1883.11.18

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 12

τῆς 18 Νοεμβρίου 1883.

(Παρασκευὴ)

(Ὥρᾳ 3 Μ. Μ).

(Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐνεκρίθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σωτηρόπουλος Βουλευτὴς Τρυφιλίας ἐπαναλαμβάνει τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν εἶχεν ὑποβάλει καὶ εἰς τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον περὶ ἐπιβολῆς φόρου διὰ τὴν κατασκευὴν ὑδραγωγείου ἐν τῷ δήμῳ Πλαταμώδους. Θέλει τυπωθῆ, διανεμηθῆ καὶ ἐγγραφῆ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν (Ὅρα Παράρτημα).

§2Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἴχομεν ὑποβάλει μερικὰς αἰτήσεις, κ. Πρόεδρε, δὲν μᾶς τὰς δίδετε;

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐστάλησαν εἰς τὸ τυπογραφεῖον πρὸς τύπωσιν, ἀλλὰ δὲν ἦλθον ἀκόμη ἀπὸ τὸ τυπογραφεῖον. Ἀναφορὰ τῆς χήρας Φλωροῦς Π. Βαφιοπούλου, ζητούσης διὰ τὰς γνωστὰς ἐκδουλεύσεις καὶ θυσίας τοῦ συζύγου της νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ἄλλοτε διδομένη μηνιαία βοήθεια ἐκ δραχμῶν 150. Ἑτέρα ἀναφορὰ τῶν ὑπογραμματέων τοῦ Εἰρηνοδικείου Ἀταλάντης, ζητούντων ὅπως ἡ Βουλὴ μεριμνήσῃ περὶ χορηγήσεως μισθοδοσίας αὐτῶν, ἐργαζομένων ἄνευ ἀμοιβῆς.

§4ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ἡ χήρα Ἰωσὴφ Γραμματικοπούλου ἐκ Σπάρτης, ἀντιστρατήγου τοῦ Ἱεροῦ ἀγῶνος, ἀναφέρεται εἰς τὴν Βουλὴν καὶ παρακαλεῖ αὐτὴν νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ αὐτῆς· διότι θὰ ἀποθάνῃ εἰς τὰς ἀγυιὰς τῶν Ἀθηνῶν· τοὐλάχιστον νὰ ὑπάγῃ εἰς τὸν ἄλλον κόσμον εὐχαριστημένη.

§5ΤΖΑΝΕΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴ Βουλὴν πρότασιν προσυπογεγραμμένην παρ’ ἐμοῦ, τοῦ κ. Πετρίτση, Φλέσα, καὶ ἄλλων, ἀφορῶσαν εἰς τὴν ἐξάσκησιν τοῦ ἐπαγγέλματος τῶν φαρμακοποιῶν. Παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ. (Ὅρα Παράρτημα).

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀλ Οἰκονόμου Βουλευτὴς Χαλκίδος ἔχει τὸν λόγον.

§7ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ. Κύριοι, εἶναι ἡ τρίτη φορὰ, καθ’ ἣν λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καθυποβάλω ἐνώπιόν σας πρότασιν νόμου, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ὑποδεεστέρους τηλεγραφητάς. Τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν εἶναι οὔτε πολιτικὸν, οὔτε φατριαστικόν· πιστεύω, ὅτι ὅλοι καὶ ἀπὸ τὰς δύω πτέρυγας, καθὼς καὶ πέρυσιν εἴχετε ὅλοι ὁμολογήσει, καὶ νῦν θὰ παραδεχθῆτε, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ γείνῃ αὐτὴ ἡ διαγραφὴ ἀπὸ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ Τηλεγραφείων τουτέστιν οἱ ὑποδεέστεροι ὑπάλληλοι τοῦ Τηλεγραφείου νὰ μὴ ἀπαγορεύηται νὰ διορίζωνται εἰς τὴν ἰδίαν πατρίδα των. Κατὰ συνέπειαν, νομίζω, ὅτι θέλετε ἐπιτρέψει, ὥστε ἡ πρότασίς μου αὕτη νὰ τεθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἄρθρον μοναδικόν· (ἀναγινώσκει). «Ἐκτὸς τῶν διευθυντῶν καὶ ὑποδιευθυντῶν τῶν Τηλεγραφείων, ὅλοι οἱ ὑποδεέστεροι ὑπάλληλοι δὲν ὑπάγονται εἰς τὴν διάταξιν τοῦ περὶ Τηλεγραφείων νόμου, καθ’ ἣν ἀπαιτεῖται νὰ μὴ διορίζωνται τηλεγραφικοὶ ὑπάλληλοι ἐν τῇ ἰδίᾳ αὐτῶν πατρίδι. Ὅσοι εἶναι καταχρασταὶ εἰς ὅ,τι δήποτε, δύνανται εὐκολώτερον νὰ καταχρῶνται ἀλλαχοῦ ἢ εἰς τὴν ἰδίαν των πατρίδα.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Οἰκονόμου ἔχει τὸν λόγον.

§9ΑΛ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Πληροφοροῦμαι, ὅτι ὁ Νομάρχης Εὐβοίας κ. Τσιμπουράκης μετὰ τοῦ ἐκεῖ μηχανικοῦ μετέβησαν ἐπιτοπίως εἰς τὴν κατασκευαζομένην ὁδὸν ἀπὸ Χαλκίδος εἰς Ξηροχώριον, καὶ συνέταξαν πρᾶξιν, διὰ τῆς ὁποίας παραδέχονται ὅτι ἐγένετο ζημία ἕνεκα τῶν τελευταίων βροχῶν, καὶ προτείνουσιν ἀποζημίωσιν ἐκ πολλῶν χιλιάδων δραχμῶν. Παρακαλῶ τὸν ἁρμόδιον κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν νὰ μὲ πληροφορήσῃ ἐὰν τῳόντι ἔχεται ἀληθείας τὸ τοιοῦτον, εἰς ποῖον σημεῖον τοῦ δρόμου ἐπῆλθεν ἡ ζημία αὕτη, πόσης ἐκτάσεως τετραγωνικῶν μέτρων εἶναι ἡ ζημία, καὶ πόσον τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον προσδιορίζεται δι’ αὐτήν.

§10Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ ἐργολάβος ζητεῖ ἀποζημίωσιν;

§11ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Μάλιστα, λόγῳ θεομηνίας. Ἐπειδὴ δὲ ὁ λόγος περὶ τῆς ὁδοῦ, ἥτις κατασκευάζεται ἀπὸ Χαλκίδος εἰς Ξηροχώριον, ὀφείλω νὰ κάμω γνωστὸν εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἐκ πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἔχω, ἡ ὁδὸς αὕτη δὲν γίνεται κατὰ τοὺς κανόνας τῆς τέχνης, καὶ πολὺ φοβοῦμαι μήπως πρὶν ἢ τελειώσῃ αὕτη, εἰς πολλὰ αὐτῆς μέρη θὰ ἦναι ἀδιάβατος. Ἐν γένει, κύριοι Βουλευταί, πρέπει νὰ δοθῇ μεγίστη προσοχὴ ἐπὶ τῶν κατασκευαζομένων εἰς τὸ Κράτος ὁδῶν, καθότι διαδίδονται πολλά· διαδίδεται, ὅτι ὄπισθεν τῶν ἐργολάβων κρύπτονται κακοήθεις συνεταιρισμοὶ, τοὺς ὁποίους ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀποκρούσῃ καὶ νὰ ματαιώσῃ. Ἐξοδεύονται ἑκατομμύρια δραχμῶν, καὶ κινδυνεύομεν τὰ ἑκατομμύρια ταῦτα νὰ τὰ ῥίψωμεν εἰς τὸν ἀέρα, χωρὶς νὰ ἔχωμεν δρόμους μετὰ παρέλευσιν ὀλίγων ἐτῶν. Φρονῶ, κύριοι Βουλευταί, ὅτι πρέπει νὰ συστηθῇ ἡ προσοχὴ εἰς τοὺς κυρίους μηχανικοὺς νὰ κάμνωσι προηγουμένως ἀκριβεστάτας μελέτας, νὰ συντάττωσιν ἀκριβεῖς προϋπολογισμοὺς, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀκριβῶν τούτων μελετῶν νὰ γίνωνται οἱ ὅροι τῶν διακηρύξεων. Συμβαίνει, ὥστε εἰς πλείστους δρόμους, ἐνῷ οὗτοι κατασκευάζονται, νὰ γίνωνται ἔπειτα πρόσθετα ἔργα, τὰ ὁποῖα δίδονται δι’ ἰδιαιτέρων συμφωνιῶν εἰς τοὺς αὐτοὺς ἐργολάβους· γίνονται ἐκθέσεις, ὅτι εἶναι ἀνάγκη προσθέτων ὑποστηριγμάτων, ὅτι εἶναι ἀνάγκη προσθέτων ἐπιχωματώσεων, γίνονται ἐκθέσεις, ὅτι εἶναι ἀνάγκη γεφυριδίων, καὶ μόλα ταῦτα τὰ ὑποστηρίγματα ταῦτα, τὰ γεφυρίδια ταῦτα, δὲν χρησιμεύουσιν εἰς οὐδὲν ἄλλο παρὰ εἰς τὸ νὰ διαῤῥεύσουν δι’ αὐτῶν τὰ χρήματα τοῦ Ταμείου τῆς ὁδοποιίας, καὶ πρέπει νὰ ζητῆται αὐστηρὸς λόγος ἀπὸ τοὺς κκ. μηχανικοὺς, διατὶ δὲν προεῖδον τὰς ἀνάγκας αὐτὰς καὶ ἄφησαν ὥστε νὰ γίνωνται πρόσθετα ἔργα, μὴ συμπεριλαμβανόμενα εἰς τοὺς ὅρους τῶν διακηρύξεων. Φρονῶ πρὸς τούτοις, κύριοι Βουλευταί, ὅτι θὰ ἦναι ἀσφαλὲς καὶ λυσιτελὲς, ἐὰν εἰς τὴν παραλαβὴν τῶν τεμαχίων τῶν κατασκευαζομένων ὁδῶν στέλλωνται μηχανικοὶ ἐκ τοῦ Ὑπουργείου εἰδικῶς πρὸς τοῦτο, καὶ ἐκ τῶν ἐκεῖ ἐργαζομένων ξένων μηχανικῶν· διότι, φρονῶ, ὅτι εἶναι ὕποπτον ὁ μηχανικός, ὅστις καταστρώνει τοὺς προϋπολογισμοὺς, ὅστις ἐπιστατεῖ εἰς τὸ ἔργον, νὰ ἦναι αὐτὸς ἐκεῖνος ὅστις πρόκειται νὰ παραλάβῃ τὰ κατασκευαζόμενα τεμάχια. Τὸ τοιοῦτον, κύριοι Βουλευταί, πιστεύω ὅτι θὰ μᾶς ἀσφαλίσῃ ἀπέναντι τῶν γινομένων καταχρήσεων, καὶ ὅτι θὰ συντελέσῃ νὰ γίνωνται τὰ ἔργα τελειότερα. Μηχανικὸς ξένος τοῦ ἔργου βεβαίως θὰ ἦναι ἄσχετος πρὸς τὸν ἐργολάβον, δὲν θὰ ἔχῃ φιλίαν τινὰ πρὸς αὐτὸν, καὶ θὰ θελήσῃ ὥστε νὰ ἐκπληρώσῃ πιστότερον τὸ καθῆκόν του κατὰ τὴν παραλαβήν· ὁ δὲ ἐργολάβος ἔχων ὑπ’ ὄψιν ὅτι θὰ παραδώσῃ τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἀνέλαβεν εἰς μηχανικὸν ἄσχετον πρὸς αὐτὸν, μακρὰν τῶν συμπαθειῶν καὶ τοῦ φατριασμοῦ, εἰς μηχανικὸν τοῦ ὁποίου δὲν γνωρίζει οὔτε τὰ ἤθη, οὔτε τὴν γλῶσσαν, θὰ φροντίσῃ ὥστε τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον κατασκευάζει, νὰ ἦναι πληρέστερον, διὰ νὰ μὴ ἔχῃ τὸν κίνδυνον καὶ τὸν φόβον ὅτι δὲν θὰ ἐγκριθῇ ἡ ἐργασία του. Ὑποβάλλω τὰς σκέψεις μου ταύτας εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ταύτας, καθόσον διακινδυνεύουν σπουδαῖα τοῦ Τόπου συμφέροντα.

§12ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Κύριοι, ἡμερησίαν διάταξιν δὲν ἔχομεν.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἐξαντληθῆ.

§14ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἡ ἡμερησία διάταξις εἶναι κατὰ δύω ἀριθμοὺς βραχυτέρα παρ’ ὅτι χθὲς ὑπελογίζετο, καθόσο εἴχομεν τὸ Νομοσχέδιον περὶ ἀνικάνων, αὐτὸ ἐξέλιπεν· εἴχομεν τὸ Νομοσχέδιον περὶ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου, καὶ ἐκεῖνο ἐξέλιπεν.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διετάχθη ἡ τύπωσίς του.

§16ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Τὰ δύω ταῦτα Νομοσχέδια ἐκεραυναγωγήθησαν, οὕτως εἰπεῖν, εἰς τὰ ἄδυτα τῆς Ὑπουργικῆς προνοίας. Τί παρατηροῦμεν; Ἐξεγείρεται ἡ Βουλὴ πρὸ βόρειον τοῦτο τόξον (δεικνύει τὴν ἀριστερὰν πτέρυγα), θύελλα ἐπίσταται, καταιγὶς μαίνεται, αἱ ἀστραπαὶ καὶ αἱ βρονταὶ εἰς τὴν ἀτμόσφαιραν αὐτῶν διασχίζονται, ἀπειλοῦνται ὑπὸ τῶν κεραυνῶν τὰ Ὑπουργικὰ ἑδώλια· ἀνίσταται ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὡς κεραυναγωγὸς καὶ ἀμέσως ὅλους αὐτοὺς τοὺς κεραυνοὺς τοὺς διοχετεύει εἰς τὸ ἄδυτον τῆς Ὑπουργικῆς προνοίας, καὶ ἐπέρχεται ἡ γαλήνη. Τὸ Νομοσχέδιον περὶ ἀνικάνων ὁπλιτῶν ὑπῆρξε θορυβῶδες καὶ ἀπειλητικόν· ἐν τούτοις ἀναστὰς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὸ διωχέτευσιν ἐκεῖ ὁπόθεν δὲν ἠξεύρομεν ἐὰν ἐξέλθῃ. Τοῦτο εἶναι ἐνδεικτικὸν τοῦ χαρακτῆρος τῆς Βουλῆς. Ἡ φθίνουσα εἴτε ἡ ἀπιοῦσα αὕτη Βουλὴ, διότι διήνυσε κατὰ τὰ τρία τέταρτα τοῦ βίου αὐτῆς, εἶναι γηραλέα, καὶ φαίνεται ὅτι συμβαίνει καὶ ἐπὶ τῆς Βουλῆς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θεολογῶν ὁ Λουκιανὸς λέγει περὶ τοῦ πατρὸς ἀνδρῶν τε θεῶν τε τοῦ Διός: οἱ κεραυνοί σου ἄλλοτε ἐξεφόβιζον, ἔφερον ἀποτέλεσμα, ἀλλὰ ποῦ εἶναι οἱ κεραυνοί σου σήμερον; ποῦ εἶναι ἡ ὀργή σου; Καὶ σήμερον κεραυνοβολεῖς ἀλλ’ οἱ κεραυνοί σου εἶναι ἐκφυσήματα ἐντερικοῦ σωλῆνος γέροντος κεραυνοί. Λοιπὸν καὶ ἡ Βουλὴ δὲν πρέπει τὰς ἐξάψεις της, δὲν πρέπει τὰς ἐπιμονάς της ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἐννοεῖ νὰ δείξῃ εἰς τὰ Νομοσχέδια, νὰ τὰς ἐγκαταλείπῃ καὶ νὰ ἀνεχθῇ ὅπως εἰς ἀπώτερον χρόνον ἐπέλθῃ ἡ συζήτησις τοσούτων σωτηρίων καὶ σωστικῶν Νομοσχεδίων, εἰς ἐποχὴν καθ’ ἣν δὲν ἔχομεν καὶ καιρόν. Καὶ ἰδοὺ λοιπὸν, κύριοι, ἐγὼ πάλιν ἐπὶ τοῦ βήματος, καὶ λαμβάνω τὸν λόγον οὐχὶ πλέον ἐπὶ ζητήματος ἀφορῶντος τὸ ὑγρὸν στοιχεῖον, δηλονότι περὶ ναυτικοῦ, ἀλλὰ ἐπ’ ἄλλου χερσαίου Νομοσχεδίου, καὶ ἔχω ἀρωγὸν τὸν κ. Στεφανόπουλον, ἐννοῶ δὲ τὸ Νομοσχέδιον περὶ βοσκῆς.

§17ΤΙΝΕΣ. Ἄ! ἄ!

§18ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἤκουσα καγχασμόν· ἐγὼ ὅμως ἔχω ἀφορμὴν νὰ ὀδύρωμαι διὰ τὸ Νομοσχέδιον αὐτό. Ἄρχομαι ἄρτι ἐκ τῆς ἐπαρχίας μου καὶ ἀκριβῶς, καθ’ ἣν ἡμέραν ἀνεχώρουν ἐπέκειτο ἐπὶ τῆς νήσου τοῦ Πόρου ῥῆξις μεταξὺ κυρίων ποιμνίων καὶ ἰδιοκτητῶν γαιῶν ἢ ἐνοικιαστῶν. Οἱ ποιμένες, οἱ κατερχόμενοι ἐκ τῶν μερῶν τοῦ φίλου μου κυρίου Κωνσταντοπούλου, ἀπὸ τὸ Βαλτέτσι, αὐτοὶ ἔχουν ἕξεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀντίθετοι τῶν φρονίμων ἕξεων τοῦ κ. Κωσταντοπούλου, καὶ ἑπομένως αὐτοὶ ἐννοοῦν ὅπως βόσκωσιν ἢ μᾶλλον λυμαίνονται πάντα τὸν δῆμον Πόρου· ἀφίνω ὅλους τοὺς ἄλλους δήμους τῆς ἐπαρχίας Τροιζηνίας.....

§19ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἄδικον ν’ ἀποδίδωνται μομφαὶ εἰς ὁλόκληρον τάξιν τιμίων πολιτῶν.

§20ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἐγὼ ὅστις λέγω ταῦτα, ἔχω καὶ τὴν εὐθύνην· ἔχω βέβαια τὴν ἀπαιτούμενον λεπτότητα, ἀλλ’ ἀναλαμβάνω τὴν εὐθύνην περὶ τούτου, ὅτι δύναμαι νὰ μὴ ποιήσω ἐξαίρεσιν περὶ αὐτῶν· ἡ κατηγορία εἶναι γενική. Λυμαίνονται λοιπὸν τὴν χώραν τοῦ δήμου Τροιζῆνος. Τίνι δὲ τρόπῳ; ἐννόμως κατὰ τὸ φαινόμενον. Τί ποιοῦντες; ἀπευθύνονται εἰς ἕνα ὅστις ἔχει ἓν στρέμμα γῆς εἰς τὰ Πατήσια, εἰς ἕνα ἄλλον ὅστις ἔχει ἓν στρέμμα γῆς εἰς τὴν Ῥιζάρειον Σχολήν, καὶ εἰς ἄλλον εἰς τὸ Φάληρον, καὶ ἰδοὺ εἶναι ἐνοικιασμένη ὅλη ἡ χώρα· ἐξορμῶσι λοιπὸν ἐκ τῶν ἑστιῶν ἐκείνων καὶ λυμαίνονται τὰ πέριξ. Ὅταν δὲ ὁ ἔχων κτῆμα ἐν τῷ μέσῳ ποιήσῃ παρατηρήσεις, τῷ ἀπαντῶσι: τὸ ἔχω ἐνοικιασμένον· φέρε τὰ χαρτιά σου, τῷ λέγει ὁ ἰδιοκτήτης, τί ἔχεις ἐνοικιασμένον; αὐτο! ἐξακολουθοῦσι ν’ ἀπαντῶσιν ὅτι τὸ ἔχουσιν ἐνοικιασμένον. Γίνονται παράπονα εἰς τὸν Ἔπαρχον· καὶ τώρα ἐνθυμοῦμαι, ὅπερ ἄλλοτε εἶχον εἰπεῖ, ὅτι τὸ καλλίτερον ἦτο εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ ἦναι ὡς οἷόν τε ἀνωτέρω τῶν πολιτῶν αἱ ὑπηρεσίαι αἱ διοικητικαὶ καὶ ἐν γένει πᾶσα δημοσία λειτουργία, νὰ μὴ ὑπάρχωσι δηλαδὴ τόσοι πρόσπολοι διοικητικοὶ ὑπάλληλοι· ὅταν ἡ Τροιζηνία δὲν εἶχε Ἔπαρχον, ἦτο καλλιτέρα.

§21ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Σὺ τὸν ἔκαμες.

§22ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Τὸν ἔκαμα καθ’ ἅμιλλαν, καὶ θέλω καὶ ταμίαν· ὁ Ἔπαρχος αὐτὸς ὄχι μόνον ὡς προστάτης διοικήσεως ἔχει τι, περὶ οὗ τώρα θέλω ποιήσει λόγον, ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς τοὺς νόμους κάτι τι ἐπισφαλὲς περὶ τὴν τήρησιν αὐτῶν παρουσιάζει, διότι ἐλιθοβολήθη τὸ Ἐπαρχεῖον· καὶ ἐπερωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐρωτήσῃ νὰ μάθῃ καὶ νὰ μᾶς εἴπῃ διατί ἐλιθοβολήθη τὸ Ἐπαρχεῖον μίαν ἡμέραν.

§23ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος εἶναι Ἔπαρχος;

§24ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Δὲν τὸν γνωρίζω, ἐμὲ δὲν ἀκολουθεῖ ποτέ· πάντοτε τὸν κ. Ἀντωνιάδην ἀκολουθεῖ.

§25ΕΤΕΡΟΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πῶς λέγεται;

§26ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Δὲν ἠξεύρω, μόνον τὰ χαρακτηριστικά του γνωρίζω, δὲν ἔχει μύτην.

§27Ν. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Διὰ τοῦτο ἐλιθοβολήθη, διότι δὲν τὸν γνωρίζεις.

§28ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Λοιπὸν νὰ ἐρωτήσητε περὶ τούτου, διότι νομίζω, ὅτι αἱ Ἀρχαὶ ἐν τῷ κέντρῳ τῶν πληθυσμῶν πρέπει νὰ ἦναι ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν ἀφατρίαστοι, νὰ μὴ παραβιάζωσι τὸν Νόμον. Οἱ ποιμένες λοιπὸν οὕτω πράττουσιν, οἱ δὲ ἰδιοκτῆται καταφεύγουσιν εἰς τὸν Ἔπαρχον καὶ κατόπιν εἰς τὸν Δήμαρχον· καὶ ὁ μὲν Ἔπαρχος θὰ εἴπω ἄλλοτε τί πράττει, ὁ δὲ Δήμαρχος λέγει ὅτι θὰ συντάξῃ πρωτόκολλα παρανόμου βοσκῆς διὰ τῶν ἀγροφυλάκων. Ἀλλὰ δύνασθε νὰ ὑποθέσητε, ὅτι καθ’ ἑκάστην δύνανται νὰ συνταχθῶσι πρωτόκολλα, ἀλλὰ καὶ κατὰ πᾶσαν ὥραν καὶ στιγμήν, μάλιστα ἐπὶ παντὸς βήματος προβάτου καὶ αἰγός; πρέπει τότε νὰ συστηθῇ εἰδικὸν Πταισματοδικεῖον, οὕτως εἰπεῖν, δικάζον ἐπὶ τόπου εἰς τὰ ποιμνιοστάσια κατὰ πᾶσαν στιγμὴν, διότι ἡ τοποθέτησις ἑνὸς ποιμνίου γίνεται ἐντὸς χώρου ἑνὸς στρέμματος, καὶ ἅμα ἐξέλθῃ ἀπὸ τὴν φράκτην τοῦ ποιμνιοστασίου εἶναι ἐπὶ ἀλλοτρίου ἐδάφους. Λοιπὸν θὰ κάμῃ ἓν πρωτόκολλον ἐκεῖ· ἐπροχώρησεν ἑκατὸν βήματα; ἄλλο πρωτόκολλον καὶ ἄλλο ἐντεῦθεν καὶ ἄλλο ἐκεῖθεν. Δὲν εἶναι λοιπὸν τοῦτο σωστὸν καὶ ἐπαρκὲς, διότι δεδόσθω εἰσάγονται πταίσματά τινα τοιαῦτα εἰς τὸ Πταισματοδικεῖον καὶ καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς ἐκεῖ διαμονῆς καταδικάζονται εἰς πρόστιμον 200–300–500 δραχμῶν· αὐτὰ δὲ τὰ πληρώνει ὁ ποιμὴν εὐχαρίστως, διότι ἄλλως ἐὰν ἐνοικιάσῃ τοὺς τόπους ὅλους θὰ πληρώσῃ 3,000 δραχμάς. Ἐφέτος λοιπὸν τί συνέβη; εἷς φιλόνομος πολίτης ἐνοικίασε τὸ ἥμισυ τῆς νήσου, συνεβλήθη μετὰ τῶν ἰδιοκτητῶν καὶ ἐνοικίασε καὶ ἐτοποθέτησεν ἐννόμως καὶ προσηκόντως τὸ ποίμνιον αὑτοῦ, ἀλλ’ εἷς ἐξ ἐκείνων τῶν παραχειμαζόντων, ὅστις δὲν ἔχει παρὰ πέντε στρέμματα τόπου καὶ δύω ἄλλα στρέμματα εἰς ἀπόστασιν μιᾶς ὥρας, παρουσιάσθη μὲ τὸ ποίμνιον αὐτοῦ καὶ αὐτὸς ἐκεῖ. Τῷ λέγει ὁ πρῶτος: τί θὰ βόσκῃς; ἔχω τὸν τόπον μου, τῷ ἀπαντᾶ, ἐσένα τί σὲ μέλει; Ἀλλὰ πῶς θὰ πίζῃς; τὸν ἐρωτᾷ πάλιν. Δὲν εἶναι δική σου δουλειὰ, τῷ ἀπαντᾶ, ἐκεῖ εἶναι τὰ δικαστήρια. Ἐγὼ εἶπα πρὸς τὸν κ. Δήμαρχον ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβῶς ἔννομον νὰ ἀφίνωμεν οὕτω νὰ λυμαίνωνται τὰς ἰδιοκτησίας μὲ τὸ νὰ ἐνοικιάζωσιν ἓν τεμάχιον μόνον καὶ νὰ βόσκωσι δωρεὰν εἰς τὰ λοιπὰ, ἀλλὰ δέον νὰ ἀποδιωχθῇ οὗτος καὶ νὰ προστατευθῇ ὁ φιλόνομος, ὁ ἔχων ὅλας τὰς γαίας μισθωμένας, ἑπομένως ὅτι πρέπει ὁ Δήμαρχος νὰ προσκαλέσῃ τὸν ἄτακτον καὶ νὰ τῷ εἴπῃ: δύνασαι σὺ νὰ ζήσῃς αὐτὸ τὸ ποίμνιόν σου εἰς αὐτὸν τὸν μικρὸν χῶρον; ὄχι βέβαια, ἄρα θὰ ζήσῃς διὰ κλοπῆς, θὰ τρέφεσαι ὑπὸ τοῦ ἐγκλήματος· ἐπειδὴ δὲ ἐγὼ ὡς Δήμαρχος εἶμαι καὶ Ἀρχὴ προληπτικὴ τῶν ἐγκλημάτων, σὲ ἀποπέμπω—Κύριε Κωσταντόπουλε, δὲν εἶναι σωστόν.

§29ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πιστεύω νὰ ἦναι ἐντὸς τοῦ νόμου.

§30ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ὅταν ἀποδεικνύεταί τις ὅτι εἶναι ὕποπτος εἰς τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν, δὲν τὸν ἀπελαύνει εἰς τὴν ἰδίαν του κατοικίαν; Ὅταν βλέπῃ ὅτι τὸ ποίμνοιν αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζήσῃ ἐν ἐκείνῳ τῷ μέρει, διότι δὲν ἔχει παρὰ μόνον τὴν μάνδραν του, πῶς θὰ ζήσῃ; Θὰ ἐξέλθῃ καὶ τοιούτῳ τρόπῳ θὰ καταπατήσῃ τὸν Νόμον. Λοιπὸν πρέπει νὰ τὸν ἀφήσῃ ὁ Δήμαρχος νὰ ἐγκληματήσῃ; θὰ τῷ εἴπῃ, δὲν δύνασαι ἐδῶ νὰ διατηρηθῇς καὶ φύγε. Δὲν ἠθέλησεν ὅμως ὁ Δήμαρχος, ἀκολουθῶν τὴν μετριόφρονα ἰδέαν τοῦ κ. Κωνσταντοπούλου.

§31ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν Νόμον.

§32ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ὄχι, δὲν εἶναι ὁ Νόμος αὐτός· πρέπει νὰ προλαμβάνωμεν τὰ ἐγκλήματα.

§33ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ἔχομεν ἀνάγκην Νόμου.

§34ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Διὰ τοῦτο λοιπὸν, κύριοι, ἔρχομαι καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν ἀρωγήν σας, ἵνα ψηφίσωμεν τὸν Νόμον καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, ὅπως ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Στεφανόπουλος ἀπὸ δύω ἐτῶν ἀγωνίζεται ἵνα εἰσαγάγῃ.

§35ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὑποβάλει τοιοῦτον νομοσχέδιον.

§36ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ποῦ εἶναι;

§37ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἐκκρεμὲς εἰς τὴν Βουλήν.

§38ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Νὰ τὸ φέρωμεν λοιπὸν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· συμφωνεῖ λοιπὸν ἡ Βουλή, ὅπως ἐγγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν;

§39ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὴν ὁρίζει ἡ Κυβέρνησις τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§40ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ὄχι, ἀλλ’ ἡ Βουλή. Παραδέχεται λοιπὸν ἡ Βουλή, ὅπως εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς αὔριον, ἢ ἐπειδὴ κατ’ ἔθος ἐπικρατεῖ αὔριον νὰ ἦναι συζήτησις σπουδαία ἐπὶ διαφόρων θεμάτων.....

§41ΤΙΝΕΣ. Αὐτὸ ἦτο παλαιὰ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς.

§42ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Τότε λοιπὸν αὔριον νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρέπει νὰ τυπωθῇ προηγουμένως.

§44ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἦτον ἄλλοτε τυπωμένη καὶ εἶχε διανεμηθῆ καὶ εἶχε περάσει καὶ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν μάλιστα.

§45ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶχε περάσει εἰς δύω ἀναγνώσεις καὶ ὑπελείπετο ἡ τρίτη.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τυπωθῇ λοιπόν, θὰ διανεμηθῇ καὶ θὰ ἐγγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§47ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ παρακαλῶ νὰ διανεμηθῶσιν ἐπίσης καὶ αἱ τροπολογίαι, ἐξ ὧν μίαν ἔχω ὑποβάλει καὶ ἐγώ.

§48ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἔχω μίαν τροπολογίαν.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρέπει νὰ καταθέσητε τὰ κείμενα.

§50ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Εἶναι εἰς τὸ Γραφεῖον· ἔχω καὶ ἐγὼ τροπολογίαν ἐπὶ τούτου τοῦ Νόμου.

§51ΤΙΝΕΣ. Θὰ ἀναγνωσθῇ ἐκ νέου τὸ νομοσχέδιον.

§52ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὑποβάλλετε τὴν τροπολογίαν σας διὰ νὰ τυπωθῇ.

§53ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Τὴν ὑπέβαλον πέρυσιν· εἶναι τυπωμένη, ὥστε νὰ τεθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς αὔριον καὶ ν’ ἀναγνωσθῇ εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόκειται ἵνα κατατεθῇ τὸ κείμενον τῶν τροπολογιῶν.

§55ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι τυπωμένη εἰς τὸ Παράρτημα, τὸ ὁποῖον τυπόνεται μαζῆ μὲ τὴν Ἐφημερίδα τῆς Βουλῆς.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τὰ ζητήσωμεν καὶ θὰ τὰ συναρμολογήσωμεν.

§57ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Τώρα ἀπευθύνομαι εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Ὁ Δήμαρχος Τροιζῆνος ὑπέβαλε μίαν ἀναφορὰν κατὰ τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου καὶ ἀναγράφει ἐν αὐτῇ παράπονα ἐν γένει τῶν δημοτῶν περὶ αὐτοῦ τοῦ ὑπαλλήλου· καλὸν λοιπὸν εἶναι, ὅπως ἀντικατασταθῇ τὸ πρόσωπον ἐκεῖνο. Ἐγὼ ἀποφεύγω νὰ ἐξηγηθῶ σήμερον λεπτομερῶς περὶ τῆς ὑπηρεσίας αὐτοῦ πῶς τὴν διεξάγει, εἴτε ἐπὶ τῶν δηλώσεων τῶν οἴνων, εἴτε ἐπὶ τῶν δηλώσεων τῶν ζῴων, εἴτε ἐπὶ ἄλλης ὑπηρεσίας. Ὁ κ. Δήμαρχος φρονῶ καὶ νομίζω, καθὰ μοὶ ἐξηγήθη, ἔχει ἐν τῇ ἀναφορᾷ αὐτοῦ ἐκτεθειμένους τοὺς λόγους αὑτοῦ δι’ οὓς φρονεῖ ἀδύνατον τὴν περαιτέρω διατήρησιν τοῦ ὑπαλλήλου ἐκείνου ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ. Ἕν ἄλλο ὅμως ἔχει ὁ ἀνὴρ ἐκεῖνος χαρακτηριστικόν, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπισπᾶται ἐφ’ ἑαυτόν τὴν εὔνοιαν, ὅτι ἐμφανίζεται ὡς προστάτης τῶν Δημοσίων συμφερόντων, καὶ τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθόν. Ἰδοὺ δὲ τὶ πράττει· μάλιστα ἐν τῷ πράττειν τούτῳ αὐτοῦ ἔγκειται καὶ μία παράβασις νομικὴ καὶ συνάμα παρεκτροπὴ ἀπὸ τῶν καθηκόντων καὶ τῆς στρατιωτικῆς ἐξουσίας, ἰδιωτικοῦ δικαίου λ.χ. περὶ ἰδιοκτησιῶν κλπ. νὰ ἦναι διάδικος. Τὸ Δημόσιον ἔχει διαφόρους ὑποθέσεις· συμβαίνει λοιπὸν ὥστε νὰ ὑπάρχῃ ἐν τῷ Δήμῳ Μεθάνων, ἐν τῇ θέσει, ὅπου εἶναι τὰ λουτρὰ τῆς Βρωμολίμνης, ἓν νησίδιον, κυρίως χερσονησίδιον, τὸ ὁποῖον ἐπὶ Τουρκοκρατίας ἀκόμη εἶχεν ἐπάνω ἐλεοτριβεῖον καὶ ἀνῆκε κατοίκῳ τινί τοῦ ἐκεῖ μέρους, ὅστις καὶ μετὰ τὴν ἀπέλασιν τῶν Τούρκων, μολονότι δὲν ὑπῆρξαν ποτὲ ἐκεῖ Τοῦρκοι, ἀλλὰ μετὰ τὴν ἀπέλασιν αὐτῶν ἐκ τῶν ἄλλων μερῶν τῆς Ἑλλάδος, διετέλει κύριος ὁ ἴδιος καὶ κατόπιν οἱ κληρονόμοι του διαδοχικῶς· οὗτοι κατὰ τὸ 1856 τὸ ὑποθήκευσαν ἐπὶ δανεισμῷ, καὶ πάλιν κατὰ τὸ 1866, ὅτε ἐξεπλειστηριάσθη καὶ κατεκυρώθη ἑνί τῶν δανειστῶν, ὁ ὁποῖος δανειστὴς ἔχει τοὺς νομίμους τίτλους του, ἅμα δὲ κατέχει διά τε τῆς μεταγραφῆς καὶ τῆς πραγματικῆς καὶ σωματικῆς αὐτοῦ κατοχῆς τὴν νῆσον. Ἤδη, ὅτε τὰ μέρη ἐκεῖνα λαμβάνουσιν ἀξίαν ἕνεκα τῶν λουτρῶν, ὁ κ. Ἔφορος ἐποίησε διαβήματά τινα παρὰ τῷ ἰδιοκτήτῃ, ὁ ὁποῖος ἤθελε ν’ ἀνοικοδομήσῃ ἐκεῖ κατάστημα, διαβήματά τινα ἐπωφελῆ καὶ ὑπὲρ αὐτοῦ.

§58ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πῶς ἐποίησε διαβήματα καὶ ὑπὲρ αὐτοῦ;

§59ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Εἶπεν ὅτι εἶναι ἰδιοκτήτης, ἀλλ’ ὅτι δὲν σὲ ἀφίνω· ἐὰν δὲ θέλῃς νὰ σὲ ἀφήσω.......ἐννοεῖτε. Τότε γράφω ἀμέσως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι τὴν ἰδιοκτησίαν τοῦ Δημοσίου καταπατοῦσιν— καὶ δύναται ἴσως ὁ κ. Πετιμεζᾶς, ὅστις ἦτον ἐκεῖ καὶ δὲν ἠξεύρω καὶ τίνες ἄλλοι τῶν συναδέλφων νὰ ἔχωσι γνῶσιν περὶ τούτου— καὶ μεταβαίνει ὁ Ὑπομοίραρχος μετὰ τῶν χωροφυλάκων καὶ μετὰ τοῦ Ἐφόρου εἰς τὸ μέρος ἐκεῖνο καὶ καταλαμβάνουσι τὸν τόπον. Καὶ πῶς; τίνα χεῖρα βοηθείας δίδει ἡ ἔνοπλος δύναμις, χωρὶς οἱ χρώμενοι αὐτῆς νὰ ἔχουν τὸν τύπον τῆς ἐκτελέσεως «ἐντέλλεται εἰς πάντα μὲν κλητῆρα κτλ.» ὃν δὲν διατάττουν εἰμὴ τὰ δικαστήρια! ἀλλὰ πηγαίνει ὁ Ὑπομοίραρχος, ὁ ἐνωμοτάρχης, 20 χωροφύλακες πρὸς ὑποστήριξιν διαδίκου! Μὲ ἠρώτησαν οἱ ἰδιοκτῆται τὶ πρέπει νὰ πράξωσιν. Τοῖς λέγω, ἔξελε τὴν βίαν βίᾳ ἀποκρούων, καὶ ὅπλα ὅπλοις· εἶναι εἴκοσι, σεῖς πάρετε τεσσαράκοντα. Πλὴν οἱ ἰδιοκτῆται δὲν ἐτόλμησαν καὶ ἐζήτησαν ἀπὸ τὸν εἰρηνοδίκην νὰ λάβῃ προσωρινὰ μέτρα· μετέβησαν ἐκεῖ· ἀλλ’ ἡ ἀπόφασις τοῦ Εἰρηνοδίκου ἦτο Λοξία ἀπάντησις «ἵξεις, ἀφίξεις». Ἐὰν οὕτω ἐννοῶμεν νὰ κάμωμεν χρῆσιν τῆς ἐνόπλου δυνάμεως, ἥτις προώρισται δι’ ἄλλο στάδιον, τότε ἕκαστος πρέπει νὰ ζητήσῃ πρὸς τήρησιν τοῦ κτήματός του καὶ ἕνα χωροφύλακα, καὶ ὅταν οὕτω ὑποστηρίζωμεν τὰ κτήματά μας, τότε ἐπανερχόμεθα εἰς τὴν θέσιν τῆς σιδηροφορούσης Ἑλλάδος, ὅτε ὤφειλεν ἕκαστος διὰ τῶν ἰδίων του δυνάμεων νὰ ἐξασφαλίζῃ τὴν περιουσίαν του. Τὸ παράδειγμα δὲ δίδει τὸ Δημόσιον «μὲ τὸ κράνος βαρὺ ’ς τὸ σκοτάδι, μὲ τὴν λόγχην εἰς χέρι θρασὺ, φύλαττέ μου τὸ νησί». Δὲν εἶναι λοιπὸν ἔννομον νὰ γίνηται χρῆσις τοιαύτη τῆς ἐνόπλου δυνάμεως καὶ νὰ ἐξάπτωνται τὰ πάθη τῶν πολιτῶν. Καὶ ἐρωτῶ πάντα, δὲν ἔχει δικαίωμα ν’ ἀντιτάξῃ εἰς τοιαύτην περίστασιν βίαν εἰς τὴν βίαν, καὶ δὲν θὰ ἐπέλθῃ ἡ ἀνάγκη τῆς ἐνόπλου ἀντελάσεως τῶν πολιτῶν; Ἐνόσῳ δὲν ἔχουν τὸν τίτλον τὸν παρὰ τοῦ νόμου ὡρισμένον νὰ ἐκτελέσωσιν αὐτὸν ἐν ὀνόματι τοῦ Νόμου, οὐδὲν δύνανται νὰ πράξωσι. Τοιαύτη λοιπὸν εἶναι ἡ σύστασις τοῦ Δημάρχου κατὰ τοῦ Ἐφόρου. Μὅλον τοῦτο φρονῶ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἐπειδὴ ἔχει ὑπὸ ἐκτίμησιν τὸν κ. Δήμαρχον, θέλει δώσει σημασίαν εἰς τὰς παρατηρήσεις αὐτοῦ, καὶ θέλει τὸν μεταθέσει ἐκεῖθεν, καὶ τοῦτο λίαν τάχιστα, διότι ἐπερχομένου τοῦ χειμῶνος στεροῦνται οἱ ἄνθρωποι ἀνθράκων. Διατί; διότι ἡ ὑπηρεσία τῆς Ἐφορίας εἶναι τοιαύτη, ὥστε οἱ ἄνθρακες εἰς τὴν ἀγορὰν δὲν ἔρχονται εἰμὴ κατασχεμένοι. Διὰ τοῦτο συνιστῶ τὴν ταχίστην ἄρσιν τοῦ κακοῦ ἐκείνου. Ἐνταῦθα ἐνθυμοῦμαι καὶ τὸ ἑξῆς, τὸ ὁποῖον ὀφείλω νὰ καταθέσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, περὶ τοῦ Ὑπομοιράρχου τοῦ αὐτόσε κ. Χρυσούλη. Ὅταν οὗτος προσεκλήθη ὑπὸ τοῦ Ἐφόρου νὰ λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα ὑπὲρ τῆς νήσου αὐτῆς, ἐκεῖνος ἐδίστασε, ἀλλὰ δὲν ἠρνήθη παρὰ μόνον ἔγραψεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ζητῶν ἐξηγήσεις καὶ πληροφορίας, ἂν δύναται τὸ τοιοῦτον διάβημα νὰ ἐκτελέσῃ. Εἰς δὲ τὸ μεταξὺ ἑωσοῦ τὸν πληροφορήσῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ Ἔφορος διέῤῥηξε τὰ ἱμάτιά του πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν· τοῦτο δὲ διαβιβάζει τα παράπονά του πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ τοῦτο τιμωρεῖ αὐτὸν παρ’ ἀξίαν καὶ παραλόγως, καὶ εἶναι δίκαιον ν’ ἀνακληθῇ ἡ πειθαρχικὴ αὐτὴ ποινή, ἡ ἐπιβληθεῖσα εἰς εὐϋπόληπτον Ὑπομοίραρχον. Εἶναι δίκαιον νὰ μὴν ὑπάρχῃ ἐπ’ αὐτοῦ ἔστω καὶ μία ἐπιπόλαιος πειθαρχικὴ τιμωρία, καὶ ἑπομένως ζητῶ τὴν ἀπαλλαγὴν αὐτοῦ, οὐχὶ ὡς φίλου μου, διότι εἰς ἐμὲ οὐδεμίαν παρέσχεν ἐκ τῶν ἐννοουμένων εὐνοιῶν, οὔτε μὲ ὑποστηρίζει· μόνον τὰς τελευταίας ἡμέρας μὲ ἐχαιρέτισεν ὀλίγον καὶ μακρὰν, ὥστε δὲν ἔχω λόγον προσωπικόν, ἀλλὰ λόγον δικαιοσύνης.

§60ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πρῶτον, κύριοι, ὀφείλω νὰ καταθέσω τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀφορῶντα εἰς τὸν ἀρχιφροντιστὴν Γεωργαντᾶν. Ἔλαβον καὶ τὰ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, προσέτι καὶ ἔκθεσιν τοῦ ἐπὶ τῶν εἰσπράξεων ὑποταμείου ἐν σχέσει μὲ τὴν ἐπερώτησιν τοῦ ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ, ὡς πρὸς τὰ ἐνεργηθέντα ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου. Ταῦτα καταθέτω (τὰ καταθέτει). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄνδρου Ἀργυρόπουλος ἐπηρώτησε, διατὶ δὲν ἀπολύεται ὡς ἀνίκανος ὁ στρατιώτης τοῦ 1 Πυροβολικοῦ Τάγματος Λάσπης, καὶ δεύτερον διατὶ διατηρεῖται ὁ ἐντελῶς παράφρων καὶ ἠλίθιος στρατιώτης τοῦ Πεζικοῦ Ἰω. Γιαμπάνης. Καθὰ ἐπληροφορήθην, ὁ Βουλευτὴς ἐξ Ἄνδρου προσεπάθησε νὰ πείσῃ τὸν ἰατρὸν τοῦ Τάγματος νὰ παραστήσῃ τὸν στρατιώτην ὡς ἠλίθιον, καὶ ὁ ἰατρὸς τοῦ Τάγματος, μὴ πειθόμενος, τὸν ἔπεμψεν εἰς τὸ Νοσοκομεῖον, ὅπως τὸν ἐξετάσωσι καὶ οἱ δύω ἰατροὶ τοῦ Νοσοκομείου, οἵτινες ἀπεφάνθησαν ὅτι δὲν ἔχει τὸ πάθημα τοῦτο, καὶ δύναται νὰ ὑπηρετήσῃ· οὗτος δὲ εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ὑπηρετεῖ. Ὡς πρὸς δὲ τὸν ἕτερον, τὸν Λάσπην, ἡ Ἀνωτάτη Ὑγειονομικὴ Ἐπιτροπὴ ἀπεφάνθη ὅτι πάσχει ἐκ φυματιώσεως· ἕνεκα τούτου ἐδόθη τρίμηνος ἄδεια πρὸς αὐτόν, ὅπως ὑπάρξῃ καιρὸς ἵν’ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ ἐν τῷ μεταξὺ ὡς πρὸς τοὺς ἀνικάνους· ὥστε οὐδόλως ἀκριβὲς εἶνε ὅτι ὑπηρετεῖ ἐν τῷ στρατῷ ἢ διαμένει ἐνταῦθα. Ἔχει ἄδειαν ἵνα μεταβῇ εἰς τὴν πατρίδα του, διότι ἐλπίζομεν ὅτι ἐν τῷ μεταξὺ θὰ ληφθῇ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς. Ὁ Βουλευτὴς ἐξ Εὐρυτανίας κ. Χατζόπουλος ἐπηρώτησε περὶ ὑπενοματάρχου Χατζῆ, ἀνέγνωσε δὲ καὶ τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον εἶχε λάβει περὶ τούτου. Ἐκ τοῦ φακέλλου, τὸν ὁποῖον ἔχομεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ἐξάγεται ὅτι πρὸ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἡ Μοιραρχία ἐν Μεσολογγίῳ ἐπληροφορήθη περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, καὶ ἀπέστειλεν εἰδικὸν ἀνακριτὴν Ὑπομοίραρχον· ὁ δὲ ἀνακριτὴς ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσιν αὐτοῦ περὶ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ἀνακρίσεως. Ἔχομεν ἀναφορὰν τοῦ Μοιράρχου Στεφάνου, ἔχομεν ἔκθεσιν καὶ τηλεγράφημα αὐτοῦ τοῦ ἀνακριτοῦ τοῦ ὑπομοιράρχου Ζαγοραίου, ὅστις λέγει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει). Εἶνε καὶ ἡ ἔκθεσις τοῦ μοιράρχου Στεφάνου, ἡ ὁποία λέγει τὸ αὐτό. Τὰ καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον μετὰ τῶν ἄλλων σχετικῶν ἐγγράφων.

§61ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιφυλάσσομαι καὶ ἐγὼ νὰ λάβω πληροφορίας καὶ ὑποβάλω αὐτὰς εἰς τὴν Βουλὴν σχετικῶς μὲ ταῦτα.

§62ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων Σ. Πετιμεζᾶς ὑπέβαλε διαφόρους ἐπερωτήσεις: «ά.) Πόσοι καὶ ποῖοι ἀξιωματικοὶ μετέβησαν εἰς Γαλλίαν ἢ ἄλλα μέρη χάριν τῶν γυμνασίων τοῦ Γαλλικοῦ ἢ ἄλλου Εὐρωπαϊκοῦ στρατοῦ.» Τὰ Διατάγματα τῶν ἀξιωματικῶν τούτων ἐδημοσιεύθησαν ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως», οὐχ ἧττον τὰ καταθέτω ἐνταῦθα. «βʹ.) Τὰς ἀποζημιώσεις, αἵτινες ἐχορηγήθησαν εἰς ἕνα ἕκαστον, καὶ τὸ σύνολον τοῦ ἐξοδευθέντος ποσοῦ». Τὸ σύνολον τοῦ ἐξοδευθέντος ποσοῦ ἀνέρχεται εἰς 37,552 δραχμάς. «γʹ.) Τὴν γενικὴν ἔκθεσιν τοῦ ἀρχηγοῦ περὶ τῶν παρατηρήσεων καὶ σπουδῶν τῆς Ἐπιτροπῆς γενικῶς.» Ὑποβάλλω ἐνταῦθα τὰς ἐκθέσεις τοῦ στρατηγοῦ Κορωναίου. «δʹ.) Τὰς μερικὰς ἐκθέσεις τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς, ἐὰν ὑπάρχωσι, καὶ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα πρὸς τὴν Πρεσβείαν καὶ τὰς ἀπαντήσεις αὐτῆς.» Τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς δὲν εἶχον ἐντολὴν νὰ ὑποβάλλωσιν ἐκθέσεις πρὸς τὰ Ὑπουργεῖα. Ἐν τούτοις τινὰ ἐξ αὐτῶν ὑπέβαλον ἐκθέσεις πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Ἐπιτροπῆς, ὁ κ. Γκίλης π. χ. καὶ ἄλλοι. Ὁ σκοπὸς τῆς ἀποστολῆς δὲν ἦτο νὰ ἀναφέρῃ περὶ τῶν γυμνασίων χάριν τῶν λοιπῶν στρατιωτικῶν, ἀλλὰ νὰ ὠφεληθῶσιν ἐξ ὅσων ἤθελον ἀντιληφθῆ αὐτὰ τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς. Περὶ τῶν γυμνασίων γίνεται λόγος πολὺς ἐν τοῖς περιοδικοῖς συγγράμμασι καὶ ἐν εἰδικαῖς πραγματείαις. Οὐχ ἧττον ὅμως καὶ ἡ γενικὴ ἔκθεσις τοῦ Προέδρου τῆς Ἐπιτροπῆς περιέχει λόγου ἀξίας παρατηρήσεις.

§63Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πρέπει νὰ τυπωθοῦν αὐτά, διὰ νὰ τὰ μάθωμεν.

§64ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βʹ σειρὰ ἐπερωτήσεων πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν: «ά.) Πόσοι καὶ ποῖοι ἀξιωματικοὶ μετέβησαν εἰς Μόσχαν κατὰ τὴν στέψιν τῆς Α.Μ. τοῦ Αὐτοκράτορος τῆς Ρωσσίας.» Καταθέτω τὰ Διατάγματα τῶν διορισμῶν τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς. «βʹ.) Τὸ γενικὸν ποσὸν τὸ ἐξοδευθὲν εἰς αὐτοὺς καὶ τὰς ἐκθέσεις, ἂν οὗτοι ὑπέβαλον διὰ τὰς μελέτας, ἃς ἐποίησαν ἐκ τῆς εἰδικότητος αὐτῶν.» Τὰ δαπανηθέντα διὰ τοὺς ἀποσταλέντας στρατιωτικοὺς ἀνέρχονται εἰς 18,230 δραχμάς. Ἡ ἀποστολὴ αὕτη δὲν ἦτο ἐπιστημονική· διωρίσθησαν οὗτοι πρὸς διπλωματικὴν ἀποστολήν. Τοῦτο ἔπραξεν ἡ Ἑλλὰς ὅπως καὶ τὰ ἄλλα Κράτη ἐθεώρησαν ἀναγκαῖον νὰ στείλωσι στρατιωτικὴν ἀκολουθίαν κατὰ τὴν στέψιν τοῦ Αὐτοκράτορος. Εἶχον ὅμως καὶ εἰδικὰς ἄλλας ἐντολὰς παρὰ τῷ καταστήματι τοῦ Κροὺπ καὶ ὅπως ἐπισκεφθῶσι τὴν Δανίαν, καὶ ὑποβάλωσι σημειώσεις περὶ πραγμάτων, περὶ τῶν ὁποίων ἤθελε νὰ φωτισθῇ τὸ Ὑπουργεῖον. Ἡ ἀποστολή των ὅμως ἐν γένει δὲν σχετίζεται πρὸς σκοποὺς ἐπιστημονικοὺς ἢ τῆς ὑπηρεσίας. «Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλήν· «αʹ.) Ὅλην τὴν ἀλληλογραφίαν, τὴν λαβοῦσαν χώραν μεταξὺ τοῦ Α Ἀρχηγείου καὶ τοῦ Ὑπουργείου περὶ τῶν συμβάντων καὶ λαβόντων χώραν κατὰ τὴν μεθόριον γραμμήν, ὑπὸ τὸ ὄνομα «συμβάντα πολεμικὰ κατὰ τὸ Καραλῆ– Δερβὲν καὶ λοιπὰ σημεῖα.» Πᾶσα ἡ σπουδαία συνεννόησις πρὸς τὸ Ἀρχηγεῖον ἐγένετο διὰ τοῦ τηλεγράφου· προσήρχετο ὁ ἀρχηγὸς εἰς τὸ Τηλεγραφεῖον καὶ συνεννοεῖτο μετὰ τοῦ Ὑπουργοῦ· στερούμεθα ἄρα ἐγγράφων περὶ τῶν οὐσιωδῶν, καὶ δὲν ἔχομεν τὶ νὰ καταθέσωμεν.

§65Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν δύναται ὁ Τηλέγραφος νὰ μὴ ἔχῃ ὅ,τι γράφει.

§66ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οὐδὲν ἔγγραφον μένει ἐν τῷ τηλεγραφείῳ, πολλάκις δὲ καὶ οὐδὲν ἐγράφετο. Πολλάκις ἐν τῷ τηλεγραφείῳ ἤκουον παρὰ τοῦ τηλεγραφητοῦ τ’ ἀνακοινούμενα καὶ ἔλεγον πρὸς αὐτὸν τὶ νὰ τηλεγραφήσῃ.

§67Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Αὐτὸ εἶναι πρωτοφανές.

§68ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅταν ἐπανέλθητε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, πιστεύω ὅτι θὰ ἀκολουθήσητε τὸ παράδειγμά μου. «βʹ.) Τὴν μερικὴν ἀλληλογραφίαν τῶν διαφόρων Σωμάτων, ἅτινα ἔλαβον μέρος εἰς τὰς συγκρούσεις μετὰ τοῦ Ἀρχηγείου.» Ταῦτα πρέπει νὰ ζητηθῶσι παρὰ τοῦ Ἀρχηγείου, διότι εἶναι ἀλληλογραφία οὐχὶ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον ἀλλὰ πρὸς τὸ Ἀρχηγεῖον· ὥστε ἐὰν θέλετε νὰ φέρωμεν τὸ ἀρχεῖον τοῦ Ἀρχηγείου τῆς ἐποχῆς ἐκείνης......

§69Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ ἤθελον, ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἤθελον νὰ μάθωμεν, ἀποκρύπτεται.

§70ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. «γʹ.) Τὸ ποσὸν τῶν ἀνδρῶν κατὰ Σῶμα, οἵτινες ἔλαβον μέρος εἰς τὰς συμπλοκάς, τὸν ἀριθμὸν τῶν πληγωθέντων καὶ φονευθέντων, καὶ τὸ ποσὸν τῶν ἐκτάτων δαπανῶν.» Ὡς πρὸς τοὺς φονευθέντας καὶ πληγωθέντας ἔχομεν τὴν ἔκθεσιν τοῦ Ἀρχηγείου περὶ τῆς ἐν Καραλὶ Δερβὲν συμπλοκῆς· ἐνταῦθα καταθέτω αὐτήν. Ὡς πρὸς τὰ ἔξοδα οὐδὲν ἔχομεν νὰ ἀνακοινώσωμεν, διότι οὐδὲν ἐγένετο ἔκτακτον, οὔτε ηὔξησεν ὁ στρατὸς ἕνεκα τῆς ἀνάγκης ἐκείνης, οὔτε ὑπεβλήθημεν εἰς ἔξοδα ἄξια λόγου· ὅ,τι ἐγένετο, ἠδύνατο νὰ πληρωθῇ ἐκ τῶν συνήθων ἐξόδων τῆς ὑπηρεσίας, οὔτε ὁδοιπορικαὶ ἔλαβον χώραν δαπάναι σπουδαῖαι, διότι ἡ μεταφορὰ ἐγένετο διὰ πλοίων τοῦ Βασιλικοῦ ναυτικοῦ. Ἐζήτησε προσέτι ὁ κ. Βουλευτής: «δʹ.) Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ καταθέσῃ συγχρόνως ἅπασαν τὴν διπλωματικὴν ἀλληλογραφίαν περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης τῶν μεθορίων, τὰς συμβάσεις καὶ τοὺς χωρογραφικούς χάρτας, διὰ νὰ φανῇ καὶ ἐὰν ἡ ἐδαφικὴ λύσις ἐγένετο συμφώνως μὲ τὰς συνθήκας.» Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπάρχουσι τὰ ἔγγραφα περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, θέλει δὲ κατατεθῆ πᾶσα ἡ ἀλληλογραφία, ἤτοι τὰ πρωτόκολλα τῆς Ἑλληνοτουρκικῆς Ἐπιτροπῆς περί τε τῆς γραμμῆς μετὰ τῶν χωρογραφικῶν πινάκων τῶν νέων συνόρων καὶ περὶ τῶν τεθέντων παρ’ αὐτῆς σημάτων.

§71ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἰσάγω νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως τῆς μετὰ τῆς Ἀνατολικῆς τηλεγραφικῆς ἑταιρίας συμβάσεως, δι’ ἧς ἐξαπλοῦται τὸ σύμπλεγμα τῶν καλωδίων ἐσωτερικῶς καὶ ἐκτείνεται ἐξωτερικῶς. Συνοδεύεται τὸ νομοσχέδιον καὶ ὑπὸ αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως (Ὅρα Παράρτημα).

§72Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὁ Δήμαρχος τοῦ δήμου Καρδαμύλης τῆς ἐπαρχίας Οἰτύλου, ἐνῷ πρόκειται νὰ ἐπαναληφθῇ ἐκλογὴ τὴν προσεχῆ Κυριακὴν, τηλεγραφεῖ σήμερον πρὸς τὸν συνάδελφόν μου Λ. Καπετανάκον καὶ ἐμὲ τὰ ἑξῆς: «Εἰρηνοδίκης Πύλου Παπαγιάννης, μεταβὰς Καρδαμύλην, ἀναμιγνύεται σκανδαλωδῶς ἐκλογήν. Ἑλληνοδιδάσκαλος Καρδαμύλης Σαμορέας, ἐγκαταλιπὼν θέσιν του, περιφέρεται χωρία μεθ’ ὑποψηφίου Πετρέα ψηφοθηρῶν. Ἐγνώρισα ταῦτα τηλεγραφικῶς ἁρμοδίοις Ὑπουργοῖς, ποιήσατε παραστάσεις, ἐνέργεια ἀνάγκη γενῇ τηλεγραφικῶς.

ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ».

Καί τοι γνωρίζομεν ἐκ τῶν προτέρων τὰς διαθέσεις τῆς Κυβερνήσεως ὡς πρὸς τὴν ἐνάσκησιν τῶν πολιτῶν τῶν δημοτικῶν των δικαιωμάτων, καταθέτομεν τὸ τηλεγράφημα εἰς τὸ Προεδρεῖον, ἐκπληροῦντες τὴν ἐντολὴν τοῦ συναδέλφου, διὰ νὰ κατασταθῇ γνωστὸν ὅτι ταῦτα γίνονται ἐπινεύσει καὶ δραστηρίᾳ ἐνεργείᾳ τῆς Κυβερνήσεως.

§73ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τὴν μετάβασιν τοῦ Εἰρηνοδίκου Πυλίας εἰς τὸν τόπον τῆς ἐκλογῆς ἀνεκοίνωσε τὸ αὐτὸ πρόσωπον, τὸ ὁποῖον ἀνηνέχθη εἰς τὸν κ. Μαυρομιχάλην, σήμερον καὶ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον· ἔσπευσα δὲ ἀμέσως τηλεγραφικῶς νὰ διατάξω τὸν Εἰσαγγελέα πρῶτον μὲν νὰ διατάξῃ τὸν Εἰρηνοδίκην Πυλίας νὰ ἐπανέλθῃ ἀμέσως εἰς τὴν θέσιν του, συνάμα δὲ νὰ προβῇ καὶ εἰς πᾶσαν ἄλλην ἀναγκαίαν ἐνέργειαν πρὸς καταδίωξιν αὐτοῦ.

§74ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἀκριβῶς τὰ αὐτὰ διέταξα ὡς πρὸς τὸν Ἑλληνοδιδάσκαλον· εὐθὺς διέταξα νὰ ἐνεργηθῇ κατ’ αὐτοῦ αὐστηρὰ ἀνάκρισις ἐπὶ τῶν καταγγελιῶν.

§75ΠΙΚΟΥΛΑΚΗΣ. Ὁ περὶ οὗ πρόκειται Εἰρηνοδίκης, μεταβαίνων εἰς τὴν θέσιν του, διῆλθεν ἀληθῶς ἐκεῖθεν, ἀλλὰ διῆλθε κατ’ ἀνάγκην, διότι ἐκεῖθεν εἶναι ὁ δρόμος του, ἀμέσως δὲ ἀνεχώρησεν εἰς τὴν θέσιν του, δὲν ἔμεινε παντάπασιν ἐκεῖ. Ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὸν Ἑλληνοδιδάσκαλον, οὗτος εἶναι ἀπὸ τὸν τόπον ἐκεῖνον. Εἶναι δὲ ὅλως ἀνακριβὲς ὅτι περιφέρεται ἀναμιγνυόμενος εἰς τὰ ἐκλογικά· τὸ βέβαιον δὲ εἶναι ὅτι εἷς ὑπογραμματεὺς τοῦ Δικαστηρίου Σκαρπαλέζος, μένων ἐπὶ μῆνα ἐν Ἀθήναις ἄνευ ἀδείας καὶ συλλέγων ψηφοφόρους διὰ τὸν Δῆμον Καρδαμύλης, καθὰ ἐντόπιος, φέρει τὰ σκάνδαλα ταῦτα. Παρακαλῶ νὰ ζητηθῇ λόγος περὶ τούτου παρὰ τοῦ ἁρμοδίου κ. Εἰσαγγελέως καὶ τοῦ Γραμματέως τοῦ Δικαστηρίου.

§76Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἠθέλησα νὰ ἴδω τὸ ἔγγραφον ἵνα ἴδω εἰς τὸ μέγα ἐκεῖνο δρᾶμα τοῦ Καρὰ Δερβὲν πόσοι ἔπεσαν. Πόσοι νομίζετε, κύριοι; εἷς ἀξιωματικὸς ἐφονεύθη καὶ εἷς ἀνθυπασπιστὴς ἐπληγώθη!... Εἰς δὲ τὴν Μεσσηνίαν, ὅπου ἔγειναν δύω ἐκλογαὶ, πλείονες τῶν διακοσίων ἐφονεύθησαν καὶ ἐπληγώθησαν.

§77ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὶν λάβω τὰς πληροφορίας περὶ τῆς ἀκριβείας τῶν ἀπαντωμένων ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπομοιράρχου, ἄς μοι ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ παρακαλέσω, ὥστε νὰ λάβῃ κανὲν οὐσιαστικώτερον μέτρον, ἵνα μὴ περιστραφῇ μόνον ἡ ἐνέργεια εἰς τὸ σύνηθες τυπικὸν τοῦ νὰ στέλλεται τὸ περιεχόμενον τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ Βουλευτοῦ εἰς τὴν τοπικὴν Ἀρχὴν, νὰ γίνηται ἀπάντησις τῆς Ἀρχῆς ἐκείνης καὶ νὰ ἀνακοινοῦται ἡ ἀπάντησις αὕτη πρὸς τὴν Βουλήν. Ἂς μοι ἐπιτρέψῃ νὰ παρατηρήσω, ὄχι μόνον σχετικῶς πρὸς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν ἀλλὰ γενικῶς, ὅτι, ὅταν ἐπὶ ἀνακοινώσεως τοιούτων γεγονότων ὑπὸ βουλευτῶν γίνεται ἀπάντησις ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ὁποίαν ἔδωκεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἐνθυμοῦμαι τὴν παροιμίαν «Γιάννης κερνᾷ καὶ Γιάννης πίνει». Γίνεται ἔγκλημά τι ὑπὸ τῶν κατωτέρων ὀργάνων ἔν τινι ἐπαρχίᾳ, ἀνακοινοῦται τοῦτο ὑπό τινος βουλευτοῦ, ἡ Κυβέρνησις στέλλει πρὸς τὸν Ἔπαρχον ἵνα ζητήσῃ πληροφορίας. Ὁ Ἔπαρχος ἀπαντᾷ λ. χ. ὅτι συνέβη ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁ βουλευτὴς ἀνεκοίνωσεν, ἀλλὰ συνέβη διότι ἐκεῖνος, κατὰ τοῦ ὁποίου ἐγένετο βιαιοπραγία ὑπὸ τοῦ ὀργάνου τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας, ὑπωπτεύθη ὅτι εἶχε κλέψει ζῷα. Καὶ τοῦτο ἀνεκοίνωσεν ἤδη ὁ Μοίραρχος· ὅτι ὁ Ἐνωμοτάρχης ἐνήργει διὰ ζωοκλοπὴν, ὅτι εὗρε κρέας εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ πολίτου, ὅτι οἱ πολῖται ἀντέστησαν, παραλείπεται δὲ ὅτι ἐπυροβόλησεν ὁ ὑπενωμοτάρχης καὶ ἐπλήγωσεν ἕνα ὑπὸ τὸν μαστόν. Ἕκαστος ἐννοεῖ ὅτι ταῦτα εἶναι ἐπινοήματα, ἵνα κρύπτεται ἡ πρᾶξις ὀργάνου κατωτέρου, τὸ ὁποῖον ἐνεργεῖ ὑπὸ τὴν προστασίαν αὐτῶν ἐκείνων, ὑπὸ τὴν ὁποίαν καὶ τὰ ἀνώτερα ὄργανα. Καὶ ταῦτα, ὅταν μάλιστα πρόκειται περὶ τῶν Ἐπαρχιῶν, εἰς τὰς ὁποίας γνωρίζομεν ποία πρόνοια λαμβάνεται ὡς πρὸς τὴν τοποθέτησιν τῶν ὑπαλλήλων καὶ τὰ σχετικὰ μέτρα.

§78ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐννοεῖτε ὅτι ὁ κ. Στεφάνου εἶναι ἱκανὸς νὰ ζητήσῃ νὰ ὑποκρύψῃ διαπραχθὲν ἔγκλημα;

§79ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ κ. Στεφάνου.

§80ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. Στεφάνου ἔκαμε πᾶσαν τὴν ἐνέργειαν, καὶ αὐτὸς ἀπέστειλεν ἀνακριτήν· καὶ ὄχι κατόπιν τῆς ἐπερωτήσεώς σας, ἀλλ’ ἀμέσως ὅταν ἔμαθε τὰ συμβάντα.

§81ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦτο δεικνύει ὅτι τὰ συμβάντα ἦσαν σπουδαῖα καὶ ἠνάγκασαν τὰς Ἀρχὰς νὰ ἐπιληφθῶσιν αὐτῶν. Ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀξιοπιστίαν τοῦ κ. Στεφάνου δὲν βλέπω ποίαν ἐπίδρασιν ἔχει ἐπὶ ὅλων αὐτῶν. Ὁ κ. Στεφάνου εὑρίσκεται ἐν Μεσολογγίῳ, ἀλλ’ ὁ Μοίραρχος Εὐρυτανίας δύναται καὶ οὗτος νὰ ἔχῃ ἀνακριβεῖς πληροφορίας. Ἀλλ’ ἀφίνω ταῦτα κατὰ μέρος· εἶναι προτιμότερον ν’ ἀποβλέπωμεν εἰς τὰ τεκμήρια, τὰ ὁποῖα καθιστῶσι βέβαιον, ὅτι εἷς πολίτης δὲν ἀνθίσταται εἰς ἀπόσπασμα στρατιωτικὸν, ἐκτὸς μόνον ὅταν ἐπέλθῃ βία κατ’ αὐτοῦ· ὅταν πληγώνεται, τότε ἀνθίσταται, ἀλλὰ τότε ἔχει καὶ δικαίωμα ν’ ἀντιστῇ· καὶ κάμνω τὴν ὑπόμνησιν ταύτην οὐχὶ ἐκ συμφέροντός τινος, ἵνα κατασταλῇ ἡ πρᾶξις τοῦ Ἐνωμοτάρχου· ἐκεῖ ὅπου ὠθοῦνται τὰ πράγματα, ἴσως, μὰ τὴν ἀλήθειαν πρέπει νὰ μὴ καταστέλλωνται αἱ τοιαῦται πράξεις, ἵνα πεισθῶσιν οἱ πολῖται τί πρέπει νὰ πράττωσιν, ὅταν πρόκηται περὶ βιαιοπραγιῶν τοιούτων· ἂς σκεφθῶσιν οἱ πολῖται τίνα εἶναι τὰ δικαιώματά των, ὅταν ζητῶσι τὴν μετάθεσιν ὀργάνου τοιούτου καὶ δὲν εἰσακούωνται· ἂς σκεφθῶσιν, ἐὰν δὲν πρέπῃ νὰ φροντίζωσι νὰ ἐπιχειρῶσιν αὐτοὶ οἱ ἴδιοι τὴν μετάθεσίν του. Ἀλλ’ ἀσχέτως πρὸς τὸ οὐσιαστικὸν μέρος τῆς ὑποθέσεως, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, ὑπεμνήσθη ὑμῖν ὅτι ὑπάρχει Ἐνωμοτάρχης ἐκεῖ τοποθετημένος, ὁ ὁποῖος ἐφαίνετο διατεθειμένος νὰ ἐνεργήσῃ τοιαύτας πράξεις· ἤδη μετὰ τὴν διάπραξιν αὐτῶν τῶν βιαιοπραγιῶν καὶ τῶν βανδαλικῶν πράξεων ἀπαντᾶτε κατὰ τὰ συνήθη: ἰδού τί μοι ἀπαντᾷ ὁ Μοίραρχος. Νομίζω, ὅτι ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐξέτασιν τοῦ πράγματος, νομίζω ὅτι ἔπρεπε καὶ ἐκ προοιμίων νὰ συμπεράνητε ὅτι οἱ πολῖται δὲν ἀνθίστανται εἰμὴ ὅταν φθάσωσιν εἰς ἐσχάτην ἀνάγκην, ὅταν, ὡς λέγεται, φθάσῃ τὸ μαχαῖρι εἰς τὸ κόκαλο. Καὶ ἔπρεπε νὰ λάβετε ἄλλα μέτρα. Ἀμέσως, ὅταν ὑπάρχουν τοιαῦτα διδόμενα καθ’ ἑνὸς ὑπενωμοτάρχου, ἡ πρώτη πρᾶξις, τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ ἐκτελέσητε, ἦτο νὰ μεταθέσητε τὸν ἐντόπιον ὑπενωμοτάρχην ἐκεῖνον. Καὶ τοῦτο λέγω, μόνον διότι ἔπρεπε νὰ τὸ πράξητε καὶ οὐχὶ ἐκ πολιτικοῦ συμφέροντος, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἡ ἐπίτασις ἑνὸς κακοῦ εἶναι πολλάκις ὠφέλιμος, ἵνα μάθωσι καὶ οἱ ἁπλούστεροι καὶ οἱ πειθηνιώτεροι ὅτι, ὅταν δὲν εἰσακούωνται τὰ δίκαιά των, πρέπει αὐτοὶ οἱ ἴδιοι νὰ φροντίζωσι νὰ καθιστῶσιν αὐτὰ σεβαστά.

§82ΜΑΝΔΑΛΟΣ. Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μᾶς εἴπῃ πόσαι οἰκογένειαι μετηνάστευσαν ἐκ τοῦ χωρίου Τζούκα τοῦ Ὀθωμανικοῦ εἰς τὸ ἔθνος μας, καὶ τί γίνονται αὗται αἱ οἰκογένειαι· ἔλαβε μέτρα ἡ Κυβέρνησις, ἵνα τοποθετήσῃ αὐτὰς εἰς ἐθνικὸν τόπον ἢ οὔ; Διέταξεν ἡ Κυβέρνησις νὰ τοποθετηθοῦν καὶ εἰς ποῖον μέρος;

§83Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κατὰ τὰς τρεῖς πρώτας Συνεδριάσεις, τὰς γενομένας μετὰ τὸ πέρας τῶν ἀρχαιρεσιῶν, ἐγὼ καὶ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Λακεδαίμονος κ. Δημητρακάκης παρεκαλέσαμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν διαφόρους πληροφορίας, ἀναγομένας εἰς τὴν κατασκευὴν ὁδῶν, εἰς τὴν συντήρησιν αὐτῶν, εἰς τὰ μέσα τοῦ Ταμείου τῆς ὁδοποιίας, καὶ εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν χρημάτων αὐτοῦ. Κεχωρισμένως δ’ ἐγὼ παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ὑποβάλῃ πίνακα τῶν γενομένων ἐξόδων κατὰ τὸ 1882 κατὰ κεφάλαιον καὶ ἄρθρον τοῦ εἰδικοῦ Προϋπολογισμοῦ ἑκάστου τῶν Ὑπουργείων. Καὶ ὁ συνάδελφος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς προέβαλεν ἐπερώτησιν ἄλλην, δι’ ἧς παρεκάλεσε τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν ν’ ἀνακοινώσῃ διαφόρους πληροφορίας, ἀναγομένας εἰς τὴν ἀποξήρανσιν τῆς Κωπαΐδος, καὶ τοὺς ἀναλαβόντας τὸ δικαίωμα τῆς ἀποξηράνσεως. Ἐπειδὴ πρὸ μικροῦ ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργείου καὶ ὁ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἀνεκοίνωσαν πληροφορίας, ἀναγομένας εἰς ἐπερωτήσεις ἄλλας μεταγενεστέρας τῶν εἰρημένων, διὰ τοῦτο λαμβάνω ἀφορμὴν νὰ παρακαλέσω αὐτοὺς νὰ μᾶς εἴπωσιν ἐὰν θὰ δυνηθῶσι κατ’ αὐτὰς νὰ καταθέσωσιν εἰς τὴν Βουλὴν τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐζητήσαμεν διὰ τῶν ἀνωτέρω μνημονευθεισῶν ἐπερωτήσεων ἡμῶν.

§84ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Αἱ πληροφορίαι, αἱ ὁποῖαι ἐζητήθησαν περὶ τῆς ὁδοποιίας ἐκ μέρους τῶν ἀξιοτίμων Βουλευτῶν, ἀποτελοῦσι πλήρη ἀπολογισμὸν τριῶν ἐτῶν. Παρήγγειλα τὸ ἁρμόδιον τμῆμα νὰ καταγείνῃ εἰς τοῦτο· διετάχθησαν 4 εἰδικοὶ ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται καθημερινῶς ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου. Σήμερον ἠρώτησα τὸν τμηματάρχην, ὁ ὁποῖος μοὶ εἶπεν ὅτι καταγίνονται ἀδιακόπως οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι, ἀλλ’ ἀμφιβάλλει ἐὰν θὰ δυνηθῶσιν ἐντὸς μηνὸς νὰ περατώσωσι ταύτην, διότι, ὡς σᾶς εἶπον, εἶναι ἀπολογισμὸς τριῶν ἐτῶν.

§85ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τόσος καιρὸς χρειάζεται;

§86ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὅστις ἀμφιβάλλει, ἂς ἔλθῃ εἰς τὸ τμῆμα νὰ πληροφορηθῇ.

§87ΜΕΤΑΞΑΣ. Ἔπρεπε νὰ ἦναι ἕτοιμοι αὐταὶ αἱ πληροφορίαι.

§88ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Αἱ ζητηθεῖσαι πληροφορίαι περὶ τῆς Κωπαΐδος εἶναι—ἐὰν καλῶς ἐνθυμοῦμαι τὰς ἐπερωτήσεις—ἐὰν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπληροφορήθη ὅτι κυκλοφοροῦσιν ἐν Ἑλλάδι μετοχαὶ τῆς Ἑταιρίας, ἥτις ἀνέλαβε τὴν ἀποξήρανσιν τῆς Κωπαΐδος· δεύτερον ἐὰν ἐζήτησε καὶ ἔλαβε γνῶσιν τοῦ καταστατικοῦ τῆς Ἑταιρίας αὐτῆς, καὶ τρίτον ποῖαι ἐργασίαι ἐγένοντο μέχρι τοῦδε πρὸς ἀποξήρανσιν τῆς Κωπαΐδος. Ὡς πρὸς τὸ πρῶτον παρατηρῶ ὅτι ἡ Ἑταιρία, ἡ ἀναλαβοῦσα τὴν ἀποξήρανσιν, εἶναι Ἑταιρία ὅλως διόλου Γαλλικὴ καὶ ἀνώνυμος. Δυνάμει τῶν κειμένων νόμων αἱ Γαλλικαὶ Ἑταιρίαι, αἱ συνιστάμεναι ἐν Γαλλίᾳ κατὰ τὰ Γαλλικὰ νόμιμα, χαίρουσιν ἐν Ἑλλάδι τὰ αὐτὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα χαίρουσι καὶ αἱ Ἑλληνικαὶ Ἑταιρίαι· διότι καὶ αἱ Ἑλληνικαὶ Ἑταιρίαι αἱ ἀνώμυμοι, αἱ συνιστάμεναι ἐν Ἑλλάδι, χαίρουσι τὰ αὐτὰ δικαιώματα ἐν Γαλλίᾳ· ἑπομένως, προκειμένου περὶ τοιαύτης ξένης Ἑταιρίας, δὲν ἔχει τὶ νὰ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις. Ἐπληροφορήθη ὅμως, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἅμα συνεστάθη ἡ Ἑταιρία αὕτη, ἐζήτησε δι’ ἐγγράφου ἀπ’ αὐτὴν νὰ κυκλοφορήσῃ μετοχάς της ἐν Ἑλλάδι· ἡ Ἑταιρία ἀντέστη καὶ εἶπεν ὅτι δὲν εἶναι ὑπόχρεως εἰς τοῦτο· ἐγένετο Συμβούλιον νομομαθῶν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον ἀπεφάνθη συμφώνως μὲ τοὺς ἰσχυρισμοὺς τῆς Ἑταιρίας· ἐπανέλαβεν ἡ Κυβέρνησις τὰς ἀπαιτήσεις της πρὸς τὴν Ἑταιρίαν, λέγουσα ὅτι ἐπιμένει νὰ κυκλοφορήσῃ ἡ Ἑταιρία μετοχάς της ἐν Ἑλλάδι. Δὲν ἐπέμεινε περισσότερον ἡ Κυβέρνησις, φιλικῶς ὅμως ἐδόθησαν εἴς τινας, οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν ἀπὸ τοὺς μετόχους μετοχὰς, κατόπιν δὲ κεφαλαιοῦχοι τινὲς τῶν Ἀθηνῶν ἀπετάθησαν πρὸς τὴν Ἑταιρίαν εἰς Παρισίους καὶ ἐζήτησαν νὰ ἀγοράσωσι καὶ ἠγόρασαν 10 χιλ. μετοχῶν· ταύτας ἐξέθεσαν ἐνταῦθα δημοσίᾳ πρὸς πώλησιν καὶ ἐπώλησαν μόνον 1000, εἰς τρόπον ὥστε ἐκ τῶν 30 χιλ. μετοχῶν τῆς Ἑταιρίας, 3 χιλ. ὑπάρχουσιν ἐν Ἑλλάδι, αἱ ἐπίλοιποι δὲ εὑρίσκονται εἰς χεῖρας ξένων. Ὡς πρὸς τὰς ἐργασίας τῆς ἀποξηράνσεως, αὐταὶ προχωροῦσιν. Ἡ Ἑταιρία διαβεβαιοῖ ὅτι μεθ’ ὅλας τὰς ἀντιδράσεις, ὡς λέγει αὐτὴ, αἱ ὁποῖαι γίνονται κατ’ αὐτῆς, μεθ’ ὅλας τὰς φήμας, αἱ ὁποῖαι κατ’ αὐτῆς διαδίδονται, ἐπαναλαμβάνει καὶ ἐγγυᾶται, ὅτι πρὸ τοῦ τέλους τῆς προθεσμίας θὰ ἔχῃ πλῆρες τὸ ἔργον. Ἐὰν λέγεται καὶ γράφεται ὅτι δὲν ἠμπόρεσε κἀνεὶς νὰ ἀνακαλύψῃ τὸ Καταστατικὸν τῆς Ἑταιρίας αὐτῆς, ὅτι εἶνε μυστήριον, καὶ ἀπετάθη πρὸς ἡμᾶς ἐπερώτησις καὶ ἐζήτησεν ἡ Κυβέρνησις νὰ τὸ ἴδῃ, λέγω ὅτι δὲν εἴχομεν δικαίωμα ν’ ἀπαιτήσωμεν τοῦτο· ἐκοινοποιήθη ὅμως εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐτυπώθη εἰς τὰς Γαλλικὰς ἐφημερίδας, νομίζω, καὶ εἰς ἰδιαίτερον φυλλάδιον, καὶ τοῦτο τὸ διαβεβαιῶ, διότι τὸ εἶδον μὲ καλὸν τύπον καὶ δεμένον εἰς κυανόφαιον χάρτην, ἐὰν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη.

§89ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ. Ἐὰν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, ἡ σύμβασις, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις μὲ τὴν Ἑταιρίαν, ὑποχρεοῖ τὴν Ἑταιρίαν, ἡ ὁποία εἶχεν ἀναλάβει οὐ μόνον τὴν ἀποξήρανσιν ἀλλὰ καὶ τὴν καλλιέργειαν, νὰ ἐκδώσῃ μετοχὰς πρὸς ἐγγραφὴν ἐν Ἑλλάδι, καὶ αἱ μετοχαὶ μάλιστα αὗται δὲν ἔπρεπε νὰ ὑπόκεινται εἰς μείωσιν, ἐὰν τυχὸν ἡ ἐγγραφὴ ὑπερβῇ τὸ ποσόν.

§90ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἡ σύμβασις αὕτη εἶναι ἡ σύμβασις, ἡ ὁποία ἐγένετο μὲ τὸν Μομφεριὲ, καὶ ἡ ὁποία δὲν ἐπραγματοποιήθη. Κατόπιν ἦλθεν ἡ ἄλλη σύμβασις, ἡ ὁποία παρεχώρησε τὴν ἀποζημίωσιν εἰς τὴν νῦν Ἑταιρίαν. Λοιπὸν ἡ νῦν Ἑταιρία ἔλεγεν, ὅτι δὲν εἶναι ὑπόχρεως νὰ κυκλοφορῇ μετοχὰς ἐν Ἑλλάδι. Ἐπὶ τῆς συμβάσεως ταύτης βασιζομένη ἡ Κυβέρνησις ἀπηύθυνε τὰς ἀπαιτήσεις, ὅτι ὀφείλει ἡ Ἑταιρία νὰ κυκλοφορῇ τὰς μετοχάς της ἐν Ἑλλάδι. Εἰς τοῦτο ἀντέστη ἡ γνώμη τῶν νομομαθῶν, τοὺς ὁποίους προσεκάλεσεν ἡ Κυβέρνησις, οἵτινες, ὡς εἶπον, ἀπεφάνθησαν ὑπέρ τῆς Ἑταιρίας. Ἔκαμε καὶ δεύτερον ἔγγραφον ἡ Κυβέρνησις ζητοῦσα αὐτὸ, τὸ ὁποῖον λέγετε, ἀπὸ τὴν Ἑταιρίαν· ἡ δὲ Ἑταιρία ἐπέμεινεν ἀνθισταμένη, Ἀλλ’ ἐὰν ἦτο δυνατὴ ἡ ὑποχρέωσις νὰ κυκλοφορήσωσι τότε αἱ μετοχαὶ ἐν Ἑλλάδι, πόσαι φωναὶ θὰ ἐγείροντο σήμερον; περισσότεραι ἀπὸ ἐκείνας, τὰς ὁποίας καθ’ ἑκάστην ἀκούομεν.

§91Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν πρόκειται βεβαίως νὰ ἐπιληφθῶμεν σήμερον συζητήσεως ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως τῆς Ἑταιρίας, τῆς ἀναλαβούσης τὴν ἀποξήρανσιν καὶ τὴν καλλιέργειαν τῆς Κωπαΐδος. Οἱ νόμοι τοῦ 1867 περὶ ἀποξηράνσεως τῆς Κωπαΐδος καὶ τοῦ 1869, διὰ τοῦ ὁποίου ἐτροποποιήθη ὁ νόμος τοῦ 1867, κανονίζουσι τὰ τῆς ἐπιχειρήσεως ταύτης. Ὁ νόμος δὲ τοῦ 1861 καὶ ὁ συμπληρώσας αὐτὸν νόμος τοῦ 1881 κανονίζουσιν ὡσαύτως τὰ τῆς ἀφομοιώσεως τῶν ἐν τῇ Γαλλίᾳ συνισταμένων ἑταιριῶν πρὸς τὰς Ἑλληνικὰς ἑταιρίας. Ὅταν, ὡς ἐλπίζω, ἡ Βουλὴ ἐπιληφθῇ τῆς συζητήσεως, τότε θέλομεν ἐξετάσει ἐὰν ἡ ἀστυνομικὴ ἐνέργεια τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς ἀνωνύμου ταύτης ἑταιρίας ὑπῆρξε πλήρης καὶ ἐπαρκὴς, ἵνα προλάβῃ τὴν ἀποπλάνησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ ἑπομένως τὰς ζημίας, εἰς ἃς ὑπέκυψεν ἕνεκα τῆς προκηρυχθείσης δημοσίας ἐγγραφῆς μετοχῶν εἰς τὴν ἐπιχείρησιν ταύτην, τὴν ὁποίαν δημοσίαν ἐγγραφὴν ἐπέτρεψεν ἡ Κυβέρνησις. Ὥστε δὲν προβαίνω παντάπασιν εἰς συζήτησιν. Παρατηρῶ ὅμως εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἔδωκε περὶ τῶν ἐργασιῶν του πρὸς συλλογὴν τῶν πληροφοριῶν τῶν ζητηθεισῶν διὰ τὴν ὁδοποιΐαν, ὅτι μοὶ φαίνεται παράξενος ἡ πληροφορία, ἣν μᾶς ἔδωκε περὶ τῆς ἀρξαμένης ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸς συλλογὴν τῶν ζητηθεισῶν πληροφοριῶν ἐργασίας. Ἂν αἱ ζητηθεῖσαι πληροφορίαι ἀποτελοῦσιν ὁλόκληρον ἀπολογισμὸν τοῦ Ταμείου τῆς ὁδοποιΐας, τὸ λᾶθος δὲν εἶναι οὐδ’ ἐμόν, οὐδὲ τοῦ συναδέλφου μου βουλευτοῦ ἐκ Λακεδαίμονος, τοῦ ζητήσαντος ταύτας· τὸ λάθος εἶναι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ δημοσιεύσῃ, καθ’ ὃ εἶχε καθῆκον ὑπὸ τοῦ Νόμου ἐπιβαλλόμενον, τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ Ταμείου τῆς ὁδοποιΐας. Καὶ ἐνῷ κατὰ τὸ 1881 τὸ προκάτοχον Ὑπουργεῖον, τὸ ὑπὸ τὴν προεδρείαν τοῦ μακαρίτου Ἀλεξάνδρου Κουμουνδούρου, ἐδημοσίευσε κατὰ Νοέμβριον τοῦ 1881 τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ Ταμείου τῆς ὁδοποιΐας τοῦ 1879, ἤδη ἐφθάσαμεν εἰς τὸ 1883 καὶ μόλις πρὸ 5 ἡμερῶν ἐδημοσιεύθη ὁ ἀπολογισμὸς τοῦ Ταμείου τῆς ὁδοποιΐας τοῦ 1880. Καὶ τοῦτο ἐγένετο, ἀφοῦ κατὰ τὴν Σύνοδον τοῦ 1882 αὐτὸς ἐγὼ παρεκάλεσα τόν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργείου, διευθύνοντα τότε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ δώσῃ διαταγὰς, ἵνα ἐπισπευσθῇ ἡ δημοσίευσις τῶν ἀπολογισμῶν τοῦ Ταμείου τῆς ὁδοποιΐας, καὶ ἀφοῦ αὐτὸς ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργείου κατὰ Μάρτιον τοῦ 1882 εἶπε δημοσίᾳ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν θέλει ὑποβάλει τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ ταμείου αὐτοῦ. Ἀφοῦ τέλος πάντων προσέθηκε μάλιστα τότε ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι καὶ ἄλλο τι καινὸν καὶ πρωτοφανὲς ἔργον ἔμελλε νὰ ἐπιτελέσῃ, ἐπειδὴ ἡ γνῶσις καὶ ἡ μελέτη μόνου τοῦ ἀπολογισμοῦ δὲν χρησιμεύει τόσον, ὅσον ἡ γνῶσις τοῦ προϋπολογισμοῦ, εἶπεν ὅτι ἔμελλε κατ’ ἐκείνην τὴν ἑβδομάδα τοῦ Μαρτίου τοῦ 1882 νὰ ὑποβάλῃ καὶ προϋπολογισμὸν τοῦ Ταμείου τῆς ὁδοποιΐας. Καὶ ἀπὸ τοῦ Μαρτίου 1882 μέχρι Νοεμβρίου 1883 οὐδένα ἀπολογισμὸν τοῦ εἰρημένου ταμείου ἐδημοσίευσεν ἢ εἰσήγαγεν εἰς τὴν Βουλήν· οὐδὲ τὸν προϋπολογισμὸν, τὸν ὁποῖον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μᾶς ἐπέδειξεν ὡς καινοφανὲς ἔργον του, ἐνῷ κατ’ αὐτὸ τὸ διάστημα καὶ πολλὰ ἐδαπανήθησαν χρήματα εἰς κατασκευὴν ὁδῶν, καὶ ἔργων ὁδοποιΐας τὴν κατασκευὴν πολλῶν ἐξέθηκε καὶ ἀκολουθεῖ νὰ ἐκθέτῃ εἰς δημοπρασίαν, ἀναδεχομένου τοῦ Ταμείου τῆς ὁδοποιΐας νέας ἕνεκα αὐτῶν ὑποχρεώσεις, ἡμεῖς δ’ οὐδὲν γνωρίζωμεν καὶ οὐδὲν ἠρωτήσαμεν. Τὰς παρατηρήσεις ταύτας ἀντιτάσσω πρὸς ὅσα ἐπρόβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι δῆθεν ἡμεῖς ἐζητήσαμεν τόσον μεγάλα καὶ πολύπλοκα ἔργα, τὰ ὁποῖα δὲν ἠδύνατο νὰ γνωρίζῃ, ὅτι ἐμέλλομεν νὰ ζητήσωμεν ἡμεῖς, καὶ ὅτι τώρα μόλις ἤρχισε νὰ ἀγωνίζηται, ἵνα ἐκτελέσῃ τὴν αἴτησιν ἡμῶν.

§92Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, λυποῦμαι νὰ βλέπω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ πρώην τῆς Παιδείας πάντοτε ἐπιλήσμονα τῶν ἐπερωτήσεων τῶν κκ. βουλευτῶν. Ἡ ἐπερώτησίς μου εἶναι σπουδαιοτάτη, διότι ἐζημιώθησαν πλεῖστοι ὅσοι πολῖται Ἕλληνες ἕνεκα τῆς κυκλοφορίας μετοχῶν, αἱ ὁποῖαι ἐκδοθεῖσαι εἰς τὴν ὀνομαστικὴν τιμὴν τῶν 500 φράγκων, ἤδη τιμῶνται ἀντὶ 40 μόνον χαρτίνων δραχμῶν. Αἱ ζημίαι εἶναι μεγάλαι καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας καὶ τὴν Σύρον καὶ τὴν πρωτεύουσαν. Πολλοὶ πολῖται ἐξηπατήθησαν δολίως, καὶ ἀφῃρέθη τὸ χρῆμα ἀπὸ τὸ βαλάντιον αὐτῶν καὶ εἰσῆλθεν εἰς βαλάντια ὡρισμένων ἀτόμων πλουσιωτάτων, πλουτησάντων διὰ τοῦ τρόπου τούτου καὶ εἰς προγενεστέρας ἐπιχειρήσεις. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀφοῦ ἐνθυμεῖται, ὅτι τὸ Καταστατικὸν ἦτον ἐκ χάρτου κυανοῦ ἢ ἄλλου χρώματος, νομίζω, ὅτι τὸ ἄριστον θὰ ἦτο νὰ καταθέσῃ αὐτό. Ὤφειλε δὲ νὰ ἐνθυμῆται τὴν ἐπερώτησίν μου ἐὰν ἡ Ἑταιρία εἰσπράττῃ δικαίωμα ἐπικαρπίας, καὶ τὴν ἐρώτησίν μου ἐὰν νομίζῃ, ὅτι δικαιοῦται νὰ εἰσπράττῃ τοῦτο· συγχρόνως δὲ ἐὰν ὑπῆρξε διαφωνία τις μεταξὺ τῶν Ἀρχῶν καὶ τῆς Ἑταιρίας περὶ τῆς εἰσπράξεως τοῦ δικαιώματος τούτου, καὶ ἐὰν ὑπῆρξεν ἀλληλογραφία τις, τὸν παρεκάλεσα, νὰ τὴν καταθέσῃ. Καὶ ὑπάρχει ἀλληλογραφία, καὶ τὰ γνωρίζομεν πάντα, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν· ἀλλὰ σᾶς ἠρωτήσαμεν διὰ νὰ ἴδωμεν ἐὰν ἔχετε τὴν εἰλικρίνειαν νὰ τὰ καταθέσητε ἐνταῦθα. Ὑπῆρξε μεγάλη διαμάχη μεταξὺ τῶν Ἀρχῶν, καὶ ὑπῆρξαν Ἀρχαί, αἱ ὁποῖαι δὲν ἠθέλησαν νὰ δώσουν εἰς τὴν Ἑταιρίαν δικαίωμα εἰσπράξεως δικαιώματι ἐπικαρπίας, ἀφοῦ τὸ δικαίωμα τοῦτο ἀποκτᾷ μετὰ τὴν ἀποξήρανσιν. Ἔχομεν θετικὰς βεβαιώσεις, ὅτι ἐκ τῶν εἰσπραχθέντων 7½ ἑκατομμυρίων ἐκ τῶν μετοχῶν, τὸ πλεῖστον εἰσῆλθεν εἰς ἰδιωτικὰ ταμεῖα, χωρὶς τὰ χρήματα ταῦτα νὰ χρησιμεύσωσι διὰ τὴν ἐπιχείρησιν. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μὴ λησμονήσῃ αὔριον νὰ καταθέσῃ τὸ Καταστατικὸν τῆς Ἑταιρίας καὶ συγχρόνως πάντα τὰ ἔγγραφα τὰ μεταξὺ τοῦ Ὑπουργείου ἢ τῆς Νομαρχίας ἢ πάσης ἄλλης Ἀρχῆς καὶ τῆς Ἑταιρίας ἀνταλλαγέντα σχετικῶς πρὸς πᾶσαν ὑπόθεσιν τῆς ἑταιρίας ταύτης.

§93ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Λυποῦμαι καὶ ἐγὼ διὰ τὴν λύπην, τὴν ὁποίαν ᾐσθάνθη ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος. Ὡς πρὸς τὸ ἀντικείμενον τῆς εἰλικρινείας, δὲν ἦτο περίστασις, νομίζω, νὰ τὸ θίξῃ· διότι, ἀφοῦ κατὰ τὴν ἰδίαν του ὁμολογίαν πρόκειται περὶ γεγονότων πασιγνώστων, δὲν εἶχον αἰτίαν νὰ τὰ ἀποκρύψω. Εἶπον, ὅτι τὸ Καταστατικὸν ἦτο τυπωμένον. Αὔριον θὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ἀντίτυπον, τὸ ὁποῖον ἔχω. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς νομῆς, πραγματικῶς τὸ ἐλησμόνησα, καὶ διὰ τοῦτο ἠρώτησα πρὶν ἐὰν ὑπάρχῃ ἄλλο τι. Πράγματι, κατὰ τὰς πληροφορίας μου, ἡ Ἑταιρία δίδει εἰς νομὴν γαίας, ἀλλὰ γαίας ἐμπεριεχομένας ἐντὸς τῆς ζώνης, τὴν ὁποίαν κατέχει. Ἠμπορεῖ νὰ ἦναι τώρα μερικοί, οἱ ὁποῖοι ἀμφισβητοῦν τὴν κυριότητα. Αὔριον θὰ φέρω ὁσαδήποτε ἔγγραφα ἂν ὑπάρχωσιν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου· δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν.

§94ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν προλαβοῦσαν Σύνοδον ὁ πρῴην ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς ὑπεσχέθη νὰ φέρῃ πρότασιν περὶ ἐπιψηφίσεως τοῦ Ἀστικοῦ Πολιτικοῦ Κώδηκος. Ἐν τούτοις παρῆλθεν ἡ Σύνοδος, καὶ οὐδὲν ἡ Βουλὴ ἀπήλαυσε. Σήμερον παρακαλοῦμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ἐπισήμως εἰς τὴν Βουλὴν ἐὰν ἔχῃ σκοπὸν νὰ φέρῃ τὸν Ἀστικὸν Κώδηκα πρὸς ἐπιψήφισιν, διότι δὲν πρόκειται ἐδῶ περὶ Κωπαΐδος, πρόκειται περὶ τῆς ζωῆς τοῦ Ἔθνους. Ἡ Δικαιοσύνη θεωρεῖται ὡς ἡ ψυχή, εἶναι στοιχεῖον ἐκ τῶν ὧν οὐκ ἄνευ πάσης κοινωνίας. Ἄλλως, θὰ φέρω τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμον πρὸ ἡμερῶν, διότι ὁ λαὸς πάσχει.

§95Κ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἤμην ἐδῶ, ὅταν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀπήντησεν εἰς τὴν χθεσινὴν ἐπερώτησίν μου. Παρὰ συναδέλφου ἔμαθον, ὅτι ὅσῳ μὲν ἀφορᾷ τὸν παράφρονα στρατιώτην ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀπήντησεν ὅτι ἔλαβε πληροφορίας παρὰ τῶν ἁρμοδίων, ὅτι ὁ στρατιώτης αὐτὸς δὲν εἶναι παράφρων καὶ ἠλίθιος, ἀλλὰ δυνάμενος νὰ ἐκτελῇ ὑπηρεσίαν, καὶ ὅτι ἐγὼ ἠθέλησα νὰ παραπείσω τὸν ἁρμόδιον ἰατρὸν νὰ τὸν παραστήσῃ ὡς παράφρονα. Πιστεύω ὅτι λαμβάνει χώραν λάθός τι καὶ ὅτι δὲν πρόκειται περὶ τοῦ στρατιώτου, περὶ οὗ ἐγὼ ὡμίλησα, καὶ δὲν πρόκειται περὶ βουλευτοῦ ἐμοῦ ἀλλὰ περὶ ἄλλου· διότι ὁ στρατιώτης, περὶ οὗ ὡμίλησα, εἶναι ἀναντιῤῥήτως εἰς τὸν ἔσχατον βαθμὸν τῆς παραφροσύνης καὶ τῆς ἠλιθιότητος. Δὲν ἦτο ἀνάγκη οὔτε νὰ τὸν ἴδῃ ἰατρός, οὔτε παρεκάλεσά ποτε ἰατρόν, διότι ἡ κατάστασίς του εἶναι προφανεστάτη. Τὸν εἶδε ὁ συντάκτης τοῦ «Μὴ Χάνεσαι» καὶ ἔγραψεν ὁλόκληρον περὶ αὐτοῦ ἄρθρον· τὸν εἶδεν ὁ συντάκτης τῆς «Ἐθνικῆς Φωνῆς» καὶ ἔγραψε περὶ αὐτοῦ· εἶχε τὴν εἰκόνα του προχθὲς καὶ τὴν περιγραφήν του ἡ Ἐφημερὶς «Παληάνθρωπος». Δὶς συγγενής του τὸν ἐπῆρεν εἰς τὴν οἰκίαν του καὶ ἠκολούθουν κατόπιν του ἑκατὸν παῖδες γιουχαΐζοντες καὶ λιθοβολοῦντες αὐτόν. Ὁ λοχαγός του ἀπειράκις μοὶ εἶπε καθ’ ὁδὸν νὰ κάμω πάντα τρόπον νὰ πάρω αὐτὸν τὸν ἄνθρωπον, διότι δὲν ὑποφέρεται ἡ κατάστασίς του. Τὸ τάγμα ἐπανειλημμένως ἀνέφερεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον περὶ αὐτοῦ. Θαυμάζω λοιπὸν πῶς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μᾶς ἔφερε τοιαύτας πληροφορίας. Αὔριον θὰ τὸν φέρω ἐδῶ νὰ τὸν ἰδῆτε πάντες.

§96ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἰδοὺ ἡ σημείωσις, τὴν ὁποίαν ἔχω «ὁ στρατιώτης τοῦ εἰκοστοῦ καὶ οὐχὶ εἰκοστοῦ τρίτου Γιαννάκης δὲν ἐκρίθη τοσοῦτον ἠδικημένος ἐκ τῆς φύσεως, ὅσον θεωρεῖ αὐτὸν τοσοῦτον ἠδικημένον ὁ βουλευτὴς Ἄνδρου. Σᾶς εἶπον δὲ ὅτι οἱ ἰατροὶ ἐξήτασαν αὐτὸν καὶ ὅτι ἐστάλη εἰς τὸ στρατιωτικὸν Νοσοκομεῖον.

§97ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιμένω ὅτι πρόκειται περὶ ἄλλου στρατιώτου· σᾶς διαβεβαιῶ ὅτι εὑρίσκεται εἰς τὸν μεγαλείτερον βαθμὸν τῆς ἠλιθιότητος, σᾶς τὸ ἐγγυῶμαι μὲ τὸν λόγον τῆς τιμῆς μου. Εἰς ἕνα συγγενῆ του εἶπον ὅτι, ἀφοῦ δὲν εἶναι τρόπος ν’ ἀπαλλαγῇ, νὰ κάμωμεν τρόπον νὰ τὸν πάρῃς προσωρινῶς στὸ σπῆτί σου, καὶ ἐκεῖνος μοῦ εἶπε, πῶς νὰ τὸν πάρω ὅπου ἔρχονται τὰ παιδιὰ τοῦ δρόμου καὶ φωνάζουν ἔξω ἀπ’ τὸ σπῆτί μου διὰ τὸν τρελλὸν στρατιώτην; Ἐγὼ, κύριοι, θὰ σᾶς τὸν φέρω ἐδῶ νὰ τὸν ἰδῆτε, καὶ οὕτω εἶναι περιττὸν νὰ εἴπω πλειότερα περὶ αὐτοῦ. Ὡς πρὸς τὸν ἕτερον δὲ λόγον, παρατηρῶ ὅτι ἐγὼ δὲν παρεκάλεσα τὸν ἰατρὸν νὰ τὸν χαρακτηρίσῃ ἠλίθιον. Μίαν ἡμέραν ἤμην εἰς τὰ παραπήγματα· ἐκεῖ δὲ ὅπου ἑκατὸν περίπου στρατιῶται εἶχον ἐν τῷ μέσῳ τὸν Γιαννάκην καὶ ἐγέλων, ἐπλησιάσαμεν ἐγὼ καὶ ὁ ἰατρὸς κ. Κουλούρης καὶ ἐγελούσαμεν. Μήπως διὰ τούτου ἐνόμισεν ὅτι ἠθέλησα νὰ τὸν παραπείσω; Ἀποκαλῶ, κύριοι, ἄτιμον ἐκεῖνον ὅστις ἤθελεν εἰπεῖ ὅτι ἐγὼ ἠθέλησα νὰ παραπείσω τὸν ἰατρόν.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προσέχετε εἰς τὰς ἐκφράσεις σας.

§99ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ δὲ τοῦ στρατιώτου τοῦ φθισικοῦ ἔμαθον ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀπήντησεν, ὅτι πρόκειται νὰ τῷ δοθῇ τριῶν μηνῶν ἄδεια, ὥστε ἐπὶ τούτου δὲν ἔχω τί νὰ εἴπω.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρῶτον ἀντικείμενον εἶνε ἡ ἐξακολούθησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως περὶ τῆς παραιτήσεως μελῶν τινων τοῦ ὑπουργείου.

§101ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Παρεκλήθην ἀπὸ τὸν κ. Ῥοῦφον, τὸν ὁποῖον εἶδον πρὸ ὀλίγου, νὰ δηλώσω ὅτι ἀδιαθετῶν δὲν δύναται νὰ ἔλθῃ σήμερον διὰ νὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν ὁμιλίαν του.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε προχωροῦμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσόντων τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Οὐδεὶς εἶνε ἐγγεγραμμένος· θέλω ἐρωτήσει τὴν Βουλὴν ἂν παραδέχηται τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§103Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, λαμβάνων τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσόντων τῶν δημοσίων λειτουργῶν, νομίζω, ὅτι ὀφείλω νὰ ἐκφράσω καὶ ἐγὼ τὴν λύπην μου, διότι νομοσχέδιον τοσοῦτο σπουδαῖον, τοσοῦτο πολύπλοκον, συνδεόμενον πρὸς πλείστους νόμους τῆς ἡμετέρας νομοθεσίας καὶ τροποποιοῦν αὐτοὺς ἐν πολλοῖς, εἰσάγεται εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς Βουλῆς ἄνευ αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως ἢ καὶ ἄνευ προφορικῆς εἰσηγήσεως. Ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ πολλοὺς μῆνας ἢ μᾶλλον ἐπὶ πολλὰ ἔτη ἐργάζεται πρὸς καταρτισμὸν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, ᾐτήσατο τὴν γνώμην πολλῶν εἰδικῶν ἀνδρῶν, συνέπραξε μετ’ αὐτῶν ἐν Ἐπιτροπαῖς, ἐν ταῖς ὁποίαις βεβαίως ἐξετέθησαν καὶ συνεζητήθησαν οἱ λόγοι, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθη ἡ παραδοχὴ μιᾶς ἑκάστης τῶν διατάξεων τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Ἐπὶ τέλους μετὰ πολλὰ νομοσχέδια, εἰσαχθέντα ἐν τῇ Βουλῇ, κατηρτίσθη τὸ προκείμενον πλῆρες νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἰσήχθη πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς Βουλῆς. Ζητεῖται ἤδη παρ’ ἡμῶν τῶν Βουλευτῶν νὰ ἐκφράσωμεν γνώμην περὶ αὐτοῦ. Ἀλλὰ Κύριοι, εἰς τὴν μόρφωσιν τῆς γνώμης ἑκάστου Βουλευτοῦ περὶ τῆς ὀρθότητος καὶ τελειότητος τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, μεγάλως ἤθελε συντελέσει ἡ γνῶσις τῶν λόγων, ἐφ’ ὧν ἐστηρίχθησαν οἱ συντάξαντες τὸ νομοσχέδιον. Ἡ γνῶσις αὕτη μάλιστα, νομίζω, ὅτι καὶ τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς ἤθελε καταστήσει εὐχερέστερον, διότι πειθόμενος ἕκαστος τῶν Βουλευτῶν περὶ τοῦ ὀρθοῦ τῶν λόγων ἐκείνων, ἤθελε παραλείψει νὰ ἐπιφέρῃ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἀντιῤῥήσεις, καὶ ἂν δὲ ἤθελεν ὑποβάλει τοιαύτας, ἡ Βουλὴ εὐχερέστερον ἤθελεν ἐκτιμήσει τὸ βάσιμον ἢ μὴ αὐτῶν. Ἔσφαλε ἑπομένως ἡ Κυβέρνησις παραλείψασα νὰ συνοδεύσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δι’ αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως. Δὲν πράττουσιν οὕτως αἱ Κυβερνήσεις ἄλλων Ἐθνῶν. Ἐκεῖ ἕκαστον νομοσχέδιον καὶ τὰ ἧττον σπουδαῖα συνοδεύονται δι’ αἰτιολογικῶν ἐκθέσεων, ἐπεξηγουσῶν καὶ τὴν ἀνάγκην τοῦ νόμου καὶ τὸν σκοπὸν αὐτοῦ, καὶ τὴν ἔκτασιν, καὶ τὴν ἔννοιαν ἐν γένει. Αἱ ἐκθέσεις αὗται δὲ οὐ μόνον τὴν ἐργασίαν τῆς Βουλῆς διευκολύνουσι καὶ διαφωτίζουσιν, ἀλλὰ καὶ τὴν ἑρμηνείαν τοῦ νόμου, καὶ τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ μεγάλως ὑποβοηθοῦσι. Πολλάκις παρετήρησα ὅτι ζητήματα σπουδαιότατα ἔλαβον ὁριστικὴν λύσιν ἐπὶ τῇ βάσει μόνον τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως τοῦ νομοσχεδίου. Εἶναι, κύριοι, καὶ οὗτος εἷς τῶ λόγων, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἡ ἡμετέρα Νομοθετικὴ Ἐξουσία ἐξελέγχεται ἐκ τῶν ἔργων αὐτῆς ὅλως ἀδεξία πρὸς νομοθεσίαν. Τὰ προϊόντα τῆς νομοθετικῆς ἡμῶν ἐργασίας ἀποδεικνύονται κατὰ τὸ πλεῖστον ἐλλειπῆ, συγκεχυμένα, πάσης λογικῆς ἑρμηνείας καὶ ἐφαρμογῆς πολλάκις ἀνεπίδεκτα. Περὶ τούτου πάντες οἱ ἐνασχοληθέντες περὶ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νόμων θέλουσιν ὁμολογήσει. Ἐγὼ ἐνόμισα λυσιτελὲς νὰ ἐπικαλεσθῶ μίαν καὶ μόνην μαρτυρίαν ἀνδρὸς εἰδικωτάτου καὶ ἱκανωτάτου νὰ γνωμοδοτήσῃ περὶ τῶν τοιούτων ἀντικειμένων. Ἰδοὺ κύριοι πῶς ἀποφαίνεται περὶ τῶν νεωτέρων ἡμῶν νόμων ὁ ἀξιότιμος Καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου καὶ ἄριστος δικηγόρος κ. Π. Παπαῤῥηγόπουλος. «Αἱ περὶ τὴν λύσιν τῶν διαφορῶν ἐργασίαι ἀποβαίνουσιν ὅλως δύσκολοι ἐπὶ τῶν νεωτέρων μάλιστα νόμων διὰ τὸ ἀτελὲς αὐτῶν· τῳόντι ἡ εὐκολία τῆς καταρτίσεως νέων νόμων, μὴ προσχεδιαζομένων μετ’ ἀνέσεως καὶ προσοχῆς ὑπὸ ὁμάδος εἰδικῶν ἀνδρῶν, κατεχόντων τοὺς ποικίλους κλάδους τῆς ὅλης νομοθεσίας ἐν τῇ ὀργανικῆ αὐτῶν συναφείᾳ, καὶ μάλιστα μιᾶς οὔσης τῆς Βουλῆς, ἥτις ψηφίζει αὐτοὺς, διασείει πολυειδῶς τὴν ἀσφάλειαν τῶν ἐννόμων σχέσεων, διότι δύσκολον εἶναι ἐν τῇ σπουδῇ τῆς καταρτίσεως νὰ ἀποτραπῇ πᾶσα τοῦ ψηφιζομένου νόμου σύγκρουσις πρὸς ἄλλα συγγενοῦς κλάδου νομοθετήματα, καὶ ἐντεῦθεν ἡ δυσκολία τῆς ἀπροσκόπτου τῶν νέων νόμων ἐφαρμογῆς». Ὑπέβαλον τὰς παρατηρήσεις ταύτας, διότι ἐπιθυμῶ νὰ κατανοήσωμεν πάντες τὰς δυσχερείας τοῦ ἔργου τοῦ νομοθετεῖν καὶ προβαίνωμεν εἰς τὰ νομοθετικὰ ἡμῶν ἔργα μεθ’ ὅλης τῆς δυνατῆς προσοχῆς, περισκέψεως καὶ ἐμβριθείας. Προβαίνων ἤδη εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, δηλῶ ἐκ τῶν προτέρων, ὅτι οὐδεμίαν ἔχω ἀντίῤῥησιν κατὰ τῆς ἀρχῆς αὐτοῦ. Ὁ προσδιορισμὸς τῶν προσόντων τῶν ὑπαλλήλων εἶναι ἀνάγκη παρὰ πάντων συνομολογηθεῖσα καὶ ἀναγνωρισθεῖσα· καὶ δὲν ἀποδέχομαι μὲν ἐγὼ, ὅπως ἄλλοι ὑπολαμβάνουν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἔσεται ἡ Πανάκεια ἁπάντων τῶν κατατριχόντων τὴν Πολιτείαν δεινῶν, προσδοκῶ ὅμως ἐξ αὐτοῦ ὁπωσδήποτε ὠφέλειάν τινα, τῆς ὁποίας ἡ ἔκτασις καὶ ἡ διάρκεια ἐξαρτᾶται καὶ ἐκ τῆς προσηκούσης καταρτίσεως τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Δηλῶ ἐπίσης, ὅτι δὲν προτίθεμαι νὰ ἐκφράσω τὴν ἀτομικήν μου γνώμην ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ προτίθεμαι κυρίως νὰ προκαλέσω τὰς ἐξηγήσεις καὶ πληροφορίας ἐκείνας, τὰς ὁποίας φρονῶ, καὶ ἄνευ τοιαύτης προσκλήσεως, ὤφειλεν, ὡς εἶπον, νὰ ὑποβάλῃ πρὸς ἡμᾶς ἡ εἰσαγαγοῦσα τὸ νομοσχέδιον Κυβέρνησις, ἵνα κρίνωμεν δεόντως περὶ τοῦ νομοσχεδίου καὶ οὕτω νὰ διακρίνωμεν σαφῶς τὰ διάφορα ἀντικείμενα, περὶ τῶν ὁποίων συλλήβδην τὸ προκείμενον νομοσχέδιον πραγματεύεται. Ταῦτα δὲ εἶναι: 1) Ὁ προσδιορισμὸς τῶν προσόντων τῶν ὑπαλλήλων· 2) Ὁ κανονισμὸς τῆς παύσεως αὐτῶν· 3) Ἡ πειθαρχικὴ ἐπὶ τῶν ὑπαλλήλων ἐξουσία. Ἕκαστον τῶν ἀντικειμένων τούτων πρέπει ἰδιαιτέρως νὰ ἐξετασθῇ. Πρὶν ἢ ἐξετάσωμεν τίνα τὰ ὑπὸ τοῦ Νομοσχεδίου τιθέμενα προσόντα, φρονῶ ἀναγκαῖον νὰ ἐξετάσωμεν πρότερον τίνων ἀκριβῶς ὑπαλλήλων τὰ προσόντα πρόκειται νὰ ὁρισθῶσι· διότι, πλὴν τῶν ὑπαλλήλων, περὶ τῶν ὁποίων τὸ Νομοσχέδιον ρητῶς πραγματεύεται, ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι, ὧν τὰ προσόντα ὡρίσθησαν δι’ εἰδικῶν Νόμων, καὶ ἑπομένως ζήτημα γεννᾶται: ἐπεκτείνεται τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο καὶ εἰς τὰ προσόντα τῶν ἄλλων ἐκείνων ὑπαλλήλων; Πάντες οἱ ὑπάλληλοι, ὧν τὰ προσόντα οὐδόλως ὑπὸ τῶν νόμων διεγράφησαν, ὑπάγονται εἰς τὸ προκείμενον Νομοσχέδιον; Ἐπὶ τίνων ὡρισμένως ὑπαλλήλων θέλει ἐφαρμοσθῆ τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο, καθόσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν προσόντων; Εἰς τὰς ἐρωτήσεις ταύτας ἀποκρίνεται τὸ ἄρθ. 19 τοῦ προκειμένου Νομοσχεδίου, λέγον τὰ ἑξῆς. «Ἄρθρ. 19. Εἰς τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος Νόμου ὑπάγονται: «ά.) Οἱ λειτουργοὶ τῆς διοικητικῆς καὶ οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας· «βʹ .) Οἱ τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας τῶν Ὑπουργείων τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως καὶ τοῦ τῆς Δικαιοσύνης· «γʹ .) Ὁ λογιστὴς, οἱ ὑπογραμματεῖς καὶ γραφεῖς τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου· «δʹ .) Οἱ γραφεῖς τῆς Ἐθνικῆς καὶ τῆς τοῦ Πανεπιστημίου βιβλιοθήκης». Ἰδοὺ οἱ ὑπάλληλοι, περὶ ὧν καὶ μόνον μεριμνᾷ τὸ Νομοσχέδιον· περὶ τῶν λοιπῶν οὐδεμία λαμβάνεται μέριμνα. Ἐρωτῶ λοιπὸν τοὺς εἰσαγαγόντας τὸ Νομοσχέδιον, ὑπάρχουν ἆρά γε ἀκριβῶς ὡρισμένα τὰ προσόντα πάντων τῶν ὑπαλλήλων, περὶ ὧν τὸ Νομοσχέδιον δὲν πραγματεύεται, ἢ ἐθεωρήθη περιττὴ ἡ διαγραφὴ τῶν προσόντων αὐτῶν; Ἀλλὰ δὲν ὑπάγονται πάντες οἱ προμνησθέντες ὑπάλληλοι εἰς τὰς διατάξεις τοῦ προκειμένου Νομοσχεδίου, διότι ἐπέρχονται αἱ ἐξερέσεις. Τὸ Νομοσχέδιον ἐξαιρεῖ ἐκ τῶν μνησθέντων ὑπαλλήλων διαφόρους κατηγορίας καὶ ὡρισμένως τοὺς ἑξῆς: Ἐκ τῶν λειτουργῶν τῆς διοικητικῆς ὑπηρεσίας δὲν ὑπάγονται εἰς τὴν διάταξιν τοῦ Νομοσχεδίου οἱ ἑξῆς: ά.) οἱ Τηλεγραφηταὶ καὶ οἱ τῶν Δημοσίων ἔργων· βʹ .) οἱ ἔχοντες βαθμὸν ἀνώτερον τοῦ τμηματάρχου ά. τάξεως· γʹ .) οἱ Βασιλικοὶ Ἐπίτροποι· δʹ .) οἱ λειτουργοὶ τῆς Διοικητικῆς Ἀστυνομίας· εʹ.) οἱ ἰατροσύνεδροι καὶ οἱ λειτουργοὶ τοῦ Ἰατροσυνεδρίου· στʹ.) οἱ δημόσιοι ἰατροί· ζʹ.) οἱ λειτουργοὶ τοῦ Μαιευτηρίου καὶ τῶν μεταδοτικῶν νοσημάτων· ηʹ.) οἱ λειτουργοὶ τῶν Σχολῶν τῶν τεχνῶν καὶ τοῦ Δενδροκομείου· θ.) ὁ Ἐπιθεωρητὴς τῆς γεωργίας. Ἅπαντες οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι δὲν ὑπάγονται εἰς τὰς περὶ προσόντων διατάξεις τοῦ προκειμένου Νομοσχεδίου. Κατὰ συνέπειαν θὰ ἐρωτήσω καὶ πάλιν τὴν Κυβέρνησιν: διατί καὶ αἱ ἐξαιρέσεις αὗται; Διότι τὰ προσόντα τούτων προβλέπονται παρ’ εἰδικῶν νόμων, ὡς π. χ. τῶν Τηλεγραφητῶν καὶ τῶν ὑπαλλήλων τῶν Δημοσίων ἔργων, ἢ διότι ἐθεωρήθη περιττὴ ἡ ἐπιβλαβὴς ἡ διαγραφὴ τῶν προσόντων τούτων; καὶ διατί ἆρά γε ἐθεωρήθη τοιαύτη; Διατί λαμβάνετε πρόνοιαν περὶ τῶν προσόντων ὅλων τῶν κατωτέρων ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου, οὐχὶ δὲ καὶ περὶ τῶν προσόντων τῶν Γενικῶν Γραμματέων; Τίς ὁ λόγος τῆς ἐξαιρέσεως ταύτης; Διατί λαμβάνετε πρόνοιαν περὶ τῶν κατωτάτων διοικητικῶν ὑπαλλήλων, περὶ τῶν Ἐπάρχων, περὶ τῶν γραμματέων τῆς Νομαρχίας, σιωπᾶτε δὲ περὶ ὅλων τῶν Νομαρχῶν; Δὲν ἀπαιτεῖται ἆρά γε οὐδὲν προσὸν διὰ τὰς θέσεις ταύτας; Διατί ἆρά γε δὲν ἀπαιτεῖται καὶ δι’ αὐτοὺς οὐδὲν προσόν; Ἰδού, κύριοι, αὐταί εἰσιν αἱ διαφωτίσεις καὶ αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ διαβιβάσῃ, ἵνα μορφώσω καὶ ἐγὼ πεποίθησιν πλήρη περὶ τῆς σκοπιμότητος τοῦ προκειμένου Νομοσχεδίου. Ταῦτα περὶ τῶν ἐξαιρουμένων διοικητικῶν ὑπαλλήλων. Ἐκ δὲ τῶν λειτουργῶν τῆς οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας δὲν ὑπάγονται εἰς τὰς περὶ προσόντων διατάξεις τοῦ Νόμου, ὡς ἐξαιρούμενοι οἱ ἑξῆς· αʹ) οἱ δημόσιοι λειτουργοί, οἱ ἔχοντες βαθμὸν ἀνώτερον τμηματάρχου ά τάξεως· βʹ) οἱ Βασιλικοὶ Ἐπίτροποι· γʹ) οἱ λειτουργοὶ τοῦ γεωμετρικοῦ κλάδου· δʹ) οἱ λειτουργοὶ τοῦ κλάδου τῶν μεταλλείων καὶ ὀρυχείων· εʹ) οἱ τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου καὶ σφραγιστηρίου· στʹ) οἱ Ἐπιθεωρηταὶ τῶν δασῶν· ζʹ) ὁ παρὰ τῇ Ἐφορίᾳ Ἀττικῆς δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος. Καὶ ὡς πρὸς τοὺς ὑπαλλήλους τούτους καὶ ἄλλους τινὰς ἐξαιρουμένους τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως; ἐπαναλαμβάνω ὅσας καὶ περὶ τῶν Διοικητικῶν ὑπαλλήλων ὑπέβαλον ἐρωτήσεις. Διατί δὲν ἐλήφθη πρόνοια περὶ τῶν προσόντων αὐτῶν; Ὑπάρχουσιν ἆρά γε ὡρισμένα τοιαῦτα, ἢ δὲν ἐθεωρήθη πρέπων ὁ προσδιορισμὸς αὐτῶν; Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτων, τὰ προσόντα τινῶν ἐκ τῶν ὑπαλλήλων, τῶν ὑπαγομένων εἰς τὰ προσόντα τοῦ προκειμένου Νομοσχεδίου, εἶχον ἤδη ὁρισθῆ δι’ εἰδικῶν νόμων· ὡς π. χ. τὰ προσόντα τῶν τελωνειακῶν ὑπαλλήλων ὡς καὶ τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Λογιστηρίου καὶ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ἅτινα ὡρίσθησαν διὰ νόμων προσφάτως ψηφισθέντων· τοὺς νόμους τούτους ῥητῶς ἀκυροῖ τὸ προκείμενον Νομοσχέδιον. Καὶ ἐνταῦθα ἐπεθύμουν νὰ ἐρωτήσω διατί προέβησαν εἰς τὴν κατάργησιν τούτων; Δὲν ἦτο ἀκριβὴς ὁ ὑπὸ τῶν εἰδικῶν ἐκείνων νόμων γενόμενος προσδιορισμὸς τῶν προσόντων; Διατί ἐθεωρήθη ὀρθότερον νὰ ὑπαχθῶσιν οἱ περὶ ὧν πρόκειται ὑπάλληλοι εἰς τὸν γενικὸν νόμον; Ὑπάρχουσιν ὅμως προσέτι εἰς τὴν Οἰκονομικὴν ὑπηρεσίαν ὑπάλληλοι πολλοί, ἐσχάτως ἀκόμη διορισθέντες συνεπείᾳ τῶν περὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ νόμων καὶ Διαταγμάτων, δι’ ὧν ὡρίσθησαν καὶ τὰ προσόντα αὐτῶν. Τὸ προκείμενον Νομοσχέδιον, ἀπαριθμοῦν τοὺς ἐξαιρουμένους καὶ μὴ ὑπαγομένους εἰς τὰς διατάξεις αὐτοῦ λειτουργοὺς τῆς Οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας, δὲν περιλαμβάνει τοὺς ἀνωτέρω ὑπαλλήλους. Συμπέρασμα ἐξάγεται ἐντεῦθεν, ὅτι οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι δὲν ὑπάγονται τοῦ λοιποῦ εἰς τὰ προσόντα τοῦ περὶ καπνοῦ νόμου, ἀλλ’ εἰς τὰ ὑπὸ τοῦ Νομοσχεδίου διαγραφόμενα. Ἀγνοῶ ἂν τὸ συμπέρασμα τοῦτο προὐτίθετο ἡ Κυβέρνησις νὰ καθιερώσῃ διὰ τοῦ προκειμένου Νομοσχεδίου. Προβαίνω ἤδη εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν ὑπὸ τοῦ Νομοσχεδίου ὁριζομένων προσόντων· εἶναι ταῦτα ἁπλούστατα. Εἰς τὸν διρισμὸν τῶν γραφέων 2ας τάξεως ἀπαιτεῖ ποὺ μὲν ἀπολυτήριον Γυμνασίου, ποὺ δὲ ἀπολυτήριον Σχολαρχείου. Εἰς τοὺς διορισμοὺς τῶν Γραμματέων 2ας τάξεως ἀπαιτεῖται δίπλωμα τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου— καὶ ὑποθέτω ὅτι θὰ ἐννοῇ δίπλωμα τῆς Νομικῆς Σχολῆς— καὶ διαγωνισμός. Περὶ διορισμοῦ εἰς θέσεις γραφέων ά τάξεως καὶ Γραμματέων 2ας τάξεως, ὡς καὶ περὶ διορισμοῦ εἰς ἄλλας ἀνωτέρας θέσεις, οὐδεμία λαμβάνεται πρόνοια. Αἱ θέσεις αὗται θέλουσι καταληφθῆ διὰ προβιβασμοῦ τῶν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ εὑρισκομένων. Ἐὰν ἐπρόκειτο π. χ. νὰ πληρώσωμεν κενὰς θέσεις τμηματαρχῶν 2ας τάξεως, πρέπει νὰ ἔχωμεν ἐξ ἀνάγκης Γραμματεῖς 1ης τάξεως, διανύσαντας τὸν χρόνον τῆς ὑπηρεσίας, τὸν ὁποῖον τὸ Νομοσχέδιον ὁρίζει. Ἕνεκα τούτου ἐρωτῶ τὴν Κυβέρνησιν, ἐπὶ τῇ ὑποθέσει ὅτι δὲν εὑρίσκονται ὑπάλληλοι διανύσαντες τὸν ἀπαιτούμενον τῆς ὑπηρεσίας χρόνον, δὲν θέλομεν εὑρεθῆ εἰς δυσχερῆ θέσιν, καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ φροντίσωμεν καὶ περὶ ἀμέσου διορισμοῦ ὑπαλλήλων εἰς τὰς θέσεις ταύτας; Καὶ ἐπὶ τῆς ἀπορίας μου ταύτης προκαλῶ τὰς δεούσας ἐξηγήσεις. Οὐδὲν ἕτερον ἔχω νὰ προσθέσω καθόσον ἀφορᾷ εἰς τὰ προσόντα, καὶ μεταβαίνω εἰς τὸ δεύτερον ἀντικείμενον, τὸ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς παύσεως, ὅπερ ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν διακεκριμένως, ἵνα δυνηθῶμεν νὰ σχηματίσωμεν σαφεῖς ἰδέας περὶ αὐτοῦ. Πρὶν ἢ ἐξετάσω τὰς περιπτώσεις τῆς παύσεως, θέλω καὶ ἐνταῦθα ἐξετάσει πρότερον τίνες ὑπάλληλοι ὑπάγονται εἰς τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο, ἤγουν περὶ τῆς παύσεως τίνων ὑπαλλήλων πραγματεύεται τοῦτο. Τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο πραγματεύεται περὶ τῆς παύσεως ἐκείνων μόνον τῶν ὑπαλλήλων, ὧν ὁρίζει τὰ προσόντα· ἑπομένως ἡ παῦσις τῶν λοιπῶν θέλει διέπεσθαι ὑπὸ τῶν μέχρι τοῦδε ἰσχυόντων νόμων. Τὸ ζήτημα, κύριοι, τῶν παύσεων θεωρῶ σπουδαιότερον ἀκόμη καὶ τοῦ ζητήματος τῶν προσόντων· διότι, κατ’ ἐμὴν γνώμην, αἱ ἄνευ λόγου, αἱ ἀδικαιολογήτως, αἱ χάριν προσωπικῶν λόγων γενόμεναι ἀενάως παύσεις εἰς τὴν ὑπαλληλίαν, περιήγαγον αὐτὴν εἰς τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται, ἀνίκανον ὅλως νὰ ἐκπληρώσῃ τὰ ὑψηλὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ὑπὸ τῶν νόμων ἀνετέθησαν εἰς αὐτήν. Θεωρῶ δὲ καὶ δυσχερέστερον τὸ ζήτημα τοῦτο, διότι ἐπιθυμῶ νὰ ἐξασφαλίσω τοὺς τιμίους, τοὺς ἱκανοὺς, τοὺς φιλοπόνους ὑπαλλήλους ἀπὸ τῶν αὐθαιρέτων παύσεων, ἀλλὰ θέλω καὶ πλήρη τὴν δύναμιν τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας ν’ ἀποπέμπῃ τῆς ὑπηρεσίας πάντα ἄτιμον, καταχραστὴν ἢ φυγόπονον ὑπάλληλον. Τὸ νομοσχέδιον λαμβάνει, ὡς εἶπον, μέτρον περὶ τῆς παύσεως μόνον τῶν ὑπαλλήλων ἐκείνων, ὧν ὁρίζει τὰ προσόντα, ἤγουν τῶν διοικητικῶν, τῶν οἰκονομικῶν, τῶν τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας τῶν Ὑπουργείων Ἐκκλησιαστικῶν καὶ Δικαιοσύνης, ἐκτὸς τῶν ἐκτεθεισῶν ἐξαιρέσεων. Κατὰ συνέπειαν οἱ λοιποὶ ὑπάλληλοι, οἱ τοῦ διδασκαλικοῦ κλάδου, οἱ διδάσκαλοι καὶ οἱ καθηγηταὶ, οἱ εἰσαγγελεῖς καὶ γραμματεῖς τῶν δικαστηρίων κτλ. κτλ. ὑπάγονται εἰς τὴν μέχρι τοῦδε ἰσχύουσαν νομοθεσίαν. Οὕτως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως δύναται ν’ ἀπολύσῃ οἷον δήποτε τῶν διδασκάλων ἢ καθηγητῶν. Διατί νὰ μὴ ἐπεκταθῶσιν αἱ περὶ παύσεων διατάξεις καὶ εἰς ὅλους ἐκείνους τοὺς ὑπαλλήλους, ὧν δὲν ὁρίζονται τὰ προσόντα διὰ τοῦ παρόντος νόμου; Καὶ αὐτοὶ οἱ καθηγηταὶ τῶν Γυμνασίων δὲν ἔχουσιν ἆρά γε ἀνάγκην τῆς ἰδιαιτέρας ἡμῶν προστασίας; Προχθὲς ἀκόμα συνήντησα καθ’ ὁδὸν ἀρχαῖον καθηγητὴν καὶ τὸν ἠρώτησα πῶς εὑρίσκεται εἰς Ἀθήνας; ἐπαύθην, μοὶ ἀπήντησε, καὶ ὁ λόγος τῆς παύσεως ἦτον, ἵνα πραγματοποιηθῇ ἡ μετάθεσις ἄλλου, ἡ ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαγορευομένη! Διατί νὰ μὴ προστατευθῶσι καὶ οἱ δικαστικοὶ ἀκόμη ὑπάλληλοι, οἱ εἰσαγγελεῖς, οἱ γραμματεῖς τῶν δικαστηρίων, οἱ ἐπιστάται τῶν φυλακῶν τῶν ὑποδίκων κατὰ τῶν αὐθαιρέτων καὶ ἀδικαιολογήτων παύσεων; Διατί, προκειμένου νὰ ἐξασφαλίσωμεν τοὺς ὑπαλλήλους ἀπὸ τὰς ἀδίκους παύσεις, δὲν ἐπεκτείνομεν τὴν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου εἰς ὅλους τοὺς ὑπαλλήλους, ὅσους δὲν προστατεύουσιν εἰδικοὶ νόμοι; Περὶ δὲ τῶν λόγων καὶ τῶν περιπτώσεων τῆς παύσεως τῶν ὑπαλλήλων ἐπιφυλάσσομαι εἰς τὰ καθ’ ἕκαστα νὰ ἐπιφέρω τινὰς παρατηρήσεις. Ἐνταῦθα ὑποβάλλω μόνον ὅτι τὸ νομοσχέδιον προβλέπει περὶ μόνης τῆς ὁριστικῆς παύσεως τῶν ὑπαλλήλων, καὶ ὅτι ἦτον ἀνάγκη νὰ ληφθῇ πρόνοια καὶ περὶ τῆς προσωρινῆς παύσεως τῶν ὑπαλλήλων, τῆς ἐπερχομένης συνεπείᾳ ποινικῶν καταδιώξεων, ἐφ’ ὧν ἐξεδόθη ἔνταλμα ἢ βούλευμα. Τοιαύτη παῦσις ἐπιβάλλεται εἰς τοιαύτας περιστάσεις εἰς τοὺς δικαστικοὺς ὑπαλλήλους δυνάμει ρητῶν διατάξεων τοῦ νόμου, αἵτινες ἔπρεπε ρητῶς νὰ ἐπεκταθῶσι καὶ εἰς πάντας τοὺς λοιποὺς ὑπαλλήλους, καθ’ ὧν ἐξεδόθη ἔνταλμα ἢ βούλευμα παραπομπῆς. Ὡς πρὸς τὸ τρίτον ἀντικείμενον, τὸ τῆς πειθαρχικῆς τιμωρίας, ἔχω παρατηρήσεις τινὰς ἀναγομένας εἰς τὰ πρόσωπα, ὅσα ὑποβάλλονται εἰς αὐτήν, καὶ εἰς τὴν διεξαγωγὴν τῆς διαδικασίας, ἀλλ’ ἐπιφυλάσσομαι νὰ πράξω τοῦτο κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν σχετικῶν ἄρθρων. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅσας ᾐτήσαμεν πληροφορίας, ἵνα ἐν πλήρει γνώσει τῶν πραγμάτων προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν περὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, οὗ ἅπασα ἡ κοινωνία ἀναγνωρίζει τὴν χρησιμότητα καὶ τὴν ἀνάγκην.

§104ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ πρώτη ἐρώτησις τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐκ Μαντινείας εἶναι τίνες ὑπάγονται εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ τίνες ἀποκλείονται ἀπ’ αὐτοῦ καὶ διὰ τίνα λόγον ἀποκλείονται. Οἱ ὑπαγόμενοι ἀναφέρονται ἐν τῷ ἄρθρῳ 19 καὶ εἶνε οἱ τῆς διοικητικῆς καὶ οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας ὑπάλληλοι· προσέτι δὲ καὶ ὑπάλληλοί τινες ἄλλων κλάδων, ἐξαιρετικῶς ὑπαγομένων εἰς τὸν νόμον τοῦτον. Δὲν ὑπάγονται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου τούτου οἱ στρατιωτικοὶ, διότι οἱ στρατιωτικοὶ ἔχουσιν ἰδιαιτέρους νόμους περὶ προσόντων. Δὲν ὑπάγονται οἱ ναυτικοὶ, διότι καὶ οὗτοι ἔχουσιν ἰδιαιτέρους νόμους περὶ προσόντων· δὲν ὑπάγονται οἱ τοῦ Ἐξωτερικοῦ κλάδου, διότι οἱ μὲν τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας καὶ τῶν Πρεσβειῶν ὑπάγονται εἰς εἰδικὸν νόμον περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων, τῆς κεντρικῆς ὑπερεσίας τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν· οἱ δὲ ἄλλοι ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ὑπάλληλοι, ὑπάγονται εἰς τὸν νόμον περὶ προξενικῶν ὑπαλλήλων καθορίζοντα πάντα τὰ εἰς τὰ προσόντα τῶν ὑπαλλήλων ἐκείνων ἀναγόμενα. Τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ἐπίσης δὲν ὑπάγεται, διότι τὰ τῶν δικαστῶν καὶ τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων κανονίζεται δι’ εἰδικοῦ νόμου περὶ προσόντων· μόνον τὰ τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας δὲν κανονίζονται ὑπὸ τοῦ νόμου ἐκείνου καὶ ἑπομένως ὑπάγονται εἰς τὸν νόμον τοῦτον. Τὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως δὲν ὑπάγονται εἰς τὸν νόμον τοῦτον, διότι τὰ μὲν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν δὲν δύνανται νὰ ὑπάγωνται εἰς τοιοῦτον κοσμικὸν νόμον, τὰ δὲ τῆς δημοσίας ἐκπαιδεύσεως εἶνε ὅλως εἰδικὰ καὶ δέον δι’ εἰδικοῦ νόμου νὰ κανονισθῶσι, καὶ κανονίζονται διά τινων εἰδικῶν νόμων, οἵτινες χρήζουσι συμπληρώσεως. Πλὴν τούτου, ἦτο ἀδύνατον ἐν γενικῷ νόμῳ περὶ δημοσίων ὑπαλλήλων νὰ περιληφθῶσι καὶ οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι, οἵτινες δὲν δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς δημόσιοι ὑπάλληλοι ὑπὸ τὴν στενοτέραν ἔννοιαν τῆς λέξεως· ἡ κεντρικὴ ὅμως ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως καὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἔχει τὸν αὐτὸν χαρακτῆρα τῆς ἄλλης ὑπηρεσίας, καὶ διὰ τοῦτο ὑπάγεται εἰς τὸν νόμον τοῦτον. Ἐπίσης ἄλλαι τινὲς ὑπηρεσίαι τοῦ κλάδου τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ἐθεωρήθη ὅτι δύνανται νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὸν νόμον τοῦτον. Ἐγένοντό τινες ἐξαιρέσεις εἰς τὴν ἀρχὴν, τὴν τεθεῖσαν ἐν τῷ ἄρθρῳ 19 διὰ τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς τηλεγραφικοὺς καὶ τοὺς τῶν δημοσίων ἔργων, διότι ὑπάρχουσι νόμοι περὶ ἀμφοτέρων τῶν κλάδων τούτων, καὶ δὲν ἐθεωρήθη ἀναγκαῖον ν’ ἀναθεωρηθῶσιν οἱ εἰρημένοι νόμοι, ἤτοι νὰ ὑπαχθῶσιν οἱ ὑπάλληλοι τῶν κλάδων τούτων εἰς τὸν γενικὸν νόμον. Ἐξῃρέθησαν προσέτι οἱ δημόσιοι λειτουργοὶ, οἱ ἔχοντες βαθμὸν ἀνώτερον τοῦ τμηματάρχου ά. τάξεως· τοῦτο δέ, διὰ τὸν λόγον, ὅτι θὰ ἦτο λίαν δύσκολον νὰ κανονισθῶσι προσόντα περὶ ἐκείνων, εἰς οὓς ἡ διάταξις αὕτη ἀφορᾷ. Πιθανὸν, προϊόντος τοῦ χρόνου, ὅτε ἡ ὑπηρεσία θὰ καταρτισθῇ βέλτιον ἢ ὅσον εἶνε ἤδη κατηρτισμένη, νὰ ἦναι δυνατὸν νὰ εὕρωμεν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας προαχθέντα πρόσωπα, ἔχοντα τὰ προσόντα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα νόμος περὶ προσόντων πρέπει ν’ ἀπαιτήσῃ. Σήμερον, κύριοι, ὅστις, σπουδαιολογῶν, θέλει περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου νὰ πραγματευθῇ, δὲν δύναται νὰ εἴπῃ ὅτι εὑρίσκομεν ἐν Ἑλλάδι τὸν ἀριθμὸν τὸν ἀπαιτούμενον τῶν Νομαρχῶν, τῶν ἐχόντων τὰ προσόντα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἤθελον ἀπαιτηθῆ ἐν ἑτέρῳ Κράτει πρὸς διορισμὸν Νομάρχου. Δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι εὑρίσκομεν ἐν τῇ ἡμετέρᾳ ὑπηρεσίᾳ τὰ πρόσωπα, τοὐλάχιστον ἐν τῷ ἀριθμῷ, ὁ ὁποῖος ἀπαιτεῖται, τὰ ἔχοντα τὰ προσόντα, ἵνα γείνωσι Γενικοὶ Γραμματεῖς· καὶ τοῦτο ἐπίσης λέγω καὶ περὶ τῶν ἄλλων θέσεων τῶν ἀνωτέρων, διότι ἡ ὑπηρεσία ἡμῶν, ὡς ἐκ τῶν περιστάσεων, δὲν ὑπῆρξεν ἀρκούντως μόνιμος, δὲν ἠσχολήθη ἀρκούντως συστηματικῶς εἰς τὸ ἔργον αὐτῆς, ὅπως δυνηθῇ νὰ προαγάγῃ τὰ πρόσωπα τὰ ἱκανὰ νὰ καθέξωσι τὰς ἀνωτάτας θέσεις. Ἀναγκαζόμεθα λοιπὸν νὰ προσφύγωμεν ἀλλαχοῦ, ὅπως ζητήσωμεν τοὺς Νομάρχας, εἴτε ἐκ τῶν ἐν τῇ πολιτικῇ διακριθέντων, εἴτε ἐκ τῶν διακρινομένων ἐν τῷ κοινωνικῷ βίῳ, εἴτε ἐκ τῶν διακριθέντων ἐν ταῖς ἐπιστήμαις ἢ ἐν τοῖς γράμμασι, προσόντα, ἅτινα δὲν δύνανται νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς ῥητὰς διατάξεις Νόμου. Τοιαῦτα προσόντα δύναται νὰ ἐκτιμήσῃ μόνος ὁ Ὑπουργός. Οὕτω δὲ διορίζοντες τὸν Νομάρχην, τὸν Γενικὸν Γραμματέα καὶ ἄλλους ἀνωτάτους ὑπαλλήλους, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δώσωμεν εἰς αὐτοὺς τὴν ἐγγύησιν τῆς μονιμότητος· διότι εἶναι πιθανὸν ὁ ὑπουργὸς, ὁ μὴ δεσμευόμενος ὑπὸ διατάξεως Νόμων, ὁ ἀναγκαζόμενος νὰ προσφεύγῃ εἰς ἐνδείξεις περὶ τῆς ἱκανότητος, νὰ ἀπατηθῇ, καὶ εἰλικρινέστατα ἐπιθυμῶν νὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκόν του, ἐνῷ ἐλπίζει, ὅτι ἐπέτυχεν ἐν τῇ ἐκλογῇ, ἐπειδὴ τὰ δεδομένα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστήριξε τὴν κρίσιν αὑτοῦ, δὲν ἦσαν ἐπαρκῆ, δὲν εἶναι ἀδύνατον νὰ ἴδῃ τὴν κρίσιν αὑτοῦ ἐκ τῶν πραγμάτων ἀποδεικνυομένην ἐπισφαλῆ. Πρέπει τότε νὰ ἔχῃ τὸ μέσον ν’ ἀπαλλαχθῇ περαιτέρω εὐθύνης καὶ νὰ ἀπαλλάξῃ τὴν ὑπηρεσίαν ὑπαλλήλου, ὁ ὁποῖος ἀπεδείχθη ἀκατάλληλος πρὸς τὸ ἔργον. Μόνον ὅταν δυνηθῶμεν νὰ ἔχωμεν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ καταρτισθέντας ἀνωτάτους ὑπαλλήλους διὰ τὰς 16 Νομαρχίας—διότι δὲν λέγω ὅτι δὲν εὑρίσκομεν καὶ σήμερον τοιαῦτα πρόσωπα διά τινας ἐξ αὐτῶν,—ὅταν ἀποκτήσωμεν ἀνωτάτους ὑπαλλήλους, ἔχοντας τὰ προσόντα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πρέπει ν’ ἀπαιτηθῶσι, μόνον τότε δυνάμεθα νὰ δώσωμεν εἰς αὐτοὺς καὶ τὰς ἐγγυήσεις τῆς μονιμότητος τὰς ἐκ τοῦ Νόμου. Πλὴν τούτων ἐξῃρέσαμεν καὶ ἄλλα πρόσωπα, τοὺς Βασιλικοὺς Ἐπιτρόπους ἐν γένει διὰ τὸν αὐτὸν λόγον, τὸν ὁποῖον εἶπον πρὸ ὀλίγου. Οἱ Βασιλικοὶ Ἐπίτροποι πρέπει νὰ ἔχωσιν εἰδικὰς γνώσεις καὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ καθορίσωμεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ τὰ προσόντα αὐτῶν. Οἱ λειτουργοὶ τῆς Διοικητικῆς Ἀστυνομίας ἐξῃρέθησαν δι’ ἄλλον λόγον, διότι ἡτοιμάσθη νομοσχέδιον εἰδικὸν περὶ αὐτῶν, τὸ ὁποῖον θέλει ὑποβληθῇ ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν, ἀφοῦ μετὰ μελέτην ἐπείσθημεν ὅτι, ὑπαγόμενοι οὗτοι εἰς γενικὸν νόμον, δὲν θὰ παρεῖχον τὰς ἐγγυήσεις, αἵτινες εἶναι ἀναγκαῖαι διὰ τὴν ἀστυνομικὴν ὑπηρεσίαν. Ἡ ὑπηρεσία τῆς Ἀστυνομίας ἔχει τι εἰδικὸν, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ περιληφθῇ ἐν γενικῷ νομοσχεδίῳ. Ἐξαιροῦνται προσέτι οἱ Ἰατροσύνεδροι — ἕκαστος ἐννοεῖ ὅτι τὰ περὶ τούτων δέον εἰδικῶς νὰ κανονισθῶσι — καὶ οἱ λειτουργοὶ τοῦ γραφείου τοῦ Ἰατροσυνεδρίου.

§105ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Οἱ ὑπάλληλοι, οἱ γραφεῖς δὲν εἶναι μέσα.

§106ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅταν φέρωμεν νομοσχέδιον περὶ κανονισμοῦ τῶν προσόντων τῶν Ἰατροσυνέδρων, εἶναι ὀρθότερον τὸ Νομοσχέδιον ἐκεῖνο νὰ κανονίσῃ πάντα τὰ τοῦ Ἰατροσυνεδρίου. Οὕτως ὁ γραμματεὺς τοῦ Ἰατροσυνεδρίου δέον νὰ ἦναι ἰατρὸς, καὶ σήμερον εἶναι ἰατρός. Ἔχουσιν αἱ θέσεις αἱ κατώτεραι ἐν τῷ Ἰατροσυνεδρίῳ εἰδικόν τινα χαρακτῆρα, ὅστις ἀπαιτεῖ τὴν δι’ εἰδικοῦ νόμου πρόνοιαν περὶ αὐτῶν. Οἱ δημόσιοι ἰατροί. Τὸ αὐτὸ λέγω καὶ περὶ τούτων, ὡς καὶ περὶ τῶν ἰατρῶν τοῦ Μαιευτηρίου καὶ τῶν μεταδοτικῶν νοσημάτων. Οἱ τῆς Σχολῆς τῶν Τεχνῶν καὶ τοῦ Δενδροκομείου. Περὶ τῆς Σχολῆς τῶν Τεχνῶν ἑτοιμάζεται ὀργανισμὸς, ὁ ὁποῖος ὑποβληθήσεται κατὰ τὴν παροῦσαν Σύνοδον, καὶ τοῦτο ὡς συνδεόμενον πρὸς ἑτέραν γενικωτέραν ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως. Θέλετε παρατηρήσει ἐν τῷ ὑποβληθέντι Προϋπολογισμῷ, ὅτι διεγράψαμεν ἐκ τοῦ Νόμου περὶ Δημοσίων ἐξόδων τὸ ἄρθρ. 4, τὸ ἐπιτρέπον, ὅπως δαπανῶνται ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ πιστώσεις διὰ θέσεις μὴ κεκανονισμένας διὰ Νόμου. Παρεσκευάσαμεν ἄρα πάντα τὰ νομοσχέδια τὰ ἐλλείποντα, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἡ ἀνάγκη τοῦ ἄρθρου 4. Ἓν δὲ τῶν τοιούτων νομοσχεδίων εἶνε καὶ τὸ τῆς Σχολῆς τῶν Τεχνῶν, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπαγάγωμεν τοὺς καθηγητὰς τῆς Σχολῆς τῶν Τεχνῶν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ περὶ προσόντων γενικοῦ Νόμου, ὅτε αἱ θέσεις αὐτῶν θέλουσιν ὑποστῇ ἀλλοίωσιν γενικὴν ἐκ τοῦ νέου ὀργανισμοῦ. Προσέτι δὲ καὶ ἂν μὴ μετεβάλλετο ὁ ὀργανισμὸς, πάλιν νομίζω, ὅτι εἶνε ἀνάγκη τὰ τῶν προσόντων τῶν Καθηγητῶν καὶ ὑπαλλήλων τῆς Σχολῆς τῶν Τεχνῶν νὰ κανονίζωνται δι’ εἰδικοῦ νόμου· τὸ αὐτὸ δὲ λέγω καὶ περὶ τοῦ Δενδροκομείου. Ὁ Ἐπιθεωρητὴς τῆς γεωργίας ὑπάγεται εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν, δέον νὰ ἔχῃ εἰδικὰ προσόντα, καὶ οἱ Ἐπιθεωρηταὶ τῶν δημοτικῶν σχολείων ἐπίσης. Οἱ λειτουργοὶ τοῦ γεωμετρικοῦ κλάδου· οὗτοι ὑπάγονται εἰς εἰδικὸν Νόμον. Οἱ τῶν μεταλλείων καὶ ὀρυχείων ἡ ὑπηρεσία αὕτη εἶνε ὅλως εἰδική. Οἱ τοῦ Ἐθνικοῦ τυπογραφείου καὶ σφραγιστηρίου· περὶ τούτων θέλει ὑποβληθῆ προσεχῶς Νομοσχέδιον. Οἱ Ἐπιθεωρηταὶ τῶν δασῶν. Ὡς ἀνέφερον καὶ προηγουμένως, ἡτοιμάσθη νέον Νομοσχέδιον περὶ δασῶν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν καὶ πρότερον εἰσαχθέντων, καὶ οὕτω κανονίζονται καὶ τὰ τῆς ἄλλης ὑπηρεσίας καὶ τῶν προσόντων καὶ τῆς μονιμότητος τῶν ὑπαλλήλων· περὶ τοῦ παρὰ τῇ Ἐφορίᾳ Ἀττικῆς δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου ὑπάρχει εἰδικὸς νόμος. Οὗτοι εἶνε οἱ λόγοι, δι’ οὓς προέβημεν εἰς ἐξαιρέσεις ἐπὶ τῶν ἐν τῷ ἄρθρῳ 19 ἀναφερομένων ὑπηρεσιῶν, τῶν ὑπαγομένων εἰς τὸν νόμον τοῦτον, καὶ οἱ λόγοι, δι’ οὓς δὲν περιελάβομεν ἐν τῷ ἄρθρῳ ἐκείνῳ ἄλλας ὑπηρεσίας, νομίζω δὲ ὅτι εἶνε ἀποχρῶντες. Μετὰ τὴν περὶ τούτου ἐρώτησιν μετέβη ὁ κ. Κωνσταντόπουλος εἰς ἑτέραν. Ἐξήτασε πρῶτον τίς ὁ τρόπος, καθ’ ὃν εἰσέρχεταί τις εἰς τὴν ὑπηρεσίαν συμφώνως πρὸς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καὶ εἶπεν, ὅτι εἰσέρχεταί τις εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἐν δυσὶ σταδίοις, ἢ εἰσέρχεται ὡς γραφεὺς βʹ. ἢ γʹ. τάξεως, ἢ εἰσέρχεται ὡς ὑπουργικὸς γραμματεὺς βʹ. τάξεως, πᾶσα ἄλλη θέσις καταλαμβάνεται ὑπὸ προβιβαζομένων, οὐχὶ ὑπὸ διοριζομένων· παρακαλῶ τὸν κ. Βουλευτὴν, ὁσάκις δὲν ἐκθέτω ὀρθῶς τὴν γνώμην του, νὰ μὲ διορθόνῃ.

§107ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶπον.

§108ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ ἔννοια τοῦ Νομοσχεδίου τῷ ὄντι εἶνε αὕτη, ὅτι οὐδεὶς ὑπάλληλος δύναται ἐν τῷ μέλλοντι νὰ προαχθῇ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ εἰμὴ ὁ εἰς θέσιν ὑπουργικοῦ γραμματέως βʹ. τάξεως διοριζόμενος, ὡς ἔχων δίπλωμα Πανεπιστημίου οἱουδήποτε καὶ πρωτεύσας ἐν διαγωνισμῷ ἢ ὁ προαγόμενος εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν ἀπὸ γραφέως ὡς ἀποκτήσας δίπλωμα Πανεπιστημίου, ἢ ἂν μὴ ἀπέκτησε δίπλωμα Πανεπιστημίου, ἀπέκτησεν ὅμως ἀπολυτήριον γυμνασίου καὶ ὑπέστη ἐξέτασιν ἱκανότητος ὅπως γείνῃ ὑπάλληλος. Τοῦτο ἀφορᾷ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι διοριζόμενοι ἢ προαγόμενοι εἰς τὴν κατωτάτην θέσιν τοῦ ὑπαλλήλου τοῦ δυναμένου νὰ προβιβασθῇ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, ἤτοι εἰς τὴν τοῦ Ὑπουργικοῦ γραμματέως βʹ. τάξεως, ἔχουσιν ἐνώπιον αὐτῶν ἀκώλυτον τὸ στάδιον τῆς προόδου ἐν τῇ δημοσίᾳ ὑπηρεσίᾳ. Δύναταί τις ὅμως καὶ νὰ διορισθῇ εἰς θέσιν κατωτέραν, τὴν τοῦ γραφέως βʹ. ἢ γʹ. τάξεως, μόνον ἔχων ἐφικτὸν προβιβασμὸν τὸν εἰς γραφέα αʹ. τάξεως. Ἵνα προαχθῇ οὗτος ἐκ τῆς θέσεως ταύτης, πρέπει νὰ ἀποκτήσῃ τὸ προσὸν τοῦ ἀπολυτηρίου τοῦ Γυμνασίου μετὰ ἐξετάσεως, ἢ τοῦ διπλώματος Πανεπιστημίου. Ἡ ἔννοια ἄρα τοῦ Νόμου εἶναι ἡ ἑξῆς: ὅτι μετὰ τὴν πλήρη ἐφαρμογὴν τοῦ Νόμου, ἥτις ἀπαιτεῖ πολὺν χρόνον, οὐδένα ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ θὰ ἔχωμεν ἀκατάρτιστον, τουτέστι μὴ κεκτημένον ἢ δίπλωμα Πανεπιστημίου ἢ ἀπολυτήριον Γυμνασίου συμπληρούμενον ὑπὸ εἰδικῶν ἐξετάσεων, μαρτυρουσῶν, ὅτι τὸ πρόσωπον ἔχει τὴν ἱκανότητα, ἵνα ὑπηρετήσῃ ὡς δημόσιος ὑπάλληλος. Τοῦτο εἶνε τὸ μέγιστον τῶν ἀγαθῶν, τὸ ὁποῖον ἀποκτῶμεν ἐκ τοῦ Νομοσχεδίου· διότι σήμερον ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ἔχομεν ὑπαλλήλους ἱκανωτάτους, οἵτινες ἔφθασαν εἰς τὰς ἀνωτάτας θέσεις καὶ ἀπέκτησαν πάντα ὅσα ἡ πεῖρα δύναται νὰ διδάξῃ, ἀλλὰ μεταξὺ αὐτῶν ἔχομεν πολλοὺς, οἱ ὁποῖοι διανύοντες τὸ στάδιον αὑτῶν, δὲν δύνανται νὰ φθάσωσι μέχρι τελειότητος, διότι τοῖς ἐλλείπει ἡ θεωρητικὴ βάσις, διότι μεθ’ ὅλην τὴν ἐπιμονὴν, ἐπιμέλειαν καὶ νοημοσύνην αὐτῶν, εἰργάσθησαν ὅμως ἄνευ τῶν προκαταρκτικῶν ἐκείνων γνώσεων, πρὸς τὰς ὁποίας ἔπρεπε νὰ συνδυάσουν τὴν πεῖραν, διὰ νὰ δυνηθῶσι νὰ παραγάγωσι τὸν τέλειον ὑπάλληλον. Ἀπὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ Νόμου τούτου, ὡς διετάξαμεν τὰ κατ’ αὐτὸν, ὁ ὑπάλληλος, ὁ ἀποκτῶν τὴν πεῖραν, ἔχει προαποκεκτημένην τὴν θεωρίαν, ὅπως ὁ συνδυασμὸς ἀμφοτέρων ἀποφέρῃ πλήρεις τοὺς καρπούς. Ἀλλὰ οὕτω διοριζομένων τῶν ὑπαλλήλων, παρετήρησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μαντινείας, θὰ εὑρεθῶμεν εἰς δυσχέρειαν μέχρις οὗ παρέλθῃ ὁ χρόνος, τὸν ὁποῖον παρέστησεν ὡς ἀναγκαῖον πρὸς τὴν πλήρη τοῦ συστήματος λειτουργίαν, ἤτοι ὁ ἀπαιτούμενος ὅπως προαχθῇ ὁ γραμματεὺς βʹ τάξεως εἰς τὴν θέσιν τοῦ τμηματάρχου ά. τάξεως. Ἀλλ’ ἐνταῦθα ὁ κ. βουλευτὴς νομίζω, ὅτι παρέτρεξε τὰ ἄρθρα, τὰ ὁποῖα προνοοῦσιν ἀκριβῶς περὶ τῆς περιστάσεως ταύτης, τὰ ἄρθρα 4 καὶ 15· τὸ ἄρθρ. 4 λέγει: «Οἱ κατὰ τοὺς περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν καὶ τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλον νόμους δυνάμενοι νὰ διορισθῶσιν εἰς ὡρισμένην θέσιν, ὡς καὶ οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου, οἱ γυμνασιάρχαι καὶ καθηγηταὶ τῶν γυμνασίων, δύνανται νὰ διορισθῶσιν εἰς ἰσόβαθμον ἐν τοῖς κλάδοις, περὶ ὧν προνοεῖ ὁ παρὼν Νόμος». Βλέπετε, ὅτι σήμερον δύνανται νὰ διορισθῶσιν ὑπουργικοὶ γραμματεῖς πρώτης τάξεως, τμηματάρχαι πρώτης καὶ δευτέρας τάξεως, πάντες ἐκεῖνοι, οἵτινες κατὰ τὸν Νόμον περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων δύναται νὰ διορισθῶσιν εἰς ὁμοιόβαθμον θέσιν ἐν τῇ δικαστικῇ, καὶ ἐπίσης πάντες ὅσοι κατὰ τὸν περὶ προξενικῶν ὑπαλλήλων Νόμον δύνανται νὰ διορισθῶσιν ἐν τῇ προξενικῇ ὑπηρεσίᾳ. Ἰδοὺ λοιπόν, ὅτι ἔχομεν ὑλικὸν ἄφθονον, δὲν ὑπάρχει τὸ κενὸν, τὸ ὁποῖον ὑπέθετεν ὁ κ. Κωνσταντόπουλος. Ἀλλὰ πλὴν τούτων, ἔχομεν ὁλόκληρον ἄλλην τάξιν τῶν ὑπαρχόντων ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ καὶ τῶν ὑπαρξάντων ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, οἱ ὁποῖοι εἶναι δυστυχῶς πολυπληθέστατοι, καὶ ἓν τῶν ἐλαττωμάτων τοῦ Νόμου τούτου εἶναι, οὐχὶ ὅτι δὲν ἔχομεν ἀρκετοὺς, ἀλλ’ ὅτι ἔχομεν πλέον τοῦ δέοντος τοὺς δυναμένους νὰ διορισθῶσι. Μεταξὺ τῶν τοῦ ἄρθρου 15 καὶ τοῦ ἄρθρου 4 πραγματευομένου περὶ ἐκείνων, οἵτινες ἔχουσι τὸ προσὸν διὰ δικαστικὰς καὶ προξενικὰς θέσεις, ὑπάρχει διαφορὰ κατὰ τὴν οἰκονομίαν τοῦ Νομοσχεδίου, ὑπάρχει ἡ διαφορά, ὅτι ὡς πρὸς μὲν τοὺς δυναμένους νὰ διορισθῶσιν εἰς δικαστικὴν ἢ προξενικὴν ὑπηρεσίαν, ὁ Νόμος οὗτος παρέχει πάσας τὰς ἐγγυήσεις τὰς ἐξ αὐτοῦ· εἰσερχόμενοι οὗτοι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἀποκτῶσι τὴν μονιμότητα, εἰσέρχονται ἐν αὐτῇ ὡς ἔχοντες πάντα τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα ὁ Νόμος κανονίζει· οἱ ἄλλοι ὅμως, οἱ τοῦ ἄρθρου 15, εἰσέρχονται ὡς μὴ ἔχοντες τὰ προσόντα, ἀλλ’ ὑπὸ τίτλον προσωρινότητος· δύναται πᾶς Ὑπουργὸς νὰ τοὺς ἀποβάλῃ, καὶ μόνον ἀποκτῶσι τὰ προσόντα καὶ τὰς παρεπομένας ἐγγυήσεις, ὅταν διανύσωσιν ἐν συνόλῳ εἴτε μετὰ τὸν νέον διορισμόν των, εἴτε καὶ ἐκ προηγουμένης ὑπηρεσίας δεκαετὲς χρονικὸν διάστημα ἐν δημοσίᾳ θέσει· ἀλλὰ τῶν δέκα τούτων ἐτῶν τὰ δύω πρέπει νὰ διανυθῶσι μετὰ τὸν Νόμον. Ἠθελήσαμεν διὰ τοῦ τρόπου τούτου νὰ συνδυάσωμεν τὰ δύω ταῦτα· τουτέστι τὴν ἀνάγκην τῆς πληρώσεως τῶν κενῶν, ἅτινα δὲν δύνανται νὰ πληρωθῶσι διὰ τῶν προσόντων τοῦ Νόμου τούτου, διότι ἀπαιτεῖται χρόνος ἵνα ἀποκτήσωσιν οἱ νῦν διοριζόμενοι εἰς τὴν κατωτάτην βαθμῖδα τὸ προσὸν πρὸς προαγωγὴν, καὶ προσέτι τὴν δικαιοσύνην πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι, ὑπηρετήσαντες ἐν ᾧ χρόνῳ δὲν ὑπῆρχε Νόμος περὶ προσόντων, καὶ θυσιάσαντες ὑπὲρ τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας μέγα μέρος τοῦ βίου αὑτῶν, ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ θεωρῶσιν ἑαυτοὺς παραγνωριζομένους, ἐὰν ἴδωσι τὴν Νομοθετικὴν Ἐξουσίαν λαμβάνουσαν ἤδη μέτρον περὶ προσόντων ὑπαλλήλων καὶ ἀδιαφοροῦσαν ἐντελῶς περὶ τῆς ὑπηρεσίας αὐτῶν. Τὰ πρόσωπα ἐθεωρήσαμεν ὅτι ἐν δικαιοσύνῃ δύνανται νὰ δοκιμασθῶσιν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, καὶ ἂν μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Νόμου τούτου διατηρηθῶσιν ἐν αὐτῇ ἐπὶ διετίαν, νὰ χαρακτηρισθῶσιν ὡς δόντα ἱκανὴν ἀπόδειξιν ὅτι ἔχουσιν ὅ,τι ἀπαιτεῖται πρὸς δικαιολογίαν τῆς ἐπεκτάσεως τῆς μονιμότητος καὶ ἐπ’ αὐτούς. Ὁ κ. Κωνσταντόπουλος ἀπηύθυνε καὶ τρίτην παρατήρησιν, ὅτι δὲν ἐλήφθη πρόνοια περὶ προσωρινῆς παύσεως, ἐν ταῖς περιπτώσεσι περὶ ὧν λαμβάνει πρόνοιαν ὁ Νόμος, προκειμένου περὶ τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων. Ἀλλὰ δὲν ἦτον ἀνάγκη νὰ λάβωμεν περὶ τούτου πρόνοιαν ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ τούτῳ· διότι ἐν μὲν τῷ Νόμῳ, τῷ ἀφορῶντι εἰς τοὺς δικαστικοὺς, ἂν δὲν ἐλαμβάνετο ἡ πρόνοια αὕτη, ἡ ἰσοβιότης ἤθελεν ἐξασφαλίσει αὐτοὺς εἰς τὴν θέσιν καὶ καθ’ ἣν περίπτωσιν ἤθελον ἐπέλθει τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα καθίστων ἀναγκαίαν τὴν προσωρινὴν αὐτῶν ἀπομάκρυνσιν· ἐνταῦθα ἰσοβιότης δὲν ὑπάρχει, ὑπάρχει ὅμως ἡ ἐξουσία τῆς ἀπομακρύνσεως, διαρκῶς μὲν κατὰ τὸ ἄρθρον 12, προσωρινῶς δὲ διὰ πειθαρχικῆς τιμωρίας, ὅτε εἴτε ἡ ἀνάγκη, τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ κ. Κωνσταντόπουλος, εἴτε ἄλλη τις ἀνάγκη ἐπιστῇ, δύνανται νὰ προκληθῶσι τὰ τοῦ ἄρθρου 12 ἢ τὰ τοῦ ἄρθρου 8, τουτέστι δύναται ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς εἴτε νὰ ἀσκήσῃ τὴν πειθαρχικήν του ἐξουσίαν, εἴτε νὰ προκαλέσῃ τὴν γνωμοδότησιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, καὶ μετὰ τὴν γνωμοδότησιν ταύτην δύναται νὰ προβῇ εἰς τὴν ὁριστικὴν παῦσιν, ἐπιφυλασσόμενος νὰ ἐπαναφέρῃ τὸν ὑπάλληλον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἐν ᾗ περιστώσει ἤθελεν ἀπαλλαγῆ τῆς κατηγορίας.

§109Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπον, κύριοι, εὐχαριστῶ τὸν ἀξιότιμον κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διότι εὐηρεστήθη νὰ δώσῃ ἀπάντησιν εἰς τὰς πλείστας τῶν ἀποριῶν, τὰς ὁποίας ὑπέβαλον περὶ τοῦ προκειμένου Νομοσχεδίου. Ἐπιφυλάττομαι νὰ ἐκτιμήσω τὴν ἀπάντησιν ταύτην, οὐχ ἧττον ὑποβάλλω ἀπὸ τοῦδε παρατηρήσεις τινὰς ἐπ’ αὐτῶν. Εἴμεθα σύμφωνοι καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ὑπαλλήλους, ὧν τὰ προσόντα διαγράφει καὶ κανονίζει τὸ προκείμενον Νομοσχέδιον. Εἴμεθα ἐπίσης σύμφωνοι καθ’ ὅσον ἀφορᾷ ἐκείνους, οὓς οὐδόλως ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὸ Νομοσχέδιον. Ἐξέθηκεν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τοὺς λόγους ἕνεκα τῶν ὁποίων δὲν ἐλήφθησαν ἐκεῖνοι ὑπ’ ὄψιν. Δύναμαι νὰ ἀμφισβητήσω τὴν ἀκρίβειαν τῶν λόγων τούτων. Οὕτω ὡς πρὸς τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης παρατηρῶ, ὅτι τινὲς ἐξ αὐτῶν ἠδύναντο νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὰ προσόντα τοῦ προκειμένου Νομοσχεδίου, διότι οὐδὲν προσὸν ἐτάχθη περὶ αὐτῶν, καὶ τοιούτους ἀναφέρω τοὺς ἐπιστάτας τῶν φυλακῶν τῶν ὑποδίκων.

§110ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Περὶ αὐτῶν θέλει ὑποβληθῆ εἰδικὸν Νομοσχέδιον.

§111ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν, κύριοι, δίδεται ἡ ἀπάντησις, ὅτι δὲν περιελήφθησαν εἰς τὸ προκείμενον Νομοσχέδιον, ὡρισμένοι ὑπάλληλοι, διότι περὶ αὐτῶν πρόκειται νὰ ληφθῇ προσεχῶς πρόνοια δι’ εἰδικοῦ Νομοσχεδίου, οὐδεμίαν ἔχω νὰ ὑποβάλω ἀντίῤῥησιν, τοσοῦτον μᾶλλον καθ’ ὅσον ἐφρόνουν ὅτι ὀρθότερον ἦτο νὰ ὁρισθῶσιν ἰδιαιτέρως τὰ προσόντα ἑκάστου κλάδου ὑπαλλήλων. Δὲν δύναμαι ὅμως νὰ παρέλθω τὴν παρατήρησιν ὅτι δὲν ἦτον ἀναγκαῖον, οὔτε λυσιτελὲς νὰ τεθῶσι προσόντα καὶ διὰ τοὺς ἀνωτάτους ὑπαλλήλους τοῦ Κράτους. Ὁ λόγος ἐφ’ οὗ ὁ κ. Πρόεδρος ἐστηρίχθη, ὅτι ἐλλείπουσι, παρ’ ἡμῖν ἄνθρωποι κατέχοντες ἐκεῖνα τὰ προσόντα, καὶ ἑπομένως δυσχερὲς εἶναι ν’ ἀπαιτήσωμεν τοιαῦτα, δὲν μοὶ φαίνεται ἀποχρῶν. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, πῶς δὲν φοβούμεθα τὴν ἔλλειψιν προσώπων, δυναμένων νὰ καθέξωσι τὰς θέσεις τοῦ Ἐπάρχου, τοῦ Τμηματάρχου τῶν διαφόρων Ὑπουργείων καὶ ἄλλων τοιούτων προσώπων, δηλ. ἐχόντων Πανεπιστημιακὰ διπλώματα καὶ ὑποβληθέντων εἰς συναγωνισμοὺς καὶ ἐξετάσεις, φοβούμεθα δὲ τὴν ἔλλειψιν προσώπων ἐχόντων τὰ διὰ τὴν θέσιν τοῦ Νομάρχου ἢ τοῦ Γενικοῦ Γραμματέως ἢ τοῦ Βασιλικοῦ Ἐπιτρόπου τεθησόμενα προσόντα. Νομίζω, ὅτι διὰ πᾶσαν θέσιν ἠδυνάμεθα νὰ θέσωμεν προσόντα, οὐχὶ ὅλως σπάνια ἐν τῇ κοινωνίᾳ. Διατί νὰ μὴ τεθῇ ὡς προσὸν τοῦ Νομάρχου τὸ δίπλωμα τοῦ Πανεπιστημίου, τὸ ὁποῖον ἐτέθη καὶ διὰ τὴν θέσιν τοῦ Ἐπάρχου; Καὶ σημειώσατε ὅτι ὁμιλῶ περὶ προσόντων καὶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ συγχυσθῇ πρὸς αὐτὰ τὸ ζήτημα τῆς παύσεως. Δυνάμεθα νὰ θέσωμεν προσόντα τινὰ περὶ τῶν ἀνωτάτων ὑπαλλήλων χωρὶς νὰ περιορίσωμεν τὸ δικαίωμα τῆς παύσεως αὐτῶν. Ἐκτὸς δὲ τούτου καὶ κατὰ τὸ προκείμενον Νομοσχέδιον δὲν εἶναι ἀδύνατον νὰ εὕρῃ ἡ Κυβέρνησις λόγον τινὰ παύσεως τῶν τοιούτων ὑπαλλήλων καὶ νὰ προβῇ εἰς δικαιολογημένην ἀπόλυσιν αὐτῶν. Τὸ οὐσιῶδες ζήτημα εἶναι ν’ ἀποφύγωμεν εἰς τὰς ἀνωτάτας θέσεις συναγωνισμὸν ἐπιβλαβῆ εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν. Καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι εἶναι συμφέρον νὰ διορίζωνται εἰς τὴν θέσιν τοῦ Νομάρχου πρόσωπα διατελέσαντα ἐν τῇ πολιτικῇ, δὲν εἶναι δύσκολον νὰ τεθῶσι καὶ σχετικὰ προσόντα, ὡς ἡ ἐκλογή τινος ἅπαξ ἢ πολλάκις ὡς βουλευτοῦ. Τὴν ἔλλειψιν ὅμως, τὴν παντελῆ ἔλλειψιν, προσόντων οὐδόλως εὑρίσκω δικαιολογημένην. Ταῦτα ἐφαρμόζονται καὶ περὶ τῶν Βασιλικῶν Ἐπιτρόπων, περὶ ὧν εἶπεν ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς, ὅτι ἐνδέχεται νὰ μὴ εὑρεθῶσι πρόσωπα. Δύναμαι δὲ νὰ ἐπικαλεσθῶ καὶ αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα, δι’ οὗ ὁ ἀξιότιμος κύριος Πρόεδρος ἀντέκρουσεν ἑτέραν μου παρατήρησιν, ἀναγομένην εἰς τὴν πιθανὴν ἔλλειψιν προσώπων ἐχόντων τὰ κατὰ τὸ νομοσχέδιον ἀπαιτούμενα προσόντα πρὸς διορισμὸν εἰς ἀνωτέρας θέσεις. Δυνάμεθα ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, εἶπε, νὰ καταφύγωμεν εἰς τοὺς ἔχοντας τὰ προσόντα τῶν προξενικῶν ἢ δικαστικῶν ὑπαλλήλων, περὶ ὧν τὸ ἄρθρον 4, ἢ εἰς τοὺς διατελέσαντας ἐν τῇ δημοσίᾳ ὑπηρεσίᾳ, περὶ ὧν τὸ ἄρθρον 15 τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν φρονῶ λοιπὸν, κύριοι, ὅτι εἶναι δικαιολογημένη ἡ Κυβέρνησις μὴ ὁρίζουσα προσόντα διὰ τὰς ἀνωτάτας θέσεις ἕνεκα φόβου ἐλλείψεως προσώπων, ἐχόντων τὰ προσόντα ταῦτα. Ἀλλὰ τὸ ἐπιχείρημα ἐκεῖνο δὲν ἀναιρεῖ τὴν παρατήρησίν μου, ὅτι τὸ Νομοσχέδιον ἔπρεπε νὰ προβλέψῃ οὐ μόνον περὶ διορισμοῦ εἰς θέσεις γραφέως Βʹ. τάξεως καὶ γραμματέως Βʹ. τάξεως, ἀλλὰ καὶ περὶ ἀμέσου διορισμοῦ εἰς ἀνωτέρας θέσεις. Ἐν τοιαύτη ἀνάγκη, εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος, θὰ καταφύγωμεν εἰς τὰ ἄρθρα 4 καὶ 15. Ἀλλ’ ἐγὼ ὑπέθεσα ὅτι ὑπάρχει μία ἔλλειψις, μὴ δυναμένη νὰ ἀναπληρωθῇ οὐδὲ ἐκ τῶν προσώπων, περὶ ὧν πραγματεύονται τὰ ἄρθ. 4 καὶ 15, ὅτι π. χ. οὐδεὶς ὑπάρχει δυνάμενος νὰ διορισθῇ εἰς θέσιν τμηματάρχου. Ἐκτὸς δὲ τούτου, ἡ προσφυγὴ εἰς τοὺς ἔχοντας τὰ προσόντα προξενικῆς ὑπηρεσίας ἀποδεικνύει τὴν ἀτέλειαν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Ποῖος διορίζεται, κύριοι, προξενικὸς ὑπάλληλος; ὁ ἔχων δίπλωμα δικηγόρου, ὁ ἐπὶ χρόνον ἐξασκήσας ἢ μὴ ἐξασκήσας τὸ ἐπάγγελμά του, δύναται νὰ διορισθῇ εἰς ἀνωτέραν προξενικὴν θέσιν. Ἀλλὰ, κύριε Πρόεδρε, ἀφοῦ προκειμένου περὶ γραμματέως βʹ. τάξεως δὲν ἐθεωρήσατε ἐπαρκὲς τὸ δίπλωμα καὶ ἀπῃτήσατε διαγωνισμόν, πῶς εὑρίσκετε ἐπαρκὲς τὸ δίπλωμα τοῦ δικηγόρου, τοῦ διατελέσαντος ἁπλῶς ἐπί τινα χρόνον ὡς τοιούτου; Ἰδοὺ διὰ τί εἶπον, ὅτι δὲν εἶναι ἀρκετὰ, δὲν εἶναι ἀποχρῶντα τὰ προσόντα τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων. Ἄλλως βεβαίως ἔχει τὸ πρᾶγμα περὶ τῶν προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, διότι ἵνα διορισθῇ τις δικαστὴς, ἀπαιτοῦνται ἐξετάσεις αὐστηραὶ, τὰς ὁποίας τρέμουσιν οἱ ἐπιζητοῦντες τοιαύτην θέσιν. Ἐφρόνουν μάλιστα, ὅτι τοὺς ὑποστάντας τοιαύτας ἐξετάσεις, ὤφειλε νὰ διορίζῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ εἰς τὰς προξενικὰς θέσεις, καὶ οὐχὶ τοὺς ἀσκήσαντας ἁπλῶς τὸ δικηγορικὸν ἐπάγγελμα. Εἰς μίαν ἑτέραν ἐρώτησιν παρέλειψε ν’ ἀπαντήσῃ ὁ κύριος Πρόεδρος. Ἠρώτησα διατί καταργοῦνται οἱ νόμοι, οἱ κανονίσαντες τὰ προσόντα τῶν τελωνειακῶν ὑπαλλήλων, τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, καὶ τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ἐνῷ οἱ νόμοι οὗτοί εἰσιν εἰδικοὶ, καὶ ἐνῷ πλεῖστοι ὑπάλληλοι δὲν περιελήφθησαν εἰς τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, ἵνα κανονισθῶσι τὰ προσόντα αὐτῶν δι’ εἰδικῶν νόμων; Ἠρώτησα τί γίνονται οἱ ὑπάλληλοι οἱ ἐπὶ τῆς κοπῆς τοῦ καπνοῦ, ὑπάγονται εἰς τὰ προσόντα τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου ἢ εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα διεγράφησαν εἰς τοὺς περὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ νόμους καὶ Διατάγματα; Κατὰ τὸ νομοσχέδιον ὑπάγονται εἰς τὰς διατάξεις αὐτοῦ ὅλοι οἱ ὑπάλληλοι τῆς οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας πλὴν τῶν ῥητῶς ἐξαιρουμένων, ἐν οἷς δὲν εἶναι οἱ ἀνωτέρω. Ἐρωτῶ, τὸ προκείμενον νομοσχέδιον ἢ οἱ εἰδικοὶ ἐκεῖνοι νόμοι κανονίζουσι τὰ προσόντα αὐτῶν; Ὅσον ἀφορᾷ τὴν προσωρινὴν παῦσιν τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων παρατηρῶ, ὅτι ὁ προβλέψας περὶ αὐτῆς νόμος δὲν εἶνε νόμος προκληθεὶς, ὡς εἶνε τῆς ἰσοβιότητος. Περὶ αὐτῶν προέβλεψεν ὁ Ὀργανισμὸς τῶν Δικαστηρίων ἀπὸ τοῦ ἔτους 1835, διότι ὁ Ὀργανισμὸς τῶν Δικαστηρίων διατάσσει, ὅτι ὁ δικαστικὸς ὑπάλληλος, καθ’ οὗ ἐξεδόθη ἔνταλμα ἢ βούλευμα παραπομπῆς, δὲν πρέπει νὰ διατηρηθῇ εἰς τὴν θέσιν του, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀπολυθῇ μέχρις οὗ ἐπέλθῃ ὁριστικὴ περὶ τῆς κατηγορίας ἀπόφασις. Νομίζω, ὅτι τοιαύτη διάταξις ἔπρεπε νὰ περιληφθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, διότι ἀφ’ ἑνὸς μὲν δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ διατελῇ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ὁ οὕτω κατηγορούμενος ὑπάλληλος, ἀφ’ ἑτέρου δὲ δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ἀποπέμπηται ὁριστικῶς καὶ νὰ καταλαμβάνῃ τὴν θέσιν αὐτοῦ ἕτερος, ἐνῷ ἐνδεχόμενον εἶναι νὰ ἀποδειχθῇ ἐντελῶς ἀθῶος.

§112ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κύριος βουλευτὴς ἐκ Μαντινείας ὀρθῶς παρετήρησεν ὅτι ἐλησμόνησα ν’ ἀπαντήσω εἰς ὅλας τὰς ἐρωτήσεις του. Ἠρώτησεν, διατί ἐν τῷ ἄρθρῳ 20 καταργοῦνται οἱ νόμοι περὶ προσόντων τῶν Τελωνειακῶν ὑπαλλήλων, τῶν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου καὶ τῶν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Ἠρώτησε δὲ προσέτι τί θέλει γείνει ὡς πρὸς τοὺς ὑπαλλήλους τῶν καπνοκοπτηρίων, περὶ τῶν προσόντων τῶν ὁποίων ἐπρονόησε Διάταγμα, στηριζόμενον ἐπὶ Νόμου. Τὰ τοῦ ἄρθρου 20 ἐτέθησαν ἀκριβῶς διὰ τοῦτο· διότι μετὰ μελέτην γενομένην, μετὰ τῶν ἁρμοδίων, ἐπείσθημεν ὅτι αἱ διατάξεις τοῦ παρόντος γενικοῦ νόμου εἰσὶ καταλληλότεραι διὰ τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς Τελωνειακοὺς, τοὺς τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου καὶ τοὺς τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου παρὰ τὰς διατάξεις τῶν ὑπαρχόντων νόμων. Εὕρομεν μάλιστα ὅτι ὡς πρὸς τοὺς Τελωνειακοὺς ὑπαλλήλους ὑπάρχει ἀνάγκη μεταῤῥυθμίσεως, ἀνάγκη ἀνεγνωρισμένη καὶ κατὰ προηγουμένας ἐποχὰς, καὶ διὰ τοῦτο εἴχομεν ὑποβεβλημένα εἰς τὴν Βουλὴν ἀπὸ διετίας ἢ τριετίας νομοσχέδια, διὰ τῶν ὁποίων μετεβάλετο ἡ βάσις τῶν προσόντων, καὶ μετεβάλετο διὰ τρόπου πλησιάζοντος μᾶλλον πρὸς τὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, παρὰ πρὸς τὸν κείμενον νόμον. Ἐπίσης δὲ καὶ διὰ τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου ὑπῆρχεν ἀνάγκη ἀναθεωρήσεως, αὕτη δὲ ἐγένετο διὰ τῆς συγχωνεύσεως ἐν τῷ νόμῳ τούτῳ· ὡς πρὸς δὲ τοὺς ὑπαλλήλους τῶν καπνοκοπτηρίων βεβαίως ὁ νόμος οὗτος θέλει ἰσχύσει καὶ ἐπικρατήσει τοῦ Διατάγματος· δὲν γίνεται δὲ μνεία ἐνταῦθα περὶ τούτου, διότι εἶναι Διάταγμα καὶ δὲν ἐφάνη ἐντελῶς πρέπον νὰ καταργῆται ῥητῶς Διάταγμα διὰ νόμου. Μὅλον ὅτι καὶ αὐτὸ εἶναι νόμος, διότι εἶναι Διάταγμα στηριζόμενον εἰς τὸν νόμον, ἀλλ’ ἐθεωρήθη ὅτι δὲν εἶναι πρέπον, ἀναγκαῖον νὰ μνημονευθῇ, διότι οἴκοθεν νοεῖται ὅτι νόμος νεώτερος τοῦ Διατάγματος θέλει κατισχύσει αὐτοῦ. Ἐφαίνετο δὲ κακόηχον νὰ καταργῆται Διάταγμα διὰ ῥητῆς διατάξεως νόμου.

§113ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ ῥητὴ ἡ κατάργησις, διότι τὸ τοιοῦτον Διάταγμα εἶναι νόμος καὶ νόμος εἰδικὸς περὶ προσόντων μιᾶς τάξεως.

§114ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ νὰ θέσωμεν καὶ ῥητὴν διάταξιν δὲν εἶναι δύσκολον, ἀλλὰ δὲν ἔχει τι εἰδικὸν ἡ ὑπηρεσία τῶν καπνοκοπτηρίων, καὶ ἀπόδειξις τούτου, ὅτι, κατὰ τὰ προσόντα τὰ ἀναγεγραμμένα διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν καπνοκοπτηρίων ἐν τῷ Διατάγματι, οὐδεὶς δύναται νὰ διορισθῇ, ἂν μὴ διετέλεσεν εἰς ὑπηρεσίαν ὁμοιόβαθμον. Ἡ γενικὴ αὕτη διάταξις οὐδένα ἔχει εἰδικὸν χαρακτῆρα.

§115ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Μήπως θεωρηθῇ ὡς ἰδιάζουσα θέσις.

§116ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ἔχει τι τὸ ἰδιάζον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν καπνοκοπτηρίων.

§117ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠμπορεῖ νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι ὁ νόμος ἠθέλησεν ἰδιάζοντα προσόντα· διότι ἔχουν τι τὸ ἐξαιρετικὸν αὐταὶ αἱ θέσεις, διότι τὸ Κράτος ἀνέπτυξε καὶ ἕτερον κλάδον.

§118ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Μαντινείας εἶπεν ὅτι, ἂν δὲν λάβωμεν τὴν πρόνοιαν νὰ ἐξαιρέσωμεν τοὺς τῶν καπνοκοπτηρίων ὑπαλλήλους, θὰ δύνανται οὗτοι νὰ προαχθῶσι καὶ νὰ μετατεθῶσιν. Ἀλλ’ ὡς παρετήρησα, τὰ τοῦ Διατάγματος προσόντα συμπίπτουσι μετὰ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 15 τοῦ νομοσχεδίου.

§119ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδοὺ τί ἠρώτησα, ἐγώ. Εὑρίσκω ὅτι περιλαμβάνει καὶ τοὺς ὑπαλλήλους τούτους· εἶναι αὐτὴ ἡ ἰδέα τῆς Κυβερνήσεως;

§120ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὡς πρὸς τὴν παρατήρησιν δὲ τοῦ κ. βουλευτοῦ, τὴν ἀφορῶσαν εἰς τὴν προσωρινὴν παῦσιν, λέγω ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ μὴ περιληφθῇ τι περὶ τούτου ἐνταῦθα· διότι, ἐὰν ἐνταῦθα ἐγίνετο λόγος περὶ προσωρινῆς παύσεως, ἡ διάταξις αὕτη ἀντὶ νὰ ἦναι κατὰ τῶν ὑπαλλήλων θὰ ἦτο ὑπὲρ αὐτῶν. Σήμερον ὅτε οὐδὲν λέγομεν περὶ τούτου, ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν οὐ μόνον προσωρινῶς νὰ παύσῃ τὸν ὑπάλληλον διὰ πειθαρχικῆς τιμωρίας, ἀλλὰ καὶ διαρκῶς τηροῦσα ἐὰν θέλῃ τὴν θέσιν αὐτοῦ κενὴν, ἵνα τὸν ἐπαναφέρῃ εἰς αὐτὴν ὅπως ἐγένετο ἐσχάτως περὶ ὑπαλλήλου τινὸς τῆς παιδείας, ὅστις ἀποδειχθεὶς ἀθῶος ἐπανῆλθεν. Ἀλλ’ ἐὰν ὁ νόμος περιέχῃ διάταξιν, ὅτι ὁ εἰς τοιαύτην θέσιν εὑρισκόμενος ὑπάλληλος παύεται προσωρινῶς, τοῦτο θέλει θεωρηθῆ ὡς ἀπαγόρευσις εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ παύσῃ τὸν ὑπάλληλον διαρκῶς καὶ νὰ ἀναπληρώσῃ αὐτόν.

§121ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ νόμος προβλέπει διαφόρους περιστάσεις παύσεως ὁριστικῆς. Ἅμα τοιαύτη περίπτωσις ὑπάρχει, ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ παύσῃ. Ὁ νόμος θὰ προβλέψῃ περὶ προσωρινῆς παύσεως. Τοῦτο θὰ λάβῃ χώραν, ὅταν δὲν ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ περίπτωσις. Ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ εὕρῃ δικαιολογίαν νὰ παύσῃ.

§122ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὑποθέτω τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν δὲν ὑπάρχει ἄλλος λόγος παύσεως παρὰ ὁ προκαλῶν τὴν προσωρινήν. Ὅταν ὁ νόμος εἴπῃ ὅτι εἰς τὴν περίστασιν ταύτην ἐπιβάλλεται προσωρινὴ παῦσις, πῶς δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ προβῇ εἰς παῦσιν ὁριστικήν; Δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ περιορισθῇ εἰς τὴν προσωρινὴν παῦσιν, χρωμένη τῇ πειθαρχικῇ αὑτῆς ἐξουσίᾳ, ἀλλὰ δὲν πρέπει καὶ νὰ δεσμευθῇ διὰ διατάξεως, οἵαν προτείνει ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Μαντινείας.

§123Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Σέβου τὴν πλάνην τοῦ λαοῦ, ἥτις τοὺς πάντας διατάττει καὶ εἰς οὐδένα ὑποτάσσεται. Πλάνη τοιαύτη παρασύρει ὅλους ἡμᾶς εἰς ὑποστήριξιν τοῦ Νομοσχεδίου αὐτοῦ ἐπὶ τῇ ἰδέᾳ καὶ τῷ σκοπῷ, ὅτι θὰ διορθώσωμεν τὰ πράγματα τῆς Πολιτείας· πλάνη καὶ πλάνη οἰκτρὰ ἀπόδειξις δὲ, ὅτι ἀκόμη δὲν ἀνετράφημεν πολιτικῶς, δὲν ἀνεπτύχθημεν ἠθικῶς διὰ νὰ νομοθετήσωμεν περὶ τοιούτων σπουδαίων νομοθετημάτων, οἷον εἶναι τὸ ὑπὸ συζήτησιν Νομοσχέδιον, εἶνε ἡ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς κατάστασίς μας. Θέλω ὁμιλήσει καὶ εἰς τὰ καθέκαστα, θέλω εἴπει καὶ ἤδη ὀλίγα πρὸς ὑποστήριξιν τῶν ἰσχυρισμῶν μου· ἀλλὰ πρὸ πάντων ἀναβαίνω εἰς τὸ βῆμα, διὰ νὰ ὑποστηρίξω μίαν ἰδέαν λίαν φιλελευθέραν, δημοκρατικὴν, χωρὶς ἐν τούτοις νὰ ἦμαι δημοκρατικός. Τὸ Σύνταγμα λέγει «ὅλοι οἱ Ἕλληνες εἶναι ἴσοι ἐνώπιον τοῦ νόμου». Καὶ ὅπως μοὶ ὑπέμνησεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι τὸ Σύνταγμα διατάσσει τὴν ταχεῖαν εἰσαγωγὴν τοῦ Νόμου περὶ προσόντων τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, οὕτω θὰ τῷ ὑπομνήσω καὶ ἐγὼ τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος λέγουσαν, ὅτι οἱ Ἕλληνες εἶναι ἴσοι ἐνώπιον τοῦ νόμου. Ὅταν ζητῆτε φόρους, τοὺς ζητεῖτε ἐξ ἴσου ἀπὸ ὅλους· ὅταν ζητῆτε φόρους αἵματος, τοὺς ζητεῖτε ἐξ ἴσου ἀπὸ ὅλους. Καὶ τὰς μὲν ὑποχρεώσεις θέλετε νὰ τὰς ἐπιβάλλετε ἐξ ἴσου εἰς ὅλους τοὺς πολίτας, τὰ δὲ δικαιώματα νὰ τὰ κρατήσετε ὑπὲρ τῶν οἰκείων καὶ φίλων σας, καὶ θέλετε νὰ προτιμῶνται οἱ εὐνοούμενοι τῶν Ὑπουργῶν, ἐκεῖνοι ἤγουν οἱ ὁποῖοι περισαίνουν καθ’ ἑκάστην εἰς τὰ γραφεῖα τοῦ Πρωθυπουργοῦ καὶ τῶν Ὑπουργῶν. Θὰ φέρω λοιπὸν μίαν πρότασιν δικαίαν, ὠφελούμενος ἐκ τῆς πείρας τῶν χορηγηθέντων προσόντων, διὰ νὰ σᾶς πείσω, ἂν καὶ εἶσθε ἐκ τῶν προξενικῶν προσόντων πεπεισμένοι, ὅτι ἡ ὑπηρεσία ἡ προξενικὴ εἶναι χειροτέρα ἤδη ἀφ’ ὅτι ἦτο πρότερον. Εἶδον ἔντιμον Βουλευτὴν, ἀνήκοντα εἰς αὐτὴν τὴν μερίδα τῆς Συμπολιτεύσεως, ἐλθόντα ἐκ τῆς Αἰγύπτου, μὲ τὸν ὁποῖον εἶχον τὴν εὐχαρίστησιν νὰ συνταξειδεύσω, καὶ ὅστις μοὶ εἶπε περὶ προξένων, ὅτι καλλίτερον θὰ ἦτο νὰ εἴχομεν Τούρκους νὰ προστατεύωσι τὰ συμφέροντα τῶν ὑπηκόων ἡμῶν, ἢ τοὺς ὑπάρχοντας. Ὁ Βουλευτὴς αὐτὸς εἶναι παρὼν, καὶ ἂν δὲν λέγω τὴν ἀλήθειαν, δύναται νὰ μὲ διαψεύσῃ. Αὐτὰ εἶναι τὰ προσόντα, μὲ τὰ ὁποῖα σεῖς νομίζετε, ὅτι θέλετε διορθώσει τὰ τῆς Πολιτείας! πλὴν πλανᾶσθε πλάνην οἰκτράν. Πολλάκις ἐπλανήθημεν, ἄς πλανηθῶμεν καὶ ταύτην τὴν στιγμὴν, διὰ ν’ ἀποδειχθῇ ἡλίου φωεινότερον, ὅτι τὰ προσόντα δὲν φέρουσι τὴν διόρθωσιν τῶν Ἐθνῶν. Ἀπόδειξις, εἶπον, ὅτι δὲν ἀνεπτύχθημεν εἰς βαθμὸν τοιοῦτον, ὅπως νομοθετήσωμεν τοσοῦτον σπουδαῖον νομοθέτημα, οἷον τὸ Νομοσχέδιον τοῦ Ὑπουργείου, τὸ ὁποῖον παρουσιάσθη. Ποῖα εἶναι τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα κανονίζει; πάντοτε τὸ πτυχίον. Διὰ νὰ ἦσαι ὑπογραμματεὺς τοῦ Ὑπουργείου, πρέπει νὰ ἔχῃς πτυχίον· διὰ νὰ γείνῃς ὑπογραμματεὺς τῆς Νομαρχίας, πρέπει νὰ ἔχῃς πτυχίον· διὰ νὰ γείνῃς γραμματεὺς τῆς Ἐφορίας, πρέπει νὰ ἔχῃς πτυχίον· διὰ νὰ γείνῃς ἔφορος, πρέπει νὰ ἔχῃς πτυχίον κτλ. Φαντασθῆτε δὲ μὲ ποίους θὰ γεμίσετε τὰ διάφορα γραφεῖα, μὲ τὴν ἐπιστημονικὴν βλακείαν! μὲ τὰ ἐπιστημονικὰ σκύβαλα ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι φέρουν πτυχίον. Πέρυσιν ἐδώκαμεν μίαν θέσιν βοηθητικὴν διὰ τὸν ἔφορον τῶν Ἀθηνῶν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ νῦν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, καὶ διωρίσθη εἷς, ἀλλὰ μετ’ ὀλίγον ἀπεσύρθη, διότι ὁ μισθὸς δὲ τὸν ἐπήρκει, καὶ ἠναγκάσθη νὰ φέρῃ ἔπειτα ἄλλο Νομοσχέδιον. Φαντασθῆτε τώρα ἐπιστήμονα, ὅστις θὰ ὑπηρετῇ μὲ 80 καὶ 120 δραχμὰς κατὰ μῆνα. Ἐξετάζουσι τὸ πτυχίον καὶ οὐδέποτε τὴν ἱκανότητα· ἀνοίγεται δὲ οὕτω στάδιον εὐρὺ διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ εἰς τὴν βλακείαν· διότι ἐκεῖνος, ὅστις θὰ ἐκπαιδευθῇ εἰς τὸ Πανεπιστήμιο καὶ ὅστις θὰ λάβῃ δίπλωμα τοῦ Πανεπιστημίου καὶ θὰ ἦνε ἐπιστήμων ἀληθὴς, εἶνε ἀδύνατον νὰ καταδεχθῇ νὰ λάβῃ τοιαύτην μικρὰν εἰς τὴν ἐπιστημονικήν του ἀξίαν θέσιν. Τίνες δὲ θέλουσι δεχθῆ αὐτάς; οἱ μωροὶ καὶ οἱ βλάκες. Παρατηρήσατε δὲ τὴν ἀντίφασιν τὴν τρομερὰν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται αὐτὸ τὸ Νομοσχέδιον. Τί σᾶς λέγει τὸ Νομοσχέδιον; Ὁ ἔχων ἀπολυτήριον τοῦ γυμνασίου, δύναται νὰ προαχθῇ εἰς ἀνωτέραν θέσιν τοῦ διορισμοῦ του διὰ τοῦ διαγωνισμοῦ. Δὲν θέλω νὰ εἴπω, ὅτι ὁ διαγωνισμὸς θέλει γείνει κατὰ τὰ ἔθιμα τῆς ἐποχῆς μας, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ὑπὲρ τοῦ ἀνικάνου· ὁ δὲ ἔχων ἀπολυτήριον Σχολαρχείου δὲν δύναται νὰ φθάσῃ παρὰ μέχρι τῆς θέσεως τοῦ γραφέως Αης τάξεως, καὶ ἐκεῖ σταματᾷ τὸ στάδιόν του. Ὁ ἔχων ἀπολυτήριον Σχολαρχείου δὲν δύναται παρὰ νὰ φθάσῃ εἰς τὴν θέσιν μόνον τοῦ γραφέως, καὶ ὁ Ὑπουργὸς αὐτὸν, τὸν μὴ δυνάμενον νὰ φθάσῃ εἰς τὴν θέσιν γραμματέως Ἐπάρχου, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τὸν κάμῃ Νομάρχην, δὲν ἔχει ὅμως τὸ δικαίωμα νὰ τὸν κάμῃ Γραμματέα Ἐπαρχείου. Αὐτὰ εἶναι τὰ Νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα παρουσιάζουσι, καὶ διὰ τοῦτο οἱ Νόμοι, τοὺς ὁποίους ψηφίζομεν, δὲν ἔχουσι καμμίαν σπουδαιότητα, καὶ διὰ τοῦτο ἀναγκαζόμεθα νὰ τοὺς ἀκυρῶμεν ἐντὸς τοῦ ἰδίου ἔτους πολλάκις. Ἀπόδειξιν ἔχετε ὅσα σᾶς εἶπον καὶ ὅσα ἀναφέρονται ἐν τῷ ἰδίῳ αὐτῷ Νομοσχεδίῳ. Τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο καταργεῖ δύω Νόμους, τὸν Νόμον περὶ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν πέρυσι, καὶ τὸν περὶ Λογιστηρίου, καὶ δὲν ἀναφέρει τὸ ἄρθρον τὸ ἔτος, κατὰ τὸ ὁποῖον ἐγένοντο οἱ Νόμοι οὗτοι, ἐνῷ παρακατιὼν ἀναφέρει τὸ ἔτος, κατὰ τὸ ὁποῖον ἐγένετο ὁ περὶ Τελωνείων· ἐντράπη ὁ Πρωθυπουργὸς νὰ εἴπῃ ὅτι οἱ Νόμοι, τοὺς ὁποίους καταργοῦμεν, εἶναι οἱ γενόμενοι πέρυσιν· ὅτε δὲ τῷ εἴπομεν, διατὶ δὲν ἀναφέρονται τὰ προσόντα καὶ εἰς ἄλλους ὑπαλλήλους, τοὺς ὑπαγομένους εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, τῶν Ναυτικῶν καὶ εἰς διαφόρους ἄλλους, εἶπεν ὅτι δὲν τοὺς ἀναφέρει, διότι ὑπάγονται εἰς εἰδικοὺς Νόμους. Ἀλλὰ καὶ οἱ ὑπάλληλοι τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου καὶ Λογιστηρίου ὑπάγονται ἐπίσης εἰς εἰδικοὺς νόμους, τοὺς ὁποίους ὅμως καταργεῖ, διότι δὲν ἠδύνατο νὰ τοὺς ἐφαρμόσῃ. Καὶ ἔχετε τὴν ἰδέαν ὅτι ὁ Νόμος οὗτος θὰ ἐπιτύχῃ εἰς τὴν ἐφαρμογήν; ὁ Νόμος οὗτος, ὁ τόσον σύνθετος καὶ τόσον πολύπλοκος, ἀφ’ οὗ ἡ Νομοθετικὴ ἀνεπάρκεια ἡμῶν ἐξεδηλώθη εἰς τόσῳ ἁπλοῦς Νόμους; Λέγω ὅτι ὅπως οἱ πολῖται ἔχουσι καθήκοντα, πρέπει νὰ ἔχωσι καὶ δικαιώματα· ἀνάγκη λοιπὸν νὰ διορίζωνται οἱ ὑπάλληλοι ἀναλόγως τοῦ πληθυσμοῦ ἑκάστης ἐπαρχίας. Δὲν ἔχετε δικαίωμα, ὡς κατεσπαταλήσατε τὰ χρήματα τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν διὰ νὰ κατασκευάσητε τὰς ὁδοὺς τῶν ἐπαρχιῶν σας καὶ νὰ ἐπιῤῥώσητε τὴν ἐπιῤῥοήν σας, νὰ διαχειρίζεσθε καὶ τοὺς νόμους τῆς Πολιτείας πρὸς ὄφελός σας. Δὲν νομίζω, ὡς σᾶς εἶπον, ὅτι τὸ Νομοσχέδιον αὐτὸ θὰ δυνηθῇ νὰ βελτιώσῃ τὰ πράγματα τῆς Πολιτείας, ἀλλὰ πρέπει νὰ γείνῃ Νόμος δίκαιος, καὶ ἀποτείνομαι πρὸς τὴν πλειονοψηφίαν· ἕκαστος Ἀντιπρόσωπος πρέπει νὰ διεκδικήσῃ τὰ συμφέροντα τῆς Ἐπαρχίας του, δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἔρχωνται οἱ Ὑπουργοὶ καὶ νὰ γεμίζῃ ἕκαστος ἀπὸ τοὺς συνεπαρχιώτας του τὰ Δικαστήρια, τὰ Προξενεῖα, τὰ Ἐπαρχεῖα, τὰ Νομαρχεῖα, καὶ οἱ συνεπαρχιῶται ἡμῶν νὰ ἦναι μόνον φορολογούμενοι. Ἐκ τούτου δὲ θέλει προέλθει καὶ ἕτερον ἀγαθὸν, ὅτι ὅπου πληρωθῇ ὁ ἀριθμὸς, τὸν ὁποῖον ὁρίζει ὁ Νόμος ὡς ἐκ τοῦ πληθυσμοῦ ἑκάστης Ἐπαρχίας, ὁ Βουλευτὴς θὰ ἦναι ἀπηλλαγμένος καὶ θὰ λέγῃ ὅτι συνεπληρώθη ὁ ἀριθμὸς, καὶ δὲν θὰ ὑποχρεοῦται νὰ τρέχῃ εἰς τὰ Ὑπουργεῖα πρὸς θεσιθηρίαν.

§124ΡΟΚΟΣ ΧΟΪΔΑΣ. Δὲν νομίζετε, ὅτι εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ὀφείλει νὰ εἴπῃ ἕκαστος Βουλευτὴς ὅτι δὲν εἶναι θεσιθήρας;

§125ΑΘΑΝ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀνήκω εἰς τὴν τάξιν τῶν Βουλευτῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐπεσκέφθησαν οὐδέποτε τὰ γραφεῖα τῶν Ὑπουργείων, ἵνα ζητήσωσι ρουσφέτια.

§126ΡΟΚΟΣ ΧΟΪΔΑΣ. Τοῦτο καὶ ἐγὼ γνωρίζων σᾶς ἀποτείνω τὴν ἐρώτησιν ταύτην· ἄλλως, δὲν θὰ κατεδεχόμην νὰ σᾶς ἐρωτήσω.

§127Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ ὅμως διαρκῶς ἀντιπροσωπεύω τὴν ἐπαρχίαν μου, ἐκτὸς μιᾶς περιστάσεως, κατὰ τὴν ὁποίαν ἦλθεν ὁ κ. Λομβάρδος, ἐπεκύρωσε τὸ ἔγκλημα καὶ μὲ ἐξέβαλεν αὐτῆς. Ἀλλ’ ἐγὼ τὸν ἐξεδικήθην, διότι εἰς ὅλας τὰς περιστάσεις, καθ’ ἃς τὸν ἐθεώρησα ἀδικούμενον, τὸν ὑπεστήριξα καὶ μέχρι παραιτήσεως μάλιστα· καὶ ὅταν πᾶσα ἡ Βουλὴ ἠγέρθη ἐναντίον του, ἐγὼ εἶπον: δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ θραύσητε τὸ Βῆμα τοῦτο, καὶ νὰ κλείσητε τὸ στόμα τοῦ Βουλευτῦ, ὀπισθοδρομοῦντες εἰς τὴν ἐποχὴν τοῦ Καρόλου Αʹ καὶ τοῦ Ἰακώβου Βʹ, καὶ διὰ τοῦτο, εἶπον, ὅτι δὲν θέλω νὰ ἦμαι μέλος τοιούτου Κοινοβουλίου καὶ παρητήθην χάριν τοῦ κ. Λομβάρδου, ὁ ὁποῖος ἐπεκύρωσε τὸ ἔγκλημα καὶ μ’ ἐξέβαλε τῆς Βουλῆς.

§128ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἐψήφισα τότε.

§129ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐψήφισαν οἱ φίλοι σας, καὶ σὺ ἦσο κρυμμένος.— Πιστεύετε, ὅτι εὑρίσκετε τὴν ἱκανότητα σήμερον διὰ τὴν διεξαγωγὴν τῆς ὑπηρεσίας ἐν τοῖς πτυχίοις, καὶ ἐντούτοις παρατηρήσατε τὰ ἐμπορικὰ καταστήματα, τὰς Τραπέζας, τὰ τραπεζικὰ γραφεῖα τοῦ κ. Βούρου, τοῦ κ. Σκουζὲ καὶ ἄλλων, ἔχουσιν ὑπαλλήλους διεξάγοντας τὰς ἐργασίας αὐτῶν μετὰ τῆς μεγίστης ἐντελείας. Καὶ τίς τῶν πτυχιούχων εἶναι ἱκανὸς νὰ διευθύνῃ ἓν τραπεζικὸν γραφεῖον καλλίτερον ἀπὸ τοὺς ὑπάρχοντας ἤδη ἐν τοῖς καταστήμασιν αὐτῶν; ἢ νομίζετε, ὅτι οἱ ἰδιῶται οὗτοι δὲν γνωρίζουν νὰ προστατεύσωσι τὰ συμφέροντά των; Ὡμίλησαν περὶ τῶν ὑπαλλήλων, οἵτινες διωρίσθησαν ἐσχάτως διὰ Νόμου, καὶ ἐκανονίσθησαν τὰ προσόντα αὐτῶν διὰ Βασιλικῶν Διαταγμάτων, τῶν ὑπαλλήλων, οἵτινες ἐτοποθετήθησαν εἰς τὰ καπνοκοπεῖα, προσθέτω ἐπὶ τούτοις καὶ τοὺς ὑπαλλήλους τῶν Ἐπαρχείων, καὶ τῶν Ἐφοριῶν καὶ τῶν Ταμείων. Εἰς περίστασιν καθ’ ἣν θέλει ἀποδειχθῆ ὁ Νόμος ἀνεφάρμοστος, ἐὰν ἠθέλομεν νὰ εὕρωμεν μέσον διὰ τοῦ ὁποίου ἠθέλομεν ἀναπληρώσει καλλίτερον τὸν Νόμον περὶ φορολογίας τῶν καπνῶν, ἢ ἠθέλομεν ἐνοικιάσει κατὰ τὴν ῥητὴν διάταξιν, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ ἴδιος Νόμος, τί θὰ γείνωσιν αὐτοὶ οἱ ὑπάλληλοι; Πέρυσιν ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅτε ἐπρόκειτο περὶ τῆς αὐξήσεως τῶν τηλεγραφικῶν σταθμῶν—καὶ περὶ τῶν ὁποίων θὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, μίαν ἡμέραν, ἵνα μᾶς φέρῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν τηλεγραφημάτων, τὰ ὁποῖα διημείφθησαν ἀπὸ τῆς συστάσεως αὐτῶν μέχρι τῆς σήμερον....

§130ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐτυπώθη ἡ στατιστική.

§131ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν εἶδον τὴν στατιστικὴν ἐκείνην— μᾶς ἔλεγεν ὅτι τὰ τηλεγραφεῖα χρησιμεύουσι ν’ ἁπλοποιήσωσι τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ ἡ ὑπηρεσία σήμερον διεξάγεται σχεδὸν διὰ τῶν τηλεγραφείων, χρησιμεύει πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῆς δημοσίας τάξεως, καὶ τῶν συμφερόντων τῶν ἐμπορικῶν καὶ ἄλλων. Καὶ ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς, μολονότι τὸ δίκτυον αὐτὸ τὸ τηλεγραφικὸν τὸ ἐπεξέτεινε μέχρι Βιτρινίτσης, μέχρι Μεντουδίου, Σοπωτοῦ καὶ λοιπῶν μερῶν καὶ δυσχυρίζετο ὅτι ἡ ὑπηρεσία διεξήγετο τηλεγραφικῶς καὶ θὰ ἁπλοποιεῖτο ἡ ὑπηρεσία, τί ἔκαμεν; ἐπρόσθεσε ἐπαρχεῖα νέα, ἐπαρχεῖον εἰς τὴν Αἴγιναν, εἰς τὸν Πόρον—καὶ ἠκούσατε τί εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Τροιζηνίας κύριος Δουζίνας—εἰς πᾶσαν ἄλλην ἐπαρχίαν τέλος πάντων ὅπου ἐψήφισαν καὶ ὑπάρχουσι Βουλευταὶ ὑποστηρίζοντες τὰς ἰδέας τῆς Κυβερνήσεως.

§132ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Παντοῦ.

§133ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ ἐφαρμόζεται ἐνταῦθα ἀκριβῶς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔλεγεν ὁ μακαρίτης Κολοκοτρώνης «ἠρώτησαν τὴν Κουκουβάγια γιατί ἔχει τὸ κεφάλι της τρανό; «εἶμαι γερόντισσα, εἶπε»· καὶ γιατί ἔχεις τὴν οὐρὰν μικράν; «εἶμαι πουλακίδα ἀπήντησεν». Ἀφοῦ ἐδιοικήθη ὁ Τόπος ἀπὸ τοῦ 1833–1883 ὑπὸ τῶν ὑπαρχουσῶν διοικητικῶν Ἀρχῶν, εἰς περιστάσεις μάλιστα, κατὰ τὰ ὁποίας ἡ δημοσία τάξις δι’ ἐπαναστάσεων ἐσαλεύετο ἀπὸ τοῦ ἑνὸς ἄκρου μέχρι τοῦ ἄλλου τῆς Ἑλλάδος—εἰς περιστάσεις κατὰ τὰς ὁποίας ἡ συγκοινωνία ἦτον ἀτελεστάτη, τὴν ὁποίαν πολλοὶ ἐξ ὑμῶν δὲν ἐνθυμεῖσθε, διότι εἶσθε νέοι, ἀλλ’ ἡμεῖς οἱ γεροντότεροι ἐνθυμούμεθα, καὶ κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπὸ τὴν Ἐπαρχίαν μας ἕως ἐδῶ ἐχρειαζόμεθα 8 ἡμέρας μὲ τὸ μουλάρι καβάλα, καὶ ἐν τούτοις δὲν ἐχρειάσθη νὰ διοικηθῶσι δι’ εἰδικοῦ διοικητοῦ αἱ Ἐπαρχίαι ἐκεῖναι — ἐφέτος ἐπὶ τῆς ἀναμορφώσεως καὶ τῆς ἐπιστημονικῆς ἀναπτύξεως τὰ πάντα ἐγένοντο. Τί δὲ τοῦτο ἀποδεικνύει; οὐδὲν ἄλλο ἢ ὅτι ἡ σημερινὴ διοίκησις εἶναι χειροτέρα τῆς τοῦ 1833. Τὰ πάντα προσωπικά. Παρατηρήσατε, αἱ Ἐπαρχίαι Καλάβρυτα καὶ Γορτυνία εἶναι μεγαλείτεραι ἀπὸ τὴν Ζάκυνθον, καὶ ἡ Ζάκυνθος ἔχει Νομάρχην, καὶ ἡ Ἄρτα ἔχει Νομάρχην, τὰ δὲ Καλάβρυτα, ἡ Γορτυνία ὄχι· καὶ βλέπετε ὅτι οὔτε καὶ κατὰ τοῦτο εἶναι ἴσοι ὅλοι, καὶ λέγομεν ὅτι «ὁ τράχηλος τοῦ Ἕλληνος ζυγὸν δὲν ὑποφέρει», καὶ καθ’ ἡμέραν πᾶς ἀναιδὴς καὶ αὐθάδης θέτει ζυγὸν ἐπὶ τοῦ τραχήλου ἡμῶν! Ποῖαι δὲ θὰ ἦναι, ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν χρησιμεύουσι πλέον οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι, αἱ ὑποχρεώσεις τοῦ Δημοσίου πρὸς τὰ πρόσωπα ταῦτα; διότι δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς ὁ ἀμφιβάλλων, ὅτι ἅμα εὑρεθῇ ὁ πολιτικὸς ἀνήρ, ὁ ὁποῖος θὰ ἀποβλέψῃ εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν συμφερόντων τῆς Πολιτείας, ὅτι θὰ καταργήσῃ καὶ Ἐπαρχεῖα καὶ Ἐφορίας καὶ Νομαρχεῖα· ἐὰν δὲ δὲν ὑπάρξῃ ποτὲ ἄνθρωπος τοιοῦτος, ἀλλ’ ὑπάρξωσι πάντοτε πολιτικοὶ κανονίζοντες τὰ τῆς διοικήσεως καὶ ἐν γένει τὰ τῆς Πολιτείας καὶ τῆς διευθύνσεως αὐτῆς ἀναλόγως τῶν συμφερόντων τῶν ἀτομικῶν, τότε νὰ ἦσθε βέβαιοι, ὅτι θὰ διπλασιασθῶσι τὰ ἐπαρχεῖα, τὰ ἐφορεῖα καὶ τὰ ταμεῖα, ἀλλὰ ἡ ὄψις τῆς Ἑλλάδος θὰ ἦναι χείρων καὶ τῆς σημερινῆς. Αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις εἶχον νὰ κάμω, ἵνα ἀποδείξω ὅτι ἀκόμη ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ δὲν εἶναι ὥριμος νὰ προβῇ εἰς τὴν νομοθεσίαν τοιούτου σπουδαίου νομοθετήματος, καὶ δὲν πρέπει νὰ νομίζωσί τινες, ὅτι ψηφίζοντες αὐτὸ τὸ Νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον παρουσιάσθη ἔπειτα ἀπὸ τόσας ὠδῖνας, τὰς ὁποίας ὑπέστη ὁ τοκετὸς αὐτοῦ, ἀνεκάλυψαν τὸν φιλοσοφικὸν λίθον τῆς σωτηρίας τοῦ Τόπου.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἄλλος ἐζήτησε τὸν λόγον. Ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς κηρύττεται περατωθεῖσα. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ Νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν· (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Προβαίνομεν ἤδη εἰς τὰ καθέκαστα.

§135ΤΙΝΕΣ. Αὔριον τὰ καθέκαστα.

§136ΕΤΕΡΟΙ. Ἂς ἀναγνωσθῇ εἰς αʹ συζήτησιν. (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1, 2, 3, 4, 5, 6 καὶ 7 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως εἰς αʹ συζήτησιν).

§137ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι ψήφισις Νομοσχεδίου αὐτὴ, κύριε Πρόεδρε. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος.

§139ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐξακολουθήσωμεν· παρῆλθεν ἡ ὥρα.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 7 καὶ 40′ Μ. Μ).