1883.11.16

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 10

τῆς 16 Νοεμβρίου 1883.

(Τετάρτη)

(Ὥρα 3 μ. μ.)

(Ἀπαρτίας γενομένης, ἀνεγνώσθησαν καὶ ἐνεκρίθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς προτεραίας).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρεῖς ἐδόθησαν ἀναφοραὶ εἰς τὸ Προεδρεῖον· πρώτη εἶναι τῶν κατοίκων Κυπαρυσσίας δηλωσάντων οἰκόπεδα καὶ παραπονουμένων περὶ τῆς μὴ ἐφαρμογῆς τοῦ Νόμου· δευτέρα ἀναφορὰ εἶναι Ἰσραηλιτῶν τριῶν ἐκ Λαρίσης, ὅτι δὲν ἀπεζημιώθησαν διὰ τὸ σιγαρόχαρτον, καθόσον ὑποθέτουν, ὅτι ὁ Νόμος δὲν προβλέπει περὶ τούτου· παραπέμπεται λοιπὸν ἡ ἀναφορὰ αὕτη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Τρίτη ἀναφορὰ εἶναι ὅστις λέγει, ὅτι περιέτρεχε τοὺς διαδρόμους τοῦ Βουλευτηρίου καὶ ὅτι προσηνέχθη πρὸς αὐτὸν μετὰ τρόπου τραχέως ὁ Διευθυντὴς τῆς ἀστυνομίας. Ὁ κ. Πετιμεζᾶς ἔχει ἐπερώτησιν.

§2Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§3ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Παρακαλοῦνται οἱ κκ. Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Ἐξωτερικῶν νὰ δώσωσι πρὸς τὴν Βουλὴν τὴν ἑξῆς πληροφορίαν. Χθὲς ἀγορεύων ὁ κ. Πρωθυπουργὸς διεβεβαίωσεν ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις εὑρίσκεται εἰς διαπραγματεύσεις πρὸς τὴν Γαλλικὴν περὶ συνομολογήσεως ἐμπορικῆς συνθήκης, τῆς ὁποίας κύριον διὰ τὴν Ἑλλάδα ἀντικείμενον ἔσται ἡ μείωσις ἢ ἡ κατάργησις τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους τῆς σταφίδος ἐν Γαλλίᾳ. Καὶ ἐν τούτοις πρό τινων ἡμερῶν εἴδομεν εἰς τὸν τύπον, ὅτι νέος δασμὸς ἄλλης κατηγορίας ἐπεβλήθη ἐν Γαλλίᾳ. Ἐρωτῶμεν, ἔχει γνῶσιν περὶ τούτου ἡ Κυβέρνησις; Ἡ ἐν Παρισίοις Ἑλληνικὴ Πρεσβεία ἀνεκοίνωσεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τὸ σπουδαῖον τοῦτο γεγονός; Τίς ἐστὶν ὁ νέος οὗτος δασμός; Εἶναι νέος φόρος εἰσαγωγῆς, ἢ τὸ παρὰ Γάλλοις λεγόμενον droit d’ octroi; Καὶ ἐπὶ πόσον κατὰ ἑνετικὴν χιλιάδα θὰ ἐπιβαρυνθῇ ὁ σταφιδοκαρπὸς ὁ εἰσαγόμενος ἐν Γαλλίᾳ; Ἀξιοῦμεν ν’ ἀκούσωμεν ἐκτιθεμένας ἐν τῇ Βουλῇ τὰς σκέψεις καὶ τὰς ἐνεργείας τοῦ Ὑπουργείου ἐπὶ ζητήματος τοσοῦτον ζωτικοῦ καὶ ἐνδιαφέροντος διὰ τὸ ἡμέτερον Κράτος. Παρακαλεῖται προσέτι ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς νὰ διατάξῃ νὰ κατατεθῶσιν εἰς τὸ Γραφεῖον τῆς Βουλῆς πάντα τὰ ἔγγραφα καὶ αἱ γνωμοδοτήσεις τῶν Νομικῶν Συμβούλων, ὧν τὴν κατάθεσιν καὶ ἕτερος συνάδελφος, ὁ κ. Α. Φωτήλας, πρὸ ἡμερῶν ἐζήτησε, τ’ ἀφορῶντα εἰς τὸ ζήτημα τοῦ λιμένος Πατρῶν· διότι, προτιθέμενος νὰ ἐπερωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν περὶ τῶν ἐνεργειῶν του ἐπὶ τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου ἀντικειμένου, ἔχω ἀνάγκην νὰ λάβω γνῶσιν τῶν διαμειφθέντων ἐγγράφων. Σήμερον ἔλαβον ἐκ Πατρῶν δύω ἀναφορὰς ἀπευθυνομένας τὴν μὲν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, τὴν δὲ πρὸς τὴν Βουλήν. Δι’ αὐτῶν οἱ ἀναφερόμενοι μετ’ ἀγανακτήσεως παραπονοῦνται κατὰ τῆς εἰσπράξεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ οἴνου διὰ τὴν περυσινὴν ἐσοδίαν καὶ τῆς βεβαιώσεως διὰ τὴν ἐφετεινὴν, καὶ παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα προλάβωσι διαῤῥυθμίζουσαι ἄλλως πως τὰ πράγματα, διότι δηλοῦσι ῥητῶς καὶ σαφῶς, ὅτι ἀδυνατοῦσι νὰ ἀποτίσωσι τὸν φόρον αὐτὸν, ἀναλαμβάνοντες καὶ πᾶσαν τὴν εὐθύνην τῆς ἀπειθείας των. Νομίζω, κύριε Πρωθυπουργὲ —καὶ τὸ λέγω ἐγὼ, ὁ ὁποῖος ἐν πολυπληθεῖ Συνελεύσει πολιτῶν ἐν Πάτραις πρό τινος συνεβούλευσα πρὸς ὅλους τὸν σεβασμὸν πρὸς τοὺς Νόμους —. Νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει καθῆκον νὰ δώσῃ προσοχὴν καὶ εἰς τὴν φωνὴν τῆς πόλεως Πατρῶν, ἥτις δὲν προέρχεται ἐκ πνεύματος ἀντιδράσεως, ἀλλ’ ἐξ ἀκριβοῦς ἐκτιμήσεως τῶν περιστάσεων καὶ τῶν προσώπων. Καταθέτω τὴν ἀναφοράν.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν περὶ τοῦ Νομοσχεδίου τοῦ κ. Σ. Πετιμεζᾶ ἂν θὰ ἐγγραφῇ ἀπ’ εὐθείας εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§5ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πρέπει νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν πρότερον.

§6Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος θὰ εἴπω λέξεις τινάς. Καὶ πρὸ ἡμερῶν τινων ἐγένετο λόγος περὶ τῶν ἀνικάνων, τῶν ὑπηρετούντων εἰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας, καὶ ἠπόρησα ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐξακολουθεῖ ἔχουσα ἐν βοηθητικαῖς ὑπηρεσίαις ἄνδρας μὴ ἐντελῶς ἱκανοὺς διὰ μάχιμον ὑπηρεσίαν. Ἐνθυμεῖσθε, κύριοι, ὅτι κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον ἐπῆλθε τροποποίησις τοῦ περὶ ἀπογραφῆς νόμου, καὶ μεταξὺ τῶν ἄλλων εὐεργετικῶν διατάξεων ἦτο καὶ ἡ ἀπαλλαγὴ ἐκ τῆς ἐνεργοῦ ὑπηρεσίας τῶν κρινομένων ἱκανῶν διὰ βοηθητικὰς ὑπηρεσίας, οὐ μόνον ἐκ προνοίας τοῦ νομοθέτου πρὸς τὰ πάσχοντα ἄτομα, ἀλλὰ καὶ πρὸς ὠφέλειαν τοῦ στρατοῦ, ἵνα μὴ ἔχῃ ἀνικάνους εἰς τὰς τάξεις του. Ἐκτὸς λοιπὸν τῶν ἐξαιρέσεων, αἵτινες ὑπῆρχον εἰς τὸν παλαιὸν περὶ ἀπογραφῆς νόμον, προσετέθησαν καὶ νέαι διὰ τοῦ πέρυσι ψηφισθέντος νόμου, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ἡ ἀπαλλαγὴ ἐκ τῆς ἐνεργοῦ ὑπηρεσίας τῶν κρινομένων ἱκανῶν διὰ βοηθητικὰς ὑπηρεσίας. Ἀπορῶ πῶς ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν μετὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἡρμήνευσαν τόσον αὐθαιρέτως τὸν νόμον καὶ ἐκ τῶν τοιούτων ἀνικάνων καὶ παραπεμφθέντων εἰς ὑγειονομικὴν ἐπιτροπὴν ἄλλους μὲν ἀπέλυσαν, ἄλλους δὲ κατέταξαν εἰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας· καὶ διὰ τοῦτο προχθὲς ἐζήτησα νὰ κατατεθῶσιν αἱ περὶ τούτου καταστάσεις, ἐξ ὧν θέλει ἀποδειχθῆ τὸ αὐθαίρετον τῆς τοιαύτης ἐκτιμήσεως. Τὸ ζήτημα εἶναι κατεπεῖγον, καὶ νομίζω πρὸ παντὸς ἄλλου ὅτι ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ τὸ συζητήσῃ, καθόσον αἱ ἀπογραφαὶ παρουσιάζουν πολὺν ἀριθμὸν ἀπογράφων, ὥστε οἱ ἀνίκανοι καὶ δι’ αὐτὸν εἰσέτι τὸν λόγον πρέπει νὰ ἀπαλλαγῶσι, καὶ ν’ ἀπαλλάξωμεν οὕτω καὶ τὸν στρατὸν ἀπὸ τοιοῦτον βάρος, τὸ ὁποῖον συντελεῖ εἰς τὸ νὰ καταστήσῃ τὸ στρατιωτικὸν ἐπάγγελμα ἐπαχθές. Ἔχω τὰς ὁμολογίας σωματαρχῶν, τοὺς ὁποίους διέταξεν ἡ Κυβέρνησις νὰ δεχθῶσιν εἰς τὰ Σώματά των ἀνθρώπους ἐντελῶς ἀνικάνους, ἀνθρώπους χωλούς, τυφλοὺς, ἀναπήρους καὶ ἔχοντας ἀνάγκην περιποιήσεως, καὶ μεθ’ ὅλας τὰς παραστάσεις τῶν σωματαρχῶν ἡ Κυβέρνησις οὐδὲν ἔπραξεν, ὅπως φανῇ ὅτι ἡ δύναμις τοῦ στρατοῦ εἶναι πλήρης, ὅπως ἄλλοτε ἐκ τῶν μερίδων τοῦ ἄρτου ἐκανόνιζε τὴν δύναμιν τῆς φρουρᾶς Ἀθηνῶν. Τὸ δυστύχημα εἶναι ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ εἰς τὸν κλάδον αὐτὸν τῆς ὑπηρεσίας ἐφατρίασεν εἰς τοιοῦτον βαθμὸν, ὥστε δὲν εὑρίσκω λέξιν κατάλληλον νὰ τὴν χαρακτηρίσω. Ἔπαυσαν οἱ νόμοι τοῦ στρατοῦ νὰ ἦναι σεβαστοὶ, ἀφότου ὁ πολίτης ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, διευθύνων τὰ τοῦ στρατοῦ, ἐζήτησε νὰ δημιουργήσῃ κόμμα ἐν τῷ στρατῷ, διανέμων ξένα παράσημα (χειροκροτήματα καὶ ποδοκροτήματα ἐκ τῶν ἀκροατηρίων) πρὸς ὅσους δύνανται νὰ τὸν ὑπηρετήσωσι προσωπικῶς (θόρυβος). Τὸ ζήτημα τῶν ἀνικάνων εἶναι ζήτημα φατρίας διὰ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τὸ ὁποῖον ἐκμεταλλεύεται ὑπὲρ τῶν φίλων του καὶ κατὰ τῶν ἀντιφρονούντων αὐτῷ· θέλω δὲ ἀποδείξει διὰ τῶν μηνιαίων καταστάσεων τὰ ρουσφέτια, τὰ ὁποῖα διανέμει καὶ ἐντὸς αὐτῶν τῶν Σωμάτων, καὶ θέλετε ἰδεῖ ἐκ τῶν πρωτοτύπων καταστάσεων ὅτι στρατιῶται, ἀνήκοντες εἰς τὰ τάγματα τοῦ Καρπενησίου, εἶναι νοσοκόμοι εἰς τὰ Θεραπευτήρια τοῦ Μεσολογγίου. Λυποῦμαι μόνον ὅτι εἰς τὰς καταστάσεις ἐκείνας δὲν ὑπάρχουν τὰ ὀνόματα τῶν στρατιωτῶν.

§7Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εὐκόλως εὑρίσκονται.

§8ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅ,τι ζητήσητε θὰ ὑποβληθῇ.

§9Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Τί ἰσχυρίσθη ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν; ὅτι ἐγκαίρως δὲν ὑπέβαλον τὰς ἐνστάσεις τῆς ἀπαλλαγῆς εἰς τὰ Στρατιωτικὰ Συμβούλια. Ἀλλ’ ἐὰν ὁ στρατεύσιμος μετὰ τὴν προθεσμίαν, τὴν ὁποίαν θέτει ὁ νόμος, ἔγεινεν ἀνίκανος, κατὰ τί παίει, ἀφοῦ μάλιστα τὴν ἀνικανότητά του πιστοποιῇ ὁ ἰατρὸς τοῦ τάγματος; Καὶ διατί, ὡς φαίνεται ἐκ τῶν καταστάσεων, τὰς ὁποίας ὑπέβαλεν ὁ κ. ὑπουργὸς, τινὰς μὲν ἐκθέσεις τῶν ἰατρῶν τῶν ταγμάτων ἐθεώρησε παρεχούσας ἐγγύησιν, τινὰς δὲ ὄχι, καὶ ἄλλους μὲν ἀπέλυσε, ἄλλους δὲ κατέταξεν εἰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας; Ἀλλὰ, κύριοι, πρέπει νὰ μάθητε ὅ,τι πιθανὸν οἱ συμπολιτευόμενοι γνωρίζουν· προσέρχεται ὁ κληρωτὸς εἰς τὸ τάγμα, ἔχων ἀνικανότητα προβλεπομένην ἀπὸ τὸν πίνακα τῶν νοσημάτων, τὸν ὁποῖον τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν συνέταξε καὶ ἀπέστειλεν εἰς τὰ διάφορα Σώματα· ὁ ἰατρὸς ἐπισκέπτεται τὸν κληροῦχον, τὸν εὑρίσκει ἀνίκανον εἰς μάχιμον ὑπηρεσίαν, ὑπαγόμενον εἰς τὰ νοσήματα, τὰ ὁποῖα διαγράφουσιν αἱ ὁδηγίαι τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἀναφέρει εἰς τὸ τάγμα, τὸ τάγμα ἀναφέρει εἰς τὸ ὑπουργεῖον, τὸ ὑπουργεῖον ὑποχρέωσιν ἔχει νὰ παραπέμψῃ τὸν παραπεμπόμενον ὑπὸ τοῦ τάγματος κληροῦχον εἰς τὴν ἀνωτάτην ὑγειονομικὴν Ἐπιτροπὴν, ἥτις θὰ ἀποφανθῇ ἂν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ ὑπηρετῇ εἰς τὸν ἐνεργὸν στρατὸν, ἰδίως μετὰ τὸν πέρυσιν ὑποβληθέντα νόμον. Δὲν ἔχει δικαίωμα ἡ Ἐπιτροπὴ ἀνθρώπους χωλοὺς καὶ ἀναπήρους, ἀνικάνους τέλος, νά κατατάξῃ εἰς τὸν στρατὸν εἰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας, ἀφοῦ ὁ τελευταῖος νόμος τοὺς ἀπαλλάσσει. Ἀλλὰ, κύριοι, συμβαίνει μόνον οἱ εὐνοούμενοι νὰ ἀπολύωνται καὶ ἐξαιρῶνται, οἱ δὲ μὴ τοιοῦτοι νὰ ὑπηρετοῦν εἰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας, καὶ ἴσως δὲ συνέβη κληροῦχοι μετὰ τὴν εἰς τὸν στρατὸν κατάταξιν νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ἀνίκανοι καὶ νὰ ἐξαιρεθῶσιν. Ὅταν θὰ καταθέσῃ ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν τὰς ὀνομαστικὰς καταστάσεις τῶν παραπεμφθέντων, θέλει ἀποδειχθῇ ὅτι τὸ πνεῦμα τῆς φατρίας καὶ ἐκεῖ εἰσεχώρησε. Συμπεραίνων λέγω ὅτι ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων, πρέπει νὰ συζητηθῇ, οἱ δὲ ἰσχυρισμοὶ τοῦ κυρίου πρωθυπουργοῦ, ὅτι πρόκειται μετ’ ὀλίγας ἡμέρας—διότι αἱ ἡμέραι καὶ τὰ ἔτη εἰς τὴν γλῶσσαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ δὲν ἔχουν διαφορὰν—νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον περὶ ἀναθεωρήσεως τοῦ περὶ ἀπογραφῆς νόμου, δὲν εἶναι κατ’ ἐμὲ ἐπαρκεῖς, προκειμένου περὶ τῆς κατ’ ἀρχὴν ἀπαλλαγῆς ἐκ τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ τῶν κρινομένων ἱκανῶν διὰ βοηθητικὰς ὑπηρεσίας.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἂν κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Καλαβρύτων τὸ Νομοσχέδιον αὐτὸ περὶ τῶν ἀνικάνων θέλῃ νὰ ἐγγράψῃ ἀπ’ εὐθείας εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν χωρὶς νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπήν.

§11ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ζητοῦμεν τὸ Νομοσχέδιον νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν πρὸ τῆς πρώτης συζητήσεως.

§12ΑΘ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ ἤμεθα συνεπεῖς πρὸς ἑαυτοὺς, καὶ μὴ νομίσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι λύονται τὰ ζητήματα πάντοτε διὰ τοῦ ἀριθμοῦ· τοὺς ἀριθμοὺς πρέπει νὰ ὁδηγῇ πάντοτε ἡ ἠθικὴ καὶ ἡ δικαιοσύνη. Νόμος εἰσάγεται περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων, ὁ ὁποῖος παραπέμπει εἰς ἄλλους νόμους, νόμος πολύπλοκος, καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ἡ πλειοψηφία νομίζει, ὅτι ὁ Νόμος αὐτὸς δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ παραπεμφθῇ εἰς καμμίαν Ἐπιτροπὴν, ἐνῷ δεῖται τῆς μελέτης εἰδικῶν ἐπιτροπῶν διὰ νὰ εἰσαχθῇ ἐντὸς τῆς Βουλῆς· τόσῳ σπουδαῖος εἶναι ὁ Νόμος· καὶ αὐτὸν τὸν Νόμον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὡς καὶ τοὺς ἄλλους, δὲν ἐζήτησε νὰ σταλῶσιν εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Καὶ δὲν ἀρνοῦμαι ὅτι αἱ Ἐπιτροπαὶ ἔπεσαν εἰς ἐντελῆ ἀχρηστίαν, δὲν ἐξεπλήρωσαν τὸ καθῆκόν των· ἀλλ’ ὅταν ἀκολουθῶμεν μίαν πολιτικὴν, ὀφείλομεν νὰ τὴν ἀκολουθῶμεν ἐν παντὶ Νομοσχεδίῳ. Ἁπλούστατον εἶναι τὸ Νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ συνάδελφός μου Βουλευτὴς Καλαβρύτων, καὶ τὸ ὁποῖον ὑπεστήριξεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Οἰτύλου, εἰδικὸς περὶ τὰ στρατιωτικὰ, καὶ ζητεῖται ἤδη νὰ παραπεμφθῇ εἰς Ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία οὐδέποτε θὰ συνέλθῃ νὰ τὸ ἐξετάσῃ. Δὲν εἶναι ὀρθὸν τὰ μὲν τῶν Νομοσχεδίων, τὰ σπουδαῖα, τὰ ἔχοντα ἀνάγκην μελέτης καὶ βασάνου μακρᾶς, νὰ τὰ συζητῶμεν ἐξ ἀπροόπτου, τὰ δὲ ἁπλούστατα, τὰ ζητοῦντα νὰ θεραπεύσωσιν ἀδίκημα κοινωνικὸν, νὰ λέγωμεν ὅτι θὰ τὰ παραπέμψωμεν εἰς τὰς Ἑλληνικὰς Καλλένδας! Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι τὸ Νομοσχέδιον δὲν πρέπει νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν, ἀλλὰ νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ νὰ ἔλθῃ εἰς τακτικὴν συζήτησιν.

§13ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ προλαλήσας βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων εἶπεν ὅτι ὑπάρχουσι ζητήματα, τὰ ὁποῖα δὲν λύονται διὰ τῶν ἀριθμῶν, ἀλλὰ διὰ τῆς ἠθικῆς ἢ δὲν ἐνθυμοῦμαι τίνος ἄλλου μέτρου. Βεβαίως, ἐὰν ὑπάρχῃ ζήτημα σπουδαῖον, εἶνε τοῦτο, περὶ τοῦ ὁποίου σήμερον συζητοῦμεν, καὶ βεβαίως δὲν λύεται διὰ τῶν ἀριθμῶν, ἀλλ’ ἐκ τῆς οὐσιαστικῆς ἐκτιμήσεως τῆς ἀξίας αὐτοῦ· διότι δὲν πρόκειται ἁπλῶς περὶ τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ περιέχεται, ἀλλὰ πρόκειται περὶ μιᾶς μεγάλης ἀρχῆς, περὶ τῆς ἀρχῆς τῶν εὐεργετικῶν νόμων. Ἡ καταστροφὴ τῆς Νομοθεσίας ἐν Ἑλλάδι καὶ τοῦ σεβασμοῦ πρὸς τοὺς νόμους ὑπῆρξαν οἱ εὐεργετικοὶ νόμοι. Οἱ νόμοι ἐν Ἑλλάδι, ἕνεκα πολλῶν λόγων, προσκόπτουσιν ἐκεῖ ὅπου δὲν προσκόπτουν ἀλλαχοῦ, προσκόπτουσι καὶ εἰς τὴν ἀτέλειαν τῆς ὑπηρεσίας, προσκόπτουσιν καὶ εἰς τὸ ἀνέτοιμον τοῦ λαοῦ, ὅπως ἐφαρμόσῃ αὐτούς. Ὁ λαὸς δὲν ἔχει ἐνταῦθα τὴν τριβὴν περὶ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν νόμων, τὴν ὁποίαν ἔχει ἐν ἄλλαις Ἐπικρατείαις, καὶ διὰ τοῦτο βλέπομεν νόμους, οἵτινες ἀλλαχοῦ ἐφηρμόσθησαν εὐθὺς ἀπὸ τῆς ψηφίσεώς των, ἐνταῦθα προσκόπτοντας, καὶ τὰ ἀτοπήματα, τὰ ὁποῖα ἐκ τῶν κωλυμάτων τούτων ἐπῆλθον, ἐπανορθούμενα κατόπιν δι’ εὐεργετικῶν νόμων. Βεβαίως ἐπέρχεται ἀνάγκη εὐεργετικῶν νόμων εἰς ἐπανόρθωσιν τῶν ἀδικημάτων, τὰ ὁποῖα ἐκ τῆς μὴ ἐφαρμογῆς τῶν νόμων ἐπέρχονται· ἀλλὰ πρέπει νὰ προσέχωμεν ὁσάκις προβαίνομεν εἰς τοιαῦτα μέτρα, διότι ἐκεῖνοι, οἵτινες εἶναι διατεθειμένοι νὰ συμμορφωθῶσι μὲ τὸν νόμον, ἂν ἠξεύρωσιν ὅτι πιθανὸν νὰ ἐπέλθῃ βραδύτερον εὐεργετικὸς νόμος ὑπὲρ τῶν παραβιαστῶν τῶν νόμων, θὰ προτιμήσωσι ν’ ἀποφύγωσι νὰ τὸν ἐκτελέσωσιν, ἵνα μὴ ὑποστῶσι τὴν ἀνισότητα, ἐν ᾗ τίθενται κατόπιν τοῦ εὐεργετικοῦ νόμου οἱ σεβασθέντες τὸν νόμον πρὸς τοὺς παραβάτας αὐτοῦ. Παρατηρήσατε τί συμβαίνει ἐν τοῖς οἰκονομικοῖς νόμοις. Διενεμήθη διὰ νομοθετημάτων ἡ ἐθνικὴ γῆ εἰς τοὺς κατόχους καὶ μὴ κατόχους, καὶ ὅσοι μὲν ἐπλήρωσαν, ὑπέστησαν τὴν ζημίαν τῆς καταβολῆς, ὅσοι δὲ δὲν ἐπλήρωσαν, ἀπεκδέχονται ἤδη τὴν ψήφισιν εὐεργετικοῦ νόμου, νεμόμενοι ἐν τῷ μεταξὺ τὰς προσόδους καὶ μηδὲν ἀποτίνοντες. Τὸ αὐτὸ συνέβη εἰς τὸν στρατιωτικὸν νόμον· ἀδιαφοροῦσι πάντες πρὸς τὰ ἐπιβαλλόμενα αὐτοῖς καθήκοντα, δὲν παρουσιάζονται ἐνώπιον τῶν στρατολογικῶν συμβουλίων διὰ νὰ ὑποστηρίξωσι τὰ δικαιώματά των, καὶ κατόπιν ζητοῦσι παρὰ τῆς Νομοθετικῆς Ἐξουσίας νὰ ἐπέμβῃ ἵνα τοὺς ἀπαλλάξῃ τῶν ὑποχρεώσεων. Κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νέου στρατολογικοῦ νόμου οὐδεὶς σχεδὸν παρουσιάσθη ἐνώπιον τῶν στρατολογικῶν συμβουλίων, καὶ ἂν δὲν ἐπήρχετο ἡ κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἄκρα αὐστηρότης περὶ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νόμων, θὰ ἐβλέπομεν ἐξακολουθοῦντας νὰ μὴ προσέρχωνται ἐνώπιον τῶν στρατολογικῶν συμβουλίων ἐκείνους, οἵτινες κατὰ νόμον ἔχουσι καθῆκον νὰ προσέλθωσι. Πρέπει νὰ μεταδώσωμεν εἰς πάντας τὴν πεποίθησιν, ὅτι οἱ νόμοι ψηφίζονται ἵνα ἐφαρμόζωνται, καὶ διὰ τοῦτο ἕνεκεν ἀτοπημάτων τινῶν, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἦναι πραγματικὰ, ἐν ὅσῳ ταῦτα δὲν λάβωσι διαστάσεις σπουδαίας, δὲν πρέπει νὰ ζητῶμεν δι’ ἑτέρου ἀτοπήματος τὴν τοῦ εὐογετικοῦ νόμου ἄρσιν τῶν πρώτων. Δὲν ἀποφαίνομαι ἀπολύτως, διότι εἶπον ὅτι παρ’ ἡμῖν συμβαίνει κανονικῶς νὰ μὴ δύνανται οἱ νόμοι νὰ ἐφαρμόζωνται καθολοκληρίαν, καὶ ὅτι πολλάκις εὐεργετικὸς νόμος εἶναι ἀναγκαῖος. Πρὶν ὅμως ψηφίσωμεν τὸν εὐεργετικὸν νόμον, πρέπει νὰ πεισθῶμεν περὶ τῆς ἀνάγκης. Ἀλλὰ καθ’ ὃν τρόπον προτείνει ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων, ὡς καὶ ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Οἰτύλου, νὰ ψηφισθῇ ὁ εὐεργετικὸς νόμος, θέλει ἐπέλθει μᾶλλον βλάβη εἰς ἐκείνους, ὑπὲρ ὧν δῆθεν ψηφίζεται, διότι τοιοῦτοι νόμοι ἀκρίτως ψηφιζόμενοι βλάπτουσι τὸν λαὸν καὶ ἐξευτελίζουσι τὴν Πολιτείαν (χειροκροτήματα ἐκ τῶν ἀκροατηρίων).

§14ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κάμνω τὴν πρότασιν νὰ κενωθῶσι τὰ ἀκροατήρια (θόρυβος).

§15ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πρέπει νὰ κενωθῶσι τὰ ἀκροατήρια.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητῶ τὴν ἄδειαν ἀπὸ τὴν Βουλὴν διὰ νὰ ἐκκενώσω τὰ ἀκροατήρια (θόρυβος).

§17ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἵνα πεισθῆτε, κύριοι βουλευταὶ, ὅτι τὰ ἀκροατήρια συγκροτοῦνται ὑπὸ τοῦ προέδρου τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως, ῥίψατε ἓν βλέμμα εἰς τὸ ἀκροατήριον τῶν πρῴην βουλευτῶν, ὅπου θέλετε ἴδει ὅτι οὐδεὶς ὑπάρχει πρῴην βουλευτὴς (θόρυβος.)

§18ΧΟΪΔΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἴθε οἱ προτρεπτικοὶ λόγοι, τοὺς ὁποίους ἀπήγγειλεν ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς, νὰ ἐπιφέρουν ἀποτέλεσμα. Ἀλλ’ ἐὰν ἐπαναλαμβάνηται τὸ κάκιστον παράδειγμα, τὸ ὁποῖον ἀπὸ τῆς χθὲς ἤρχισε, τότε βεβαίως οὐδὲν ἄλλο μέσον ὑπάρχει ὅπως ἐπανέλθῃ ἡ τάξις, εἰμὴ ἡ αὐστηρότης διὰ τῆς ἐκκενώσεως ἐκείνου τοῦ θεωρείου, ὅπου ἐφάνησαν τὰ σημεῖα τῆς ταραχῆς. Ζητῶ λοιπὸν τὴν ἄδειαν ἀπὸ τὴν Βουλὴν, ὥστε, ὁσάκις ἀναφαίνωνται τοιαῦτα ἀτοπήματα, νὰ ἐπιτρέπηται εἰς τὸν Πρόεδρον νὰ ἐκκενώνῃ ἐκεῖνο τὸ θεωρεῖον, ὅπου ἀναφαίνονται ταραχαί.

§20ΠΟΛΛΟΙ (ἀριστερόθεν). Ὄχι ἀπόλυτον, ὄχι.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ αὐτὸ ἐγένετο καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον καὶ ἐπέφερε τὸ ἀποτέλεσμά του.

§22ΡΟΥΦΟΣ. Πρὶν ζητήσητε τὴν ἄδειαν περὶ τῆς ἐκκενώσεως, νὰ ἐφαρμώσητε τὸ ἄρθρον 88 τοῦ Κανονισμοῦ· διότι παρατηρεῖται ὅτι ἐν τῇ Βουλῇ εἰσέρχονται ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ παρακάθηνται ἐν αὐτῇ.

§23Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Χθὲς δὲν κατείχετε τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου· τὰς αὐτὰς παρατηρήσεις ἔκαμα πρὸς τὸν καθήμενον Ἀντιπρόεδρον. Ἡ ἀστυνομία ἀνήκει εἰς ὑμᾶς καὶ ἔχετε βεβαίως πλήρη τὴν πληρεξουσιότητα τῆς Βουλῆς διὰ νὰ ἐνασκήσετε αὐτὴν ἐλευθέρως. Ἀλλὰ πρέπει νὰ πείσητε καὶ ἡμᾶς ὅτι ὁ Κανονισμὸς δὲν πρέπει νὰ φυλάττηται μόνον κατὰ μίαν αὐτοῦ διάταξιν καὶ δι’ ὅ,τι δὲν συμφέρει εἰς τὴν πλειοψηφοῦσαν μερίδα. Μελετήσατε τὰ ἄρθρα 87, 88 καὶ 89 τοῦ Κανονισμοῦ, διὰ τῶν ὁποίων διαττάσσεται κατὰ τίνα τρόπον τηρεῖται ἡ τάξις καὶ διευθύνεται ἡ ἀστυνομία τῆς Βουλῆς, καὶ ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι θέλετε ἔχει τὴν ὑποστήριξιν ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς εἰς τὰς προτάσεις σας. Ὅταν ὅμως εἰσρέῃ ἐντὸς τοῦ Βουλευτηρίου συρφετὸς μετημφιεσμένων, πληρωνόμενος ἀπὸ τὸ Δημόσιον ταμεῖον, μὴ νομίσητε ὅτι ἡμεῖς θὰ ἐπιτρέψωμεν χωρὶς νὰ διαμαρτυρηθῶμεν τὴν ἄδειαν, ὅπως ἐκβάλητε καὶ διώξητε τὸν φορολογούμενον λαόν, ἀπὸ τοῦ Βουλευτηρίου διὰ τὰς ἀταξίας, τὰς ὁποίας προκαλοῦν ἐκεῖνοι, οἵτινες εἰσάγουν τὴν ἀταξίαν ἐντὸς τοῦ Βουλευτηρίου. Δὲν ὑπάρχει τίποτε κοινὸν μεταξὺ τῶν ἔργων τῆς Βουλῆς καὶ τῶν μοιράρχων καὶ ὑπομοιράρχων καὶ ἐνωμοταρχῶν· ἰδοὺ τὰ θεωρεῖα τῶν ἀξιωματικῶν, ἂς μεταβοῦν ἐκεῖ. Ἀνετριχίαζεν ἄλλοτε ἀπὸ πέντε χωροφύλακας, ὡς εἶπον καὶ χθές, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁλόκληρος ἡ ἐπαρχία· θέλετε τώρα νὰ ἀνατριχιάσῃ καὶ ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ διὰ τῆς περικυκλώσεως αὐτῆς ἀπὸ ἀνθρώπους πληρωνομένους ἀπὸ τὰ Δημόσια ταμεῖα;

§24ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐὰν δευτέραν φορὰν συμβῇ τὸ ἴδιον, ἔχω σκοπὸν ν’ ἀνέλθω ἐπὶ τοῦ βήματος καὶ ν’ ἀναγνώσω τὰ ὀνόματα τῶν μοιράρχων καὶ ἐνωμοταρχῶν, ὡς καὶ τῶν κλητήρων, οἱ ὁποῖοι κατέχουν τὰ ἀκροατήρια καὶ ποδοκροτοῦν καὶ δίδουν τὸ σύνθημα τῆς κακῆς διαγωγῆς.

§25ΦΩΤΗΛΑΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι, ὁσάκις γίνεται θόρυβος νὰ ἀποβάλλωνται ὅλοι.

§26ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω, ὅτι ὅσα ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων εἶπε προηγουμένως ἔρχονται εἰς πλήρη ὑποστήριξιν τῆς προτάσεως τοῦ κ. Προέδρου· διότι ὁ κ. Πετιμεζᾶς ἐζήτησε πλήρη τὴν τήρησιν τῆς τάξεως ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ. Ὥστε ὁ κ. Πετιμεζᾶς ὑπεστήριξε τὴν αὐτὴν ἰδέαν, καὶ ἑπομένως ἡ Βουλὴ εἶναι σύμφωνος καὶ παρέχει τῷ Προέδρῳ τὴν ἄδειαν, ὁσάκις γίνεται θόρυβος, νὰ ἐκκενώνῃ τὰ θεωρεῖα.

§27ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§28ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Τὸν Κανονισμὸν τὸν παραβιάζει τὸ Προεδρεῖον, τὸ ὁποῖον ἔχει γεμάτον τὸ θεωρεῖον τῶν πρώην Βουλευτῶν ἀπὸ μὴ Βουλευτάς.

§29ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Κύριοι, δὲν ἐπεθύμουν καθόλου νὰ ἀναμιχθῶ εἰς τὰς ἀντεγκλήσεις αὐτάς, ἀλλ’ ἐπειδὴ παρετήρησα ὅτι οἱ πολιτευόμενοι, οἱ προκαλέσαντες σήμερον τὴν ἀρχὴν καὶ τὴν ἐπίτασιν τῶν χθὲς συμβάντων, θέλουν νὰ ἐπιῤῥίψουν τὴν εὐθύνην εἰς τοὺς ἀντιπάλους των, ὑποκρινόμενοι ὅτι δὲν γνωρίζουν τί συμβαίνει, ἀναγκάζομαι νὰ παρέμβω. Πρῶτον νὰ κακίσω τὸ Προεδρεῖον, τὸ ὁποῖον, κατὰ τὸν Κανονισμόν, ἔχει αὐτὸ καὶ μόνον τὴν ἀστυνομίαν τῆς διευθύνσεως τῆς Βουλῆς ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης. Ὁ Πρόεδρος διὰ νὰ ἐκτελέσῃ τοῦτο τῷ χορηγεῖ ὁ Κανονισμὸς ὑπηρέτας, στρατιώτας καὶ ἕνα ἀξιωματικὸν ὑπὸ τὰς διαταγάς του· δὲν ἠμπορεῖ οὐδεὶς νὰ εἰσέλθῃ ἐντὸς τοῦ περιβόλου τοῦ Βουλευτηρίου ἄνευ ἀδείας τοῦ Προέδρου, πολὺ δὲ περισσότερον δὲν ἐπιτρέπεται ἡ κακοήθης ἐργασία τοῦ νὰ εἰσάγωνται ὄργανα τῆς ἐξουσίας μετημφιεσμένα, ἵνα ταράττωσι τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς. Δεύτερον δὲ νὰ ἐρωτήσω τὸ Προεδρεῖον ἂν τὸ εἰδοποίησαν ὅτι δύω κύριοι, εἷς συνάδελφός μας, ὁ κ. Πετσάλης, καὶ εἷς ἀξιωματικός, ὁ Μάνεσης, δύω ὑπασπισταὶ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἔδωκαν ὁδηγίας ποῦ νὰ τοποθετήσουν τινὰς ἐγκαθέτους ἀκροατάς. Κύριοι, τοσοῦτος σεβασμὸς ὑπῆρχεν ἄλλοτε πρὸς τὴν Βουλήν, ὥστε ἀναφέρω περιστατικόν, τὸ ὁποῖον θὰ δείξῃ πόσον οἱ Πρόεδροι ἐσέβοντο ἄλλοτε τὸν ἑαυτόν των ἀπέναντι τῶν Κυβερνήσεων. Ἐπὶ Κωλέττη, κύριοι, ἦτο πρόεδρος τῆς Βουλῆς ὁ Ρήγας Παλαμήδης· ἡμέραν τινά ὁ Κωλέττης διέταξε τὸν ἀντισυνταγματάρχην καὶ ὑποφρούραρχον Τουρὲτ ν’ ἀναγγείλῃ εἰς τὸν Ἰωάννην Σοῦτσον, ὅτι δὲν εἶναι ἡ θέσις του εἰς τὸ θεωρεῖον τῶν Διπλωματῶν καὶ ν’ ἀναχωρήσῃ ἐκεῖθεν, ἐνόμισεν ὁ παραγγελθεὶς ν’ ἀναχωρήσῃ ἐκεῖθεν, ὅτι τὸ ἔκαμε τοῦτο ὁ Παλαμήδης ἕνεκα ἀντιπαθείας πρὸς αὐτὸν ὡς γυναικάδελφον τοῦ Ζωγράφου καὶ παρεπονέθη. Τὴν ἐπαύριον ἐζήτησεν ὁ Πρόεδρος Παλαμήδης νὰ μάθῃ τίς ἔδωκε τὴν διαταγὴν ἐκείνην, καὶ παρουσιάσθη ὁ ῥηθεὶς ὑποφρούραρχος καὶ τῷ εἶπεν, ὅτι κατὰ διαταγὴν τοῦ Πρωθυπουργοῦ προσεκάλεσε τὸν Σοῦτσον ν’ ἀναχωρήσῃ τοῦ θεωρείου τῶν Διπλωματῶν. Ἠξεύρετε τί τοῦ εἶπεν ὁ Παλαμήδης; «Ἄλλην μίαν φορὰν νὰ μὴ πατήσῃς ἐδῶ· ἐγὼ εἶμαι Πρόεδρος τῆς Βουλῆς καὶ ἐγὼ διατάττω ἐνταῦθα καὶ οὐχὶ ὁ Πρωθυπουργός. Ὄχι ὅπως οἱ σημερινοὶ Πρόεδροι, οἱ ὁποῖοι περιμένουν νὰ ἰδοῦν τὰ νεύματα τῶν Πρωθυπουργῶν. Ἠμποροῦμεν λοιπὸν νὰ ἐμπιστευθῶμεν εἰς τοιαῦτα Προεδρεῖα τὴν ἀπόλυτον ἐξουσίαν τῆς ἐκκενώσεως τῶν θεωρείων. Ἂν εἴχομεν Προέδρους, οἷος ὁ Παλαμήδης, οὐδεμία ἀντίῤῥησις θὰ ἐπαρουσιάζετο κατὰ τοιαύτης προτάσεως. Κύριε Πρόεδρε, ἀνήκεις πρῶτον εἰς ἡλικίαν, ἡ ὁποία εἶναι σεβαστή, δεύτερον εἰς τάξιν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι εἶναι σεβαστοὶ εἰς τὴν κοινωνίαν· ἔχεις παρελθόν, ὀφείλεις νὰ σεβασθῇς τὰς ἰδιότητάς σου ταύτας, πρέπει νὰ δείξῃς ὅτι ἔχεις ἀνεξαρτησίαν καὶ ὅτι ἔχεις ἀξίαν ἀνάλογον καὶ ἀνωτέραν τῆς θέσεως, τὴν ὁποίαν κατέχεις, καὶ πρέπει νὰ εἴπῃς καὶ εἰς τὸν Βουλευτὴν Ξηροχωρίου νὰ μὴ σκέπτεται ἄλλοτε πῶς νὰ φέρῃ ἐγκαθέτους, καὶ εἰς τὸν ὑπασπιστὴν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι δὲν ἔχει οὐδὲν ἄλλο καθῆκον ἐδῶ, εἰμὴ τὸ πολὺ νὰ φέρῃ καμμίαν πληροφορίαν ἢ νὰ ζητήσῃ καμμίαν διαταγὴν ἀπὸ τὸν Πρωθυπουργὸν, καὶ ὄχι νὰ διατάσσῃ τὰ τῆς τοποθετήσεως τῶν ἀκροατηρίων, καὶ τότε καὶ ἡ Βουλὴ θέλει ἐμπιστευθῆ καθ’ ὁλοκληρίαν εἰς Σᾶς τὴν διάθεσιν τῶν ἀκροατηρίων. Ἐνόσῳ ὅμως οἱ Βουλευταὶ δὲν πεισθῶσι περὶ τῆς τοιαύτης διαθέσεώς σας, οὐδέποτε θέλουν συγκατατεθῆ νὰ διατάξῃς τὴν ἐκκένωσιν τῶν ἀκροατηρίων ἄνευ τῆς συγκαταθέσεώς των.

§30ΣΤΑΪΚΟΣ. Ὁ κ. Πετσάλης εἶναι παρὼν καὶ δύναται ν’ ἀπολογηθῇ, ἀλλ’ ὁ ἀξιωματικὸς τοῦ πυροβολικοῦ, ὁ ὁποῖος βεβαίως ἐσυκοφαντήθη ἀπὸ Βουλευτὴν, δὲν δύναται ν’ ἀπολογηθῇ. Ἀλλὰ, κύριοι, νὰ ὑβρίζωνται ἄνθρωποι ἀπόντες, οὔτε εὐπρεπὲς οὔτε ἄξιον τῆς βουλευτικῆς μας ἰδιότητος εἶνε· αὐτὰ, τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ κ. Δημητρακάκης, εἰς οὐδένα ἄνθρωπον ἀξιοπρεπῆ ἁρμόζουν, πολὺ δὲ περισσότερον εἰς τὸν κ. Μάνεσην.

§31ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἂν καὶ ὁ τρόπος τοῦ προλαλήσαντος δὲν εἶνε κοινοβουλευτικὸς, ὀνομάζοντος συνάδελφον καὶ ἐκθέτοντος τοῦτον χωρὶς νὰ ἦνε βέβαιος περὶ τῆς πράξεως, ἐν τούτοις χάριν ὑμῶν καὶ τῶν ἀκουόντων σᾶς βεβαιῶ ἐπὶ τῷ λόγῳ τῆς τιμῆς μου, ὅτι οὔτε ἐφρόντιζον περὶ ἀκροατηρίων, οὔτε τὸν Πρωθυπουργὸν πρὸ εἴκοσιν ἡμερῶν εἶδον. Δὲν ἤλπιζον δὲ ὁ κ. Δημητρακάκης, χωρὶς νὰ ἔχῃ πλήρη γνῶσιν τῶν κατ’ ἐμὲ, νὰ ὁμιλῇ μετὰ τοσούτου θράσους περὶ ἐμοῦ.

§32ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗΣ. Σὲ εἶδον.

§33ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἰδοὺ τί τρέχει. Μὲ τὸν βουλευτὴν Βελισσάριον συνωμιλοῦμεν, ὅτε ἠκούσαμεν θορύβους, καὶ εἴδομεν, ὅτι ἠρεῦνον τοὺς εἰσερχομένους καὶ εὗρον ἐπάνω των πιστόλια καὶ κάμας, καὶ δὲν ἦτο ἐκεῖ οὐδὲ ἀστυνομικὸς κλητήρ· τότε δὲ εἶπον εἰς τὸν κ. Βελισσάριον: πῶς ἀφίνουν τὴν εἴσοδον ἐλευθέραν εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους;

§34ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Δὲν πιστεύω νὰ ἐπιμένῃ ὁ κ. Πρόεδρος εἰς τὴν ἰδέαν, ἣν ἔχει, νὰ ἐκκενώσῃ τὰ ἀκροατήρια· ἐὰν ὅμως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἐπιμένῃ εἰς τοῦτο, ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίῤῥησιν νὰ ἐξέλθωσιν ἐκ τῶν ἀκροατηρίων ἐκεῖνοι οἵτινες, μισθοδοτούμενοι ὑπὸ τοῦ Κράτους διὰ νὰ ἐκτελῶσιν ἄλλην ὑπηρεσίαν, εὑρίσκονται εἰς τὰ ἀκροατήρια. Γνωρίζω, κύριοι, ἀνθρώπους, οἵτινες εὑρίσκονται τοιοῦτοι εἰς τὰ ἀκροατήρια. Εἶνε εἷς ἐνωμοτάρχης ἐκεῖ εἰς τὸ ἀκροατήριον καὶ ἔχει πλησίον του 5 χωροφύλακας· ἐπίσης εἰς τὰ ἄλλα θεωρεῖα ὑπάρχουσιν ἰσάριθμοι· ἅπαντες δὲ οὗτοί εἰσι μετημφιεσμένοι, καὶ εἰς κάθε νεῦμα κυβερνητικὸν χειροκροτοῦσι ἢ ποδοκροτοῦσιν. Τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ εἰς ἐκεῖνο τὸ θεωρεῖον καὶ εἰς τὸ ἄλλο, ὡς ἐπίσης εἰς τὸ αὐτὸ τῶν ἀνωτάτων ὑπαλλήλων, οἵτινες ἐπίσης μισθοδοτοῦνται καὶ ἔρχονται ἐνταῦθα πρὸς τὸν αὐτὸν σκοπόν. Πᾶς χωροφύλαξ ἢ στρατιώτης, μεταβάλλων στολὴν ἄνευ ἀδείας τῆς Κυβερνήσεως, τιμωρεῖται· ἔχουν τὴν ἄδειαν αὐτοὶ νὰ μεταμφιέζωνται καὶ νὰ ταράσσωσιν ἐνταῦθα; Αἱ ἐργασίαι τῶν χωροφυλάκων καὶ τῶν κλητήρων εἶναι νὰ μισθοδοτῶνται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ λαμβάνωσι μέριμναν διὰ τὴν ἀσφάλειαν τοῦ Κράτους, καὶ μολαταῦτα ἔρχονται ἐνταῦθα πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ χειροκροτῶσι τὸν Πρωθυπουργὸν καὶ νὰ ποδοκροτῶσι τοὺς ἄλλους. Ἐγὼ εὐτυχῶς δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν νὰ ἐκκενωθῶσι τὰ ἀκροατήρια, ἀλλὰ νομίζω ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ μέσου θέλετε νὰ δικαιολογήσητε καὶ ν’ ἀφαρπάσητε μίαν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, νὰ ἐκκενῶνται τὰ ἀκροατήρια ὁσάκις τὸ θελήσετε (θόρυβος). Τὸ σημερινὸν, κύριοι, γεγονὸς εἶναι ἐπίτηδες παρεσκευασμένον διὰ νὰ κατορθώσῃ ὁ Πρόεδρος καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ μίαν ἀπόφασιν, ὅπως ἐκκενώνωσι τὰ ἀκροατήρια, ὁσάκις ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς τὸ θελήσῃ.

§35ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡμεῖς δὲν θέλομεν τοῦτο, ἀλλὰ θέλομεν, ὁσάκις ταράττεται ἡ τάξις, νὰ ἐπιβάλληται ὁ σεβασμὸς, καὶ ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει, νὰ ζητῇ τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς ὁ Πρόεδρος....

§36ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἑκάστοτε;

§37ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Αὐτὸ λέγομεν.

§38ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ καὶ ἡμεῖς ἐννοοῦμεν καὶ λέγομεν ἑκάστοτε νὰ ζητῆται ἡ ἄδεια τῆς Βουλῆς, ὅπως προβῇ τὸ Προεδρεῖον καὶ ἐπιβληθῇ ὁ σεβασμὸς πρὸς τὴν Βουλήν.

§39ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ ὀρθόν. Ἤδη νομίζω, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς δύναται νὰ διατάξῃ ἕνα ἀξιωματικὸν, ἵνα ἐκδιώξῃ αὐτὰ τὰ ἄτομα.

§40ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ῥητὴ κατηγορία ἠκούσθη ἤδη παρὰ τοῦ προλαλήσαντος, ὅστις ῥητῶς ἀνέφερε καὶ πρόσωπον, ἀποτελοῦσα ἀξιόποινον πρᾶξιν· λοιπὸν δυνάμει τῆς ἀστυνομικῆς ἐξουσίας, ἣν ἔχετε, νὰ διατάξητε νὰ γείνῃ μία ἐξέλεγξις καὶ νὰ τιμωρηθῶσιν αὐστηρῶς οἱ προϊστάμενοι (θόρυβος).

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ σᾶς ἀναγγέλλω ὅτι ἅμα ἐπαναληφθῶσιν οἱ θόρυβοι, θέλω προκαλέσει τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς.

§42ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπον ὅτι ὑπάρχει καταγγελία περὶ τῶν μετημφιεσμένων χωροφυλάκων.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περὶ τούτου θέλει γείνει ἐξέλεγξις.

§44ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν ὅλων τῶν κκ. Βουλευτῶν, ἐὰν τὰ ἀτακτήματα, ἅπερ ἔλαβον χώραν κατὰ τὴν χθεσινὴν καὶ σημερινὴν συνεδρίασιν, ἐγένοντο ἀπὸ τοῦ 1865 μέχρι σήμερον. Ὄχι, οὐδέποτε ἠκούσθησαν ἐκ τῶν ἀκροατηρίων νὰ φωνάζουν εἰς τοὺς ἐπὶ τοῦ βήματος ἀγορεύοντας βουλευτὰς κάτω καὶ ἔξω. Χθὲς, κύριοι, ἐνῷ ὁ Δηλιγιάννης, βουλευτὴς, ὡμίλει ἐπὶ τοῦ βήματος, τὰ ἀκροατήρια οὐ μόνον ἐποδοκρότουν ἀλλὰ καὶ ἐφώναζον: κάτω καὶ ἔξω, τοῦτο δὲ ἐπανελήφθη καὶ σήμερον. Ἀλλὰ περὶ τούτου εἴμεθα ὅλοι σύμφωνοι, καὶ τοῦτο τὸ ἀποδεικνύει αὐτὴ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Προέδρου, ὅπως ἐφαρμόσωμεν τὰς διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ. Σᾶς ἐρωτῶ, κύριοι, οἱ χθὲς φωνάζοντες: ἔξω καὶ κάτω, αὐτοὶ εἶναι οἱ ἀντιπροσωπεύοντες τὸ πνεῦμα τοῦ Ἀθηναϊκοῦ λαοῦ καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους; (θόρυβος). Σήμερον δὲ, ἐὰν μὲν ποδοκροτῶσιν, ἐὰν φωνάζωσι: κάτω ἀπὸ τὸ βῆμα, εἰς τοὺς ἀγορεύοντας ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως, εἰσὶν ἔντιμοι πολῖται· ἐὰν δὲ χειροκροτῶσι, τότε τοὺς ἀποκαλεῖτε μετημφιεσμένους χωροφύλακας, καὶ μετημφιεσμένους κλητῆρας (θόρυβος). Μέμφεσθε τοῦ κ. Προέδρου ὅτι παραλείπει τὸ καθῆκόν του, καὶ πρὸς ἀπόδειξιν τούτου ἐπάγετε ὅτι ἐπιτρέπει νὰ πληροῦται τὸ ἀκροατήριον τῶν βουλευτῶν· σᾶς ἐρωτῶ, τὸ ἀκροατήριον αὐτὸ δὲν εἶναι πάντοτε πλῆρες; καὶ ἐντούτοις οὐδέποτε ἐθεάθησαν πλέον τοῦ ἑνὸς ἢ τῶν δύω βουλευτῶν, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε τὸ ἀκροατήριον αὐτὸ πάντοτε ἐσεβάσθη τὴν Βουλὴν καὶ οὐδέποτε ἠτάκτησε. Λοιπὸν, κύριοι, διατί ἐνιστάμεθα κατὰ τῆς διαγωγῆς τοῦ Προέδρου καὶ τὸν μεμφόμεθα ὅτι δὲν θέλει νὰ ἐφαρμώσῃ τὸν Κανονισμόν; Καὶ τί ἄλλο ζητεῖ ὁ Πρόεδρος ἢ νὰ ἐκκενωθῶσι τὰ ἀτακτοῦντα ἀκροατήρια οἱοιδήποτε καὶ ἂν ὦσιν ἐντὸς αὐτοῦ, εἴτε ἐγκάθετοι, εἴτε μετημφιεσμένοι, εἴτε κλητῆρες, εἴτε ἀγαθοὶ πολῖται; Καὶ νομίζετε, ὅτι σεῖς μόνον ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ φέρητε ἐγκαθέτους εἰς τὰ ἀκροατήρια, καὶ ἐξανίστασθε, ἐὰν ἀμυνόμενοι φέρωμεν καὶ ἡμεῖς τοὺς φίλους μας; (θόρυβος). Κύριοι, ἀναφέρομαι εἰς τὸν λόγον τοῦ βουλευτοῦ Ἀττικῆς, ὅστις κατέληξε τὸν λόγον του, εἰπὼν ὅτι ἐδῶ θὰ ἐξελιχθῶσι τὰ πράγματα καὶ ἂν ὦσιν ὅπως τὰ καταγγέλλετε δὲν ἔχετε ἀνάγκην ποδοκροτημάτων ἢ χειροκροτήσεων· ταῦτα καταβιβάζουσι τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Βουλῆς καὶ ἐμποδίζουσι τὴν κανονικὴν λειτουργίαν αὐτῆς. Διὰ ταῦτα ἐπιμένω νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον νὰ ἐπιμένῃ εἰς τὴν πρότασίν του, καὶ τὴν Βουλὴν νὰ ἀποδεχθῇ αὐτήν.

§45ΧΟΪΔΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§46Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ὁ Βουλευτὴς Κραναίας εἶπεν ὅτι τὸ θεωρεῖον τῶν πρώην Βουλευτῶν εἶναι πάντοτε πεπληρωμένον ἐκ μὴ τοιούτων. Ἀφ’ ἧς ἡμέρας ἤρχισαν αἱ συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς παρετήρησα εἰς τὸν προσωρινὸν Πρόεδρον κ. Στεφανίδην, ὅτι τὸ θεωρεῖον εἶναι πλῆρες καὶ οἱ ὄντες ἐν αὐτῷ δὲν εἶναι πρώην Βουλευταί. Εἰς τοὺς πρώην Βουλευτὰς δὲν ἐδόθη παρὰ ἓν μόνον θεωρεῖον ν’ ἀκροῶνται ἡσύχως τὰς Συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς, καὶ ἐν τούτοις ὅ,τι πρὸ μικροῦ παρετηρήθη, εἶναι ὅτι εἰς τὸ θεωρεῖον ἐκεῖνο δὲν εἶναι πρώην Βουλευτὴς ἢ μόνον εἷς. Ὅτε δὲ ἐγένετο ἡ παρατήρησις αὕτη, τότε 5 ἢ 6 ἔφυγον κρυφίως. Ἐὰν, κ. Πρόεδρε, θέλετε νὰ τηρῆται τάξις, πρέπει νὰ ἦσθε πρῶτος τὸ παράδειγμα, καὶ ὅταν εἰς τὸ θεωρεῖον τῶν πρώην Βουλευτῶν εἰσέρχωνται καὶ ἄλλοι, σεῖς εἶσθε ἡ ἀφορμὴ τοῦ σκανδάλου.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔγεινε θόρυβος ἐκεῖ.

§48ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ἀληθῶς, ὡς εἶπεν ὁ κύριος Βουλευτὴς, ὅταν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ προεδρεύσω ἐπ’ ὀλίγας ἡμέρας, τὴν τελευταίαν ἡμέραν ἦσαν διάφοροι ἄνθρωποι εἰς τὸ θεωρεῖον, ἀλλ’ ἐγὼ δὲν ἔδωσα εἰσιτήρια· ὁ Διευθυντὴς τοῦ Γραφείου ἔδωκε τὰ διάφορα εἰσιτήρια· ὅταν δὲ ἐγίνετο ἡ διαλογὴ, ἦλθεν ὁ κύριος Κρεστενίτης καὶ μοὶ εἶπε νὰ ἐκβάλω ὅλους αὐτούς. Ἐγὼ ἐνόμισα, ὅτι ἤθελε φέρει τοῦτο ταραχήν· τότε μοὶ ἐζήτησε λόγον, ἐγὼ δὲ τῷ εἶπον «κακὸν ἀνεμώλια βάζειν».

§49ΧΟΪΔΑΣ. Μὴ ζητεῖτε πρώην Βουλευτὰς, ἀφοῦ πρώην Βουλευταὶ δὲν ὑπάρχουσιν· ἐκλέγεσθε πάντοτε οἱ αὐτοί.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προβαίνομεν εἰς τὴν συζήτησιν. Ἐὰν γείνῃ ὅμως θόρυβος, θέλω ἐρωτήσει τὴν Βουλὴν ἐὰν ἐπιτρέπῃ τὴν ἐκκένωσιν.

§51ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἔλεγον, κύριοι, ὅτε ἐπῆλθεν ἡ διακοπὴ, ὅτι θεωροῦμεν ἀναγκαίαν τὴν παραπομπὴν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν οὐχὶ διὰ νὰ ματαιώσωμεν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ Νομοσχεδίου περὶ οὗ πρόκειται. Ἡμεῖς θεωροῦμεν ὅτι, καίτοι τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο ἔχει τὸν χαρακτῆρα εὐεργετικοῦ νομοσχεδίου, οὐχ ἧττον τὸ θέμα, περὶ οὗ πραγματεύεται, ἀνήκει εἰς τὴν κατηγορίαν ἐκείνων, περὶ τῶν ὁποίων πρέπει ὅπως δήποτε νὰ ληφθῇ πρόνοια· ἀλλ’ ἡ πρόνοια αὕτη πρέπει νὰ περιβληθῇ καὶ δι’ ὅλων τῶν ἐγγυήσεων· πρέπει νὰ προσπαθήσωμεν νὰ λάβωμεν τὴν πρόνοιαν ὅσον τὸ δυνατὸν ἐντὸς τῶν στενοτέρων ὁρίων, ἵνα μὴ μεταδοθῇ ἡ ἰδέα εἰς τὴν κοινωνίαν, ὅτι τοιαῦτα μέτρα θέλουσιν ἐπαναληφθῆ βραδύτερον. Ἄν ὁ Νόμος χρῄζει μεταῤῥυθμίσεως, ἂς προβῶμεν εἰς αὐτὴν, ἀλλὰ μὴ λαμβάνουσιν ἐξαιρετικὰ μέτρα εἰμὴ ἐν ἐσχάτῃ ἀνάγκῃ· διότι τὸ ἐφάπαξ ψηφιζόμενον κινδυνεύει νὰ ψηφισθῇ καὶ ἐκ δευτέρου καὶ ἐκ τρίτου, δι’ ὃν λόγον ἐψηφίσθη τὸ πρῶτον, ἐπὶ τῇ ἰδέᾳ ὅτι ἡ ἐξαίρεσις ἐφάπαξ μόνον ψηφίζεται. Ἀνέπτυξα πόσον σπουδαῖον εἶναι νὰ μὴ λαμβάνωνται ἐπὶ στρατιωτικῶν πραγμάτων τοιαῦται ἀποφάσεις· διότι, ἐὰν ἐπὶ στρατιωτικῶν πραγμάτων λαμβάνωνται ἀποφάσεις παρέχουσαι εἰς τοὺς πολίτας τὸ ἐνδόσιμον νὰ φρονῶσιν, ὅτι μὴ προσερχόμενοι θὰ ἀπαλλαγῶσι, θὰ ἔχωμεν τοὺς νόμους μόνον ἐπὶ τοῦ χάρτου. Οἱ ἀνίκανοι, ἐὰν ἐνεφοροῦντο τῆς πεποιθήσεως ὅτι οἱ Νόμοι τῆς Ἑλλάδος ἐφαρμόζονται ἀμετακλήτως, ἤθελον παρουσιασθῆ ἐγκαίρως εἰς τὰ Στρατολογικὰ Συμβούλια, καὶ σήμερον δὲν θὰ εἴχομεν τὴν δυσκολίαν ταύτην, καὶ αὐτοὶ δὲν ἤθελον διατελεῖ ἐν ᾗ εὑρίσκονται θέσει. Παρετηρήθη ὅτι, ἀφ’ ὅτου οἱ Στρατολογικοὶ Νόμοι ἤρχισαν ἐφαρμοζόμενοι αὐστηρῶς, τ’ ἀποτελέσματα ὑπάρχουσιν ἄριστα καὶ ὑπὲρ τῆς Πολιτείας καὶ ὑπὲρ τῶν ὑποχρέων. Παρετηρήσαμεν ὅτι ἐπ’ ἐσχάτων αἱ προσελεύσεις γίνονται σχεδὸν πᾶσαι αὐθόρμητοι, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ καταφύγωμεν εἰς τὴν βίαν ὅπως ἄλλοτε, καὶ ἂν ἐξακολουθήσωμεν τὴν τακτικὴν ταύτην, ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι καὶ οἱ περὶ ὧν πρόκειται θέλουσι φροντίσει νὰ μὴ καθίστανται ἐκπρόθεσμοι· οὐχ ἧττον τὸ κακὸν παρουσιάζεται. Εἶναι βέβαιον ὅτι κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ Νόμου δὲν ἐπαρουσιάζοντο ἐνώπιον τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων οἱ ἐξαιρετέοι, καὶ ἐκ τούτου παρήχθη τὸ ἄτοπον νὰ ὑπάρχωσιν ἐν τῷ Στρατῷ ἀνίκανοι, οἵτινες κατετάσσοντο οὐχὶ ὡς ἀνήκοντες εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἱκανῶν εἰς ἐκτέλεσιν βοηθητικῶν ὑπηρεσιῶν, διότι οἱ τῆς κατηγορίας ταύτης δὲν κατατάσσονται εἰς τὸν Στρατὸν, ἀλλ’ ὡς ἱκανοὶ πρὸς πᾶσαν ὑπηρεσίαν, καίτοι ἀνατίθενται εἰς αὐτοὺς μόνον βοηθητικαί. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Οἰτύλου ἐπικρίνει τὸ Ὑπουργεῖον ὡς παρανομοῦν. Οὐδεὶς δύναται σπουδαιολογῶν, νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ ἄλλο τι πράττει ἢ νὰ ἐφαρμόζῃ αὐστηρῶς τὸν Νόμον. Προέβη μάλιστα ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Οἰτύλου καὶ μέχρι τοσούτου, ὥστε νὰ εἴπῃ ὅτι ἐκ προθέσεως ἡ Κυβέρνησις παρερμηνεύει τὸν Νόμον, ὅπως δύνηται νὰ ἐφαρμόζῃ αὐτὸν καὶ φατριαστικῶς, καὶ προσέθηκεν ὅτι θέλει ἀποδείξει τοῦτο ἐξ ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα θέλουσι προσαχθῆ. Νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο δικαιότερον νὰ περιμείνῃ, ὅπως λάβῃ τὰ ἔγγραφα πρὶν ἢ βεβαιώσῃ τί ἐξ αὐτῶν θέλει δυνηθῆ ν’ ἀποδείξῃ· διότι ἐγὼ δύναμαι νὰ τὸν βεβαιώσω τοῦτο, ὅτι οὐδεμία ἀπόφασις ἐλήφθη ἐκ πρωτοβουλίας τοῦ Ὑπουργοῦ περὶ στρατιώτου ἢ ὑπαξιωματικοῦ, πᾶσα δὲ τοιαύτη ἀπόφασις προῆλθε διὰ τῆς ἱεραρχικῆς ὁδοῦ. Ὅταν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Οἰτύλου δυνηθῆ τὴν ἀντίθετον βεβαίωσιν νὰ ὑποστηρίξῃ ἐπὶ τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ἐζητήθησαν καὶ τὰ ὁποῖα καθ’ ἑκάστην καθ’ ὁρμαθοὺς ὑποβάλλομεν, τότε μόνον θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ν’ ἀξιοῖ, ὅπως δώσωμεν πίστιν εἰς τὰς ἐκτιμήσεις αὐτοῦ· ἀλλ’ αὐτοὶ οἱ ὁρμαθοὶ, οἵτινες ὑποβάλλονται, θέλουν ἀποδείξει, ὅτι ὅ,τι λέγει εἶναι ἁπλῆ ἐπινόησις τῆς πρὸς ἡμᾶς μὴ φιλικῆς προθέσεώς του. Σήμερον ἐζητήσαμεν, οὐχὶ ὅπως τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο μὴ ἐγγραφῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει — εἶναι δικαίωμα ἑκάστου νὰ ζητήσῃ τὴν ἐγγραφὴν — ἀλλ’ ὅπως παραπεμφθῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν, ἵνα ἐκεῖ ἐξετασθῇ. Δὲν ἐννοοῦμεν νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὰς Ἑλληνικὰς Καλλένδας, ἀλλ’ ἐννοοῦμεν νὰ ὁρισθῇ διορία εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν, ἐντὸς τῆς ὁποίας νὰ φέρῃ τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς, ἐντὸς δὲ τῆς διορίας ταύτης θέλει εὕρει καιρὸν καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ παραβάλῃ τὴν πρότασιν πρὸς τὴν διάταξιν, τὴν ἐν τῷ ἰδίῳ αὐτῆς Νομοσχεδίῳ, τὸ ὁποῖον ὁσονούπω παρουσιάζεται· διότι, ὡς προεῖπον, θέλομεν καὶ ἡμεῖς προκαλέσει τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς ἐπὶ ἰδίας ἡμῶν προτάσεως, ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ περὶ μεταῤῥυθμίσεως τῶν περὶ στρατολογίας Νόμων περιληφθησομένης. Εἶπεν ἕτερος κ. Βουλευτὴς, ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς ἀντίφασιν, ζητοῦντες τὴν παραπομπὴν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Νομοσχεδίου τούτου, ἐνῷ ζητοῦμεν τὸ ἀντίθετον ἐπὶ τοῦ Νομοσχεδίου περὶ προσόντων τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων. Τὰ δύω πράγματα οὐδεμίαν ἔχουσι σχέσιν πρὸς ἄλληλα. Τὸ Νομοσχέδιον περὶ προσόντων τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων εὑρίσκεται ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἀπὸ τοῦ 1862, ἤτοι ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς ψηφίσεως τοῦ Συντάγματος καὶ τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως. Μόνον ὁ κύριος Χοϊδᾶς δύναται νὰ μὴ ἀναγνωρίζῃ ταύτην τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἀλλ’ οἱ ἄλλοι πάντες, εἶμαι βέβαιος, ὅτι τὴν ἀναγνωρίζουσιν. Ἑπομένως καὶ ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων, ὁ ζητῶν νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν τὰ δύω Νομοσχέδια, ἐνῷ τοῦ περὶ ἀνικάνων στρατιωτῶν ἤδη πρῶτον λαμβάνει γνῶσιν, ἔχει γνῶσιν τοῦ ἑτέρου, εἴτε ὡς Βουλευτὴς εἴτε ὡς μέλος τῆς Κυβερνήσεως, ἀπὸ εἴκοσιν ἐτῶν. Κατὰ τὰς τελευταίας συνεδριάσεις τῆς παρελθούσης Συνόδου πολλοὶ τῶν ἀντιπολιτευομένων Βουλευτῶν ἐδράξαντο τοῦ περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων Νομοσχεδίου, ἵνα ἐπιῤῥίψωσι μομφὴν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δῆθεν αὕτη δὲν ἐπισπεύδει τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ· τὰ αὐτὰ δὲ μέλη τῆς Ἀντιπολιτεύσεως σήμερον θεωροῦσιν ἀναγκαίαν τὴν μελέτην τοῦ Νομοσχεδίου ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς — ὁμιλῶ περὶ ἐκείνων, οἵτινες πρὸ ὀλίγου ἐπραγματεύθησαν τὸ ζήτημα, καὶ οἵτινες ἤθελον νὰ θεωρήσωσι τὸ περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων Νομοσχέδιον ὡς πρῶτον ἤδη εἰσαγόμενον καὶ ὡς δεόμενον τῆς ἐν Ἐπιτροπῇ ἐπεξεργασίας —. Αὐτοὶ οὗτοι ἀποκρούουσι τὴν παραπομπὴν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Νομοσχεδίου περὶ θέματος, ὅπερ πρῶτον ἤδη ἀπασχολεῖ τὴν Βουλὴν καὶ περὶ οὗ ἡ Κυβέρνησις ὑπεσχέθη, ὅτι θέλει ὑποβάλει πρότασιν. Μετὰ ταῦτα δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει παραδεχθῆ τὴν πρότασιν, ὅπως σταλῇ τὸ Νομοσχέδιον εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν, προσδιορίζουσα καὶ διορίαν, ἐντὸς τῆς ὁποίας αὕτη ὀφείλει νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν της.

§52Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅλη ἡ ὁμιλία τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἀντικείμενον· τοῦτο εἶναι ζήτημα διατάξεως τοῦ Κανονισμοῦ. Ὁ κ. Τρικούπης εἰσῆλθεν εἰς τὴν οὐσίαν καὶ κατέληξε, δι’ ὅπερ καὶ ἔλαβον τὸν λόγον, ὅτι ἐγὼ εἶμαι εἰς ἀντίφασιν, διότι κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον ἤμην ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσόντων καὶ τώρα εἶμαι κατά. Διαβεβαιῶ τὸν κ. Τρικούπην, καὶ ἐπικαλοῦμαι μάρτυρα τὸν κ. Βαλέτταν, ὁ ὁποῖος, ὅτε ἐπρόκειτο νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον κατὰ τὴν τελευταίαν Σύνοδον καὶ μοὶ εἶπε νὰ ὑποστηρίξω τὴν πρότασίν του, ὅτι τῷ ἀπήντησα, ὅτι εἶμαι ἐναντίος καὶ δὲν δύναμαι νὰ τὸ ὑποστηρίξω· ἀπεναντίας μάλιστα, θὰ τὸ πολεμήσω. Δὲν ἐσυνείθισα ἐγὼ νὰ λέγω ἄλλα καὶ νὰ πράττω ἄλλα’ ἄλλοι εἶνε ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι λέγουν ἄλλα καὶ πράττουν ἄλλα ἐντὸς τῆς ἰδίας συνεδριάσεως. Πρόκειται τώρα περὶ ζητήματος τάξεως· ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἐξώδευσεν ἤδη ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἠδύνατο νὰ τοὺς φυλάξῃ καὶ νὰ τοὺς ἐκθέσῃ ὅταν ἔλθῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Σ. Πετιμεζᾶ. Δὲν εἶμαι δὲ ὑπὲρ τῶν Νόμων, οἱ ὁποῖοι προστατεύουν τοὺς ἀπειθοῦντας· διότι καὶ πέρυσιν ἤμην ὁ μόνος, ὁ ὁποῖος εἶπον ὅτι δι’ αὐτῶν τῶν ἐπανειλημμένων προθεσμιῶν κατεστρέψατε αὐτὸν τὸν Νόμον, καὶ καταδιώκονται σήμερον ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἐδήλωσαν, δυνάμει τοῦ Νόμου, κατέθεσαν τὰ χρήματα, καὶ ὄχι μόνον δὲν ἐπιστρέφονται τὰ χρήματα αὐτοῖς, ἀλλὰ καὶ καταδιώκονται νὰ πληρώσουν γαίας, τὰς ὁποίας ἐλάβετε ἀπὸ αὐτοὺς καὶ ἐδώσατε αὐθαιρέτως εἰς ἄλλους. Καὶ εἰς ἄλλην περίστασιν, προκειμένου περὶ τοῦ νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου περιωρίζετο ἡ ὑποχρέωσις τῶν καθυστερούντων κληρούχων ἀπὸ τρία εἰς ἓν ἔτος, ἀντετάχθην καὶ εἶπον, ὅτι τίποτε ἄλλο δὲν πράττομεν παρὰ νὰ ἀπονέμωμεν πάντοτε τὰ εὐεργετήματα εἰς τοὺς ἀπειθοῦντας πρὸς τοὺς Νόμους. Ἂς εἶναι δὲ βέβαιος ὁ κ. Τρικούπης, ὅτι τοὺς στρατιωτικοὺς Νόμους ἐγὼ θέλω τοὺς ὑποστηρίξει ὁθενδήποτε καὶ ἂν προέρχωνται, διότι ἐπιθυμῶ νὰ ἴδω στρατιωτικῶς συντεταγμένην τὴν χώραν ἡμῶν· ἀλλὰ δὲν ἐννοῶ νὰ μεταχειρίζωμαι τὰ στρατιωτικὰ πράγματα κατ’ ἐπίφασιν, ὅπως δημοκοπῶ μόνον, νὰ παραλύω δὲ ἐξ ἄλλου ἐντελῶς καὶ τὸν στρατὸν καὶ τὰς ἐθνικὰς δυνάμεις ὑλικῶς τε καὶ ἠθικῶς.

§53Σ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§54Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Παρ’ ἡμῖν συμβαίνει τι ἀλλόκοτον, μὴ εἰθισμένον ἐν τοῖς Κοινοβουλίοις τῶν ἄλλων Κρατῶν’ εἶναι δὲ αὐτὸ τοῦτο, τὸ ὁποῖον σήμερον συμβαίνει, καὶ τὸ ὁποῖον δὲν συνέβη πρώτην φορὰν, συνέβη πολλάκις κατὰ τὰς παρελθούσας Συνόδους. Πανταχοῦ ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς εἶναι ἡ γνώμη τῆς πλειοψηφίας, τῆς δὲ πλειοψηφίας ἡγέτης θεωρεῖται τὸ ὑπουργεῖον ἢ ὁ προϊστάμενος αὐτοῦ. Ὁ προϊστάμενος λοιπὸν τοῦ Ὑπουργείου εἶναι ὁ διευθύνων τὴν πλειοψηφίαν, καὶ διευθύνων οὕτως ἐμμέσως δι’ αὐτῆς τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς. Ἐπειδὴ δὲ αὐτὸς προΐσταται τῆς Κυβερνήσεως, ἔχει τὸ πρώτιστον καὶ μέγιστον συμφέρον νὰ διεξάγωνται ἐῤῥύθμως αἱ ἐργασίαι τοῦ Κοινοβουλίου, διὰ νὰ δύναται ἐκ τοῦ Κοινοβουλίου νὰ πορίζηται τὴν συνδρομὴν, τῆς ὁποίας ἔχει ἀνάγκην διὰ νὰ κυβερνᾶται ὁ Τόπος. Παρ’ ἡμῖν συμβαίνει τοὐναντίον. Ὁ ἡγέτης τῆς πλειοψηφίας ἀντὶ νὰ χειραγωγῇ τὰς συζητήσεις, παρεκτρέπει αὐτὰς ἐκτὸς τοῦ προκειμένου, παρεισάγων ζητήματα ἀλλότρια· ἕνεκα δὲ τούτου πολλάκις ρήτορες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, καὶ ἐκεῖνοι προσέτι ἐκ τῶν μελῶν τῆς Συμπολιτεύσεως, οἵτινες θέλουν νὰ βοηθήσουν τὸν ἡγέτην τῆς πλειοψηφίας, τρέπονται ἀκουσίως εἰς συζητήσεις, αἵτινες πᾶν ἄλλο ἀποβλέπουσιν ἢ τὸ προκείμενον ζήτημα. Καὶ τί ἄλλο σήμερον συνέβη; Ἐπροτάθη νομοσχέδιον ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐκ Καλαβρύτων, τὸ ὁποῖον συντόμως διατάσσει, ὅτι ἀπαλλάσσονται τοῦ στρατοῦ ὅσοι ἐν αὐτῷ τυγχάνουσιν ὑπηρετοῦντες, ἀνίκανοι ὄντες. Δὲν γνωρίζω τῇ ἀληθείᾳ ἐὰν εἶναι ἀνάγκη αὐθεντικῆς ἑρμηνείας τοῦ νόμου διὰ νὰ ἐκτελεσθῇ τοῦτο. Ὑπάρχουσιν οἱ φρονοῦντες ὅτι, ἐὰν ὁ νόμος ἐξετελεῖτο ἀκριβῶς, ἔπρεπε νὰ γείνῃ τοῦτο τὸ διατασσόμενον ὑπὸ τοῦ προταθέντος νομοσχεδίου. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι ἀλλότριον, εἶναι ζήτημα τῆς οὐσίας. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργείου, εὐθὺς ὡς ὁ προτείνας βουλευτὴς ἐνήσκησε τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον κατὰ τὸν Κανονισμὸν ἔχει νὰ ζητήσῃ νὰ ἐγγραφῇ τὸ νομοσχέδιόν του ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ἐπειδὴ ἐτυπώθη ἤδη, ἀντέστη νὰ μὴ ἐγγραφῇ, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι σκοπεῖ νὰ φέρῃ τὸ ὑπουργεῖον νομοσχέδιον ἄλλο, διὰ τοῦ ὁποίου θέλει κανονίσει πληρέστερον τὰ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Ἡ Κυβέρνησις βεβαίως ἔχει περισσότερα μέσα διὰ νὰ συντάσσῃ πληρέστερα καὶ τελειότερα τὰ νομοσχέδια, καὶ νὰ προνοῇ δι’ αὐτῶν περὶ τῶν ἀναγκῶν τῶν ἐν τῇ διοικήσει παρουσιαζομένων, τῶν δεομένων νομοθετικῆς διατάξεως. Ἐὰν λοιπὸν εἶχεν εἰσαγάγει ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου τοιοῦτον νομοσχέδιον καὶ ἦτο ἐκκρεμὲς, ἐγὼ ἤθελον πρῶτος παρακαλέσει τὸν προτείναντα κ. ἀξιότιμον ἐκ Καλαβρύτων βουλευτὴν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ νὰ τεθῇ ὡς βάσις συζητήσεως τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον αὐτὸς ἐπρότεινεν, ἀλλὰ τὸ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου προταθέν. Τὸ ὑπουργεῖον ὅμως δὲν προέβαλε νομοσχέδιον, ἀλλὰ σκοπεῖ νὰ προβάλῃ. Ἐπειδὴ δὲ λέγει ὅτι σκοπεῖ νὰ προβάλῃ, ζητεῖ νὰ ἀναστείλῃ τὸ δικαίωμα τοῦ κ. βουλευτοῦ τοῦ νὰ ζητήσῃ νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὑπ’ αὐτοῦ προταθέν. Ἀφοῦ δὲ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶδεν ὅτι ἡ ἀντίῤῥησις αὕτη δὲν ἦτο δυνατὸν ἴσως νὰ εὕρῃ ὑποδοχὴν ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, μεταβάλλει τακτικὴν, καὶ δὲν ζητεῖ πλέον νὰ ἀνασταλῇ νὰ μὴ περιληφθῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τὸ νομοσχέδιον τὸ προταθέν, ἀλλὰ ζητεῖ νὰ ἀποσταλῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν διὰ νὰ προεξετασθῇ, Ἐνθυμοῦμαι δὲ, καὶ ἴσως πάντες ἐνθυμεῖσθε, ποίαν γνώμην ἔχει ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου περὶ τῆς προεξετάσεως τῶν νομοσχεδίων ἐν ταῖς Ἐπιτροπαῖς. Αὐτὸς οὗτος πέρυσι καὶ προπέρυσι, καθ’ ἑκατέραν τῶν δύω παρελθουσῶν Συνόδων, μᾶς συνέστησε καὶ παρεκάλει τὴν Βουλὴν νὰ μὴ πέμψῃ τὰ νομοσχέδιά του εἰς Ἐπιτροπὰς, διότι ἐκεῖ οὐδεὶς γίνεται ἔλεγχος καὶ διότι μένουσιν ἐκκρεμῆ ἄνευ ὠφελείας τινός. Εἰς αὐτὰς λοιπὸν τὰς Ἐπιτροπάς, ἀπὸ τὰς ὁποίας ἐζήτησε νὰ ἀπαλλάξῃ τὰ Νομοσχέδια αὐτοῦ, προτείνει νὰ σταλῇ τὸ Νομοσχέδιον τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Καλαβρύτων. Διὰ τοῦτο δὲν εὑρίσκω μὴ βάσιμον τὸν δισταγμόν, τὸν ὁποῖον ὁ προτείνων τὸ Νομοσχέδιον προβάλλει λέγων: συζητήσατε, ἀλλὰ μὴ τὸ στέλλετε εἰς Ἐπιτροπήν. Ἐὰν ἐπρότεινον ἐγὼ τὸ Νομοσχέδιον, ἤθελον συναινέσῃ ν’ ἀποσταλῇ, διότι 10–15 ἡμέραι βραδύτητος δὲν ἤθελον παραβλάψει τὰ συμφέροντα τοῦ στρατοῦ καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου ταμείου. Καὶ ἵνα ὑποστηρίξῃ τὸν ἰσχυρισμὸν ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἐξέτεινε τὴν συζήτησιν ἐπὶ ἀλλοτρίων ἀντικειμένων, καὶ ἐκ τοῦ εἴδους τῆς ἐκτροπῆς ἠδύνατο νὰ συναγάγῃ τις ὅτι εἶχε καί τινα προαίρεσιν νὰ περιαυτολογήσῃ καὶ νὰ ἀποδείξῃ τοὺς ἀγῶνας καὶ τὰς προσπαθείας, τὰς ὁποίας καταβάλλει, ἵνα κατασταθῶσι Νόμοι ἐν τῷ Κράτει ἀμείλικτοι καὶ μὴ κάμπτοντες πρὸ οὐδενὸς συμφέροντος εἴτε ἀτομικοῦ, εἴτε πολιτικοῦ. Εἶχε τὴν προαίρεσιν νὰ ἐπιτεθῇ καὶ κατὰ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ νὰ παραστήσῃ αὐτὴν ὡς ἀγωνιζομένην νὰ νοθεύῃ τὰς διατάξεις τῶν Νόμων, καὶ νὰ ἀφαιρῇ ἀπὸ τὸ κράτος αὐτῶν πότε μὲν τάξεις ἀνθρώπων, πότε ὁμάδας, πότε ἄτομα. Καὶ πρόκειται περὶ διαστροφῆς τῶν διατάξεων τῶν Νόμων; Πρόκειται νὰ νομοθετήσωμεν, ὅπως οἱ Νόμοι κύπτωσιν ὑπὸ τὸ συμφέρον τῶν πολιτῶν; Πρόκειται περὶ Νόμων εὐεργετικῶν; Πρόκειται νὰ ἀπονείμητε εὐεργεσίαν, εἴτε εἰς ὁμάδας, εἴτε εἰς ἡλικίας εἴτε εἰς κατηγορίας; παντάπασιν. Ὁ νόμος ὁ περὶ στρατολογίας διευκρινίζει ῥητῶς, ἐξηγεῖ τί ὁ νομοθέτης εἶχεν ἐν τῷ νῷ. Ὁ νομοθέτης, ἀναγνωρίζων τὴν ἀνάγκην νὰ προστατεύσῃ τὰ συμφέροντα εἴτε τοῦ ἀτόμου, εἴτε τῶν οἰκογενειῶν, περιέλαβε διατάξεις ἐξαιρέσεως καὶ διατάξεις ἀπαλλακτικάς· ὁ νόμος διέταξε τοὺς ὑποχρέοις εἰς στράτευσιν, ἂν εἶνε ἄξιοι τῆς προστασίας, τὴν ὁποίαν ὁ νόμος ἀναγράφει, ἂν εἶναι φέρ’ εἰπεῖν μονογενεῖς, ἂν εἶναι ὀρφανοί, ἂν ὑπάγωνται εἰς τὰς ἐξαιρέσεις ἢ ἀπαλλαγὰς τοῦ νόμου, νὰ προσέλθωσιν ἐνώπιον τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου, ἵνα ἐξετασθῶσιν οἱ ἰσχυρισμοί των. Ὁ νόμος παρέχει αὐτοῖς τὴν προστασίαν του, ἀλλ’ αὐτοὶ πρέπει νὰ προσέλθωσιν ἵνα ζητήσωσι τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου, ἐὰν δὲν προσέλθωσι, δὲν λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν κατόπιν αἱ αἰτήσεις των. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου, πρόκειται περὶ ἀνδρῶν ἀνικάνων, τῶν ὁποίων ἡ ἀπαλλαγὴ ἢ μὴ κατάταξις ἐν τῷ στρατῷ, δὲν διετάχθη πρὸς προστασίαν συμφερόντων τῶν ἀτόμων, ἀλλὰ προστασίαν συμφερόντων τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ Δημοσίου ταμείου. Καὶ ἀληθῶς, συμφέρον ἔχει ὁ στρατὸς ν’ ἀποτελῆται ἐξ ἀνδρῶν ὑγιῶν, καὶ συμφέρον ἔχει ἡ Πολιτεία νὰ ἔχῃ τοιούτους ὑγιεῖς ἄνδρας ἐν τῷ στρατῷ. Αὐτοὶ δὲ οἱ σωματικῶς ἀνίκανοι, οἵτινες δὲν προσῆλθον ἐνώπιον τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων, εἶχον τὴν πεποίθησιν ὅτι ὁ λόγος τῆς ἀνικανότητός των ἤθελεν εὐθὺς ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, διότι ἦσαν ἀνάπηροι, διότι ἦσαν μονόχειρες. Αὐτοὺς λοιπὸν θέλετε νὰ τοὺς τιμωρήσητε, λέγοντες ὅτι δὲν ἀποδέχεσθε τὴν αἴτησιν αὐτῶν; Καὶ τότε ποῖον εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα, ποῖον τιμωρεῖτε; Τὸ ἄτομον, ἢ τὸν στρατόν, ἢ τὸ Δημόσιον ταμεῖον, τὸ ὁποῖον καταβάλει δι’ ἱματισμὸν καὶ τροφοδοσίαν, ὡς παρετήρησα κατὰ μίαν τῶν παρελθουσῶν συνεδριάσεων ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Νάξου; Ἐπιτρέπεται ν’ ἀποῤῥίψητε τὴν αἴτησιν τοῦ ἀτόμου, ὅταν ὑποβάλληται εἰς ὑποχρέωσιν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν δύναται νὰ ὠφεληθῇ τὸ Κράτος· δὲν τιμωροῦνται ὅμως τὰ ἄτομα, ὅταν ὑποβάλλωνται εἰς ὑποχρεώσεις, ἀπὸ τὰς ὁποίας παντάπασι δὲν ὠφελεῖται τὸ Κράτος, ἀπεναντίας ζημιοῦται. Βλέπετε, κύριοι, ὅτι αὐτὸς ὁ ἀγὼν, τὸν ὁποῖον παρέστησεν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, αὐταὶ αἱ προσπάθειαι αὐτοῦ ἵνα κατασταθῇ ἡ διοίκησις ἀμείλικτος καὶ οἱ Νόμοι λάβωσι τοσοῦτον κράτος καὶ ἰσχὺν, ὥστε νὰ ἦναι ἄκαμπτοι καὶ πρὸ τῆς πολιτικῆς καὶ πρὸ τοῦ συμφέροντος τῶν ὁμάδων ἢ τῶν ἀτόμων, ὁ ἀγὼν αὐτὸς δὲν εἶναι πραγματικὸς, καὶ μάτην ἤθελε νὰ ἐπιδείξῃ προσπαθείας, τὰς ὁποίας ζητεῖ νὰ φανῇ, ὅτι καταβάλλεν ἵνα ἠθικοποιήσῃ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἡ δὲ τοιαύτη ἐπίδειξις ἀνυπάρκτου ἀγῶνος καὶ φανταστικῶν προσπαθειῶν ἐνεθυμεῖσθε πόσας προεκάλεσεν ἐπιδοκιμασίας καὶ ἀποδοκιμασίας ἐν τοῖς ἀκροατηρίοις. Δὲν πρέπει δὲ νὰ ἐνοχλῶμεν καὶ αὐτοὺς τοὺς ἀκροωμένους, πλανῶντες αὐτοὺς ὅτι πρόκειται περὶ σωτηρίας τοῦ ἔθνους, ἢ περὶ ἠθικοποιήσεως τοῦ λαοῦ, ὅτι δὲν πρόκειται παρὰ πεπλανημένη ἰδέα, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ τιμωρηθῶσι οἱ μὴ προσελθόντες ἐνώπιον τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου, ἢ ἴσως καὶ πεῖσμα κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Νόμου. Συμβαίνει ἕνεκα τούτου καὶ ἄλλο τι, τὸ ὁποῖον λαμβάνει τὸν χαρακτῆρα τοῦ ἀτόπου. Συνήλθομεν εἰς τὰς 3 μ. μ. Ἤδη εἶναι ἡ 7 ὥρα μ. μ. καὶ ἀκόμη δὲν εἰσήλθομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἕνεκα συζητήσεων ἀχρήστων, τῶν ὁποίων αἰτία δὲν εἶναι ἡ Ἀντιπολίτευσις. Δὲν εἶναι ἀπίθανον νὰ συμβῇ καὶ σήμερον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συνέβη χθὲς, ὅτε 5 ὥρας εἴμεθα ἐν τῇ Βουλῇ, περὶ δὲ τὴν 8 μ. μ. κεκμηκότες ἀπήλθομεν τοῦ Βουλευτηρίου· ἀλλ’ ὄχι, ὄχι, εἶπεν ὁ ἡγέτης τῆς πλειοψηφίας, ἐγὼ θὰ μείνω ἐδῶ καὶ πάντες οἱ φίλοι αὐτοῦ ἔμειναν. Καὶ διατί; ἵνα παραστήσωσι τὴν Ἀντιπολίτευσιν ἀποδιδράσκουσαν. Ἀλλὰ τοιαύτη πολιτικὴ δὲν ἁρμόζει εἰς οὐδιτέραν τῶν πτερύγων τοῦ Κοινοβουλίου, πολλῷ δὲ μᾶλλον εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐνῷ αὐτὴ αὕτη παρεμβάλλει μυρίας συζητήσεις, εἶτα δὲ ζητεῖ νὰ μᾶς ἐκθέσῃ εἰς τὴν κοινὴν περιφρόνησιν.

§55Α. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς ἐμέμφθη ἐν γένει τῶν εὐεργετικῶν νόμων, ἀλλὰ μεμφθεὶς αὐτῶν, νομίζω ὅτι ἐμέμφθη, τοῦ παρελθόντος αὑτοῦ· καὶ ἂν ἡ μορφὴ εἶναι εἰλικρινὴς, ἐγὼ τὸν συγχαίρω ἐξ ὅλης καρδία. Ὁ κ. Τρικούπης ἐναντίον τῶν πεποιθήσεών του, τὰς ὁποίας ἐπισήμως καὶ ἐπὶ πολὺν χρόνον ὑπεστήριξεν εἰς τὸ Κοινοβούλιον θεωρήσας ἀναμφισβήτητον ὅτι διὰ νὰ ὑπάρξῃ στρατὸς ἡ ἐν αὐτῷ ὑπηρεσία τῶν ἀνδρῶν πρέπει νὰ ἦναι κατ’ ἐλάχιστον τριετὴς, ἀνελθὼν εἰς τὴν Ἐξουσίαν καὶ ἀποβλέπων μόνον εἰς πολιτικὸν συμφέρον, μετέβαλε πεποιθήσεις, καὶ ἐγκαταστήσας τὴν μονοετῆ θητείαν ἠδίκησε καὶ τὸν στρατὸν καὶ τὸ ἔθνος. Εἰς τὸν κ. Τρικούπην ἀποδίδω ἀρκετὴν νοημοσύνην, ἵνα πιστεύῃ ὅτι στρατὸς μονοετοῦς θητείας εἶναι ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον ἐξεικόνισεν πρὸ ὀλίγου ὁ ἔντιμος βουλευτὴς Καλαβρύτων, κατὰ δὲ τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ θέλει ἀποδειχθῇ ὅτι πράγματι τὸ ἔθνος δὲν ἔχει στρατὸν. Τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον ὁ κ. Τρικούπης, τί ἄλλο περιεῖχον ἢ εὐεργετικὰς διατάξεις πρὸς τὰ ἄτομα τοῦ στρατοῦ, τὰ ὁποῖα δὲν ἐδικαιοῦντο εἰς τοιαύτας, ἐνῷ συνάμα ἦσαν καταδιωκτικὰ πρὸς ὑπηρεσίας, πρὸς ἃς ὁ κ. Τρικούπης ὤφειλε περισσότερον σεβασμόν; Δὲν δικαιοῦται ὅθεν νὰ μέμφηται τοῦ Κοινοβουλίου διὰ τοὺς εὐεργετικοὺς νόμους, τοὺς ὁποίους ἐψήφισε μέχρι τοῦδε τῇ εἰσηγήσει αὐτοῦ. Ὁ κ. Τρικούπης εἰσήγαγεν εὐεργετικοὺς νόμους ἐν τῷ στρατῷ ἐπὶ ζημίᾳ καὶ αὐτοῦ καὶ τοῦ ἔθνους, διότι εἰς τοὺς ἀξιωματικούς, τῶν ὁποίων αἱ ὑπηρεσίαι εἶναι λίαν σπουδαῖαι, δὲν προσμετρεῖ χρόνον ὑπηρεσίας, προσμετρεῖ δὲ τοιοῦτον πρὸς προβιβασμὸν εἰς τοὺς ἀξιωματικούς, τοὺς τεθειμένους εἰς ἀργίαν. Τοὺς φρουράρχους, τοὺς ὑπασπιστὰς τοῦ Βασιλέως, τοὺς προέδρους τῶν Στρατοδικείων θεωρεῖ μὴ δικαιουμένους εἰς προσμέτρησιν χρόνου πρὸς προβιβασμόν. Ὁ κ. Τρικούπης πρὸς τοὺς βουλευτὰς τοὺς στρατιωτικοὺς ἐδείχθη διὰ πολιτικὸν συμφέρον λίαν εὐεργετικός, ἐνῷ καθ’ ἣν ἐποχὴν συνεργαζόμενος μετ’ ἐμοῦ ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει ἐπίστευεν ἀδιστάκτως, ὅτι ἡ διαμονὴ ἐν τῇ Βουλῇ τῶν στρατιωτικῶν δὲν ὤφειλε νὰ θεωρῆται ὡς χρόνος πρὸς προβιβασμόν· ἐλθὼν ὅμως εἰς τὴν Ἐξουσίαν, δὲν ἐτήρησε τὴν ὑποσχεσίν του, ἀλλ’ ὑπεστήριξεν ὥστε ὁ νόμος περὶ προσμετρήσεως χρόνου ὑπηρεσίας νὰ μὴ ἐφαρμοσθῇ εἰς τοὺς βουλευτὰς ἀξιωματικοὺς ἢ μετὰ προβιβασμόν. Λοιπὸν δικαιοῦται νὰ μέμφεται τῶν εὐεργετικῶν νόμων; ὄχι, κύριοι. Ἀλλὰ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον εἶναι εὐεργετικόν; εἶναι ἀνάγκη ὑπαγορευομένη, ὡς εἶπεν ὁ ἔντιμος κ. Δηλιγιάννης, οὐχὶ μόνον χάριν τοῦ δημοσίου ταμείου, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τοῦ συμφέροντος τοῦ στρατοῦ. Μήπως ἔχετε ἔλλειψιν ἀνδρῶν εἰς τὸν στρατόν; ἔχετε ἔλλειψιν στρατιωτῶν· αἱ καταστάσεις, τὰς ὁποίας ὑπεβάλετε, παρουσιάζουσι δύναμιν πλήρη, ἀλλὰ δὲν εἶναι δύναμις ἀληθής, τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος δύναται νὰ διαθέσῃ ἐν πάσῃ στιγμῇ εἴτε πρὸς πορείαν ἢ πρὸς ἐπιστρατείαν· εἶναι σχολεῖον ἀτελοῦς ἐκγυμνάσεως, διὰ τὸ ὁποῖον δαπανᾷ τὸ Κράτος 20,000,000. Τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, κατὰ τὴν ἐμὴν κρίσιν, θὰ ἦτο καὶ περιττὸν, διότι ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, ἀπαλλάττει τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ τοὺς ἱκανοὺς διὰ τὰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας· ὁ δὲ ἰσχυρισμὸς ὅτι δὲν προσῆλθον εἰς τὰ στρατιωτικὰ συμβούλια, δὲν εἶναι ἀποχρῶν, ὥστε τὸ ὑπουργεῖον νὰ κατατάσσῃ αὐτούς, διότι ἠδύνατο νὰ συμβῇ μετὰ τὴν προθεσμίαν, τὴν ὁποίαν τάσσει ὁ νόμος, ὁ κληρωτὸς νὰ κατασταθῇ ἀνίκανος διὰ μάχιμον ὑπηρεσίαν· ἄλλως, ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀπογράφων εἶναι τοσοῦτον ἀρκετός, μετὰ τὴν προσάρτησιν τῶν νέων ἐπαρχιῶν, ὥστε καὶ ἄδικον καὶ βάρος τοῦ στρατοῦ εἶναι ἡ ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ ὕπαρξις ἀνικάνων ἀνδρῶν. Νομίζω ὅθεν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι ὅλως ἄσχετον πρὸς τὸν λόγον, ὅτι προτίθεται ἡ Κυβέρνησις νὰ ὑποβάλῃ νέον νόμον· ἄλλως, ὡς παρετήρησεν ὁ ἔντιμος Βουλευτὴς Καλαβρύτων κ. Ἀθαν. Πετιμεζᾶς, εἶναι ματαία ἡ παραπομπὴ εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Ὑπήρξαμεν μάρτυρες τῆς καταστάσεως τῶν συνεδριάσεων κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον. Ἐγὼ, κύριοι, κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον ἤμην μέλος τῆς στρατιωτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἂν δὲ ὑπῆρξε Σύνοδος μᾶλλον γόνιμος εἰς στρατιωτικὰ νομοθετήματα, ἦτο ἡ παρελθοῦσα, καὶ ὅμως ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν στρατιωτικῶν δὲν συνεκροτήθη, καίτοι εἰς αὐτὴν εἶχε τὴν πλειοψηφίαν ἡ Κυβέρνησις, καὶ νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα ὡς ἐκ τῆς φύσεώς των δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἦναι καταληπτὰ ὑπὸ ὅλων τῶν Βουλευτῶν, δὲν διῆλθον τὴν βάσανον τῆς Ἐπιτροπῆς. Σήμερον δὲ ὁ κ. πρωθυπουργός, βασιζόμενος εἰς τὸν Κανονισμόν, ζητεῖ νὰ σταλῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Συναινῶ πληρέστατα, διότι εἶμαι ὑπὲρ τῆς τάξεως καὶ οὐχὶ τῆς ὑφαρπαγῆς τῶν ζητημάτων, ἀλλὰ τὸ μέτρον αὐτὸ πρέπει νὰ ἦναι πλῆρες καὶ ὄχι μόνον νὰ ἐφαρμόζηται εἰς τὰς προτάσεις, τὰς ὑποβαλλομένας ὑπὸ Βουλευτῶν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ὑποβάλλονται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἰδίως ὅταν εἶναι σπουδαῖα καὶ πολύπλοκα, ὅπως ὁ νόμος ὁ περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων. Ἐὰν ἡ Βουλὴ νομίζῃ χάριν τῆς ὑπολήψεώς της, ὅτι πρέπει νὰ συζητήσῃ ἐμβριθῶς—καὶ ἰδίως ἀποτείνομαι εἰς τὴν πλειοψηφίαν—τότε πρέπει νὰ ἐφαρμόσῃ αὐστηρῶς τὸν Κανονισμόν. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι ὅλα τὰ νομοσχέδια ὅθεν δήποτε καὶ ἂν ἔρχωνται πρέπει νὰ ὑποβάλλωνται εἰς τὴν προεξέτασιν τῶν Ἐπιτροπῶν. Ὁ λόγος τοῦ κ. πρωθυπουργοῦ, ὅτι ὁ περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων νόμος εἶχεν ἐγγραφῆ ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, εἶναι κατὰ τύπον μόνον ἀληθής, ὄχι δὲ καὶ κατ’ οὐσίαν. Ἐγὼ τοὐλάχιστον ἔχω ἀνάγκην πρὸς μόρφωσιν γνώμης ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν, νὰ μάθω καὶ μελετήσω τὴν γνώμην τῆς ἁρμοδίας Ἐπιτροπῆς, ἐκ τούτων δὲ λαμβάνω τὴν εὐκαιρίαν νὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν κ. πρωθυπουργὸν, ὅτι ὁσάκις ὑπῆρξαν Κυβερνήσεις σεβόμεναι τὸ Κοινοβούλιον, συνώδευον αὗται τὰ νομοσχέδια αὐτῶν μὲ ἐκτενεῖς δικαιολογητικὰς ἐκθέσεις· ἀλλ’ ἤδη ἀπὸ τῆς παρελθούσης Συνόδου δὲν ἔχομεν οὔτε τῆς Κυβερνήσεως, οὔτε τῶν Ἐπιτροπῶν ἐκθέσεις. Τότε προκριτώτερον εἶναι νὰ φέρῃ ἡ Κυβέρνησις τὰ νομοσχέδιά της διὰ μιᾶς καὶ νὰ τὰ ψηφίσῃ ἡ ὑποστηρίζουσα αὐτὴν πλειοψηφία. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι ἡ Βουλή, σεβομένη ἑαυτὴν καὶ τηροῦσα τὸν Κανονισμόν, πρέπει νὰ παραπέμψῃ τὰ νομοσχέδια εἰς τὰς οἰκείας Ἐπιτροπάς, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ φέρωσι τὴν ἔκθεσίν των ἐντὸς 5 ἡμερῶν, καὶ ἐὰν πρὸς τοῦτο δὲν συμμορφωθῶσι, τότε ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιληφθῇ τῆς ἀμέσου συζητήσεως αὐτῶν.

§56ΧΟΪΔΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§57ΤΙΝΕΣ (ἀπερχόμενοι). Παρῆλθεν ἡ ὥρα.

§58ΧΟΪΔΑΣ. Ἐλησμόνησα τὸν κ. Δηλιγιάννην. Κύριε Δηλιγιάννη.

§59ΤΙΝΕΣ. Δὲν εἶναι ἐδῶ.

§60ΧΟΪΔΑΣ. Αὔριον ἔχω τὸν λόγον πρῶτος.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ Συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 8 παρὰ 20/60. μ. μ.)