔπρεπε νὰ ἦναι καθηγητής. Ὁ Πλάτων δηλονότι οὔτε διὰ τῶν μαθητῶν του, οὔτε διὰ τῆς ἀστυνομίας ἐζήτησεν ἐκδίκησιν, μολονότι καὶ τὸ χειρότερον ἀκόμη ὑπέστη ἐκ μέρους τοῦ Διογένους, διότι ἐνῷ ὁ Διογένης μετὰ τὴν ἀπόλυσιν τοῦ ἀλεκτρυόνος ἐξήρχετο, εἶδε κοιτῶνα πολυτελῶς ἐστολισμένον καὶ κλίνην πολυτελῆ: ἠρώτησε τὸν ὑπηρέτην, ὁ ὑπηρέτης εἶπε, εἶναι τοῦ Πλάτωνος. Τότε μὲ τοὺς ῥυπαροὺς αὑτοῦ πόδας ἀνέβη εἰς τὴν κλίνην τοῦ Πλάτωνος καὶ εἶπε: «πατῶ τὸν τοῦ Πλάτωνος τύφον»· ἔσπευσεν ὁ ὑπηρέτης νὰ τὸν καταδιώξῃ, γίνεται θόρυβος, σπεύδει ὁ Πλάτων ἐκ τῆς παραδόσεως, ἐρωτᾷ τί συμβαίνει, βλέπει τὸν Διογένη πατοῦντα καὶ λέγοντα «πατῶ τὸν τοῦ Πλάτωνος τύφον», καὶ εἶπεν «ἑτέρῳ γε τύφῳ». Αὐτὰ εἶναι ἄξια τοῦ Πανεπιστημίου καὶ τῶν ἐν αὐτῷ διδασκόντων καὶ οὐχὶ αἱ στρεβλώσεις καὶ βάσανοι. Εἶναι σφάλμα λοιπὸν, καὶ ἐν τούτῳ τῆς Κυβερνήσεως τὸ πεῖσμα ὅπως εἰς πάντα τὰ ἔργα αὐτῆς. Εἶναι δὲ ἀρχὴ ὠδίνων, εἶναι ἡ πρώτη ἀπόπειρα βασάνων, καὶ ἐὰν δὲν διορθωθοῦν τὰ πράγματα, θὰ ἔχωμεν καὶ νυκτερινὰς καταστροφὰς καὶ ἐξαφανίσεις προσώπων καὶ ὁλοκλήρων σωματείων ἐξοντώσεις διὰ τῶν ἐν χρήσει παρὰ τῆς ἐνεστώσης Κυβερνήσεως τεθέντων μέσων· ἑπομένως δέον νὰ προνοήσῃ ἡ Βουλὴ καταδικάζουσα τὴν οὕτω τυραννικὴν Κυβέρνησιν.

§82Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Λυποῦμαι, διότι δὲν δύναμαι νὰ συμφωνήσω μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐκ Τροιζηνίας, ἐγκρίνοντος καὶ ἐπιδοκιμάζοντος τὸ μέτρον νὰ διορθώνωνται τὰ ἄτοπα διὰ τῶν ἀτόπων. Ἂν ἄτοπος ἦτον ὁ διορισμὸς καθηγητοῦ, ἀναξίου ν’ ἀναβῇ ἐπὶ τὴν καθηγετικὴν ἕδραν, ἄτοπος ἦτο καὶ ἡ πρᾶξις διὰ τὴν ὁποίαν ἐζήτησαν νὰ στηλιτεύσωσι καὶ στιγματίσωσι τὸ γενόμενον ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ ἄτοπον. Τὰ γινόμενα ἄτοπα διορθόνονται διὰ τοῦ νόμου· καὶ θέλει ἐλθεῖ στιγμὴ, κατὰ τὴν ὁποίαν πᾶν ὅτι εἰσῆλθεν ἀτόπως εἰς τὸ Πανεπιστήμιον θέλει ἐξοβελισθῆ ἐκεῖθεν, ἵνα διατηρηθῇ τὸ Πανεπιστήμιον εἰς τὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ νομοθεσία ἔταξεν αὐτὸ, ἵνα ἡ Πολιτεία προσδοκᾷ παρ’ αὐτοῦ. Εἶναι τῳόντι λυπηρὸν νὰ εἰσάγωνται ζιζάνια εἰς τὸ ἀνώτερον τοῦτο καθίδρυμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἐμπιστευόμεθα τὴν πνευματικὴν ἀνάπτυξιν τῶν τέκνων ἡμῶν, καὶ παρὰ τῶν ὁποίων προσδοκῶμεν νὰ μᾶς διαδεχθῶσι, γινόμενα βελτίω ἡμῶν αὐτῶν. Ἀλλὰ, μολονότι δὲν συμφωνῶ μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐκ Τροιζηνίας, δὲν ἔπαυσα νὰ θεωρῶ σπουδαίαν τὴν ὑπόθεσιν, περὶ ἧς συζητοῦμεν. Ὅταν τὸ πρῶτον αὕτη ἤχθη ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλίου, ἐχαρακτήρισα αὐτὴν ὡς σοβαρὰν, ὑπῆρξαν δὲ τότε τινὲς, οἵτινες, ἡγούμενοι τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς, διὰ μορφασμοῦ ἠθέλησαν ν’ ἀποδείξωσιν, ὅτι μυκτηρίζουσι τὴν ὑπόθεσιν καὶ θεωροῦσιν αὐτὴν ἀναξίαν λόγου. Μοὶ συνέβη ν’ ἀναγινώσκω ἐν ταῖς ἐφημερίσιν, ὅτι πρὸς τὴν Ὑψηλὴν Πύλην πολλάκις προσῆλθον ὑπήκοοι Ὀθωμανοὶ παραπονούμενοι διὰ βασάνους, τὰς ὁποίας τὰ ὄργανα τῆς Κυβερνήσεως ἐπέβαλον ἐπὶ τῶν συγγενῶν καὶ οἰκείων αὑτῶν. Δὲν ἀνέγνωσα ὅμως οὐδεμίαν ἐφημερίδα ἀναγγείλασάν ποτε, ὅτι ἐγένετο λόγος περὶ βασάνων εἴτε ἐν τῇ κοινωνίᾳ, εἴτε ἐν τοῖς Κοινοβουλίοις τῶν πεπολιτισμένων χωρῶν. Καὶ λέγω πεπολιτισμένων καὶ οὐχὶ εὐνομουμένων, διότι καὶ πρὶν ἢ ἐγκλιματισθῇ τοιοῦτον τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα ἐν Εὐρώπῃ, καὶ ὅτε ἀκόμη ὑπῆρχον πολιτεῖαι κυβερνώμεναι αὐταρχικῶς, αἱ βάσανοι εἶχον ἀποκλεισθῆ. Ἡ ἱστορία μᾶς ἀφηγήθη, ὅτι οἱ αὐταρχικῶς κυβερνήσαντες τὰς χώρας ἐκείνας, δὲν ἐσεβάσθησαν τὴν προσωπικὴν ἐλευθερίαν πολιτικῶν ἀνδρῶν καὶ ἀπήλασαν αὐτοὺς παρανόμως ἐκ τῶν χωρῶν ἐκείνων· εἰς ἀρχαιοτέρας ἐποχὰς κατέφυγον ἐνίοτε καὶ εἰς τύπον ποινικῆς δικαιοσύνης, καὶ κατώρθωσαν νὰ ἀφαρπάσωσι ποινικὰς ἀποφάσεις, διὰ τῶν ὁποίων κατεδίκασαν πολιτικοὺς ἄνδρας εἰς θάνατον. Ἐνθυμοῦμαι τὸν δοῦκα τοῦ Ἐγκιὲν, ἐνθυμοῦμαι τὸ πραξικόπημα τοῦ 1852 ἐν Παρισίοις, ὅτε ἐξωρίσθησαν πολιτικοὶ ἄνδρες· ἀλλ’ οὐδέποτε, ἐν οὐδενὶ Κράτει, καὶ αὐταρχικῶς κυβερνωμένῳ, κατὰ τοὺς νεωτέρους χρόνους, ἤκουσα νὰ γίνεται λόγος περὶ βασάνων καὶ βασάνων πραχθεισῶν ἐν αὐτῇ τῇ πρωτευούσῃ τῆς χώρας. Ὅταν ἀνεγνωρίσθη ἡ ἀνάγκη Κυβερνήσεως ἐν ταῖς κοινωνίαις, ἡ πρώτη ἀνάγκη, ἡ ὑποκειμένη εἰς τὴν ἁφὴν καὶ τοῦ ἐσχάτου μέλους τῆς κοινωνίας, ὑπῆρξεν ἡ διατήρησις τῆς τάξεως, ἡ προσωπικὴ ἀσφάλεια τῶν μελῶν τῆς κοινωνίας. Ἀλλ’ ὅταν αἱ κυβερνήσεις δὲν ἀπεδείχθησαν ἱκαναὶ οὐδὲ τὴν κοινωνικὴν ταύτην ἀνάγκην νὰ θεραπεύωσιν, ἀνήρουν αὐταὶ διὰ τῶν ἰδίων χειρῶν των τὸν λόγον τῆς ὑπάρξεώς των, καὶ δὲν ἠδυνήθησαν νὰ διατηρηθῶσιν οὐδὲ πρὸς στιγμήν, διότι ἐξέλιπεν ἐντελῶς ὁ λόγος τῆς ὑπάρξεως αὐτῶν ἐν τῇ χώρᾳ. Ὅταν ἡ προσωπικὴ ἐλευθερία τῶν πολιτῶν καὶ ἡ ἀσφάλεια αὐτῶν προσβάλλεται καὶ ἀναιρεῖται ὑπὸ τῶν ὀργάνων τῆς Ἀρχῆς, τότε τὰ ὄργανα ταῦτα, οἱ ἐντολοδόχοι οὗτοι τῆς Κυβερνήσεως, κηρύσσονται οἱ πολέμιοι τῆς κοινωνίας, αὐτοὶ οὗτοι στασιάζοντες κατὰ τῶν νόμων, πρὸς τήρησιν τῶν ὁποίων ἐγκατεστάθησαν αὐτά τε καὶ ἡ Κυβέρνησις. Πῶς ἦτο δυνατὸν ἐν χώρᾳ οὐχὶ εὐνομουμένῃ, ἀλλὰ ἁπλῶς πεπολιτισμένῃ, πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ δοθῇ ἀφορμή, νὰ γεννηθῇ ὑπόνοια, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρχωσιν ὄργανα Ἀρχῆς, ἀναιροῦντα τὸν πρώτιστον λόγον καὶ τῆς ὑπάρξεως αὐτῶν καὶ τῆς Ἀρχῆς; Λυποῦμαι δὲ, κύριοι, διότι ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας, καθ’ ἣν ἤχθη ἡ ὑπόθεσις αὕτη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, μέχρι τοῦδε ἐμεσολάβησε τοσοῦτος χρόνος, καὶ δὲν κατώρθωσαν κατ’ αὐτὸν οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοὶ νὰ ἀναγγείλωσιν εἰς τὴν Βουλὴν θετικωτέρας καὶ σπουδαιοτέρας πληροφορίας, ἀπὸ ἐκείνας τὰς ὁποίας πρὸ μικροῦ ἠκούσατε. Τὸ στάδιον τῆς ὑποθέσεως ταύτης διαιρεῖται εἰς διαφόρους περιόδους· ἡ πρώτη ἄρχεται ἀπὸ τῆς συλλήψεως καὶ τῆς ἀπαγωγῆς πολίτου εἰς τὴν Διεύθυνσιν τῆς Ἀστυνομίας, μέχρι τῆς στιγμῆς καθ’ ἣν ἐγένετο λόγος ἐν τῇ Βουλῇ. Κατὰ τὰς δύω πρώτας ἡμέρας τοῦ σταδίου τούτου, ἦλθεν εἰς τὴν οἰκίαν μου πολίτης, καὶ μοὶ ἀνήγγειλεν, ὅτι ἐν τῇ Διευθύνσει τῆς Διοικητικῆς Ἀστυνομίας κρατεῖται πρὸ 24 ὡρῶν πολίτης, καὶ ὅτι βασανίζεται ὑπὸ τῶν ὀργάνων τῆς Ἀρχῆς· ἐζήτησε δὲ τὴν συνδρομήν μου. Ἔδωσα αὐτῷ τὴν συμβουλήν, τὴν ὁποίαν ὀφείλει νὰ δώσῃ πᾶς ἄνθρωπος. Εἶπον αὐτῷ, ὅτι κατὰ τὴν νομοθεσίαν οὐδεὶς δύναται νὰ κρατηθῇ πλέον τῶν 24 ὡρῶν, καὶ ὅτι εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ Ἀστυνομία ἤθελεν ἀπολύσει τὸν κρατηθέντα πολίτην ἐντὸς τῆς προθεσμίας· ἑπομένως ὅτι, ὅταν ἐξέλθῃ ἐκεῖθεν, δύναται ν’ ἀπευθύνῃ τὰ παράπονά του εἰς τὴν Εἰσαγγελίαν, ἂν ἀληθῶς ἐβασανίσθη ἐν τῇ Ἀστυνομίᾳ. Τὴν ἐπιοῦσαν ἐπανῆλθεν ὁ αὐτὸς πολίτης καὶ μοὶ ἀνήγγειλεν, ὅτι ἐξακολουθεῖ ἡ κράτησις καὶ πέραν τῆς προθεσμίας, καὶ ὅτι καὶ αἱ βάσανοι ἐξηκολούθουν κατ’ αὐτοῦ, καὶ μοὶ εἶπεν ὅτι ἀπετάθη καὶ πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἀνήγγειλε ταῦτα, ἀλλ’ ὅτι οὐδεμίαν εἶδε θεραπείαν.

§83ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν εἶδον κανένα.

§84ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὀφείλω νὰ ἦμαι ἐντὸς τῶν κοινοβουλευτικῶν ὑποχρεώσεων, καὶ διὰ τοῦτο πιστεύω περισσότερον τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀρνούμενον τὴν εἴδησιν, ἀπὸ τὸν πολίτην τὸν ἀναγγείλαντά μοι αὐτήν. Λυποῦμαι ὅμως διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὑπὸ τοῦ νόμου ταχθεὶς νὰ διαχειρίζηται τὴν ἀστυνομικὴν ἀρχὴν τῆς Πολιτείας, δὲν ἠδυνήθη νὰ μάθῃ ὅ,τι ἐγὼ ὁ ἁπλοῦς πολίτης ἔμαθον. Καὶ ἂν μὲν δὲν ἠδυνήθη νὰ μάθῃ τὰ γιγνόμενα ἐν τῇ Ἀστυνομίᾳ, βεβαίως δὲν φέρει τίτλον ἄξιον προσοχῆς τῆς Βουλῆς, διὰ τὴν διαχείρισιν τῆς ἐξουσίας, τὴν ὁποίαν ἐνεπιστεύθη αὐτῷ ὁ Βασιλεύς. Ἂν δὲ ἠδυνήθη νὰ μάθῃ, καὶ οὐδὲν ἐνήργησεν, ὑπέχει βαρεῖαν εὐθύνην, διότι παρέβη τὸ καθῆκόν του. Καὶ ἀληθῶς, κύριοι, εὐθὺς ὡς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔμαθεν ὅτι βιαιοπραγίαι τελοῦνται ὑπὸ ὀργάνου τῆς Ἀρχῆς κατὰ πολίτου, ὤφειλε νὰ μεταβῇ πάραυτα αὐτὸς ὁ ἴδιος εἰς τὴν Ἀστυνομίαν, νὰ ἐρευνήσῃ τὰ γιγνόμενα καὶ νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν Ἀρχὴν ἐκείνην εἰς τὴν νόμιμον πορείαν της. Ἀπορῶ μάλιστα πῶς εὐθὺς ὡς ἔμαθεν, ὅτι ἐπὶ τρεῖς ἡμέρας παρετείνετο ἡ κράτησις τοῦ πολίτου, πῶς δὲν ἔσπευσε νὰ μεταβῇ εἰς τὴν Ἀστυνομίαν καὶ νὰ ἀπολύσῃ αὐτὸν, ὅτε ἤθελε δυνηθῆ νὰ ψαύσῃ μὲ τὰς χεῖράς του τοὺς αἱμάσσοντας μώλωπας, τοὺς ὁποίους ἐγὼ ὁ ἁπλοῦς βουλευτὴς ἠδυνήθην νὰ ἴδω. Τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ προβληθέντα παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, μοὶ φαίνονται ἀνάξια προσοχῆς, ὅτι ὁ παθὼν πολίτης ἐκτυπήθη ἢ ἐδάρη ὑπὸ τῶν φοιτητῶν, καὶ ὄχι ὑπὸ τῶν ὀργάνων τῆς Ἀρχῆς. Ἂν ἀλλαχοῦ κατηγγέλλετο παρόμοιον γεγονὸς, ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι ἐκεῖνοι, ἐνώπιον τῶν ὁποίων κατηγγέλλετο, ἤθελον αἰσθανθῆ τὴν αὐτὴν ἀγανάκτησιν, ὑπὸ τῆς ὁποίας ἐμφορούμεθα ἡμεῖς οἱ σήμερον ὁμιλοῦντες περὶ αὐτοῦ πρὸς ὑμᾶς. Ἂν μάλιστα ἐγίνετο γνωστὸν ἐν ἑτέρᾳ κοινωνίᾳ, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς δικαστικῆς Ἀστυνομίας, εἰς τοὺς ὁποίους ὁ νόμος ἀνέθηκε τοσοῦτον ἀπεριόριστον ἐξουσίαν πρὸς ὑποστήριξιν τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας τοῦ πολίτου, ὥστε ἐνετείλατο αὐτοῖς νὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὴν Ἀστυνομίαν καὶ νὰ ἀπολύωσι τοὺς παρανόμως κρατουμένους, ἂν ἐγίνετο γνωστὸν, ὅτι εἷς τούτων τῶν ἀξιωματικῶν μετέβη τὴν τετάρτην ἡμέραν καὶ ἀπέλυσε τὸν πολίτην, μηδὲν ἄλλο πράξας πρὸς βεβαίωσιν τῆς παρανόμου κατακρατήσεως καὶ τῶν βασάνων, ἀρκεσθεὶς δὲ νὰ παραμυθήσῃ δι’ ἠπίων λέξεων τὸν παθόντα καὶ νὰ προτρέπῃ αὐτὸν νὰ μαρτυρήσῃ ὅ,τι δὲν ἐμαρτύρησεν ὑπὸ τὴν μάστιγα τῶν ὀργάνων τῆς Ἀρχῆς, ἤθελον ἐκεῖ θεωρήσει κατάστασιν τοιαύτην, πολιτειακὴν καὶ κοινωνικὴν, ἥκιστα ἐνθαῤῥυντικὴν, οὐδὲ ἡμᾶς δυναμένους νὰ προβάλωμεν ἡμᾶς αὐτοὺς ὡς παράδειγμα εὐνομουμένου Κράτους εἰς τὴν Εὐρώπην, ὅταν διεκδικῶμεν τοὺς πόθους καὶ τὰ δικαιώματά μας ἐπὶ τῶν χωρῶν ἐκείνων, τὰς ὁποίας κατοικοῦσιν ὁμόφυλοι. Δὲν μὲ ταράσσει, κύριοι, ἀνησυχία παραπλησία πρὸς ἐκείνην ἡ ὁποία ἐτάραξε τὸν ἀξιότιμον κύριον Λεβίδην. Οἱ κυβερνῶντες ἐν Ἑλλάδι καὶ πάντες οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες αὐτῆς, οἷοι δήποτε καὶ ἂν ὦσιν, ὅσον καὶ ἂν ἤθελον ὠθηθῆ εἰς τὴν κατωφέρειαν ὑπὸ τυφλῆς κενοδοξίας, ὅσον ὑποκούφου ἐγωϊσμοῦ ἤθελον ἐμφορηθῆ, ἔχουσι μικρὸν ἀνάστημα ἵνα παίξωσι τὸ πρόσωπον τοῦ Κρόμβελ. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔχει καὶ ὀξυδέρκειαν μεγίστην καὶ δύναμιν ν’ ἀποπέμπῃ πάντα ὅστις ἤθελεν οἰστρηλατηθῆ ὑπὸ τοιούτων μωρῶν ἰδεῶν, καὶ οὐ μόνον νὰ ἀποπέμπῃ ἀλλὰ καὶ νὰ ἐπιθέσῃ εἰς αὐτοὺς τὸ στῖγμα ἐκεῖνο τοῦ ὁποίου εἶναι ἄξιοι ὅσοι παραβαίνουσι τὸν ὅρκον των πρὸς τοὺς νόμους τῆς πατρίδος, ἐνῶ οἱ βραχίονες αὐτῶν εἶναι ἀτροφικοὶ καὶ τὰ σώματά των σώματα νάνων. Ἄλλη ὅμως μὲ ταράσσει ἀνησυχία, τὴν ὁποίαν εἰς πάντα ἄνθρωπον γεννᾷ ἡ ὑπόνοια, ὅτι τὰ γινόμενα ἐν τῷ Κράτει ὁσημέραι πείθουσι τὸν λαὸν, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐλπίζῃ ἐπὶ τὴν ἰσχὺν τῶν νόμων, διὰ νὰ προστατεύσῃ τὰ δικαιώματα αὐτοῦ. Ἡ ἀνησυχία αὕτη μὲ ταράσσει, εἰς τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Τροιζηνίας συγκεντρώνει τὰς ἐλπίδας αὐτοῦ. Ἐάν τοιαύτη ἐμποιηθῇ πεποίθησις εἰς τοὺς πολίτας, ἂν πεισθῶσιν ὅτι καὶ αὐτοὶ οἱ φύλακες τῶν νόμων παραβαίνωσιν αὐτοὺς, ἂν στερηθῶσι τῆς ἐλπίδος, ὅτι δύναται νὰ ὑπάρξῃ σκιὰ Ἐξουσίας, ἵνα προστατεύσῃ αὐτοὺς, ὅτι δὲν ὑπάρχει πλέον οὐδ’ εἴδωλον Ἀρχῆς, εἰς τὸ ὁποῖον ἐπὶ τέλους ν’ ἀποβλέψωσιν, ἵνα προστατεύσωσι τὰ δικαιώματα αὐτῶν, τότε, κύριοι, μὴ νομίσητε, ὅτι θέλομεν δυνηθῆ νὰ ἐξακολουθῶμεν βαδίζοντες τὴν αὐτὴν ὁμαλὴν ὁδόν. Διὰ τοῦτο ἀνησυχῶ· διότι δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἴδω τὴν πατρίδα μου μίαν ἡμέραν εἰσαγομένην εἰς τοιοῦτον στάδιον, οὐχὶ διότι ἀπελπίζομαι περὶ αὐτῆς, ἂν ἤθελεν ἐπέλθει εἰς τοιοῦτον στάδιον, ἀλλὰ διότι ἐπιθυμῶ νὰ συντελέσω ὡς πολίτης νὰ ὠθηθῇ ὅσον εἶναι δυνατὸν κρίσις, ἥτις οὐδὲν ἄλλο θέλει εἶσθαι ἢ σπασμὸς κοινωνικός. Γνωρίζω ὅτι τὸ κοινωνικὸν σῶμα τῆς πατρίδος μου δὲν ἀπέκτησεν ἀκόμη τοσαύτην εὐρωστίαν καὶ τοσαύτην ρώμην διὰ νὰ δύναται νὰ ἀντέχῃ εἰς σπασμοὺς ἀλλεπαλλήλους, κατὰ χρονικὰ διαστήματα ἐπερχομένους. Ἀλλὰ, ἂν ἡ πεποίθησις, περὶ ἧς ὡμίλησα, ἤθελεν ἐκλίπει ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, θέλει κατ’ ἀνάγκην κατασταθῆ ματαία καὶ ἡ ἀνωτέρω ἐπιθυμία μου· καὶ οὐ μόνον θέλει εἶσθαι ἀσθενεστέρα καὶ ἡ φωνή μου καὶ ἡ χείρ μου πρὸς ἀπώθησιν τῆς κατὰ τὴν ὥραν ἐκείνην ἐπελευσομένης κρίσεως, ἀλλὰ θέλει μοὶ ἐπιβληθῆ τὸ καθῆκον νὰ σκεφθῶ καὶ ἐγὼ μετὰ τῶν ἄλλων πῶς θέλει δυνηθῆ νὰ σωθῇ ὁ τόπος. Μοὶ ἔλεγε πολιτικὸς φίλος μου πρὸ δύω ἡμερῶν, ὅτι τὸ συμβὰν ἐν Ἀθήναις, δὲν ἐξέπληττεν αὐτὸν, ἐξ ἐναντίας ἔβλεπεν αὐτὸ οὐ μόνον φυσικὸν ἀλλὰ καὶ προσῆκον. Διατί, μοὶ ἔλεγεν, ὡς Ἕλληνες νὰ μὴν ἤμεθα ἴσοι ἐνώπιον τῶν νόμων; Ἄν οἱ συμπολῖταί μου ἐν τῇ πατρίδι μου βασανίζωνται ὑπὸ τῶν στρατιωτικῶν ἀποσπασμάτων, ἂν σφάζωσι τὰ κτήνη αὐτῶν, ἂν ἀσεβῶσι πρὸς τὰς παρθένους, ἀποτρόπαια ἀνοσιουργήματα πρὸ μηνὸς τελεσθέντα ἐν Ἐπαρχίᾳ τοῦ Κράτους, διατί αἱ Ἀθῆναι νὰ ἦναι εἰς κρείσσονα θέσιν; ὅλοι οἱ Ἕλληνες εἴμεθα ἴσοι ἐνώπιον τῶν νόμων, μοὶ ἔλεγεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Εὐρυτανίας, πρέπει νὰ ἤμεθα ἴσοι καὶ ἐνώπιον τῶν βασάνων. Πρὸ ὀκτὼ ἐτῶν, κύριοι, ὑπῆρξε Κυβέρνησις ἄλλη, τῆς ὁποίας τὸ μέλος, τὸ διευθύνον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, εἶχε κατηγορηθῆ ὅτι ἔπραξε παράπτωμα, διότι δὲν εἶχε προσέξει νὰ διαγνώσῃ ὅτι χήρα αἰτοῦσα σύνταξιν δὲν εἶχε τελέσει νόμιμον γάμον μετ’ ἐκείνου ἐπὶ τοῦ δικαιώματος τοῦ ὁποίου ἐστήριζε τὴν περὶ συντάξεως αἴτησίν της. Ἡ χορηγηθεῖσα τότε σύνταξις εἰς τὴν Καστελιώτισαν ἀπησχόλησε τὴν Βουλὴν ἐπὶ 7 ὥρας, καὶ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τέλους, ψηφίζοντος καὶ τοῦ βουλευτοῦ ἐκ Μεσολογγίου τοῦ νῦν Πρωθυπουργοῦ, ψηφίζοντος καὶ ἐμοῦ τοῦ βουλευτοῦ ἐκ Γόρτυνος, ἀπεφήνατο, ὅτι εἶχε μειωθῆ ἡ ἐμπιστοσύνη της πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἕνεκα τούτου ἠναγκάσθη νὰ παραιτηθῇ. Ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐθεώρησε τὴν πρᾶξιν ταύτην τῶν βασάνων ἥσσονος ἀξίας ἀπὸ τὴν πρᾶξιν τῆς Καστελιώτισας, καὶ παραπονεῖται ὅτι ἀπωλέσαμεν πολὺν καιρὸν συζητοῦντες περὶ αὐτῆς, αὐτὸ καταδηλοῖ ποίαν γνώμην ἔχει περὶ τῆς πρὸς τοὺς νόμους ὀφειλομένης εὐλαβείας. Ἂν συνέβαινε νὰ ἦναι ἀλλοία ἡ πολιτικὴ κατάταξις τῶν μελῶν τοῦ Κοινοβουλίου, καὶ ἐπὶ τῶν θρανίων τῆς πτέρυγος ταύτης (δεικνύει τὴν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως) ἐκάθηντο οἱ περισσότεροι, δὲν ἠξεύρω διὰ τίνος θύρας ἤθελε δυνηθῆ νὰ ἐξέλθῃ ὁ ἀνώτατος οὗτος Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Λομβάρδος, τοῦ ὁποίου τὰ ἐν Ἀθήναις ὄργανα ἐγκαλοῦνται ἐπὶ παραπλησίαις πράξεσιν. Ἀλλ’ ἡ δύναμις αὕτη λείπει ἀπὸ ἡμᾶς καὶ δὲν μᾶς μένει εἰμὴ ἡ δύναμις τοῦ λόγου, πρὸς τὴν ὁποίαν προσφεύγομεν, ἵνα ἔχωμεν τὴν συνείδησιν ἥσυχον, ὅτι ἐξεπληρώσαμεν τὸ καθῆκόν μας, καὶ διὰ νὰ μεταδώσωμεν εἰς τὸν λαὸν τὴν παραμυθίαν, ὅτι ὑπάρχουσιν ἄνδρες μεριμνῶντες καὶ προμαχοῦντες ὑπὲρ τῆς προσωπικῆς ἀσφαλείας καὶ τῶν δικαιωμάτων αὐτοῦ· ἐὰν δὲ ἐκτὸς τῆς ἐκπληρώσεως τοῦ καθήκοντος τούτου καὶ πρὸς ἐπίῤῥωσιν αὐτοῦ κριθῇ ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ παρ’ ἡμῶν καὶ ἐντονωτέρα τις ἔκφρασις, ἵνα ἐκδηλώσωμεν τὴν ἀγανάκτησιν ἡμῶν ἐπὶ τῇ ἀποδιδομένῃ εἰς τὰ ὄργανα τῆς Ἀρχῆς πράξει, ἡμεῖς βεβαίως πάντες θέλομεν συνταχθῆ μετὰ τῆς γνώμης ταύτης.

§85ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Νομίζει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι εἶναι ἀμέτοχος πάσης εὐθύνης, ὅτι μόνος ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι ὑπεύθυνος. Ἕνεκα τοῦ πείσματος τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ διατηρεῖται ἔτι ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας εἰς τὴν θέσιν του, καὶ τῇ ἀνοχῇ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἐβασανίζετο ὁ ἀτυχὴς Μυλωνᾶς. Ἂν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς φρονῇ ὅτι ἀπαλλάσσεται, εἶναι πολὺ ἠπατημένος. Τὸ ἔγγραφον αὐτὸ τοῦ κ. Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας ἀποδεικνύει τὸ τελεσθὲν ἔγκλημα, καίτοι γεγραμμένον μὲ τέχνην ὅπως καλυφθῇ. Ὁ ἴδιος Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας ὁμολογεῖ, ὅτι ἐκράτησεν ἐν ταῖς φυλακαῖς τῆς Ἀστυνομίας τὸν Μυλωνᾶν. Ὅτε ἔλαβε τὸ ἔγγραφον τοῦτο ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, διατί δὲν ἠρώτησε διὰ τίνος νόμου κατεκράτει ἐν ταῖς φυλακαῖς πολίτην; Σᾶς ὁμολογεῖ ὅτι τὸν συνέλαβον, σᾶς ὁμολογεῖ ὅτι τὸν ἐκράτησεν.

§86ΤΙΝΕΣ. Ἐπὶ πόσον;

§87ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Εἶναι γνωσταὶ αἱ ἡμέραι· τὴν 25 Ἰανουαρίου συνελήφθη ὁ Μυλωνᾶς—εἶναι δημοσιευμένον, καὶ δύναται νὰ βεβαιωθῇ παρὰ τοῦ Τμηματάρχου τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅστις ἐδέχθη καὶ τὸ δῶρον, τὸ ὁποῖον τῷ προσεφέρθη.—Ὁ Μυλωνᾶς ἐκρατήθη ἐν τῇ Ἀστυνομίᾳ καὶ τοῖς ὑπογείοις δερόμενος καὶ βασανιζόμενος διὰ νὰ μαρτυρήσῃ ἐπὶ τρεῖς ἡμέρας· τὴν τρίτην ἡμέραν ἐξεδόθη διὰ κλητήρων εἰς τὸ Πανεπιστήμιον. Εἶναι γνωστὴ ἡ ἡμέρα, διότι τὸ γεγονὸς ἐδημοσιεύθη δι’ ὅλων τῶν ἐφημερίδων τῶν συμπολιτευομένων καὶ ἀντιπολιτευομένων. Τὴν 25 Ἰανουαρίου συνελήφθη, τὴν 27 ἐστάλη εἰς τὸ Πανεπιστήμιον ὑπὸ συνοδίαν, καὶ τὴν 27 τὸ ἑσπέρας ἐκρατήθη—ὁμολογεῖ ὁ ἴδιος Διευθυντὴς—εἰς τὸ πέμπτον ἀστυνομικὸν τμῆμα, καὶ τὸν ἐκράτησε διὰ νὰ τὸν σώσῃ, ὡς ἐμπαικτικῶς λέγει πρὸς τὸν Ὑπουργὸν ὁ Διευθυντής, ἀπὸ τὴν ἀγανάκτησιν τοῦ λαοῦ, ὁρμήσαντος διὰ νὰ φονεύσῃ τὸν Μυλωνᾶν! ὁμολογεῖ ὁ ἴδιος Διευθυντὴς ὅτι τὸν ἐκράτησεν εἰς τὸ πέμπτον ἀστυνομικὸν τμῆμα. Δυνάμει τίνος νόμου τὸν ἐκράτησεν ἀπὸ τῆς 25 μέχρι τῆς 28 τὸ ἑσπέρας; Εἶναι πασίγνωστον τὸ γεγονὸς, ὅτι ἀφ’ ἧς ἐκρατήθη παρῆλθον 4 ἡμέραι· εἶναι αὐτὸ παράνομος κατακράτησις ἢ ὄχι; Κύριε Πρόεδρε, εἶναι λυπηρὸν νὰ βλέπωμεν εἰς ἀπάντησιν τῶν βουλευτῶν τῶν ἀντιπολιτευομένων νὰ ἐξέρχωνται βουλευταὶ, ὅπως προκαλέσωσι τὸν γέλωτα, καὶ οὕτως ἐλαφρύνωσι τὸ γεγονὸς καὶ ἐξευτελίσωσι τὴν συζήτησιν. Οἱ θέλοντες νὰ προκαλέσωσι τὸν γέλωτα, δύνανται νὰ ἀπέλθωσιν εἰς ἄλλην αἴθουσαν, καὶ ἐκεῖ ἀντὶ ἀμοιβῆς νὰ κάμνωσι τὸν γελωτοποιόν· ἀλλὰ ἡμεῖς ἐνταῦθα ἐκτελοῦμεν καθῆκον σοβαρόν, καὶ ἡ Κυβέρνησις πρέπει ὡρίμως νὰ σκεφθῇ, ἂν θὰ προβῇ εἰς τὴν δέουσαν ἱκανοποίησιν. Καὶ δὲν εἶχεν ἀνάγκην ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἢ ἄλλος τις νὰ ἀμφιβάλῃ περὶ τῆς ἐκτελέσεως τῆς ἀξιοποίνου πράξεως· ὁ ἴδιος Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας ἐπὶ δύω ἔτη καὶ ἐπανειλημμένως σχεδὸν ἀνὰ πᾶσαν ἡμέραν διαπράττει τὰς αὐτὰς πράξεις δημοσίᾳ. Ἐγὼ αὐτὸς κατήγγειλα τὸν Διευθυντὴν τῆς Ἀστυνομίας ἐπὶ αἰκίαις καὶ τραύμασι καθ’ ἑνὸς καταστηματάρχου ἐντιμοτάτου ἐν Πειραιεῖ. Ἐγὼ αὐτὸς κατήγγειλα τὸν αὐτὸν Διευθυντὴν ἐπὶ αἰκίαις καὶ τραύμασι κατὰ ἀτυχοῦς κηπουροῦ παρὰ τὴν Ἁγίαν Εἰρήνην. Χθὲς ἀκόμη εἶναι γνωστὴ ἡ ἐπίθεσις κατὰ κρεωπώλου καταστηματάρχου· διὰ τῶν ἰδίων του χειρῶν τὸν ἐῤῥάπισεν ὁ Διευθυντὴς καὶ τὸν ἔῤῥιψεν εἰς τὰς φυλακὰς καὶ τὸν ἐκράτησεν ἐπὶ δύω ἡμέρας· εἶναι πιστεύω ἔναυλος εἰς τὰς ἀκοάς σας ἀκόμη ἡ βεβαίωσίς μου ὅτι τὸν εἶδον ἐγὼ αὐτὸς νὰ ραπίζῃ καταστηματάρχην ἐντιμότατον. Τὸν εἶδον νὰ τὸν σύρῃ εἰς τὰς φυλακάς· ὥστε περὶ τοιούτου ἀνθρώπου καὶ τοιούτου χαρακτῆρος, νομίζετε ὅτι ἔχετε ἀνάγκην πιστοποιητικῶν διὰ νὰ ἴδητε ὅτι ἡ πρᾶξις ἐξετελέσθη; ἀλλ’ ἂν ἔχετε ἀνάγκην πιστοποιητικῶν, λάβετε τὸ ἔγγραφον τοῦ κ. Κοσσονάκου, ὅστις βεβαιοῖ ἐν αὐτῷ τὴν πρᾶξιν τὴν ὁποίαν ἐξετέλεσε, τὴν παράνομον κατακράτησιν· ὅταν δὲ βεβαιωθῆτε ἐπισήμως, ὅτι ἡ παράνομος κατακράτησις ἐξετελέσθη, ὅτι τὸ Σύνταγμα κατεπατήθη, ὅτι ἡ παρανομία εἶναι πασιφανὴς καὶ αὐταπόδεικτος, δικαιοῦται ἡ Κυβέρνησις νὰ σιγᾷ καὶ νὰ διατηρῇ τοιοῦτον ὑπάλληλον ἐν τῇ διευθύνσει τῆς Ἀστυνομίας; Ἀδιαφορῶ ἂν ὁ Κοσσονάκος εἶναι Διευθυντὴς ἢ οὔ, ἢ ἂν διορίσῃ ἕτερον φίλον της ἡ Κυβέρνησις· ἐκεῖνο δι’ ὃ ἐνδιαφέρομαι εἶναι ὁ σεβασμὸς τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας τῶν συμπολιτῶν μου καὶ ἡ κοινὴ ἀσφάλεια καὶ ἡσυχία τῆς πρωτευούσης· διότι βεβαιώθητε, ὅτι ἡ ἐξακολούθησις τῆς καταστάσεως ταύτης εἶναι ἀρχὴ ὠδίνων, καὶ ἂς λάβῃ τὰ μέτρα της ἡ Κυβέρνησις, διότι θὰ ᾖναι ὑπεύθυνος καὶ αὐτὴ θὰ ὑποστῇ τὰς πρώτας συμφοράς.

§88ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἴδιον πολιτικοῦ ἀνδρὸς, λέγει ὁ ρήτωρ τῆς Ἑλλάδος, εἶναι τὸ προϊδεῖν τὰ μέλλοντα καὶ προαισθέσθαι καὶ προειπεῖν τοῖς ἄλλοις. Δὲν ἤλπιζον ἐγώ, ὅτι τόσον ταχέως θὰ εἶχον τὴν δυσάρεστον εὐχαρίστησιν τοῦ νὰ ἰδῶ τὰς προῤῥήσεις μου ἐπιτελουμένας. Δηλαδὴ παρουσιαζόμεθα σχετλιάζοντες διὰ τὴν διαγωγὴν τῆς Διοικητικῆς Ἀστυνομίας, περίπτωσιν, τὴν ὁποίαν, προβλέπων τι θὰ παρουσιασθῇ, ἐνθυμεῖσθε, ἄλλοτε ἐγὼ ἐπρότεινα νὰ καταργηθῇ ἡ Διοικητικὴ Ἀστυνομία, διότι εἶναι θεσμὸς τυραννικός, εἰσαχθεὶς ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς παρακμῆς τοῦ Ὄθωνος, εἰσαχθεὶς πρὸς καταστολὴν τῆς ἐλευθερίας τοῦ φρονήματος τοῦ λαοῦ, καὶ ἐγὼ, ἐπαναλέγω, ἐπρότεινα τὴν κατάργησιν αὐτῆς καὶ δὲν εἰσηκούσθην· ἰδοὺ σήμερον ὅτι ἐξογκοῦται τὸ κακὸν, καὶ ἐξεγείρεται τὸ κοινὸν αἴσθημα καὶ ἡ κοινὴ γνώμη κατὰ τοῦ θεσμοῦ αὐτοῦ. Λαμβάνω λοιπὸν τὸν λόγον, ὅπως ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν ὑμῶν περὶ τοῦ θεσμοῦ τούτου, καὶ ἀποφασίσωμεν, ὥστε ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ νὰ ἀρνηθῶμεν τὴν δαπάνην, νὰ καταργήσωμεν τὴν Διοικητικὴν Ἀστυνομίαν. Ἐπιμένω σήμερον εἰς τοῦτο, διότι θέλω νὰ διατηρήσω ἀνεξάλειπτα τὰ μνημεῖα τῆς σημερινῆς συζητήσεως, ὅπως κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ μὴ ἐπιλαθώμεθα τῆς συζητήσεως τῆς σημερινῆς, ἀλλ’ ἀναμνησθῶμεν ποίας συγκινήσεις καὶ συζητήσεις ἐπροκάλεσε σήμερον ὁ θεσμὸς αὐτός, καὶ ὅτι εἶναι θεσμὸς, τὸν ὁποῖον ὀφείλομεν νὰ ποδοπατήσωμεν καὶ μετὰ ἄλλων τινῶν θεσμῶν, οὓς ὁμοίως ὀφείλομεν νὰ ποδοπατήσωμεν. Ἡ Διοικητικὴ Ἀστυνομία εἶναι καταχθονία ὑπηρεσία ἐξ ἐκείνων, τὰς ὁποίας ἐν τοῖς μυθιστορήμασιν ἀναγινώσκομεν, δὲν εἶναι ἡ ὑπισχνουμένη τὴν ἰσονομίαν, τὴν ἐμπρέπουσαν εἰς φιλελεύθερον λαὸν καὶ εἰς τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν, ἀλλ’ εἰς ἀπόξενα τῆς ἐλευθερίας Κράτη. Καὶ ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν πρέπει νὰ ἀνακτήσῃ τοὺς δημοτικούς της θεσμούς· ὀφείλει νὰ ἔχῃ τὸν δημοτικόν της Ἀστυνόμον, οὐ μόνον δὲ τοῦτο, ἀλλὰ διὰ τὴν ὀρθὴν λειτουργίαν τῶν δημοτικῶν θεσμῶν ὀφείλει νὰ ἔχῃ καὶ Δημάρχους δύω μόνη ἡ πόλις καὶ Ἀστυνόμον δημοτικὸν ὄχι ἕνα, ἀλλὰ δύω· διότι ἐπαναλέγω, ὅτι πρέπει ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν νὰ διαιρεθῇ εἰς δύω δημοτικὰς περιφερείας, καὶ νὰ ἔχῃ δύω Δημάρχους καὶ δύω δημοτικοὺς Ἀστυνόμους. Αὐτὰ εἶναι τὰ ἐμπρέποντα ἐνασχολήματα Νομοθετικοῦ Σώματος σπουδαίου, ἔργα, τὰ ὁποῖα συμβιβάζονται μὲ τὴν πρόοδον τῶν Ἐθνῶν. Κατὰ συνέπειαν ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ὡς πρὸς τὴν κατάργησιν τῆς Διοικητικῆς Ἀστυνομίας, καὶ συνάμα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς προτάσεως τοῦ κ. Ράλλη.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ράλλης ὑπέβαλε πρότασιν ἔγγραφον, ἔχουσαν ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκεται). (Ὅρα Παράρτημα).

§90ΤΙΝΕΣ (ἀριστερόθεν). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως· (ἐγείρονται δέκα πέντε).

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ράλλη λέγουσι ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι αὐτὴν λέγουσιν ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 138, ἐξ ὧν 32 εἶπον ναί, 102 ὄχι καὶ 4 ἠρνήθησαν ψῆφον· ἑπομένως ἡ πρότασις ἀπεῤῥίφθη. Εἰσερχόμεθα ἤδη εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἔχομεν τὸ Νομοσχέδιον περὶ ἐφεδρείας. Ὁ κ. Ἀνδρέας Στράτος ἔχει τὸν λόγον.

§93Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριοι, παρηκολούθησα χθές, ὅσον ἠδυνάμην, καὶ μετὰ τῆς μεγαλειτέρας προσοχῆς τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Δὲν μοῦ ἐφάνη περίεργον ὅλως διόλου, καίτοι ἔχοντες ἐνώπιόν μας δύω νομοσχέδια αὐτοῦ λίαν σπουδαῖα, ὅτι οὗτος ἐγκατέλειψε σχεδὸν ἀμφότερα καὶ ἐτράπη ἐπὶ τοὺς θεσμοὺς ἄλλων Ἐθνῶν. Βεβαίως ἔπρεπε νὰ πράξῃ τοῦτο, ἐν τῇ πεποιθήσει τὴν ὁποίαν ἔχει, ὅτι οἱ στρατιωτικοὶ θεσμοὶ, τοὺς ὁποίους καθιέρωσεν ἐν Ἑλλάδι, ὡς καὶ ὁ στρατός του, εἶναι τὸ ἄκρον ἄωτον τῆς τελειότητος τῶν ὅσων δύνανται νὰ γίνωσιν εἰς τὸ Ἔθνος μας. Ἀλλὰ μοὶ φαίνεται περίεργον πολὺ, ὅτι, μολονότι ἐγύρισε νοερῶς πολλὰ τῶν Εὐρωπαϊκῶν Κρατῶν, καὶ ἀφοῦ ἐξήτασεν ἀρκούντως αὐτὰ, καὶ ἐπιμένει ὅτι εἶναι ἀπόῤῥοια τῆς σοφίας τῶν Ἐθνῶν αὐτῶν, πᾶν ὅ,τι καθιέρωσεν εἰς τὸν στρατὸν, δὲν μᾶς ὑπέδειξε τοὐλάχιστον ποῖον εἶναι τὸ ἔθνος ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν ὡς ὑπογραμμὸν, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου ἔφερεν ὅ,τι ἔφερεν εἰς τὸν στρατόν. Ἂν τοῦτο τοὐλάχιστον δὲν ἔλαβε χώραν, ποῖα εἶναι τὰ Ἔθνη ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ὡς βάσιν, καὶ ἐπὶ ταῦτα ἔφερεν ὅ,τι καθιέρωσεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν στρατόν. Βεβαίως, κύριοι, ἂν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ ὑποδείξῃ τὸ Ἔθνος, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν ὡς παράδειγμα, καὶ καθιέρωσεν ὅ,τι ἔχομεν σήμερον καὶ ἀπὸ δύω ἐτῶν εἰς τὸν στρατὸν, φυσικὰ ἕκαστος ἐξ ἡμῶν ἐν Ἑλλάδι ἠδύνατο νὰ κρίνῃ εὐκόλως ἐὰν ὁ στρατὸς οὗτος τοῦ μέλλοντος διὰ τὸ Ἔθνος εἶναι στρατὸς ἀμύνης ἢ εἶναι στρατὸς ἐπιθέσεως· διότι, ὡς γνωρίζετε, ἐν Εὐρώπῃ τὰ Ἔθνη τὰ μὲν ἔχουσι στρατὸν πρὸς ἐπίθεσιν, τὰ δὲ ἔχουσι στρατὸν καθαρῶς πρὸς ἄμυναν· ἂν δὲ τουναντίον ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὑπεδείκνυεν εἰς ἡμᾶς, ὅτι ὅ,τι καθιέρωσεν ἐν τῷ στρατῷ τῆς Ἑλλάδος, προέρχεται, διότι ἐκ πολλῶν ἄλλων στρατῶν ἔλαβεν ὅ,τι καλὸν καὶ τὸ μετεφύτευσεν εἰς τὸν ἐδικόν μας, πολλὰ ἠδύνατό τις νὰ συμπεράνῃ, ἀλλὰ πρὸ πάντων ὅτι ὁ στρατὸς τῆς Ἑλλάδος εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν νομοθεσίαν του εἶναι τίποτε ὀλιγώτερον παρὰ εἷς ἀρλεκῖνος· ἑπομένως θὰ ἦτον ἀνωφελὴς διὰ νὰ ὑπερασπίσῃ, ἐπιστάσης τῆς ὥρας, ὄχι μόνον τὸν τόπον του, ἀλλὰ καὶ πέραν αὐτοῦ. Τὸ κατ’ ἐμὲ δὲν ἔχω σκοπὸν ἐπὶ τοῦ παρόντος τοὐλάχιστον νὰ παρακολουθήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ὅπου μεταιωρίσθη, διότι νομίζω τὸ ζήτημα τοῦ στρατοῦ συνδέεται πρὸ πάντων μετὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, καὶ ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα τῆς ἐξετάσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν στρατιωτικῶν, εἶναι ἡ καταλληλοτέρα ὥρα νὰ ἐξετάσῃ ἡ Βουλὴ τί ἔχομεν καὶ τί δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν, τί ἐξοδεύομεν καὶ τί δυνάμεθα νὰ ἐξοδεύσωμεν, τί δὲ ἐξωδεύσαμεν εἰς τὸ παρελθόν. Ἀλλ’ ἤδη πρόκειται ἁπλῶς περὶ δύω νομοσχεδίων σοβαρῶν, σοβαρωτάτων καὶ τίποτε περισσότερον, καὶ ἐπ’ αὐτῶν ὤφειλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ μείνῃ, ὅπου βεβαίως ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Οἰτύλου ἤθελε τὸν ἀκολουθήσει εἰς τὸ αὐτὸ στάδιον, καὶ τὸ ζήτημα θὰ ἦτο τελειωμένον. Κατ’ ἐμὲ, δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ μεταιωρισθῶ, ἀλλὰ καθαρῶς ἐπὶ τοῦ παρόντος θὰ ἔλθω εἰς τὸ προκείμενον, μετ’ αὐτὸ θὰ εἴπω μερικὰ περὶ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα μᾶς ἐξέθεσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἄλλους στρατοὺς ἐν συγκρίσει πρὸς τὸν ἡμέτερον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑπέβαλε δύω νομοσχέδια, ὧν τὸ μὲν ἀφορᾷ τὴν ἐφεδρείαν τοῦ στρατοῦ, τὸ δὲ ἕτερον ἀφορᾷ τροποποιήσεις διαφόρους ἐπὶ τοῦ στρατολογικοῦ Νόμου, ὄχι μόνον ἐκείνου, ὁ ὁποῖος συνετάχθη κατὰ τὸ 1878, ἀλλὰ καὶ ἐκείνου ὅστις εἶναι τέκνον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Ἂν ἐξετάσητε, κύριοι βουλευταὶ, τὸ ζήτημα ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐφεδρείαν, ἂν ἐξετάσητε ἐπίσης καὶ τὰς τροπολογίας, αἵτινες ἀφορῶσι τὸν στρατολογικὸν νόμον, θὰ ἰδῆτε ὅτι ἀμφότερα ἀπολήγουσιν εἰς ἓν, δὲν ἀνήκουν παρὰ εἰς ἓν νομοσχέδιον, καὶ ἂν τὰ νομοσχέδια ταῦτα, ὅπως ὁ βουλευτὴς ἐξ Οἰτύλου ἐπρότεινε τοῦ νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς Ἐπιτροπὴν, παρεδέχετο, ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη ἠδύνατο πολὺ συντομώτερον καὶ πολὺ εὐκρινέστερον νὰ τὸ ὑποτυπώσῃ εἰς τὸν Νόμον ΛΛΓʹ, ὁ ὁποῖος ἐδόθη εἰς τὰ 1882 ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Τὰ δύω νομοσχέδια ταῦτα, τὰ ὁποῖα ἔφερεν, ἀποτελοῦσιν ἕνα καὶ μόνον Νόμον· ἄν λάβητε τὸ πρῶτον νομοσχέδιον, τὸ ἀφορῶν τὰς τροποποιήσεις ἐπὶ τοῦ Νόμου ΛΛΓʹ, δὲν θὰ ἰδῆτε παρὰ ὅ,τι ἀφορᾷ νὰ γίνῃ διὰ τὴν ἐφεδρείαν, ὑπάρχουν δὲ καί τινα μέρη ἀφορῶντα τοὺς κληρωτούς· ἀλλὰ ταῦτα συνδέονται τοσοῦτον στενῶς πρὸς τὸν ὁλικὸν Νόμον, ὥστε εἶναι παράρτημα αὐτοῦ· ἀλλὰ μήπως καὶ ὁ ἄλλος Νόμος δὲν ἀποτελεῖ μικρὰν προσθήκην ἢ τροποποίησιν τοῦ ἄλλου Νόμου; ἀλλὰ τότε ὁποία ἡ ἀνάγκη νὰ ὑποβληθῶσι δύω νομοσχέδια; Δι’ ἑνὸς νομοσχεδίου ἠδύναντο νὰ ὑποβληθῶσι, καὶ οὕτω καταστήσῃ καὶ τὴν θέσιν τῶν βουλευτῶν πολὺ εὐκολωτέραν, εἰς τὸ νὰ κατανοήσωσι, καὶ τὰς γενομένας τροπολογίας καὶ τὸ σύνολον τοῦ Νόμου. Διά τοῦτο θεωρῶ ἀμφότερα τὰ νομοσχέδια ὡς ἓν καὶ μόνον, καὶ τὸ ἓν καὶ μόνον αὐτὸ κατ’ αὔξοντα ἀριθμὸν δέον νὰ συνδεθῇ μετὰ τοῦ ἀρχικοῦ ἄρθρου, τοῦ ἀφορῶντος τὴν ἐφεδρείαν τοῦ ΑΛΓʹ. Ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τοῦ ἑνὸς καὶ μόνου, θὰ ἐκθέσω μερικὰς ἰδέας μου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅταν ὑπέβαλε τὰ νομοσχέδια ταῦτα, ὀλίγας μόνον ἡμέρας μετὰ ταῦτα, γενομένου λόγου περὶ τῆς θέσεως, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ λάβωσι ταῦτα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, παρεκάλεσε τὴν Βουλήν, εἰ δυνατόν, ἐπειδὴ τὰ νομοσχέδια ταῦτα δὲν εἶναι μεγάλης σπουδαιότητος, νὰ τεθῶσιν εἰς τοὺς πρώτους ἀριθμοὺς, ὥστε τοιουτοτρόπως ἡ συζήτησις καὶ ἐπιψήφισις αὐτῶν νὰ γίνῃ ὅσῳ τὸ δυνατὸν ταχυτέρα, καθόσον εἶναι ἐπάναγκες μετ’ ὀλίγον χρόνον, καλουμένης τῆς ἐφεδρείας, νὰ ὑπάρχῃ καὶ ὁ ἀπαιτούμενος Νόμος πρὸς ὀργανισμὸν καὶ πρὸς ἐξάσκησιν αὐτῆς· καὶ εἶναι βέβαιον, ὅτι πολλοὶ τῶν κυρίων βουλευτῶν, οἵτινες πολὺ ὀλίγον ἐνδιαφέρον δεικνύουν εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὰ τοῦ στρατοῦ, ἠπατήθησαν, ὑποθέσαντες πράγματι, ὅτι καὶ τὸ ἓν καὶ τὸ ἕτερον νομοσχέδιον ἀφεώρων ὅλως διόλου εἰς πράγματα ἁπλούστατα καὶ ἐπήνευσαν. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές· τοὐναντίον, ἀμφότερα τὰ νομοσχέδια εἶναι σπουδαιότατα· τὰ νομοσχέδια ταῦτα δὲν ἐκριζόνουσι μόνον τὸν Νόμον ΨΙΣΤʹ τοῦ 1878, ἀλλὰ τροποποιοῦσι σπουδαίως καὶ τὸν Νόμον αὐτὸν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν τοῦ 1882. Τροποποιοῦσι δὲ ἀμφοτέρους ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε εἶναι πολὺ ἄξιον τῆς προσοχῆς ὑμῶν. Διὰ τοῦτο ἀνάγκη νὰ ἀναδράμωμεν εἰς τὸ παρελθὸν, τουτέστι εἰς προγενεστέραν ταύτης ἐποχὴν, εἰς τὸν Νόμον τὸν ὁποῖον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶχεν ὑποβάλει εἰς τὰ 1882 καὶ ἐδόθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς ταύτης, καὶ εἰς τὸν Νόμον ΨΙΣΤʹ τοῦ 1878. Κατὰ τὸ 1878 εἶχε καταστῆ ἀνάγκη, ὅπως τὸ Ἔθνος παραδεχθῇ ἕνα στρατολογικὸν Νόμον, διότι ἀπὸ τὸ 1834 μέχρι τοῦ 1878 διεῖπεν οὐχὶ πλέον Νόμος, ἀλλὰ πλησμονὴ Νόμων καὶ ἐγκυκλίων εἰς τοιοῦτον βαθμὸν, ὥστε καὶ αὐτὴ ἡ κεντρικὴ ὑπηρεσία, ἥτις εἶχε διακεκριμένους καὶ τότε ὑπαλλήλους, δὲν ἠδύνατο νὰ διευκολύνῃ τὰ τῆς στρατολογίας· τότε τῇ ἀποφάσει τοῦ ἀειμνήστου Κουμουνδούρου καὶ τῇ συμπράξει ὅλων τῶν ἡγετῶν τῶν κομμάτων συνετελέσθη ὁ Νόμος ΨΙΣΤʹ. Τί δὲ ἦτον ὁ Νόμος αὐτός; Τίποτε ὀλιγώτερον παρὰ ὁ Γαλλικὸς Νόμος, μὲ μικράς τινας τροποποιήσεις ὅσον ἀφορᾷ τὴν θητείαν· καθόσον δὲ ἀφορᾷ τὸ γενικὸν μέρος, εἶναι ὁμοιότατος. Αἱ τροποποιήσεις δὲ αὐταὶ εἶχον γίνει τότε ἐπὶ τῇ βάσει πάντοτε τῶν ἀνωμαλιῶν, τὰς ὁποίας ὁ χαρακτὴρ, ἡ θέσις καὶ ἡ μὴ πρόοδος εἰσέτι τοῦ Ἔθνους ἔχουσι, πρεπόντως δ’ ἐμελετήθη, ὅσον οὐδεὶς ἄλλος, ἑπομένως ἐὰν καλῶς ἐφηρμόζετο, δὲν ἠδύνατο παρὰ μίαν ἡμέραν νὰ δώσῃ ἄριστα ἀποτελέσματα, διότι, κατὰ πρῶτον λόγον, ἐν Γαλλίᾳ ἀπὸ τοῦ 1871 ἕως 1874 ἢ μᾶλλον ἀκαταπαύστως, δι’ ἐπιτροπῶν ἐκ τῶν στρατηγῶν ἢ καὶ βουλευτῶν προσεπάθησαν νὰ ἀνεύρωσι τί τὸ καλλίτερον· ἡ Ἑλλὰς ἐπίσης ἀπὸ τοῦ 1876 ἤρχισε νὰ σκέπτεται περὶ νόμου τῆς γενικῆς στρατολογίας, καὶ οἱ ἀείμνηστοι Κουμουνδοῦρος καὶ Δεληγεώργης, ἐπίσης ἔφερον τὰς ἰδέας των περὶ τῆς γενικῆς στρατολογίας ἐντὸς τῆς Βουλῆς, καὶ ἐπροσπάθησαν νὰ σχηματίσωσι κἄτι τι, τὸ ὁποῖον νὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὸ Ἔθνος ὡς βάσις. Τοιοῦτος ὢν ὁ νόμος τοῦ 1878, δηλαδὴ ἀπόῤῥοια τοῦ Γαλλικοῦ νόμου, ἀπόῤῥοια τριετοῦς σκέψεως ἐν Ἑλλάδι, κατηρτίσθη καὶ καθιερώθη, ὅπως πραγματοποιήσῃ τὰς ἐλπίδας τοῦ Ἔθνους ἡμῶν. Διὰ τοῦτο ἐν τῷ νόμῳ αὐτῷ, ῥητῶς διετάχθη ἐν ἄρθρῳ 113, νομίζω, ὅτι πᾶσα Κυβέρνησις ἢ οἱ Ὑπουργοὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Ναυτικῶν, εἰς τὰς ἀρχὰς ἑκάστου ἔτους, ὑπαρχούσης τῆς Βουλῆς, ὀφείλουσιν οἱ τρεῖς ἀπὸ κοινοῦ νὰ φέρωσιν ἔκθεσιν εἰς τὴν Βουλὴν, δι’ ἧς νὰ ἀποδεικνύεται κατὰ πόσον ἐφαρμόζεται, καὶ ἂν ἔχῃ τι τὸ πλημμελὲς ὁ νόμος. Τὸ τοιοῦτον ἄρθρον δὲν ἀποδεικνύει ὅτι ὁ νόμος ἐκεῖνος, ψηφισθεὶς παρ’ ὅλων τῶν ἡγετῶν τῶν κομμάτων τότε, ἀπεδέχθη εἰς τοιοῦτον σημεῖον, ὥστε νὰ θεωρηθῇ ὡς βάσις τοῦ στρατοῦ διὰ τὸ μέλλον; ἐρωτῶ ἤδη ἡμᾶς, ἀφοῦ τὸ πρῶτον ὁ νόμος οὗτος ἐφηρμόσθη εἰς τὰ 1880, ὡς καὶ εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ 1881, παρουσιάσθη ἔκθεσίς τις δι’ ἧς νὰ ἀποδεικνύεται πλημμελὴς ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου αὐτοῦ; οὐδεμία. Εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ 1882, ὅτε ὁ ἀείμνηστος Κουμουνδοῦρος παρέδωσε τὴν διεύθυνσιν τῶν πραγμάτων εἰς τὸν κ. Τρικούπην, παρουσιάσθη ὑπὸ τοῦ Κουμουνδούρου ἢ τοῦ διαδόχου αὐτοῦ ἔκθεσις τοιαύτη, παριστῶσα ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς εἶναι πλημμελής; ὄχι. Καὶ κύριοι, τί ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων; ὅτι ὁ νόμος οὗτος κατὰ τὴν ἐφαρμογήν του κατὰ τὸ 1880, ἂν καὶ ἐγένετο πλημμελῶς, καὶ κατὰ τὸ 1881, ἔφερε τὰ ὡραιότερα ἀποτελέσματα. Εἰς τὸ 1880, ὡς ἐνθυμεῖσθε, κατὰ τὸν Ἀπρίλιον ὁ νῦν Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶχεν ἀναλάβει τὴν διεύθυνσιν τῶν πραγμάτων τοῦ Κράτους· ἐμφορούμενος δὲ τότε ἐξ ἄλλων ἰδεῶν περὶ στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, δὲν ἐζήτησε νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον ἐκεῖνον, καὶ ἀντὶ νὰ προσπαθήσῃ νὰ φέρῃ ἐτησίαν δύναμιν ἓξ καὶ ἑπτὰ χιλιάδων ἀνδρῶν, διότι ἐλογίζετο ὁ στρατὸς ἀπὸ 20 ἕως 22 χιλιάδων, ἔφερε 1500 ἀνδρῶν δύναμιν, καὶ μόνον διὰ τὰ εἰδικὰ σώματα, ἀφῆκε δὲ τὸ πεζικὸν νὰ συμπληρωθῇ δι’ ἑξαμήνων στρατιωτῶν. Καίτοι λοιπὸν δὲν ἐφηρμόσθη ὁ νόμος ἐκεῖνος ὡς εἶχε, ἐπελθούσης τῆς ἐπιστρατείας, ἠναγκάσθη ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀκολούθως νὰ καλέσῃ πάντας τοὺς τῆς ἀπογραφῆς. Τί νομίζετε, κύριοι;—δὲν ἠξεύρω ἐάν τις ἔχῃ τὴν κατάστασιν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ἐγὼ ἀτυχῶς δὲν τὴν ἔφερα μαζῆ μου—7,500–8,000 ἦσαν οἱ τῆς ἀπογραφῆς, ἐξ αὐτῶν δὲ προσῆλθον 6,500, ἤτοι 1300 ἢ 1400 ἐλάσσονες. Ἐφηρμόσθη ἐπίσης κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον εἰς τὸ 1881, καὶ πάλιν ἐμπράκτως κατεδείχθη ὅτι ἡ Ἑλλὰς τὸν ἀπεδέχθη, καὶ ὅτι εὐχαριστεῖται εἰς αὐτὸν, διότι ἡ καθυστέρησις, ἥτις ἔγεινε, δὲν ὑπερέβαινε τοὺς 1500. Καὶ δὲν πρέπει νὰ σᾶς φαίνωνται οἱ ἀριθμοὶ ἐκεῖνοι μεγάλοι, σχετικῶς μὲ ὅ,τι ἐγένετο πρὸ τοῦ 1880, ὅ,τι γίνεται ἀπὸ τοῦ 1882 μέχρι τοῦδε· ἠδίκησεν ἄρα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅστις κατήργησε τὸν νόμον ἐκεῖνον, ἔβλαψε δὲ σπουδαίως τὸ Ἔθνος καὶ τὸν στρατόν. Λάβετε τὸ 1882. Τί θέλετε ἰδεῖ; καθυστερούμενοι 2,500 ἄνδρες, ἐνῷ τὸ Ἔθνος παρεδέχθη διὰ τῆς Βουλῆς τὴν μονοετῆ θητείαν, καὶ ἐνῷ πάντες ὑμεῖς, ἐκτὸς τῶν στρατιωτικῶν, ἐψηφίσατε ἀδιστάκτως, καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς πρῶτος, ὅστις ἐφρόνει, ὅτι, παραδεχομένης τῆς μονοετοῦς θητείας, οὐδεὶς πλέον καθυστερούμενος θὰ ὑπῆρχε· καὶ ἐν τούτοις ὑπῆρξαν κατὰ τὸ 1882 μέχρι τοῦ Ἰανουαρίου τοῦ 1883 καθυστερούμενοι 2,500. Βεβαίως ἐξ αὐτῶν τῶν καθυστερουμένων, τὸ πλεῖστον ὑπάρχει καὶ ὑπηρετεῖ ἤδη εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ. Ἀλλὰ πῶς; διὰ προσθέτου ὑπηρεσίας. Τὸ αὐτὸ συνέβη εἰς τὸ 1883, δηλαδὴ τὸν παρελθόντα χρόνον, ἐὰν λογαριάσητε πόσοι καθυστεροῦνται ἀπὸ τὸν Ἰούλιον μέχρι τέλους Δεκεμβρίου, θὰ ἴδετε ἐπίσης ὅτι μέχρις αὐτῆς τῆς στιγμῆς καθυστερούμενοι εἶναι πολὺ πλειότεροι ἐκείνων, τοὺς ὁποίους ἔδωκε τὸ 1881, πολὺ δὲ πλειότεροι ἐκείνων, τοὺς ὁποίους ἔδωκε τὸ 1880. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, ἡ ἀπογραφὴ ἠλαττώθη καὶ κατ’ ἄλλον λόγον, λόγον ἰσχυρότερον, ὁ ὁποῖος δὲν ὑπῆρχεν εἰς τὸν ΨΙΣΤʹ. νόμον. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς κατὰ τὸν νόμον ΑΛΓʹ., νόμον καθιερώσαντα τὴν ἐξαίρεσιν τῶν μονογενῶν, ἀδιάφορον ἐὰν οἱ γονεῖς ζῶσιν ἢ δὲν ζῶσι, ποίαν ἐλάττωσιν, νομίζετε ἔφερε εἰς τὸν στρατόν; Διὰ τοῦ προκύψαντος νόμου, λόγῳ βεβαίως φιλανθρωπίας, ἀλλ’ ἐξαιρέσεως, τὴν ὁποίαν οὐδεὶς νόμος τῶν Εὐρωπαϊκῶν Κρατῶν καθιέρωσεν, ἐκτὸς ἐν τῷ Αὐστριακῷ στρατῷ, ἀνεβιβάσθη ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐξαιρετέων ἕνεκα ἀνικανότητος καὶ ἕνεκα τῶν διαφόρων λόγων, τοὺς ὁποίους φέρει ὁ νόμος ΑΛΓʹ. εἰς 2,900, τουτέστιν ἐπὶ ἀπογραφῆς 12000 ἀνδρῶν, μένουσι 3000 ἐκτὸς τοῦ στρατοῦ. Τοιοῦτος ἦτον ὁ νόμος ΨΙΣΤʹ, τοιαῦτα δ’ ἀποτελέσματα ἔφερεν ὁ ΑΛΓʹ. ὥστε συγκρινόμενος ὁ ΨΙΣΤʹ πρὸς τὸν τοῦ ἐνεστῶτος, καὶ ὅστις ἀπὸ διετίας ἐπιδρᾷ ἐπὶ τοῦ στρατοῦ μας, εἶναι ἀσυγκρίτῳ τῷ λόγῳ καλλίτερος. Βεβαίως ἐὰν ἡ μονοετὴς θητεία δὲν ἐφέρετο ὡς βάσις, καὶ ἐὰν ὡς ἐκ τῆς πεποιθήσεως, τὴν ὁποίαν εἶχεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, δὲν ἐπέμενε σφόδρα εἰς τὴν παραδοχὴν ταύτης, ἐκεῖνος ὁ νόμος οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον ἤθελε τροποποιηθῆ. Τέλος, πάντες ἐπίστευον, ὅτι ὁ τελευταῖος ἀφοῦ ἐγένετο νόμος τοῦ Κράτους, ἐπὶ πολλοὺς χρόνους, ἐπὶ δεκαετίαν ἢ πενταετίαν, θὰ ἐφηρμόζετο τοὐλάχιστον οὗτος ἀκριβῶς, ὥστε μετὰ τὴν πλήρη ἐφαρμογήν του, νὰ ἐξακριβώσῃ τις τὰ πλημμελήματα ἢ τὰς ὠφελείας αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἐπέρασε πολὺς χρόνος, ἕως οὗ νὰ μεταῤῥυθμίσῃ καὶ τὸν νόμον αὐτόν; Μόλις ἡ Βουλὴ κατὰ τὸν Ἰούλιον ἀνεχώρησε καὶ ἀφῆκε τὴν Κυβέρνησιν ἥσυχον, ἤτοι κατὰ τὸ διάστημα τῆς λήξεως μέχρι τῆς ἐνάρξεώς της, ἡ Κυβέρνησις φυσικῶς ἠδυνήθη ἐλευθέρως νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον. Τότε εἴτε λόγῳ πεποιθήσεων ἀλλοίων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, εἴτε λόγω, διότι ἀπετύγχανεν ἐντελῶς εἰς τὴν ἐφαρμογήν του, ἠναγκάσθη εἰς τὴν δευτέραν Σύνοδον, καὶ μόλις ἦλθεν ἡ Βουλὴ, νὰ παρουσιάσῃ ἄλλους νόμους, πολὺ μικροὺς, καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν ἔκαμαν ἐντύπωσιν εἰς τὴν Βουλὴν, παρὰ μόνον εἰς τοὺς στρατιωτικούς. Ἀλλὰ οἱ νόμοι οὗτοι ἦσαν σπουδαῖοι, καὶ ἐπέφερον σπουδαίας συνεπείας, καὶ ἐπὶ τοῦ νόμου τοῦ 1882 καὶ ἐπὶ τοῦ στρατοῦ. Οἱ νόμοι οὗτοι οἱ τόσον μικροὶ, οἱ τόσον μὴ ἀπασχολήσαντες τὴν Βουλὴν εἶναι εἷς περὶ τῶν ὑπαξιωματικῶν, καὶ ὁ ἕτερος περὶ ἀνακατατάξεων. Ὁ νόμος ΨΙΣΤʹ. τοῦ 1878—πρέπει νὰ ὑπομνήσω εἰς ὑμᾶς, κύριοι βουλευταὶ, ὅτι ἀμοιβὰς δὲν καθιέρου, παρὰ μόνον ἐλαχίστας, διότι εἴς τε τὰ διὰ τριετίαν ὑπηρετοῦντα τεχνικὰ σώματα, καὶ διὰ τὸ πεζικὸν, ὅπερ ἔδει νὰ διανύῃ δύω ἔτη ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν καὶ ἓν εἰς ἄδειαν— ἐχορήγει ὡς ἀμοιβὴν, εἰς μὲν τοὺς πυροβολητὰς, σκαπανεῖς καὶ ἱππεῖς ἑκατὸν πεντήκοντα δραχμὰς εἰς ἕκαστον, εἰς δὲ τοὺς πεζοὺς, ὅσοι ἐξ αὐτῶν ἤθελον ὑπηρετήσει τρία ἔτη, ἀντὶ νὰ μεταβῶσιν εἰς ἄδειαν τὸ τελευταῖον ἔτος, τὴν ἀμοιβὴν μόνον τῶν 100 δραχμῶν. Ἐκτὸς τῆς ἀμοιβῆς ταύτης ὑπῆρχε καί τις ἀμοιβὴ εἰς τοὺς ὑπαξιωματικούς. Ὁ νόμος εἶχεν ἐφαρμοσθῇ· ἀφοῦ ἅπαξ κατήργησε τὴν ἀντικατάστασιν ἦτο δύσκολον νὰ μείνωσιν οἱ ὑπαξιωματικοὶ εἰς τὸν στρατόν. Μὴ ἔχοντος δὲ τοῦ στρατοῦ πολυετῆ ὑπηρεσίαν δι’ ὑπαξιωματικούς, ἔλειπε μία ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων βάσεων. Ἐντεῦθεν ὁ νέος νόμος περιέλαβε, κατὰ τὴν λῆξιν τῆς θητείας του, ἐὰν ὁ ὑπαξιωματικὸς ἀνεκατετάσσετο, νὰ λαμβάνῃ, ἐὰν μὲν ἦναι ἐπιλοχίας, 200 δραχμὰς, λοχίας 150 καὶ δεκανεὺς 100. Τουτέστιν ἡ ἀμοιβὴ, τὴν ὁποίαν ὑπεσχέθη ὁ νόμος δὲν ὑπερέβαινε τὰς 5 ἢ 6 δραχμὰς κατὰ μῆνα. Ἀλλὰ ταῦτα δὲν συμβαίνουσιν εἰς τὸν νόμον ΑΛΓʹ. τοῦ 1882 ὁμοίως. Διαφέρει πολὺ ὁ νόμος οὗτος πρὸς τὸν ΨΙΣΤʹ. καθόσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἐνῷ κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1878 δὲν ὑπερέβαινε τὰς 5, 6 ἢ καὶ 7 δραχμὰς κατὰ μῆνα ἡ ἀμοιβὴ, κατὰ τὸν τελευταῖον νόμον ἔφθασεν εἰς 10 δραχμὰς, ἤτοι ηὔξησαν τὴν μισθοδοσίαν τοῦ στρατοῦ 30 καὶ πλέον τοῖς ἑκατόν. Ἡ μὲν μισθοδοσία, ἥτις ἔμεινεν ἀνέπαφος, ἥτις δὲν ηὔξησεν, ἐνῷ κατ’ ἐμὲ ὠφείλετο, εἶναι τοῦ ἀτυχοῦς στρατιώτου τοῦ πεζικοῦ, ἐκείνου, ὅστις χρησιμεύει δι’ ὅλα τὰ εἴδη τῆς ὑπηρεσίας, καὶ ὅστις ὑποφέρει πλειότερα τῶν ἄλλων σχετικῶς, ἐνῷ ἐπωφελήθησαν οἱ λοιποὶ κατὰ δέκα καὶ πλέον δραχμὰς κατὰ μῆνα, οἱ δὲ ἐθελονταὶ ὠφελοῦνται ἀντὶ 12 δραχμῶν. Ἐκτὸς λοιπὸν τῶν ἄλλων ἐλαττωμάτων, τὰ ὁποῖα ὁ νόμος τοῦ 1882 καθιέρωσε, παραβαλλόμενος πρὸς τὸν τοῦ 1878, ἔχει καὶ τὴν ζημίαν, ἥτις εἶναι σπουδαιοτάτη, τοῦ νὰ αὐξήσῃ κατὰ 1 ἑκατομμύριον καὶ πλέον νέων δραχμῶν τὴν μισθοδοσίαν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἠνάγκασε τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ ὑπεραυξήσῃ τὰς δαπάνας τοῦ Κράτους. Σᾶς εἶπον, κύριοι, ὅτι ἔφερε δύω μικροὺς νόμους· ὁ εἷς νόμος ἀφορᾷ τοὺς ὑπαξιωματικούς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν κατὰ τὸ τέλος τοῦ 1882 ἐξηναγκάσθη ἢ μᾶλλον ἠναγκάσθη νὰ προβῇ εἰς προβιβασμοὺς, καὶ μεγάλου ἀριθμοῦ ἀξιωματικῶν. Κατ’ ἐκείνην τὴν ἐποχὴν ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀξιωματικῶν μόλις ἐμετρᾶτο εἰς 1150, ἦσαν δὲ καὶ 250 ἀνθυπασπισταί· κατὰ τὸν Νοέμβριον ὁ ἀριθμὸς ἀνεβιβάσθη εἰς 1420 ἢ 1430· ὁ δὲ τῶν ἀνθυπασπιστῶν εἰς 360· ἐντεῦθεν δὲ ἐγένετο ἐλάττωσις ὑπαξιωματικῶν σπουδαιοτάτη, διότι κατήντησεν ἡ τάξις τῶν δεκανέων ν’ ἀραιωθῇ, ἡ τάξις ἥτις χρησιμεύει εἰς τὸν προσερχόμενον κληρωτὸν, ὡς μήτηρ, ὡς πατὴρ, καὶ ὡς ἀδελφός· ἀμέσως εὑρέθη, λέγω, ἠραιωμένη, καὶ δὲν ἠδύνατό τις νὰ εὕρῃ εἰς ἕκαστον λόχον τρεῖς ἢ τὸ πολὺ τέσσαρας δεκανεῖς. Ἠναγκάσθη λοιπὸν τότε νά προσφύγῃ εἰς μέτρα, διότι δὲν ὑπῆρχε πλέον ἡ τριετὴς θητεία, ἥτις ἐχορήγει τοὺς ὑπαξιωματικοὺς καὶ πρὸ πάντων τοὺς δεκανεῖς. Μὲ τὴν μονοετῆ θητείαν, μὴ ἐξασκούμενοι ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ οἱ κληρωτοὶ, ἅμα ὡς ἐτελείωνον τὸ ἔτος, ἀπεχώρουν ἐκ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ καὶ ἀπήρχοντο εἰς τὴν οἰκογένειάν των. Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ ἄλλος λόγος, ὅτι ἄλλως εἶχε τότε τὸ ἡμερομίσθιον, καὶ ἄλλως ἔχει σήμερον. Τὸ κύριον ὅμως ἐλάττωμα εἶναι, τὸ τῆς μονοετοῦς θητείας, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νά ἐξοικειώσῃ τὸν πολίτην, ὅστις ἕνεκα τῆς τριετοῦς θητείας ἐξῳκειοῦτο πρὸς τὸν στρατὸν, καὶ οὕτω ὁ στρατὸς εἶχε πάντοτε τοὺς λαμπροτέρους ὑπαξιωματικούς. Ἡ τάξις τῶν ὑπαξιωματικῶν ἔδει νὰ ἦναι μέχρι τῶν 4,300, δὲν ἠδυνήθη δὲ νὰ φθάσῃ οὔτε τοὺς 3,300, καὶ μολονότι ἐπετράπη παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν πάντες οἱ ὑπαξιωματικοὶ, ὅσοι ὑπηρέτουν ἐν τῇ ἐπιστρατείᾳ, καὶ ἐκεῖνοι οἵτινες πολλάκις ἀπεβλήθησαν οὐχὶ διὰ φαῦλον καὶ ἐπιλήψιμον διαγωγὴν, ἀλλὰ δι’ ἀνικανότητα....

§94ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οὐδεὶς ἐγένετο δεκτὸς, εἰμὴ ἐκεῖνοι οἵτινες εἶχον ἐξαίρετον ἢ ἄμεμπτον διαγωγήν.

§95Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν γνωρίζετε, διότι τὰ σώματα συνεπλήρωσαν τὰς θέσεις δι’ ἀνικάνων, ἐχόντων προηγουμένην ὑπηρεσίαν.

§96ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πρέπει νὰ ἔλθητε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν...

§97Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Διότι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν εἶχεν ἀνάγκην καὶ εἶχεν ἐμπιστοσύνην εἰς τοὺς σωματάρχας καὶ ἀπεδέχετο ὅ,τι ἐπρότεινον.

§98ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν εἶναι ἀκριβές.

§99Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μολονότι ἐγένετο καὶ τοῦτο, ἦτον ἀνάγκη καὶ νόμου. Ἐνθυμεῖσθε τί ὥρισεν ὁ νόμος ἐκεῖνος; ὅτι διὰ νὰ γείνῃ τις δεκανεὺς, ἀρκεῖ νὰ παρέλθωσι τέσσαρες μῆνες. Κατὰ τὸν περὶ προβιβασμῶν νόμον τοῦ 1860 ἀπῃτεῖτο, διὰ νὰ προαχθῇ τις εἰς τὸν βαθμὸν δεκανέως, νά ὑπηρετήσῃ τοὐλάχιστον ἕξ μῆνας, ἐνίοτε δὲ ἔπρεπε νὰ παρέλθῃ καὶ τὸ ἔτος.

§100ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου μαζῆ ἐκανονίσαμεν, διατί δὲν ἐκάματε τότε αὐτὴν τὴν παρατήρησιν;

§101Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ σᾶς τὸ εἴπω.—Ἔπρεπε πραγματικῶς, κύριοι, νὰ μὴ διοικήσῃ τις ποτὲ λόχον, ἢ νὰ μὴ ὑπῆρξε διοικητὴς λόχου εἰς Ὑπουργὸς, διὰ νὰ φέρῃ τοιοῦτον νόμον. Τὸ κατ’ ἐμὲ προσεδόκων ἐκ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἀντὶ τῆς ἐλαττώσεως νὰ φέρῃ αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν μηνῶν ἢ τοῦ ἔτους τῆς ὑπηρεσίας διὰ τὸν βαθμὸν τοῦ δεκανέως, διότι ἀδύνατον ἄλλως νὰ κατορθωθῇ, ὅπως ὁ κληρωτὸς καταστῇ ἄξιος τῆς θέσεως τοῦ δεκανέως, καθότι πρέπει νὰ παρέλθῃ εἷς μὴν, ὥστε ὁ πολίτης νὰ μάθῃ νὰ φέρῃ τὴν στολὴν καὶ νὰ μὴ φοβῆται τοὺς συστρατιώτας του· πρέπει νὰ παρέλθουν δύω μῆνες διὰ νὰ τὸν μάθῃ ὁ δεκανεύς του νὰ μὴ φοβῆται καὶ νὰ χαιρετᾷ πρεπόντως τοὺς ἀνωτέρους του, καὶ νὰ μάθῃ ὀλίγους βηματισμοὺς, καὶ μόλις μετὰ τρεῖς μῆνας νὰ ἐπιδοθῇ εἰς ἀσκήσεις καὶ εἰς τὸν χειρισμὸν τοῦ ὅπλου. Καὶ ἐνῷ τοιαύτας δυσκολίας ἀπαντᾷ ὁ δεκανεὺς διὰ νὰ μορφώσῃ τὸν στρατιώτην, δὲν ἐπίστευον ποτέ, ὅτι Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος δὲν γινώσκει τὸν βαθμὸν τοῦ δεκανέως — διότι οὐδέποτε ὑπηρέτησεν εἰς τὸν στρατὸν — νὰ μὴ ἐρωτήσῃ ἐκείνους, οἵτινες ὑπηρέτησαν καὶ ἐμόρφωσαν στρατὸν, πεπεισμένος ὅτι οὗτοι μεθ’ ὅλης τῆς εἰλικρινείας ἤθελον εἴπει εἰς αὐτὸν νὰ αὐξήσῃ μᾶλλον καὶ οὐχὶ νὰ ἐλαττώσῃ τὸν χρόνον· διότι τεσσάρων μηνῶν διάρκεια ἐν τῷ στρατῷ δὲν δύναται νὰ μορφώσῃ στρατιώτην, πολὺ μᾶλλον βαθμολόγον. Ἀλλ’ ἀφίνω τὸ ζήτημα τῆς μορφώσεως, διότι ἀπὸ πολλοῦ ἤδη ὑπάρχει καὶ ἔγεινε κατάδηλον, καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ ἄλλο ζήτημα. Σᾶς εἶπον ὅτι αἱ τάξεις τοῦ στρατοῦ, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς δεκανεῖς, ἦσαν ὅλως ἠραιωμέναι, ὅταν ἔφερε τὸν νόμον περὶ ὑπαξιωματικῶν. Νομίζετε, ὅτι καὶ ὁ νόμος αὐτὸς ἠδυνήθη, καίτοι ἐφαρμοζόμενος διὰ τῆς βίας, νὰ συμπληρώσῃ τὰς τάξεις; ἐξετάσατε τοὺς ἐντίμους ἀξιωματικοὺς τοῦ στρατοῦ μας, καὶ θὰ σᾶς εἴπωσι τὴν ἀλήθειαν, ὅτι ὑπάρχουσιν ἐν τῷ στρατῷ δεκανεῖς, οἵτινες οὐδὲ τὴν ἀνάγνωσιν γνωρίζουσι. Καὶ μολονότι ὁ νόμος αὐτὸς ἐγένετο διὰ νὰ ἀποκτήσωμεν βαθμολόγους, νομίζετε ὅτι ἑτέρωθεν δὲν ἔβλαψε τὰ τοῦ στρατοῦ; Ἀλλ’ ἐσκέφθη τοιοῦτόν τι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν; οὐδαμῶς. Πλέον τῶν 4 ἢ 5 δεκανέων εἰς ἕκαστον λόχον δὲν ὑπῆρχον κατὰ τὸ 1882, ἀλλ’ εἰς ἕκαστον λόχον δέον νὰ ὑπηρετῶσι 12 δεκανεῖς, πλὴν τοῦ πυροβολικοῦ, εἰς τὸ ὁποῖον μοὶ φαίνεται, ὅτι χρειάζονται 8 μόνον. Λάβετε τὸν μέσον ὅρον 10 εἰς ἕκαστον λόχον καὶ ὑπολογίσατε εἰς 180 μέχρις 190 τοὺς λόχους τοῦ στρατοῦ. Ποῖον ἀριθμὸν δεκανέων θέλετε ἔχει; περὶ τὰς 2000. Ἴσως δὲν ἐσκέφθητέ ποτε, ὅτι ἐν τῷ στρατῷ ἡ δύναμις τῶν δεκανέων ἀποτελεῖ τοὐλάχιστον τὸ ⅒ τοῦ στρατοῦ· καὶ ὅταν ὑπῆρχον 4 ἢ 5 δεκανεῖς εἰς ἕκαστον λόχον καὶ ἠθελήσατε νὰ συμπληρώσητε τὸν ἀναγκαῖον ἀριθμὸν αὐτῶν, ποῖον ἀριθμὸν στρατιωτῶν ἠναγκάσθητε νὰ φέρητε εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ δεκανέως; Συνεπῶς σᾶς ἐρωτῶ, ἠλαττώσατε ἢ οὔ τὰ στελέχη τοῦ στρατοῦ κατὰ 1000 καὶ πλέον ἄνδρας; ὥστε ἡ μονοετὴς θητεία συνέτεινε σπουδαίως καὶ εἰς τοῦτο, νὰ ἐλαττώσῃ τὸν καθαρὸν ἀριθμὸν τῶν στρατιωτῶν. Τοιοῦτος ἦτον ὁ νόμος περὶ ὑπαξιωματικῶν. Ἀφ’ ἑνὸς δὲν ὠφέλησε τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, διότι δὲν ἔφερε τὸν ἀπαιτούμενον ἀριθμὸν, δὲν ἔφερε δὲ καὶ ἱκανότητα, ἐκτὸς ἐκείνων οἱ ὁποῖοι κατετάχθησαν ὡς ἐθελονταὶ εἰς τὸν στρατὸν, διὰ νὰ παραμείνωσιν εἰς αὐτὸν, καὶ ἐκ τρίτου ἠλάττωσε τὰ στελέχη τοῦ στρατοῦ κατὰ 1000 στρατιώτας περίπου. Ἀλλ’ ἡ κυριωτέρα βλάβη προῆλθεν ἐκ τοῦ νόμου περὶ ἀνακατατάξεως. Κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1878 — θὰ ἐνθυμεῖσθε ὅσοι ἀνεγνώσατε αὐτόν — ἀνακατάταξις εἰς τὸ πεζικὸν δὲν ἐπετρέπετο ἢ μόνον ὁ ὑπηρετῶν 3 ἔτη νὰ παραμείνῃ ἐν τῷ στρατῷ ἐπὶ 3 ἔτι ἔτη ἀνακατατασσόμενος, ἤτοι ἐπὶ ἓξ μόνον ἔτη ἠδύνατο νὰ μείνῃ ὁ στρατιώτης ἐν τῷ στρατῷ, καὶ ὁ λόγος τούτου εἶναι λίαν εὔλογος, χάριν τῆς ἐφεδρείας· διότι, ἐὰν ἐπετρέπετο εἰς τοὺς στρατιώτας νὰ παραμένωσιν ἐφ’ ὅσον θέλουσιν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, δὲν θὰ εἴχομεν φυσικὰ οὐδέποτε ἐφεδρείαν, ἢ ἐὰν εἴχομεν, θὰ εἴχομεν πάντοτε ἄνδρας ἄνευ ἀσκήσεως. Κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1882 ἐτέθησαν ὡς ἔγγιστα οἱ αὐτοὶ ὅροι ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀνακατάταξιν, καὶ τοῦτο, διότι ὁ νόμος ἐκεῖνος, καθιερῶν τὴν μονοετῆ θητείαν, εἶχεν ὡς βάσιν τὴν ἐφεδρείαν. Τί δὲ ἐπετράπη διὰ τοῦ τελευταίου νόμου περὶ ἀνακατατάξεως; ὅτι δύναται πᾶς στρατιώτης, εἰς οἱονδήποτε σῶμα ἀνήκων, ἐφ’ ὅσον κέκτηται τὰς σωματικάς του δυνάμεις, νὰ ὑπηρετῇ ἐν τῷ στρατῷ. Ἐὰν ἤδη ὑποθέσητε ὅτι ἔχομεν 15,000 ἄνδρας, ἐκτὸς τῆς χωροφυλακῆς, καὶ ὅτι οἱ στρατιῶται οὗτοι ἐπιθυμήσωσιν ἢ θελήσωσι νὰ πραγματοποιήσωσι τὴν εὐχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, δύνασθε νὰ ὑπολογίσητε μετὰ παρέλευσιν 15 ἐτῶν ὁποῖον στρατὸν θὰ ἔχητε, συγχρόνως δ’ ὁποίαν ἐφεδρείαν;

§102Ν. ΜΕΤΑΞΑΣ. Μὲ συγχωρεῖτε κ. Στράτε· ἐὰν πρόκηται νὰ ἐξακολουθήσητε ἐπὶ πολὺ ἀκόμη, νὰ διακόψωμεν δι’ αὔριον.

§103Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ ἀκολουθήσω.

§104ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐξακολουθήσατε, κ. Στράτε· ἡμεῖς σᾶς ἀκούομεν εὐχαρίστως.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολουθήσατε.

§106Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Σᾶς λέγω, κύριοι, ὅτι ἐὰν παραδεχθῆτε ὅτι μετὰ 10 ἢ 15 ἔτη ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Νόμου περὶ ἀνακατατάξεως τὸ Ἔθνος ἤθελε προέλθει εἰς κρίσιμον περίστασιν, θὰ παρουσιάσῃ στρατὸν ἐξ ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν νέων, ἐκ στρατιωτῶν δὲ ἄνω τῶν 35 ἐτῶν ἡλικίας, δηλαδὴ στρατὸν ἀποκαμωμένον. Τοιοῦτον ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ Νομοσχεδίου ἐκείνου, ἐὰν οἱ κληρωτοὶ δι’ ἀνακατατάξεως ἀπεφάσιζον νὰ πραγματοποιήσωσιν αὐτόν· ἀλλ’ οἱ πολῖται, μολονότι ἐδόθησαν ἄπειροι εὐκολίαι εἰς αὐτοὺς, ἵνα ἀνακαταταχθῶσι, μολονότι ἐχορηγήθη εἰς αὐτοὺς διπλῆ ἀμοιβὴ, —διότι ἐχορηγήθησαν καὶ εἰς τὴν χωροφυλακὴν καὶ εἰς τοὺς εὐζώνους τὰ αὐτὰ προνόμια, τὰ ὁποῖα χορηγοῦνται εἰς τὰ τεχνικὰ σώματα — μ’ ὅλα ταῦτα, ἅμα λήγει ἡ θητεία των, εἰς οἱονδήποτε σῶμα καὶ ἂν ὦσιν, ἀποχαιρετῶσι τὸν στρατὸν, καὶ μεταβαίνουσιν εἰς τὰς ἑστίας των. Ἀλλ’ ὁ νόμος αὐτὸς περιέχει καὶ ἕτερον ἄτοπον. Πρῶτος ἴσως ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὡς πολιτικὸν πρόσωπον καὶ ὡς δρῶν σπουδαίως κατὰ τὸ 1878, ἐπέδρασε εἰς τὴν κατάργησιν τῆς ἀντικαταστάσεως.

§107ΜΗΤΣΑΣ. Κύριε Στράτε, αὐτὸ εἶναι φόρος αἵματος· ἐὰν πρόκηται νὰ ἐξακολουθήσητε πολὺ, τότε νὰ διακόψωμεν, διότι δὲν εἴμεθα παρόντες ἢ πεντήκοντα ἄτομα.

§108ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ ἐξακολουθήσω βεβαίως ἐπὶ πολύ.

§109ΜΗΤΣΑΣ. Τότε νὰ διακόψωμεν. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία, κ. Πρόεδρε.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 8.15 Μ. Μ.)