1883.11.17

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 11

τῆς 17 Νοεμβρίου 1883

(Πέμπτη)

Ὥρᾳ 3 Μ. Μ. (Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐπεκυρώθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης Συνεδριάσεως.)

§1ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον εἶχον ὑποβάλει νομοσχέδιον περὶ συνοικισμοῦ ἐν Κυπαρισίᾳ, τὸ ὁποῖον διεξῆλθεν ἡ ἁρμοδία Ἐπιτροπὴ καὶ εἶχε τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ καὶ ἐγγραφῆ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐγγραφῇ καὶ ἤδη εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, διότι εἶναι ὤριμον εἰς συζήτησιν.

§2ΠΟΛΛΟΙ. Πρέπει νὰ σταλῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἐκ νέου.

§3ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Κύριοι, ἐπῄνεσα τὸν ζῆλον καὶ ἠσπάσθην τὴν ἰδέαν τοῦ κ. Πετιμεζᾶ καὶ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλε καὶ τὸ ὁποῖον ἐνθέρμως ὑπεστήριξεν ὅπως ἐπιψηφισθῇ καὶ μάλιστα κατὰ τὰς ἐνεστώσας πρώτας συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς, ὅτε ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει ἀσχολίαν πολλὴν, πολὺν ἀπαιτοῦσαν οὕτως εἰπεῖν χρόνον, ὁποία εἶναι ἡ ἐπιψήφισις νομοσχεδίων καὶ καθεξῆς· καὶ διὰ τοῦτο βλέπετε ὅτι συζητοῦμεν ἐπὶ ἐδάφους, τὸ ὁποῖον δύναται μᾶλλον νὰ θεωρηθῇ ἰδεολογικὸν, πρακτικὸν δὲ καὶ ἐθνικὸν τίποτε· καὶ λέγω τίποτε, μᾶλλον δὲ ὅτι καὶ πρὸς βλάβην τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων, διότι διὰ τῶν τοιούτων συζητήσεων, διὰ τοιούτου τρόπον τινὰ μορμολυκείου, τὸ ὁποῖον ζητοῦν νὰ ἐπισείωσι κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, γίνεται μία ζήτησις κεφαλαίων καὶ ἑπομένως κατὰ συνέπειαν μία ἀντίῤῥοπος χύσις καὶ ἀβαρία πρὸς συγκράτησιν τῆς κλονιζομένης αὐτῆς ἔστω καὶ φαινομενικῆς ἰσχύος. Διὰ τοῦτο ὅλα αὐτὰ τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα δὲν τείνουν πρὸς θεραπείαν ἐθνικῶν ἀναγκῶν πραγματικῶν, οὔτε πρὸς εἰσαγωγὴν νέας σχολῆς καὶ νέας μεθόδου τοῦ πολιτεύεσθαι, τῆς σχολῆς λέγω τῆς νέας Ἑλλάδος, ὀφείλομεν νὰ τὰ ἀποφεύγωμεν, διότι ἐπιφέρουν ζημίας. Κατὰ συνέπειαν ἄφετε νὰ τρέχῃ τὸ ἐνεστὼς, ὅπως ἴδωμεν ποῖος θὰ ἦναι ἐν τῷ μέλλοντι ὁ ἀναφανησόμενος ὁρίζων. Ἐννοῶ λοιπὸν ν’ ἀσχοληθῶμεν εἴς τινα νομοσχέδια, πρακτικοτάτην ἔχοντα τὴν σύνταξίν των καὶ τὸν προορισμόν των πρὸς θεραπείαν τοιούτων ἀναγκῶν πρακτικῶν. Ἓν τῶν τοιούτων νομοσχεδίων, τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ κρίνω ὅτι ἠμπορεῖ νὰ θεωρηθῇ πρακτικότερον καὶ ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Πετιμεζᾶς ὑπέβαλε καὶ ἠσπάσθην καὶ ἐγὼ, νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον δὲν ἀφορᾷ πλέον ἑκατοντάδας πολιτῶν, ἀλλὰ δεκάδας χιλιάδων ...

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι συζήτησις τώρα, κ. Δουζίνα.

§5ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ὄχι δὲν εἶναι συζήτησις, εἶναι ἰδεολογία, ἡ ὁποία ἐξακολουθεῖ.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀλλὰ προηγοῦνται αἱ ἐπερωτήσεις.

§7ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Παρακαλῶ.—Νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ θεραπεύσῃ ἀνάγκας μυριάδων ἀνδρῶν καὶ οἰκογενειῶν, εἶναι τὸ νομοσχέδιον περὶ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου.

§8ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα, μάλιστα.

§9ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Τὸ Ναυτικὸν Ἀπομαχικὸν Ταμεῖον, κύριοι, συνεστήθη δυνάμει Νόμου τοῦ 1861· οἱ τότε συντάξαντες τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν ἀπέβλεπον εἰς ἄλλο εἰμὴ εἰς συγκέντρωσιν κεφαλαίων, καὶ οὐχὶ εἰς θεραπείαν τῶν πραγματικῶν ἀναγκῶν ἐκείνων, δι’ οὓς τὰ κεφάλαια ἐπρόκειτο νὰ συγκεντρωθῶσι. Τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, νόμος γενόμενος, ὥρισεν ὥστε νὰ λαμβάνῃ σύνταξιν ὁ ἔχων ἐργασίαν ἐν θαλάσσῃ 25 ἐτῶν, ἀλλὰ χρόνον οὐχὶ συναπτὸν, ὅ ἐστὶ χρονολογικῶς μετρούμενον, ἀλλὰ ἐργατικὸν χρόνον· διὰ νὰ ἀποκτήσῃ δὲ εἷς ἐργάτης θαλάσσης ὑπηρεσίαν τοιαύτην 25 ἐτῶν, πρέπει νὰ ὑπηρετήσῃ 50 τοὐλάχιστον ἔτη διὰ νὰ λάβῃ σύνταξιν ἐκ τοῦ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου. Ἀλλὰ διὰ νὰ συμπληρωθοῦν καὶ αὐτὰ τὰ 25 ἔτη μόνον καὶ ὄχι τὰ πενήκοντα, ἔχομεν πρῶτον ἀπὸ τῆς καταρτίσεως τοῦ νόμου κατὰ τὸ 1861 ἀνάγκην νὰ φθάσωμεν εἰς τὰ 1885 διὰ νὰ λάβωσι τοιαύτην σύνταξιν’ ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ 1861 ναῦται εὑρισκόμενοι τότε εἰς ἡλικίαν 60 καὶ 70 ἐτῶν, τότε ἠδύναντο νὰ ζήσουν μέχρι τοῦ 1885; καὶ ὅμως ἐγένοντο κρατήσεις εἰς αὐτούς. Πρὸς τί λοιπὸν ἐγένοντο αἱ κρατήσεις; Ἀλλ’ ἦσαν καὶ ναῦται 40 ἐτῶν, οἱ ὁποῖοι συμπληρώσαντες τὰ 25 ἔτη τῆς ὑπηρεσίας, δὲν συνεπλήρωσαν τὰ 25 ἔτη τῆς συντάξεως, κατὰ συνέπειαν τὸ νομοσχέδιον εἰσάγει ὁλόκληρον τὸ Ναυτικὸν εἰς τὴν φορολογίαν, καὶ ἀπέβλεψεν εἰς τὸ νὰ μὴ λάβῃ κανεὶς σύνταξιν· διότι μὴ ἔχοντες χρόνον ὑπηρεσίας συναπτὸν, δὲν δύνανται νὰ λάβωσι σύνταξιν. Ἀλλὰ ὁ Ἕλλην εἰς τοιαύτας περιστάσεις μεθοδεύεται, εὑρίσκει θύραν διεξόδου. Κύριοι, τὰ παθήματα τῶν ναυτῶν, δι’ ἃ δίδοται σύνταξις, πρέπει νὰ ἦναι καρατόμησις, νὰ ἦναι ἀποπληξία, νὰ ἦναι ἀκαριαῖος θάνατος, καὶ οὗτος ἐν θαλάσσῃ· ἀλλὰ εἷς ναύτης πέρυσιν ἐκρυολόγησεν, ἐφέτος ἐπίσης ἄλλην μίαν φορὰν, μεθαύριον ἔπεσεν εἰς τὴν θάλασσαν καὶ ἐβράχη, καὶ ὅλα αὐτὰ τὰ κατὰ διαφόρους ἐποχὰς παθήματα ἐπιφέρουν εἰς τὸν ὀργανισμὸν τοῦ σώματος ἀλλοίωσιν, καὶ φέρουν μίαν βλάβην, ὡς εἰπεῖν, ἀμαύρωσιν τῶν ὀφθαλμῶν· ἔρχεται ὁ πάσχων ἀπὸ ἀμαύρωσιν καὶ ζητεῖ σύνταξιν, καὶ ὁ ἰατρὸς τοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου τῷ λέγει ὅτι δὲν εἶναι πάθος αὐτὸ, κτηθὲν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας. Κύριοι, διὰ τοὺς πολιτικοὺς ὑπαλλήλους ποῖα εἶναι τὰ παθήματα τῆς ὑπηρεσίας; βεβαίως ὅλα τὰ τοιαῦτα παθήματα τὰ μικρὰ καὶ κατ’ ὀλίγον ἐκ τοῦ ὑπαλληλιακοῦ βίου ἀναφαινόμενα, διότι ἄλλως οὗτοι ὡς γραφεῖς ἢ πρέπει νὰ ἔχωσι τοὺς ὀφθαλμούς των ἐκκεκομμένους διὰ τῆς γραφίδος ἐνῷ γράφουν, ἢ πρέπει νὰ τοὺς ἀνασκολοπίσῃ τὸ σκαμνὶ ἢ νὰ τοὺς βγάλῃ, ὡς εἶπον, τὸ μάτι τὸ κονδύλιον. Ἐκτὸς ὅμως τούτων τῶν παθημάτων εἶναι καὶ ἄλλα εἴδη, εἶναι παθήματα πρὸ χρόνων ἀποταμιεύοντα τὰ νοσηρὰ στοιχεῖα ἐν τῷ σώματι, δὲν εἶναι ἀκαριαῖαι νεκρώσεις, εἶναι ἀποταμιεύματα. Πρέπει λοιπὸν ὑπὲρ τῶν ναυτικῶν καὶ διὰ ταῦτα νὰ φροντίσωμεν. Τὰ ἀκαριαῖα εἶναι ὀλίγα· πόλεμος θαλάσσης δὲν εἶναι, οὔτε ἐπεχειρεῖ τὸ Ναυτικὸν ἄλλας ἐξόδους ἐπικινδύνους καὶ ἐθνικὰς ἐπεχειρήσεις, ὥστε οἱ ἐργάται θαλάσσης νὰ πάθωσι τοιαῦτα ἀκαριαῖα παθήματα, κατὰ συνέπειαν οὐδεὶς ναυτικὸς δύναται λαβεῖν σύνταξιν. Εὑρέθη λοιπὸν θύρα, ἀλλ’ ἡ θύρα αὕτη, ἡ ὁποία εὑρέθη, δὲν εἶναι τοῖς πᾶσι διελεύσιμος· ἔπρεπε νὰ ἔλθῃ δι’ αὐτῆς μέσον πολιτικοῦ ἀρωγοῦ, νὰ τεθῶσι δηλαδὴ εἰς ἐνέργειαν τὰ μέσα. Ἡ ἀνάγκη λοιπὸν πιστοποιητικοῦ ὅτι ὁ δεῖνας ἔπαθεν ὡς ὁ νόμος ὁρίζει, ἔπρεπε νὰ θεραπευθῇ δι’ ἰσχυρῶν μέσων, καὶ προσέτι διὰ νὰ λάβῃ σύνταξιν ναύτης, πρέπει νὰ ἔχῃ τὸν ἰατρὸν τοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου φίλον, τὸν ἄλλον φίλον καὶ τὰ τοιαῦτα. Ἀλλὰ τὰ τοιαῦτα δὲν εἶναι τῶν κοινῶν βροτῶν, αὐτὰ εἶναι τῇ ἐν Ἑλληνικῇ κοινωνίᾳ ὀλίγων προνομιούχων. Διὰ τοῦτο καταχρηστικῶς ἔλαβον σύνταξιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔπρεπε νὰ λάβωσι, καὶ τοιουτοτρόπως ἐπῆλθε σήμερον τὸ δυσάρεστον σημεῖον εἰς τὸ Ναυτικὸν Ἀπομαχικὸν Ταμεῖον, ὥστε νὰ λαμβάνωσι τὴν σύνταξιν ἐκ τῶν κεφαλαίων τοῦ Ταμείου καὶ οὐχὶ ἐκ τῶν προσόδων αὐτοῦ. Ἀπὸ τριῶν ἤδη ἐτῶν ἐτεκμαίρετο, ὅτι θὰ ὑπῆρχε τοιοῦτόν τι ἀποτέλεσμα, καὶ ὡς ἐνθυμεῖσθε ἐπανειλημμένως ἔκαμον λόγον εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τούτου, ἀλλὰ δὲν ἐπῆλθεν ἀποτέλεσμα· καὶ μέχρι πέρυσι διὰ τῆς ἐντόνου πανταχόθεν πιέσεως ὑπεβλήθη ἓν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον καὶ αὐτὸ δὲν συνεζητήθη. Αὐτὸ λοιπὸν τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς ἱκανοποιεῖ τοὺς πράγματι ἔχοντας ἀνάγκην τῆς συντάξεως ναύτας καὶ ἀφ’ ἑτέρου προστατεύει καὶ τὰ κεφάλαια, διότι αὐξάνει τὰς καταθέσεις τοῦ Ταμείου, πολλαπλασιάζει τὸν ἀριθμὸν τῶν ναυτιλλομένων, εὑρίσκεται, οὕτως εἰπεῖν, ἡ πηγὴ τῶν κεφαλαίων τοῦ ταμείου, αὐτὸ τὸ Νομοσχέδιον κατορθοῖ τὰ δύω ταῦτα, οἰκονομεῖ καὶ τοὺς παθόντας ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, ἀποκλείει δὲ τοὺς καταχρηστικῶς εἰσερχομένους εἰς τὸ ταμεῖον, συγχρόνως δὲ ἀναπτύσσει καὶ τοὺς πόρους τοῦ Ταμείου, τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον οὐδ’ ἐπελάχιστον θίγει τὸν δημόσιον θησαυρὸν, ἀλλ’ ἀναπτύσσει τὰ κεφάλαιά του ἀπὸ μίαν τάξιν πολιτῶν, διότι ἔχομεν 30,000 ναύτας, δηλαδὴ 30,000 οἰκογενείας, καὶ ἑκάστης ἐκ τεσσάρων ἀτόμων συνισταμένης ὑπὸ τὸν ἐλάχιστον ὅρον ἔχομεν πλέον τῶν 100,000 προσώπων, τὰ ὁποῖα προβλέπομεν νὰ θεραπεύσωμεν διὰ τοῦ Νομοσχεδίου τούτου. Τοῦτο τὸ Νομοσχέδιον ἐζήτησα καὶ ζητῶ, ὅπως τεθῇ εἰς τὴν ἡμερησία διάταξιν σήμερον, ὅτε ἐργασία πολλὴ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει δὲν ὑπάρχει ἀναγεγραμμένη καὶ ὅτε ἡ Βουλὴ σχετικῶς ἔχει καὶ ἄνεσιν συζητήσεως. Καὶ οὐδεμίαν συζήτησιν τὸ Νομοσχέδιον αὐτὸ ἐπιδέχεται, διότι τὸ Νομοσχέδιον αὐτὸ κατηρτίσθη καὶ ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον, εἰργάσθη δὲ καὶ μία Ἐπιτροπὴ πρὸς σύνταξιν αὐτοῦ, εἰς τὴν ὁποίαν εἶχον λάβει μέρος, ἂν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, ὁ κ. Φλογαΐτης, ὁ κ. Λεβίδης καὶ ἄλλοι, καὶ τὸ συνέταξαν ἐπὶ τῇ βάσει τελειοτέρου συστήματος τῶν περὶ συντάξεως νόμων, δύναται δὲ κατὰ τὴν συζήτησιν νὰ ἐπέλθῃ μία βελτίωσις, μία προσθήκη ἢ ἀφαίρεσις. Ἐπ’ ἐσχάτων δυστυχῶς πρὸς ἐπαύξησιν τῶν ζημιῶν τοῦ Ταμείου ἐλήφθη καὶ ἓν ἄλλο μέτρον ὀλέθριον κατὰ τοῦ Ταμείου, καὶ περὶ τούτου πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια. Τὸ Ταμεῖον τοῦτο ἥδρευεν εἰς ἓν δωμάτιον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ἀλλ’ ὡς συνήθως συμβαίνει ἐν πάσῃ ὑπηρεσίᾳ ὑπῆρχον πολλὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα εἶχον ἀποστολὴν δῆθεν νὰ ἐργάζωνται καὶ κατὰ τὰς ἡμέρας, καθ’ ἃς μετέβαινον νὰ λάβωσι τὸν μισθὸν, δὲν τοὺς ἐχώρει τὸ δωμάτιον κατὰ τὴν πρώτην δηλαδὴ τοῦ μηνός· διὰ τοῦτο λοιπὸν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἔξωσεν ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τὸ Ταμεῖον καὶ ἠνάγκασεν αὐτὸ νὰ ἐνοικιάσῃ ἰδιαίτερον οἴκημα καὶ πληρώσῃ ἤδη 500 δραχμὰς κατὰ μῆνα πρὸς τοῦτο. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ὡς ἐπληροφορήθην ἠναγκάσθη διὰ τὸ ἐπισφαλὲς τοῦ οἰκήματος νὰ καταθέσῃ τὰ κεφάλαιά του εἰς τὴν Τράπεζαν ἐπὶ πληρωμῇ, καὶ ἄλλας δαπάνας προσέθετο, ὥστε, ὡς ἔχω πληροφορηθῆ, ἠμπορεῖ ν’ ἀνέρχεται ἡ δαπάνη τοῦ Ταμείου εἰς 30,000 δραχμὰς κατ’ ἔτος. Ἀλλὰ μὲ 30,000 δραχμὰς ἐτησίως θεραπεύονται αἱ ἀνάγκαι 500 ἀνδρῶν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ· 15 δραχμὰς λαμβάνει σύνταξιν ὁ ναύτης, ἀφοῦ ἐργασθῇ ἐν θαλάσσῃ 25 ἔτη· ἀπὸ 15 δραχμὰς λοιπὸν αἱ 30,000 μοὶ φαίνεται ὅτι ἱκανοποιοῦν 50,000 οἰκογενείας. Διατί λοιπὸν ἡ πρόσθετος αὕτη δαπάνη καὶ ἐνῷ οὐδεμία ἐπικουρία ἐκ τοῦ δημοσίου Ταμείου γίνεται, ἐνῷ εἰς τὸ Ταμεῖον τῶν πολιτικῶν συνταξιούχων ὑπάρχουν πολλαὶ καὶ ποικίλαι πηγαὶ, ὑπάρχει τὸ ἄχρηστον ὑλικὸν καὶ καθεξῆς; Ὑπάρχουν καὶ διὰ τὸ Ναυτικὸν Ταμεῖον τὰ τῶν ναυαγίων· ἀλλὰ νομίζετε ὅτι ὅ,τι ἀφήσει ἡ θάλασσα ἐκ τῶν ναυαγίων, τὸ ἀφίνουν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐπιτετραμμένοι εἰς τὰ τῶν ναυαγερεσιῶν; Ὁ κ. Παπαγεωργίου, ἐκ Καρύστου ὁρμώμενος καὶ ἐκ μέρους λίαν ἐπιρεποῦς εἰς τοιαῦτα δυστυχήματα, νομίζω νὰ γνωρίζῃ ὅτι ὅ,τι σώζεται ἐκ δυστυχήματος, ναυαγεῖ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, καὶ ἑπομένως οὐδὲν εἰσέρχεται ἐν τῷ Ταμείῳ. Διὰ τοῦτο λοιπὸν πρέπει καὶ τὸ Ταμεῖον αὐτὸ νὰ ἐπαναφερθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ὅπως ἦτο πρότερον. Ἔχει δὲ τὸ Ταμεῖον αὐτὸ καὶ ἓν γήπεδον παρακειμένως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Δύναται λοιπὸν τὸ Δημόσιον νὰ ἀγοράσῃ τὸ γήπεδον αὐτὸ καὶ νὰ οἰκοδομήσῃ αὐτὸ πρὸς ἐπέκτασιν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, καὶ ἂς προσφερθῇ φιλανθρώπως καὶ εὐσπλάχνως διὰ τὴν Ἑλληνικὴν ναυτιλίαν, ἂς δώσῃ ἐκείνη τὴν ἀναψυχήν, τὴν ὁποίαν ὁ πορφύρον καὶ βύσσον ἐνδεδυμένος πλούσιος ἔδιδεν εἰς τὸν καθηλωμένον Λάζαρον, ὅστις ἐζήτει ἐκ τῶν ψυχίων τῆς τραπέζης αὐτοῦ εἰς τὸν πυλῶνα καθήμενον νὰ χορτάσῃ. Ἂς χορτάσῃ λοιπὸν οὕτως καὶ ὁ κατεσκληκὸς ἀπόμαχος ναύτης, ὁ ἐν τῷ πυλῶνι τοῦ πλουσίου, τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, καθήμενος ἐκ ψυχίων, ἂς τεθῇ ἐκεῖ τὸ Ταμεῖον τῶν Ναυτικῶν, ὅπως ὁ ναύτης λαμβάνῃ 15 δραχμὰς ἵνα ζῇ. Φρονῶ λοιπὸν, κύριοι, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει καμμίαν ἀντίῤῥησιν εἰς τὸ νὰ τεθῇ τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει.

§10ΤΙΝΕΣ. Νὰ διέλθῃ ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπήν.

§11ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἔχει διέλθει καὶ εἶναι παρεσκευασμένον καθ’ ὁλοκληρίαν, εἶχε δὲ τεθῆ καὶ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν πέρυσι.

§12ΤΙΝΕΣ. Ἦτον, ἀλλὰ δὲν τὸ ἔχομεν.

§13ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ μίαν λέξιν.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προηγοῦνται ἄλλοι.

§15ΤΙΝΕΣ. Δὲν ὑπάρχει, κ. Πρόεδρε, ἀντίῤῥησις εἰς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Δουζίνα.

§16ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἐὰν δέχεται τὴν πρότασίν μου.

§17ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν παροῦσαν Σύνοδον τὸ Νομοσχέδιον περὶ τοῦ Ἀστικοῦ Ἑλληνικοῦ Κώδικος. Εἶναι τὸ σπουδαιότερον ἀπ’ ὅλα ἄλλως, νὰ τεθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ἔκαμα περὶ τούτου (θόρυβος).

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κωνσταντῖνος Ἀργυρόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§19ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε — Ἐὰν πρέπῃ ἡ Βουλὴ ν’ ἀποφασίσῃ τώρα ἐπὶ τῆς προτάσεώς μου....

§20ΤΙΝΕΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§21ΔΟΥΖΙΝΑΣ. Ἐγὼ λυποῦμαι ὅτι, ἐνῷ ὑπάρχουν ἐκ τῶν ναυτικῶν μερῶν Ἀντιπρόσωποι ἐνταῦθα, οὐδεὶς ἐπέρχεται ἐπίκουρος.

§22ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ, ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Συμφωνοῦμεν.

§23ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὑπάρχει ὁ κ. Φιλάρετος καὶ τόσοι ἄλλοι (θόρυβος).

§24ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Δὲν πρέπει ν’ ἀγνοῆτε, κ. Δουζίνα, ὅτι κανὲν Νομοσχέδιον ὑποβαλλόμενον ἀπὸ Βουλευτὴν δὲν ἐπιψηφίζεται, καὶ διὰ τοῦτο δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ εἴπητε ὅσα εἴπατε καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι ἀληθῆ, διότι καὶ ἐγὼ ἔχω ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου ναυτικὴν πόλιν, τὸ Γαλαξίδιον, καὶ γνωρίζω ὅτι ὅσα εἴπατε εἶναι ἀληθῆ, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐρωτήσητε τὴν Κυβέρνησιν.

§25ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑπάρχει Νομοσχέδιον τῆς Κυβερνήσεως. Οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ τὸ φέρῃ.

§26ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Τότε εἶναι περιττὴ πᾶσα συζήτησις.

§27ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βέβαια εἶναι περιττή.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προηγοῦνται αἱ ἐπερωτήσεις, καὶ κατόπιν εἰσερχόμεθα εἰς αὐτό. Ὁ κ. Κ. Ἀργυρόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§29Κ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ παραγγείλῃ τοῖς κκ. ἀξιωματικοῖς νὰ ἦναι φιλάνθρωποι εἰς περιστάσεις τινάς, αἱ ὁποῖαι ὑπαγορεύουσι τοῦτο κατ’ ἀνάγκην ἀπόλυτον, διότι τινὲς τῶν κκ. ἀξιωματικῶν φέρονται σκληρότατα, θέλοντες νὰ τηρήσωσι αὐστηρότητα περὶ τὰς διατυπώσεις, καὶ παίζουν μὲ τὴν δυστυχίαν καὶ τὴν ζωὴν ἀνθρώπων, τοὺς ὁποίους τὸ παράλογον ἐν πολλοῖς τοῦ Στρατολογικοῦ Νόμου καὶ ἡ ἐπιμονὴ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἔῤῥιψαν εἰς χεῖράς του. Συμπολίτης μού τις κληροῦχος τοῦ 1883, κατὰ μὲν τὴν ἐποχὴν τῆς κληρώσεως ἦτον ἐντελῶς ὑγιὴς καὶ δὲν εἶχε λόγον ἀπαλλαγῆς, καὶ ἑπομένως δὲν παρουσιάσθη εἰς τὴν Στρατολογικὴν Ἐπιτροπὴν· ἀμέσως ὅμως μετὰ τὴν κλήρωσιν ἔπαθεν ἀπὸ περιπνευμονίαν, ἥτις ἔφθασεν εἰς φθίσιν· ἐνοχλούμενος δὲ ὑπὸ τῶν χωροφυλάκων ἦλθε καὶ κατετάχθη μὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἤθελεν ἀπολυθῆ ἀμέσως. Ὁ ἰατρὸς τοῦ τάγματος ἀνέφερεν ἀμέσως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον περὶ τῆς καταστάσεως τῆς ὑγείας του, καὶ ἔπεμψεν αὐτὸν εἰς τὸ Νοσοκομεῖον, καὶ μετὰ κόπους δὲ πολλοὺς καὶ δι’ ἐπανειλημμένων ἀναφορῶν κατώρθωσα νὰ παραπεμφθῇ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου εἰς τὴν ἀνωτάτην Ὑγειονομικὴν Ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία ἀπεφάνθη ὅτι εἶναι φθισικὸς εἰς βαθμὸν προκεχωρημένον, καὶ ἑπομένως ἐντελῶς ἀνίκανος πρὸς πᾶσαν ὑπηρεσίαν. Καὶ τὴν μὲν ἀπόφασίν της ὑπέβαλε πρὸ 10 ἡμερῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, τὸν δὲ Στρατιώτην ἀπέλυσεν ἐκ τοῦ Νοσοκομείου, ὅστις ἀφοῦ παρουσιάσθη εἰς τὸ τάγμα μετέβη κατόπιν καὶ κατέπεσεν εἴς τινα συγγενικὴν οἰκίαν. Ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς τὸ Ὑπουργεῖον δὲν διατάσσει τὴν ἀπόλυσιν αὐτοῦ, ἀφ’ ἑτέρου οἱ κκ. ἀξιωματικοὶ ἀπαιτοῦν νὰ εὑρίσκεται ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ. Μετέβην σήμερον καὶ παρεκάλεσα τοὺς κκ. ἀξιωματικοὺς ὅτι, ἐπειδὴ ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς εὑρίσκεται εἰς οἰκτρὰν κατάστασιν, ὡς γνωρίζουσι, καὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ μεταβῇ εἰς τὰς τάξεις του, καὶ ἐπειδὴ πρόκειται ν’ ἀπαλλαγῇ, καθὸ ἀνίκανος, θεωρηθεὶς ὑπὸ τῆς ἀνωτάτης Ἐπιτροπῆς, τοὺς παρεκάλεσα νὰ μὴ ἐπιμένουν νὰ μεταβῇ εἰς τὸ τάγμα· ἀλλ’ οἱ ἀξιωματικοὶ μοῦ εἶπον: αὐτὰ δὲν περνοῦν εἰς τὸν Στρατὸν, πρέπει νὰ ἔλθῃ ἐντὸς τῆς ἡμέρας, διότι ἄλλως θὰ τὸν φέρωμεν βιαίως καὶ θὰ τὸν φυλακίσωμεν. Καὶ ὅμως εἰς αὐτὸν τὸν ἄνθρωπον δὲν ὑπολείπεται εἰμὴ 10 ἕως 15 τὸ πολὺ ἡμερῶν ζωή, καὶ δὲν ζητεῖ τίποτα ἄλλο παρὰ μόνον νὰ ἀφεθῇ ν’ ἀποθάνῃ εἰς τοὺς κόλπους τῆς οἰκογενείας του! Ἕτερος συμπολίτης μου στρατιώτης, περὶ οὗ καὶ προχθὲς ἀνέφερον, εὑρίσκεται εἰς τὸν μεγαλείτερον βαθμὸν τῆς παραφροσύνης καὶ τῆς ἠλιθιότητος, εἶναι ἡλικίας 18 ἐτῶν, φαίνεται δὲ ὅτι εἶχε δηλωθῆ μὲ ἡλικίαν ἀνωτέραν. Ὅταν λάβετε ὑπ’ ὄψιν τὴν ἡλικίαν καὶ τὴν διανοητικὴν κατάστασίν του, θὰ φαντασθῆτε τὰ μαρτύρια, τὰ ὁποῖα ὑφίσταται ὁ δυστυχὴς εἰς τὸν Στρατόν. Σᾶς ἀναφέρω μόνον, ὅτι μίαν ἡμέραν εὑρέθη μόνος μεθυσμένος καὶ ἀναίσθητος εἰς Ἀμπελοκήπους, ἔνθα τὸν εἶχον ἀφήσει ἄλλοι στρατιῶται, καὶ μετεφέρθη εἰς τὸν στρατῶνα διὰ κάῤῥου· ἄλλοτε ἔμεινεν ἐπὶ δύω ἡμερονύκτια εἰς ἓν καταγώγιον, ὅπου τὸν παρήτησαν στρατιῶται ἄλλοι, καὶ δὲν ἐγνώριζε ποῦ νὰ ὑπάγῃ. Ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς κατὰ τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ δύναται ν’ ἀπολυθῇ αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος, ἀφ’ ἑτέρου οἱ κ. ἀξιωματικοὶ δὲν λαμβάνουσι καμμίαν πρόνοιαν νὰ μὴ βασανίζηται· καὶ ἐνῷ ὑπάρχει οἰκογένεια δυναμένη νὰ δεχθῇ αὐτὸν ἐπὶ ἡμέρας τουλάχιστον, ὅπως τὸν λυτρώσῃ ἀπὸ τὴν τυραννίαν, δὲν ἐπιτρέπεται τοῦτο. Αὐτὸ εἶναι αὐστηρὰ τήρησις τοῦ Νόμου ἢ ἔλλειψις φιλανθρωπίας;

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φιλάρετος ἔχει τὸν λόγον.

§31Γ. Ν. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὅσοι, κύριοι, ἀγαπῶσιν εἰλικρινῶς καὶ ἐν τοῖς πράγμασιν, οὐχὶ δὲ ἐν λόγοις τὸν ἔλεγχον, βεβαίως ηὐχαριστήθησαν διὰ τὴν ἐπανάληψιν τῶν βουλευτικῶν ἐργασιῶν· ἀλλὰ τὸ εὐχάριστον τοῦτο γεγονὸς ὀφείλεται, οὐχὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἥτις ὑπέγραψε τὸ τῆς συγκλήσεως τῆς Βουλῆς Διάταγμα, ἀλλὰ εἰς τὴν σοφὴν τοῦ ἄρθρου 54ου τοῦ Συντάγματος διάταξιν, ἥτις ἔθεσε τὴν πρώτην Νοεμβρίου ὡς τὸ ἄκρον ὅριον, πέραν τοῦ ὁποίου ἀπαγορεύει εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ κρατῇ ἐν ἀπουσίᾳ τοὺς ἐλεγκτάς. Καὶ τοῦτο ὀρθότατον, διότι ἐγνώριζεν ὁ σοφὸς Νομοθέτης, ὅτι οἱ αὐτοὶ, οἵτινες ὡς ἀντιπολιτευόμενοι ἀνυπομονοῦσι καὶ δυσχεραίνουσιν ἐπὶ τῇ ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς, ὡς κυβερνῆται δὲν εἶναι σπάνιον νὰ φέρωσι βαρέως τὴν παρουσίαν αὐτῆς· διότι αἱ Κυβερνητικαὶ πράξεις τίθενται ὑπὸ τὸν ἄμεσον ἔλεγχον. Τὸ ἔθνος ἤδη δύναται ν’ ἀναπνεύσῃ διὰ δημοσίου καὶ ἀξιοπρεποῦς ἐλέγχου. Εἴθε αἱ πράξεις τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἦναι τοιαῦται, ὥστε μόνον ἐγκώμια καὶ ἐπαίνους νὰ ἐφελκύσωσιν. Ἀλλ’ ἐὰν ἀποδειχθῇ, ὅτι ἐκεῖνοι, εἰς τὰς μεγάλας ἐπαγγελίας τῶν ὁποίων ἐνεπιστεύθη ὁ Τόπος, ἐν ἐποχῇ οὕτω κρισίμῳ ἐσωτερικῆς τε καὶ ἐξωτερικῆς, δὲν ἐξετέλεσαν τὸ καθῆκόν των, ἡ Ἀντιπροσωπεία τοῦ ἔθνους δὲν ἀμφιβιβάλλω, ὅτι θὰ φανῇ αὐστηρὰ καὶ πρέπει νὰ φανῇ τοιαύτη. Ἡ ἀπουσία τῆς Βουλῆς συνεσώρευσε πολλὰς ἐπερωτήσεις. Ἔχω λοιπὸν καὶ ἐγὼ ἐπερωτήσεις τινὰς, ν’ ἀπευθύνω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλ’ ἐκ τῶν ἐπερωτήσεων τούτων, αἵτινες δύνανται ν’ ἀνάγωνται εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως εὐθύνην, ἐπιθυμῶ νὰ ἐξαιρεθῇ μία καὶ μόνη ἐπερώτησίς μου, συνοδευομένη καὶ ὑπὸ προτάσεως· θὰ ἐννοήσατε δὲ, πιστεύω, ὅτι πρόκειται περὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀποκτήσεως καλῆς καὶ ταχείας ἀπονομῆς τῆς Δικαιοσύνης, ἐὰν μὴ περὶ ζητήματος ἀποκτήσεως Δικαιοσύνης, διότι καὶ πολλοὶ εἶναι οἱ πιστεύοντες, ὅτι ἐν Ἑλλάδι δὲν ὑπάρχει Δικαιοσύνη. Ποθῶ δὲ διακαῶς ἀπὸ τὸ ζήτημα τοῦτο ν’ ἀφαιρεθῇ πᾶσα χροιὰ ζητήματος ἐμπιστοσύνης καὶ νὰ ἐξετασθῇ οὐχὶ πολιτικῶς, ἀλλὰ στενῶς, ἐντὸς τῶν νομοθετικῶν ὁρίων, ἐφ’ ὅσον τοῦτο εἶναι δυνατόν. Ἡ Βουλὴ, κύριοι, γνωρίζει, πιστεύω, ἐκ τῶν κατὰ τὰς δύω τελευταίας Συνόδους συνεχῶν ὁμιλιῶν μου, τὶ φρονῶ περὶ τῆς ἐνεστώσης καταστάσεως τῆς Δικαιοσύνης καὶ τίνα μέτρα προτείνω πρὸς βελτίωσιν αὐτῆς· δὲν θεωρῶ ἐπάναγκες νὰ βαρύνω καὶ σήμερον τὴν Βουλὴν, ἵνα ἐπαναλάβω, ὅσα οἱ πλεῖστοι ἐξ ὑμῶν καλῶς, ἐλπίζω, ἐνθυμεῖσθε. Ἀλλὰ καὶ θεωρῶ περιττὸν νὰ παρουσιάσω ὑμῖν τὴν ἀληθῆ εἰκόνα τῆς ἐνεστώσης Δικαιοσύνης· διότι τίς ἐξ ὑμῶν δύναται ν’ ἀγνοῇ τοῦτο; ἀμέσως καὶ ἐμμέσως γνωρίζομεν ἀτυχῶς κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον πάντες αὐτήν. Ὅσον τετριμμένον ἐν τούτοις καὶ ἂν θεωρῆται τὸ λόγιον, ὅτι ἡ Δικαιοσύνη εἶναι ἡ κρηπὶς τῆς Πολιτείας, ἀρκοῦμαι νὰ ἐπαναλάβω τοῦτο καὶ μόνον, διότι ἀληθῶς μεγάλην ἐνέχει ἔννοιαν. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ κρηπὶς αὕτη σαλεύηται ἐπαισθητῶς ὡς οὐδεὶς ἀτυχῶς ἐπιτρέπεται ν’ ἀμφιβάλλῃ, δὲν σαλεύονται αὐταὶ αὗται αἱ βάσεις τῆς Πολιτείας; Ἐὰν ἡ Δικαιοσύνη ὑφίσταται δονισμοὺς ἐξ ἐκείνων, τοὺς ὁποίους καθ’ ἑκάστην αἰσθανόμεθα, πῶς εἶναι δυνατὸν ὑπὸ τὸν ἀκοίμητον τοῦτον κρατῆρα νὰ θεμελειωθῇ ὁ τόπος ἡμῶν; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ παραλύῃ κινδυνωδῶς ἡ διοίκησις καὶ νὰ μὴ γίνωνται οἱ πλεῖστοι τῶν Δήμων τὰ τιμάρια τῶν αὐθαδεστέρων; Δὲν σᾶς φαίνεται συνέπεια φυσικωτάτη ν’ ἁρπάζωνται τὰ δημόσια χρήματα καὶ νὰ κλονίζηται ὁ στρατός; Πῶς νὰ μὴ δυσπιστῇ τις νὰ χορηγήσῃ καὶ μάλιστα ἐκ δανείων νέας ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων πρὸς παρασκευάς, ὅταν δὲ ὑπάρχῃ ἡ πεποίθησις περὶ τῆς τιμίας διαχειρίσεως αὐτῶν; Ἀλλ’ ἐνῷ ἀναμφισβητήτως ἡ Δικαιοσύνη καὶ ἡ ἐκπαίδευσις εἶναι τὸ Α καὶ τὸ Ω τῆς ἐθνικῆς ὑπάρξεως καὶ προόδου, ἐνῷ εἰς αὐτοὺς τοὺς δύω κλάδους περιέχονται τὰ πάντα, εἶναι πρόδηλον, ὅτι ἐὰν δὲν ἀρχίσωμεν ἐντεῦθεν τὴν βελτίωσιν τοῦ Τόπου, θεωρῶ, τὸ ἐπ’ ἐμοὶ τοὐλάχιστον, πᾶσαν ἐργασίαν περιττὴν καὶ ἄσκοπον ἢ ἀνεπαρκῆ. Ἐὰν, κύριοι, ἡ Δικαιοσύνη φροντίζῃ περὶ τοῦ ἐνεστῶτος, ἡ ἐκπαίδευσις φροντίζει περὶ τοῦ μέλλοντος, ἀμφότεραι δὲ συμπληροῦσι καὶ βοηθοῦσι τὸ ἔργον τοῦ Νομοθέτου. Πρὸς τί οἱ Νόμοι, ἐὰν δὲν ἐφαρμόζωνται; εἰς οὐδὲν δὲ συντελοῦσιν οὗτοι ἄνευ ἠθῶν, ὡς πρὸ τόσων αἰώνων ὀρθότατα παρετηρήθη. Καὶ ἐν τούτοις ἡ ἐνεστῶσα τῆς Δικαιοσύνης κατάστασις ἀπειλεῖ φρικωδῶς τὰ πάντα καὶ τοὺς πάντας ὑπὸ τῆς ἀποτροπαίου ἀναρχίας, ἥτις, τίς δὲν τὸ βλέπει, ἤρξατο ἐμφανιζομένη ἀπό τινος ὑπὸ τὸν τύπον τῆς αὐτοδικίας! Ἐλπίζω ὅτι πολλοὶ ἐξ ὑμῶν ἐνθυμεῖσθε, ὅτι εἰς προηγουμένην τινὰ συνεδρίασιν, ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ προείπω λυπηρὰν ἀλήθειαν· ἡ ἀσύγγνωστος, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ λέξις, ἀμέλεια τῆς Νομοθετικῆς Ἐξουσίας, ἔλεγον τότε πρὸς ὀρθὴν καὶ πρέπουσαν διαῤῥύθμισιν τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου ζητήματος, θὰ ἐπιφέρῃ καὶ ταχέως δύω ἀπαραιτήτους συνεπείας, τὴν ἀπομάκρυνσιν ἀφ’ ἑνὸς τῶν ὀλίγων καλῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, οἵτινες παντοίας ὑφιστάμενοι ὑλικὰς καὶ ἠθικὰς πιέσεις καὶ πικρίας ὡς μάρτυρες μένουσιν ἐν τῇ θέσει των, καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὴν νομιμοποίησιν τῆς αὐτοδικίας, ἥτις προχωρεῖ ὁσημέραι καὶ ἀπειλεῖ τὰ πάντα καὶ τοὺς πάντας! Ἀλλ’ οὐδὲ ἐγὼ τότε ἐπίστευον, ὅτι τόσῳ ταχέως καὶ μετὰ τόσης ὁρμῆς ἤρχοντο τὰ πράγματα πρὸς ἐπαλήθευσιν τῶν λόγων μου ἐκείνων. Εἶναι ὅμως ἔτι καιρὸς, πιστεύω, νὰ γείνῃ, ἔστω καὶ ἤδη ἡ ἐργασία ἐκείνη, ἥτις ἔπρεπε νὰ ἦναι πρὸ ἐτῶν τὸ σημεῖον τῆς ἐνάρξεως πάσης πρὸς βελτίωσιν τῶν κακῶς κειμένων ἐργασίας. Ναί, εἶναι ἔτι καιρὸς νὰ τεθῶσιν ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως πάντων, τῶν τε ἐντὸς καὶ τῶν ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, τὰ ζητήματα τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως. Ἐὰν ὅμως ἐξακολουθῶμεν, ὡς μέχρι τοῦδε ὀλιγωροῦντες καὶ περὶ ἄλλα ἐπουσιώδη τυρβάζοντες, φοβοῦμαι, ὅτι πᾶν μέτρον βραδύτερον θὰ ληφθῇ ἄνευ ἀποτελέσματος, διότι θὰ ἐξυπνήσωμεν ὑπὲρ τὸ δέον ἀργά. Καὶ ὅτι μὲν ἡ Δικαιοσύνη δὲν ἀπονέμεται καλῶς, τοῦτο κατέστη ἀτυχῶς πάγκοινον· ἀλλ’ ὅτι εἶναι καὶ εἰς βαθμὸν ἀφόρητον βραδεῖα καὶ τοῦτο δὲν εἶναι ἄγνωστον. Ἐν τούτοις, θέλων νὰ ἐπικαλεσθῶ καὶ αὐτὴν τὴν εὐγλωττίαν τῶν ἀριθμῶν, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν ἐπερώτησιν, δι’ ἧς ζητῶ ταῦτα· «Παρακαλεῖται ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς ἑξῆς πίνακας· ά). τίς ὁ μέχρι τῆς 30ης Σεπτεμβρίου 1883 ἀριθμὸς τῶν ἐνώπιον τῶν Ἑλληνικῶν Δικαστηρίων ἐκκρεμῶν πταισμάτων, πλημμελημάτων καὶ κακουργημάτων, καὶ πόσοι καὶ ἀπὸ πότε εἰσὶ προφυλακισμένοι διὰ βουλευμάτων (μετὰ τῶν χρονολογιῶν) καὶ πόσοι ἄνευ τοιούτων; β.) Πόσα τὰ κατὰ τὸ ἔτος 1882 παραγραφέντα διὰ βουλευμάτων καὶ ποινικῶν ἀποφάσεων ἀδικήματα, καὶ τίνα μέτρα ἐλήφθησαν κατὰ τῶν ὑπαιτίων τῆς παραγραφῆς; γʹ.) Τίς ὁ ἀριθμὸς τῶν καθ’ ἅπαν τὸ Κράτος (γινομένης διακρίσεως κατὰ Νομὸν) διαπραχθέντων ἀδικημάτων ἀπὸ 1ης Μαΐου 1883 καὶ ἐντεῦθεν σχετιζομένων μὲ τὰς δημαιρεσίας ὁποῖον τὸ εἶδος αὐτῶν, τίνα ἐξ αὐτῶν ἐξεδικάσθησαν, πόσοι τῶν κατηγορουμένων κατεδικάσθησαν, τίνα μένουσιν ἐκκρεμῆ καὶ διὰ τίνας λόγους; δʹ.) Τίς ἐν τοῖς πινακίοις τῶν πολυμελῶν Δικαστηρίων ὁ ἀριθμὸς πολιτικῶν καὶ ἐμπορικῶν ὑποθέσεων; ε.) Τίνες τῶν κ. κ. Εἰσαγγελέων ἐπεθεώρησαν τὰ δικαστικὰ γραφεῖα, συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων, καὶ τίνες αἱ παρ’ αὐτῶν συνταχθεῖσαι ἐκθέσεις περὶ τῆς ἐνημερότητος ἢ μὴ, τῆς ἀντιγραφῆς τῶν ἀποφάσεων, τῆς ἐπιβολῆς τοῦ χαρτοσήμου, τῆς ἐπιστροφῆς τῶν πλεονασμάτων κλπ.» Ἀλλ’ ἐὰν, κύριοι, ἡ Δικαιοσύνη εἶναι τοιαύτη, τίς πταίει; Πταίουσιν ἆρά γε οἱ Δικασταὶ καὶ μόνοι; Πταίουσιν ὅλοι ἢ τίνες ἐξ αὐτῶν; Ναὶ, πταίουσι πολλοὶ τῶν Δικαστῶν, ἴσως καὶ οἱ πλεῖστοι, οὐχὶ ὅμως ὅλοι, καὶ αὐτοὶ δὲ οἱ πταίοντες ἔχουσιν ἴσως ὑπὲρ ἑαυτῶν λόγους τινὰς, οὓς δὲν πρέπει νὰ παρίδωμεν. Ἡ ἀτελὴς ἰσοβιότης ἀφῆκεν ἐν τῇ Δικαιοσύνῃ τὰ σπέρματα, τῶν ὁποίων βλέπομεν σήμερον τ’ ἀποτελέσματα καὶ τοὺς καρπούς. Ὑπάρχει λοιπὸν, καθ’ ὅσον ἐγὼ τοὐλάχιστον φρονῶ, καὶ ἔλλειψις τοῦ Ὀργονισμοῦ τῶν Δικαστηρίων· ἀνάγκη δὲ νὰ συμπληρωθῇ ἡ Δικαστικὴ ἀνεξαρτησία, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ρητότατον ὅρον νὰ κανονισθῇ καὶ ἐφαρμοσθῇ ὑπὸ τῶν Εἰσαγγελέων καὶ τῶν Συμβουλίων ἐποπτεία ἀληθὴς καὶ πραγματική. Δὲν ἀρκοῦσιν ὅμως ταῦτα καὶ μόνα, διότι συντελεῖ εἰς τὴν παροῦσαν κατάστασιν καὶ τὸ λίαν ἀνεπαρκὲς τῆς μισθοδοσίας, καὶ εἶναι ἀπαραίτητος σὺν τοῖς ἄλλοις ἡ αὔξησις τῶν μισθῶν τῶν Δικαστικῶν ὑπαλλήλων. Ὅταν δὲ ἔλθῃ ἡ σειρὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, θέλω ἀναπτύξει τὰς περὶ τούτου ἰδέας μου, διότι πέρυσιν ἡ Κυβέρνησις ἀπέκρουσε περὶ τούτου πᾶσαν συζήτησιν. Ἐγὼ δὲ φρονῶ, ὅτι εἶναι μὲν ἀνεπαρκὴς ὁ μισθὸς, ἀλλ’ ὅτι οἱ μισθοὶ τῶν Δικαστικῶν ὑπαλλήλων δὲν πρέπει ν’ αὐξηθῶσιν, ἐὰν παραλλήλως δὲν ληφθῶσι καὶ ἄλλα μέτρα πρὸς συμπλήρωσιν τῆς ἰσοβιότητος. Ἀτυχῶς ἡ Κυβέρνησις οὐδὲν ἔλαβε μέτρον πρὸς βελτίωσιν τῆς Δικαιοσύνης, καὶ ἐνθυμεῖσθε ὁποῖα μαρτύρια ἀληθῶς ὑπέστην πέρυσιν ἀκριβῶς ἐκ τῶν ἑδωλίων ἐκείνων, ἐξ ὧν δὲν ἔπρεπε νὰ λάβω παρὰ ὑποστήριξιν· ὑπὲρ πάντα δὲ ἄλλον εἰς τὸν ἀγῶνα τοῦτον μὲ ἐπολέμησε πεισμόνως ὁ πρώην ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς καὶ ἠδιαφόρησε θανασίμως ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ἐκτὸς τῆς λίαν προθύμου συμπράξεώς τινων ἐκ τῶν ἐντίμων συναδέλφων, εἰς οὓς κυρίως ὀφείλεται ἡ ἀνύψωσις τοῦ ζητήματος καὶ μεταξὺ τῶν ὁποίων βεβαίως δὲν δύναμαι νὰ μὴ ἀναφέρω ἰδιαιτέρως τὸν ἀξιότιμον ἐκ Χαλκίδος Βουλευτὴν, τὸν κ. Φλογαΐτην, οὐδὲν ἄλλο ἐγένετο ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου καθ’ ὅλην ἐκείνην τὴν Βουλευτικὴν Περίοδον περὶ τοῦ ἐπιουσίου τῆς Πολιτείας ἄρτου. Ὁ ἀξιότιμος πρώην ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς καὶ βουλευτὴς Ἀττικῆς, νῦν δέ μέλος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐπολέμησε καὶ αὐτὸς, εἰ καὶ δὲν ἠρνήθη, ὅτι ἡ κατάστασις τῆς Δικαιοσύνης δὲν εἶναι εὐάρεστος. Πολλοὶ μοὶ παρετήρησαν, ὅτι ἡ ἀποτυχία τῶν ἀγώνων μου ὑπὲρ τῆς Δικαιοσύνης ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι προτείνω ἐκλογὴν Ἐπιτροπῆς ἐξ ἀμφοτέρων τῶν πτερύγων καὶ δὲν εἰσάγω νομοσχέδιον. Ἀλλ’ ἔχετε τόσῳ πρόσφατον τὴν χθεσινὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ κατεπείγοντος νομοσχεδίου τινὸς περὶ ἀνικάνων στρατιωτῶν εἰσαχθέντος παρὰ βουλευτοῦ, οὐχὶ ὀπαδοῦ ἐν πᾶσι τῆς Κυβερνήσεως, ὥστε ἀναφέρομαι εἰς τὰ χθὲς ὑπ’ ἄλλων λεχθέντα, ἵνα ἀποδείξω, ὅτι ὁ βουλόμενος νὰ εἰσαγάγῃ νομοσχέδιον καὶ μὴ ἀνήκων ἀποκλειστικῶς εἰς τὰς τάξεις τῆς Συμπολιτεύσεως, δύναται νὰ ᾖναι σχεδὸν βέβαιος, ὅτι θὰ ῥίψῃ τεμάχιον χάρτου γεγραμμένον εἰς τὸν αἰώνιον ἐντὸς τῶν Βουλευτικῶν ἑρμαρίων ὕπνον. Ὁ λόγος ἕνεκα τοῦ ὁποίου ἡ παροῦσα Κυβέρνησις δὲν ἔλαβε μέτρα, δὲν εἶναι λοιπὸν ἡ ἔλλειψις ὑποβολῆς νομοσχεδίου ἐκ μέρους μου, ἀφοῦ μάλιστα ἠδύνατο νὰ ὑποβάλῃ τοιοῦτο αὐτὴ αὕτη ἡ Κυβέρνησις· ἀλλ’ εἶναι δυστυχῶς ἡ ὀλιγωρία, ἐκτὸς, ἐὰν λόγῳ τῆς σπουδαιότητος τοῦ ζητήματος ὀργανικῶν δικαστικῶν μεταῤῥυθμίσεων, δὲν ἐχώνευσεν ἔτι τὰ περὶ τούτου ζητήματα ἡ Κυβέρνησις, ὥστε ν’ ἀποφασίσῃ νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον. Εἴθε νὰ ἦναι ἀληθὲς τὸ τελευταῖον, ἀλλὰ δὲν ἐξεδήλωσεν ἀτυχῶς μέχρι τοῦδε δείγματα τοιαύτης παρηγόρου ἐργασίας. Ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης πρώην Ὑπουργὸς ἐπολέμησε πεισμόνως τὴν πρότασίν μου κατὰ τὰς δύω τελευταίας Συνόδους, ὡς ὑποθέτω, ἐξ ὑπουργικῆς ὑπερευαισθησίας ἢ ἐκ παρανοήσεως, διότι ἀπέδωκεν εἰς αὐτὴν πρόθεσιν μομφῆς κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἔχει τις νὰ ψέξῃ τὴν Κυβέρνησιν εἰς ἄλλα ζητήματα, ἐὰν θέλῃ, ἢ καὶ εἰς τὰ Δικαστικά, ἐὰν πρὸς τοῦτο φέρῃ πρότασιν. Διαφέρει ὅμως ἡ παρ’ ἐμοῦ ὑπὸ τὴν σκέψιν τῆς Βουλῆς ὑποβληθεῖσα, διότι καὶ ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας καὶ πάντοτε ἐδήλωσα, ὅτι ζητῶ καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐκλέξῃ Ἐπιτροπὴν, ὡς εἰς ὅλα τὰ Κοινοβούλια, εἰδικὴν νὰ σκεφθῇ ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου καὶ ὑποβάλῃ ἔκθεσιν, εἰ δυνατὸν, καὶ νομοσχέδιον. Ἡ παρ’ ἐμοῦ λοιπὸν προτεινομένη Ἐπιτροπὴ εἶναι προπαρασκευαστικὴ νομοσχεδίων, διότι οὕτω καὶ οἰκονομίαν χρόνου ἕξομεν καὶ τὴν πεποίθησιν, ὅτι δὲν θὰ νομοθετηθῶσιν αἱ ἀποκλειστικαὶ ἰδέαι ἑνὸς ἀνθρώπου, εἴτε βουλευτοῦ, εἴτε Ὑπουργοῦ, εἴτε τμηματάρχου. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι περὶ τὴν λῆξιν τῆς τελευταίας Συνόδου ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης πρώην Ὑπουργὸς ὑπεσχέθη νὰ ἐκλέξῃ αὐτὸς Ἐπιτροπὴν, τοιοῦτον ἔχουσαν σκοπὸν, ἀλλ’ οὐδὲ τοῦτο ἔπραξεν. Ἴσως ἡ διαφωνία, εἰς τὴν ὁποίαν περιῆλθε μὲ τὰ λοιπὰ ἀξιότιμα μέλη τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἢ κάλλιον μὲ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὡς μᾶς ἐξήγησεν, εἶναι ὁ λόγος ἕνεκα τοῦ ὁποίου δὲν ἐγένετο τοιαύτη Ἐπιτροπή. Οὕτω δὲ τὰ τῆς ἀτυχοῦς Δικαιοσύνης τῆς πατρίδος μας μένουσιν εἰς τὸ αὐτὸ σημεῖον, εἰς ὃ κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς Περιόδου, ἐὰν μὴ καὶ χειρότερον. Ἐπρόσεξα παραπολὺ εἰς τὴν ὁμιλίαν τοῦ ἀξιοτίμου Πρωθυπουργοῦ, ὅταν εἰσήγαγε τὸν Προϋπολογισμὸν, καὶ ὅταν διὰ τρίτην φορὰν κατὰ τὴν Περίοδον ταύτην ἀνέπτυξε τὸ πολιτικὸν πρόγραμμά του, καὶ μετὰ λύπης μου ἐν ταῖς μακραῖς αὐτοῦ ἀγορεύσεσιν οὐδαμοῦ εὗρον ὄασίν τινα προνοίας περὶ Δικαιοσύνης καὶ Ἐκπαιδεύσεως. Βεβαίως ἐγὼ δὲν εἶμαι ἐναντίος τῶν στρατιωτικῶν παρασκευῶν, ὅταν αὗται γίνωνται πραγματικῶς καὶ εἰλικρινῶς, ὅπως ὁπλισθῇ τὸ Ἔθνος καὶ ἑτοιμασθῇ ἀναλόγως τῶν δυνάμεών του εἰς τὴν ἐν τῇ Ἀνατολῇ ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντός του· ἀλλ’ ὡς προεῖπον, ποῦ δυνάμεθα νὰ ἐμπιστευθῶμεν πλέον τὴν περουσίαν, τὴν ζωήν, καὶ τὴν ἐλευθερίαν ἡμῶν, ὅταν ἐκ τῆς Δικαιοσύνης ἐξέλιπον αἱ ἐγγυήσεις; Ἐκ δὲ τῆς περὶ τῶν ζητημάτων τούτων ψυχρᾶς σιωπῆς τοῦ Ὑπουργείου, φοβοῦμαι, ὅτι κινδυνεύομεν νὰ ἴδωμεν καὶ τὴν Σύνοδον ταύτην ἀκάρπως παρερχομένην. Τούτων ἕνεκα, κύριοι, τολμῶ καὶ πάλιν νὰ ἐπαναλάβω τὴν πρότασίν μου περὶ ἐκλογῆς Ἐπιτροπῆς· παρακαλῶ δὲ θερμῶς ἀμφοτέρας τὰς πτέρυγας νὰ υἱοθετήσωσι τὴν πρότασιν ταύτην εἰλικρινῶς καὶ ἄνευ ὀπισθοβουλίας, μακρὰν πάσης ἰδέας τῆς πολιτικῆς ἐμπιστοσύνης, διότι οὕτω καὶ μόνον δύναται νὰ ἐπέλθῃ τὸ ποθητὸν ἀποτέλεσμα· ἡ πρότασίς μου ἔχει ὡς ἑξῆς· «Πενταμελὴς Ἐπιτροπή, ἐκλεχθησομένη κατὰ τὴν πρώτην τῆς Βουλῆς συνεδρίασιν, μετὰ ἐξέτασιν τῶν αἰτίων ἕνεκα τῶν ὁποίων προσκόπτει ἡ καλὴ καὶ ταχεῖα τῆς δικαιοσύνης ἀπονομή, θέλει ὑποβάλει τὸ βραδύτερον μέχρι τῆς 15 Ἰανουαρίου 1884 τὴν ἔκθεσίν της, ὅπως ὑποδείξῃ τὰ αἴτια, καὶ προτείνῃ τὰ καταλληλότερα πρὸς θεραπείαν μέτρα, διατυποῦσα, εἰ δυνατόν, καὶ τὰ πρὸς τοῦτο νομοσχέδια». Δυνάμει δὲ τοῦ Κανονισμοῦ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ ἐγγράψῃ τὴν πρότασίν μου εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφοῦ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ.

§33ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Βεβαίως ἀφοῦ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ. (Ἡ Βουλὴ παραδέχεται νὰ ἐγγραφῇ ἡ πρότασις ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει). Ἤδη, κύριοι, δὲν θέλω ν’ ἀπασχολήσω περισσότερον τὴν Βουλήν. Περιορίζομαι λοιπὸν ἁπλῶς νὰ ὑποβάλω τρεῖς ἐπερωτήσεις καὶ ἐπιφυλάσσομαι μετὰ τὴν κατάθεσιν τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ζητῶ, ν’ ἀναπτύξω καὶ νὰ συζητήσω αὐτάς. Ἡ πρώτη ἀφορᾷ εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸν καὶ φίλον μου βουλευτὴν ἐξ Εὐρυτανίας, ἔχουσα ὡς ἑξῆς· «Παρακαλεῖται ὁ κ. ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸς νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν· 1) Εἰς πόσα ἐκ τῶν ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ Βώλου Ἑλληνικῶν καὶ Δημοτικῶν σχολείων ἐγένετο ἔναρξις τῶν μαθημάτων καὶ ἀπὸ πότε καὶ πόσα ἐκ τῶν ἐπὶ Τουρκοκρατίας κανονικῶς λειτουργούντων σχολείων μένουσιν ἤδη ἑρμητικῶς κεκλεισμένα καὶ διατί; 2) εἰς πόσα ἐξ αὐτῶν διωρίσθησαν διδάσκαλοι, τίνες, καὶ διατί δὲν μετέβησαν εἰς τὰς θέσεις των, καὶ τίνα μέτρα ἔλαβε τὸ Ὑπουργεῖον κατὰ τῶν μὴ μεταβάντων; 3) Πῶς ἐκανονίσθησαν τὰ κοινοτικὰ σχολεῖα καὶ δυνάμει τίνων νόμων; εἰδικώτερον δὲ δυνάμει τίνος Νόμου ἡ Διοίκησις ἀφῄρεσεν ἀπὸ τὰς κοινότητας τοῦ Πηλίου τὰ Κοινοτικὰ σχολεῖα, καὶ τί ὡρισμένως ἔλαβε χώραν μεταξὺ τῆς Διοικήσεως καὶ τῆς κοινότητος Ἁγίου Λαυρεντίου περὶ τοῦ Κοινοτικοῦ σχολείου;» Ἡ δευτέρα ἀφορᾷ εἰς τὸ Διάταγμα περὶ δημοτικῶν περιφερειῶν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Βώλου, ἔχουσα ὧδέ πως· «Παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν νὰ καταθέσῃ εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς τὰς ἐκθέσεις τῶν ἁρμοδίων διοικητικῶν ὑπαλλήλων, ἐφ’ ὧν στηριζόμενον τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον προέβη εἰς τὴν ἔκδοσιν τοῦ Διατάγματος τῶν ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ Βώλου δημοτικῶν περιφερειῶν, νὰ πληροφορήσῃ δὲ τὴν Βουλὴν διὰ τί παρεδέχθη ὡς μονάδα ποὺ μὲν τὰς μεγάλας καὶ ποὺ τὰς μικρὰς περιφερείας.» Ἡ τρίτη καὶ τελευταία ἀφορᾶ εἰς τὴν ὁδοποιΐαν καὶ σχετίζεται μὲ τὰ λεχθέντα κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας, ἦτο δὲ συντεταγμένη καὶ πρὶν ἀκούσω ταῦτα, ἔχει δὲ οὑτωσί. «Παρακαλεῖται τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ποῦ στηριχθὲν διέταξε διὰ τοῦ ἀπὸ 3 Αὐγούστου 1883 Διατάγματος τὴν κατασκευὴν 75 ὁδῶν κατὰ προτίμησιν καὶ διὰ τί ἀπέκλεισεν ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν τοῦ εὐεργετήματος τῆς δι’ ἀνθρωπίνων ὁδῶν συγκοινωνίας πολλὰς ἐπαρχίας τοῦ Κράτους, ἐν αἷς καὶ ἡ πολυάριθμος ἐπαρχία Βώλου, οὐκ ὀλίγους ἀποτίνουσα φόρους εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας, κατεπείγουσαν δὲ ἀνάγκην ἔχουσα συγκοινωνίας.»

§34ΚΑΤΣΙΚΑΠΗΣ. Ἐν τῷ χθεσινῷ φύλλῳ τῆς «Νέας Ἐφημερίδος» ἀνέγνων, ὅτι πρό τινων ἡμερῶν ἐνεχειρίσθη εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἀναφορὰ 200, νομίζω, ἢ 300 συνεπαρχιωτῶν μου, καταγγελλόντων ὡρισμένας ἐγκληματικὰς πράξεις τῶν Ἀρχῶν καὶ ἰδίως τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου Δωρίδος ὡς συντάξαντος πολλὰ πλαστὰ πρωτόκολλα ἀπαριθμήσεως ἀδηλώτων ζῴων πρὸς κατάθλιψιν τῶν ἀντιθέτων τοῦ κόμματος, τοῦ ὁποίου παρουσιάζεται πολιτικὸς πράκτωρ. Ἐρωτῶ λοιπὸν τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν, ἐὰν ἀληθῶς τῷ ἐνεχειρίσθη τοιαύτη ἀναφορὰ, τί ἐνήργησεν ἐπ’ αὐτῆς καὶ ποῖα τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐνεργειῶν του. Ὀφείλω δὲ νὰ δηλώσω, ὅτι τὴν ἐρώτησιν ταύτην ποιοῦμαι, διότι, καθ’ ὃ ἔχω ἀπαραίτητον καθῆκον, προτίθεμαι εἰς μίαν τῶν προσεχῶν συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς νὰ καταγγείλω ἐνώπιον αὐτῆς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως σχετικὰς μὲ τὰς ἐνεργηθείσας δημοτικὰς ἐκλογὰς, ἀξίας τῆς προσοχῆς τοῦ Κοινοβουλίου. Θέλω λοιπὸν σιμὰ εἰς τὰ ἔγγραφα καὶ τὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα ἔχω ἀνὰ χεῖρας, νὰ ἔχω καὶ τὴν μαρτυρίαν 200 ἢ 300 συνεπαρχιωτῶν μου μαρτύρων τόσῳ μᾶλλον ἀψευδεστέρων, καθ’ ὅσον εἶμαι βέβαιος ἐκ τῶν προτέρων, ὅτι ἐν τῇ ἀναφορᾷ ταύτῃ οὐδεὶς τῶν πολιτικῶν μου φίλων εἶνε ὑπογεγραμμένος, καθ’ ὅσον ἀπὸ πολλοῦ καιροῦ ἀπηγόρευσα εἰς τοὺς πολιτικούς μου φίλους νὰ ὑποβάλλωσι παράπονα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία, ὡς θέλω ἀποδείξει ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, οὐχὶ μόνον δὲν τιμωρεῖ καὶ δὲν καταδιώκει τοὺς φατριάζοντας καὶ παρανομοῦντας ὑπαλλήλους, ἀλλὰ καὶ ἀμείβει αὐτούς.

§35Γ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Ὁ κ. Κατσικαπῆς δὲν ἔχει φίλους ἐν τῷ δήμῳ, ἐξ οὗ ἡ ἀναφορά. Δύω μόνον ἔχει ἐκεῖ φίλους, τοὺς χθὲς ἐπὶ καλπονοθεύσει καταδικασθέντας ὑπὸ τοῦ δικαστηρίου Παρνασίδος, τὸν δήμαρχον καὶ τὸν ἀδελφόν του. Ἡ ἀναφορὰ, περὶ ἧς ὡμίλησε, δὲν φέρει οὔτε πενταλοσίας, οὔτε τριακοσίας, οὔτε διακοσίας ὑπογραφὰς, ἀλλὰ μόνον φαίνονται ἐν αὐτῇ περὶ τὰς 69 ὑπογραφὰς, καὶ αὗται διὰ τῆς ἰδίας χειρὸς γεγραμμέναι, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ παραπέμψῃ τὴν τοιαύτην ἀναφορὰν εἰς τὸν ἁρμόδιον Εἰσαγγελέα, ἵνα ἐνεργήσῃ τὰ τοῦ νόμου καὶ ἐξακριβωθῇ, ἂν αἱ ἐν αὐτῇ κατεστρωμέναι ὑπογραφαὶ εἶνε γνήσιαι. Περὶ δὲ τῶν ἄλλων, ὅσα ὑπέδειξεν ὡς ἀφορῶντα εἰς τὴν ἐνέργειαν τῶν τελευταίων δημοτικῶν ἐκλογῶν, ἐπιφυλάσσομαι νὰ δώσω τὴν πρέπουσαν ἀπάντησιν, ὅταν κατορθώσῃ ὁ κ. βουλευτὴς νὰ ἐκθέσῃ ὡρισμένα γεγονότα.

§36ΤΖΑΝΕΣ. Ἐκ τῆς καταστάσεως, ἐν ᾗ διατελοῦσιν οἱ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ καὶ ἰδίᾳ οἱ ἐν τῇ δούλῃ Ἑλλάδι ὑπήκοοι Ἕλληνες, ἐξήρτηται ἡ ἐπαλήθευσις τῆς ἐθνικῆς ὑπολήψεως καὶ τῆς ἐνεργείας τῶν λεγομένων Ἑλλήνων προξένων, τῶν ἀποστόλων τούτων τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω ἐν τούτοις τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸν νὰ προσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν κατάλογον τῶν ἐν ταῖς φυλακαῖς Θεσσαλονίκης εὑρισκομένων ὑπηκόων Ἑλλήνων, ἐν τῷ ὁποίῳ νὰ σημειοῦται ἡ πρᾶξις, δι’ ἣν ἕκαστος τούτων κατηγορεῖται, καὶ ὁ χρόνος καθ’ ὃν εὑρίσκονται ἐν ταῖς φυλακαῖς ἐκ τῶν Ἑλλήνων ὑπήκοοι. Μετὰ τὰ ἀνωτέρω ἀκούσατε, κκ. Βουλευταί. Εὐχῆς ἔργον ἤθελεν εἶσθαι νὰ προσαχθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ὁ Ἀστυκὸς Κώδηξ καὶ νὰ ἐπιψηφισθῇ, διότι πράγματι ἡ ἔλλειψις αὐτοῦ εἶνε λίαν σπουδαία. Ἐπίσης ἤθελεν εἶσθαι ἔργον μεγίστων συμφερόντων, ἐὰν ἠδυνάμεθα νὰ ἐξετάσωμεν τὴν κατάστασιν τῶν Δικαστηρίων, ἀλλὰ κατ’ ἐμὲ θέλει εἶσθαι πολὺ διὰ τὴν παροῦσαν Σύνοδον, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἠδύνατο νὰ ἀναθεωρήσῃ τὸ σύστημα τὸ ὁρκωτικόν, καὶ ἐὰν θέσῃ φραγμὸν εἰς τὴν ψευδορκίαν, ἥτις κατέκλυσε τὰ δικαστήριά μας καὶ διέφθειρε τοὺς πολίτας. Ὁ ψεύδορκος εἶναι καὶ τοῦ Θεοῦ προδότης καὶ τῆς κοινωνίας, καὶ ἴσως ἡ ψευδορκία εἶναι ὁ παράγων, ἐκ τοῦ ὁποίου μέγιστον μέρος τῆς ἐθνικῆς κακοδαιμονίας προέρχεται. Διὸ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς πρότασιν περὶ ψευδορκίας συνεπείᾳ μιᾶς ἐξηγήσεως, ἣν ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ λάβω μετὰ τοῦ πρώην ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ, ὅστις μοὶ εἶπεν, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ συναπετέλεσε τὸ ἔργον σχεδίου νέου νόμου περὶ τοῦ ὁρκωτοῦ συστήματος, ἀλλὰ μένει εἰσέτι μία θύρα, τὴν ὁποίαν δὲν ἠδυνήθησαν νὰ κλείσωσι. Στηριχθεὶς τότε εἰς τὰ ὀλίγα νομικὰ φῶτα, τὰ ὁποῖα κέκτημαι, συνέταξα τὴν πρότασιν περὶ ψευδορκίας, τὴν ὁποίαν εἰσήγαγον, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν ἠδυνήθη οὔτε νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ὁ πρῴην εἶχε διαβεβαιώσει, ὡς ἐνθυμεῖσθε, τὴν Βουλήν, ὅτι, ὡς προεῖπον, Ἐπιτροπὴ ἔφερεν εἰς πέρας τὴν ἐπιθεώρησιν τοῦ ὁρκωτικοῦ συστήματος. Δὲν δύναμαι, κύριοι, νὰ συστήσω ἐγὼ πρὸς ὑμᾶς τὸ κατεπεῖγον· ἕκαστος ἐξ ὑμῶν διατελεῖ ἐν γνώσει τῆς καταστάσεως τῆς ὁρκωτικῆς δικαιοσύνης. Κύριοι βουλευταί, ἀνάγκη ν’ ἀφήσωμεν ἐκζητοῦντες τὰ μεγάλα, ἀνάγκη νὰ περιορισθῶμεν τοὐλάχιστον εἰς τὴν Σύνοδον αὐτὴν εἰς τοῦτο, καὶ θέλει εἶσθαι εὐεργέτημα διὰ τὸν τόπον ἡ ἐπιψήφισις τοῦ νόμου περὶ ὁρκωτῶν καὶ τῆς προτάσεως περὶ ψευδορκίας. Ζητοῦμεν νὰ βελτιώσωμεν τὴν Δικαιοσύνην, καὶ ἐνῷ ἡ Δικαιοσύνη εἶναι λίαν ἐπιβεβαρημένη μὲ τόσα καθήκοντα, εὑρίσκεται, καὶ ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ τὸ εἴπω, ἐνώπιον πολλῶν ἐξαχρειωμένων ἀνθρώπων, οἵτινες προσερχόμενοι εἰς τὸ Δικαστήριον εἶναι διατεθειμένοι νὰ προδώσωσι καὶ τὸν Θεὸν καὶ τὴν Πολιτείαν, ψευδορκοῦντες. Πῶς εἶναι δὲ δυνατὸν ἡ Δικαιοσύνη, ἀποτελουμένη ὑπὸ ἀνθρώπων οἰκογενειαρχῶν, ν’ ἀντεπεξέλθῃ καὶ ἐπιτελέσῃ τὰ ἑαυτῆς καθήκοντα; Μὴ τὸ νομίσητε ὑπερβολὴν, ἤκουσα ἕνα Ἀρειοπαγίτην σκεπτόμενον πῶς θέλει δυνηθῆ νὰ πληρώσῃ 2,000 δραχμάς, τὰς ὁποίας ἐδανείσθη, ἵν’ ἀπέλθῃ λόγῳ τῆς ὑγείας του εἰς τὴν ἀλλοδαπήν. Ἤκουσα ἕτερον δικαστικὸν νὰ λέγῃ: εἶναι ἐντροπὴ καὶ ἐντροπὴ μεγίστη εἰς τὸν Τόπον οἱ Δικασταὶ νὰ καταφεύγωσιν εἰς τοκογλύφους, οἵτινες ζητοῦσι νὰ ἐξευτελίσωσι τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους, οἵτινες λειτουργοῦσιν ἐπὶ τῆς μεγαλειτέρας δυνάμεως τοῦ Ἔθνους, καὶ νὰ δανείζωνται 10 καὶ 15 φράγκα. Ἂς ἀφήσωμεν λοιπὸν τὰς ἐξεταστικὰς Ἐπιτροπὰς καὶ ἂς ἐξασφαλίσωμεν τὸ σπουδαιότερον ἔρεισμα τῆς Δικαιοσύνης, ἂς πατάξωμεν ἐκείνους, οἵτινες, ἐρχόμενοι εἰς τὴν θέσιν τοῦ ὁρκωτοῦ δικαστικοῦ, δὲν σέβονται οὔτε τὴν Πολιτείαν, οὔτε τὸν Θεὸν, ἀλλ’ ἀπεμπολοῦσι τὴν συνείδησίν των καὶ τὴν Δικαιοσύνην. Καὶ θὰ παρακαλέσω μόνον τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν παροῦσαν Σύνοδον τὸν Νόμον περὶ ὁρκωτικοῦ συστήματος, τὴν δὲ Βουλὴν νὰ ἐπιτρέψῃ ἡ πρότασίς μου περὶ ψευδορκίας νὰ τυπωθῇ, καὶ ἂν ἀνεύρῃ ὅτι στηρίζεται εἰς τὴν λογικὴν καὶ εἰς τὰ πράγματα, νὰ τὴν δεχθῇ ὡς Νόμον τοῦ Κράτους. Ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ πρότατις τοῦ κ. Φιλαρέτου εἰς συζήτησιν, τότε θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλήσω, καὶ ἐν τῇ ἀσθενείᾳ τῶν δυνάμεών μου θέλω καταδείξει εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ Δικαιοσύνη ἀδικεῖται.

§37ΤΑΡΜΠΑΖΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§38ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Ναυπακτίας εἶχεν ἀπευθύνει ἐπερωτήσεις τινὰς, καὶ φέρω ἤδη τὰς καταστάσεις, τὰς ὁποίας ἐζήτησε καὶ τὰ ἔγγραφα. Ἐζήτησε κατάστασιν περὶ τῆς ἁλυκῆς Μεσολογγίου, τὴν ὁποίαν φέρω ἐπίσης περὶ τῶν πορθμίων καὶ τὴν ἀλληλογραφίαν, τὴν ἀφορῶσαν εἰς τὴν παράνομον κατακράτησιν πολίτου τινὸς ὑπὸ τοῦ ταμίου Ναυπακτίας. Τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν κατακράτησιν ταύτην, δὲν δύνανται νὰ δημοσιευθῶσιν, ἐπειδὴ εἶνε πολλὰ, δύνανται ὅμως νὰ δημοσιευθῶσιν αἱ καταστάσεις. Ἂν τὰ ἔγγραφα δὲν ἀνταποκρίνωνται ἐντελῶς εἰς τὴν αἴτησιν τῶν κκ. βουλευτῶν, θέλω σπεύσει νὰ τὰ συμπληρώσω.

§39ΦΩΤΗΛΑΣ. Περὶ τῆς καταδιώξεως διὰ μὴ ὀφειλομένας δόσεις ἐθνικῶν γαιῶν τί γίνεται;

§40ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Περὶ τούτου θέλω ὁμιλήσει προσεχῶς.

§41ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ταύτην τὴν στιγμὴν, κύριοι, εἶδον κατὰ πρῶτον ἐπερώτησιν ἔγγραφον, ἡ ὁποία ἀπευθύνεται πρὸς ἐμὲ, περὶ τοῦ ἂν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις διατελεῖ εἰς διαπραγματεύσεις μετὰ τῆς Γαλλίας περὶ συνομολογήσεως ἐμπορικῆς συνθήκης. Ἀπαντῶν λοιπὸν, βεβαιῶ ὅτι πρὸ καιροῦ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις διατελεῖ εἰς τοιαύτας διαπραγματεύσεις, τὰς ὁποίας μάλιστα μετὰ πολλῆς δραστηριότητος διεξάγει. Δευτέρα ἐρώτησις συγχρόνως ἀπευθυνθεῖσα εἶναι, ἂν ἡ Κυβέρνησις ἔχει γνῶσιν νόμου τινός, νεωστὶ ψηφισθέντος ἐν Γαλλίᾳ περὶ τῆς ἐπιβολῆς δικαιώματος δημοτικοῦ φόρου ἐπὶ τῆς σταφίδος (octroi). Καὶ νόμος μὲν τοιοῦτος οὐδεὶς ἐπεψηφίσθη, εἰσήχθη ὅμως ἀληθῶς τελευταῖον Νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιβάλλεται φόρος καταναλώσεως εἰς τοὺς ξηροὺς καρποὺς, ἐκ τῶν ὁποίων παράγεται οἶνος. Δὲν εἶναι ὅμως ὁ φόρος οὗτος φόρος δημοτικὸς, ἀλλὰ φόρος καταναλώσεως, ὁ ὁποῖος, ὡς γνωρίζετε, ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Γαλλίαν ἐπὶ τῶν οἴνων, τῶν εἰσαγομένων εἰς τὰς πόλεις, αἱ ὁποῖαι ἔχουν πληθυσμὸν ἀνώτερον τῶν 4000 ψυχῶν. Τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ εἰς τὴν Βουλὴν ὑποβληθὲν, δὲν συνεζητήθη εἰσέτι· δι’ αὐτοῦ δὲ ἐπιβάλλεται, ὡς εἶπον, φόρος ἐπὶ τῶν ξηρῶν καρπῶν, τῶν χρησιμευόντων πρὸς κατασκευὴν οἴνου κατὰ τὴν ἀναλογίαν ἑνὸς πρὸς τρία, διότι ὑπελογίσθη, ὅτι ἐκ μιᾶς μονάδος σταφίδος κατασκευάζεται τριπλάσιον ποσὸν οἴνου, καὶ διὰ τοῦτο ἐπιβάλλεται φόρος τριπλάσιος τοῦ νῦν ἐπιβαλλομένου ἐπὶ τῆς μονάδος τοῦ ξηροῦ καρποῦ, τοῦ θεωρουμένου ὡς πρώτης ὕλης. Ὥστε ὁ φόρος ἀπὸ 2% τοῖς ἑκατὸν, ὅσος εἶναι σήμερον ἐπὶ τῶν ξηρῶν καρπῶν, ἐξ ὧν παράγεται οἶνος, θὰ ἀναβιβασθῇ εἰς 6%· καὶ οὕτω πᾶς ὁ φόρος εἰσαγωγῆς ἐπὶ τῆς σταφίδος, ὁ ὁποῖος σήμερον ἀνέρχεται εἰς 9 φράγκα, καὶ 100 χιλιόγραμμα, θέλει ἀναβιβασθῆ ἐν συνόλῳ, ἂν ψηφισθῇ ὁ νέος Νόμος, εἰς 12 περίπου φράγκα. Αὐτὰς τὰς πληροφορίας δύναμαι νὰ δώσω σήμερον, ἐκκρεμοῦς διατελούσης, ὡς εἶπον, τῆς διαπραγματεύσεως περὶ συνομολογήσεως ἐμπορικῆς συνθήκης μετὰ τῆς Γαλλίας.

§42Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Ὑπουργὲ, ἡ ἐν Παρισίοις Ἑλληνικὴ Πρεσβεία ἀνέφερεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ἂν πλὴν τῆς Ἑλληνικῆς σταφίδος ἡ οἰνοποιητικὴ βιομηχανία ἐν Γαλλίᾳ ποιεῖται χρῆσιν καὶ ἑτέρων ξηρῶν καρπῶν, ἢ μόνον ἡ Ἑλληνικὴ σταφὶς χρησιμεύει πρὸς οἰνοποιΐαν;

§43ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον πραγματεύεται περὶ τούτου, ποιεῖται μνείαν περὶ σταφίδος· ἐὰν ἐγένετο λόγος καὶ περὶ ἄλλων καρπῶν, δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ βεβαιώσω αὐτὴν στιγμήν. Τὸ ἔγγραφον τὸ σταλὲν πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον ποιεῖται μνείαν περὶ σταφίδος, διότι αὐτὸ μᾶς ἀφορᾷ.

§44Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Ὑπουργὲ, παρακαλῶ ἐνθυμήθητε τὴν ἐπερώτησίν μου.

§45ΚΟΝΤΟΣΤΑΥΛΟΣ. Ὡς γνωρίζετε ὑμεῖς, ἤμην ἀσθενὴς καὶ δὲν ἔλαβον γνῶσιν.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐστάλη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἡ ἐπερώτησις.

§47Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, ἡ χθεσινὴ Συνεδρίασις ἐξηντλήθη ὁλόκληρος εἰς τὸ ζήτημα ἄν πρέπει ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Καλαβρύτων νὰ ἐγγραφῇ ἀμέσως εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἢ ἄν πρέπει νὰ σταλῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Ἐγὼ θεωρῶ ὅτι καὶ αἱ δύω περιστάσεις εἰσὶ σφαλεραὶ ἀπέναντι τῶν Νόμων τοῦ 1878 καὶ 1882, καὶ ὅτι ἡ θεραπεία τῶν ὑφισταμένων κακῶν δὲν δύναται νὰ ἐπέλθῃ παρὰ δι’ εἰδικοῦ Νόμου, τὸν ὁποῖον οὐδεὶς δύναται νὰ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἢ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ ζήτημα τοῦτο καταπείγει, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν πρέπει νὰ φέρῃ τὸν Νόμον τάχιστα ἐντὸς τοὐλάχιστον 10 ἡμερῶν.

§48ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ εἶπον ὅτι θὰ φέρω τοιοῦτον Νόμον.

§49ΣΤΡΑΤΟΣ. Παρεδέχθητε τὴν ἐγγραφὴν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν...

§50ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶπον ὅτι πᾶς Βουλευτὴς δύναται νὰ ζητήσῃ τὴν ἐγγραφὴν τῶν προτάσεών του εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσωμεν τὴν παραπομπὴν εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Ταὐτοχρόνως δὲ εἶπον ὅτι τάχιστα θέλω ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλὴν τὸ νομοσχέδιον, τὸ τροποποιοῦν τοὺς Νόμους περὶ στρατολογίας καὶ περιλαμβάνον διάταξιν περὶ τούτων.

§51ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἴσα ἴσα αὐτὸ λέγω, ὅτι πρέπει νὰ ἔλθῃ εἰδικὸς Νόμος.

§52ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Θὰ τὸν φέρω τάχιστα, ἴσως ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν· ὑπάρχει εἰδικός τις λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον δὲν τὸν ἔφερα μέχρι σήμερον· ὑπάρχει διάταξίς τις, διὰ τὴν ὁποίαν ἔχομεν ἀνάγκην πληροφοριῶν.

§53ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐγὼ ἠναγκάσθην νὰ ἀναβῶ ἐπὶ τοῦ βήματος, διότι ἐτέθη ὁ ὅρος ὅτι δὲν θέλετε φέρει τόσον τάχιστα αὐτὸν τὸν Νόμον ἵνα θεραπευθῇ αὐτὴ ἡ πληγή· οὐχ ἧττον νομίζω καλὸν, ἄν ἡ Βουλὴ ἐπιθυμῇ, νὰ ἐκθέσω τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους δὲν παραδέχομαι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Πετιμεζᾶ. Κατ’ ἐμὲ, κύριοι, ἡ πρότασις τοῦ κ. Πετιμεζᾶ δὲν δύναται οὔτε εἰς Ἐπιτροπὴν νὰ σταλῇ, οὔτε ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει νὰ ἐγγραφῇ. Ὁ κ. Πετιμεζᾶς διὰ τῆς προτάσεώς του ἐπιζητεῖ νὰ ἀπολύωνται οἱ κριθέντες ἀνίκανοι ὁπλῖται· ἀλλὰ πόθεν ἀρύεται τοῦτο; ἐκ τοῦ Νόμου: ὄχι· ὑποθέτω ὅτι τοῦτο μᾶλλον ἠρύσθη ἐξ ἐγκυκλίου, τὴν ὁποίαν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἐξέδωκε κατὰ τὸν Νοέμβριον τοῦ 1882. Τοῦτο, λαβὸν ὑπ’ ὄψιν πλέον τῶν 200 ἀνικάνων εὑρισκομένων εἰς τὸν Στρατὸν, καὶ θέλον χάριν φιλανθρωπίας ἴσως νὰ φέρῃ θεραπείαν ἐπὶ τοῦ κακοῦ, ὥρισεν αὐτοὺς εἰς διαφόρους βοηθητικὰς ὑπηρεσίας, εἰς ἃς νὰ ὑποβληθῶσι μέχρι τῆς παραλεύσεως τοῦ νομίμου χρόνου τῆς ὑπηρεσίας των ἐν τῷ στρατῷ. Ἀλλ’ ἡ ἐγκύκλιος αὕτη ἦτο νόμιμος; Ἔλυε τὸ ζήτημα; Κατ’ ἐμὲ ὄχι, καὶ ἀπέναντι τοῦ Νόμου τοῦ 1878 καὶ ἀπέναντι τοῦ Νόμου τοῦ 1882. Κατὰ τὸν Νόμον τοῦ 1878, ἄρθρον 123 «πᾶσαι αἱ προγενέστεραι περὶ στρατολογίας διατάξεις διὰ τοῦ Νόμου ΨΙΣΤʹ καταργοῦνται». Κατὰ τὸν Νόμον ἐπίσης τοῦ 1878, ἐν ἄρθρῳ 51, νομίζω, διεγράφεται ποῖοί εἰσιν ἱκανοὶ, καθὼς καὶ οἱ ἀπαλλασσόμενοι· ἀλλ’ εἰς τὸ τελευταῖον ἐδάφιον ὁρίζεται ὅτι εἰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας μεταβαίνουσι μόνον ὅσοι δὲν ἔχουν τὸ ὁριζόμενον ὑπὸ τοῦ Νόμου ἀνάστημα, τὸ 1 μέτρ. 55.—Ἑπομένως ὁ Νόμος προβλέπει καὶ μόνην ταύτην τὴν περίστασιν, καθ’ ἣν οἱ ὁπλῖται μεταβαίνουσιν εἰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας. Οὐδαμοῦ δὲ ἀλλοῦ ὁ Νόμος, οὐδὲ δι’ ἄλλην αἰτίαν κάμνει μνείαν· διότι ἔχων ὑπ’ ὄψιν τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον, εἰς τὸ ὁποῖον μέχρι τῆς 15 Ἀπριλίου ἢ τοῦ Μαΐου ὀφείλουν νὰ παρουσιάζωνται πάντες οἱ κληρωτοὶ, ἐθεώρησεν ὅτι πάντες οἱ ἐν τῷ στρατῷ θὰ ἔχωσιν ὑγειῶς, καὶ θὰ ὦσι καλῶς διαπεπλασμένοι. Ὁ Νόμος τοῦ 1882, ὁ ὁποῖος ἦλθε κατόπην, ἀντὶ νὰ διορθώσῃ τὸ κακὸν, ἀπεναντίας τὸ ἀφῆκε, ἀφήσας ἅμα ἀνοικτὴν τὴν θύραν· διότι ἐν ἄρθρῳ 6 ἐδαφίῳ 4 λέγει: ἀπαλλάσσονται τῆς ἐνεργοῦ ἐν τῷ στρατῷ ὑπηρεσίας οἱ κατὰ τὸν Νόμον ΨΙΣΤʹ εἰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας ἀποστελλόμενοι. Ἀλλὰ ποῖοί εἰσιν οὗτοι; Μόνοι οἱ μὴ ἔχοντες τὸ ἀπαιτούμενον ἀνάστημα; Ἄρα ὁ Νόμος οὐδὲν προέβλεψεν. Ἐν τῇ τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἔλαβε μέτρον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἔκνομον. Ἐπειδὴ δὲ σήμερον ὑφίσταται τὸ κακὸν, καὶ ὑπάρχουν πλέον τῶν 280 ἀνδρῶν ἐν τῷ στρατῷ, οἱ ὁποῖοι θεωροῦνται ὡς ἀνίκανοι, οἵτινες πρέπει ν’ ἀπαλλαγῶσιν, ἵνα ἀπαλλαγῇ καὶ ὁ στρατός, πρέπει νὰ ὑποβληθῇ Νόμος εἰδικός· ἀλλὰ κατὰ τὴν σύνταξιν τοιούτου Νόμου πρέπει νὰ προφυλαχθῇ τὸ Ὑπουργεῖον εἰς τὰς διατυπώσεις· διότι, ἄν ἀνοιχθῇ μία νέα θύρα ἀπαλλαγῆς, θὰ ἔχωμεν εἰς τὸν στρατὸν ἐκ τῶν κληρωτῶν, οὐχὶ πλέον 50%, ἀλλὰ πολὺ περισσότερον. Παρατηρῶ προσέτι ὅτι, ἄν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καταστήσῃ διαρκῆ τὰ Στρατολογικὰ Συμβούλια, δὲν θέλει εὕρει εἰς αὐτὰ τὸ μόνον μέσον θεραπείας. Εἷς καὶ μόνον ἰατρὸς ἐν ταῖς ἐπαρχίαις δὲν δύναται νὰ καθορίσῃ τὰς διαφόρους παθήσεις. Ἐκτὸς τούτου, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔπρεπε ἐν τῷ Νόμῳ νὰ καθορίσῃ ὅλας τὰς παθήσας, ὥστε νὰ εὐκολύνωνται οἱ ἰατροὶ ἔτι μᾶλλον εἰς τὴν διεξαγωγὴν τοῦ ἔργου των. Τὸ κατ’ ἐμὲ, ὡς ἐκ τῆς μικρᾶς πείρας, ἣν ἔλαβον ἐν τῷ στρατῷ, νομίζω ὅτι τὸ λυσιτελέστερον μέσον, δι’ οὗ δύναται καὶ σήμερον νὰ λυθῇ τὸ παρὸν ζήτημα, καὶ εἰς τὸ μέλλον νὰ παγιωθῇ μία τάξις καὶ νὰ ἔρχωνται εἰς τὸν στρατὸν πρόσωπα ἱκανὰ, εἶναι αἱ Ὑγειονομικαὶ Ἐπιτροπαὶ, ὡς δεύτερος βαθμὸς ἐξετάσεως, καὶ ἐν περιπτώσει διαφωνίας αὐτὴ ἡ ἀνωτάτη Ὑγειονομικὴ Ἐπιτροπή. Ἐὰν συνέβησαν ἄτοπα ἐκ τῶν νόμων 1878 καὶ 1882, προῆλθον διότι ὑπῆρχε μία βαθμὶς ἐξετάσεως. Γνωρίζετε, ὅτι καὶ ἐπὶ ἄλλων ἀντικειμένων ὑπάρχουσι πολλαὶ βαθμίδες ἐξετάσεως· οὕτω πρέπει νὰ γίνεται καὶ ἐπὶ τῆς τῶν ὁπλιτῶν ἐξετάσεως τῆς ἱκανότητος, ἵνα μὴ ἐπιβαρύνηται ὁ στρατὸς δι’ ἀνδρῶν, οὐδεμίαν παρεχόντων ὑπηρεσίαν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὁμιλῶν ἐπὶ τοῦ προκειμένου Νομοσχεδίου, ἐξεφράσθη ὅτι οἱ εὐεργετικοὶ νόμοι εἰς τὸν στρατὸν μᾶλλον βλάβην φέρουν ἢ ὠφέλειαν, καὶ ὅτι οἱ εὐεργετικοὶ νόμοι ἔρχονται, διότι εἰς τὸ Κράτος ἡμῶν, ἴσως διότι εἶναι πολὺ νέον, οἱ νόμοι προσκόπτουν κατὰ τὴν ἐφαρμογήν. Τὴν πρώτην ἀρχὴν, ἣν ἔθεσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, παραδέχομαι, διότι πᾶσα ἐπιείκεια φερομένη εἰς τὸν Στρατὸν παραλύει τὰς βάσεις αὐτοῦ καὶ τὴν πειθαρχίαν, ἥτις ἔσται τὸ θεμέλιον αὐτοῦ. Ὅσον ἀφορᾷ ὅμως τὴν δευτέραν ἀρχὴν, τὴν ἀποκρούω, δὲν εἶναι ἀληθής. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς πάντοτε ἀγογγύστως ἐδέχθη πάντα νόμον, καὶ αὐτοὺς, οἱ ὁποῖοι ὡς «στραδόξυλα» φέρονται, ἠθέλησαν ἐπὶ τῆς ράχεώς των νὰ εὐθύνωσι, ὅτι οὐχὶ ἅπαξ ἢ δὶς ἢ τρὶς παρήχθησαν νόμοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠδύναντο νὰ φέρωσιν ἐπαξίως τὸ ὄνομα τοῦτο· οἱ πλεῖστοι δὲν ἐστηρίζοντο οὔτε εἰς τὸ δίκαιον, οὔτε εἰς τὸ Σύνταγμα, καὶ μᾶλον τοῦτο ὁ λαὸς ἡμῶν ἀγογγύστως τοὺς τοιούτους νόμους τοὺς ὑπέφερε. Ἐπὶ τῆς δευτέρας ταύτης λοιπὸν περιπτώσεως δὲν συμφωνῶ ὅλως διόλου πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ἁπλούστατα, διότι ἄν ποτε νόμος προσέκοψεν ἐν τῷ Κράτει ἡμῶν, τοῦτο προῆλθε ἐκ τῆς ἀτελείας τοῦ Νόμου, τῆς κακῆς συνθέσεώς του, ὥστε καὶ εἰς τοὺς νομοθετήσαντας αὐτὸν, νὰ καθιστᾶται δύσπληπτος.

§54ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κύριοι, καθῆκον φιλίας καὶ σεβασμοῦ πρὸς τὴν ἀλήθειαν μοὶ ἐπιβάλλει, πρὶν ἢ ἄρξωμαι τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν, ὅτι χθὲς ἐγένετο ἀδίκημα εἰς ἕνα ἀξιωματικὸν, τὸν ὑπασπιστὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Δύναμαι νὰ σᾶς διαβεβαιώσω ἐκ θετικῶν πληροφοριῶν, ὅτι ὁ σεβαστός μου φίλος κ. Δημητρακάκης πλανηθεὶς ἐβεβαίωσεν, ὅτι ἐπενέβη εἰς τὸν καταρτισμὸν τῶν θεωρείων. Τυχαίως μόνον συνωμίλει μετὰ τοῦ κ. βουλευτοῦ Ξηροχωρίου, καὶ νομίζω ὅτι ἡ ἐλαχίστη μομφὴ δὲν πρέπει νὰ μένῃ εἰς τὸν ἀξιωματικὸν τοῦτον. Ὡς ἐνθυμεῖσθε, κύριοι, συνεπείᾳ τῆς ἐπερωτήσεώς μου ἤρξατο ἡ συζήτησις. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ἀπήντησεν εἰς τὴν ἐπερώτησίν μου, ἁπλῶς ὑπέβαλε κατάστασιν καὶ πίνακας, χωρὶς ὅμως ν’ ἀπαντήσῃ εἰς τὴν ἐπερώτησιν, ἥτις εἶνε ρητὴ καὶ κατηγορηματική. Ἐγὼ εἶπον ὅτι φρονῶ, ὅτι παρὰ τὸν νόμον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν κρατεῖ εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ ἀριθμὸν ἀρκετὸν στρατιωτῶν ἀνικάνων· δὲν εἶνε δὲ μόνον τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον μᾶς ὑπέβαλεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλ’ εἶνε καὶ πολλοὶ ἄλλοι στρατιῶται, οἵτινες κρατοῦνται εἰς τὰ Σώματά των καὶ διὰ τοὺς ὁποίους οἱ στρατιωτικοὶ ἰατροὶ δὲν ὑπέβαλον ἐκθέσεις παθήσεως ἢ ἀνικανότητος· διότι οἱ σωματάρχαι εἶδον ὅτι δὲν λαμβάνονται ὑπ’ ὄψει αἱ ἐκθέσεις αὑτῶν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ φρονῶ ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ζητήσῃ τὰς ἐκθέσεις ταύτας, τὰς βεβαιώσεις τῶν ὑγειονομικῶν ἀξιωματικῶν ἁπλῶς μόνον, ἔχουσιν ὑποχρέωσιν οἱ ἰατροὶ νὰ ὑποβάλλωσιν ἐκθέσεις περὶ ἀνικανότητος εἰς τὴν ἀνωτάτην Ὑγειονομικὴν Ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία εἶναι ἁρμοδία ν’ ἀποφανθῇ ἂν πρόκηται περὶ ἀνικανότητος πλήρους καὶ μόνον διὰ βοηθητικὰς ὑπηρεσίας. Ὁ κ. Τρικούπης κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ 1880, ἀγνοῶ ἂν ὁ ἴδιος ἢ ὁ Ὑπουργός του, ἔδωκε ῥητὴν ἑρμηνείαν ἐπὶ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου δι’ ἐγκυκλίου τῆς 21 Ἰουλίου, ἐχούσης ὡς ἑξῆς· «Ἐν τούτοις κληρωτοί τινες δὲν ἐπαρουσιάσθησαν ἐνώπιον τοῦ οἰκείου Στρατολογικοῦ Συμβουλίου μέχρι λήξεως τῶν ἐργασιῶν αὐτοῦ, ἵνα ἐξετασθῇ ἡ σωματικὴ αὐτῶν ἱκανότης· οἱ τοιοῦτοι, ἀπωλέσαντες προφανῶς πᾶν δικαίωμα ἐνστάσεως περὶ σωματικῆς ἀνικανότητος, ἀφοῦ τὸ μόνον ἁρμόδιον ἵνα κρίνῃ περὶ ταύτης Στρατολογικὸν Συμβούλιον δὲν ὑφίσταται κατὰ τὸν νόμον πέραν τῆς 15 Ἀπριλίου, κατατάσσονται ἄνευ ἐξετάσεως τῆς σωματικῆς αὐτῶν ἱκανότητος εἰς τὰ διάφορα Σώματα καὶ εἶναι ὁπλῖται. Ἀλλ’ ἐπειδὴ κατὰ τὸ ἄρθρον 29, § 6 τοῦ κανονισμοῦ τῆς ἐσωτερικῆς ὑπηρεσίας τοῦ πεζικοῦ (ἄρθρον 32, § 6 τοῦ πυροβολικοῦ καὶ ἄρθρ. 30, § 4 τοῦ ἱππικοῦ), ὁ ἰατρὸς τοῦ Σώματος ἐπιθεωρεῖ τοὺς ὁπωσδήποτε εἰς τὸ Σῶμα καταταχθησομένους καὶ βεβαιοῦται περὶ τῆς ἐντελοῦς σωματικῆς ἱκανότητος αὐτῶν, ἕπεται ὅτι ἅπαντες οἱ ὑπὸ τῶν Στρατολογικῶν Γραφείων κατατασσόμενοι ἅμα ἀφικόμενοι εἰς τὰ Σώματα, πρὶν ἔτι ἐνδυθῶσι, δέον νὰ ἐξετάζωνται ἐπισταμένως ὑπὸ τοῦ ὑγειονομικοῦ ἰατροῦ ἀξιωματικοῦ τοῦ Σώματος, καὶ ὅσοι τούτων φέρουσιν εἴτε βλάβην τινὰ ἐκ τῶν καταριθμουμένων ἐν τοῖς πίναξι τοῖς συνημμένοις εἰς τὸ ἐκτελεστικὸν Διάταγμα τοῦ ΥΚΗ. νόμου περὶ ἀνικάνων ὁπλιτῶν, εἴτε ἐκ τῶν καταριθμουμένων ἐν τῷ πίνακι Αʹ. μὴ καταριθμουμένων δὲ ἐν τῷ πίνακι Βʹ. τοῦ ἀπὸ 4 Φεβρουαρίου 1880 Διατάγματος περὶ ἐκτελέσεως τοῦ ΨΙΣΤ νόμου περὶ στρατολογίας, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν σωματικὴν ἱκανότητα «δέον νὰ παραπέμπωνται δι’ ἐνδείξεως ἀνικανότητος» τοῦ ὑγειονομικοῦ ἀξιωματικοῦ τοῦ Σώματος ἐνώπιον τῆς ἀνωτάτης Ὑγειονομικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ νὰ ἐνεργῶνται περὶ αὐτῶν ὅσα διακελεύει τὸ ἐκτελεστικὸν Διάταγμα τοῦ ΥΚΗ νόμου περὶ ἀνικάνων ὁπλιτῶν· ἔν τε ταῖς ἐνδείξεσιν ἀνικανότητος καὶ ταῖς ἐκθέσεσιν ἀνικανότητος, προκειμένου περὶ βλάβης μὴ καταριθμουμένης ἐν τοῖς πίναξι τοῦ ἐκτελεστικοῦ Διατάγματος τοῦ ΥΚΗ νόμου περὶ ἀνικάνων ὁπλιτῶν, ἡ μέχρι τοῦδε φράσις «ἀλλ’ ἐπάγεται τὴν ἐκ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ ἀπόλυσιν κατὰ τὰς περὶ ἐξετάσεως τῆς σωματικῆς ἱκανότητος τῶν στρατευσίμων ὁδηγίας» θέλει ἀντικατασταθῆ διὰ τῆς «ἀλλ’ ἐπάγεται τὴν ἐκ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ ἀπόλυσιν κατὰ τὸ ἀπὸ 4 Φεβρουαρίου 1880 Β. Διατάγματα, ἅτε καταριθμουμένη ἐν τῷ ὑπὸ στοιχ. Αʹ, καὶ μὴ καταλεγομένη ἐν τῷ ὑπὸ στοιχ. Βʹ. πίνακι τοῦ εἰρημμένου Διατάγματος. Προκειμένου δὲ περὶ ὁπλίτου, φέροντος ἢ παθόντος βλάβην καταριθμουμένην ἐν τῷ ὑπὸ στοιχ. Αʹ. πίνακι τοῦ ἀπὸ 4 Φεβρουαρίου Β. Διατάγματος 1880, καταλεγομένη δὲ καὶ ἐν τῷ ὑπὸ στοιχ. Βʹ. πίνακι τοῦ εἰρημένου Διατάγματος, ὁ ὑγειονομικὸς ἀξιωματικὸς τοῦ Σώματος θέλει παραπέμπει αὐτὸν εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς ἀνωτάτης Ὑγειονομικῆς Ἐπιτροπῆς, δι’ «ἐνδείξεως περὶ χρησιμοποιήσεως εἰς τὰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας» ἐν τε ταῖς ἐνδείξεσι ταύταις καὶ ταῖς συνεπείᾳ τούτων συνταχθησομέναις «ἐκθέσεσι» τῆς ἀνωτάτης ὑγειονομικῆς Ἐπιτροπῆς θέλει φέρεσθαι, ἡ φράσις «ἡ πάθησις αὕτη καθίστησι τὸν εἰρημένον στρατιώτην ἀνίκανον διὰ τὴν ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν τοῦ στρατοῦ, χρήσιμον δὲ διὰ τὰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας, ἅτε καταριθμουμένη ἐν τῷ ὑπὸ στοιχ. Αʹ πίνακι, καταλεγομένη δὲ ἐν τῷ ὑπὸ στοιχ. Βʹ. πίνακι τοῦ ἀπὸ 4 Φεβρουαρίου 1880 Β. Διατάγματος. Αἱ διατάξεις τῆς παρούσης ἰσχύουσιν οὐ μόνον διὰ τοὺς νεοσυλλέκτους τῆς καλουμένης ἀπογραφῆς, ἀλλὰ καὶ διὰ τοὺς διαθεσίμους, τοὺς ἐφέδρους καὶ τοὺς ἐθνοφρουροὺς, ὁσάκις καλοῦνται οὗτοι εἰς τὰς τάξεις τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ, καὶ ἐφαρμόζονται, ἄν τε ἡ βλάβη ὑπάρχει κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς εἰς τὸ Σῶμα προσελεύσεως αὐτῶν, ἄν τε ἐπέλθῃ κατόπιν, διαρκούσης τῆς εἰς τὰς τάξεις τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ ὑπηρεσίας αὐτῶν.»

§55ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τοῦτο ἐγένετο.

§56ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Αὐτὸ ἀκριβῶς δὲν ἐγένετο.

§57ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Παρεπέμφθησαν ἐνώπιον τῆς ἀνωτάτης Ὑγειονομικῆς Ἐπιτροπῆς οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν κατηγορίαν ἐκείνην, οἱ ὁποῖοι ἦσαν 70, νομίζω, κατὰ τὴν κατάστασιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον, ἡ δὲ ἀνωτάτη Ὑγειονομικὴ Ἐπιτροπὴ ἀπεφάνθη ὅτι οὗτοι εἶναι ἀνίκανοι πρὸς πᾶσαν ὑπηρεσίαν, καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν ἐδόθη εἰς αὐτοὺς ὑπηρεσία.

§58ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὄχι, δὲν παρεπέμφθησαν εἰς τὴν ἀνωτάτην Ὑγειονομικὴν Ἐπιτροπὴν παρὰ ἐλάχιστοι.

§59ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἑβδομήκοντα.

§60ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Οἱ πλεῖστοι διετέθησαν, κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ Ὑγειονομικοῦ Τμήματος, οὐχὶ τῆς ἀνωτάτης Ὑγειονομικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία δὲν προσεκλήθη ν’ ἀποφανθῇ ἂν ὁ προσερχόμενος πρὸς αὐτὴν πρὸς ἐξέτασιν ἀνάγεται εἰς βοηθητικὰς ἐργασίας, ἢ ἔχῃ πλήρη ἀνικανότητα, ἀλλ’ ἁπλῶς νὰ γνωμοδοτήσῃ διὰ ποίαν ὑπηρεσίαν εἶναι ἱκανός.

§61ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶναι ἀκριβῶς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀνεγνώσατε.

§62ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὄχι· ῥητῶς τότε ἐλέγετε ὅτι πρέπει αὐτοὶ ν’ ἀπολύωνται, εἴτε ἐὰν ἔπαθον ἐν τῷ στρατῷ, εἴτε ἐὰν ἔπαθον πρὶν ἔλθουν εἰς τὸν στρατόν, καὶ μάλιστα ῥητῶς λέγετε ὅτι πρέπει νὰ ἀναφέρῃ τὸ Σῶμα ἂν αὐτὸς παρουσιάσθη εἰς τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον, ὄχι διὰ νὰ τιμωρήσητε αὐτὸν, διὰ νὰ τὸν κρατήσητε εἰς τὸν στρατὸν, ἀλλὰ διὰ νὰ τιμωρήσητε καὶ τὸν ἀξιωματικὸν, ὅστις ἐβεβαίωσε ψευδῶς ὅτι εἶναι ἱκανός· διὰ νὰ βεβαιώσητε αὐτὸ, ζητεῖτε νὰ σᾶς εἰδοποιοῦν ἑκάστοτε ἂν ἐξαιροῦν τινα ὡς ἀνίκανον. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀνάγκη οὔτε νόμων, οὔτε ἑρμηνείας νόμου· σεῖς ἐκρατήσατε τοὺς ἄνδρας πλέον τῶν ἕξ μηνῶν καὶ τοὺς τυραννεῖτε ἐν τῷ Στρατῷ. Σᾶς βεβαιῶ ὅτι εἶδον ἕνα βλάκα, ὅστις εἶναι τὸ ἀντικείμενον τῶν αἰσχροτάτων ἐπιθέσεων ἐν τῷ στρατῷ, τὰς ὁποίας οὐδὲ δύνασθε νὰ φαντασθῆτε· αὐτοὺς τοὺς κρατεῖτε, ἀγνοῶ διὰ τὶ, ἑρμηνεύοντες τὸν νόμον, ὡς θέλετε, καὶ οὐχὶ ὡς πράγματι εἶναι, ἐνῷ σεῖς ὁ ἴδιος κατὰ τὸ 1880 ἐξετελέσατε αὐτὸν κατὰ τὴν ὀρθὴν ἑρμηνείαν. Τὸ Νομοσχέδιον τοῦ κ. Πετιμεζᾶ λέγει ὅτι οἱ ὑπαγόμενοι εἰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας ἀπαλλάττονται. Δὲν ἔχετε ἀνάγκην νὰ νομοθετήσητε περὶ αὐτοῦ τοῦ πράγματος, διότι τὸ λέγει ῥητῶς ὁ νόμος: «Ἀπαλλάσσονται τῆς ἐνεργοῦ ὑπηρεσίας ἐν εἰρήνῃ οἱ διὰ τὰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας τοῦ στρατοῦ κρινόμενοι ἱκανοὶ (ἄρθρον βον § δʹ. τοῦ Νόμου ΑΛΓ)» Τὸ λέγει ὁ Νόμος, τὸν ὁποῖον ἔκαμεν ὁ κ. Πρωθυπουργός· δὲν ἔχομεν ἀνάγκην οὔτε Νομοσχεδίου, οὔτε συζητήσεως, ἂν πρέπῃ νὰ σταλῇ τὸ Νομοσχέδιον εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἢ οὔ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐνόμισεν, ὅτι δικαιοῦται νὰ κρατήσῃ εἰς τὸν στρατὸν 300 ἢ 400 ἄνδρας ἐντελῶς ἀνικάνους· διότι οἱ πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν εἶναι ἐντελῶς ἀνίκανοι, διότι εἶναι χωλοὶ, εἶναι ἀνάπηροι.

§63ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὁ κ. Στράτος εἶπεν ὅτι κατηργήθη ἡ διάταξις περὶ παραπομπῆς εἰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας· μόνον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν τὸ προσῆκον ἀνάστημα, ὑπάγονται· δὲν συμφωνεῖτ.....;

§64ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας ὁ νόμος τοῦ 1871 ὥρισεν ἐκείνους τοὺς ὁπλίτας, οἵτινες ἐν ὑπηρεσίᾳ ὄντες ἠκρωτηρίαζον ἑαυτοὺς αὐτοθελήτως, διὰ νὰ κατασταθῶσιν οὕτω ἀνίκανοι πρὸς ὑπηρεσίαν. Ὁ Νόμος λοιπὸν τότε διὰ νὰ ἐμποδίσῃ τοὺς ἀκρωτηριασμοὺς εἶπεν ὅτι οἱ ἀκρωτηριαζόμενοι δὲν δύνανται νὰ ἀπομακρύνωνται τοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ νὰ ὑπηρετῶσιν εἰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας. Ἀλλ’ ἔρχεται ὕστερον ὁ Νόμος τοῦ 1878, ὁ ὁποῖος λέγει, «πάντα τὰ περὶ στρατολογίας προηγουμένως νομοθετηθέντα εἶναι ἄκυρα, θεωροῦνται δὲ ὡς ὑπαγόμενοι εἰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας οἱ ἔχοντες ἀνάστημα κατώτερον τοῦ 1 καὶ 55».

§65ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Διὰ βοηθητικὰς ὑπηρεσίας ὁ νόμος τοῦ 1878 πράγματι λέγει τοῦτο ὡς πρὸς τὸ ἀνάστημα· ἀλλ’ ἡρμηνεύθη ὅτι εἰς τὴν βοηθητικὴν ὑπηρεσίαν ἀνήκουσιν ἐκεῖνοι, οἵτινες ἔχουσιν ὡρισμένην πάθησιν· αἱ παθήσεις ὡρίσθησαν εἰς δύω πίνακας, εἰς τὸν ἕνα ὑπὸ στοιχεῖον Α ἐτέθησαν οἱ ἀνίκανοι ἐντελῶς δι’ οἵαν δήποτε ἐργασίαν, οἷον οἱ τυφλοί, οἱ μὴ ἔχοντες χεῖρα, πόδα κτλ. εἰς τὸν ἕτερον πίνακα Β, οἱ ἔχοντες ἐλαφροτέραν πάθησιν· αὐτοὶ ὑπάγονται εἰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας· τὸ ἀναγνωρίζει δὲ καὶ ὁ νόμος ΑΛΓʹ. καὶ ἀναγνωρίζει ὅτι οἱ ὑπαγόμενοι εἰς βοηθητικὰς ἐργασίας ἀπαλλάσσονται ὁριστικῶς, αὐτοὶ δὲ ἐθεωροῦντο παρὰ τῆς ἀνωτάτης Ὑγειονομικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἀλλὰ σήμερον, νομίζω, ὅτι δὲν ἔχομεν ἀνάγκην Νόμου. Ἡ Κυβέρνησις ἴσως φρονεῖ τοῦτο διὰ νὰ ἀπαλλάξῃ ἑαυτὴν τῆς εὐθύνης τοῦ ὅτι διατηρεῖ μέχρι τοῦδε ἄνδρας ἀνικάνους ἐν τῷ στρατῷ, καὶ θέλει νὰ ὑποβάλῃ Νόμον· ἡμεῖς ὅμως ζητοῦμεν νὰ ἀπολυθῶσιν ὅσον οἷόν τε τάχιον οἱ ἄνδρες οὗτοι, οἱ ὑπηρετοῦντες ἐν τῷ στρατῷ. Ἀρκεῖ δὲ πρὸς τοῦτο νὰ ἐγκρίνῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἵνα αἱ γνωμοδοτήσεις τῶν ἰατρῶν σταλῶσιν εἰς τὴν ἀνωτάτην Ὑγειονομικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ αὐτὴ ν’ ἀποφανθῇ· συγχρόνως δὲ νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τοὺς ἰατροὺς τῶν Σωμάτων νὰ θεωρῶσι τοὺς παρουσιασθησομένους, ὅπως παραπέμψωσι καὶ τούτους εἰς τὴν ἀνωτάτην Ὑγειονομικὴν Ἐπιτροπὴν. Συγχρόνως πρὸς τὴν ἐπερώτησίν μου περὶ ἀνικάνων ὁπλιτῶν, εἶχον παρακαλέσει τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶκ νὰ ἐξηγήσῃ εἰς τὴν Βουλὴν δυνάμει τίνος Νόμου κατέταξεν εἰς τὸν στρατὸν καὶ ἐτιμώρησε πάντας τοὺς κληρούχους τῆς ἐφετινῆς ἀπογραφῆς, τοὺς προσελθόντας τὴν 2αν Ἰουλίου, ἤτοι μίαν ἡμέραν μετὰ τὴν ὡρισμένην πρὸς γενικὴν κατάταξιν· ἡ τοιαύτη ἐνέργεια τῆς Κυβερνήσεως εἶναι παράνομος· δὲν ἔχει δικαίωμα ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τὸ Στρατολογικὸν Γραφεῖον νὰ ἐπιβάλλῃ ποινὰς, διότι ποινὴ εἶναι ἡ πρόσθετος ὑπηρεσία· ἀνάγεται δὲ εἰς τὰς ποινὰς τοῦ Νόμου ΑΛΓʹ, διότι ὁ Νόμος ὁ προηγούμενος ἔμεινεν ἐν πλήρει ἰσχύϊ· ὅσον ἀφορᾷ τὰς ποινὰς καὶ τὰς προθεσμίας ὁ νόμος οὗτος τάσσει 50 ἡμερῶν προθεσμίαν πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ προσέλθωσι. Τὸ ἄρθρον 100 ῥητῶς λέγει: ὑποχρεοῦνται νὰ προσέλθωσι τὴν ἡμέραν καθ’ ἣν θὰ κληθῶσι διὰ φύλλου πορείας, καὶ ἂν μετὰ 50 ἡμέρας δὲν προσέλθωσι, καταδιώκονται καὶ τιμωροῦνται. Τὸ ἄρθρον εἶναι ῥητόν· τὰ Στρατολογικὰ Γραφεῖα ἐτιμώρησαν διὰ προσθέτου ὑπηρεσίας ἕξ μηνῶν ἀνθρώπους εἰς οὐδεμίαν παρανομίαν ὑποπεσόντας. Τὸ ζήτημα αὐτὸ, κύριοι, ἐπειδὴ εἶχε τὸ Στρατολογικὸν Γραφεῖον Ἀττικῆς ἀμφιβολίας, τὸ εἶχον φέρει πέρυσιν εἰς τὴν Βουλὴν, εἶχον ἐπιστήσει τὴν προσοχὴν τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς παρερμηνείας ταύτης τῶν Στρατολογικῶν Γραφείων· ἐγένετο συζήτησις πέρυσι, καὶ τὰ πρακτικὰ ἀναφέρουσιν ἀκριβῶς ὅσα ἐλέχθησαν (ἀναγινώσκει) «ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὁ Νόμος ΨΙΣΤ ὁρίζει, ὅτι οἱ κληρωτοὶ, οἵτινες δὲν προσέρχονται ἐγκαίρως μετὰ παρέλευσιν 50 ἡμερῶν, εἶναι τιμωρητέοι. Κατὰ τὸν Νόμον δὲ ΑΛΓ, ἂν δὲν προσέλθωσιν ἐντὸς τριῶν μηνῶν, θὰ ὑπηρετήσωσιν ἓξ μῆνας ἐπὶ πλέον· ἂν δὲ μετὰ τρεῖς μῆνας, ἐπὶ ἓν ἔτος. Τώρα ἐντὸς τῶν τριῶν μηνῶν περιλαμβάνονται καὶ αἱ πεντήκοντα ἡμέραι:

§66ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βέβαια.

§67ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τώρα, ἂν προσέλθωσι τὴν ἕκτην ἡμέραν θὰ ὑπηρετήσωσιν ἕξ μῆνας περιπλέον· Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τοὺς τιμωρήσητε, διότι τιμωρία εἶναι ἡ ἐπὶ πλέον ὑπηρεσία. Λοιπὸν, ἐὰν ὑπηρετῶσι δι’ ἑξάμηνον ἐπὶ πλέον ὑπηρεσίαν, τιμωροῦνται ἄνθρωποι δυνάμει τοῦ Νόμου μὴ τιμωρούμενοι.

§68ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ Νόμος λέγει, ἐντὸς τριῶν μηνῶν.

§69ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὁ Νόμος λέγει, ἐντὸς τριῶν μηνῶν, ἀλλὰ πότε ἄρχεται ἡ προθεσμία αὕτη;

§70ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀπὸ τῆς ἐπιδόσεως τοῦ φύλλου πορείας, ἀλλ’ ἡ τιμωρία ἄρχεται μετὰ τὴν πεντηκοστὴν ἡμέραν.

§71ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Βεβαίως οὕτως εἶναι καὶ οὕτω πρέπει νὰ τὸ νοήσωμεν.» Ὥστε βλέπετε, κύριε Πρωθυπουργὲ, ὅτι μόνος ἡρμηνεύσατε πέρυσιν ὀρθῶς τὴν διάταξιν ταύτην τοῦ Νόμου.

§72ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ τιμωρία τῆς ἀνυποταξίας, ἡ δὲ πρόσθετος ὑπηρεσία ἀπὸ τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ὤφειλον νὰ προσέλθωσι.

§73ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὁ Νόμος ΑΛΓʹ ῥητῶς εἰς τὸ Κεφάλαιον περὶ ποινῶν λέγει, ὅτι ἐκτὸς τῶν ποινῶν, τὰς ὁποίας ἐπιβάλλει τὸ ἄρθρον 100 τοῦ ΨΙΣΤʹ Νόμου, ἔχομεν καὶ ἄλλην ποινὴν, ἤτοι τὴν πρόσθετον ὑπηρεσίαν· ἡ πρόσθετος ὑπηρεσία εἶναι ποινή. Φρονῶ, ὅτι ὑπῆρξε καὶ ἐνταῦθα παρερμήνευσις καὶ ὅτι διετάξατε τὰ Στρατολογικὰ Γραφεῖα καὶ κατέταξαν χιλιάδας κληρωτῶν μὲ πρόσθετον ὑπηρεσίαν. Πάντες οἱ καταταχθέντες κληροῦχοι ἁπασῶν τῶν Ἐπαρχιῶν ἔχουν καταταχθῆ μὲ πρόσθετον ὑπηρεσίαν, διότι σχεδὸν ἐλάχιστοι εἶναι οἱ προσελθόντες τὴν 1 Ἰουλίου. Δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ προσέλθωσι πάντες τὴν πρώτην Ἰουλίου. Ἐὰν προσέλθωσι, κύριοι, ὅλοι οἱ κληροῦχοι ὅλης τῆς Ἑλλάδος τὴν αὐτὴν ἡμέραν, βεβαιωθῆτε ὅτι δὲν θὰ καταταχθῇ οὐδεὶς, διότι θὰ γείνῃ τοιαύτη συσσώρευσις καὶ συμπύκνωσις, ὥστε θὰ ἦναι ἀδύνατον νὰ ἐργασθῇ τις. Αὐτὸ συνέβη ἐνταῦθα τὴν 1 Ἰουλίου· ἐγὼ καὶ οἱ ἄλλοι συνάδελφοί μου εἴχομεν ἐργασθῆ, ὥστε νὰ ἔλθωσιν ὅλοι τὴν 1 Ἰουλίου, διότι ἐγνωρίζομεν τὴν διάθεσιν τοῦ Ὑπουργοῦ· σᾶς βεβαιῶ ὅτι δὲν κατετάχθη οὔτε τὸ χιλιοστημόριον τῶν προσελθόντων, διότι ἦτο ἀδύνατον νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὸ Φρουραρχεῖον, ἕνεκα τῆς μεγάλης συσσωρεύσεως τῶν κληρούχων. Αὐτὸ, κύριοι, εἶνε ἄδικον καὶ παράνομον καὶ ἐλπίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει τὸ διορθώσει· νομίζω δὲ ὅτι πρόκειται νὰ φέρῃ νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ περιορίζῃ τὴν προθεσμίαν, τὴν ὁποίαν θὰ ἔχουν οἱ κληρωτοὶ νὰ προσέλθωσιν· ἀντὶ 50 ἡμερῶν, ὅπου ὁρίζει ὁ νόμος τοῦ 1878, νὰ δοθοῦν 15 ἢ 20 ἡμέραι. Νομίζω δὲ δίκαιον νὰ ὁρίσωμεν καὶ μικρότερα τὰ διαστήματα τῆς ποινῆς· π. χ. ἐὰν ὑστέρησέ τις ἕνα μῆνα, νὰ τῷ τίθεται δίμηνος πρόσθετος ὑπηρεσία· ἐὰν ὑστερήσῃ κατὰ δύω μῆνας, τρίμηνος καὶ οὕτω καθεξῆς· διότι δι’ αὐτοῦ τοῦ μέτρου θὰ δυνηθῆτε νὰ κατορθώσητε τὴν πλήρη σχεδὸν κατάταξιν πάντων τῶν καθυστερούντων. Ὅταν ὅμως ὁ κληρωτὸς βλέπῃ, ὅτι, ἐὰν ἐντὸς τριῶν μηνῶν προσέλθῃ, θὰ τιμωρηθῇ μὲ ἑξάμηνον πρόσθετον ὑπηρεσίαν, ἀντὶ νὰ ἔλθῃ τὴν πρώτην ἡμέραν τοῦ πρώτου μηνὸς, ἔρχεται τὴν 30ην ἡμέραν τοῦ τρίτου μηνὸς καὶ οὕτω χάνει ἕνα στρατιώτην ἐπὶ 90 ἡμέρας, ἐνῷ, ἂν ἠδύνατο νὰ ἔχῃ τὴν εὐκολίαν νὰ προσέλθῃ μὲ ἐλάσσονα ποινήν, ἤθελεν ἔλθει ταχύτερον. Εἶνε καί τις κατηγορία, ἥτις ὁμολογουμένως δὲν ἔχει δικαίωμα ν’ ἀπαιτήσῃ ἐκ τοῦ Νόμου εὐεργεσίαν ἢ καὶ ἐξ ἡμῶν ὑπεράσπισιν, διότι δὲν ἔχουν οὐδὲν δικαίωμα. Ἐν τούτοις νομίζω δίκαιον καὶ φιλάνθρωπον, ἐὰν ἐγκρίνῃ τοῦτο καὶ ἡ Κυβέρνησις, ν’ ἀπαλλάξωμεν τῆς προσθέτου ἐνιαυσίου ὑπηρεσίας τοὺς ἐπιστράτους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι συνελήφθησαν ἢ συλλαμβάνονται τώρα. Αὐτοὶ εἶνε ὑπόχρεοι, ἐνῷ οἱ συνάδελφοί των ὑπηρέτησαν ἓξ μῆνας, αὐτοὶ νὰ ὑπηρετήσωσιν ἓν ἔτος καὶ ἓξ μῆνας. Ἐπειδὴ οἱ πλεῖστοι εἶνε κατατεταγμένοι, καὶ οἱ πλεῖστοι ὑπηρέτησαν ἓξ μῆνας καὶ ἐπὶ πλέον ἓξ μῆνας, ἐὰν εἶνε δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ἀρκετὴ ἡ ὑπηρεσία των αὕτη καὶ ν’ ἀπαλλαγῶσι τῆς ἐπιλοίπου ὑπηρεσίας. Ὑπάρχουν καὶ ἕτεροι κατεταγμένοι ἐντελῶς ἀνίκανοι, περὶ ὧν οὔτε λόγον ἔκαμεν ὁ Πρωθυπουργὸς, ὄχι διὰ λόγους προσωπικῆς ἀνικανότητος, ἀλλὰ διότι εἶνε τῆς ἀπολύτου ἀνάγκης εἰς τὰς οἰκογενείας των, ὡς οἱ μόνοι υἱοί, οἱ πρῶτοι ὀρφανοὶ, τὰ στηρίγματα τῶν ὀρφανῶν καὶ τῶν συζύγων. Πλεῖστοι τοιοῦτοι δὲν ἐπρόφθασαν νὰ ὑποβάλωσι τὰς ἐνστάσεις αὑτῶν εἰς τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον, ἤδη δὲ συλλαμβάνονται καὶ κατατάσσονται δυνάμει τοῦ Νόμου, καὶ δὲν δικαιοῦνται νὰ παραπονῶνται· νομίζω ὅμως ὅτι εἶνε φιλάνθρωπον, ὅπως ἐπιτραπῇ καὶ εἰς αὐτοὺς νὰ ὑποβάλουν τὰς ἐνστάσεις των καὶ ἀφεθῶσιν εἰς τὰς οἰκογενείας των, ὧν οἱ μόνοι προστάται τυγχάνουσι. Ὡς γενικὸν λοιπὸν μέτρον φρονῶ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει δι’ ἑνὸς καὶ μόνου ἄρθρου νὰ φέρῃ γενικὴν ἐπανόρθωσιν καὶ ἐπιτρέψῃ ὅπως τὰ Στρατολογικὰ Συμβούλια διαρκῶσιν ἐπὶ μείζονα χρόνον παρ’ ὅτι σήμερον· ἀντὶ νὰ διαρκῶσι μέχρι τῆς 15 Μαΐου, νὰ ἐξακολουθῶσι τὰς ἐργασίας αὐτῶν, ἄν ἦναι δυνατόν, διαρκῶς. Ἀπαιτοῦνται εἷς Νομάρχης, εἷς ἀνώτερος ἀξιωματικός, ὁ Πρόεδρος τοῦ ἑδρεύοντος δικαστηρίου καὶ εἷς ἰατρός. Τὰ μέλη αὐτὰ εὑρίσκονται πάντοτε ἐν τῇ πρωτευούσῃ τοῦ Νομοῦ, καὶ δύνανται, ὁσάκις εἶναι ἀνάγκη, νὰ συνέρχωνται, καὶ νὰ βλέπουν τὰ παράπονα τῶν πολιτῶν. Οὕτω δυνάμεθα ἄνευ προσθέτου δαπάνης, νὰ διατάξωμεν, ὥστε τὰ Στρατολογικὰ Συμβούλια νὰ ἦναι διαρκῆ· ἢ ἐὰν δὲν ἐγκρίνετε τὴν συνεχῆ διάρκειαν αὐτῶν νὰ παραμένουν μέχρι τῆς 15 Ἰουλίου, ὥστε ἀπὸ τῆς 1 Ἰουλίου μέχρι τῆς 15 νὰ ἀφυπνίζηται ἡ προσοχὴ τῶν πολιτῶν καὶ νὰ δύνανται ἐγκαίρως νὰ ὑποβάλλωσι τὰς ἐνστάσεις των. Ὄτι δὲν δικαιοῦται ἡ Κυβέρνησις καὶ τὰ Στρατολογικὰ Γραφεῖα νὰ ἐπιβάλλωσι ποινὰς εἰς τοὺς μὴ προσελθόντας εἰς τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον τὴν 1 Ἰουλίου, αὐτὸ τὸ λέγει ὁ Νόμος ὁ ἴδιος, διότι ὁ Νόμος ἐμερίμνησε περὶ τῶν μὴ προσερχομένων καὶ λέγει: οἱ μὴ προσερχόμενοι, ἄρθρ. 93, εἰς τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον ὅπως θεωρηθῶσι παρὰ τοῦ Ὑγειονομικοῦ ἰατροῦ, οὗτοι τιμωροῦνται παρὰ τοῦ Εἰσαγγελέως καὶ τοῦ Δηκαστηρίου. Τώρα, ἀφοῦ τοὺς τιμωρῇ ὁ νόμος, σεῖς τοὺς κρατεῖτε ἐν τῷ στρατῷ, καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τοὺς τιμωρεῖτε μὲ διπλῆν ποινήν. Αὐτὸ τὸ ζήτημα, κύριοι, δὲν εἶναι ζήτημα οὔτε Συμπολιτεύσεως οὔτε Ἀντιπολιτεύσεως, ἐνδιαφέρει πάντας, καὶ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ σπεύσωμεν εἰς τὴν ἀπόφασιν, διότι ἄλλως καὶ αὐτοὺς τοὺς ἰδίους ἀφίνομεν νὰ πάσχωσι καὶ ὁ στρατὸς ἐπίσης πάσχει διὰ πολλοὺς καὶ διαφόρους λόγους. Ἐγὼ μάλιστα φρονῶ, ὅτι ὀφείλομεν καὶ νὰ ζητήσωμεν καὶ λόγον, διότι ἐδαπανήθησαν χρήματα ἐπὶ τόσους μῆνας ἀδίκως καὶ παρανόμως. Δὲν θὰ ἐπιμείνω ὅμως εἰς τὴν ἀποζημίωσιν ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, διότι καὶ ἡ πλειονοψηφία δὲν μοὶ τὸ ἐπιτρέπει καὶ διότι ἐπιθυμῶ νὰ ἐπιταχύνω τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργοῦ ὅπως ὑποβάλῃ νομοσχέδιον πρὸς ἀπόλυσιν αὐτῶν τὴν ταχίστην.

§74ΧΟΪΔΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἐζήτησε τὸν λόγον. Κηρύσσεται περατωμένη ἡ συζήτησις. Κατὰ τὸν Κανονισμὸν πρὸ τῆς ψηφοφορίας αὐτῆς, ἡ Βουλὴ θὰ ἀποφασίσῃ ἄν θὰ παραπεμφθῇ ἡ πρότασις εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν· ἑπομένως θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἄν ἐγκρίνῃ τὴν παραπομπήν.

§76ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἀφοῦ ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι θὰ φέρῃ Νομοσχέδιον, εἶναι περιττὴ ἡ ψηφοφορία.

§77ΤΙΝΕΣ. Ὄχι.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τῆς παραπομπῆς εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται πλεῖστοι).

§79ΧΟΪΔΑΣ. Ἐζήτησα τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν εἶσθε 15.

§81ΧΟΪΔΑΣ. Παρακαλῶ 15 συναδέλφους οὐχὶ ὁμόφρονάς μου, ἀλλὰ ἐλευθέρους, νὰ σηκωθῶσιν (ἐγείρονται πλείονες τῶν 15).

§82ΜΙΛΗΣΗΣ. Τί θὰ ψηφίσωμεν;

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Προεδρεῖον εὑρίσκει, ὅτι ὑπάρχει ὁμοφωνία ὑπὲρ τῆς παραπομπῆς.

§84ΧΟΪΔΑΣ. Δὲν ἐννοεῖτε τί θὰ ψηφήσετε, κύριε Μίληση; Χρῶμαι γλώσσῃ ἑλληνικῇ τῷ γλαφυλῷ ῥήτορι. Θὰ ψηφίσῃς τὴν πρότασιν ἂν πρέπῃ νὰ ἀναγραφῇ ἀμέσως εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἡ πρότασις.

§85ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὁ Ὑπουργὸς μᾶς λέγει, ὅτι τὸ Σάββατον θὰ φέρῃ Νομοσχέδιον.

§86ΧΟΪΔΑΣ. Ἡ Βουλὴ προβάλλει, ὁ Ὑπουργὸς ἔρχεται κατόπιν, ἑπομένως προηγεῖται ἡ Βουλὴ (θόρυβος).

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑποστηρίζεται ἡ ὀνομαστικὴ κλῆσις. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερισίαν διάταξιν.

§88ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐζητήθη ἡ ὀνομαστικὴ κλῆσις.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπεστηρίχθη.

§90ΤΙΝΕΣ. Ἠγέρθησαν πλέον τῶν τριάκοντα.

§91Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ ζήτημα ἐτέθη ἁπλούστατα μετὰ τὴν ὁμολογίαν τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ, εἰπόντος, ὅτι ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν θέλει εἰσαγάγει Νομοσχέδιον· δὲν ὑπάρχουσι διαφωνίαι. Ἐγὼ χθὲς ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος εἶπον, ὅτι ὅταν ὑπάρχῃ ὑποβεβλημένον Νομοσχέδιον, δυνάμεθα αὐτὸ νὰ συζητήσωμεν. Μὴ λησμονῶμεν δὲ ὅτι ὡς βάσιν πρέπει νὰ λάβωμεν τὸ Νομοσχέδιον τῆς Κυβερνήσεως· διότι ἡ Κυβέρνησις κατέχει περισσότερα φῶτα, καὶ δύναται νὰ καταρτίσῃ πληρέστερον Νομοσχέδιον. Ἐνόσῳ δὲν ἐγνωρίζομεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει εἰσαγάγει Νομοσχέδιον, ἠθέλομεν νὰ τεθῇ ὑπὸ βάσανον ἡ πρότασις. Ὅταν ὅμως λέγῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι θὰ εἰσαγάγῃ, ἐγὼ τοὐλάχιστον θέλω ψηφίσει νὰ περιμείνωμεν τὸ Νομοσχέδιον, τὸ εἰσαχθησόμενον ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως.

§92ΧΟΪΔΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπόν, κύριοι, βλέπω ὅτι θέλετε τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν.

§94ΧΟΪΔΑΣ. Μάλιστα.

§95ΤΙΝΕΣ. Δέν ὑπάρχει διαφωνία.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ θέλοντες τὴν παραπομπὴν τῆς προτάσεως εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν λέγουσι Ναί, οἱ δὲ μὴ θέλοντες λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον).

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν 146· 118 εἶπον ναὶ, 28 εἶπον ὄχι. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν παραπομπὴν τῆς προτάσεως εἰς τὴν οἰκείαν Ἐπιτροπήν. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συζήτησις περὶ τῆς παραιτήσεως μελῶν τινων τοῦ Ὑπουργείου· τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Στάϊκος.

§98ΣΤΑΪΚΟΣ. Ἐπειδὴ δὲν βλέπω ὅτι ὑπάρχει πρόθεσις νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις, παραιτοῦμαι τοῦ λόγου μου.

§99Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, καθ’ ἣν ἡμέραν ὡμίλησα, ἐζήτησα νὰ κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα τὰ σχετικὰ πρὸς τὸ ἔλλειμμα τοῦ κ. Γεωργαντᾶ, τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα δυνηθῶ νὰ ἀπαντήσω εἰς ὅσα ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργείου ἀπηύθυνε πρὸς ἐμέ. Τὰ ἔγγραφα αὐτὰ δὲν κατετέθησαν ἀκόμη· καὶ δὲν δύναμαι ἑπομένως νὰ ἐξακολουθήσω.

§100ΤΙΝΕΣ. Αὔριον.

§101ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὰ ἔγγραφα δὲν ἠξεύρω πόσον θὰ βραδύνουν, διότι τὰ μὲν ἔγγραφα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι ἕτοιμα, ἀλλ’ ὡς ἐπληροφορήθην σήμερον, ἔγγραφα ζητηθέντα ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν εὑρίσκονται εἰς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, τὸ ὁποῖον δὲν ἠξεύρω ἐὰν θὰ τὰ στείλῃ καὶ αὔριον, ὥστε δὲν δύναμαι νὰ ὑποσχεθῶ, ὅτι θὰ κατατεθῶσι καὶ αὔριον. Τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐξέδωκε τὴν ἀπόφασίν του, καὶ ἐπέστρεψε τινὰ ἔγγραφα, ἀλλὰ πολλὰ ἐξ αὐτῶν ἔμειναν ἐκεῖ. Ἐζητήθησαν, καὶ ἂν τὰ ἔχωμεν αὔριον πρωΐ, θὰ τὰ φέρωμεν, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ ὑποσχεθῶ ὅτι θὰ φέρω εἰμὴ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχω.

§102ΧΟΪΔΑΣ. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔχει τὴν δύναμιν νὰ πείσῃ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον νὰ πέμψῃ τὰ ἔγγραφα αὔριον τὴν πρωΐαν· ὥστε αὔριον ἠμπορεῖ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις, ἀφοῦ προσαχθῶσι τὰ ἔγγραφα.

§103ΡΟΥΦΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ ἀρκοῦμαι εἰς τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ἦσαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, μάλιστα τῶν ἐγγράφων μετὰ τὴν ὀγδόην Ἰουλίου. Ἐὰν κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα ταῦτα, εἶμαι ἕτοιμος νὰ ἐξακολουθήσω τὴν ὁμιλίαν μου.

§104ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐν τούτοις δυνάμεθα νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὴν συζήτησιν τῶν ἄλλων θεμάτων τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ἀρχόμενοι ἀπὸ τοῦ νόμου περὶ προσόντων τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων.

§105Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μετὰ τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου εἶπεν ὅτι θὰ καταθέσῃ αὔριον, παρακαλῶ νὰ συνάψῃ καὶ τὴν ἑξῆς πληροφορίαν: ποῖα μέτρα ἔλαβε πρὸς ἐξασφάλισιν τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου κατὰ τὸ ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως τῶν ἐγγράφων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν μέχρι τῆς ἐκδόσεως τῆς ἀποφάσεως τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου διάστημα, ἢ κατὰ τὸ διάστημα μετὰ τὴν ἔκδοσιν τῆς ἀποφάσεως τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Νομοσχεδίου περὶ προσόντων.

§107ΤΙΝΕΣ. Εἶναι ἀργά.

§108Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐὰν θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις, νομίζω, ὅτι πρέπει ἓν τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως νὰ ποιήσηται εἰσήγησιν τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου Νομοσχεδίου. Ἐν πρώτοις τὸ Νομοσχέδιον αὐτὸ, καίτοι περιλαμβάνον ὅλους τοὺς κλάδους τῆς ὑπηρεσίας, δὲν συνωδεύθη ὑπ’ οὐδεμιᾶς ἐκθέσεως Ὑπουργοῦ, καὶ μάλιστα ὅλων ἐκείνων τῶν Ὑπουργῶν, τῶν ὁποίων οἱ ὑπάλληλοι πρόκειται νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα τὸ Νομοσχέδιον κανονίζει. Ἐνῷ δὲ ἦτον ἀνάγκη ἰδίως εἰς αὐτὸ τὸ Νομοσχέδιον νὰ ὑποβληθῇ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις, οὐ μόνον δὲν ὑπεβλήθη τοιαύτη οὐδενὸς Ὑπουργοῦ, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει καὶ οὐδεμία ἔκθεσις Ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς. Ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν ἐνθυμοῦμαι ἐὰν πέρυσιν ὑπεβλήθη τοιαύτη, ἀλλὰ καὶ ἐὰν ὑπάρχῃ, κατὰ τὸ σύνηθες δὲν φέρει ἄλλο τι ἢ μόνον τὰς ὑπογραφὰς τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς. Εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς προχθές, ὅτι τὸ Νομοσχέδιον αὐτὸ πρὸ εἰκοσαετίας εἶναι ἐπὶ τοῦ τάπητος· ἀλλ’ ὅσον περισσότερον χρόνον εἶναι ἐπὶ τοῦ τάπητος τοῦ Προεδρείου, τόσῳ περισσότερον πρέπει νὰ διστάσωμεν νὰ προβῶμεν ἄνευ πληροφοριῶν, διότι τοῦτο ἀποδεικνύει, ὅτι πᾶσαι αἱ Βουλαὶ ἐνόησαν εἴτε ὅτι ἦσαν ἀνεπαρκῆ τὰ προταθέντα Νομοσχέδια, εἴτε ὅτι ἐκρύπτοντο ὑπ’ αὐτὰ κομματικοὶ ἢ φατριαστικοὶ λόγοι καὶ δὲν ἠθέλησαν νὰ προβῶσι. Τόσῳ δὲ μᾶλλον ἀναγκαία εἶναι ἡ εἰσήγησις ἑνὸς τῶν Ὑπουργῶν, ὅσῳ ἐλλείπουσι πολλὰ στοιχεῖα, ὅπως οἱ πλεῖστοι τοὐλάχιστον τῶν βουλευτῶν κατανοήσωσι καὶ μελετήσωσι τὸ Νομοσχέδιον. Πρῶτον ἀγνοοῦμεν ποῖαι διατάξεις ἰσχύουσιν ἤδη, κανονίζουσαι τὰ προσόντα διαφόρων ὑπαλλήλων. Βεβαίως ἐπικρατεῖ ἡ πρόληψις ὅτι οἱ βουλευταὶ γινώσκουσιν ὅλους τοὺς νόμους· ἀλλ’ ἐὰν ἐξαιρέσητε πολλὰ ὀλίγους, οἱ ὁποῖοι ἢ ἐγήρασαν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ἢ ἔχουσιν ἴδιον ἐπάγγελμα τὸ μελετᾷν τοὺς νόμους, ὑπάρχει τις γνωρίζων καὶ δυνάμενος νὰ φέρῃ προχείρως εἰς τὸν νοῦν του ὅλας τὰς διατάξεις, αἵτινες κανονίζουσι τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν τὰ προσόντα; Βεβαίως δύναταί τις νὰ τὰ ἀναζητήσῃ ἐν τοῖς 50 τόμοις τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ αὐτὸ δὲν εἶναι εὔκολον· αὐτὸ θὰ τὸ ἔπραττεν ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις τῶν Ὑπουργῶν, διότι τὸ πρῶτον, ὅπερ ὀφείλει νὰ πράττῃ ὁ εἰσάγων νόμον Ὑπουργὸς, εἶναι νὰ ἐκθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ποία ἡ κατάστασις τῆς Νομοθεσίας, ποῖα τὰ κενὰ καὶ διὰ ποῖον λόγον ζητεῖται ἡ τοιαύτη ἢ τοιαύτη συμπλήρωσις τῶν κενῶν. Ἐκτὸς ὅμως τούτου, ὑπάρχει πλῆθος ὑπαλλήλων, τῶν ὁποίων ἀγνοοῦμεν τὴν βαθμολογίαν. Ἡ βαθμολογία δ’ ἔχει ἐπιῤῥοὴν, διότι ἀναλόγως αὐτῆς κανονίζονται τὰ προσόντα, καὶ πρέπει νὰ τὴν γνωρίζωμεν. Ἀφοῦ ὅμως δὲν ὑπάρχει ἔκθεσις ἢ εἰσηγητικὴ ἢ Ἐπιτροπῆς, τοὐλάχιστον ἂς ἔλθῃ εἷς τῶν Ὑπουργῶν νὰ ἐκθέσῃ ποία ἡ κατάστασις σήμερον τῶν πραγμάτων, ποῖαι τροποποιήσεις εἰσάγονται, ποῖα κενὰ συμπληροῦνται καὶ πῶς, καὶ ποία ἡ κατάστασις τῶν ὑπαλλήλων τῶν διαφόρων κλάδων τῆς ὑπηρεσίας. Ἄνευ αὐτῶν, νομίζω, ὅτι ἡ συζήτησις θὰ ἦναι ἀτελὴς, διότι θὰ γείνῃ ἄνευ τῆς δεούσης προπαρασκευῆς, τῆς ἀναγκαιούσης πρὸς συζήτησιν νομοσχεδίου τόσῳ σπουδαίου, ὁποῖον τὸ περὶ προσόντων, καὶ τὸ περὶ τῆς πειθαρχικῆς ἐξουσίας καὶ παύσεως καὶ μεταθέσεως τῶν δημοσίων λειτουργῶν. Καὶ περὶ αὐτοῦ ὑπάρχουσι πλεῖσται διατάξεις, τὰς ὁποίας ἐπίσης πρέπει νὰ γνωρίζωμεν. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους νομίζω, ὅτι ἐὰν δὲν ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις, τοὐλάχιστον πρέπει νὰ προηγηθῇ εἰσήγησίς τις προφορικὴ τῶν Ὑπουργῶν.

§109ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, οἱ Ὑπουργοὶ δὲν δύνανται νὰ δέχωνται ὑπαγορεύσεις περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν πρέπει νὰ προβῶσιν εἰς τὴν συζήτησιν. Ἡμεῖς εἴμεθα ἕτοιμοι ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου νὰ δεχθῶμεν τὴν συζήτησιν· ἐὰν εἰς βουλευτήν τινα δὲν ἀρέσκῃ ὁ τόπος οὗτος, δύναται νὰ ὑποβάλῃ πρότασίν τινα σχετικήν· δύναται νὰ ζητήσῃ παρὰ τῆς Βουλῆς τὴν ἀναβολὴν ἢ τὴν παραπομπὴν εἰς Ἐπιτροπὴν, δὲν δύναται ὅμως νὰ κανονίσῃ τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις θὰ διευθύνῃ τὴν συζήτησιν ὡς πρὸς ἑαυτὴν, ὅπως καὶ τὰ μέλη τοῦ Ὑπουργείου δὲν ζητοῦσί ποτε νὰ κανονίσωσι τὸν τρόπο, κατὰ τὸν ὁποῖον θέλει συζητήσει οἱονδήποτε μέλος τῆς Βουλῆς.

§110Ρ. ΧΟΪΔΑΣ. Ὑπάρχει ὅμως διαφορὰ, διότι ἡ Βουλὴ εἶναι κυρία τῶν Ὑπουργῶν, οἱ δὲ Ὑπουργοὶ εἶναι δοῦλοι τῆς Βουλῆς.

§111ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ λύηται διὰ ψηφοφορίας καὶ πλειοψηφίας· τὸ ζήτημα τῆς ἀξιώσεως βουλευτοῦ νὰ ζητῇ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως νὰ φωτισθῇ, καὶ πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ δώσῃ......

§112ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Καθορίσατε τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ζητεῖτε.

§113ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Μήπως ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεσολογγίου βουλευτὴς δὲν καθώρισεν εἰδικώτατα τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐζήτησε;

§114ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Αὐτὰ εἶναι ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἕκαστος βουλευτὴς πρέπει νὰ γινώσκῃ· ὑμεῖς δὲν ἤλθομεν ἐνταῦθα, ἵνα διδάξωμεν τοὺς βουλευτάς· εἴμεθα μόνον ὑποχρεωμένοι νὰ δίδωμεν πληροφορίας τὰς ἐκ τῆς ὑπηρεσίας· δὲν εἴμεθα δὲ ὑποχρεωμένοι νὰ δίδωμεν πληροφορίας περὶ νομοθετημάτων καὶ Διαταγμάτων, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ἐν τοῖς νόμοις καὶ ταῖς συλλογαῖς.

§115ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεσολογγίου βουλευτὴς δὲν ἐζήτησε διδασκαλίαν ἀπὸ Κυβέρνησιν, ἀλλ’ ἔδωσε διδασκαλίαν εἰς αὐτὴν, τὴν διδασκαλίαν τοῦ καθήκοντος αὐτῆς. Ἐπρότεινε τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἀρνῆται ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸν βουλευτὴν, τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχει νὰ ζητῇ πληροφορίας. Πρώτην φορὰν ἀκούεται, ὅτι, ὅταν ζητῇ βουλευτής τις ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν πληροφορίας σχετικὰς πρὸς τὴν συζήτησιν νόμου, νὰ παρουσιάζηται ἡ Κυβέρνησις καὶ νὰ ζητῇ νὰ τεθῇ τὸ ζήτημα εἰς ψηφοφορίαν, ἐὰν πρέπῃ νὰ ζητηθῶσιν αἱ πληροφορίαι ἢ ὄχι, καὶ νὰ λέγῃ ὁ Πρωθυπουργός: θέσατε τὸ ζήτημα εἰς ψηφοφορίαν ἵν’ ἀποφασίσῃ ἡ πλειοψηφία. Δυνατὸν νὰ μὴ ἔχῃ ἡ πλειοψηφία ἀνάγκην τῶν πληροφοριῶν τούτων, διότι ἠδύνατο αὕτη νὰ τὰς λάβῃ ἰδιαιτέρως ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἕκαστος ὅμως βουλευτὴς ἔχει τὸ δικαίωμα ν’ ἀπαιτήσῃ ταύτας. Καὶ εἶναι πρωτοφανὲς καὶ πρωτάκουστον νὰ λέγῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι δὲν δύναται ὁ βουλευτὴς νὰ καθορίσῃ τὸν τρόπον τῆς συζητήσεως, καὶ νὰ λέγῃ τοῦτο, ὅταν ζητῆται ἁπλουστάτη πληροφορία περὶ νομοσχεδίου τινός. Ἡ ἄρνησις αὕτη ἠδύνατο νὰ δώσῃ χώραν εἰς πολλὰς παρεξηγήσεις καὶ νὰ ὑποθέσῃ τις, ὅτι ἡ Κυβέρνησις οὐδὲ πρόχειρον προφορικῶς δύναται νὰ δώσῃ πληροφορίαν τινὰ σχετικωτάτην πρὸς νομοσχέδιον, τοῦ ὁποίου ζητεῖ τὴν ἐπιψήφισιν.

§116ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἐθαύμασα ἀκούσας τοῦ καταβάντος ἀπὸ τοῦ βήματος, ὑποστηρίζοντος πρότασιν, ἥτις ὑπὸ τὸ ἔνδυμα τοῦ φωτισμοῦ τῆς Βουλῆς, ἔκρυπτε τὸν σκοπὸν νὰ παρελκύσῃ τὴν ἐκκρεμότητα τοῦ Νομοσχεδίου. Ἐθαύμασα ἀκούσας τοῦ βουλευτοῦ, ὅστις πέρυσιν ὕψου φωνὴν κατακρίσεως κατὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς δεξιᾶς, διότι δὲν ἐπέσπευδον αὗται τὴν ψήφισιν τοῦ Νομοσχεδίου τούτου, προτείνοντος ἐφέτος πᾶν ὅ,τι τείνει ἵνα μὴ ἐπισπευσθῇ ἡ ψήφισις αὐτοῦ. Δὲν ἥρμοζε τοῦτο εἰς βουλευτὴν θέλοντα νὰ παριστᾷ ἑαυτὸν ἐνώπιον ἡμῶν πάντοτε ὡς ἄκρον καὶ αὐστηρὸν ὑπέρμαχον τῆς συνεπείας τοῦ νομίμου, καὶ τῆς ἁγνότητος τῆς κοινοβουλευτικῆς πολιτείας. Ἔπρεπε νὰ γνωρίζῃ, ὅτι τὸ ὑπὸ συζήτησιν τιθέμενον σχέδιον δὲν εἶναι ὀργανικοῦ νόμου, τὴν βελτίωσιν τῆς ὑπηρεσίας σκοποῦντος, ἀλλὰ πολιτειακοῦ, ὁρῶντος εἰς τὴν ἀπαλλαγὴν τοῦ Πολιτεύματος ἀπό τινος κακοῦ, εἰς ὃ πολλὰ ἀποδίδονται τῶν κακῶς ἐχόντων, νόμου δηλονότι, σκοποῦντος τὴν συγκράτησιν τῆς πρὸς τὰς δημοσίας θέσεις ὁρμῆς πολλῶν ἐκλογέων, τῆς δυσχεραινούσης καὶ τοὺς βουλευτὰς καὶ τὴν Κυβέρνησιν. Διὰ τῆς ψηφίσεως νόμου τοιούτου ζητεῖται ἡ ἱκανοποίησις οὐχὶ ἀπαιτήσεως ἢ συμφέροντος τῆς πλειονότητος ἢ τῆς μειονότητος τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ἀξιώσεως τῆς κοινῆς γνώμης.

§117ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀπαιτήσεως τοῦ Συντάγματος.

§118ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Τῆς κοινῆς γνώμης, στηριζομένης εἰς ἐπιταγὴν τοῦ Συντάγματος. Σήμερον ζητεῖτε παρὰ τοῦ Ὑπουργείου ἔκθεσιν αἰτιολογικὴν καὶ ἀναβολὴν, ὅπως ὑποβληθῇ τοιαύτη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἢ ὑπὸ Ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς, εἰς ἣν νὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον. Ἐγὼ ἔχω πολλοὺς δισταγμοὺς περὶ τοῦ Νόμου ἀλλὰ σεῖς οἱ θέλοντες αὐτὸ, τί ζητεῖτε διὰ τῆς ἐκθέσεως; Νὰ σᾶς εἴπῃ τί ἐγένετο περὶ τούτου μέχρι τοῦδε; Τὸ ἀγνοεῖτε; Καὶ εἶναι δύσκολον νὰ τὸ μάθητε; Ἐζητήσατε ἔκθεσιν διαλαμβάνουσαν τί ἡ νομοθεσία ἡμῶν σχετικὸν περὶ προσόντων προβλέπει. Ἠθέλετε δηλονότι μίαν σημείωσιν λέγουσαν: ἔχομεν μέχρι τοῦδε νόμους περὶ προσόντων τῶν τελωνοφυλάκων καὶ τελωνειακῶν ὑπαλλήλων, νόμον περὶ δικαστικῶν ὑπαλλήλων, ὅμοιον περὶ τῶν προξενικῶν καὶ τῶν τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ τέλος τὸν περὶ τῶν μαθητευομένων παρὰ τῷ Γενικῷ Λογιστηρίῳ καὶ τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ; Τοῦτο θὰ σᾶς ἔλεγε μόνον· αὐτοὺς ἔχομεν μόνον τοὺς Νόμους· τὸ ἀγνοεῖτε; Μὴ ἠθέλατε τίνες αἱ διατάξεις τῶν νόμων τούτων νὰ σᾶς εἴπῃ ἡ Κυβέρνησις ἐν ἐκθέσει εἰσαγωγικῇ; Καὶ εἰς τί θὰ σᾶς ἐχρησίμευε; Καὶ δὲν ἠδύνασθε νὰ εὕρητε εὐκόλως αὐτάς; Δὲν θὰ ἦτο ματαιοπονία καὶ ἡμῶν καὶ αὐτῆς ἀναξία; Εἶπον τοῦτο, διότι δυσφόρως ἀκούει ἡ Βουλὴ ἀλυσιτελεῖς καὶ ἀσκόπους ἀντιῤῥήσεις. Ἔλθετε εἰς τὴν οὐσίαν. Αὐτὴ ἔχει στάδιον συζητήσεων καὶ φωτισμοῦ, μὴ ζητεῖτε ὅμως ἐκθέσεις, καὶ σκέφθητε ὅτι ἂν ἐζήτουν τοῦτο βουλευταὶ μὴ εἰδότες τοὺς Νόμους κἄπως θὰ ἦτο αὐτοῖς ἐπιτετραμμένον, ἀλλὰ νὰ ζητῇ αὐτὸ βουλευτὴς, ἔργον ἔχων καὶ ἐπιστήμην τὸ ν’ ἀσχολῆται περὶ τὴν νομοθεσίαν, εἶναι ἀσυγχώρητον.

§119ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Διαφέρομεν οὐσιωδῶς πρὸς τὸν προλαλήσαντα ἀξιότιμον συνάδελφον. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος φρονεῖ ὅτι, ὅταν εἶναί τις ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς νομοσχεδίου τινὸς, τότε ἐκπληροῖ ὡς βουλευτὴς τὸ καθῆκόν του, ὅταν ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἀνεξετάστως, ἅμα τὸ εἰσάγῃ ἡ Κυβέρνησις, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκει· ἀλλὰ κατὰ τοῦτο ἀφιστάμεθα παρασάγγας ὅλους. Ἤμην, εἶμαι καὶ ἔσομαι ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τῆς ψηφίσεως νόμου περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων, καὶ διὰ τοῦτο κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον πολλάκις ἐζήτησα τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ· ἀλλὰ φρονεῖ ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας ὅτι, ἐὰν κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν ἐν τῇ παρελθούσῃ Συνόδῳ παρουσιάζετο ἡ ἀνάγκη νὰ ζητηθῶσι πληροφορίαι τινὲς παρὰ τοῦ Ὑπουργείου, νομίζει ὅτι ἤθελον ἀρνηθῆ ὅτι εἶναι καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως νὰ χορηγήσῃ αὐτὰς ἀμέσως; Ἀπεναντίας, φρονῶ ὅτι τότε εἶναί τις εἰλικρινῶς σπουδαίως ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς νομοσχεδίου τινὸς, ὅταν θέλῃ καὶ σπουδαίως νὰ τὸ μελετήσῃ καὶ τὸ συζητήσῃ· βεβαίως δὲν θὰ ἤμην ἐν πράγματι καὶ εἰλικρινῶς ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, ἐὰν ἔλεγον ὅτι ἔπρεπε νὰ σπεύσωμεν ἄνευ μελέτης καὶ συζητήσεως εἰς τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἀσχέτως πρὸς τοῦτο, πότε ἤδη ἔλαβον τὸν λόγον; Ἐγὼ ἔλαβον τὸν λόγον, ὅταν ἤκουσα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἐκφράζοντος εἰς τὴν Βουλὴν λόγους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔπρεπε νὰ ἐκφρασθῶσιν, ὅταν ἤκουσα αὐτοῦ λέγοντος, ὅτι δὲν δύναται νὰ δώσῃ τὰς ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Μεσολογγίου ζητηθείσας πληροφορίας, αἵτινες ἐκ τῶν ὑστέρων ἀπεδείχθησαν ἀναγκαιόταται, ὅτι δὲν ἦλθε νὰ διδάξῃ καὶ ἄλλα τοιαῦτα δόγματα καὶ ἀξιώσεις καὶ ἐκφράσεις, ἃς ἐχρεωστοῦμεν ν’ ἀποκρούσωμεν. Εἶμαι ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου κατ’ ἀρχὴν, ὑπὲρ τῆς ψηφίσεως νόμου περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων, καὶ οὐχὶ ὑπὲρ ψηφίσεως φενάκης· καὶ ἂν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καταντᾷ ἀληθῶς φενάκη, ὡς εἶνε τοιοῦτον, ἐκ τοῦ συνδυασμοῦ τῶν διατάξεων αὐτοῦ, ὥστε θέλει ῥιζικὴν μεταῤῥύθμισιν, πάλιν σεβόμενος τὴν ἐπιγραφὴν, θέλω εἶσθαι ὑπὲρ αὐτοῦ κατ’ ἀρχὴν, ὡς εἶμαι ἤδη, ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο χρήζει πολλῆς μελέτης, διότι δὲν εἶναι νομοσχέδιον πολιτικὸν, ὡς εἶπεν ὁ προαγορεύσας, ἀλλὰ νομοσχέδιον, ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ ὁποίου ὑπάρχουσι πανταχοῦ εἰλικρινεῖς θιασῶται. Δὲν ἐννοῶ πῶς ἡ Κυβέρνησις ἀξιοῖ νὰ μὴ παρεξηγῆται, ὅταν τοιοῦτον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀπὸ πολλοῦ ἔπρεπε νὰ ψηφισθῇ καὶ ἀφέθη ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον, εἰσάγῃ συνοδεύουσα αὐτὸ ἀντὶ δι’ ἐκθέσεως μὲ τοιαύτας ἐκφράσεις καὶ τοιαῦτα πρωτοφανῆ δόγματα.

§120Δ. ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριοι, ἡ ὁμιλία καὶ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ ἡ τοῦ ὑποστηρίξαντος αὐτὴν κ. Βουλευτοῦ Ναυπλίας μᾶς ἔφερον ἰδέας πρωτοτύπους. Ὁ μὲν κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι ἕκαστος ἐξ ἡμῶν πρέπει νὰ γνωρίζῃ ὅλους τοὺς Νόμους ἐκ στήθους. Σᾶς ἐρωτῶ, γνωρίζετε ὅλους τοὺς Νόμους τοὺς σχετικοὺς μὲ τὸ νομοσχέδιον αὐτό; Ἐρωτῶ τὸν ἴδιον αὐτὸν ἐὰν γνωρίζῃ τοὺς ἡμίσεις ἐκ τῶν μνημονευομένων Νόμων εἰς αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον. Ὤφειλεν, ὅταν ὑπέβαλε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, νὰ τὸ συνοδεύσῃ καὶ μὲ τὴν ἀνατύπωσιν ὅλων τῶν Νόμων, εἰς τοὺς ὁποίους παραπέμπει, ὅπως ἠσχολήθη εἰς τὴν τύπωσιν τῶν καταστάσεων καὶ ἄλλων, ὄχι τοσοῦτον ἀπαιτητῶν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῆς Βουλῆς. Τί μᾶς λέγει; ὀφείλετε νὰ γνωρίζητε τοὺς Νόμους ἐκ στήθους. Δὲν εἶναι τοῦτο χλευασμὸς πρὸς τοὺς βουλευτάς: Ὅσοι ἐξ ἡμῶν πιστεύουσιν, ὅτι γνωρίζουσιν ἐκ στήθους τοὺς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ μνημονευομένους Νόμους, εἶναι παλαβοί. Οὔτε ὁ Μετερνίχ, οὔτε ὁ Νεσερλώδ, οἵτινες διετέλεσαν ὑπὲρ τὰ τεσσαράκοντα ἔτη διαρκεῖς Πρωθυπουργοί, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γνωρίζωσιν ἐκ στήθους τὴν Νομοθεσίαν τῆς πατρίδος των, διότι εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο γίνεται παραπομπὴ εἰς Νόμους ἀνήκοντας εἰς ὅλους σχεδὸν τοὺς τοῦ πολιτικοῦ κλάδου. Καὶ ἐν τούτοις ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θέλει νὰ τοὺς γνωρίζωσιν ὅλοι οἱ Βουλευταὶ, οἱ ἐρχόμενοι ἐνταῦθα! Λοιπὸν, κύριε Πρωθυπουργὲ, ὀφείλεις νὰ προσαγάγῃς ἀνατυπωμένα τὰ ἀποσπάσματα τῶν Νόμων, εἰς τὰ ὁποῖα παραπέμπεις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ· ἀλλὰ δὲν σὲ ἐσύμφερε, διότι ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ἀνοικτὰ χάσματα ἵνα ἐφαρμώσῃς καὶ τὸν Νόμον τοῦτον μὲ ὅλην τὴν πονηρίαν, μὲ τὴν ὁποίαν ἐφήρμωσας καὶ τὸν Νόμον περὶ καπνοῦ, καὶ ἰδίως εἰς τὸ περὶ βαθμολογίας, χαρακτηρίσας τὸν δασονόμον, ἑβδομηκοντάδραχμον ὑπάλληλον, Ὑπουργικὸν γραμματέα, ὅστις οὐδέποτε ἐμισθοδοτήθη μὲ ὀλιγώτερον τῶν 160 δραχμῶν κατὰ μῆνα.

§121ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ Νόμος ρητῶς μνημονεύει τοὺς Δασονόμους.

§122ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ἕπεται λοιπὸν ὅτι ἐντὸς αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου πρέπει νὰ φέρῃ κανονισμὸν βαθμολογίας, ὥστε ψηφίζοντες αὐτὸν τὸν Νόμον, νὰ κανονίσωμεν μὲ τὰ προσόντα καὶ τὴν βαθμολογίαν, διότι ἐπ’ αὐτῆς θὰ στηριχθῇ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ Νόμου· δὲν δύνασθε ν’ ἀρνηθῆτε ὅτι ὁ Νόμος περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων εἶναι ὁ Νόμος τῶν Νόμων, διότι κανονίζομεν τὴν ὕπαρξιν ὅλων τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων, καὶ τὸ οὐσιωδέστερον κατασκευάζομεν ἰσοβίους τοὺς ὑπαλλήλους ἁπάσης τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας. Δὲν δύνασθε ν’ ἀρνηθῆτε ὅτι ἔχομεν ἕνα μόνον κλάδον ἰσόβιον καὶ αἰσθανόμεθα ἀρκετὰς ἀλγηδόνας ἐν τῇ ἐφαρμογῇ του· ἀλλ’ ὅταν θὰ ἔχωμεν ὁλόκληρον τὴν ὑπηρεσίαν, ἐὰν ἀποτύχωμεν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν, ἄλλη διέξοδος δὲν μᾶς μένει παρὰ μία ἐπανάστασις. Βλέπετε λοιπὸν, κύριε Πρωθυπουργὲ, ὅτι ἡ ἰδέα, ἣν ἐξεφέρατε ἐνταῦθα ὅτι πρέπει νὰ ἠξεύρωμεν ὅλους τοὺς Νόμους, ἀφοῦ ἐρχόμεθα νὰ νομοθετήσωμεν, εἶναι ὡς νὰ μᾶς ἐλέγετε «ἀφοῦ δὲν γνωρίζετε τοὺς Νόμους τοῦ Κράτους, πῶς ἐτολμήσατε, χαϊβάνια, νὰ ἔλθητε νὰ νομοθετήσητε;» (Θόρυβος).

§123ΧΟΪΔΑΣ. Τί θὰ εἴπῃ χαϊβάνια;

§124ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Ζωντόβολα Λοιπὸν, κύριοι, πρέπει νὰ ἀνατυπωθῶσιν οἱ μνημονευόμενοι νόμοι, δεύτερον νὰ προσαχθῇ καὶ ὁ κανονισμὸς τῆς βαθμολογίας, διότι δυνάμει αὐτῆς θὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ ψηφιζόμενος Νόμος. Ἔρχομαι εἰς τὸν ὑπερασπιστὴν τοῦ Ὑπουργείου, τὸν κ. Βουλευτὴν Ναυπλίας, ὁ ὁποῖος ἦλθε μὲ θυμὸν νὰ πατάξῃ τὸν κ. Βουλευτὴν Εὐρυτανίας, ἀλλ’ ἐν τῷ θυμῷ μᾶς εἶπε τὴν ἀλήθειαν, μᾶς εἶπεν ὅτι ὁ ψηφιζόμενος Νόμος δὲν εἶναι Νόμος ὑπηρεσίας διὰ νὰ θεραπεύσῃ ἀνάγκας τοῦ Κράτους, ἀλλ’ εἶναι Νόμος πολιτικὸς, ψηφιζόμενος διὰ νὰ φανῇ ὅτι ἐκτελοῦμεν ἐντολὴν τοῦ Συντάγματος, καὶ πρέπει νὰ ἐξοφλήσωμεν, συνάμα δὲ εἶναι πολιτικὴ ὑποχρέωσις ἐξοφλοῦσα ὑπόσχεσιν, ἣν ἡ Κυβέρνησις ἔδωκεν εἰς τοὺς ὀπαδούς της Βουλευτὰς, ὅτι διὰ τῆς ἰσοβιότητος τῶν ὑπαλλήλων, ἣν τοῖς ἐχορήγησεν, ἐξασφαλίζει αὐτοῖς τὰ λάφυρα, ἅπερ ἔλαβον ἀπέναντι τῆς μεγάλης θυσίας, ἣν οὗτοι ἔκαμον ψηφίζοντες τοὺς Νόμους, οἵτινες ἔβλαψαν καὶ βλάπτουσι τὰ συμφέροντα τῶν ἐκλογέων των· ὅ ἐστὶν εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς Ναυπλίας πρὸς τὸν τῆς Εὐρυτανίας: δὲν ἠδυνήθης νὰ ἐννοήσῃς τὸ ὁποῖον ἔχομεν ἡμεῖς οἱ Ὑπουργικοὶ συμφέρον εἰς τὴν ταχεῖαν ψήφισιν τοῦ Νόμου. Ἐπὶ τέλους φέρω καὶ τὴν παρατήρησιν, ὅτι ὁ τρόπος τῆς ἀπαντήσεως τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ πρὸς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν καὶ συνάδελφόν του μάλιστα, Βουλευτὴν Μεσολογγίου, στερεῖται πάσης εὐπρεπείας· πολὺ δὲ μᾶλλον, ἀφοῦ αἱ παρατηρήσεις καὶ ἡ ἀπαίτησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ Μεσολογγίου ἦσαν ὀρθόταται καὶ λογικώταται, καὶ ἀναγκαιοτάτη ἡ ἐκπλήρωσίς των, διότι ἄλλως πᾶσα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἐλλειπής. Τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἐζήτησεν, ἔχομεν ἀνάγκην κατὰ τὴν συζήτησιν, διότι ἄλλως, ἂν ψηφισθῇ καὶ ὁ Νόμος οὗτος ἄνευ περισκέψεως, ὅπως ἀπὸ πέρυσιν ψηφίζομεν τοὺς Νόμους, ἡ ἐφαρμογὴ αὐτοῦ θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα μίαν ἀνατροπὴν τῶν καθεστώτων.

§125ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἂν τὸ νομοσχέδιον παρουσιάζετο σήμερον κατὰ πρῶτον εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐπρόκειτο νὰ συζητηθῇ διὰ πρώτην φορὰν, ἤθελον ἐννοήσει τὴν ἀντίῤῥησιν: πῶς θέλετε νὰ ψηφίσωμεν διὰ μιᾶς χωρὶς ἔκθεσιν καὶ πληροφορίας περὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ; Ἀλλὰ, κύριοι, πρόκειται περὶ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον διῆλθε τὰς δύω ἀναγνώσεις ἐν τῇ Βουλῇ, πρόκειται περὶ νομοσχεδίου συζητουμένου πρὸ 20 ἐτῶν, καὶ τὸ ὁποῖον θὰ ἀναπληρώσῃ μίαν ἀνάγκην, ἣν πάντες ἀναγνωρίζομεν, καὶ τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ δέσῃ τὰς χεῖρας τῆς Κυβερνήσεως, καθόσον ἀποβλέπει τὸν διορισμὸν καὶ τὴν παῦσιν τῶν ὑπαλλήλων, πρόκειται περὶ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἐπρόκειτο νὰ ψηφίσωμεν εἰς τρίτην συζήτησιν κατὰ τὴν προηγουμένην Σύνοδον. Καὶ ἐνθυμεῖσθε τὰς φωνὰς, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο: πῶς βραδύνετε καὶ δὲν τὸ φέρετε εἰς τρίτην συζήτησιν; Καὶ μετὰ παρέλευσιν τόσων μηνῶν ἀφ’ ὅτου τὸ νομοσχέδιον τοῦτο συνεζητήθη καὶ κατεβλήθη πᾶσα προσοχὴ, ὅπως γείνῃ ὅσον τὸ δυνατὸν τελειότερον κατὰ τὰς σημερινὰς περιστάσεις, ἐγείρονται ἀντιῤῥήσεις! Καὶ ἐνόμιζον, ὅτι ἐκ τῆς πτέρυγος ταύτης ἤθελεν ἐγερθῇ φωνὴ νὰ σπεύσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν, ἄν οὐχὶ δι’ ἄλλο τι, ἀλλ’ ἵνα φανῇ ὅτι εἶσθε συνεπεῖς. Ἡ Κυβέρνησις, ἣν κατηγορεῖτε ὅτι παύει καὶ διορίζει, σᾶς προτείνει νὰ τῆς δέσητε τὰς χεῖρας, ὅπως διορθωθῇ αὐτὴ ἡ κατάστασις τῶν ὑπαλλήλων, καὶ σεῖς λέγετε ὄχι. Εἴμεθα κατ’ ἀρχὴν ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, λέγετε, ὅπως συγχωρήσατέ μοι, ἔλεγεν ὁ Αἴσωπος: ἀπαγχονίσατέ με, ἀλλ’ ἄφετε νὰ εὕρω ἐγὼ τὸ δένδρον. Φέρετε, μᾶς λέγετε, τοὺς νόμους καὶ ἀνατυπώσατε αὐτοὺς, καὶ ἀφοῦ τοὺς ἀνατυπώσητε, νὰ μᾶς τοὺς σχολιάσητε, καὶ μετὰ ταῦτα νὰ ἐπαναληφθῶσιν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα —συγχωρήσατέ μοι νὰ τὸ εἴπω—δὲν τὰ εἶδον εἰς κἀμμίαν Σύνοδον Βουλῆς, ἀφ’ ὅτου ἐπὶ 32 ἔτη συναπτὰ εἶμαι μέσα εἰς τὴν Βουλήν, τὰ ὁποῖα εἶδον κατὰ τὰς δύω τελευταίας συνεδριάσεις, ὅτε δὲν ἠδυνήθημεν νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, διατί; διότι ἐγεννήθη συζήτησις, ἂν πρέπῃ ν’ ἀναβληθῇ ἐπὶ 2 ἢ 3 ἡμέρας μία πρότασις τοῦ κ. Πετιμεζᾶ, εἰς ἣν δὲν ἐναντιούμεθα ἡμεῖς. Ἔπειτα δὲ ἀπὸ τὴν κατανάλωσιν τοσούτου χρόνου πρόκειται ν’ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, πρόκειται νὰ ψηφισθῇ ἡ ἀρχή του. Ἄφετε νὰ ἔμβωμεν εἰς τὰ καθέκαστα, καὶ ἂν τότε ἤθελον γεννηθῆ ἀπορίαι, ἡ Κυβέρνησις ἑτοίμη εἶνε νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις καὶ διασαφήσεις, καὶ ἂν τυχὸν εἶνε ἀνάγκη, ἂς σταλῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν νὰ τὸ ἐξετάσῃ καλλίτερον· ἀλλὰ τί βλέπομεν; ἀντιτείνουσι καὶ εἰς αὐτὴν τὴν ψήφισιν τῆς ἀρχῆς. Νομίζω, ὅτι τὰ τοιαῦτα δὲν ἁρμόζουν. Συγχωρήσατέ μοι τὴν ἔκφρασιν, δὲν ἐννοῶ νὰ ἐπικρίνω κἀνένα, ἀλλὰ νομίζω ὅτι αἱ δύω μερίδες ἐν τῇ Βουλῇ πρέπει νὰ σέβωνται ἀμοιβαίως τὰ δικαιώματά των. Ἔχει πλῆρες δικαίωμα ἡ μειονοψηφία ν’ ἀπαιτήσῃ ἀπὸ τὴν πλειονότητα νὰ σεβασθῇ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου, ἀλλὰ καὶ ἡ πλειονοψηφία ἔχει δικαίωμα ν’ ἀπαιτήσῃ ἀπὸ τὴν μειονοψηφίαν νὰ μὴ τῆς παρεμβάλλῃ προσκόμματα καὶ διὰ πλαγίων μέσων νὰ παραλύῃ τὴν ἐνέργειάν της· ἡ πλειονοψηφία ἔχει δικαίωμα νὰ ζητήσῃ νὰ ἐπικρατήσῃ ἡ γνώμη της, ἂν δὲ ἔχῃ ἄδικον, θὰ τὴν κατακρίνῃ ὁ κόσμος. Ὡς ἠρχίσαμεν τὰς συνεδριάσεις, συγχωρήσατέ μοι νὰ ἐκφρασθῶ, βλέπομεν ὅτι ἀπόφασις εἶνε διὰ παρατεταμένων συζητήσεων νὰ παραλύσωμεν τὴν Σύνοδον καὶ νὰ ἐξέλθωμεν ἄνευ ἀποτελέσματος. Ὑποφέρωμεν ἐπὶ δύο συνεχεῖς ἡμέρας, ἡμεῖς δὲν ὡμιλήσαμεν, καὶ αὐτὴ ἡ σιωπή μας ἔκαμε τὸν κύριον Ρόκον νὰ παραξενευθῇ, διατὶ ὁμιλεῖ μόνον ὁ κύριος Πρόεδρος. Σᾶς ἀφήκαμεν ἐλευθέρους, ἀλλὰ τὸ νὰ θέλῃ ἡ μειονοψηφία, νὰ καταχρᾶται τοῦ χρόνου καὶ τοῦ δικαιώματος τῶν συζητήσεων, τοῦτο εἶναι καταστροφὴ τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ Πολιτεύματος. Καὶ δὲν εἶνε δύσκολον ἡ μειονοψηφία νὰ τὸ πράξῃ· ἔχει τόσους λογάδας ρήτορας, ἐξ ὧν ἀρκεῖ εἷς νὰ παραλύσῃ τὰς συνεδριάσεις. Τὸ θέλετε; κάμετέ το· ἡμεῖς θὰ σεβασθῶμεν καὶ αὐτὴν τὴν κατάχρησιν τοῦ λόγου, ἀλλ’ ἡ εὐθύνη θὰ ἦνε ἰδική σας, ἂν ἡ Σύνοδος αὕτη παρέλθῃ ἄγονος, ὡς προμαντεύεται· ὁ κόσμος θὰ δικάσῃ μεταξὺ ὑμῶν καὶ ἡμῶν. Θέλετε νὰ ματαιώσητε τὴν συζήτησιν τοῦ νόμου περὶ προσόντων; εἶσθε, κύριοι· ἀλλὰ ἡ εὐθύνη θὰ εἶνε ἰδική σας. Τὸ καθ’ ἡμᾶς ἐξεπληρώσαμεν τὸ καθῆκόν μας.

§126ΧΟΪΔΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§127ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, αὔριον.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 7½ Μ. Μ).